text:
Adoolessa 31,2012 Laqamte
Godina Wallaggaa Onoota gara garaa kan akka Jimmaa Arjoo ,Baddaallee, Arjoo Guddaattuu, Neqamtee gidduu deemuun irratti gaafatama tikaa qabaatee yeroo dheeraaf sabboontota Oromoo hiraarsuun kan beekamee fi Oromoo hidhuu fi dararuu irratti qooda guddaa nama qabu tika Wayyaanee beekamaa Mitikkuu Aaariyaa jedhamu irraatti humni addaa Adoolessa 30,2012 galgala sa’aa 7:30 wb irratti tarkaanfii maayyii irratti fudhate.
Ummanni magaalaa Naqamtee tarkaanfii kanatti hedduu gammaduun lukkeelee kaaniifs barnoota ta’ee dhiiga Oromootti taphachuu irraa akka dhaabataniif akeekachiisa jalqabaa akka ta’u himaa jiru.
Qabsoon Itti fufa! Gabrummaan ni kufa!!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Adoolessa 31,2012 Jimma
Godinaa Jimmaa Magaalaa Jimmaatti Mootummaan Wayyaanee Adoolessaa 30/2012 ummaataa hordoftotaa Muslimaa ta’an Humnaa Poolisaa fi humna hidhatootaattin Fayyaadamuun ummataa humnaan dirquun akkaa hiriraa bahanii sochii hawaasaa Muslimaa Finfinnee mormaan godhee irraattii ummaannii humnaan bahee deebisee Mootummaa Wayyaanee balalleffaachuun mirgii amantaa keenyaa nuf haa kabajamuu, hoggaantoonnii Amantaa Muslimaa Finfinnee Haa Hiikaman, Maneen sagadaa keenyaa Finfinnee irraa Cufaman haa banamaan jechuun sagalee Mormii dhageesisaan.
Mootummaan Wayyaanee Daldaltotaa irraattii illee Suuqii fi manneen nagadaa humnaan cufuun humna waraanattii fayyaadamee uummataa hiriiraa baasee qaanii guddaan isaa Mudate, haala kanatti rifachuun Mootummaan Wayyaanee Oromotaa nagaa namotaa 12 yaadaa Ummaataa jijjirtaan jechuun qabee mana hidhaa Waajjira pooliisii Magaalaa Jimmaatti darbataman,keessaa maqaan
1.Huseen Mohaamed,
2, Hasaan Abbaa Guddaa
3, Kaliid Abbaa Tamaam
4,Abdallaa Abbaa Biyyaa
5, Abbaa Magaal Abbaa Foggii,
6, Tolaa Abbaa Biyya
kanneen jedhammanii fi namni 6 biroo Mootummaan Wayyaanee Mana Hidhaatti darbatatee kan jiru ta’uun gabaafame.
Haala kana keessa barruuleen warraaqsaa Oromoo kan Qeerroon faca’u baldhinaan naannichatti faca’uun loltooti Wayyaanee fi poolisooti lukkeelee waan qabanii dhiisan wallaluun ummata nagaa jeeqaa turan.
Gama biraan naannoo kana irraa osoo hin fagaagaatiin mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa kanaa waan qabee gadhiisuu dhabuu irraan kan ka’ee, Qabsoo ummatotaa gara dabarsuuf jechaa, hordoftotaa amantaa Muslimaa irraattii karaa Radio fi TV isaa maqaa shororkessitummaan ololaa maqaa balleessii ofaa jira, haalumaa Kanaan Adooleessaa 28/2012 Godinaa Jimmaa magaalaa Jimmaa, Aanaawwaan akkaa Sokorruu, Qarsaa, Deedoo, Shabee, Gaatiraa,Geeraa, Gummaa, Sarboo fi Aggaaroo fa’aa irraatti Uummaataan “hiriira nagaa bahaatii shororkeesitotaa maqaa amantaa Muslimaatiin maagaalaa Finfinnee keessaattii hookkara kaasani biyyaa jeeqaa jiraan balalleffaadhaa”, amantaan keessaan baduuf jiraa jedhee Ummaataa humnaan akka hiriiraa bahanii mormaan yaalii godhullee ummaannii diddaa cimaan jalaa dhabbaatee, kan sarbamee jiruu mirgaa keenyaa, hiriiraa malii banaa, ammaa fi ammatti hidhamtonni Muslimaa fi Oromoonni mirga Oromummaaf jecha yeroo adda addaatti hidhaman haa hiikaaman, Hawaaliyaan seeraan alaa Cufaamee haa banamuu, sochii Finfinnee keessatti mirga amantii fi namoomaaf deemsifamaa jiru nuti ni deeggaarraa malee hin balaalleeffaannu,mirgii keenyaa haa kabajamuu jechuu ololaa wayyaanee fi akeekaa ishee fashaleessaan.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Adoolessa 31,2012 Jaarte
Mootummaan Wayyaanee Godina Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Jaardagaa Jaartee Ganda Jaarroo Siree keessatti waraanni ABO seenee jira sababa jedhuun duula guddaa naannichatti bahe. Akka kanaan Adoolessa 28/2012 irraa kaasee Waraanni Wayyaanee TPLF hedduumminaan gara ganda kanaatti bobba’uun uummataan isin ABO beektu,WBO isintu nyaachisa jechuun doorsisuu irratti jalqabanii jiran.
Haalli kun hammaatee wal gahii uummataa guyyaa kana Cirracha Bakakkaatti godhuuf yaalaniinis uummatni kan dide yoommuu tahu,Kanneen wal gahii bahanis Hojii misoomaa irra waan jirruuf fuuldura olola mataa keessaniif nu hin waamiinaa jechuun wal gahii diiganii jiran.Diddaa uummataa jabaachaa dhufeen Mootummaan Wayyaanee dhiphuu keessa seenuun magaala Aliiboo keessatti wal gahii yeroodhaa yerootti gaggeessuun qorannoo Seelii diinaa jedhuun uummata rakkisuu irratti argamu.
Qeerroon naannoo kanaa hojii dhabdummaa,hanqinni tajaajilawwan hawaasaa,hidhaa fi kanneen biroon jabaachaa waan dhufaniif uummatni akka waliin ka’uun mirga isaa falmatu dhaammatanii jiru.Yeroo darbe keessattis uummatni aanaa kanaa hedduumminaan hiriira bahuun gaaffii mirgaa kan gaafatanii fi Alaabaa ABO ol kaasuun isaanii ni yaadatama.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Adoolessa 30,2012 Gullisoo
Qondaaloti OPDO aanaa Gullisoo godina Wallaga lixaa keessaa barattootaa fi dargaggoota Oromoo magaalaa fi baadiyyaa keessa deemuun karaa irraa qabanii bilbila harkaa irraa fuudhuun faaruu ABO fi sirboota warraaqasaa kan akka Hirphaa Gaanfuree baattanii deemtu jechuun sakkata’a guddaa gaggeessaa jiraachuu Qeerroon naannicha irraa gabaasa.
Qondaaloti OPDO milishoota gandaa fi poolisoota of faana buusanii sirba Hirphaa Gaanfureetu bilbila dargaggootaa fi barattootaa irra jiran sababa jedhuun kan sakkata’a gaggeessaa jiran keessaa.
1. Amantii Iddoosaa ga’een isaa Sabquunnamtii ,
2. Tashoomee Akaaluu Afayaa’ii mana maree olaanaa
3. Margaa Jaalal
Kanneen jedhaman yeroo ta’an. Dargaggooti hedduun bilbila isaanii kennuu diduu irraan walitti funaanamanii mana barnootaa Horest Spiingis jedhamu keessatti akka walitti qabamanii jiran Qeerroon naannicha irraa gabaasa. Haala kanaan warra wallee Hirphaa dhageeffattan jirtuu jennaan wallen Hirphaa bilbila keenya irra osoo hin taane onnee keenya keessa jira jechuun ifatti lukkeelee Wayyaaneef ibsuun beekame.
Kanuma waliin naannoo kana gandoota akka Calliyaa Eekkaa keessaa jala deemaan OPDO hojii barsiisummaan kan jiraatu Taayyee Biraanuu barattoota fi barsiisota basaanuun yeroo adda addaatti kan rakkise yeroo ta’u Adoolessa 28,2012 miseensota Qeerroon akeekachiisi jabaan xalayaan akka itti kennamee jiru gabaasan.
Karaa biraa Anaa Ayiraa kana keessatti barsiisotiin 4 maqaa ABOn shakkamuun akka hojii gadi lakkisaniif waraqaan ittiin hojii gadhiisan Adoolessa 27,2012 OPDO irraa isaan dhaqabee jira. Kanneen keessaa mursaas:-
1. Mangistuu Doctooree bars Fiiziksii ,
2. Qees Minaasee bars macaafa qulqulluu,
3. Raajee Darasuu barsiiftuu Baayoojii,
4. Eebbaa Dheeressaa bars Muummee Afaan Oromoo.
5. Kanneen jedhaman keessatti argamu.
Qabsoon itti fufa.Gabrummaan ni kufa!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Adoolessa 30,2012 Giddaa
Aanga’oonni Wayyaanee Godina Wallagga bahaa Adoolessa 27,2012 ummata naannawaa Giddaa Kiramuu jiraatan qorachuu fi humni addaa fi sochiin dargaggoota Oromoo naannoo san jira sababa jedhuun naannichatti bobba’nii waajira bulchiinsa OPDOtti osoo wal gahii deemsifataa jiranii konkolaataa isaanii irratti tarkaanfiin fudhatameen konkolaatichi akka jirutti gubatee jiraachuu Qeerroon Kiramuu irraa gabaasa.
Aangawoti godinaan qormaataaf gara naannichaatti bobba’an :-
1.Taarraaqenyii Oljirraa Nagaasaa Kaabinee wajjiraa barnotaa Godinaa,
2.Laggasee Dhugumaa waajjiraa dhimmaa dhaabaattii abbaa adeemsaa hojii godinaa,fi
3. Asaffaa Gannatii poolisii itti gafatamaa qoraannoo yakkaa godinaa
Yeroo ta’an aangawoonni OPDO kun ummata dararuuf kan naannichatti bobba’anii turan battala magaalicha dheessanii balaa san jalaa yeroof of baraaruu isaanii Qeerroon Ona Kiiramu irraa gabaasa.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
(Qeerroo, Adaamaa, 29 Adoolessa 2012) Caffee Oromiyaa jedhamee kan moggaafame, manni marii ummata Wayyaanee hagganoota mana murtii waliigala Oromiyaa lama gabaasaa isaanii erga fudhatee booda aangoo irraa kaasuun gabaasame.Ob Taaddalaa Nagishoo, hogganaan man murtii waliigala Oromiyaa fi itti aanaan isaanii Ob Se’id Jundii aangoo irraa kaafamanii bakka isaanii immoo ergamtooti biroo lama buufamuun beekamee jira.
Yeroo dheeraaf sirna wayyaaneef ergamaa kan turan ilmaan Oromoo kunneen lamaan maaliif aangoo irraa akka kaafaman waanti ibsame hin jiru.
Yeroo aangoo irraa kaafamanis waanti ifatti dubbatame akka hin jirre maddeen Qeerroo gabaasanii jiru.
