text:
Must Read “Icciitii OPDO jidduu gala irraa Godinoota fi Aanootaaf darbaa jiru.
Opdon kan tv irratti dubbatuufi karaa keessaa kan hojjechaa jiru Iccittii dhoksaa qaba.uummataan walga’ii irratti kan dubbatan kan biraa.kan dhoksaan Miseensoota isaan amanamoo waliin ajaja kennaa jiran saaxilamaa jira.Haa ilaallu.
-Opdon Tokkummaa oromoo yaroo jedhu Party siyaasa oromoo biroo waliin wal makuu otoo hin taane Tooraa Eprdf/opdo qofaan ta’uu akka qabu.
-Komiin uummataa hoogganoota opdo ciccimoo(Hattoota) irratti waan ta’eef haangoo irraa akka hin kaane gochuu .
-Yoo isaan haangoo irraa kaafne opdon filmaata dhufuu darbuu waan hin dandeenyeef tuqamu hin qaban.
-Yoo kaabinoota bakka hundatti jibbamanii haangoo irraa kaafne opdon hundeen kufuu waan dandeessuuf tuqamu hin qaban.
-opdon Dhaabbilee siyaasaa Bara dhufu opdo waliin dorgoman opdon mo’achuu hin dandeessu.kanaafuuJarreen kun akkaataa Filannoon (korojoon)hatamu fi Filannoon sobaan mo’uun danda’amu muuxannoo waan qabaniif.
-Haaromsi akka opdo tti gaggeeffame kaabinoota badii raawwatan hari’aachuuf otoo hin taane akka opdo tti yaada uummtaa qorrisisuuf akka ta’e.
-Yoo kaabinoota ummanni komii itti kaase hunda xuqne kaabinoonni Nagaa qaban ciccimoon waan hin jirreef mormiitoonni akka salphaatti nu kuffisuu waan ta’eef komii ummataa otoo dhageenyuu bira darbuu qabna.
-Filaannoo bara dhufuuf opdon harka lafa jalaan of cimmisee EPRDF waliin ta’uun dorgommii Filaannoo bara dhufuuf ammaa calqabee itti qopha’uu akka qaban.
-Party siyaasaa mormituu oromoo biroo keessatti dhoksaan Miseensoota opdo itti naquu.
-Pary siyaasa oromoo opdo ala tan qarshii/bu’aan qabanii ijaarachaa deemuu.
-Namoota ciccimoo oromoo ta’an opdon ala kan jiran galmeeffachaa deemuun ordofuu.
-Bakka opdo irratti mormiin baay’atu olaantummaa seeraa haa kabajamu jechuun ummina nageenyaan cimnaan fayyadamuun to’aachuu.
-Dhaabbileen siyaasaa biyya keessa socha’aa jiran akka barbaadaniiti socho’uu/Ummata walga’ii yaamu akka hin dandeenye fi beekumti/heeyyama Aanaa/Gandaa alatti akka hin sochoone qaamni mootummaa bakka hundatti akka too’atu.
-kana booda Namoota komii fi gaaffii adda addaa kaasan Dabarsanii seeratti dhiyeessuu.
Kkf OPDO jidduu gala irraa gadi darbaa jira.
Opdo sadarkaa Aanaa fi Godinoota tiif qajeelfamni kennameefi jira.
Miseensa opdo
haangoo guddaa qabu irraa !!”
Via: Girma Gutema
The problem with educating stupid people was that they didn’t know they were stupid. The same went for curing crazy people.
The problem with the world is that everyone does not have a brain, but everyone does have a tongue.
OPDOn baka 2 qoodamte! Sababiin qoodinsa kanas dhaabilee siyaasa Oromoo biyya galaniif kan – https://t.co/sRoVeih6tN pic.twitter.com/lUyHmESMEx
— Kichuu (@kichuu24) July 11, 2018
“መደመር” ”Ida’amuu” SO IS what we are uttering is false? ISN’T ABDI Mohammed a criminal? IF not who else? – https://t.co/ryJTTsPvoM pic.twitter.com/niwRBtQAyI
— Kichuu (@kichuu24) July 18, 2018


c: text/html

text:
Paartiin mormituu EDEPA marii paartii biyya bulchu IHADEG waliin geggeessaa jiru ilaalchisee falmii bulchiinsaa keessa seenee jira.
Dura taa’aa paartichaa Dr. Caanee Kebedee fi marii sana irratti kanneen hirmaatan kanneen biroon ejjennoo paartichaa waan hin calaqqisneef wal ga’ii mana marii geggeessameen itti gaafatama qaban irraa gad butamuun bulchitoonni haaraa filatamuu isaanii ibsan.
Wal ga’iin mana maree Sanaa seeraan ala ta’uu kan ibsan Dr. Caannee Kebbedee gama isaaniin amma iyyuu dura taa’aa paartichaa ta’uu isaaniif dhimma isaa gara mana murtiitti kan geessan ta’uu dubbataniiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Yaa soogidda ofiif jedhii mi’aawii ykn dhagaa dha jedhanii achi si darbatuu”
Berhanu Hundee tiin
Mata duree “Rakkoolee Uummata Oromoo fi Qormaata DhDUO (OPDO)” jedhuun barreeffama gabaabaa dhiyoo kana dhiyeesse tokko keessatti, Haasa’a Obboo Lammaa Magarsaa akka dammaa mi’aawu duuba maaltu jira? jedhee gaafii dhiyeessuu fi haasa’a Sabboonummaa Oromoo calaqqisu kana duuba maal akka jiraachuu malu tilmaamaalee tokko tokko akka natti fakkaatanitti ibsuu yaaleen ture.
Tilmaamaaleen kun ammas dhugumatti maal akka ta’an beekuun rakkisaa ta’ullee; garuu akka yaada fi laalcha kiyyaatitti mi’aawuu jechootaatii ala wanti hojiidhaan mul’ate fi dhugumatti jaarmayichi kun ykn hoggansi isaa uummata keenyaaf uummata Oromootiif quuqamee, dararama fi ajjeechaa lammiilee Oromoorra gahaa jiru kana dhaabuuf murannoo fi kutannoodhaan waan ka’e natti hin fakkaatu.
Daangaalee Oromiyaa fi Sumaalee irratti uummatni keenya guyyaadhaa gara guyyaatti akka baala mukaa harca’aa osoo jiranuu; keessumaayuu immoo dhiyoo kana Calanqootti seenaan durii sun deebi’ee mul’achaa osoo jiruu; miseensotni hoggansa jaarmayichaa bakka deeman hundatti jechoota gaarii dubbachuun ykn haasawuun qofaa hiikni isaa maali? Gooftaan keenya uummata keenya malee kan biraa ta’uu hin danda’u jechaa; ajjeechaa uummata kanarra gahaa jiru irraa ittisuu yoo hin dandeenye, jechootni mimiidhagoon baay’achuun isaanii maal godha?
Akka amma argamaa jirutti, jaarmayichi kun fedhii gara lamaaniituu (uummata Oromoo fi Wayyaanee) guutuu hin dandeenye bar !! Yookaan dhaamsa warra isaan ijaaree, ittifayyadamaa turee/jiruu fudhatanii sochii uummataa dhaabuu hin dandeenye; yookaanis immoo gara uummataatti goranii, qabsoo bilisummaa uummataatti makamanii, uummaticharraa duula diinaa dhoowwuu hin dandeenye. Maarree, humnoota lamaan kana jidduu taa’anii rakkachuun hiikni isaa maali? Hamma yoomiitti akkanatti ittifufas?
Ana akka natti fakkaatutti ykn mul’atutti, haaromsuu jaarmayichaa godhuuf kan murteeffatan yoo ta’ellee; fedhiin kun jaarmayicha keessatti guutuma guutuutti waan mul’atu natti hin fakkaatu. Tarii warri gara uummata Oromootti deebi’anii, qabsoo bilisummaa kanatti makamuu barbaadan muraasa ta’uu malu. Warri hafan ammallee kaayoodhuma jaarmayichi kun duraan ijaarameef sana qabatanii fedhii gooftolee isaan ijaaranii guutuuf waan hojjechaa jiran natti fakkaatu.
Kun ammas haaluma jirurraa ka’ee tilmaama ani qabuu dha. Maaliif yoo jedhame, har’a uummatni Oromoo bakkee hundatti ajjeefamaa, lafarraa buqa’aa, qabeenyi isaa saamamaa, unkuramaa yeroo jiru kanatti jaarmayaan kun callisuun isaa tilmaama kanatti nama geessa jechuu dha. Tarii akka nuti yaadnu osso hin taane, waan tokko godhuuf jaarmayichi kun humnas ta’ee aangoo akka hin qabaanne agarsiisa.
Gama tokkoon yoo laalamu, humni jaarmayicha kanaa dadhabaa ta’ullee; miseensa jaarmaya ADWUI/ABUT waan ta’eef, seerri fi heerri keessaa isaan hidhee qabaachuu malullee; gama biraatiin garuu osoo dhugumatti uummata ofiitiif hojjechuu fi qabsaa’uuf murteeffatan ta’ee, mirgoota aangoos ta’ee kan biraa, kan seera Federaalaa keessatti lafa kaawwamee jirutti fayyadamuudhaan nagaa naannichaa eeguu fi uummatichas ajjeechaarraa ittisuu ni danda’u turan. Erga kun hin taanetti immoo, jaarmayaa motummaa Naannoo Oromiyaa ta’uun isaanii hiikni isaa maali?
Jaarmayaa mootummaa ijaaree bulchaan jira jedhu; jaarmayaa caasaalee bulchinsaa naanicha keessatti diriirsee jiru fi naanicha keessatti murtii hundaa dabarsuuf aangoo qabu dhiisii, Abbaan Warraa tokkoo maatii isaarraa diina ittisuun dirqama; ni danda’as, danda’uu qabas. Maarree, yeroo uummatni keenya guyyaa guyyatti bakkee hundatti ajjeefamaa jirutti jaarmayich naanichan bulchaa jira jedhu callisuun dhugumatti humna hin qabne moo haasa’a mi’aawaa dubbachuu ala dhugumatti uummataaf qabsaa’uuf fedhii fi kaayyoo hin qabne laata?
Yeroo ammaa, yeroo uummatni Oromoo jumlaadhaan ajjeefamaa jirutti, yeroo dhiigni lammiilee keenyaa bakkee hundatti dhangala’aa jirutti, karaa danda’amu hundaan uummaticha bira dhaabbatanii duula uummatarratti godhamaa jiru kana yoo dhaabuu hin dandeenye, haasa’a midhaawaa haasa’aa qalbii fi onnee uummata raasuu dhiisanii; akkuma dur barame sana gama tokkotti goranii; gooftaalee isaan ijaare tajaajiluu fi uummatni immoo hiree isaa ofumaaf akka murteeffatu taasisuuf karaarraa goruu qabu. Yoo kun ifa ta’e, uummatni keenyas kana booda eenyurraayuu homaa akka hin eegne ifa ta’a jechuu dha.
Dhugumatti gara uummatichaa goranii; qabsoo bilisummaa kanatti makamuu fi hogganuu kan barbaadani fi danda’an yoo ta’e, haal- duree takka malee lola ykn waraana uummata keenyarratti labsamee, sanyii saba keenyaa duguugaa jiru kana dhaabsisuu qabu. Inni kun rakkoolee jiran hundaa caalaa furmaata hatattamaa argachuu qaba. Kanaafuu, DhDUOn murtii xumuraa godhuuf sadarkaa ittidirqamu irra gahee jira. Yookaan meeshaa diinaa ta’anii ittifufuu yookaan immoo jaarmayaa uummataa ta’anii humna haaraadhaan as bahuu dha. Filannoo kan isaanii ti.
Ulfaadhaa!!
DhDUO = Dhaabbata Dimookraasummaa Uummata Oromoo (OPDO)
ABUT= Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (TPLF)
ADWUI= Adda Warraaqsa Dimookraasummaa Uummata Itoophiyaa (EPRDF)


text:
Jimaata Borii Hiriirri Guddaan Guutummaa Oromiyaa Keessatti Nii Adeemsifama!
Dambi Doolloon kalessa mootummaa EPRDF /TPLF Saamooraan ajajamu Agaaziin ilmi ajjeeffame haadhaan reenfa irra teesiisan. Hardha affeeraa Lammaa Magarsaa fi eyyama MM Abiyyi Ahmed ummatni ajjeeffamaa, gidirfamaa fi salphifamaa jira.
Toftaanis tokkuma. Waraanis tokkuma. Sirnichiis sirnuma EPRDF. Kan ajajeetu adda. Oromoo fi Oromoo ofiin jedha malee. Dhihuma kana fakkeesuuf “gooftaan keenya ummata Oromooti ” jechaa turan. Hanga aangoo totolfatan kana jedhanii amma ifaadha. Qawween ummata bulchuun akka hin dandeenye ofumaaf dubbatanii ofumaafuu Qawween gooftaa isaanii ajjeesuu fi shororkeesuuti seenan. Namni gooftaa isaa tajaajilu eega aangoorra bahee ji’a sadi osoo hin guutiin ummata isaa kan diinaan madaawwe irratti madaa hin dabalu. Ajjeechaa ajjeechaan hin araarsu. Ajjeechaa fi humna waraanatti dhimma bahuun faashistoota ganna 27f ilmaan Oromoo akka Bosonuutti ajjeessaa bahaniifu milkoomina hin argisiisne jarra keenya bobbaa Wallaggatti itti jirtan tana irraa dhaabadhaa. Waan isiin gochaa jirtan tuni gochaa kana duraa irraa addaa miti kan dhangalaasaa fi salphisaa jirtan kun Oromoodha irraa of qabaa.
Daangaa Somaalee irratti dhiigni saba Oromoo dhangala’aa turee fi itti jiru kun homaa isiinitti dhagahamuu dhabeeti liyyuu poolisii fi agaazii Oromoo irratti bobbaasuun tun mee maal jedhamtii? Waan Gobannummaa silaahuu ofirraa ilaalaa hin jirtanii, ammoo Oromoon isiin ajaa’iba jira. Qaanauus qabduu ture. Kan kana duraatiif dhiffamma gaafatuu jennee osoo herreggaa jirruu yakka biroo itti dabaluuf jarjartan. Mee maal argatuufii?
Qeerroo fi Barabartan Abdi Ilee akka seeratti dhihaatu dhibbaa irra godhuuf Dire Dhwaatti marihatanii jiru.
ቄሮና በርበርታ አብዲ ኢሌ ከስልጣን እንድነሳና ሆን ብለው በድሬደዋ ሁለቱን ብሄር ለማጋጨት የሚጠነሰሱት ሴራዎች አብረው ለማክሸፍ ስምምነት ላይ ደርሰዋል.
SAGALEE QEERROO:ADOOLESSA 19 2018
ONN: ODUU Ammee (BREAKING News): Adoolessa 19 /2018: Bulchiinsa Magaalaa DIRREE DAAWAA ganda magaalaa BORAN, araddaa Booran jedhamu keessattii ilmaan Oromoo kan Artistiin Oromoo Maashoo Abduramaan jedhamtu keessatti argamtu dabalatee namootni 35 bakki itti mana ijaarraatn kun kan Oromoo miti seeraan ala asitti ijaarrattan bakki kun kan Somaaleeti jedhamuun bulchaan magaalaa Booranfi bulchaan Magaalaa Dirree Dawaa humna poolisii addaa naannoo Somaalee uummata Oromoo fixaa jiran sana itti gadhiisuun manni jiraattoota ilmaan Oromoo 35 olii abiddaan barbadessuun isa kan irratti deeguun yeroo amma jiraattootni ilmaan Oromoo qe’ee isaanii irraa haala kanaan buqqa’anii mana jireenyaan ala ta’anii haala ulfaataa keessatti kan argaman ta’uu jiraattootni ONNtti gabaasan.
Jimaata Borii Hiriirri Guddaan Guutummaa Oromiyaa Keessatti Nii Adeemsifama!
Gochaa dhala namaaf hinmallee uummata Oromoo irratti waraanni Liyyuu Ayilii Sumaalee jedhamuun waamamu geessisaa jiru, yakkoota mana jireenyaa uummata nagaarratti gubuu, ajjeechaa suukanneessaan dhabama gochuuf yakka daguuggaa shanyii uummata Oromoo irra gahu mormuuf hiriirichi Jimaata miilanaa Adooleessa 20,2018 qindaa’aa jiraachuutu himame.
Hiriirri kun tarkaanfii Dr. Abiyyi Liyyuu Ayilii irraatti fudhachuuf ibsa baasan gaarii ta’uuf ta’uus dubbatanii jabinaan akka irratti hojjetanif qaamota yakka kana raawwataa jiran akka seeratti dhiyeessaniif Waraana uummata daguuga jiran kana Adaba akka itti kennaniif hanga waraana kana diiganiitti kan nagaan biyyatti hineegamne ta’uu hubatuun Muummee Ministeera Dr. Abiyyi Ahemad dhiibba akka godhan kan deggaru ta’uunis himame.
Kanaaf uummanni Oromoo bakka maraa akka uummata Oromoo ajjeefamaa jiraanif sagalee taatan Qeerroon dhaammata!