Biyyi Itoophiyaa Oromoof mana hidhaa ta’uun ifatti yeroo beekama ajiru kanatti kanneen ergattummaa filatanii sirna Wayyaaneef ergaman marti yeroo dhimma saba isaaniif quuqamuu fi naatoo agarsiisanitti akka malee darbamaa turuun seenaa yeroo dhiyoo ti.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Adoolessa 29,2012 Naqamte
Adoolessaa 27,2012 Godinaa Wallaaggaa Bahaa Onaa Diggaa Saasiggaattii Tarkaanfiin mayyii jabaate poolisotaa nannoo dabalachaa jira. Onaa kanaattii tarkaanfii humna addaan diina irratti fudhatame Adoolessaa 27,2012 ganamaa qondaalota Wayyaanee konkolaataa bulchinsaa Go/Bahaa Wallaaggan fe’amanii gara Diggaa Saasiggaatti seenaa jiran irratti haxxee hidhuun haleellaa taasifameen shofeerri konkolaatichaa harka rukutamuun kanneen hafan waardiyyoota isaanii waliin dhukaasa jajjabaa banuun lubbuuf bagaqatnii naannoo san irraa dheessan.
Haala kanatti kan rifatee fi aare mootummaan Wayyaanee Adooleessaa 27,2012 galgalaa humnaa addaatu biyya seene sababa jedhuun poolisoota feederaalaa dabalatee gara gara Onaa Diggaa Saasiggaattii konkolaalataa barreeffaama”Federal Police”jedhuu qabduun utuu fiigaa jiraani humnii addaa riqichaa daandii konkolataa Diggaattii seensisuu bakkaa Stiggee jedhamuun beekamuu magaalaa Neqemtee irraa 12km fagaatee kan argamuu jala riphee eggaachuun haleellaa deemsiseen, konkolaataan sun ariitiin waan fiigaa jirtuuf argachuu hin dandeenyee ture.
Haleellaa kanatti daran rfachuun poolisonnii nannoo kan Onaa Diggaa Saasiggaa maltu nuti dhufee jechuun rifatanii meeshaa waraanaa isaanii fudhatanii dirmachuuf akkumaa qophaanii bahanittii waan isaan hin eegnee isaan mudatee, haalumaa kanaan Polisonnii Federaalaa isiin biyyaa maal eegaa jirtuu isinituu biyyaa jeeqaa, karaatti ABO nu eggaachiiftaanii(nu jala keessaanii) ofii magaalaa keessaa boontuu jechuun waliittii bu’insii cimaan gidduu poolisotaa nannoo fi fedeeraalaattii dhalatee, hanganumaan rasasaa wal irraattii xaaxessuun dhufee, dhukaasaa garee poolisotaa lamaan irraa godhamuun uummaannii akkaa malee jeeqame, Pooliisonnii nannoos walitti bu’iinsa klanaan namni lama
1. Caalaa Fiqaaduu fi
2. Amaanu”eel Dasaalenyi
Akka malee madaa’anii Hosptala Naqamteetti ergaman.
Poolisoonni Federaalaa namonnii 3 akka malee madaa’anii dhiigaa coccobsaa konkolaatattii fee’amuu namoonnii ijaan argaan ajaa’ibsifatanii jiru. maqaan poolisotaa federaalaa kanaa yeroof argachuu hin dandeenye.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Adoolessa 29,2012 Adaabbaa
Gabaasi Qerroo Godina Baalee, Ona Adaabbaa irraa akka addeessuun guyyaa Adoolessa 27 mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa kana shakkii hordoftoota amantaa musiliimaatiin wal qabsiisee, uummata amantaa musiliimaa qabban kanneen Ona Adaabbaa jirtaatan sa’a sagadaa eegee sakatta’iinsa masgiida ona Adaabbaa keessatti argamu keessa mootummaan Wayyaanee tikoota isaa galchee sakatta’iinsa akka godhe gabaasaa qeerroon ona sanii irraa addeessa.
Sababa kanaaf uummanis diddaa fi gaaffii mirgaa duraanuu qabu akka qabatu ta’ee gamtaan ka’ee sagalee diddaa isaa dhageessisaa ooluun Qeerroon gabaasa.
Kanumaan uummataa fi tikoota Wayyaanee gidduutti waaree booda naannoo sa’a 3:00 irratti walitti bu’iinsi cimaan akka uumamee jiru gabaasaan addeessa. Tikoota Wayyaanee keessaas irree uummataa fi barattootaan magaalaa Ona Adaabbaa keessatti reebamuudhaan tikni Wayyaanee sadi gara malee miidhamuun gabaafame.
Haala kanaan lukkeeleen Wayyaanee :-
1.Saamu’eel Dibaabaa -Poolisii Oromiaa
2.Geetachoo Tefarra -Milishaa Ona Adaabbaa
3.Caalaa Warquu -Poolisii Oromiyaa
Kanneen jedhaman uummataa fi barattootaan tarkaanfii adabbii irratti fudhatamee jiraachuun beekame. Kanuma waliin Poolisoonni kanneen miidhaan xixiqqaa irra immoo poolisoota 12 akka ta’e gabaasaan isaa addeessee jira.
Qabsoon itti fufa!! Bilisummaan ni dhufa!!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


c: text/html

text:
Zuwaay Dugdaa
Aanan Zuwaay dugdaa anolee godina Arsii keessa ishee bekkamtu dha. Anaan tun haalli qileensa ishe bakka lamatti qoodama. Isaanis: gara bahaatiin badda daree, irra jireesi ishii gammojidha. Magaaalan guddoon aanaa tana Ogolchoo jedhamti. Maqaan magaalichas maqaa gosa anna kana keesa jiratu kessa maqaa gosa Ogolchoo jedhamuutin moggae. Gosoota anaa kana keessa jiraatan keessa muraasni: HUMMANOOSA JAAWWI FARSAANA BAADOSA ABAARGADAA GOLANUURA GOOFANGIRA WEEGE Heexosaa Qalboo OGOLCHOO FI ISAAN BIROOS JIRI. Hanga bara 2008titi anatiin gandoota sodomii shan qabdi. Lagni guddan Kataar jedhamu aana tana keessatti argama. Lagni kunis yeroo amma misooma xinnof olaa jiraatus, humna gudda anicha fi godinaf ta'u ammas ni qaba. Laga kana irra iddolen bashananaaf ta'an heddutu jiru. Isaan keessa: fincaa'aa shaayee,riqicha ganda hallo fi magaalicha wal agarsisu isaan muraasa. hayyota bebeekamoo aana kana keesatti dhalatan keessaa muraasni:
- Jeneraal Kamaal Galchuu
- Dr Geeba Hamda
- Artist Qurujjee Sinbo
- Obbo Gammachuu Dubbisoo fi kkf kkf
kannen biroo fi isaanan amma lafaa dhufaa jiranis ni jiru.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ "Oromia zone". oromiyaa.gov.et.
- ↑ "sirni hundeeffama Godina Baalee Bahaa". obnoromia.com (in oromo).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saatalaayitiin Emreets Suuraa Plaaneetii Mars erguu jalqabde
Emreets Rokeetii qorannoo Hawaa “Hope” jechuun moggaaste ji’a saddeet dura gara Plaaneetii Mars jedhamtu erguun, biyyoota Arabaa keessaa tan jalqabaa akka taate gabaasuun keenna ni yaadatama. Haaluma kanaan Rokeetiin Saatalaayitii qorannoo baadhate tun kibxata dabre Marsi irraa kilomeetra 1000 irratti Orbiitii irra qubachuun pilaanetii diimtuu irra maruun qorannoo kan jalqabde akka taheefi, Suuraalee heddus kan ergite tahuu gabaafame.
Kanuma hordofuun Turkiyaa dabalatee biyyoonni heddu milkaa’ina satalaayitii kanaa ilaalchisee Emreetiif ergaa baga gammaddanii ibsataa jiran. Hanga har’aatti Ameerikaa fi Chaayinaa dabalatee biyyoota saddeet qofatu Mars irratti qorannoo geggeessaa jira. Rokeetiin gara Mars ergamte tun haala qilleensaa Plaaneetii tanaa qorachuu irratti kan xiyyeeffattu akka taheefi, biyyattiin guddina diinagdee beekumsa saayinsii fi teeknoolojii irratti hundaaye jalqabuu isii kan agarsiisu tahuus ibsamaa jira.
Rokeetiin Hope buufata biyya Jaappaan keessatti argamu irraa Waxabajjii dabre dachii gadi lakkiftee imala jalqabde.
Plaanettiin Mars dachii irraa Kilomeetra miiliyoona 494 kan fagaattu yoo tahu tahu, Hope sa’aa tokkotti kilomeetra 121,000 imaluun ji’a saddeet booda naannawa Orbiitii Plaaneetii Mars irra qubatte.


text:
Namoota biyya adda addaa kanneen Chaayinaa keessa turan hojiin gara biyya isaanti deebisuu kun vaayrasii lubbuu namaa galaafataa jiru Koronaa akka faca’uu gochuu mala jechuun Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa akeekkachisee jira.
Gabaasnii jaarmayaa fayyaa addunyaa akka jedhutti Chaayinaa keessatti namoonni 4428 dhukkubichaan kan qabaman yoo ta’u kanneen keessaa 106 du’an boqotan.
Namonni kanneen biroo 45 immo biyyoota 13 keessatti vaayrasii kanaan qabamuun isaanii ibsamee jira.
Qondaalli jaarmayaa Fayyaa addunyaa Tedros Adhanoom prezidaantii Chaayinaa Shii Ping fi aangawoota sadarkaa olaaanaa Chaayinaa waliin guyyaa hedduuf Beejing keessatti mari’ataa turan.
Angawoonni lameen rakkoo vaayrasiin Koronaa lammiwwan Chaayinaa fi lammiwwan biyya alaa kanneen Chaayinaa keessaa attamiin eeguun akka danda’amuu mari’atan.


text:
Muummichi Ministeera Maleezhiyaa kan duraanii malaamaltummaan yakkamuun hidhaan waggaa 12 irratti murtaahe.
Muummichi Ministeera Maleezhiyaa kan duraanii Najiib Razaaq Bara 2009 kaasee waggoota 9‘f aango irra kan ture yoo tahu, yeroo biyyattii bulchaa turetti aangoo isaatti seeraan ala fayyadamuun doolaara miliyoona heddu samuu dabalatee, himannaa torba irratti dhiyaate hundaanuu balleessaan irratti murame. Himannaalee kanneen jidduu Najiib Razaaq yeroo tokkotti qofa, doolaara Ameerika miliyoona 10 fandii maallaqa mootummaa irraa akkaawuntii dhuunfaa isaatti kan dabarfate tahuu ibsame.
Haaluma kanaan manni murtii biyyattii Najiib Razaaq irratti hidhaa waggaa 12 kan murteesse yoo tahu, ol iyyaannoodhaan adabbiin itti murame yoo kan hin jijjiiramne tahe mana hidhaa kan seenu tahuu gabaafame.
Abbaan murtii mana murtii olaanaa Kuwaalalampuur Muhammad Nazlaan Gazzaalii “ragaa hunda ilaallee jirra, Najiib Razaaq yakka dalaguun isa shakkii malee mirkanaahee jira” jedhe.
Najiib gama isaatiin “balleessaan dalage hin jiru, aangoos seeraan ala hin fayyadamne, amanamummaas hin hir’ifne” jechuun falmataa ture.


text:
Namni tokko Dhukkuba VaayirasiiKoronaa (COVID- 19) irraa dandamate yoo jedhamu maal jechuudha?3F Media Editor
Vaayirasichi akkuma HIV qaama/dhiiga namaa keessa turaa?*********************************¤ Namni Dhukkuba VaayirasiiKoronaa (COVID-19) qabame tokko dandamachuu ni danda'a. Saayinsii/hojmaata amma jiruun namni tokko dandamate ka jedhamu:* Guyyaa sadihiifii sanaa oliif hoo'a qaamaa yoo qabaachu dhabe* Mallatooleen dhukkubichaa...
Daayreektarri Olaanaa Eejansii Nageenya Infoormeeshinii Preezdaantii Intarneet Soosaayitii Idil Addunyaa Waliin Mari’atan3F Media Editor
Finfinnee, Gurraandhala 26, 2012 – Daayreektarri olaanaa Eejansii Nageenya Infoormeeshinii preezdaantii Intarneet Soosaayitii Idil Addunyaa waliin mari’atan.Daayreektarri olaanaa eejansichaa Dooktar Shuumatee Gizaaw preezdaantii Intarneet Soosaayitii Idil Addunyaa Andiriiw Sulivaan waliin dhimmoota waliin hojjechuu isaan dandeessisurratti...
Pirofeesarichi kana kan jedhan filannoo barana gaggeeffamu hordofuun faayidaalee argamuufi balaa uumamuu malu ilaalchisee yaadaafi waamicha dhiyeessaniiniiru.Walitti bu'iinsi kutaalee biyyattii gara garaa keessa jiruufi nagaafi tasgabbiin dhabamuun dhaaba isaanii IZEEMAA daran yaaddessa jedhan.Kanarraa ka'uunis odeeffannoo...
ABO fi KFOn “Sababaa Hidhaa fi Hiraarsa Mootummaatiif Oromiyaa Keessa Socho’uu Hin Dandeenye” Jedhan3F Media Editor
Paartiin morkattootaa lama, Addi Bilisummaa Oromoo fi Koongirasin Federaalaw Oromoo Oromiyaa keessa sochoonee hojii siyaasaa hojjechuu hin dandeenyee, miseensonnii fi deggartoonni keenya gaaffii malee hidhamaa jiru jechuun komii dhageessisaa jiran.Rakkoolee isaan mudataa jiran ibsuun Boordii...
Hiriira Guddicha Boru gaggeeffamuu fi Akeeka Qabsoo Oromoo gara Fuulduraa – Singiton Abdissa tiinSingiton Abdissa
****Waan Tokko ifatti walhubachiisuu feesisa: Uummatni Oromoo Gaaffilee baroota dheeraaf gaafachaa tureef deebii argate hin qabu, garuu Namootni dhuunfaa ykn gareen muraasni rakkoolee dhuunfaasaanii kanneen akka mana-jireenyaa, aangoo, maallaqaafikkf argatanii jiraachuu malu.Qabsoon sabaa akka walootti...
Akka ibsa Waldaa Kaatolikii Itoophiyaatti, Walitti-qabaa Komishinii Araraa Biyyaalessaa Itoophiyaa Kaardinaal Abuuna Birhaane-Yesuus afeerraa Waldaan Kaatolikii Eertiraa kabaja waggaa shantamaffaa isaaniirratti akka argamaniif dhiyeesseen gara Asmaraatti imalan.Haata'u malee, jilli kun akkuma buufata xiyyaaraa Asmaraa gahaniin...
Going insane was a luxury. It's the going, that's the treat. Going suggests travel, moving. There was no going. The madness was constant and still, sitting there, like a place on a map. The women...
Going insane was a luxury. It's the going, that's the treat. Going suggests travel, moving. There was no going. The madness was constant and still, sitting there, like a place on a map. The women...
Going insane was a luxury. It's the going, that's the treat. Going suggests travel, moving. There was no going. The madness was constant and still, sitting there, like a place on a map. The women...
Finfinnee, Gurraandhala 18, 2012 – Ministiroonni lamaan dhimmoota waloo, naannoo fi idila addunyaarratti mari’ataniiru. Hariiroo waloo siyyaasaa, diinagdee fi dameewwan hawaasummaa biyyoota lamaaniirratti mari’achuu isaanii ragaan Xaaliyaanitti Imbaasii Ityoophiyaarraa argame ni mul’isa. Hariiroo biyyoota lamaanii guddisuu, misooma...


text:
Oduu Addaa
PPn tajaajila INSA yookaan dhaabbata basaasa biyyoolessaa bifa Konfidireeshiniidhaan bulchinsa Ertiraa waliin walitti hidhuun Asmaraa gochuuf akka jirtu barame.
Guraandhala 17, 2021
Yeroo ammaa tikni Itoophiyaa harka basaastota Eertiraatti kufaa kan jiru Yammuu tahu, loltoota Eertiraa Tigraay keessatti argamaniif miindaan qarshii 10,000 hanga 20,000 kaffalamaa jiraachuun baramee jira. Miindaan loltuu Eertiraa tokkoo qarshii 110 kan ture yoo tahu, waraanni Eertiraa faayidaa kana argatee Tigraay keessaa bahuu hin barbaadu. RIB waliinis sakatta’insa WBOf gara Wallaggaa arfanii, Gujii fi Booranaatti bobba’uuf leenjiin kennamuuf jira. Leenjiin kun Bilaatteetti kan kennamuuf jiru yoo tahu, karoora,baayi’ina isaanii jala buunee kan gabaasnu taha.
Qeerroo Intelligence Group
Related


text:
Gaaffii fi Deebii Ajajaa WBO Zoonii Lixaa-Jaal Marroo Dirribaa
(WBO, 11 Hagayya 2019, 2019) Ajajaan WBO Zoonii Lixaa umamnni Oromoo hidhannoo isaa jabeeffatee qabsoo bilisummaa Oromoo akka fiixa baasu waamicha godhe.
Ajajaan WBO Zoonii Lixaa, Jaal Marroo Dirribaa gaaffii fi deebii gaazexeessaa Dhaabasaa Waaqjiraa waliin godheen haala qabsoon hidhannoo keessatti argamu ibseera.
Humni diinaa ummata Oromoo akka malee gidirsaa jiraachuu kan ibse Jaal Marroon, roorroo keessaa bahuuf warraaqsa kaleessaatti deebi’uun dirqama ta’uu jabeessee hubachiise.
“Namoonni hedduun ‘jijjiiramni fashale’ jedhu. Jijjiiramni duraanuu hin turre,” kan jedhe Jaal Marroon, “waanti hin turre, hin fashalu. Warruma nu ajjeesaa turetu, bakka waljijjiirate; bakka jireenyaa ittiin tolfate,” jechuun haala jiru qeeqeera.
Akka Jaal Marroon ibsetti, “jijjiramni kan dhufu, sirnaa fi humna cunqursaa buqqisuuni.”
“Amma akka arginutti..qabsoon gidduutti daguun dhaabbatee ture, Amma sun haroomfamee jira. Warraaqsa kaleessatti deebinee rakkoo nu mudate keessa bahu qabna; hojiin agarsiisuu qabna,” jechuun Ajajaa WBO Zoonii Lixaa, Jaal Marroo Dibbibaa dhaamsa jabaa dabarsee jira.
Guutummaa Gaaffii fi deebichaa toora kana irraa dhaggeeffadha!
Dubbisanii Seenaaf kaawwachuun dansa!!
Dubbii ajayiba hanga dhumattii dubisi koree geggesitoota abiyi irraa arganne
Gootummaa irraa maayii! Urjicha murataa! Siidaa cichoomina kaayyoo! Bu’uura aantummaa sabaa! Dambalii onnee guutuu! Qabsaa’aa Jaal Marroo/Kumsaa Dirribaa!!!
——-******- ******——–
Guyyaa Haleellaa Xiyyaaraa Begii Irratti boombii roobsan sana ture. Wal ga’ii seena-qabeessa Muummicha Ministeeraa Itoophiyaatiin durfamuun murtoo jabaa tokko dabarsuun kan goolabame ture.
“Loltoota ABO irratti injifannoo barbaadame gonfachuun maaliif dadhabame?” ajandaa wal gahichaa ture.
Qondaalonni Raayyaa Ittisa Biyyaa, hoggansi tika waraanaa fi siivilii akkasumas eksipertoonni duula waraanaa fi tikaa marii sanarratti qooda fudhataniiru.
#Hirmaattonni marichaas kufatii isaaniif sababa kan jedhan nama tokkotti quba isaanii akeekaniiru.
#Namni qubni itti akeekamu kunis duukaa bu’aa kumaatamaa, wabii miliyoonotaa, mataa bowwoo cunqursitootaa kan ta’e, gootaa fi kennaa dhaloota ammaa hogganaa WBO Zoonii Lixa Oromiyaa, Jaal Marroo/Kumsaa Dirribaati.
#Hirmaattota keessaa gariin isaanii miira injifatamuu, gaabbii, jibbiinsa sababa hin qabne jabduun akkasumas aarii hadhooftuu dhiiga isaan tufsiiseen Jaal Marroo irratti jibbinsa yoo kabsan mul’ataniiru.
#Nama kana dhabamsiisuu dha_ ee, lafee dugdaa ABO rukutuuf nama kana dhabamsiisuu qabama yaada jedhuun #murtoo seena-qabeessa ta’e irra gahan.
#Boqonnaan marii iiti aanu akkamitti, hoggansa eenyuutiin, tooftaa waraanaa itti opireeshinichi raawwachuu qabutu eegalame.
#Koreen tokko duula kana milkeessuuf hundeeffame.
#Koreen kunis Muummicha Ministeeraa Abiy Ahmadiin kan durfamu yoo ta’u ogeessa tika waranaa fi siivilii cimaa ta’e kan hammate ture. Opireeshinni Ameerikaan hoggansa Obaamaatiin birkii CIA Convert Action Wage’n Osamaa Bin Laaden irratti taasifames akka fakkeenyaatti fudhatame.
#Itoophiyaatti hojii basaasaa gama bilbila butuun raawwatamutti Dr Abiy kan gitu W/Sillaasee W/Mikaa’el malee kan hin jirre ta’uun isaa muummichi koricha hogganuuf aangoo qofa osoo hin taane dandeettii fi haamilees kan itti qabu isa taasisa.
#Abiy Ahmad bilbila harkaa Jaal Marroo GPS trace or tap taasise.
#Jeneraalli waraana Itoophiyaa tokko bilbila Jaal Marrootti bilbile. “Filannoo lama qabda: harka kennuu yokaan du’uu” jechuun doorsisa, akaakeekkachiisaa fi dhaadannoon guutameen itti dubbata.
#Gootichi onneen guutuu kun akkuma yeroo kaanii sirriitti kolfeet, “rakkoon kan furamu mariin malee doorsisaan miti” jedhee deebisa.