text:
Hoogganoonni wal fincilan afur kan biyya waraanaan bututte Liibiyaa Muddee 10 filannoo geggeessuuf har’a walii galaniiru.
Hoogganoonni sun walii galtee kana kan mallatteessan xumura gumii Paaris keessatti geggeessamee irratti yoo ta’u kunis filannoon nagaa qabeessi akka ta’u illee walii galaniiru.
Danqaan ykn jiddu seenins adeemsa filannoo Sanaa kam iyyuu fudhatama hin qabu, kanneen itti itti gaafatamoo ta’an illee murtiitti dhiyaatu jedhameera.
Kan gumii sana qoopheessan prezidaantiin Ferensaay Emmanuel Macron hoogganoonni wal fincilan kan Liibiyaa caasaa siyaasaa biyyattii tasgabbeessu


text: Waraanni isra’eel isniina har’aa Falasxiinota daangaa gaazaa irratti mormii geggeessaa jiraan irratti dhukaasuun yoo xiqqaate namoota 40 ol kan ajjeessan tahuu Royters gabaase. Lakkoofsi namoota madaayanii ammo 1500 ol akka gahe miidiyaaleen addunyaa gabaasaa jiru. Isniina har’aa Ameerikaan imbaasii isii Telaviiv irraa gara Alqudsitti jijjiiruuf qophaayaa jirti. Falasxiinonni ammoo mormii torbaan jahaaf geggeessa jiran itti fufuun daangaa Gaazaatii fi guutuu Falasxiin keessatti karoora Ameerikaa kana balaaleffataa jiru.


text:
Filannoo Keenyaa: Sirna kakuu Odigaarrattti tajaajilli TV cufame
Qondaaltoonni Keenyaa akka tamsaasi kallattii sirna 'kakuu' ogganaa paartii mormitootaa Raayilaa Odiigaa, kan bara darbee filannoo irratti hirmaachu dideef hin kennamne dhorkuuf jecha TV cufan.
Deggertoonni dhibba hedduun lakkaa'aman paarkii handhuura Naayiroobii bakka sirni kakuu warra mormitootu kun itti raawwatamutti walitti qabamaniiru.
Bu'aan filannoo waliigalaa Agayya darbee sababii himannaa rakkoo bakka gara garaatti walfakkaataa ta'uu diduu isaatiin haqamuun isaa ni yaadatama.
Uhuruu Keniyaataan filannoo Onkoloollessa irra deebiyee gaggeeffameen mo'ateera, Obbo Odingaan garuu itti hin hirmaanne.
Pirezedanti Keniyaataan Sadaasa darbe marsaa lammaffaaf kakatanii itti fufan.
Miidiyaanis sagantaa Kibxataa kana akka hin dabarsineef akeekkachisaaniiru, abbaan alangee waliigalaas sirni akkasii kan gaggeessuun sadarkaa gantummaarra ga'a jedhan.
TV dhaabsisuun kun akkamiin ta'e?
TV abbaab qabeenyummaa isaa dhuunfaa ta'an lama - NTV fi Sitizin TV - sa'a 03:10 (06:10 GMT) irraa jalqabee qilleensarraa akka dhibaman, BBC Monitoring gabaaseera.
Karoora Sitizin TV'n sirna 'kakuu' kana gabaasuuf qabu dhowwuuf anga'oonni mootummaa akka qilleensarraa dhabaman isaan dirqisiisuu BBC'tti hime.
Keeniyaa keessatti siginaalii tamsaasaa dhaabbileen midiiyaa cufamuun kanaan dura baramaa miti, gabaastuun BBC Annee Sooy Naayiroobiirraa akka jettutti.
Yeroo darban keessa sodaachisuun kan tureefi dhaabbileen midiyaa tokko tokko ar'atamanillee tamsaasi isaanii beekaa kallattiin addaan hin cinne, jetti gabaastuun keenya.
Sababii sagantaa kanaaf magaalaa guddittii Keeniyaa keessatti manneen barnootaa gariin cufaadha, namoonni maaltu akka ta'uuf jirus hin beekan; muddamnis biyyattii keessa akka jiru gabaasteetti Annee Sooy.
Poolisoonni gara ganamaa paarkicha seenuu dhowwanillee boodarra gadi dhiisan, jetti.
Deggertoonni Odingaa maal jedhu?
Deggertoota isaa keessaa tokko kan ta'e Laarii Oyugiin, sagantaa Kibxataa kana ilaalchisee waanti seeraan ala ta'e hin jiru: "Poolisii amma ga'utti akeekkachiifneerra, nuti ammoo seeraafi heeraan deemna. Heerri Keenyaa, keeyyanni tokko, lammilleen keenyaa hunduu kallattiidhaan aangoo qabanitti fayyadaman eyyama.
"Nutis amma kan as jirru walitti qabamnee mirga aangoo seeraa qabnutti fayyadamuuf; akkasumas keeyyanni 37 mirga nagaan walitti qabamuu ni eyyama. Nuti lammii biyya kanaati, mirga nagaan asitti walitti qabamuun akka heerichaatti pirezedaantii keenya filachuu qabna."
Bu'aan filanichaa maaliif mormii godhate?
Keeniyaataan Onkolooleessa 26 sagalee %98 argachuun seeraan irra deebiin filataman ta'us garuu filattoota %39 qofatu ba'ee filate. Sadaasa keessa ture kan eebbifame.
Mo'achuun isaa Odingaatiin fudhatama hin arganne sababiin isaas akka inni jedhutti kutaa biyyaattii muraasaan filatame.
Keeniyaataan filannoo isa jalqabaa Agayya 8 turerrattis mo'atanii ture, bu'aan filanichaa garuu Mana Murtii Ol-aanaa biyyattiitiin "kan ifa ykn mirkaneeffatamuu hin dandeenye" jechuun haqame.
Yeroo filannoo irra deebiif waamichi dhiyaatu Odingaan deggertoonni isaa akka dhiisan gaafate sababiin isaas komiishinii filannoo ilaalchisee rifoormiin taasifame hin jiru jedhan.
Gabaasaaleen midiiyaa akka jedhanitti wal-dhabdeen filannoo Keenyaa baayyee addaan qoode. Filannoo Agayya darbeen booda sababii walitti bu'insaatiin namoonni 50 du'uu isaanii gabaafameera.


text:
Feesbuukin Siingaapooritti giddu gala odeeffannoo ijaarufi
Finfinnee, Fulbaana 15,2011(FBC)-Feesbuukin Ardii Eeshiyaatti kan jalqabaa kan ta’e Siingaapooritti giddu gala odeeffannoo Doolaara Ameerikaa Biliyoona Tokkoon ijaarufi
Giddu galli Siingaapooritti ijaarramu gamoo darbii 11 qabuufi lafa ikuweer kiloometira 170 irra kan quabatuudha.
Diizaayiniin ijaarsa isaas haala qilleensa biyyattii ilaalcha keessa galchuun kan qophaa’edha jedhame.
Giddu galli odeeffannoo kun guutumaan guutuutti humna anniisaa haaromfamaa kan fayyadamuu fi dhiyeessii humna aduu biyyattii babal’isuuf kan hojjetu ta’uu beekkameera.
Giddu gallii haaran kunis guyyaa guyyaan suurawwan fi viidiyoowwan feesbuukii irraa naanna’an keessumeessa.
Eeshiyaatti fayyadamtootni Feesbuukii dabalaa waan jiraniif giddu galichi ijaarramuun faayidaa olaanaa qabaata jedhameera.
Bara faraanjootaa 2022tti xumuramuun tajaajila kennuu kan eegaluu ta’a.
Madda፥cnet


text:
Finfinnee, Gurraandhala 8,2010(FBC) -Muummen ministiraa Haaylamaariyaam Dassaalany taayitaa gadhiisuuf xalayaa galfatan.
Muummen ministiraa ibsa laataniin sababiin taayitaa gadhiisuu isaanii yeroo hedduu tajaajiluu isaanii ta’uu ibsanii, dirree siyaasaa biyyattii bal’isuuf akka ta’es eeraniiru.
Rakkoon tasgabbaa’uu dhabuu fi siyaasni biyyattii akka hiikamu, ummanni naannoleerraa buqqa’uun akka dhaabbatu, barbadaa’uun qabeenyaa fi balaan invastimantiirratti aggaamamus akka furamuuf taayitaa gadhiisuuf xalayaa galfadheera jedhan.
Dabalataanis dirree siyaasaa biyyattii bal’isuuf fedhii mataa kiyyaan dura taa’ummaa Warraaqsa Demokraatawa Ummattoota Kibbaa fi muummee ministiraarraa gadhiisuuf xalayaa galfadheera jedhan.
Koreen hoji raawwachiistuu Warraaqsa Demokraatawa Ummattoota Kibbaa fi koreen hoji raawwachiistuu ADWUI xalayaa isaanii kan irraa fuudhe yammuu ta’u, Mana Maree ADWUIf ammoo dhiyeeffachuu ibsaniiru.
Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataatifis galfachuu eeranii, akka naaf ragga’us nan eega jedhaniiru.
Bakka isaanii dura taa’aa ADWUI ta’ee kan filatamu, muummee ministirummaan biyyattii akka hogganu, nagaa fi tasgabbiin akka bu’uuf akka hojjetus dhaamaniiru.
Buzu’aalam Beenyaatu gabaase.


text:
Sochiin Warraaqsa Biyyooleessaa Oromiyaa FXG akka guutummaa Oromiyaatti kan itti fufu ta’uu yaadachiisuun/hubachiisuun qabxiilee armaan gadii irratti xiyyeeffannoo adda gochuun barbaachisaa ta’uu hubachiifna!! Magaalaan Finfinnee Sochii Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG amma itti adeema jirru duula Gabaa lagachuu, uggura Geejjibaa kaa’uufi Hojii dhaabuu qabdi.
Haaluma kanaan sochiin daldalaafi geejjiibaa gara gidduugaleessaa biyyaatti Magaalaa Guddoo Oromiya Finfinneetti godhamu kallattii arfaniin iyyuu akka gara magaalaa Finfinneetti hin seenamne bakka jirru hundaa dura haa dhaabbatnu!! uummatni Oromoo ofii dhama’ee abbootii irreefi maxxantoota mootummaa abbaa irree teessoon isaanii Magaalaa Finfinnee keessa ta’ee sooruun of irratti goobsaa akka jiru hubachuun Sochii warraaqsaa bifa kamiin iyyuu gaggeeffamu irraa jiraattootni Magaalaa Finfinneefi naannoo ishee qooda akka fudhatan hubachiifna!! Uummatni Oromoo Qabeenyaa isaa kanneen armaan gadiitti tarreeffaman Finfinneefi gabaa biyyatti hundarraa kutuun Warraaqsii FXG duula gabaa lagachuufi hojii dhaabuun kabajamuu bilisummaa uummata keenyaafi walabummaa biyya keenyaaf bakka jirruu haa falmannu!!
✔Midhaan Nyaataa(Xaafii,Qamadii, Garbuu, Boqqoolloo, Mishingaa,
✔Midhaan Zayitaa(Nuugii,Talbaa,Saliixiifi kkf)
✔ Midhaan Dheedhii( Atara,Baaqelaa, Shunburaa, Misiraafi kkf)
✔Buna , Caatii (Jimaa),
✔ Beeyladoota (Loon, Sagoota qalmaaf, Reetii, Hoolaa, Lukkuufi kkf)fi
✔Bu’aawwaan Beeyladoota irraa argaman kanneen akka (dhadhaa, Hanqaaquu, Aanaan, Baaduu, fi Gogaa) Oromiyaa irraa kallattii hundaan iyyuu akka Magaalaa Finfinneetti hin geesineefi hin seensifnee gadi jabeessuun uummata Oromoo hundaafi addatti immoo qonnaan bultoota Oromoo hundaaf dhaamsa keenya dhabarsina.
✔Daldaltootni Sochii daldalaa akka dhaabdan, yeroof qabeenyaa keessaan sochii daldalaaf bakkaa bakkaatti akka hin sochoofne dhaamsa dabarsina.
✔Hojjettootni mootummaa kallattiifi karaa al kallattiin hojii dhaabdanii uummata keessan mirga namummaafi mirga dimokiraasii mulqamee hiraarfamaa jiruu cina akka dhaabbattan waamicha goona.
✔Sochiin Geejjibaa Kallattii Arfaniin iyyuu Magaalaa Finfinneetti kan seenuufi bahuu dhaabbachuu qaba, Konkolaataan Fi’isaafi tajaajila daldalaaf kallattii hundaan iyyuu magaalaa Finfinneetti deddeebitaan sochii dhaabuun Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG, duula gabaa lagachuu irraa qooda akka fudhattan dhaamsa keenya dabarsina.
Injifannoon Uummata Oromoof!!
Hoogganaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!
Hubachiisa Gabaaba
Sochiin Warraaqsa Biyyooleessaa Oromiyaa FXG akka guutummaa Oromiyaatti kan itti fufu ta’uu yaadachiisuun/hubachiisuun qabxiilee armaan gadii irratti xiyyeeffannoo adda gochuun barbaachisaa ta’uu hubachiifna!! Magaalaan Finfinnee Sochii Warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXG amma itti adeema jirru duula Gabaa lagachuu, uggura Geejjibaa kaa’uufi Hojii dhaabuu qabdi.


text:
Badhaasotan argadhe keessaa inni kun adda - Alii Birraa
Bara 1948 Dirree Dhawaatti dhalatee Umurii isaa ganna 14tti baandii muuziqaa hiriyaa jaalalaa keessatti weelluu kan eegale Dooktarri kabajaa artiist Alii Birraa 'Badhaasa Umurii guutuu Odaa' argachuun isaa gammachuu addaa akka kenneef dubbata.
Jireenya isaa muuziqaa waliin waggoota 50 ol darbaniif tureen fi ammas itti jiruun sirboota 260 ol sirbuuun Hawaasa Oromoo addunyaa gara garaa irraa badhaasota 30 ol kan argate Artiist Alii Birraa, hawaasa Oromoo biyya keessaa irraa badhaasa kan argachuu isaatti gammaduu BBC'tti himee jira.
''Badhaasa umurii guutuu hawaasa Ameerikaa kaabaa, Kaanaadaa fi Awustiraaliyaa irraas argadheen jira kuni arfaffaa dha."
"Garuu isa kana adda kan godhu biyya ofiititti fi saba ofiirraa gaheen gumaacheef kanan argadhe waan ta'eef gammachuu guddootu natti dhagaahama, isa arfaffaa ta'uus ani akka tookoffaattin ilaala'' jedha.
Aartiin Oromoo bakka gahuu malu hin geenye kan jedhu Artiist Alii Birraa, dhaloonni kana booda dhufus kan amma jirus warra badhaafamne irraa fakkenya fudhachuun aartii Oromoo galma barbaadamuun gahuuf akka tattaafatan dhaameera.
Weelluuwwan Artiist Alii Birraa duuba
Walaloo sirboota Dooktara kabajaa aartiist Alii Birraa hawaasa biratti hedduu jaalataman kan akka AB jennee kaanaa, gammachuun goobana ji'aa fi kannen biroo hedduu kan barreessan qorataa hawaasaa, aadaa, seenaa fi aartii Dr. Gammachuu Magarsaa, Alii Birraa umuriisaa guutuu nama aartii Oromoof jiraatedha jedhan.
''Alii Birraa ijoolummaarraa ka'ee wayee Oromoo karaa walalootiin osoo boodatti hin jedhiin nama waan baay'ee hojjete ammas hojjechaa jiru dha."
"Nama umuriisaa guutuu Oromoof kenne, karaa muuziqaatiin ammoo hangafa hundaati'' jedhu Dr. Gammachuun.
Sirboota qabsoo fi kanneen biroo baay'ee waliin kan hojjetan ta'uu kan dubbatan Dr. Gammachuun wantin dandeettiisaa ol ani gumaache hin jiru walumaan mari'annee hojjetaa turre jedhu.
Baroota darban keessa namoota aartii Oromoo keessatti hojii gurguddoo wajjin hojjetan keessa Weellisaa Abdullaahii Jirmaas nama maqaan isaa ka'uu malu akka ta'e BBC'tti himaniiru.
''Waltajjiin akkana qarumaahuu hin jiru"
Waltajjiin itti aartii Oromoo jajjabeessan akkanaa kanaan dura qarumaa hin turre jedhu Dr. Gammachuun.
"Aartii Oromoo waanni jedhamu afaan Oromoo wajjiin, aadaa Oromoo wajjiin, amantii Oromoo wajjiin hundi isaa walqabatee hin sodaatamas, hin jibbamas, hin tufatamas malee Oromoo jajjabeessuf hanga waanan dhengadda arge sanatti hin turre'' jedhan.
Waltajicha irratti miira jajjabinaa fi gammachuutu natti dhagaahame kan jedhan Dr. Gammachuun, ''ijoolleen ilmaan keenya taatu kaaniif ammo kan akaakayyuu taatu aadaa Oromoo kan jibbamee tuffatamee gatamee ture akka inni gatii guddaa baasuu agarsiisani, ammayyesanii dhiyeessan'' jedhan.
''Oromoon deebi'ee Oromummaa isaatti akka boonu akka lafeen dugdaasaa caccabe sun suphamu godhaniiru'' jedhu.
Badhaasni Odaa akkamitti qophaa'e?
'Oda Award' Walta'insa Maltii miidiyaa Bashaatuu Tolamaariyaamii fi Biroo aadaa fi Turizimii Oromiyaatiin aartii fi aartistota Oromoo miiraa waldorgommii keessa galchuun hojiilee aartii Oromoo sadarkaa isaanii eeggataniifii fedha haawaasaa guutan akka hojjetan kakaasuu kan kaayyefate akka ta'e hooggantuun Maltii miidiyaa Bashaatuu Tolamaariyaamii gaazexessituu Bashaatuun himteetti.
"Seenaa aartii Oromoo keessatti qophiin badhaasaa guddaa akka kanaa ta'ee waan hin beekneef sagantaa kana qopheessuun ulfaataa ture."
"Deeggartoota aartii hedduu argachuun ulfaataa waan ta'eef, baasiidhuma kootiin wanta narraa eegamu hojjedhen agarsiisa jedheen itti seenes," jetti Bashaatuun.
Hojiilee aartii bara 2009 keessa hojjetamanii fi biyya keessatti hojjetaman adda baasuun, abbootiin seeraa ogummaa aartii garagaraa keessa jiran qabxilee filatamaniin calalliin raawwatuus himteetti.
Callallii boodas namoota marsaa dhumaaf darban uumanni karaa ergaa gabaabaa akka filatan taasifamuu dubbatti Bashaatuun.
Sagaleen uummataa harka 40 yoo qabaatu harki 60 ammoo maddaallii saayinsaawaa ogeeyyiiti jetti.
"Badhaasni kun bara baraan kan kennamuu waan ta'eef kan barana hojiilee bara 2009 keessatti hojetaman qofa waldorgomsisne," jetti.
''Biyyoota alaatti, Awuroopaa fi Ameerikaattis fiilmiinii fi muuziqaan ni hojjetama garuu isaan carraalee hedduu waan qabaniif warra biyya keessaa waliin dorgomsiisuun ni ulfata,'' jechuun sababa hojiilee biyya keessaa qofa waldorgomisiisan ibsiti.
Eenyutu Injifate?
- Diraamaa dheeraadhaan - Dheebuu
- Fiilmiidhaan - Saamaloo
- Taatoo dubaraan - Moyii Tilahun - fiilmii "MADAA HIN QORRE" irraa
- Taatoo cimaa dhiiraan - Hiikoo Hundee - fiilmii "MIIDHAMA" irraa
- Wallistuu haaraa cimtuu 2009 - Alamituu Simee
- Qindeessaa Muuziqaa cimaa 2009 - Ibrahim Sayid
- Sirba qeenxee miidhagaa 2009 - Galaanaa Gaaromsaa
- Kiliippii muuziqaa miidhagaa 2009 - Falmata Ashabir & Sam Dowg Saffisa(Accelerate)
- Albama muuziqaa miidhagaa 2009 - Ittiiqaa Tafarii
- Wallisaa dhageettii olaanaa qabu - Haacaaluu Hundeessaa
- Badhaafamaa Umurii guutuu - Dr kabajaa artistii Alii Birraa


text:
Ijaaramaa: Bilisummaan yoo of ijaaran malee hin argamtu.
Ob Ibsaa Guutamaatiin
Oromoo, alaa fi manaa, maaloo ijaaramaa; kan ijaramne jettanis caalaa of cimsaa. Hubatamuuf hagam gumgumuu qabdu yk jilbeenfattanii kadhatu? Ijaajjuun, akka waggoota afur dura gootan mataa ol qabadhaatii mirgi kun keenya jedha. Yeroon kun cehumsa jedhamee jira, garuu garamatt akka cehamu ifaa miti. Dira’inni roorrisaa kan dhumate fakkaataa, garuu miillana empyericha oolchuuf maal fudhatanii akka bahan eenyutu beekaa?
Lolli afaani o’ee kan mullatu Amaaraa fi Tigree gidduutt. Bulchi mootummaan empayeriti haasaa hogganootaa irraa gara Amaaraatt kan duufaa jiru fakkaata. Oromoon masaraa seeneef angoon kan Itophiyaa malee kan Oromoo hin taane. Namooti Itophiyaa fi Oromiyaa keessatt aangoo irra jiran miseensota EPRDF. Kanaafi kan isaan Itophiyummaa afarsanii; kolonumaan Oromiyaa sammuu saanii keessaa hin baane jechuu dha. Itopiyaa, Itophiyaa innaa jedhan akka nama gatee argateett yoo tahu, walabummaa Oromiyaa akka waan du’eett irraanfatanii jiru. Hamaan darbe akka nuti hin deebineef kanneen daddaaqan yaadachiisuun barbaachisaa dha.
Maal gochuu akka qabnus akeekaa yoo deemne malee qeeqa bakka malee fi yeroo malee walii fi diinaa irrattii qofaan yeroo dabarsuun furmaata hin tahu. Wanti waliinis namaanis jennu bu’aa qabatamaa yoo hin qabaannee maaf afaan badnee of salphisnaa? Bineensi qarriffaa cimaan qorqaa jiraate yeroo qarriffaan saa harcaatu, kan biraa humna haaraan dhufee karaa inni irra ture fooyyessee foon qofa utuu hin tahin lafee yoo alanfate garaa garummaan saa maanni? Hamma bujjugfame yoo hin taane, nyaatamuun nyaatamuumaa.
Waan Habashaan Ankobar fi Habashaan Aduwaa Oromiyaa gootee wal fakkeenya saanii hubatan malee dogoggorree miidhama ofii qoricha addaa barbaadna taha. Hundaan olhaantumaa fi saamichi keessan as irratt haa dhaabbatu jechuuf annisaa horachuu dha. Isaan erga Aksum diiganii angoo irratt walqabaa jiraatanii. Waliin nuqabachuun isaan araarse, tokko qofti nu dhuunfachuun isaan waldhabsiise. Jalaa utuu of baasee milla ofiin hin ijaajjin lola saanii keessa nama Oromoo maaltu galche? Utuu of bilisoomsuu dandahuu nammi attamitt goftaa gidduu filataa? Kanaan duras micciiramooti keenya utuu hin gargaarree, kophaa qabatanii nu nyaachuu hin dandahan turanii. Ammas dhiiga Oromoon Tigree mancaasisanii Oromiyaa deebisanii qabachuuf batattisan jiru.
Oromoon masaraa Minilik Tigireen itt cufte bananiifii irraa dacha’aa jiru. Sana gochuu saaniif “Zaranyaa” jedhaman. Oromoon isaan irra bilisoomuuf “Zaranyaa” yoo jedhaman, isaan kan balleessuuf itt duulan maal jedhamu? “Zaranyaa” kan jechisiisee kiyya, kiyyaa keessan keessanii sana barree waliif haa kabajnu jechuu dha. Oromoon seenaa saanii keessatt sanyiin nama faanfananii hin beekanii, ilmoo namummaan yaadu. Kan amanaan Oromoott dugda garagalchuun seenaa hardhaa qofa miti. Waan Qeerroon si’ana gumaacheef galatan saanii Cinaaksan, Mi’eessoo, Mooyyaalee, Areeroo, Wanbara, Gobba, Baatii kkf yeroo qalaman birmannaa dhowwatamuu dha.
Bilisummaan yoo of ijaaran malee hin argamtu. Ijaaramuu dhabuutu gidduu kana harcaatuun sirna Nafxanyaa DCitt lafa isinitt dhiittee. Utuma jirtanii hubatamuu dhabdanii. Manesotaan ijaarameef seenaa hojjete. Oromiyaa Xiqqittiin, Oromiyaa guddichi maal akka fakkaatu saaxiltee. Hamma yoonaa Oromoon mootummaan Itophiyaan balleeffamuu irraa qabsoo saaniin baraaramanii. Ammas qabsoo itt fufaa taheen baraaramanii mirga ofii abbaa biyyummaa akka deebifatan warraaqaan hin shakkuu. Yoo dandahame Oromoon, “Ilaa fi Ilaameen” nagaan gara furmaataatti deemuu; aadaan saanii sanaa. Yoo hin taane diina of irra ittisuuf waan argatanitt dhimma bahuun mirga dhalootaatii. Ijaaramaa, ijaaramtan malee gadoodaa haftuu. Oromiyaan haa jiraattu!


text:
Finfinneen Teessoo mootummaa abbaa irree EPRDF/TPLF kan taateefi bakka irraa qajeelfamni yakka waraanaa uummata kenyarratti rawwachuu darbaa jiru waan ta’eef Xiyyeeffannoo guddaan Magaalaa Finfinnee irratti godhamuu qaba. Finfinneen fedhiidhanis ta’ee dirqamtee Sochii Warraaqsaa FXG irraa qooda akka fudhattuufi mootummaan abbaa irree Finfinnee irra taa’ee qajeelfama dabarsuu daranuu akka muddamuufi aangoo gadi gadhiisuuf adeemsa sochii Warraaqsaa Oromiyaa keessatti finiinaa jiru duula gabaa lagannaa, uggura geejjibaa kaa’uu, daandii cufuufi hojii dhaabuun guyyoota torbaaf daran jabaatee itti fufa, Finfinneenis dirqamtee sochii irraa qooda ni fudhatti. Kanaafuu adeemsa armaan gadii kanaan Finfinneetti Warraaqsa jabeessuun dirqama uummata Oromoo hundaafi sabaaf sablammoota cunqurfamoo biyya keenyaa hundaati!!
1ffaa Itti fufinsaan torbee tokko guyyoota (7) oliif Karri Finfinnee Shanaan daandiileen gurguddaan Finfinneetti seensisaniifi baasaan cufamuu qabu!! Kanuma waliin walqabatee adeemsa amma jiru jabeessuun qaabenyaan Uummata keenyaa kunneen guutummaatti akka finfinnee hin seensifamne ittisuudha.
✔Midhaan Nyaataa(Xaafii,Qamadii, Garbuu, Boqqoolloo, Mishingaafi kkf,
✔Kuduraafi Muduraalee adda addaa guutummaatti dhorkachu,
✔Midhaan Zayitaa(Nuugii,Talbaa,Saliixiifi kkf)
✔ Midhaan Dheedhii( Atara,Baaqelaa, Shunburaa, Misiraafi kkf)
✔Buna , Caatii (Jimaa)fi kkf)
✔ Beeyladoota (Loon, Sagoota qalmaaf, Reetii, Hoolaa, Lukkuufi kkf)fi
✔Bu’aawwaan Beeyladoota irraa argaman kanneen akka (dhadhaa, Hanqaaquu, Aanaan, Baaduu, fi Gogaa) Oromiyaa irraa kallattii hundaan iyyuu akka magaalaa Finfinneetti hin geesinee uggura guddaa kaa’uudha!!
2ffaa Ilmaan Oromoo kallattii hundaan Sochii cimaa kan mootummaa abbaa irreefi aangawoota sirnichaa irratti xiyyeeffate Magaalaa Finfinnee irratti jabeessuun dirqamaa haala yeroo ta’uu gadi jabeessuun dhaamna!!.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Injifannoon Uummata Oromoof!!


text:
FDG ABO tin hogganamu Sadaasaa 9 bara 2005 ti haga har´aatti bifa ajaa´ibaatiin Oromiyaa mara keessatti adeemsifamaa jiraachuun isaa waan hedduu nama boonsu dha. Nuti miseensotni ABO Konyaa Frankfurtii fi Naannoo FDG waggaa 1ffaa golee Oromiyaa mara waliin gahee fi hooggana ABO dhugoomse, kan Oromoo yeroo tokkicha akkasitti gurmeessee walduukaa sossoose kun bilisummaa isaa gonfachiisuuf akka yeroo irraa hinfudhatne mirkanneessee jira. Kanaaf, waggaa tokkoffaa ayyaanaa FDG kana ilaalchisee nuti miseensoti ABO konyaa Frankfurti fi naannoo ibsa ejjennoo armaan gadii dabarfannee jirra.
- Gootowwan ilmaan Oromoo FDG kana irratti wareegaman bara baraan seenaan kan yaadatu ta`uu isaa ibsa, warreen midhaan qaamaa fi balaan gara garaa irra gahe waan dandeenyu maraan kan bira dhaabbannu ta`uu keenya ni ibsina.
- Sababa FDG nis ta`e Oromoo tahanii dhalachuu isaaniif kan Wayyaaneen mana hidhaa gara garaatti guurtee gochaa faashistummaa gara garaa irratti raawwachaa jirtu sagalee guddaan balaaleffachaa akka isheen hatattamaan hiiktu ni akeekkachiifna.
- Qabsoon haqaa dheeratus ni mo`ata waan taheef FDG kun hanga Oromiyan bilisoomutti akka itti fufu gaafachaa nutis karaa gama keenyaa waan nurraa eegamu mara gochuuf qophaawoo ta`uu keenya ibsina.
- Duguuginsa Sanyii Mootummaan Wayyaane Ummata Oromoo irraatti raawwachaa turtee fi ammas akka haaraatti labsattee jirtu jabeessinee ni balaalefanna.
- Wayyaaneen umurii bittaa ishee dheereffachuuf Ummatoota gara garaa amantiin, qomoon, daangaan, qabeenyaan walitti buusuun umrii bittaa ishee dheereffachuuf carraaqii irra turte ammas ittuma jirti. Toftaa qoqqoodanii bituun umrii ishee dheereffachuuf isheen gochaa jirtu kana hundumtuu beekee akka irraa ofeegatu ni hubachiifna.
- Kaayyoo TBD hin galiniifis ta´e beeka qabsoo Oromoo dura dhaabbachuuf namoota akka jaarmaattis ta`e nam tokkeen olola dharaa TBD irratti gaggeessan dura ni dhaabbanna. Umrii bitta Wayyaanee gabaabsuuf kaayyoo TBD ijaarameefis hamilee guutuun ni deegarra.
- Deegarsa qabsoo bilisummaa Oromoof goonu daran cimsuun FDG kana sababii gochuun miseensoti hundumtuu qarshii ofirratti rammadnee jira.
Gadaan gadaa bilisummaa ti!
Injifannoo ummata Oromoof!
Miseensota Konyaa ABO Frnakfurtif Naannoo
Sadaasa 12. bara 2006


text:
Abstract:
Kaayyoon qorannichaa, rakkoowwan ogummaa barreessuu gabbifachuu keessatti barattoota kutaa 9ffaa mana barumsaa sadarkaa 2ffaa Garba Gurraachaa mudatan adda baasuudha. Qorannoo kana galmaan gahuuf, mallin itti gargaarame, mala makaa; mala akkamtaafi mala ammamtaatti. Kunis, madda ragaa kan ta‟an adda baafachuun hojiirra oolera. Iddattoonis, mala iddatteessuu sirnaawaan barattoota bara 2008/2016 kutaa 9ffaa mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Garba Gurraachaatti barachaa turan keessaa iddattoo filachuun, akkasumas, barsiistota mana barumsichaatti Afaan Oromoo barsiisan shanirraa odeeffannoon funaannameera. Haalli iddattoon ittiin filatamanis, barattoota dareewwan 18 keessatti barachaa jiran 1019 keessaa %33 kan ta‟an, barattoonni 336 filatamaniiru. Odeeffannoo kanas, meeshaalee funaansa ragaalee kanneen akka bargaaffii, afgaaffiifi daawwannaa dareetti gargaaramuun funaannamuunn, mala makaatiin qaacceffamaniiru. Odeeffannoon funaannaman kunniinis, isaan jechaan ibsaman, mala akkamtaan, kanneen lakkoofsaan ibsaman immoo mala ammamtaan qaacceffamaniiru. Qaaccessi odeeffannoo bargaaffiileefi daawwannaa darees, akka ifa ta‟uuf gabateedhaan deeggaramuun ibsi barbaachisaa ta‟e itti kennameera. Haaluma walfakkaatuun, odeeffannoon jechaan ibsamanis, akkaataa walfakkaatuun walitti fiduun ibsi itti kennameera. Qaaccessa kanneenirras rakkooleen barattoota kutaa 9ffaa mudatan kanneen akka hanqina caaslugaa, sirna tuqaaleefi qubguddeessaa, hanqina yaada qindeeffachuu fa‟a akka ta‟an hubachuun danda‟ameera. Kanarraa kan ka‟e barreeffama gabaabaa, xalayaa, keeyyataa ulaagaa guute barreessuuf bareessuurratti hanqina bal‟aa akka isaan mudateera. Kanumarraa ka‟uun, dhumarratti hubannoo qorannicharraa argamerratti hundaa‟uun, yaanni furmaataa /yaboon/ kaa‟ameera.