#Jalqabumayyuu kan bilbilame Jaal Marroon harka akka laatuuf carraa kenniufiif osoo hin taane GPS’n adda baasanii iddoo jiru adda baafamee akka rukutamuuf waan ta’eef hennasuma helikoopterri haleellaa boombii eegale.
#Haleellaa boombii kana booddee deebisee bilbileef. Ajjeefamuu Jaal Marroo mirkaneessuuf ture; sagaluma Jaal Marrootu dhagahame.
#Amanuun isaanitti ulfaate. Oppireeshinni muummicha ministeeraatiin hogganamu, tika waraanaa fi siiviliin deeggaramee hogganaa riphee lolaa tokko irratti qaaxxeffate ni fashale.
#Sabaa himaaleen akka ESAT, OBN, OMN fa’aa dibbee injifannoo rukutuuf jecha qophiirra turani. Ermiyaas Laggasee, Siyyum Tashoomee, Addisuu Araggaa, Taayyee Danda’aa hamma Jawaar Mohaammaditti Oromootti boohicha; diinatti immoo oduu gammachuu himuuf sagalee qarataa turan.
#Garuu , hayyichi saayinsii waraanaa fi ogeessa tikaa fiixa irra jiru; fakkeenya dhaloota har’aa kan ta’e gootichi Jaal Marroon bilbila isaa kan biroo irratti divert godhee fayyadamuun opireeshinicha ‘Yaalii Seena-qabeessa’ akka jerhamu taasise.
Taatee Seena-qabeessa!!


text:
(Ibsa Ajajaa Ol’aanaa ABO-WBO)
Ajajaan Ol’aanaa ABO-WBO dhimma Tumsa humnoota farra abbaa irree Abiy Ahmed ta’an waliin walitti dhufanii marihachuu eegaluu Associated press irratti erga ibsanii booda, ololli sodaa irraa madde aktivistootaa fi media PPn karaa leellistoota nafxanyummaa ifaan yeroo gaggeeffamu, warra ABO-WBO siyaasa keessaa moggeessuun qabsoo Oromoo gara fedhanitti micciruun dantaa dhuunfaa fi fedhii isaanii guuttachuuf dhama’aniin ammoo harka lafa jalaan gaggeeffamaa jira.
Akeeki tumsa sabootaa kun, sirna abbaa irree Abiy Ahmed diiguun, ergamtoota isaa waliin seeratti dhiheessuun, mirga hiree murteeffannaa saboota mirkaneessuun fi mootummaa waloo kan cehumsaa dhugaa filannoo haqaa fi bilisaa gaggeessuun uummata keessaa hoggana siyaasaa baasu dha. Tumsi yeroo gabaabaa fi dheeraa qaamota siyaasaa gidduutti tolfamu kunqabsoo saba tokkoof gargaara jedhamee yoo amaname, qaamota tumsa sana tolfatuun murtaawa.
Ololli tumsa kana dura dhaabbachuuf gaggeeffamu murnoota sadiini, isaanis; tokkoffaan, leellistoota nafxanyummaa kan ol’aantummaa Amaaraa kan sabboonummaa sabootaa dhabamsiisuun dhugoosmuuf hojjetaniin; lammaffaan, OPDO duraanii kan amma ergama leellistoota nafxanyummaa fudhatanii raawwachuuf dhama’an fi sadaffaan, kajeeltota qabeenyaa fi aangoo bubuutuu ilaallataniin gaggeeffamaa jira.
Akeeki olola kanaa; tokkoffaan, milkoomiina tumsa kanaa danquun humnooti siyaasaa kan mirga hiree murteeffannaa sabaa fi sablammootaa fudhatan akka hin milkoofne tolchuu dha. Haala kanaan, abbaa irree Abiy Ahmed aangoo irra tursuun gidiraa uummattoota irratti dheeressuu ta’a. Leellistooti nafxanyummaa bara dhibbaa fi shantamaa oliif eenyummaa Oromoo fi saboota cunqurfamoo dhabamsiisuuf dhama’an, kan har’as Oromummaa dhabamsiisuuf wixxifataa jiraniif faallaa ilaalcha siyaasaa isaanii waan ta’eef dura dhaabbatu. Lammaffaan, yakkoota Oromiyaa, Benshangul, Tigray, Walayita, Qimant, Sidama fi kkf keessatti raawwatan haguuganii yakkamtoonni akka seeratti hin dhiyaanne danquufi.
Yakkooti waggoota 30 darban Oromiyaa keessatti raawwatameef gaafatamaan jalqabaa OPDO dha. Waggoota 27, akka qaama EPRDFtti ergama kana fudhatee kan Oromoo irratti yakka raawwachaa ture OPDO dha. Kunis, afaan aangawoota OPDOn dhugaa bahaa turan yeroo ta’uu, Abiy Ahimedis ‘shororkeessaan nuyi’ jedhee paarlamaa fuuldura ta’ee dubbachuun, yakkamaa ta’uu isaa ifaan fudhatee jira. Yakkoota wal-fakkaataa fi ulfaatoo baroottan sadan darban keessatti raawwatamaa jirus, itti fufiinsa yakka waggoota 27 keessa dalaganitiif kan ragaa dha. Ammatti Oromoon PP/OPDO caalaa diina hamaa akka hin qabaannee kan mirkaneessu yakkoota baroottan darban sadan keessatti raawwatan dha.
Baroottan darban sadan keessattis OPDOn maqaa jijjirrachuun leellistoota nafxanyummaa irraa dirqama fudhatanii, Oromummaa dhabamsiisuuf yakka ol’aanaa Oromiyaa keessatti raawwatanii jiru. Uummatni Oromoo Gujii, Wallaggaa fi Shawaa ibiddaa keessa ture, qabeenyi Oromoo, qe’ee fi oyruun Oromoo ibiddaan barbaadaawee fi ciramee jira, dhalli namaa manni itti cufamee ibiddaan gubamee jira, dhalli namaa dhiiraaf dhalaan gudeedamaanii jiru, dhalli namaa dirreetti baafamee otoo uummati ilaaluu rasaasaan reebamee ajjeefamee jira. Baroottan 27 darban keessa Oromoon akka baroottan sadan darbanii bifa sukkaneessaan mana hidhaatii baafamee adda-babayiitti ba’ee rasaasaan reebamee ajjeefame hin turre, ilmi keessan bosona jira jedhamee ifaan maatiin rasaasaan ajjeefame hin turre, dhiirri hin gudeedamne, dhalli namaa manni itti cufamee hin gubanne, qe’een Oromoo ibiddaan gubamaa vidiyoo waraabamee hin facaane, Minilik kaleessaa Oromoo ajjeesuun sirrii dha, biyya ijaaruuf ajjeese, har’as Itiyophiyaa jiraachisuuf isin du’uu qabdu, jedhamee itti hin qoosamne.
Dabalataan, PP fi leellistooti nafxanyummaa akka gaaffiin siyaasaa Oromoo deebbii hin argannef WBOn shororkeessaa dha, WBOn saba Amaaraa kan Oromiyaa keessa jiraatan irratti sanyii duguuggaa gaggeessa, jechuun olola kijibaa facaasuu irra dabartee waraana guddaa WBOtti bobbaasuun uummata nagaa fixaa turte. Humnooti shiraa kun uummata Oromiyaa Afaan Amaaraa dubbatan lixa Oromiyaa keessa jiraatan ajjeesuun daldala siyaasaaf oofachuuf akka WBOn ajjeechaa sabaa irratti qiyyaafatetti ololaa turan. Erga lolli Tigray keessatti jabaatee booda garuu, ajjeechaa maqaa saba Amaaraa jedhuun Oromiyaa keessatti gaggeeffamun dhagahamaa hin jiru. Kunis, ajjeechaa kana kan gaggeessaa turan warra har’a gara Tigrayitti bobbaafaman akka ta’e ragaa dha.
Warri yakka Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa ture argaa fi dhagahaa haqa uummataa dubbachuuf sodaadhaan afaan cuqqaallatee ture, amma afaan banachuun tumsa kana mormuun guddoo nama hin aja’ibu. Warri kun marti beekaas ta’e wallaalaan ajandaa nafxanyummaa bakkaan gahuuf yakka maqaa Itiyophiyaatiin Oromoo fi saboota biroo irratti gaggeeffamaa jiru haguuguun, gaafatamummaa keessaa bahuuf wixxifatu. Tumsi kun dhugoomuun, Abbaa irree Abiy Ahmed burkuteessee yakkamtoota hunda waan seeraatti dhiheessuuf shororkaa keessa seenanii jiru.
Bara aangoon siyaasaa harka PP jiru keessatti mormitooti siyaasaa tumsa siyaasaa ABO-WBO fi TDF morman, akeeki isaanii ergamaa leellistoota nafxanyummaa fudhatanii fiiguu irra adda baafamee hin ilaalaman. Tumsa TDF fi ABO-WBO gidduu ta’uuf deemu dura dhaabbachuuf ololuun, takkaawuu siyaasaa wallaaluu irraa ykn ammoo ‘yoon ani du’e coqorsi hin biqiliin’ harreen jette sana irraa akka madduu beekamuu qaba.
OPDOn akka TPLFn tolfamtee akeeka EPRDF galmaan gahuuf bobbaafamte shakkiin hin jiru. OPDOn tolchaa ishee waliin wal-lolte, tolchaa ishee hadheessuu fi dhabamsiisuuf yaaltee of ajjeesaa jirti. ABO-WBOn garuu, kaayyoo sabni Oromoo qabu galmaan gahuuf jaarmiyaa dhiigaa fi lafeen ijaarame dha.Ergamtooti gooftaa jijjiirrataa baahan ABO-WBOdhaan gooftaa diinaa yoo jedhan malee ergamtu jechuuf haamilee itti hin qaban. Kanaaf ragaan, ABO-WBOn waggoota 50 darban keessa ibiddaan qoramee, beelaa fi dheebuu keessa darbee, dhiiga isaa dhangalaasee, du’ee qabsoo jiraachisee, haalota zaliilii fi rakkisoo tahaan keessatti akeekaa fi kaayyoo Oromoo qabatee uummata isaaf amanamaa ta’uu mirkaneessaa jira. ABO-WBOn uumamni isaa kaayyoo saba Oromoo galmaan gahuuf malee ergamuuf hin ta’u. Walii galteen saboota gidduutti tolfamuuf deemus kan dantaa sabaa hin sharafne, kan ABO-WBOn abboomamu, kan mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu saba Oromoo mirkaneessu, kan fedhii fi walqixxummaa sabootaa irratti hundaa’u qabu akka ta’e uummati keenyi akka hubatuu fi olola diinaan akka hin burjaajofne ajajaan ol’aanaa ABO-WBO dhaama.
Dhuma irratti, tarkaanfiin tumsa siyaasaa fi waraanaa ABO-WBOn saboota cunqurfamoo kan mirga hiree murteeffannaatti amanan waliin taasisuuf haasawaa eegalame kanaan kan rifatee visaa qopheeffachaa jiru yakkamtoota PP dha. Ololli kuniis jibba galma gahumsa qabsoo Oromoo irraa, akkasumaas sodaa abbaan irree aangoo irraa yoo kaafame barri aangoo isaanii waan dhumatuuf akka ta’e hubatamuu qaba. Faashistummaan PP qabsoo ABO-WBOn godhaa jiruu fi tumsa uummattoota waliin toflamuun xumuratti tarkaanfachaa jiraachuu uummati keenyi akka hubatu feena. Ololli diinni fi jaleen diinaa oofaa jiran kamiyyuu kan Qabsoo Oromoof quuqamuu irraa akka hin taane beekamee, Oromoon ABO-WBO waliin tahee biyya isaa irratti abbaa ta’uuf biyya isaa mirkaneeffachuuf naannoo isaadhuunfatee bulchuutti akka seeny waamicha dabarsina. Kanaaf, tumsii sabootaa kan ABO-WBOn keessatti hirmaatu kun tarkaanfii sirrii fi yeroo isaa eeggatee tahuu kan mirkaneessuu wacaa fi boo’icha diinaa fi jalee diinaati! Abbaan irree tumsa sabootaan bakkaa kaafama!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Ajajaa Ol’aanaa ABO-WBO
Hagayya 13, 2021


text:
http://www.voaafaanoromoo.com
WASHINGTON, DC — Waggaa afurii fi walakkaa keessatti yeroo tokko kan dhiyaatu gabaasnii qabiinsa mirga dhala namaa kan biyyoota miseensa Tokkummaa Mootummootaa torban darbe Ebla 6 bara 2014 dhiyaatee jira.
Kaawunsilii mirga dhala namaa kan Tokkummaa Mootummotaa duratti torban darbe biyyoota gabaasa ofii dhiyeeffatanii mariin irratti gaggeeffamee keessa Itiyoophiyaan tokko turte.Itiyoophiyaan waggaa afurii fi walakkaa duras gabaasa dhiyeessite mariin marsaa jalqabaa kan irratti gaggeeffamee ture ta’u kan ibse dargaggoo Hiikaa Dhugaasaa inni torban darbee kun marsaa lammataa akka ture ibsee jira.
Jila Itiyoophiyaa hogganuun kan argaman Obbo Biraanee Gabree Kristoos Itiyoophiyaan biyya kabajamuu mirga dhala namaan beekamtuu fi biyya sabaa fi sablamonni wal qixxummaan keessa jiraatan ta’u ibsuu isaanii walgahii kana irratti kan hirmaate Dargarroo Hiikaa Dhugaasaa beeksisee jira.
Biyyootiin gama dhiyaa gabaasa Itiyoophiyaa dhiyaate irratti yaada kennaniin dhittaan mirga namoomaa itiyoophiyaa keessa akka jiru dubbatanaii keessumaa labsii Itiyoophiyaan baafatte kan farra shorookeessummaa fi kan dhaabatoota dhunfaa ykn enjioo irratti mormii qaban jabeessanii ibsanii jiran.
Biyyoota Afrikaa keessaas dhittaan mirga dhala namaa Itiyoophiyaa keessa akka jiru kan ibsan akkuma jiran kanneen biroon immoo akka walii tumsaatti kan dhiyaatan akka jiran ibsamee jira..
Mormii baratonni Oromoo karaa nagaan dhiyeessaniif mootummaan Itiyoophiyaa deebii rasaasaa kennuun sirri akka hin taane kan ibsame ta’uus mootummaa bakka bu’uun kanneen dhiyaatan garu namoota seeraan ala ta’an irratti tarkaanfii fudhatamee jechuun falmuu isaanii Dargaggoo Hiikaan ibsee jira.
Biyyi Armeeniyaa garu Oromiyaa keessa rakkoon akka jiru fi waluumaa gala hokkarri gosoota adda addaa irratti akka gaggeeffamu akka jiru beeksiifte jirti.


text:
Fayyaan hunda dursa! Teekinoolojiin yeroo hanga yerootti saffisaa dhufuun isaa waan nama aja’ibudha. Aritiin gudina teekinooloji amma mulatuus beekumsa nama waajjin waan walqixa deema jiru hin fakkatu! Osoo nuti Windows 8.1 gadii fageenyaa hin shaakallee hin bariin yeroo gabaabaa keessatti Windows 10 itti aane gabaaf dhiyaate, dinqidha! Maaltumoo itti aanee gadhifama laata ? Kun akuma jirutti tahee dhibbaa teeknoloojiin amma agaru kuun teknoolojiin ismaart foonii , geemiifi kanaaf kan kana fakkatan dhala dhibbaa suuta suuta nurraan gaha jiru. Mee dhibbaa isaan namaarraan gahaa jiran tokko lama jennee ha ilaalu.
1, Dhibbaa qaama keenya kallattidhaan miidhu.
Dhiibbaa kallattiidhaan qaama keenya irraa gesisu kessati midhamaa kan tahan kessaa tokko ija keenya , iji keenya jireenya guyyaa guyyaa keenyaaa kessatti shoora inni taphatu sanaaf kana kan jeennu miti baayyedha, osoo iji keenya hin jiru tahee kalaqi teeknoolojii harra agaruu kuun sadaarkaaa yaadaa irraatti qoofa hafa ture.
Dhibbaa ismaartfoonin, laptoofi meeshaan iskirini qabu kamiyuu ija keenya irratti fidaa jiru kessaa tokko ” Blue light “(Haalluu cuqulisaa) kan jennu haallu iskiriini kessaa bahuu yommu tahuu haalluun kuun kessumaa halkan bilbila keenya gara fuula keenyatti butnee yeroo fayyadamnuu kallattidhaan ija keenya kessa waan seenuuf retinaan ija keenya yeroo gabaaba kessatti amaloota haara akka nurratti mul’atan gochaa deema.
- Blurry vision ( Wanti nuti agaru qulqulaahee nutti hin mul’atu)
- Haallu salphatti adda baafachuu dadhabuu
- Ijikeenya ifa dandamchuu dadhabuuf kan kana fakkatan…
Furmaata isaa:-
Akka furmaatatti inni guddaan halkan bakka cisichaatti turti bilbila keenya wajjin qabnuu hirisun ija keenyaafis tahee sammuu keenyaf boqonnaa gaahaa tahee kennuun isa tokko, yoo kan guyyaa guyaa fayyadamnu tahee immoo Softiweerii(Moosaajii) halluu cuqulisaa qulqullessu fadamuun hanga haalluu cuqulisaa ija keenya seenu hirisuudha ” Blue light filter ” jedhamuun beekama.
Appilikeeshinoota kanaaf nu gargaran keessaa bilbila ismaart fooniif fi Komputeraaf
Ismaart fooni Android : Twilight: Blue light filter : Download
Desktopi fi Laptopiif : f.lux : Download
Kutaa lammafaa kessatti dhibbaa kallattiidhaan qaama keenya midhan keessaa ” Saggoo keenya akkamiti akka midhama jiru waliin ilaala.
Waan baratan kana hiriyoota kessaniin gaha ” Sheer goodha “


text:
Oduu Cabsaa!! Tuffin Abiy ummata Oromoo Dhafi qabu danga darbbee jira!
Oduu Cabsaa Maddeen Amanamoo irraa!
Abiyyi Ahimad Oromoo Biratti Waan Jaalatama Qabu ofakkeessuuf Kunoo Guyyaa Boruu Wayaa Aadaa Oromoo Bifti Wal fakkaatu Bajata Ramadee Biteefii Miseensaa PP fi Kadiroota Masaraatti Afeereej jira.
Kadiroonni Bilxiginnaaf Miseensonni akkasumaas Fakeessitoonni lakkoofsan 7000 ga’an “Waldaa misooma Oromiyaa” irra walitti qabaman Ufaata abbaa Gadaa Cufti kan bifti wal fakkaatu bittee dhimmaa marii Filaannootiif Abbooti Gadaa fakkeessudhaan masaaraa motumaatti afeeree jira. Baasi ufaanna dabaalate Laaqanaaf Shaayii guyyaa kan hunda mootuummaan kan Baase yoo ta’u Laaqan Guyyaa Kanaa Hoteelota 4f Kontiraati Akka kenname bira ga’ame.
Boru guyyaa jimaata ganamaa irraa eegaala.Mariin kun Masaraa Mootummaatti gaggeeffamaa.
Oromiyaa Keessaatti Filannoo kun Inuma Yaadaa Jarri Kun???
Kan Filus Kan Filamus Otoo mana Hidhaa Kumaatamaan Ciisuu Filannoon Akkamiin Oromiyaa Keessaatti Yaadama??? Abjuudha. Warra Wal-gayii kana Hirmaatun Taajabee Boru Eenyumaan Waraa Tokko tokkoon gadi baya??
Via; Ijoollee Gammoojjii Tokko
Related


text:
ABO: Dhaamsa Waggaa Haaraa 2018
Adda Bilisummaa Oromoo Irraa
For Amharic Version Click Here
- Kabajamaa Ummata Oromoo, biyya kee irratti Abbaa tahuuf Qabsoo Bilisummaa finiinsaa
jirtu,
- Qeerroo Bilisummaa Oromoo, gabrummaatti xumura gochuuf diina sarduu irratti argamtu,
- Miseensota ABO kaayyoo ummata Oromoo galiin gahuuf diina waliin wal qabaa jirtan,
Waraana Bilisummaa Oromoo diina ummata keenyaa roga hundaan falmuu irratti argamtu,
- Addatti ammoo miseensota ABO fi ilmaan Oromoo kanneen mana hidhaatti gidiramaa
jirtan,
- Akkasumas firoottan QBO:
(Oromo Liberation Front) — Waggaan 2017 dhumatee Waggaa haaraa 2018 seenuu sababa godhatuun ABOn, dhaamsa baga ittiin isin gahee maqaa miseensota GS-ABO, WBO fi miseensota ABO maraan oggaa dabarsu kabajaa fi gammachuu guddaani. Waggaan haaraa itti seenaa jirrus waggaa qabsoon bilisummaa itti jirru xumura argatee bilisummaa keenyaan itti guduunfamu akka tahu, akkasumas bara ummatootni cunqurfamoo marti sirna cunqursaa fi ukkaamsaa Wayyaanee jalaa itti bilisooman akka tahu hawwii qabnu ibsina.
Waggaa dhumate keessa ummatni Oromoo akkasumas cunqurfamootni marti qabsoo hadhooftuu geggeessaa turaniin milkiilee boonsaa galmeessaniin, mootummaan Wayyaanee/TPLF mootummaa farra-ummatootaa fi shorarkeessaa tahuu hawaasni addunyaan akka hubatu itti taasifamee dha. Milkiilee argaman kanneen galmeessisuufis ummatni Oromoo fi ummatootni cunqurfamoo Impaayera Itoophiyaa wareegama gosa adda addaa baasuuf dirqamuunis keessatti mul’ateera. Addatti ammoo ummatni Oromoo bilisummaa isaa gonfatuu fi biyya isaa irratti ajajaa tahuuf qabsoo finiinsaa tureen wareegama ulfaataa baasee jira. Daa’immanii hanga Dargaggoo, haawwanii fi abbootiin qabsoo kana keessatti lubbuu isaanii dabarsanii kennaniiru.