text:
ሚስጥሮች መጋለጥ ሲጀምሩ!! Aborted Coup d’etat – Motummaa fonqolchi yaalame
Dubbisaa!!!
Akka Dr Darajjen jedhutti garee Saditu mootummaa fonqolchuuf wolii galee ture. Garee sadiin mootummaa fonqolchuuf wolii galan keessaa gareen tokko dafee mootummatti hasaase. Gareen mootummatti hasaase kunis “ani kan jara woliin mari’adheef icciitii jaraa fuudhe mootummaan gahuuf malee mootummaa fonqolchuu fedhee miti” jedheera. Wolumaa galatti dubbii jajjabdutu nu jalaa dhakateera.
Imbaasiin Ameerikaa kan finfinnee jiru sun odeeffannoo guutuu qaba ture. Mootummaa amma jiru kana fonqolchuuf mallaqaa fi karaa lafa jalaan erga uummanni ijaarame itti qophaaye icciitiin harka mootummaa galte. Gareen sadiin mootummaa fonqolchuuf wolii galanii turan sadi ta’uun himameera.
Ginbot 7, TPLF fi isa sadaffaa rabbi haa beeku (paarti maqaa Oromoo qabu jedhu).
Kanaan wol qabatee duurriyoonni horii guddaan ramadame fi Humna woraanaa keessalee namni muraasni akka bitamee tures oduun deddeemarti.
Haaluma kanaan dargaggoota ijaaramani turan irratti mootumman tarkaanfii jumlaan hidhuu finfinnee keessatti adeemsisaara. Hidhaa kana ilaalchise worri jara kana bobbaase callisuu filateera.
Wolumaagalatti haasaan Dr Abiyii jimmatti godhanis kanuma qabatamaan ibsa.
Guyyaa guyyaa Oromoon woliin sirbaa halkan halkan worri diina woliin dalagdan diinaan adda baafnee isin hin ilaallu jedhanii turan(kun ammoo dhaaba fonqolcha keessatti hirmaate san ibsuuf).
Injifannoo dhiigaan arganne,dhiigaan tikfanna jedhaniis dubbataniiru.
Dubbiin amma deddemaartu dubbii bara 1991 yeroo mootummaa ceehumsaa saniin wal fakkachuuf deemti. Uummanni Oromoo ija qaree laalu qaba. Kanumaan wolqabatee wolgahii EPRDF magaala Hawaasatti ta’amuuf deemus salphaa ta’uu dhabuu mala.
Shororkaan amma biyya keessatti deemaartu bakka hundatti nageenyi lammiilee akka yaaddoo keessa galu ta’eera. Woyyaaneen hojii jajjabduu hojjataarti. Magaala finfinne,dirree dawa fi Hawasa keessatti jeequmsa guddaa kaasuf yaaliin garagaraa jira.
Dubbiin amma dhokattee guungumamaartu tun turtee ifa bahuu hin ooltu
ሚስጥሮች መጋለጥ ሲጀምሩ!!
====================
(By Brook Michael)
የአዲስ አበባ የጅምላ እስር ሚስጥሮችና የግ7 ዕቅድ
– ባለፋት ሳምንት 1 ያልተፈቀደ ትልቅ ሰልፍ በመንግስት ከሽፈዋል ። ይህ የአሜሪካ ኢምባሲ ማስጠንቀቂያ ያወጣበት ሰልፍ ሲሆን መንግስት ቀድሞ አክሽፎታል
የሰልፋ ዕቅዶች
– ስቴድየም ያለው የኦሮሞ የባህል ማዕከልን በሺ በሚቆጠሩ ወጣቶች አስወርሮ መሰባበር ቅርፃቅርፆችን ማውደም ፣ ማቃጠል ልሙጡን ባንድራ ማውለብለብ
– የትግሬ ስም ያላቸውን ህንፃዎች በገፍ መውረርና መዝረፋ ፣ መሰባበር ማቃጠል ( 27 የሚሆኑ የትልልቅ ህንፃዎች ስም ዝርዝር ተለይቶ ተይዟል
– የኦሮምያ ባንኮች ፣ኢንሹራንሶችና መሰል ተቋማትን በመላው አ.አ ማውደም
– የኢትዮጵያ ቴሌብዥንን በመውረር ባንድራውን አውርዶ በልሙጥ ባንድራ መቀየር
– ልሙጡን ባንድራ እንደገና በመላው አ.አበባ ጎዳናና የመንግስት መስርያ ቤቶች ማቆም
– ፌደራሊዝም ፣የብሄር ብሄረሰብን የሚቃወመ መፈክሮችን ማሰማት (በፅሁፍ፣በስዕል፣በባነር ቀድመው የታተሙ በፖሊስ ተይዘዋል )
– የብሄር ስም ያላቸውን ባንኮች ማውደም መዝረፍ
– ጎማዎችን ማቃጠል ፣ ለበዓል ማድመቂያ በሚል ከውጭ ወደ ሀገር የገቡ አረንጓዴ ፣ቢጫ ፣ቀይ ጭስን የሚለቁ የጭስ ርችቶችን መንገድ ላይ ማቀጣጠል (ቁሳቁሶቹ በቤት ለቤት ፍተሻ ይተዘው በፖሊስ እጅ ይገኛሉ )
– መንገዶችን በመዝጋት አስፖልት ላይ በሺ የሚቆጠሩ ሰዎች በማስቀመጥ ተቃውሞ ማድረግ ፣የከተማው ነዋሪ እዛው መንገድ ላይ ምግብ ፣መጠጥ ለተቃዋሚዎቹ እንዲያቀርብ ቅስቀሳ በማህበራዊ ሚድያዎች በማድረግ ተቃውሞው ቀንም ለሊትም እንዲቀጥል ማድረግ ። በዚ ግዜ ኢሳት ግዝያዊ ስቱድዮውን እዛው ተቃዋሚው መሃል በማድረግ ተቃውሞውን ቀጥታ ማስተላለፍ
– ባጠቃላይ ፌደራሊዝም ህጉ ባስቸኳይ ይቀየር የሚል መልዕክትና መፈክርን ለአለም አቀፍ ሚድያዎች መነጋገርያ ማድረግ
– መንግስት ለሽግግር መንግስት መመስረት እጅ እንዲሰጥ ማድረግ
ይህ ሁሉ ግ7 ሀገር ውስጥ ሳይገባ ኤርትራ ላይ ተፅፎ አ.አ ላይ ሊፈፀም ተዘጋጅቶ የቀረበ ዕቅድ ነበር ። መንግስት በዛሬው መግለጫ ” ባቋራጭ ስልጣን መያዝ አይታሳብም ” በማለት ለዚ ቀውስ አዘጋጆች ፊት ለፊት ተናግሯል ።
(ታሳሪ ወጣቶች ቢበዛ 2 ሳምንት ቆይተው ትምህርትና ሀገሪቱ ላይ ምን እየሆነ እንዳለ እንዲያውቁ ተደርገው ይለቀቃሉ )


text:
Nadhii Gammadaa
Nadhii Gammadaa (1955-) qabsaawaa mirga Oromoo fi miseensa ABO ture. Nadhii Gammadaa bara 1993 keessa bakka buutensaa kan dhabame yoo ta’u du’uu ykn mana hidhaa jiraachunsaa amma yoonatti hin mirkaneeffamne.
Seenaa Duuba
Nadhiin naannoo Oromiyaa aanaa Zuwaay Dugdaatti abbaasaa Hajiihusmaan Roobaa fi armeesaa Amiinaa Borseerraa bara 1955 dhalate. Maqaan dhalootaasaa Qaasim Hajiihusmaan Roobaa ture. Maqaa Nadhii jedhu kun maqaa abbaasaa kan Hajiihusmaan Roobaa ture; abbaansaa amantaa Islaamaa erga baratee booda maqaasa gara Hajiihusmaanitti jijjiirrate. Nadhiin maqaa abbaasaa kana fudhatee Nadhii Gammadaa jedhamee waammamuu jalqabe. Nadhiin obboloota dhiiraa saddeetii fi obboloota durbaa afur qaba.
Nadhiin sadarkaa tokkoffaarraa kaasee hanga yuunivarsiitiitti barumsaan cimaa ture. Nadhiin qormaata biyyoolessaa darbee Yuunivarsiitii Finfinnee gale. Yuunivarsiitii Finfinneetti barnootaa faarmaasii baratee waggaa tokko akkuma fixeen barnoota addaan kutee qabsoo bilisummaa Oromoo geggeessuf bara 1978 ABOtti makame. ABOtti makamee yeroo gabaabaa keessatti miseensa koree giddugaleessa ta’e.
Nadhii Gammadaa bara 1993 bakka buutensaa dhabame. Nadhiin bara 1993 walga’ii ABOrratti hirmaachuf eegdotaasaa ja’a wajjin odoo gara iddoo Bokee 27 jedhamuutti odoo deemuuu bakka buutensaa dhabame. Iddoon inni itti dhabame kan Innasakoo jedhamu yoo ta’u Arsii fi Harar gidduutti argama. Akka namoonni tokko tokko jedhanitti Nadhii Gammadaa Maqaleetti dararaan mana hidhaatti irra gahaa jira yoo jedhan kaanimmoo Nadhiin lubbuun hin jiru jedhu. kunis ragaa qabatamaan kan deggerame miti.
Walumaa galatti Nadhiin seenaa Oromoo keessatti nama seenaan isaa barabaraan yaadatamu eessa akka jiru du’eeraf jiraansaa kan hin beekamne nama seenaa guddaa qabuudha.
Seenaa Gabaabaa Jaal Nadhii Gammadaa
JAAL NADHII GAMMADAA, GOOTA IJA
BARBADAA..
Maqaan dhalootaa isaa Qaasim Hajii
Usmaan Roobaa jedhama. Maqaan itti
beekkamu maqaa Qabsoo Nadhii Gammadaa
jedhamuun beekkama. Nadhiin bara 1955
kutaa Arsii Ona Zuway Dugdaa keessatti
Abbaa isaa Haaji Usmaan Roobaa fi Haadha
isaa Aaddee Amiinaa Borsee irraa dhalate.
Nadhiin bara 1993 wal ga’ii ABO irratti
hirmaachuf waardiyoota isaa ja’a (6) wajjiin
osoo gara iddoo Bookee 27 jedhamuutti
deemuuu bakka Asakoo jedhamu tan
daangaa Arsii fi Harargee jidduutti argamtutti
butamee achi buuteen isaa dhabame.
Nadhiin goota sammuu qaroo kan yoo
dubbatu haasawa isaa jechoota akka
rasaasaatti onnee nama kutu kan sagalee
onnattummaafi kutannoon dubbatu saniin
hedduu beekkama. Akkuma sagalee haasawa
isaa Nadhiin goota murannoofi kutannoo
dhugaa qabuudha. Arra mee jechoota
muraasa dhaadannoo gatii qabdu tahu kan
haasawa isaa humna qabeessa keessaa
walitti guureen haa yaadannu.
“Biyya keenya jaalannu nama wajjiin
qooddanna, feenu immoo akka barbaadnetti
bulfachuun mirga keenya!”
“Osoo alagaan biyya keenyarratti nu
bulchuuf lafa dhiituu, kan hidhatee muratee
dhaadatu nuti ammoo mirga keenya
kabachiisuudhaaf wanti murachuu nu
hanqisu hin jiru!”
“Hiree Ummata Oromoo kan murteessu
Ummata Oromooti malee anaatu sii beeka
karaa kana deemtu malee kan nuun jedhuufi
kan afaan qawweetiin nu doorsisu jiraatu
Ummanni keenya fudhachuuf qophii miti!”
jedhuudha!”
“Seenaa Abaaboota keenyaa kan
Aanooleetti dhumanii san jiraachisuun biyya
keenya Oromiyaa harka Oromootti, Oromiyaa
harka ilmaan haqaa kan Oromoo Ummata
Oromootiif dhaabbataniitti galchuu qofaani!”
“Hundi Keenyaahuu Ummanni Oromoo
bakkayyuu harka wal qabannee waliin
dhaabannee waan warri Aanooleetti
wareegamaniif san gatii itti godhuudhaaf
fuuldura haa tarkaanfannu!”
“Oromoon tokko. Amantiin addan baahu.
Oromoon gosaan addan bahu. Lagaan addan
bahu. Gaaraan addan bahu. Kan Oromoo adda
qooduuf tattaafatu haa badu!”
Biyya Oromoo irratti abbaan biyyaa
Oromoodha. Biyya Oromoorratti Oromoo
malee namni biraa murteessuu hin danda’u.
Kan warra biraa nurratti murteessisuu
dhidhiibu haa badu!” fi kan kana fakkaatan
danuutu jira.
Qabsoo Keenya Itti fufnna, Injifanno Ummata
Oromoof!
Jaal Nadhii Gammadaa, Goota ija barbadaa.


text:
Guyyaa hardhaa Jiraatton Magaalaa Finfinee Naanoo Ayer Xeenaa Markaznii Ansaara Ustaaz Muhaamed Farajiif Ustaaz Abdurahman khadiriin fi Ustaazota bira ifi keessatti hammate Qindeessumma ustaaz Muhaamed Farajiin Hawaasa keenya Shiira diinattin qe’e fi Qabeenya isaani irraa buqaafamanii Magaala Buurrayyuu iddoo 5 argamani Buurrayyuu , Kattaa , Gafarsaa , Anfoo fi Ashawaa Meedat Abbaa Wara 413 deegarsa kan taasisaniif Abbooti waraa Huunda Tokko Tokkoon isaanif Ruuza Kiiloo 10 , Harcee Kiiloo 10 , paasta Firii 6 , Zeeyta letira 2 kan taasisaniif wolmaa Galati baasi Qarshii kumma 300 oliin haawaasa keenya deegarsa akka taasisan beekkameerra .
Via: Hamza Borana


text:
Ajjeechaan, ukkaamsaa fi dhabamiini kabaja mirga namaa kan isa yaachise Paarlaamaan Gamtaa Awurooppaa, guyyaa har’aa dhimma Oromoo fi Itoophiyaa irratti marii bal’aa geggeessa. Murtii cimaas ni dabarsa jedhameeti kan eegamu.
Miseensonni paarlaamaa dhimma Oromoo deeggaruudhaan sagalee isaanii akka laataniif Oromoo fi kanniin yakka mootummaan Itoophiyaa Oromoo irratti baatii lamaa oliif raawwatamaa jiru balaaleffatan bifa addaddaan dhiibbaa godhaa turan. Irra jireessatti kan itti dhimma bayamaa ture Miidiyaalee hawaasaati. Guyyoota lamaan darbaniif sochiin karaa Twitter’n #PasstheMotion jedhamutti dhimma bayuun dhiibbaan guddaan godhamaa ture. Dhiibbaan kuni har’a hanga sa’aa 17’tti ciminaa fi bal’inaan itti fufuu qaba.
Kana godhuuf akka isin dandeessisu asii gaditti garee gurguddaa Paarlaamaa Awurooppaa keessatti argamuu fi maqaa hoogganootaa (Twitter isaanii woliin) keenneerra. Kallattiidhaan twit isaaniif godhuudhaan akka Oromoo bira dhaabatan, ummata dhumaa fi ukkaamamaa jiruuf dubbatan, dhimma dimokraafi mirga namaaf irratti tankaarfii fudhatan (dhiibbaa) godhaa.
ALDE Group Guy Verhofstadt @GuyVerhofstadt
S&D Group Gianni Pittella @giannipittella
PPE Group Manfred Weber @ManfredWeber
ECR Group Syed KAMALL @SyedKamall
EFDD Group Nigel Farage @Nigel_Farage
GUE/NGL Group Gabriele Zimmer GUE/NGL
Paarlaamaa Awurooppaa akka wolitti dhufee dhimma Oromoo irraa mari’atuu fi dubbatu kan dirqe qabsoo baatii lamaa oliif godhameedha: Dhiiga obboleewwan keennaati. Bu’aa waaree, injifannoo kallattii hundaa, galmeessisuuf, qabsoon eegalame kallattii hundaan cimee geggeeffamuu akka qabuudha worri xiinxalaa siyaasaa geggeessan kan gorsan.
Toora intarneetiin worri marii Paarlaamaan Gamataa Awurooppaa geggeessu hordofuu feetan asbira cuqaasaa.
Qabsoon itti fufa!


text:
Hoosiftoota
Hosiftotta (mammals) (class Mammalia) kan jedhamani dhigaa-ho'a kan qaban, binensotta spinal-qabatotta ta'an fi kan itti bekamaan immo dubrii isaani anaan mammary gland kessatti burqisisuu fi akkasumas rifensaa, lafee gurra jiddu kan dhaga'uf tajajilamaan fi samuu isaani kessatti kutta neocortex jedhamu qabu. Hosiftonni bayeen ilkaan sirritii walitii qabame argamu kan qabani yoo ta'an akkasumas ontogeny kessatti placenta qabu. Samuun hosiftotta waan kessa (endothermic) fi circulatory system geggesaa, kunis kutaa afuraanni onnelle ni daratta. Hosiftonni ofii kessa gossa jiratotta (species) hanga 5,400 (namalle daratte), genera 1,200, family 153 fi order 29 ofii kessa qabu.[1]


text:
Prezdaant Erdogaan daaw’annaa hujii Jarman keesatti guyyaa sadihiif geggeessaa ture raawwachuun dura, Sabtii kaleessaa gara Lixa Jarman imaluun magaalaa Kolonyi keessatti Masjiida haaraya eebbisiise. Masjiidni walakkaa magaalaa Kolonyitti ijaarame kun guutuu Awurooppaa keessatti guddinaan tokkoffaa yoo tahu, gargaarsa mootummaa Turkiyaatiin kan ijaarame tahuun beekameera.
Muslimoota Jarman miiliyoona shan tahan keessaa miiliyoonni sadi lammiilee biyyattii hidda dhaloota Turkiyaa qaban tahuu gabaasni arganne ni addeessa.
Prezdaant Erdogaan daaw’annaa hujii Jarman keessatti geggeessaa ture kanaan, magaalaa Barliin keessatti hoggantuu biyyattii Chancellor Angela Markel waliin bal’inaan kan mariate tahuu DW’n gabaase. Mariin hoggantoota lamaanii hariiroo diinagdee fi daldalaa cimsuu irratti kan xiyyeefate akka tahee fi waldhabbii dippilomaasii jidduu isaanii tures mariidhaan furuuf kallattii kan kaayatan tahuu gabaasni kun ni mul’isa.