Waggoota lameen as aanan keessa qabsoo hadhooftuu miseensotni, maadheeleen ABO fi qeerroon geggeessaniin wareegamni ulfaataan baafame injifatnoo galmeesseen qabsoo bilisummaa sadarkaa ol aanaatti ceesise. Mooraan diinaa qabsoon caccabee jaarmayaa mata mataa keessattii fi jaarmayoolee waliin gurmaa’an gidduu wal gaareffannaa fi wal dhabbiin akka hudhaman taasise. Wal mormii of keessattii fi walii isaanii gidduutti uumame kanaanis laamsha’uun sadarkaa suphamuu hin dandeenye irra gaheera.
Mootummaan Wayyaanee/IHADG qabsoo ummatootaan marfamuu irraa shakkiin malee akka duraatti ajajaan bittaa isaa itti fufuu kan hin dandeenye tahuun mirkana. Kana waliin qabsoon ummatootaa Wayyaanee irratti adeemsifame mootummaan Wayyaanee mootummaa farraummatootaa kan gaaffiilee haqaa ummatootaaf deebii quubsaa kennuu hin barbaadne tahuu ifa gochuu danda’uun injifannoo argame keessatti eda’ama.
Mootummaa farra-ummatootaa kana jabinaan dura dhaabbatuun karaa irraa maqsuuf tarkaanfii ABOn bara 2017 fudhate keessaa tokko Kora Sabaa ABO geggeeffatuun hoggana jabaa fi ititaa argamsiisuu ture. Akka jaarmayaatti of cimsuun murteessaa tahuu irraa Kora Sabaa 4ffaa geggeeffameen ABOn QBOf kanneen qabsoo biyya keessaatti qooda mul’ataa qaban, diinaan wal qabaa jiran dabalatee hoggana filatuun milkiin xumurame. Diinnii fi farreen Korri Sabaa kun akka hin milkoofneef yaaliin godhan qabsoon irra aanamee Korri dhugoome ABO caalaatti cimsee ka’e. Qajeelcha qabsoo akeeka dhaabaa irratti hundaa’e raggaasuu fi murtiilee garagaraa qabsoo bilisummaa fuula dura furgaasan dabarse irratti hundaa’uun hojiileen raawwatamanis kan diinaa fi farreen mataa gadi qabachiisani.
Ummata Oromoon alatti gargaarsa homaatuu kan hin qabne qabsoo of irratti hirkannoon adeemsifamu kanaan, diinaa fi gufuulee Qabsoo bilisummaa Oromoo dura dhaabbatan of duraa mancaasuu irra taree caccabsuu danda’uun injifannoo bara dabarsine argame keessatti galmaawa.
Mootummootni biyyoota ollaa fi halaalaa mootummaa Wayyaanee aangoo irra tursuu irraa dantaa qaban hundi, kanneen qabsoo ummata Oromoo gufachiisuu keessatti hirmaatanitti herregaman. Dhiibbaan gama kanaan qabsoo bilisummaa irra gahe, akka hin dhaga’amnee fi hin mul’atneef ukkaamsuuf yaaliin godhamaa ture hundi ulfaataa akka tahe hin haalamu.
Kana irra kan aanamu qabsoo of irratti irkannoon tahuun miseensotaa fi deggertoota, qeerroo bilisummaa fi sabboontotaan hubatamee qabsoo addaan hin citne adeemsifameen akeeka farreenii fi gufuulee caccabsuun fashalsee qabsoon bilisummaa sadarkaa ukkaamsuun hin danda’amneen gahameera. Hanga ammaattis QBOn oduu duraa akka tahetti jira.
Dhaabbattootni mirga namoomaas qabsoo finiinaa jiru keessatti hammeenya gara-jabinaa Wayyaaneen raawwatamaa jiru gabaasuu hin dhaabne. Mootummaan Wayyaanee farradimookraasii fi shorarkeessaa tahuu bal’inaan akka ibsamu kan taasise qabsoo ummatootaa adda durummaan ammoo qabsoo ummata Oromoo ti.
ABOn hundeeffama isaa irraa kaasee hanga ammaatti tokkummaa Oromoo gadi dhaabuu fi dhugoomee akka mul’atu taasisuu irratti bal’inaan hojjete. Akeekni eebbifamaan kun akka hin dhugoomneef diinni gufuulee garagaraa uumaa fi garaagarummaa xixiqqaa afarsuun tokkummaa Oromoo diiguuf yaaliin godhes akkuma akeeka isaa biroo maseenfamee jira. Keessattuu waggaa dabarsine kana keessa tokkummaan Oromoo akka urjiitti ifee mul’atuu dhaan diina hundee dhaa raase. Qabsoo bilisummaa ABOn durfamuun tokkummaan mirkaneeffame. Galatni kan qabsaawotaa fi sabboontotaa haa tahu! Har’a Oromoo adda baasuun gonkumaa hin danda’amu.
Akeekni diinaa, Oromoo lafa irraa buqqaasuun geography biyyaa isaa fi demography jijjiiruu imaammate qabsoo bilisummaa ABOn durfamuun, addatti ammoo Qeerroo Bilisummaa ABO jalatti gurmaa’ee fi sabboontota Oromoon maseensuun kan danda’ame Fincila Diddaa Gabrummaa gara Fincila Xumura Gabrummaatti ol guddifameen tahuu waakkatuun hin danda’amu. Ummatni Oromoo tokkummaan hiriiree akka biyya isaaf falmatu dandeessisuuf hojii hojjatamee firii boonsaa argamsiise kanaaf galatni kan qabsaawota wareegamtootaa fi ummata keenya akka gurmuu kanniisaatti wal gula ka’uun falmatuu danda’ee ti. Kunis injifannoo ol aanaa qabsoon galmeesse tahee yaadatamaa jiraata.
Mootummaan Wayyaanee/EPRDF tahinnaa/hayyama ummataan aangoo hin arganne. Humnaan dhufe. Humnaanis jiraate. Aangoo humnaan argate tikfatuufis waraanaa fi humna tikaa irratti hirkate.
Addatti ammoo humni tikaa hanga gandaatti bifa adda addaan caaseffame bittaa isaa dheeressuu keessatti qooda guddaa qaba. Caasaan mootummaa Wayyaanee kun ummata Oromoo to’atuu irratti dabalee farra-qabsoo bilisummaa tahuu dhaan kabajamuu mirga ummata Oromootti gufuu tahe. Har’a caasaan mootummaan Wayyaanee itti hirkatee jiraatu kun qabsoon bakkaa siqfameera. Caasaalee diinaa Oromiyaa keessatti diriirfaman keessaa harki guddeessi laamsheeffamanii jiran.
Kanneen sobamaniis haa tahu dantaaf jecha ummata Oromoo irratti hojjatan gochaa isaanii irraa akka dhaabbatan taasifaman hedduu dha. Injifannoo qabsoon argamsiise kana jabeeffataa, akka deebi’ee gadi hin dhaabbanne taasisuuf itti fufiinsaan irratti hojjatamuu qaba.
Gufuulee diinaan kaa’aman ummatni Oromoo injifannoo irratti galmeeffate kan biraa duula kanneen Wayyaaneef daboo bahan irratti galmeessee dha. Mootummaan Wayyaanee Oromiyaan kan Oromoon keessatti badhaadhu, hojjatee jiraatu osoo hin taane, hiyyummaan keessatti mankaraaruu fi keessaa baqachiifamu akka tahuuf hojjata.
Diinummaa mootummaa kanaa caalaatti kan mirkaneessu ammoo tarkaanfii Oromiyaa fi Oromiyaan alatti waggaa dhumate keessa raawwatamee dha. Mootummaan Wayyaanee/EPRDF Oromoo Oromiyaa keessaa buqqisuutti dabalee mootummaa naannoo ummata ollaa waggoota dheeraaf nagaa fi obbolummaan waliin jiraatan waahelfatuun Oromoo of keessaa akka buqqaasanii ari’an taasisuu isaa ti. Gochaan diinummaa ummata Oromoo irratti raawwatame kunis godaannisa yoomiyyuu hin dagatamne ummata Oromoo fi ummata Somaalee gidduutti kan uumee dha.
Humni hidhataa maqaa “Liyyuu Hayli” jedhuun Wayyaanee dhaan ijaarame, deggersa, leenjisaa fi hidhannoo guutuu waraana Wayyaanee irraa argatuun ummata Oromoo fayyaaleyyii fi hidhannoo-maleeyyii irratti roorroo fi hammeenya gaddisiisaa raawwate, akeeka diinaa milkeessuu fi lafaa fi qabeenya Oromoo irratti abbaa tahuuf hawwuu irraa ti.
Duulli har’a babal’atee mul’atu kun waggoota 26 dabraniif osoo adddaan hin citiin ummata Oromoo irratti adeemsifamaa kan turee dha. Ummatni Oromoo duula bal’aa itti baname kana jabinaa fi tokkummaan of irraa ittisuu danda’uun kan dinqisiifamuu dha. Haa tahu malee hanga mootummaan Wayyaanee aangoo irra jirutti lolli Oromiyaa fi Oromoo irratti xiyyeeffate kun hin dhaabbatu. Duula jireenya Oromoo irratti agaamame kana caalaatti maseensuuf Oromoon tokkummaa jabeeffataa diina dura dhaabbatuun itti fufuu qaba.
Diinni ummata Oromoo qabsoo ummata Oromoo doomsuuf kan itti xiyyeeffate biroon caasaa dhaabaa biyya keessaa fi sochii Qeerroo cabsuu ture. Kun diinaan qofa osoo hin taane, kittillayyoota diinaa waggoota 26f Wayyaaneef ergamaa bahanii fi of tahanii mul’atuu hin dandeenye, tajaajiltuu diinaa tahanii jiraatuu murteeffatan dabalata. Caasaan ABO, Qeerroo fi dargaggoon Oromoo duula diinaa kana dura dhaabbatuu irratti wareegama baasan yoomiyyuu seenaan hin dagatu. Wareegama baasaniinis caasaa dhaabaa fi dargaggoo tikfatanii jiran.
Duulli dargaggoo Oromoo irratti baname kun shira dargaggoo Oromoo wal afoo dhaabuu of keessaa qaba. Jaarmayaa aadaa “Foollee” jedhu maqaa hatuu fi akeeka isaa irraa maqsuun dantaa siyaasaa ittiin guuttatuuf tattaaffiin karaa jalee diinaa godhame dargaggoo Oromoo wal dura dhaabuuf akeekkata. Foolleen ummata irratti osoo hin taane, ummataaf ijaarama. Dirqamni nageenya ummataa tiksuu kan foollee ti. Haa tahu malee OPDOn akeeka abaaramaa fi fokkisaa qabatuun Qeerroo Bilisummaa ummataaf wareegamaa jiran ittiin cabsuuf yaalaa akka turee fi jiru eenyuufuu ifaa dha. Gochaan kun gochaa ergaa diinaa bakkaan gahuu tahuu hubatuun Abbootiin Gadaa akkasumas Qeerroon Oromoo “Foollee” OPDOn dhimma itti bahuu yaalaa jirtu akeeka siyaasaa isaaniif qofa tahuu hubatuun sirreessuu irratti akka hojjatan ABOn dhaama. Akeeka diinaa fi farreenii kana ummatni keenyas fashalsuuf ilmaan isaa cinaa dhaabbatuu qaba.
Kana waliin kanneen dantaa matayyaaf jecha qabsaawota irratti duulaa jiran gochaa farrummaa kana irraa akka dhaabbatan ABOn gadi jabeessee gorsa dabarsaaf. Yeroon kan ummata Oromoo irratti hiriiran osoo hin taane, kan waliin hiriiran tahuu qalbifadhaa jedhaan.
Waggaa dabarsine kana keessa kan diinaatti dabalee gareelee fi nam-tokkeen diinatti hidhata qabanii fi kanneen kaayyoo bilisummaa Oromootti gufuu tahuu filatan ABO maqaa xureessuuf ololli adeemsisan bal’aa ture. Kanneen bu’aa bubuutuu argatuuf ori’an akkanaa, ABO fi ummata Oromoo adda kutuuf yaalan.
Haa tahu malee har’a ABO tokkummaa fi QBO gadi dhaabuu fi jiraachisuuf wareegama waggaa 40 baase, Qeerroo fi ABOn tokko tahuu beekaa fudhatuu diduun ergaa diinaa milkeessuuf ololli adeemsisan ABO fi ummata Oromoo adda baasuu hin dandeenye.
Ammas taanaan dalagaa diiggaa itti jiran irraa of qusatuu diduun ummata keenyaaf dhimmaa fakkaatuun ergaa diinaa dabarsuu itti fufanii waan jiraniif, ummatni keenya biyya keessaa fi alaa of irraa tiksuu qofa osoo hin taane, akka akeeka isaanii maseensuu irratti jabinaan hojjatu ABOn hubachiisa.
ABOn jaarmayaa siyaasaa Oromoos tahe kan alagaa ijaaramuu irraa mormii ykn jibbiinsa hin qabu. Qabaatees hin beeku. Ijaaramuun mirga. Haa tahu malee jaarmayootni siyaasaa Oromoo garii karoorri hojii isaan baafatan kan diina irratti qabsaa’uu osoo hin taane, kan ABO danda’ame dhabamsiisuu dadhabame dadhabsiisuu ti. Akeekni kunis jibbiinsa dhuunfaa, bolola aangoo fi ABOn dhabame malee mul’atuu hin dandeenyu yaada jedhu irraa madda. Jarmayootni siyaasaa maqaa “Itoophiyaan” ijaaraman ammoo daran akeeka ABO diiguu fi dhabamsiisuu akka dhaabbataan qaban Oromoon hin beekne xiqqaa dha. ABO dhabamsiisuu dhaan gaaffii ummata Oromoo ukkaamsuu akeeka jedhuun masakamu.
ABO fi qabsoon bilisummaa ummatni Oromoo irratti wareegamaa jiran isaan biratti mirga dimokraasii osoo hin taane, kan biyya diiguu ti. ABOn jaarmayoota kamiifuu mirga isaanii kabajee osoo jiruu kan ABO kabajuu dhabuun irratti ololuu fi dhabamsiisuuf shiruun ammattis tahe fuula duratti furmaata argamsiisu hin qabu. Waltajjii argatan irratti maqaa ABO kaasuun xureessuuf yaaluun dalagaa kanneen gaafatamni itti hin dhaga’amnee fi ummataaf kabajaa hin qabnee ti. Mirga dimokraasiif qabsoofna jechaa kanneen mirga dimokraasii ummata isaaniif qabsaa’an diineffatuun qaanfachiisaa dha. ABOn kanneen akkanaa of irraa ittisuun akeeka ittiin deeman fashalsaa har’a gahe; fuula durattis of irraa ittisuun mirga tahuu hubachiisa.
Ummatni kamiyyuu hacuuccaa fi saaminsa jalaa walaba tahuu barbaada. Qabeenya isaa irratti ajajaa tahuun fedhii fi mirga ummata hundaa ti. Bilisa tahee dubbatuu, dhiibbaan alatti bakka bu’aa ofii ofiin filatuun mirga dimokraasii jaarraa 21ffaa keessatti bal’inaan mul’atuu dha. Haa tahu malee har’as taanaan sababa mootummaa TPLF/EPRDF irraa ummatootni Itophiyaa mirga kana guuttatuun dheebuu bahuu hin dandeenye. Jijjiirama xixiqqaa wayta qabsoo ummatootaan sardamutti fudhatuun mirgi ummatootaa kan kabajame fakkeessee lallabuun cunqursaa fi ukkaamsaa itti fufuun murtii Wayyaanee akka tahetti jira. Kana irraas miidhaan dhaqqabu dabalaa akka jiru, duranaafis hammaataa kan deemu tahuun hin shakkisiisu.
Addatti ammoo ummata Oromoo irratti xiyyeeffatuun karoorri baafame gara sadarkaa ol aanaatti kan cehu tahuu gochaan itti jiru mamiin alatti mirkaneessa. Kanaaf QBO sadarkaa amansiisaa irra gahee jiru fiixa baasuuf jabinaan hojjatuun dirqama qabaawotaa fi ummata keenyaa ti. Filmaata biraas hin qabnu.
ABOn QBO milkeessuuf jaarmayaa jabeessuu irratti xiyyeeffatuun hojiin hojjate firii qabeessa. Kanaaf kan ijaarame daran jabeessuu fi babal’isuun injifannootti arreeduun dirqama miseensotaa fi deggertootaa tahuu beeknee waggaa haaraa injifannoon keessa bahuuf warraaquu qabna. Diinni ummata Oromoo hanga aangoo irraa hin maqsamnetti QBO dura dhaabbatuu itti fufa. Karoora ummata Oromoo cunqursaa fi saaminsa jala tursu baafatuun dalagaa diinummaa hojjata.
Waggaa haaraa kana keessa karoora diinaa hunda burkuteessuu irratti ciminaan hojjatuun kan nu irraa eegamu dirqama lammummaa tahuu ABOn hiree kanaan yaadachiisa. Miseensotni dhaabaa fi WBOn karaa hundaan of jabeessuun, sochii qabsoo babal’isuu fi karoora dhaabaa hojii irra oolchuun dirqama qabsoo irra jiru tahuu beekuun bal’inaan irratti hojjatuun gaaffiin ummata keenyaa deebii akka argatu gochuu irratti akka bobba’an ABOn dhaamsa isaa dabarsaaf. Kana waliin QBOf fira horuu irratti akka bal’inaan bobba’amu ABOn dhaama.
Ummata Oromoo qe’ee isaa irraa humnaan buqqisuu dhaan lafa-dhablee taasisuun karoora Wayyaanee dhaan bal’inaan hojii irra oolfamaa jiru akka tahetti itti fufee jira. Maqaa kijibaan misoomaa fi guddina shaffisaa argamsiifna jedhuun Oromoo lafa isaa irraa buqqisanii ari’uun kan badhaadhaa jiran Wayyaanotaa fi alagoota Wayyaaneetti michooman tahuunis hubatamaa dha. Oromiyaan kan Oromoon keessatti badhaadhu, hojjatee jiraatu osoo hin taane kan keessatti hiyyoomee beelaan mankaraaruu fi keessaa baqachiifamu taasifamuu eenyuyyuu jalaa dhokataa miti.
Diinummaa mootummaa kanaa caalaatti kan mirkaneessu tarkaanfii Oromiyaan alatti waggaa dhumate keessa raawwatamee dha. Mootummaan Wayyaanee/EPRDF Oromoo Oromiyaa keessaa buqqisuutti dabalee ummata ollaa waggoota dheeraaf nagaa fi obbolummaan waliin jiraatan waahelfatuun Oromoo of keessaa akka buqqaasanii ari’an taasisuu isaa ti. Gochaan diinummaa ummata Oromoo irratti raawwatame kunis godaannisa yoomiyyuu hin dagatamne ummata Oromoo fi ummata Somaalee gidduutti uumee jira.
Lammiilee Oromoo kuma dhibbootaan lakkaa’aman qabeenyi isaanii saamamee ari’aman kanneeniif dirmatnaan ummatni keenya agarsiise Oromoo mara boonsa. Lammii bara rakkoo tahuu isaa roga arfan Oromiyaa irraa dirmatuufiin tokkummaa Oromoo caalaatti ittiin mirkaneesse.
ABOn dirmatnaa lammiin lammii isaaf godhe dinqisiifataa akka itti fufuufis jajjabeessa. Lolli kunis akkuma olitti ibsuu yaalle hanga mootummaan Wayyaanee aangoo irra jiru kan dhaabbatu akka hin taane hubatamee, ummatni keenya kan ammaa caalaa of ittisuuf of ijaaruu fi of qopheessuu itti fufuun dirqama taha.
Mootummaan Wayyaanee/EPRDF addatti Qeerroo Oromoo irratti xiyyeeffatuun maqaa ABO fi farra-misoomaa jedhuun, ajjechaa fi hidhaan waggaa dabarsine keessa bal’inaan raawwate gochaa gara-jabinaa fi tarkaanfii mootummaa shororkeessaa ti. Oromiyaan alattis dargaggoota Oromoo barnootaaf biyya Wayyaanee Tigraay dhaqan irratti akkuma durii tarkaanfiin waggaa dabarsine keessa fudhatamaa ture mootummaan kun Oromoof naasuu kan hin qabnee fi dhabamsiisuu irraa boodatti kan hin deebine tahuu agarsiisa.
Dargaggoon Oromoo gochaan bineensummaa irratti raawwatamullee kaayyoo ABO bakkaan gahuu irraa humni isa hanqisuu danda’u akka hin jirre gahaatti hubachiiseera. Qeerroon Oromoo adda durummaa fi murannoon falmaa adeemsiseen ummata isaatti abdii horuutti dabalee akka isa cinaa hiriiru taasiseera. Hidhaa fi ajjeechaaf osoo hin jilbeenfanne, wal gurmeessuu dhaan diddaan agarsiisaa jiru kan dargaggoo biroofis fakkeenya tahee dha.
Har’a Oromiyaa keessatti dhaadannoon “Wayyaaneef hin bitamnu!” jedhu gandoota Oromiyaa mara keessaa dhaga’ama. Fincila Xumura Gabrummaa itti jiramu waggaa haaraa kana keessa milkeessuufis dhaamsi “Tokkummaan haa kaanu!” jedhu bakka hundaa dhagahama. Ummata tokkoomee mirga isaaf falmatu kan mohuu danda’us hin jiru. Haqa kana kan shakku yoo jiraate kan seenaa mootummoota cunqursitootaa fi abbootii irree hin beekne qofa.
ABOn hiree kanaan mootummaan Wayyaanee ummata mohuu hin dandeenye lolaa akka jiru hubachiisaa, yoomiyyuu kan injifatu ummata haqa isaaf falmatu tahuu yaadachiisa. Akeekni ummatni Oromoo qabsaawaafii jirus akka injifannoon gudunfamuuf ABOn karaa hundaan ummata waliin tahuu gadi faginaan hubachiisa.
Tarkaanfii diinummaa Qeerroo fi dargaggoo Oromoo irratti fudhatamaa jiruun Fincilli Xumura Gabrummaa kan hin dhabamne tahuu, miseensotni dhaabaa, deggertootnii fi ummatni Oromoo marti hubatuun akkuma kanaan duraa sochii godhan gootummaa fi murannoon akka itti fufan ABOn dhaamsa dabarsaaf.