text:
“Sunsuma Jijjiiruun Marqa Hin Midhaaksu”
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 11/16/2017
Sadaasa 16, 2017 | Waaqoo Nooleetiin
Dhugaan ilma nama bira jiraachuu qabu kan yoomuu jijjiramuu fi daddaquu hin qabne waan jibbu jaalachuu dhabuudha. “MAN NO SEE DIRT, NO HEAR DIRT AND NO CLEAN DIRT” Kun akkamitti danda’amaa?
Haarawoomsa, Haarawoomsa, Haarawoomsa…oggayyuu Haarawoomsa maal Haarawoomsuu? Bofni Umrii isaa muuxata malee hadhaa isaa hin muuxatu. Bofni yoomiiyyuu eenyummaan isaa Bofuma.
Seerri uumaa fi uumamaa osoo hin jaalatin dirqiin waqtiilee jiran keessatti uumama jalqabaa uumama itti aanuun jijjiraa hanga guyyaa xumuraatti imalchiisa. Uumamni jiran cuftuu turtii yeroo jiranii keessatti Safuu fi dudhaa walii tiksuun seeraa fi heera ittiin bulmaata isanii baafatanii ittiin wal taliigaa jiraatu.
Ilmi namaas uumama jiran keessaa nama yaadu wanti jedhamuufis dandeettii waa yaaduu fi akkataa ittiin wal bulchu, ittiin wal taliigu Sirna Bulchinsa walii wajjii ykn sirna Bulchiinsa Ummataa kan hadha Addunyaan (Democracy) baantu, Oromoon ammoo Sirna Gadaa (Gada system) jechuun ittiin wal bulchaa ture sana waan hubatuu fi beekuufi.
Kan Impaayira Itiyoophiyaa ammoo kanaan adda, Haxxee Gabrummaa kan hulaa Bilisummaa dhoowatee duuchee bira ta’u, danqaraa bara baraati (Vicious cycle).
Biyyi takka biyya ta’uun isii kan ittiin beekkamtu, maqaa biyyummaa qofa gonfattee tarree biyyoota addunyaa dhaabbachuu osoo hin taane, heeraa fi seera biyyatti kabajuun bulchitoonni biyyattii olaantummaa ummataa yoo mirkaneessan qofaadha. kun hanga hin taanetti Seera uumaa fi uumamaa fallessuun cubbamaa cubbuu hojjetaa fi hojjechiisaa jiraachuun Faallaa seera umaa fi uumamaa Waaqa birattis nama gaafachiisuudha.
Waan ta’eefis hadha Hoogantooni OPDO saalfii tokkoon ala gadi bahuun, Haarawoomsa haarawoomsa jedhaa lallabuun Ummata Oromoo gowwoomsuu osoo hin taane Ofii Daallee ta’uudha. “Fakkeessaan Shishii Buna hin gootu” Fakkeessuu fi fafakkeessuun ergama gooftolii isaanii irraa fudhatan galmaan gahuuf jecha Ummata Oromoo afotti bahuun akka waan aantummaa Oromoo qabanii of fakkeessuun keessaa fi alatti wal ijaaranii xibaaraa oolaa buluun fokkuudha; Safuudha, safuu Waaqaa lafati, Cubbuu araarama hin qabne kan seeraa fi seenaanis wal nama gaafachiisu kan WAAQNILLEE itti nama gaafatuudha.
Dheengadda, kalee, hadha osoo wal irraa hin cinne ummata Oromoo Qabeenya isaa saamaa saamsisaa, ajjeesaa, hiisisaa fi biyyarraa baqachiisaa hadhaan tana Of haarawoomsine, Dheengaddaa hanga kaleetti rakkoruu jira, kanneen rakkoo uuman keessaa nu tokko, ummata miineerra, yakkineerra nu yakkamtoota jedhaa ummata hawachuuf jecha afaan Damma dibachuun gonkumaa hin danda’amu. Yakkamaan ofii mana hidhaa seenuu qaba malee Ummata Oromoo jumlaan qabee hidhuu hin qabu. Of haarawoomsinee wal haarowsinee socho’uu qabna, ummanni keenya amma gurra nuuf ergisee jira, warri kalee bakka nu jirru kana jiraataa turan amaanaa ummataa nyaataa bahan nu ammoo amanaa ummataa baannee fedhii ummataa guutuu qabna jechuun of mi’eessanii wal mimi’eessuun, “na argi na argiin na dhossi na dhossii fiddiin” adda hin jiru. kanaaf kan “Sunsuma Jijjiiruun Marqa Hin Midhaaksu” jedheefis.
Walumaa galatti ummanni Oromoo keessaa fi alaan jirtan addatti ammoo Qeerroon Bulisummaa Oromoo haasawa afanfajjii OPDOn karaa foddaa TV isaaniitiin Xibaartu faanaa mil’achuun isin irra hin jiraatu. Warra Korkodee nu qabuun imala nu dhoowwe Ergamtoota/fakkaattota/gantootaa fi malaan nyaattota dabalatee Mootummaa saamtuu fi goolessituu tana of irraa buufnee abbaa biyyaa ta’uuf mallii fi falli jiru tokkiichi Qabsoo itti jirru Sochii Warraaqsa Biyyoolessaa FXG Oromiyaa finiinsuu duwwaadha; kanneen nu fakkaatanii nu waliin nayaataa nu nyaatanii fi kanneen osoo arginuu ija nu diimeffataa nu nyaatan cufti isaaniituu nuuf SAANTIMA TAKKA TAN FUULA LAMAATI.
Mootummaan afaan qawweetiin dhufe afaan Qawweetiin qofa bu’a waan ta’eef Qabsoo Karaa hidhannootti dabalamnee WBO cinaa hiriiruun haa qabsoofnuun Dhaamsa kooti.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Amma booda Shofeerri gursaa buleefii shofeerri machaawes yaaddoo takka malee makiinaa oofuuf deema. Konkolaataan kun Self Driving Car jedhama. Self-Driving jechuun makiinaa ofiin of oofu jechu. Shofeerri keessa taa’ee rakkina akka tasaa mudatu horfofuu malee, wanti inni godhu heddus hin jiru. Makiinaan kun Kaameraafii Seensara kallattii hundaan qaba. Konkolaataa isa dura jiruufi isa booda jiru, akkasumas ka isa cinaan jirus Kaameraafii Seensara kanatti fayyadamee adda baafata. Yoo osoo makiinaan deemaa jiru namni akka tasaa afoo bu’es, bakkuma jirutti dhaabbata. Yoo Shofeertichi akka dhaabbatu barbaades ofumaa bakka banaa barbaadatee dhaabbata. Dabaltaan mallattoolee Traafiikaa kan karaarra jiran hunda adda baafachuu ni dandaha. Kanaafuu bakka saffisa makiinaa hir’isuun barbaachisutti ofumaa suuta deema. Bakka ari’uun barbaachisuttis ni fiiga.
Keessumattuu yeroo ammaa kana Kaampaaniin Uber makiinaa kana tajaajila taaksiitiif hedduminaan itti fayyadamuu eegalee jira.


text:
Pirezadaantiin Ameerikaa Doonald Traampii fi hogganaan Kooriyaa Kaabaa Kiim Joong Uun Singaapooritti wal arganii dhimmoota adda addaa irratti mariyaatuun Waliigaltee mallatteessan, biyyoota lamaan jidduutti falmii guddaa kan kaasaa ture dhimma Niiwkulara Kooriyaa Kaabaa yoo tahu, Kooriyaan kaabaa amma booda Niiwkulara oomishuu dhabuu irratti walii galaanii jiru.
Walii galtee biyyoonni lamaan har’a mallatteessan kana; Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii dabalatee biyyoonni ollaa Kooriyaa kaabaatti argaman kan akka Chaayinaa, Jaappaanii fi Kooriyaa Kibbaa walii galteen kun kan nageenya naannichatti buusu jechuun Dinqisiifatanii jiru.
Walii galteen biyyoota lameen jiddutti mallatteeffame kun, hanga ammaatti Miidiyaa Kooriyaa kaabaatiin hin labsamne.


text:
Hiikni cubbuu maalii dhaa?
Gaaffii: Hiikni cubbuu maalii dhaa?
Deebii: Cubbuun kitaaba qulqulluu keessatti kan ibsame seera Waaqayyoo akka irra daddarbuutti (1Yoha. 3:4) akkasumas immoo Waaqa irratti ka’uu (Keessa deebii.9:7, IYa. 1:18). Cubbuun kan inni jalqabamee Luusfeeriin, tarii ergamoota baay’ee kan bareedee fi isa cimaa. Taayitaa isaatti waan dheebbu hin baaneef Waaqayyoon ol ta’uuf barbaade, sun kufaati isaa ta’e, jalqabiin cubbuu (Isaayaas. 14:12-15). Seexama jedhamee irra deebiin mogaafame, innis cubbuu gara mucaa namaatti fidee, Ganata Edenitti, achis Addaamii fi Hewwaanin hameenya wal fakkaatan isaan qore: “akka Waaqayyoo taatu.” Uumama 3 Addaamii fi Heewwaniin Waaqayyoo fi aboommii isaa irratti finciluu mul’isa.Yeroo sanaa kaasee cubbuun dhaloota mucaa namaa hundumaa irratti daddarbe, nus sanyiin Addaam isa irraa cubbuu dhaalle. Roome 5:12 kan inni nutti himuu sababa Addaamiif cubbuun gara biyya lafaa galuu isaati, du’is gara namoota hundumaati daddarbe, “gatiin cubbuus du’a” sababa ta’eef (Roome 6:23).
Karaa Addaamiin gara cubbuutti jallachuun dhaalaa gara mucaa namaa seene, ijoollen namaas uumama isaanin cubbamtoota ta’an. Addaam cubbuu yeroo hojjetu, uumamni keessa keessan sababa cubbuun jijjirame, isa irrattis du’a hafuuraati fi kufaati safuu fide, kunis isa booda kan dhufan hunda irratti kan daddarbu. Nu cubbamtoota kan taaneef, cubbuu waan hojjenneef miti, caalaatti cubbuu kan nu hojjennu cubbamoota waan taaneef malee. Kunis kan daddarbuu kufaati safuu, dhaalaa cubbuu jedhama. Amala foonii maatii keenya irraa akka dhaalle hunda, uumama cubbuus Addaam irraa dhaalleerra. Mootichi Daawiit uumama nama kanaan kufeetti gadda, Faarfannaa 51:5 irratti: “Kunoo, haatii koo isheen garaatti na baatte iyyuu cubbamtuu turte anis cubbuudhaan dhalladhe.”
Kan biroon fedha gosa cubbuu (kan dhuunfaa) cubbuu jedhamuun beekama. Lamanuun, horii fi karaa seera qabeessa yoomessawwaniin faayidaa irra yeroo oolu, jechi Girikii yeroo hiikamu “kan mattayyaa” jechuun “kan isa tokkoo kan ta’ee fudhachuu fi yaada biraadhaan kaa’uu.” Seerri Musee kennamuu fuula dura cubbuun nama irratti hin lakkaa’amne ture, ammam illee namoonni sababa dhaala cubbuutiin cubbamoota yoo ta’an illee. Seerri erga kennamee boodaa, sababa seera cabsaniif yaadamu (lakka’amuu) jalqabe, isaan irratti (Roome. 5:13). Irra daddarba seeraa dura illee nama irratti lakkaa’e, adabi cubbuu inni dhumaa (du’a) bittuu isaa itti fufe (Roome. 5:14). Namootni hundumtuu Addaami hanga Museetti du’a jala turan, seera Musee gocha cubbuu isaaniitin mormuu osoo hin taanee, (isaanis hin qabaanne), haa ta’uu malee kan dhaalan matuma isaanitiin sababa uumama cubbuuti. Seera Musee booda namoonni du’aaf bitamoo ta’aan, lammanuu, Addaam irraa cubbuu dhaalanii fi fedhi isaanitiin sababa seera Waaqayyoo cabsuun.
Waaqayyo qajeelfama irra daddarbaa mucaa namaa fayyaduudhaaf itti fayyadame, cubbuun amantootaa Yesus Kristoos irratti yeroo kaa’amuu, innis gatii cubbuu sanaa kan kaffalee –du’a –fannoo irratti. Cubbuu keenya Yesus irra kaa’uudhaan isa akka cubbamaatti lakkaa’e, innis waan isaaf hin taane innis cubbuu addunyaa hundumaaf du’e (1Yoha. 2:2). Hubachuun kan barbaachiisuu wanti faayida qabeessii cubbuu isa irra kaa’u isaati, inni garuu Addaam irraa hin dhaalle. Adaba cubbuu baateeti malee, raawwatee cubbamaa hin taane. amalli qulqullummaa isaatii raawwatee cubbuudhaan hin xuxuqamne. Innis sanyii namaa hundumaa irratti cubbuu raawwatameen akka cubbamaati lakkaa’ame, ammam illee waa tokko illee yoo hin raawwannees. Bakka isaa, Waaqayyo tola Kristoos amantoota irra kaa’ee, herrega keenyas tola kenyaan, guute akkuma cubbuu keenya herrega isaa irra kaa’e (2Qor. 5:21).
Gossi cubbuu inni sadaffaan immoo cubbuu dhuunfaati, innis guyyuma guyyaan tokkoon tokkoon ilma namaatiin kan raawwatamu. Uumama cubbuu Addaam irraa dhaaluu keenyaan, kan dhuunfaa, cubbuu mataa keenyaa ni raawwana, tokkoon tokkoon qulqulluu kan fakkaataan dhugaa kan hin taanee, hanga ajjeechaati. Amantaa isaanii Yesus Kristoos irra kan hin ke’anee adaba cubbuu dhuunfaa kana kaffaluutu isaan irra jiraata, akkasumas dhaalaa fi cubbuu fedhaati wajjin. Ta’us, amantootni adaba cubbuu barabaraa jalaa bilisa ba’aaniiru gahanab du’a hafuuraa __ amma immoo cubbuu dandamachuudhaaf humna qabna. Egaa nutti fillachuu dandeenya, cubbuu dhuunfaa hojjechuu dhiisuu, sababi isaa hafuura qulqulluu nurra bulu irraa kan ka’ee cubbuu dandamachuudhaaf humna waan arganuuf, nu qulqulleessuudhaa fi cubbamaa ta’uu keenya nu yaadachiisuudhaan yeroo irra daddarbinuu (Rom. 8:9-11). Al tokkoo cubbuu dhuunfaa keenyaa Waaqayyootti erga himmanee booda dhiifama erga gaaffanne asitti, gara walitti dhufeenya tokkummaa mudaa hin qabneeti ni deebina. “Cubbuu keenyaaf yoo qalbi jijjirannee, inni cubbuu keenya nu dhiisuudhaaf hameenya hundumaa irraas nu qulqullessuudhaaf amanaama fi tolaa dha” (1Yoha. 1:9).
Nu hundi keenyas yeroo sadii yakkamneera, cubbuu dhaalaan, cubbuu fedhaan, fi sababa cubbuu dhuunfaatiin. Cubbuu kanaaf adabii inni sirriin qofaan isaa du’a (Roome. 6:23), du’a foonii qofa osoo hin taane du’a hafuuraa (Mul’ata 20:11-15). Galanni ha baay’atuuf, cubbuu dhaalaa, cubbuu fedhaa, fi cubbuu dhuunfaa fannoo Yesus irratti fannifameera, kanaaf amma fayyisu Yesus Kristoos irra amantii jiruun “karaa dhiiga isaan furaamuu qabna, dhiifama cubbuu, akka baay’ina ayyaana isaatti” (Efeson. 1:7).
English
Hiikni cubbuu maalii dhaa?


text:
Marqqoossa 8
Yesuusi Oyddu Sha77a Asaa Mizeedda
(Mat 15:32-39)
1Hewode, cora asay qassi Yesuusakko shiiqeedda; asaw miyaabay dhayina, Yesuusi barena kaalliyaawantta barekko xeesiide, 2“Ha cora asay taananna heezzu gallassay gakkanaw gami77iide, miyaabaa aynne demmibeenna diraw, taani unttunttoo qarettay. 3Taani unttuntta koshaanna soy yeddooppe, biidde ogiyaan daaburiide kunddana; ayissi gooppe, ittu ittu haakosaappe yeedda” yaageedda.
4A kaalliyaawanttu zaariide, “Ha asay bayinna saan ha asaa ubbaa mizanaw gidiyaa qumaa demmanaw danddayiyaawe oone?” yaageeddino.
5Yesuusi unttuntta, “Hinttenttoo aappun daabbuu de7ii?” yaagiide oochcheedda.
Unttunttu, “Laappu daabbuu de7ee” yaageeddino.
6Yesuusi asaa, “Sa7aan uttite” yaagiide azazeedda; qassi laappu daabbuuwaa akkiide, Xoossaa galateedda; he daabbuwaa menthiide, asaw gishana mala, barena kaalliyaawanttoo immeedda. Yesuusa kaalliyaawanttu he cora asaassi gisheeddino. 7Unttunttoo qassikka amareedda suuppaa moletuu de7iino; Yesuusi hewanttookka Xoossaa galatiide, asaw gishana mala, barena kaalliyaawantta azazeedda. 8Asay ubbay miide kallina atteedda dokkay laappu zambbeeliyaa kumeeddawaa A kaalliyaawanttu dentheeddino. 9Qumaa meedda asay oyddu sha77a gidana; hewaappe guyyiyan, Yesuusi asaa yeddeedda. 10I qassi barena kaalliyaawanttunna ellekka wonggiriyaan geliide, Dalmmanutaa + giyaa gadiyaa beedda.
Parisaawatuu Barenttoo Malaatay Oosettana Mala Oochcheeddino
(Mat 16:1-4)
11Parisaawatuu yiide, Yesuusanna palumaa doommeeddino.
Yesuusa paaccanaw koyyiide, saluwaappe malaataa barentta bessana mala oochcheeddino. 12Yesuusi darissi tookki shemppiide, “Ha wodiyaa asay ayissi malaataa koyyii? Taani hinttenttoo tumuwaa oday; ha wodiyaa asaw malaatay ubbaakka imettenna” yaageedda. 13Qassi unttuntta hewaan aggiide, zaari wonggiriyaan geliide, abbaappe hefintha pinneedda.
Parisaawatuwaa Irshshuwaanne Heroodisa Irshshuwaa
(Mat 16:5-12)
14Yesuusa kaalliyaawanttu qumaa afanawaa dogeeddino; unttunttoo wongiriyaa giddon itti ukithaappe haray baawa. 15Yesuusi unttuntta, “Hinttentta erite; Parsaawatuwaa irshshuwaappenne Heroodisa + irshshuwaappe naagettite” yaagiide azazeedda.
16Unttunttu barenttu giddon, “I hawaa giyaawe nuussi qumay baynna diraassa” yaagiide haasayaa doommeeddino.
17Yesuusi unttunttu giyaawaa eriide, “Hinttenttoo daabbuu bayinnawaa ayissi haasayiitee? Ha77i gakkanaw hinttew gelennee? Woy akeekikkitee? Hintte wozanay jolleeddee? 18Hinttenttoo ayfii de7ee; be7ikkitee? Qassi haythay de7ee; siskkitee? Hinttenttoo hassayettennee? - 19Taani ichcheshu daabbuwaa ichcheshu sha77a asaw mentha immeedda wode, aappun zambbeeliyaa kumeedda dokkaa dentheedditee?” yaageedda.
Unttunttu, “Tammanne laa77u zambbeeliyaa kumeedda dokkaa dentheeddo” yaageeddino.
20“Taani qassikka laappu daabbuwaa oyddu sha77a asaw menthaade immeedda wode, aappun zambbeeliyaa kumeedda dokkaa dentheedditee?” yaageedda.
Unttunttu, “Laappu zambbeeliyaa kumeedda dokkaa dentheeddo” yaageeddino.
21I qassi, “Ha77ikka akeekibeykkitee?” yaageedda.
Yesuusi Beetesaydan Itti Qooqaa Patheedda
22Yesuusinne A kaalliyaawanttu Beetesayda giyaa katamaa beeddino; asatuu qooqa bitaniyaa Yesuusakko ahiide, he bitaniyaa bochchana mala, A woosseeddino. 23Yesuusi qooqa bitaniyaa kushiyaa oyqqiide, heeraappe gaxaa kesseedda; A ayfiyaan cuchchiide, bare kushiyaa A bolla wothiide, “New ayentto beettii?” yaagiide oochcheedda.
24Bitani dhoqqiide, “Taani asaa be7ay; shin asay hamettiidde, mithaa malatee” yaageedda.
25Hewaappe guyyiyan, Yesuusi shirettiide bitaniyaa ayfiyaan bare kushiyaa wotheedda. A ayfii paxeedda; bitaniikka loythi xeelleedda; qassi ubbabaakka geeshshiide be7eedda. 26Yesuusi bitaniyaa, “Heeraa geloppa” yaagi A soy yeddeedda.
Phexiroosa Ammanuwaanne A Markkatethaa
(Mat 16:13-20; Luq 9:18-21)
27Yesuusi barena kaalliyaawanttunna Qiisaariyaa Piliiphphoosa de7iyaa qeeri heeratuwaa beedda; I biishshin ogiyaan Yesuusi, “Taana asay oona gii?” yaagiide barena kaalliyaawantta oochcheedda.
28A kaalliyaawanttu, “Itti itti asay neena, ‘Xammaqiyaa Yohaannisa’ gee; haranttuu, ‘Eelaasa’ giino; qassi haranttuu, ‘Nabatuwaappe ittuwaa’ giino” yaageeddino.
29Yesuusi unttuntta, “Hintteshi taana oona giitee?” yaagiide oochcheedda.
Phexiroosi, “Neeni Dooretteedda Kiristtoosa” yaagiide zaareedda.
30Yesuusi, “Tabaa oossinne odoppite” yaagiide unttuntta azazeedda.
Yesuusi Barena Gakkana Metuwaabaanne Waayyiyaabaa Koyruwaa Haasayee
(Mat 16:21-28; Luq 9:22-27)
31Yesuusi barena kaalliyaawantta, “Taani, Asaa Na7ay, darii waayyettanaw bessee; cimatuu, qeesatuwaa kaappatuunne higgiyaa tamaarssiyaawanttu taana ixxanaw bessee; unttunttu taana wodhanawunne taani heezzenthiyaa gallassaappe guyyiyan, hayquwaappe denddanaw bessee” yaagiide tamaarissuwaa doommeedda. 32Hewaa I unttunttoo geeshshiide odeedda; Phexiroosi A itti bagga zaariide, zoretaa doommeedda.
33Shin Yesuusi guyye simmiide, barena kaalliyaawantta xeelliide Phexiroosa, “Ha Seexaanaw, kichcha ta matappe! Neen asay qoppiyaawaa qoppaasappe attin, Xoossay qoppiyaawaa gidenna” yaageedda.
Yesuusa Kaalussay Oochchiyaa Gatiyaa
(Mat 10:38-39; 16:24-28; Luq 9:23-27; 14:26-27)
34Yesuusi cora asaanne barena kaalliyaawantta barekko xeesiide, “Taana kaallana koyyiyaa uray de7ooppe, barena kaddo; yaatiide bare masqqaliyaa tookkiide, taana kaallo. 35Ayissi gooppe, bare shemppuwaa + ashshana koyyiyaa uray bayizzanawaa; shin ta dirawunne wonggalaa mishiraachchuwaa diraw bare shemppuwaa bayizziyaa uray ashshanawaa. 36Itti uray sa7aan de7iyaa ubbabaa barew shiishshiide, bare shemppuwaa bayizzooppe, A ayaa maaddanee? 37Itti uray bare shemppuwaa wozanaw ayaa immana danddayi? 38Xoossaa ammanenna ha nagaranchcha yeletaa wodiyaan, itti uray taananinne ta qaalaan yeellatooppe, taanikka, Asaa Na7ay, qassi ta Aawuwaa bonchchuwan geeshsha kiitanchchatuwaanna yiyaa wodekka, aani yeellatana” yaageedda.


text:
Hooggantoonni Ameerikaa fi Kooriyaa Kaabaa dhimma misaa’ela Kooriyaa Kaabaa ilaalchisee June 12/2018 waliigaltee mallatteessuun isaanii ni yaadatama. Hooggantoonni lamaan Sulula Kooriyaa sodaa nuukleraa keessaa baasuuf waliigalanii turan. Haata’u malee Kooriyaan kaabaa misaa’ela baalastikii haaraya dhoksaan hojjataa jiraatuu isii Ameerikaan beeksifte. Ameerikaan akka jettutti hoogganaan Kooriyaa Kaabaa Kim Jong Un waliigaltee Traamp waliin mallatteesseef amanamaa ta’uu dhabuu isaa muul’isa jechuun yakkite.
Suuraan Saatalaayitii basaasaa irraa argame akka mul’isutti, buufataaleen Kooriyaan Kaabaa kanaan dura misaa’ela baalastiikii keessatti oomishaa turtee fi waliigaltee godhamee ture hordofuun cufamuun isaanii himamee ture, ammas hojii irra kan jiru tahuu Washington Post gabaase. Rooytars qondaaltota Ameerikaa waabeffatuun akka gabaasetti ammoo, hojiin misaa’ela Kooriyaa Kaabaa kun yeroo ammaa sadarkaa akkamii irra akka jiru beekamuu dhabus, biyyattiin misaa’ela haaraya oomishaa jiraachuun mirkaaneeyee jira.


text:
[SQ,sadaasa,24,2017]
Hidhaaf dararaan bulchiinsa Lammaa keessallee haala duraan olittuu nurratti raawwataa jira, ilmaan keenya keessattuu dargaggoon ba’aniigaluun yaaddessaa dhufeera.
Humni waraanaa TPLF akkuma galaanaa nu keessa danbali’ee dargaggoota mana hidhaatti guuraa jira, kan jedhan jiraattoonni danbidoolleegabaasa sagalee qeerroo bilisummaa oromoof ganama kana erganiin “Haalli Dambidoolloo daran yaaddeessaadha. Uummati Oromoo nuu dirmadhaa namoota yeroo darbe Manni murtii Dambidoolloo Abbaan Seeraa Lalisaa Oljirraa jedhamu “iyyati Poolisii sirrii miti” jechuun “guyyaa
torba booda mirga wabii eegna” jedhee, hangasitti Waajjira Poolisiii Dambi doolloo akka turaniif ajajee ture.
Haa ta’u malee galuun isaaniiyyuu hafee halkan edaa waajjira
Foolisiitii bakka biraatti dararaamaaf darbanii jiru. Ilmaan Oromoo
nagaan kunneen hanga gabaasa kana barreessaa jirrutti bakki buutee
isaanii waan ifa ta’e hinqabu. Nu hidhuuf nu dararuun ittuu nutti
hammaataaa jira. Hidhamtoonni nagaa kunneen
1 Bariisoo Takkaa
2, Gazzu Gaddifee
3, Fissahaa Gabira Mikaa’el(Nama rakkataa baayyee kan gargaaruufi kan barsiisu
4, Toomaas(maqa abbaa hin barre)
5, Carraa Gabbisaa
6, Bashir(yeroo dheeraaf hidhama kan ture)
7, Abiraam Toliinaa
8, Moosisaa Mitikkuu
9, Dassaaleny(maqaa abbaa hin barre)
10, Qabbannaa
11, Damee (maqaa abbaa hin barre)
12, Alfaawud (maqaa abbaa hin barre)
13, Mokonnin (maqaa abbaa hin barre)
14, Kifilee (maqaa abbaa hin barre)
15, Hiikaa Tasfaayee
16, Gammachuu Manzuuraa
17, Daawud (maqaa abbaa hin barre) halkan edaa raayyaa ittisa biyyaan
qabamanii bakka hin beekamnetti geeffamanii jiru. Biyyi kun amma
waraanaan bulutti deebitee jirti. Manni murtii aangoo hin qabu, ajaji
mana murtii kabajamaa hin jiru. “Warri Mana Murtii aantummaa uummataa
qabu jedhanii haasawu.”warri Deeninnatii
Barumsi 100% dhabbatee jira – Bulchaan Godiinaa Abarraa Aboosee
uummata nurkaa ficcisiisaa jira” jechuun gabaasanii jiru


text:
-
Rakkoo Siyaasaa Itophiyaa Karaa Nagaa Furuu Ilaalchisee Maddi rakkoo siyaasaa impaayera Itophiyaa mirga hiree murteeffannaa sabootaa kabajamuu dhabuu dhaan cunqursaa sabaa mootummaan gaggeessuu dha. Mootummaa Itophiyaa amma aangoo irra jiru heera biyyaa keessatti mirga hiree [Read More]
-
Kaayyoo ABO Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) jaarmayaa siyaasaa kiyyoo kolonii Habashoota jalaa bilisa bahuuf qabsoo bilisummaa ummatni Oromoo gaggeessu hogganuuf sabbontootaan bara 1973 keessa ijaaramee dha. ABO ijaaramuun hawwi ummata Oromoo jaarraa tokkoo kan qabsoo [Read More]
-
Seensa Akeekni barruu kanaa cuunfaatti waa’ee ummata Oromoo, biyya isaa, aadaa, qaroomina fi seenaa isaa barsiisuu dha. Akkasumas haala sabni Oromoo kiyyoo bulchiinsa kolonii Abasiiniya jalatti itti jiraatee fi qabsoo inni bilisummaa, dimokraasii, dinagdee fi [Read More]


text:
BY Nagessa Dube
Ameerikaan guyyaa Adoolessa July) 4 Lallaba wolabummaa / Declaration of Independence on July 4, 1776 kabajatte. Woggaa 239ffaa bilisummaa itti gonfatan jechuu dha. Guyyaan kun guyyaa isaan gita-bittaa ykn colony Ingiliz jalaa itti bilisa bayanii walabummaa isaanii labsatan. Halkan keessa firework/richiitiin dhuka’aa bule.
Gammachuu isaaniitti gammadee garuu nuuti ho gita bittaa murnoota Abyssiniyaa jalaa yoom baana? Yoom akkana kabajanna? Guyyaan Bilisummaa/wolabummaa keenna yoom ta’a? jedhee of gaafadhe. Gonfachuun keenna akka hin hafne nan beeka garuu ”an ijaan argaa laata?” jedhee mami’iin if gaafadhe.
Maraafuu me haala qabsoo Ameerikaa (USA ) ilaalchisee mata-duree ”Lallaba Wolabummaa ” jedhuun barreesse tana dubbisaa.
Lallaba Wolabummaa (Declaration of independence) irraa Maal Baranna?
=================================================
Bara 1492tti erga Kiristoofer Kolomboos Ameerikaa argateen duuba. Faranjoonni biyyoota Awurooppaarraa deemanii Ameerikatti qubatuu eegalan. Isaan kana keessaa kan baayyinnaan dhufaa turan England, France, Holland, Sweden fi Spain irraa ture. Baqattoonny Awurooppaa kan Ameerikaa dhufanii qubatan sababa gugurdaa sadi qaban ture.
1. Sababa woldhabdee/lola Amantii Kaatoolikii (catholik) fi protestant jiddutti Awurooppaa keessatti deemerraa kan ka’e
Akkasumalle amantaa baballisuu sababa jedhuun
2. Carraa diinagdee barbaassa- Lafti Ameerikaa duwwaa waan turteef achitti tobacco(Tamboo) fi waan garaa garaa omishanii duroomuuf
3. Sababa siyaasaarraa kan ka’e worra Awurooppaarraa baqatan.
Lola Koloneeffattoota Lameen (England and France ) Giddutti Gaggeeffame
======================================================
Haa ta’uu malee Ingiliz qubsuma /settlement/colony gugurdaa 13 naannoo xarafa(coastal area) irratti ijaarrattee turte. Spain naannoo kibba Ameerikaa keessa biyyoota akka Mexico,Brazil fi kkf qabatte. Naannoo kaaba Ameerikaa toowachuuf jecha Ingilizii fi Faransaay (France) bara 1689-1763 tti lola gugurdaa afur gaggeessan. Loloota kana Ingilizitu moohate. France Kanaadaa keessa naannoo Quebek qofa tti daangofte.
Bara 1650 irraa kaasee mootummaan England Ameerikaa Kaabaa karaa lammiilee isaa qabattoota tiin toowatee bulchuu eegale. Mootummaan Faransaayis lafa hanga ta’e irraa qoodamuuf socho’e. Haaluma kanaan Konyaalee Kanaadaa Faransaayi bulchaa turteerti.
Labsiiwwan Qaraxaa fi Gibiraa
======================
Dorgommii biyya Ameerikaa toowachuuf taasifame keessatti England fi French giddutti lolli shan gaggeeffameera. Sababa lola hedduu kanarraa kan ka’e motummaa Ingiliz kufaatiin diinagdee waan irra qaqqabdeef Naannolee Ameerikaa ofii bulchu irratti Qaraxaa fi gibira dabale. Isaan kana keessaa:
1. Sugar Act- Sukkaara biyya alaarraa seenurratti paarlaamaan Ingiliz Qaraxa buuse.
2. Currency Act- Bittaa fi Gurgurtaan mallaqa-baalaatiin (paper money) osoo hin taane Worqiin (gold)dhaan akka ta’u murteesse.
Uummanni Ameerikaa kan bittaa England jalatti kufe garuu haala kana fudhatee hin callisne. Mormii garaa garaa gaggeessuudhaan bittaa(colonization) Ingliz kana ofirraa cabse.
Mormii Diddaa Gabrummaa Matoomaa
===============================
1. “No taxation without representation”-“Bakka bu’ummaa osoo hin qabaanne/ofiin osoo of hin bulchine, gibira hin kaffallu.” Uummanni Ameerikaa nu bakka bu’oota /mirga ofiin of bulchuu waan hin qabneef gibiraaf qaraxalle hin kenninu; meeshaa mootummaan Ingilizi alaa galchulle irraa hin bitannu, jechuudhaan uuffanaa fi meeshaalee adda addaa duubatti hafaalle ta’u kanuma ofii hojjatanitti tajaajilachuun diddaa argisiisan.
Mormii Diddaa gabrummaa Lammeessoo
=================================
2. Mootummaan Ingilizi galii karaa kanaan jiru dhabuu isatiin “Stamp act of 1765”(seera teembiraa) kan jedhamu uumee wanti waraqa fakkaate marti gazeexaarraa kaasee hanga iyyannoo mana murtii fi kaartaa taphatanuutti teembirri irratti maxxanfamuu qaba jechuun karaa teembiraa kanaan beesee/mallaqa sassaabuuf labsii baase. Labsiin kun yoosuma mormiin ciman isa qunname. Uummanni fayyadamuu diduu fi alatti bayee hiriira nageyaa bahee mormuu eegale.
Wanti yennaa mara beekkamuu qabu tokko gabroomfattoomnni faayidaa wayii argachuuf /duroomuuf saba gabroomfatu. Sabni qaroon faayidaa aka isaan hin arganne karaa adda addaa itti cufa akka uummata ameerikaa kana. Gabroomfattoonni maallaqa uummatarraa guuranii rasaasaa fi garaan-bultoota itti bitanii ittiin uummata gabroomsu.
Mormii Diddaa Gabrummaa Sadeessoo
===============================
3. Bara 1767 loltoonni Ingilizi markaba lammii Ameerikaa tokko qaraxa hin kaffalle jettee aate. Worri markaballe ifirraa adhe. Uummanni Ameerikaalleen aaree ka’e. uummanni qawwee bitachuu fi loluu itti fufe. Gaafa March 5, 1770 naanoo New England jedhamutti uummanni Ameerikaa hiriira mormii bayee osoo jiruu loltoonni Ingiliz dhukaasa bananii nama 5ajjeesan. Tarkaaffiin (Bosten Massacre)-fixiinsa Bosten kun uummata ameerikaa garaa hammeesse. Uummanni ameerikaa addee cufaa ka’ee loltoonni gocha kana raawwatan murtiif dhiyaachuu qaban jedhanii falman. Mootummaan Ingilizilleen loltoota lama itti murteessee hidhaan adabe. Fincilli itti fufee uummanni Ameerikaa qabeenna shayii Ingilizi alaa fiddu eegee markabarraa abbaayaa/galaana keessatti gad-naqe. Gochi kun Ingilizootarratti kasaaraa hagana hin jenne geessisee dhiibbaa guddaa irratti uume.
Mormii Diddaa Gabrumma Afureessoo
===============================
4. April,1775 irratti lolli bilisummaaf godhamu state/naannole 13 (amma 50) keessatti itti jalqabame. Gaaffiin George Washington fa dhiyeessaa turan “Nu ofiin of bulchinee/paarlaamaa/congress mataa keenyaa akka Ameerikaatti ijarrachuu qabna; garuu nugusa Ingiland jalatti akka bullu nuuf haa eeyyamamu” kan jedhu ture. July 14,1776 irratti garuu gaafiin fincilichaa ifaa ifatti gaafii Wolabummaa/independence ta’ee lallabame. Inni kun kan nama Jafferson jedhamuun barreeffamee fi kan- The Declaration of Independence- Lallaba walabummaa jedhamee beekkamuu dha.
Lallabni Wolabummaa maal of keessaa qaba?
A. All men are created equal- ilmaan namaa marti wol-qixxee ta’anii uumaman.
B.Ilmaan namaa maraafuu uumamaan mirgoonni hin mulqamne(inalienable) kan akka mirga lubbun jirachuu (life), bilisummaa(liberty) fi gammachuu (pursuit of happiness ) rabbirraa kennameefii jira.
C. Mootummoonni mirgoota kanneen kabachiisuuf fedhii fi filannoo uummataatiin uumamu/ijaaramu.
D. Yo mootummaan mirgoota kana hin kabajnee fi hin kabajsiisnee, kan burjaajessu yokaan kan uummata cunqursu taate uummanni mootummaa akkasii kana irratti fincilee jirjiiruuf mirga guutuu qaba.
Mootummaan Ingiliz waan fedhii uummataatiin hin filaminiif akkasumas mirgoota namoomaa keenya kabajee kabachisiisaa hin jirreef nu nannoleen 13 tokko taanee wolitta dhufeenyaa fi olantummaa siyaasaa Ingiliz woliin qabnu guutumaa guututti cabsuudhaan BILISAA FI WOLABA ta’uu keenya addunyatti beeksifna. Kanaafuu nu naannoleen woliigalle ardharraa kaasnee woraana labsuu, nageya buusuu, woliigaltee uumuu,gibira guuruu fi waan mootummaan wolaba ta’e tokko godhu cufa kan godhuu dandeenyu ta’uu mirkaneessina.
Labsiin kun labsamee woggaa tokko keessatti USAn bilisa baate.
Nu Oromoon asirraa maal baranna? Namni hunda wolqixa uumamuu ni fudhannaa? Mootummaan nu bulchu mootummaa nuuti filanne? Nutti jaalatee filate mo humnaan ifiin ifi filee nu bulchaa jira? Mirgoota keenya nuuf kabajaa jiraa? Mootummaan nu bulchu wolqixxummaa keenna nuuf kabajsiisee jiraa?
Wolqixxummaan keenya nuuf kabajamee yo jiraate; mootummaa jaalannuu fi filanneen bulutti yo jiraanne waan barbaadamu cufa kaffaluun nurraa eegama. Seera kabajuu fi ajajamuun barbaachisaa dha. Kana ta’uu baannaan garuu UUMMATI MIRGA FINCILUU FI MORMUU NI QABA. Kanaafuu mirga keenya santi fayyadamnee ofirraa darbuu qabna. Mormiin keenya baasii adda addaa inni nu gaafatu baasuu diduu irraa eegaluu qabdi. Maaliif jennan qarshii nu baasne angawoota ifii ittiin nyaachisa, rasaasa nuun fixu ittiin bitata, Maallaquma nurraa guureen deebi’ee nu ukkaamsa; Radio Ameerikaaf ,Jarman ittiin ukkaamsa, silkii fi intrneetii xalafuuf ittiin gargaarama; basaastota ifii nurratti ittiin bobbaasa. Kanaafuu baasii adda addaa diduu, yo jajjabaanne hanga gibiraa fi qaraxa diduutti deemuu; karaa cufaan diinagdee isaa jalaa laamshessuun barbachisa dha. Achitti aansee hiriira bahanii sagalee dhageessisuuf wol-ijaaranii tarkaanfii san caalulle fudhachuudhaan bilisummaa gonfachuun dirqama keenya. Waaqni nama mara walqixa uume. Wolqixxumma keenya qabsoon haa mirkaneeffannu.
Horaa Bulaa
Kaayoo Qabna


text:
Baqattoonni mooraa Dadaab, ka biyya Keeniyaa keessa jiran, yoo mooraan sun cufame haala isaan mudachuu malu irratti ka yaaddoo qaban ta’uu dubbatu. Akka baqattoonni kun jedhanitti, lammiwwan Somaalee mooraa sana keessa jiraatan gara biyya isaaniitti akka deebifaman, lammiwwan ka biroon biyyoota akka Itiyoophiyaa, Sudaan, Birundii, Koongoo fi ka biroo keessa irraa gara mooraa sanaatti baqatan garuu, gara mooraa Keeniyaa keessaa ka biraa – Kaakumaatti ka godaansisaman ta’uun itti himamee jira. Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Sagantaa Afaan Somaalee irraa – gabaasaan magaalaa Gaarrisaa jiru gara mooraa sanaa deemuun baqattoota haasofsiise keessaa tokko --- dura-taa’aa hawaasa baqattoota Oromoo mooraa Dadaab keessaa ti.
Mooraan Dadaab kan ururii waggaa digdamii shanii qabuu fi namoonni kuma dhibba sadi’ii ol tahan keessa jiraatan ta’uu ka dubbatu – dura-taa’aan Hawaasa Baqattoota Oromoo moraa Dadaab kun, “namoonni baay’een yeroo dheeraa achi jiraachuu irraa kan ka’e akka mana isaaniitti ilaalu. Ijoollee isaanii illee achumatti barsiifatan” jedha. Gasma biraan, mooraa sanaa fi mooraalee Keeniyaa keessaa ka biroo keessatti, keessummaa baqattoota Oromoo, rakkoon hedduun ka mudachaa ture ta’uu illee dubbata.
Akkuma jedhamu kanatti -- mooraan Dadaab kun cufamee, lammiwwan Somaalee irraa kan hafe warri kaan ennaa gara mooraa haaraattti geessaman keessumaa, kanneen Itiyoophiyaa irraa dhufan – hawaasa Oromoo faa keessaa ka yaaddoo guddaa qaban hedduu ta’uu dubbata – dura-taa’aan hawaasicha baqattootaa Dadaab.
Baqattoonni eega mooraa Dadaab keessa qubatanii, waggoota kudha-afur caalaa turanii fi dhimmi isaanii fudhatama dhabe, ennaa warri kaan godaansifafman, haalli isaan mudatu maal ta’a? ka jedhu illee yaaddoo guddaa akka ta’e dubbatee jira. Yaaddoo isaanii kana, bulchitoota moraa sanaatti dhiheeffachuu isaanii illee dubbata.
Mooraan Dadaab silaa kan amma cufuuf ture, gara baatii ja’aatti dheeressuu isaa, guyyoota xiqqoo dura akka labsee jiru – dura-taa’aan hawaasa baqattoota mooraa Dadaab kun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsee jira.


text:
Adoolessa 09, 2018- Oduu Simbirtuu/Breaking News
Hayyuu Dureen ABO Jaal Daawud Ibsaa fi Hoogganootni ol’aanoon Dhaabichaa kanneen biroo guyyaa har’aa (Adoolessa 09, 2018) biyya Ertiraa magaalaa Asmaraatti Muummicha Ministeeraa Itoophiyaa Dr. Abiy Ahmed walii
n wal arguun marii araaraa kan marraa duraa tasisanii jiru.
Jilli karaa lachuu magaalaa Asmaraa irratti wal arge ABO fi Mootummaa Itoophiyaa gidduutti haasaan/negotiation jalqabamuu bifa itti danda’u irratti kan wal dubbatame dha. Mariin araaraa kunis yeroo gabaabaa keessatti mariin akka xumuramu dubbatanii jiru.
Akkanaanis Jilli qaamotni lamaan bakka buufatan yeroo gabaabaa booda wal arganii haasaan/negotiation jalqabamuu akka malu oduun Waajjira Hayyu-Duree ABO irraa bahe mirkaneessee jira.
ሓምሌ 09 ቀን 2018ዓም) የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ሊቀ-መንበር ኣቶ ዳውድ ኢብሳና ሌሎች የድርጅቱ ከፍተኛ ኣመራሮች፡ ዛሬ (ሓምሌ 9 ቀን 2018ዓም) በኤርትራ ኣስመራ ከተማ ከኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶር. ኣብይ ኣህመድ ጋር ለኣጭር ጊዜ ተገናኝተዋል።
ይህ ኣጭር ቆይታም ለወደፊቱ በኦነግና በኢትዮጵያ መንግስት መካከል ድርድር/Negotiation መጀመር በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ያተኮረ ነው።
በዚህም መሰረት ሁለቱም ኣካላት የወከሏቸው ልዑካን ቡድኖች ከኣጭር ጊዜ በኋላ ተገናኝተው ድርድር/Negotiation ሊጀመር እንደሚችል ከኦነግ ሊቀ-መንበር ጽ/ቤት የወጣ ዜና ኣረጋግጧል።


text:
Manniin barnootaa barnoota Afaan Oromoon laatan Finfinnee keessatti eebbifamuun isaanii oduu gammachiisaadha. Waan hedduu nama abdachiisuu fi nama jajjabeessuudha. Akkuma hoogganoonni DhDUO jedhan, xiqqqaattus, tankaarfiim seenaa Oormoo deebisanii magalaa Finfinnee keessatti gadi dhaabuuti.
Manniin barnootaa maqaa Gen. Taaddasaa Birruu fi Gen. Waaqoo Guutuun moggaafaman kunniin banamuun Oromoof madda boonaa ta’eera. Manniin barnootaa kunniin Finfinnee keessatti banamuun osoo hin hanqatin maqaa gootota sirna Haylasillaasee irratti fincilaniin moggaafamuun isaanii aduwwii Oromoo mataa lafa laalchisuun isaa ifa. Yeroo isaan Oromoon Afaan Amaaraa akka baratuuf sadarkaa mootummaa federaalaatti dhiibu eegalan kanatti kun ta’uun isaaniif madda bowwooti. Manniin barnootaa kunniin akka hin ijaaramne dhaabuu dadhabansi mana cufatanii kufaatii isaaf hawwuu fi ololaanis yoo ta’e akka manniin barnootaa kunniin bu’aa yaadameef hin argamsiisne godhuun isaanii hin hafu.
Qabsoon kana boodaa Oromoo eeggatu, manniin barnootaa kana firii qabeessa godhuun, hujii gamoo ijaaruu caala ulfaatuu mala. Qormaanni jalqabaa barattoota baay’inaan hawachuudha. Kana dhugoomsuu irratti waa’een qulqullina barnoota manniin barnoota kana keessatti kennamuu bakka guddaa qabaachuuf deema. Ammas, hoogganoonni gamoo eebbisanii fi dhagaa bu’uuraa kaayanii biraa deemuun sirri hin ta’u. Kan barbaadamu haala ijoolleen heddu gara manniin barnootaa kanatti ittiin dhufan mijeessuu fi Oromoota magaalaa Finfinnee keessa jiraatan jajjabeessuudha. Kana dhugoomsuudhaaf fakkeenya gaarii ta’anii mul’achuun dirqama. Kun kan ta’u yoo hoogganoonni OPDO, hojjattoonni mootummaa fi namoonni bebbeekamoon magaalaa Finfinnee keessa jiraatan ijoollee isaanii gara manniin barnoota kanaatti geessaniidha. Fakkeenya gaarii ta’uudhaan carraa manniin barnootaa 4 amma eebbifaman woggoottan muraasa dhufan keessatti gara 40’tti olguddisuu uumuu qabu. Manniin barnootaa ijaaranii biraa deemuun kaayyoo qabame bakkaan gayuu dhabuu mala.


text:
Freedom House,dhaaba mootummaa hin tahin ka mootummaan Amerikaa horiin gargaaru.Gannuma gannaan demokiraasii biyya biyyaa qoratee gabaasa baasa.
Ganna 12 asitti demokiraasiin addunyaa yararachaa gadi deemti jedhee gabaasa baase.
Chaaynaa,Raashiyaa fi Kooriyaan Kaabaa biyya hardhallee balaa addunyaati jedhanii sodaatan taatullee ardiin akka Latin America faatii akka Freedom House jedhetti ardii guddinnii Demokiraasii miila itti gadi dhaabahcaa deemumatti jiru.
Waan addunyaatti dhiba tahe keessaa akka gabaasa Freedmom Hosuetti mirga namaatii fi waan namii argachuu male heddu.
Arch Puddington hayyoota Freedom House keessaa tokko."Ganna 12 asitti mirgii namaa addunyaa keesastti adoo gargar hin citin gaduma deema.Akka kanaan bara 2017 keessa biyya hedduutti rakkoo akkanaa keessa jira.”
Amerikaa demokiraasiin isii addunyaafuu fkn taati jedhanii herregataniiyyuu filannoon pirezidantummaa isii bara 2016 ta Raashiyaan itti seenee borcite jedhanii qorachuutti jiraniiyyuu biyya dhiba kanaan himatan.
Raashiyaan tun biyya Awurooppaa hedduu keessatti dhibuma akkanaatiin himatan.
Biyya akka Chaayinaa fa ammoo mootummaan XI Ping waan namii hojjatu cufaa keessuma seenee oolmaa fi bultii nama dhowwaan himatan.
Musliimaa Rodhinga ka biyya Maaynamaar godina Rodhingaa keessaa Baangilaadishitti baqa yaahu jireenna namaa bade qofaa mitii akka USA jettutti sanyii nama balleessuu.
Freemdom House biyya hedduu qoratee biyyiti 49 ganna 12 dabranii asitti biyya gama siyaasaatiin akka hamaa jirtu ta gama siyaasaatiin nagaa hin qmane jedhee baase. Biyyoota sunitti namii waan fedhe dubbachuu hin dandahau.
Freedom House biyyoota tanaa qabxii 1-100 kenneef.Afurtamii sagallan tun 100 keessaa 10 gadi argatan.Tattana keessaa ta akka hamaa jitu Siiraa,Suudan Kibbaa, Eertiraa, Kooriyaa Kaaba, Turkemisntan,Equatorila Giinii,Sawudi Arebiyaa, Somaaliyaa Uzbekistaan,Suudan,CAR, Liibyaa.
Eegii Pirezidaantiin Zimbaabuwee Rooberti Mugaabee hujii irraa buusaniin duubatti biyyiti sun bultii horatti jedhanii herregan jedha Puddington.
"Eegii Mugaabee buusaniin duubatti mootummaan haarahii waan waadaa galeef hinuma guutaa jedhanii eegan.”
Ardii akka South America fi Central America keessaa biyya akka Meksisoo fa ka namii bahee bulchaa fedhe filatuu abdiitti duraa mullata.
“Warra dorgomu keessaa tokko nama hedduutti isa jaalate yoo akkuma jaalatanii maachan kanaan bahanii filatan Meksikoon gara jijjiirama waan deemtu fakkaatti.”
Iraaqwii fi Afgaanistaan waraana keessa jiraatanillee akka Freedom House jedhutti biyyitii lachuu filannoo itti deemtu tanaan nama gumiin jaalattu ka itti gaafatamummaa waranaa keessa hin jirre filatti jedhee abdata.
Biyyootii ollaa isii Chaayinaatii fi Kooriyaa Kaabaa ittti gaandiddeessitullee siyaasaa Kooriyaa Kibbatii fi ka Taaywaan wayyaahaa deemuutti jira.
"Wannii mootummaan karaa demokiratawaan filate achi jiruufuu fkn waan siyaasaan isii wayyaa qabu jiruuf tuninuu milkii tokko jedha dhaabi kun.


text:
Adoolessa 9,2017/Godina Arsii Aanaa Wandootti OPDOn Ergamtoota isii badhaasa isin badhaafna jettee ummata goyyomistu illee gootonni sabboontoti Oromoo hedduun isin harkaa hin fudhatnu jedhanii didan. Akkuma beekkamu Miseensotaaf hojjattoota isii dabalatee guutummaa Oromiyaa keessatti Ummanni Oromoo erga jibba wayyaaneef qabu karaa gara garaatiin agarsiisuu eegalee waggoonni hedduun lakkaawamanii jiru.Kanumaan wal qabatee OPDOn Museensotaaf hojjattoota isii kanneen moodeelii ta’an jechuun jibbaa Ummatni Isiif qabu keessattuu hojjattoonni isii keessaa balkeessuuf jettee geebafii sartifikeeta badhaasaa jiraachuu maddeen keenya wandoo gannat Irraa gabaasanii jiru.
Godina Arsii Aanaa Sireetti Maqaa misoomatiin wayyaanen Ummata saamaa jirti. Godina Arsii Aanaa Sireetti Mootummaan wayyaanee Ergamtuu isaa OPDO bobbaasun ummata kijibaan maallaqa irraa saamsisaa jira.Waliin gahiinsa daandilee gandoota aanichaa waliin gahiinsa daandilee magaalaa keessa keessaa bishaan dhugaatii fi wantoota gara garaatin maallaqa ummataa saamaa akka jirtu maddeen keenya gabaasanii jiru.


text:
Labsii Traamp hordofuun biyyoota addunyaa heddu keessatti mormiin itti fufee jira.
Magaalaa guddoo Indoneezhiyaa, Jaakaartaa keessatti lammiileen biyyattii 80,000 ol ol tahan, Alhada hardhaa Imbaasii Ameerikaa fuldurattii hiriira mormii cimaa ta’e kan gaggeessaa jiran tahuu Rooytarsi gabaase. Mormii kun nagayaan akka xumuramu taasisuuf poolisoonni kuma 25 kan bobba’an tahuu beekameera.
Hiriira Mormii hardhaa kana kan yaame Mana Marii Ulamaa’ota Indoneezhiyaa yoo tahu, Hoggaanaa mana marichaa kan ta’e Anwaar Abbaas haasawa taasiseen, Laabsiin Traamp Kun seeraan ala waan ta’eef biyyoonni aaddunyaa hundi kuffisuu qaban” jechuun waamicha dabarse.
Abbaas itti dabaluudhaan, Ameerikaan murtii isii kan yoo kan hiindhiifne tahe, oomisha Ameerikaatiifi Isra’eel ummanni Indoneezhiyaa akka hinfayyadamneef mallattoo namoota miiliyoonotaa walitti qabame, Ambasaadara Ameerrikaa jaakartaa jiruuf kan galchan tahuu beeksise.
Indoneezhiyaa magaalota biroo keessattis labsii Traamp mormuun, hirriirri kan gaggeeffamaa jiru tahuu gabaasni kun ni mul’isa.
Haaluma walfakkaatuun, Lammiileen Ameerikaa labsii Traamp Al-Qudsi/Jerusalem irratti dabarse mormuun Waashingiton DC keessatti hiriira bahan
Lamiileen Ameerikaa kuma heddu ta’an, Sabtii kaleessaa magaalaa Waashingiton DC Waayit Haawus duratti bahuun, labsii Traamp Al-Qudsi/Jerusalem “magaalaa guddoo Isra’ee”l jechuun baase morman.
Mormiin kaleessaa kana dhaabbileen heddu gamtaadhaan kan Yaaman akka ta’es gabaasni arganne ni ibsa.Dhaabbilee kanneen keessayis Mana maree Muslimoota Ameerikaa, Gamtaa Muslimoota Ameerikaa Falaasxiiniif,Gamtaa Muslimoota Ameerikaa Kaabaa, fi dhaabbileen biroo heddu kan keessatti hirmaataan tahuun beekamera.
Hoogganaan dhaabbata “Muslimoonni Ameerikaa Falasxiiniif” jedhamuu Osaamaa AbuIrshad haasawa godheen,”Traamp fi Yakkamaan waraanaa Beenjaamin Neetaniyaahu, jaalatanis jibbanis Al-Qudsi/Jerusalem magaalaa guddoo Falasxiin taatee itti fufti” jedhe.
Comments
Loading...


text:
Woggaa dabree keessa oduun dansaan Laaybeeriyaa irraa bayaa hinturre. Amma garuu, Laaybeeriyaan oduu gammachiisaa qabdi addunyaa guutuuf: Iboolaa to’annaa jala oolchite. Oduun kuni ummata Laaybeeriyaa qofaaf osoo hintaane guutuu hawaasa addunyaatiif sodaa Iboolaatiin dhiphataafi hafuurri itti gababbataa tureef haragalfannaa guddaadha.
Laaybeeriyaan Iboolaa guutummatti too’annaa jala oolchu isii kan labsite guyyaa 42n dabran kessatti sadarkaa biyyoolessatti namni akka haarawaatti vaayirasii Iboolaatiin faalame tokko kan hinjirre ta’uu erga mirkaneeffatteti. Dhaabbata Fayyyaa Addunyaatti (WHO) dhabamiinsa Iboolaa labsuuf biyyi takka guyyaa 42 eeguu qabdi waan jedhu akka madaalliitti kan kaaye.
Iboolaan Laaybeeriyaa keessa nannoo baatii 7f baadiyaafi magaalaa keessa burraaqaaa lubbuu namoota 4,700 oli (hojjattoota fayyaa 189 dabalatee) erga galaafatee booda kan too’annaa jala oole. Sababa Iboolaatiin ijoollee kumaatamatti laakkayamaniidha kan maatii dhaban. Diigamiinsi jireenya hawaasummaafi diinagdee ummata mudates waan akka salphatti laallamuu miti.
Ellen Johnson Sirleaf, perezidaantiin Laaybeeriyaa, Iboolaa to’annaa jala oolchuuf deeggarsa hawaasa addunyaa galateeffattee, ‘dhukkubbiifi madaan Ibolaan hawaasa irraan gaye guutummatti fayyuuf waan yeroo dheraa fudhatudha,’ jette. Ellen Johnson Sirleaf birmannaa hawaasni addunyaa gara jalqabaatti godhes osoo hinqeeqne bira hindarbine.
Oduu gaarii Laaybeeriyaa irraa dhagayame kana waa xiqqoo kan duumesseesse isa Siiraa Le’ooniifi Giiniiti. Siiraa Le’ooniifi Giinii keessatti torbee dabre keessa namoonni 5 dhibee Iboolaatiin du’uu isaaniiti. Namoonni kunniin Iboolaan du’uun isaanii kan mirkanaaye erga du’anii booda. Kana jechuun ammas Iboolaan guutummaa addunyaa irratti dhibbaan dhibbatti to’atame jechuu akka nama hindandeessisne taasise. Sodaaniifi balaan Iboolaan geessaa jiru hedduu hir’ateera, garuu.


text:
Taammanaa Bitimaa:- OROMIYAAN SEERA WARAANAA JALA JIRTI
Taammanaa Bitimaa irraa* Kunoo, erga mootummaan warra Wayyaanee “labsii seera waraanaa” baasee, biyyi abbootii Gadaa fi haadhotii Siiqqee kottee gita-bittee Tigraay hakoosshaa fi shookkisaa san jalatti argama. Uummanni Oromoo guddichii…
Taammanaa Bitimaa:- Ammaan Booda Jiraa Oromoo Dhiisitii Du’aan Oromoollee Harqoota Gabrummaa Hin Baatu
Taammanaa Bitimaa irraa* Kunoo, amma bara moofaa keessaa gara bara haaraatti dabarree jirra. Barri dabre kun, barri 2015 bara Oromooti jechuu dandeenya. Kan bara san bara Oromoo taasese immoo Qabsoo…
Taammanaa Bitimaa:- OFIRRAA KAASI MALEE*
Taammanaa Bitimaa irraa** Ginni bittaa-Maqalee Jarri qawween as galee Akkuma Minilik-faa Uummata keenya qalee Ijoollee teenya qalee Yaa Oromoo waltayii Gaaraa-dakaa gadbayii Ofirraa kaasi malee! Biyya keenya qabatee Dilbii keenya…
Taammanaa Bitimaa:- QABSOON ITTI-FUFA (Walaloo)
Taammanaa Bitimaa irraa* Qabsoon itti-fufa Cimsee itti-fufa Alaa-manaa itti-fufa Gaaraa-dakaa itti-fufa Gabroomfataan burkutaayee kufa Bilisummaan dhiiga keenyaan dhufa! Sululawwanii fi laggeen mara labee Bosonotaa fi gaarran cufa dhaqqabee Uummata hunda…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Saglaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*** DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa saddeettaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Saddeettaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*** DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa saddeettaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Torbaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa* DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa torbaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Jahaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa* DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa shanaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Shanaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa** DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa shanaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Afraffaa
Taammanaa Bitimaa irraa* DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa afraffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa* DURADUBBII Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa sadaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Lammaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*** DURADUBBII Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, isa kutaa tokkoffaa keessatti isiniif dhiyaate akka argachuun duukaa-buutan abdiin qaba. Kunoo, ammammoo kutaa lammaffaa itti-fufeen jiraa, yoo yeroo fi…
Taammanaa Bitimaa:- Mandaroota fi Magaalaawwan Oromiyaa ("Oromian Towns and Cities") – Kutaa Duraa
Taammanaa Bitimaa irraa* DURADUBBII Dubbiftoota barruu tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo harra irraa kaaseen mataduree kanaa olitti kaayame jalatti waa isiniif dhiyeessaa, mee na hoofkalchaa! Kanas hamma naaf dandayametti guutuu…
WAAMICHA HARMEE OROMIYAA
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo akkuma dhagayaa, argaa jirtan haalli biyya keenya keessaa irra-caala uummata keenyatti hammaachaa, diinni isaa irra-caala gara bineensaatti of-geeddaraa jira.…
YAA SHAGGAR OLKA’II DUBBADDHU
Taammanaa Bitimaa irraa Yaa Shaggar olka’ii dubbaddhu Yaa shaggaa koo oljedhii dubbaddhu Ishiitoo biyya raasaa Ishii diina dhamaasaa Dhaloota Qubeetti iyyaddhu Waaqaa-lafas waammaddhu! Yaa Shaggar dubbaddhu Yaa Finfinnee dubbaddhu Kichuuwwan…
IYYAA, IYYA DABARSAA || BIYYALAATTIS NU QOCHISIIFACHUU FEDHUU?
================= IYYAA, IYYA DABARSAA Taammanaa Bitimaa irraa* DURAANDURSA Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, Bakka jirtanii fi bakka jiraattan hundaatti nagaa fi dhaamsi kiyya kan onnee irraa madde isin haa…
BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII fi NAANNOO ISAA – Kutaa Shanaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*- DURAANDURSA Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kutaalee afran dabran akka argattanii dubbiftan nan abdaddha. Amma kutaa isa kana bakkuma isa dabre dhaabne irraayyi itti-fufnaa, yoo yeroo…
LAFEE OROMOO CACCABSITEE NYAATAA?*
Taammanaa Bitimaa irraa*- QALBEEFFACHIISA: Yaa dubbiftoota walaloo kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, walaloon kun bara 2011, ji’a Caamsaa keessa mandheewwan Oromoo kanneen addaddaa irratti baafamee ture. Ani kaleessa mandhee “bilisummaa.com” oggaan…
MINILIKOOTA BARDHIBBEE 21-FFAA: Kutaa Shanaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*- DURAANDURSA Jalatamoo fi kabajamoo warra barreefata kana duukaa-buutanii jirtan, mee waan hundumaa duran nagaa fi nageenya isiniif hawwa! Barreeffama kana kutaa sadaffaa, kunoo akkana jechuunan xumureeyyu: “Amma…


text:
Lammileen Itiyoophiyaa Jimaata darbe Poolisii Keeniyaatiin qabaman kaleessa mana murtiitti dhiyaatanii murteen irratti darbe. Godaantonni kuni lakkoofsi isaanii 137 yoo ta’u kaleessa adabbiin Doolaara 300 yookiin hidhaan ji’a 6 isaan irratti murtaa’eera.
Poolisiin Keeniyaas lammilee Itiyoophiyaa kana seeraan ala gara biyyattiitti fiduun namoota shakkaman lameen Dajanee Chaafaa fi Chaakoo Jiloo to’annoo jela oolchee waa’ee isaanii qorataa jira.
Imbaasiin Itiyoophiyaa Naayiroobii jiru dhimma kana gaafatmee ‘To’annaa jela ooluu lammilee Itiyoophiyaa kana akka quba hin qabne himeera.’
Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Niijar lakkoofsa namoota busaadhan du’an dabalteettan hojjettuu gargaarsaa ariite
Finfinnee, Fulbaana 24,2011(FBC)- Niijar lakkoofsa namoota busaadhan du’an dabalteettan hojjettuu gargaarsaa ariite.
Akka Niijar jettutti lakkoofsi kaa’ame kan sobaati.
Aanii Piiteeteen Dhaabbata Gargaarsaa Ogeeyyii Yaalaa Daangaa Hinqabne keessa tajaajilti.
Aanii Piiteeteen magaalaa xiqqoo Kibba Niijaritti argamtu Maagaariyaa keessatti guyyaatti daa’imman 10 rakkoo hanqina nyaataa fi dhibee busaatin ni du’uun gabaastet turte.
Gabaasa isheen dhiyeessiteen booda Ministeerri Eegumsa Fayyaa Niijar gabaasichi soba ta’uu ibseera.
Ogeeyyin yaalaa dhibee busaarratti hojjetan ammoo Muddeedhaa amma Fulbaana walakkaatti lakkoofsi namoota du’anii 67 qofa jedhu.
Sadarkaa biyyaattimmoo namoonni miiliyoonni 1 ol dhibee busaatif saaxilamaniiru.
Kanneen keessaammoo namoonni 1554 du’aniiru.
Maddi; CGTN


text:
Gumiin Waaqeffannaa Oromoo Adunyaa, bu’uureffama waldaa Waaqefannaa Oromo Idil Adunyaa waggaa kurnaffaa kabajuuf jila guddaa, Waxabajjii 22 – 24, 2018 biyya Norwee, magaala Bergen, magaala yeroo jalqabaaf Waaqeffannaan seeraan galmeeffametti – qopheessaa jira.
Haaluma kanaan
Mariin
- Seenaa Oromoo
- Sirna Gadaa
- Irreechaa fi Ayyaanota Aadaa Oromoo
- Gubaa fi Qillee
- Dhugeeffataa fi Waaqeffannaa
Agarsiisni
- Sirna Siiqqee fi Ateetee
- Sirna Ammachiisaa fi Moggaasaa
- Agariisa meeshaa fi uffata aadaa Oromoo
- Agarsiisa kitaabota Oromoo
- Muuziqaa fi walaloon Oromoo ni dhiyaatu.
Mata dureewwan armaan olii irratti yaadaa fi barumsa akka dhiheessaniif, hayyoonni bebbeekamoon, Oromiyaa fi biyyoota adda addaa irraa afeeramanii jiru. Maqaa fi eenyummaa isaanii fuula dura bal’inaan isiniif ibsina. Namooti, Jila kana irratti waraqaa qorannoo keessan dhiheessuu barbaaddanis dhiheeffachuu akka dandeessan isin hubachiifna. Garuu dursitanii xalayaan nu beeksisuu fi sagantaa qabsiifachuu qabdan.
Kanaaf, Jila seena- qabeessa ta’ee fi barumsi guddaan irraa argamuuf jiru kana irratti hirmaachuuf yeroon akka saganteeffattan kabajaa waliin isin beeksifna.
Odeeffannoof tlf. 41283784/ ykn 99151829 quunnamuu dandeessu.
Koree qindeessituu jila GWA, 2018