Duula waggoota dheeraaf ABO fi WBO dhabamsiisuuf tattaafatameen ABO fi WBOn hin dhabamne. Haa tahu malee diinni ammayyuu abjuu ABOn dhabamsiisa jedhuun dhama’aa akka jiru hundatu arga. ABOn duula fuula hundaa keessaa fi alaan irratti gaggeeffamaa turee fi jiru irra aanee, kaayyoon ittiin deemu ummata biratti jaalala, kabajaa fi deggersa horataa dhufuu irraa ummatni Oromoo sagalee tokkoon “ABOn nu haa bulchu!” Kallachi qabsoo ummata Oromoo ABO dha!” WBOn Gaachana ummata Oromoo ti!’ jechuun ifatti dhaabbii isaa ibsatuu irratti argama. Deggersaa fi jaalala ummataa kana kan argamsiise wareegama miseensotaa, ummata keenyaa fi deggertootaa ti. Qabsoo itti fufsiisuu fi dhaaba isaatti iggitii gochuu keessatti shoorri WBO ol aanaa tahuun hin falamsiisu. Ammas taanaan WBOn magaalaa fi baadiyyaa bal’aa keessatti diinaa fi lukkeelee diinaa irratti tarkaanfii fudhatuun diina mogolee laaffisuu irratti argama.
Kana bara 2018 caalaatti babal’isuun kan ummatni WBO irraa eegu guutuutti akka tarkaanfatu shakkiin hin jiru. Kun dirqama isaa tahuu hubatuunis akka kana guuttatuuf karoorfatu gadi jabeessinee qajeelchina.
Jaarmayootni Oromoo maqaa fi akeeka adda addaan qabsoo geggeessan jiraatuun dhokataa miti. ABOn kanneen waliin araara buusuun mooraa qabsoo bilisummaa gabbisuuf tattaafata ol aanaa gochaa akka ture ummata Oromoo addatti ammoo hawaasa Oromoo ala jiraatu jalaa dhokataa miti. Kanneen dhaabaaa fi hoggana tokko jalatti gurmaa’uun qabsoo itti fufuu murteeffatan waliin hojjatuuf wal tahiinsa irra gahameen walitti dabalamuun hoggana tokko jalatti walitti qabamuun danda’ameera. Kanneen hafanis xiqqaatu walitti baquun ammatti hanqatullee olola wal irratti oofuu fi wal dura dhaabbatuun miidhaa malee faayidaan irraa hin argamuu irratti waliigalamee ololaa fi wal dura dhaabbannaan akka xiqqaatu waliif galamee ture. Hojiitti hiikuu hanqina jiru keessatti ABOn gaafatama hin qabu.
Dhimma jaarmayoota siyaasaa Oromoo ilaalchisee murtii Korri Sabaa ABO 4ffaan dabarse irratti hundaa’uun hogganni dhaabaa waamicha dabarsaa akka tures yaadatamaa dha. Ammas taanaan ABOn jaarmayoota siyaasaa Oromoo dhugaa fi qulqullummaan mirga dhaabaa kamuu tiksaa waliin hojjatuuf qophii tahuu beeksisaa, dhaabootiin jiranis dirqama kana akka bahatan gaafata.
Waamicha kanaafis kanneen dhimmi ilaalu deebii akka kennan abdataa, ummatni keenya fiixa bahiinsa akeeka kanaa milkeessuu keessatti qooda irraa eegamu akka gumaachu gaafata. Kanneen yaada ijaaraa kana dura dhaabbatanis hordofee akka gaafatu ABOn dhaammata. Har’a manni hidhaa Wayyaanee ilmaan Oromoo yakka homaatuu hin qabneen guutamee argama. Kanneen mana hidhaa Wayyaanee hin beekamne keessatti hiraaraa jiranis danuu dha.
Lammiileen mirga ofii fi ummata isaaniif jechaa miidhaan qaamaa fi sammuu irra geessifamaa jiru kunneen hundi ummata Oromoo biratti kabajaa qaban. Ummatni Oromoo ilmaan isaa kanneen falmaa mirgaa keessatti qooda fudhatuu irraa diinni irratti roorrisaa jiru gargaaruu akka addaan hin kutne gaafataa, ABOn karaa isaaf danda’amu hundaan bira dhaabbatuu kan itti fufu tahuu hubachiisa. Ummatni Oromoo kan qabsoo geggeessaa turee fi jiru jijjiirraa buqqaasaa mirga isaa kabajchiisu argamsiisuufi. Milkaa’uun qabsoo Oromoo milkaa’ina qabsoo ummatoota cunqurfamoo maraa ti. Qabsoon ummata Oromoo ummata Tigraay dabalatee ummata kamuu irraa diinummaa hin qabu.
Kana wallaaluun kanneen ummata Oromoo diina godhatuun irratti duulan diinni har’a waliin duulaa jiran bor kan isaanitti garagalu tahuu dagatuu hin qaban. Kana waliin ummata Oromoo nagaa dhorkatanii nagaan jiraanna jechuun kan hin yaadamnee fi dogoggora. Waan taheef fira tooftaa kan tahe mootummaa Wayyaaneetti maxxanuu lagatuun fira tarsiimoo kan tahe ummata Oromoo waliin hiriiruun diina waloo loluun ummatoota cunqurfamoo irraa eegama. Waliin jireenya boriifis daandiin ijaaraa fi amansiisaan kana qofa tahuu hubachiisaa, dalagaa hariiroo baroota dheeraa ummatoota gidduu booressu akka hatattamaan dhaaban ABOn gorsa isaa dabarsaaf. Dabalataanis kan furmaata waaraa argamsiisu mirga ummata Oromoo beekuu fi fudhatuu tahuu hubachiisa. Ummatni keenya ammoo weerara itti banamu kamuu irraa of ittisuuf mirgi heera addunyaa akka isaaf eyyamu hubatee dhaamotuu tokko malee of ittisuuf akka jabaatee hojjatu irra deebiin hubachiifna.
ABOn ummatoota hundaa fi mirga ummatootaa hundaaf kabajaa akka qabu irra deeddeebiin ibsee jira. Sagantaa siyasaa ABO bara baraan haaromsamu hunda ilaaluun ni danda’ama. Gochaanis hundeeffama isaa irraa kaasee hojiin lafa irratti agarsiisee jira. Hariiroo ummatoota cunqurfamoo waliinii jabeeffatuun galii akeeka waloof waadaa isaa haaromsaa, kanneen diinaan afanfaajja’anii QBO ija shakkiin ilaalan bilisummaan Oromoo mirga ummatootaa kan kabajsiisu malee kan miidhu akka hin tahiin mirkaneessa.
Mootummaan Wayyaanee diddaa ummatootaan marfamee gara kufiinsaatti shaffisaan arreedaa jira. Haa tahu malee mootummaan farra ummatootaa kun ammiyyuu akeeka hokkolaan of haaromsaa bittaa kiyyan itti fufa jedhuun waadaa kijibaa hin guutamnee fi jijjiirraa namootaan jijjiiramaa ummatootni barbaadan hanqisuuf hojjatuu itti fufee jira. Ejjannoo kanaanis lammiilee Oromoo jumlaan ajjeesuu fi hidhuu hojii guyya guyyaa godhateera.
Haala ummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru argaa, kaayyoo diinaa eenyummaa Oromoo haguuguu fi dhabamsiisuu akeekkate maxxanfatuu dhaan diina waliin hiriiruun hafnaan mul’atuun iyyuu wayta qaanfachiisaa tahe jiru kanatti, hoggana siyaasaa fi qondaala waraanaa tahuun caasaa mootummaa keessatti haammatamanii diinaaf hojjatuun seeraanis tahe seenaan gaafachiisaa dha.
Waan taheef kana hubatuun ilmaan Oromoo caasaa mootummaa kamuu keessatti argamtan addatti ammoo waraana Wayyaanee keessatti sadarkaa adda addaa irratti kan argamtan hundi waamicha ummatni keessan deddeebisee isinii dabarsaa jiruuf akka owwaattan ABOn irra deebi’uun waamicha isiniif godha.
Paartiin of haaromsaan bittaa kiyya itti fufuu qaba jechaa jiru, nama namaan bakka buusuun jijjiirraa kan godhe fakkeessuuf yaaliin godhu ummata kamuu biratti fudhatama hin qabu. Ummatootni jijjiirraa kabeebsaa osoo hin taane jijjiirama hundee barbaadan. Addatti ammoo ummatni Oromoo nama namaan bakka buusuun faaydaa akka hin argamsiifne tarkaanfiilee fakkaatoo kanaan duraa irraa barnootaa fi muyxannoo gahaa argatee jira. Waan taheef kanneen jechoota ummataan darbatamanitti fayyadamuun ummata gowwoomsuu dandeenya jechuun afaan damma dibatanii summii facaasaa jiran of irraa gatuuf jabaannee irratti qabsaa’uun mirga keenya harka galfatuuf haa kaanu.
ABOn waggoota dheeraaf mootummootni ollaa fi halaalaa mootummaa Wayyaanee maqaa dimokraasii fi wal qixxummaa sabootaan dahatee saaminsaa fi cunqursaa hiriyaa hin qabne geggeessaa jiru qabeenya, leenjii waraanaa fi dippilomaasiin akka hin gargaarre irra deddeebi’uun yaadachiisaa turuun ni beekama. Haa tahu malee waamicha godhamaafii ture kana irra tarkaanfatanii gargaarsa itti fufuun miidhaa ol aanaa dhaqqabsiisuu arguu dirqamanii jiran. Tumsaa fi gargaarsa biyyoota ollaa fi fagoo irraa argatuun mootummaan Wayyaanee ummata Oromoo fi kanneen biroo kumoota hedduun lakkaa’aman lafa isaanii irraa buqqiseera.
Dhumaatii jumlaa mootummaan kun Ayyaana Irreechaa Bishooftuu keessatti dhaqqabsiisee fi waraanni mootummoota alaan leenjifamee fi hidhachiifame ajjeechaan jumlaa Calanqoo fi lafa Oromoo bal’aa irratti raawwatu ifatti mul’ateera.
Miidhaa ol aanaa ummata mirga isaaf falmatu irra gahe kana argaa fi dhaga’aa callisuun gaafachiisaa tahuu ABOn ammas irra deebi’ee yaadachiisa. ABOn diina irratti qabsaa’u gargaaruu akka dhaaban gaafata malee gargaarsa homaatuu kan irraa hin barbaadne tahuu hubatuun gargaarsa dhumiinsaa fi miidhaa ummata irraan geessisaa jiru akka dhaaban gaafata. Furmaatni rakkoo siyaasaa Impaayera Itophiyaa hudhee qabee jiru Wayyaanee aangoo irratti tiksuu fi jijjiirama suphaan kan hin argamne tahuu akka qalbifatan ABOn dabalee hubachiisa.
Qabsoon Bilisummaa Oromoo, deggersa alagaatiin alatti qabsoo of irratti irkannoo fi murannoon mirga keenya of harka galfatuuf wareegama baafneen as gahame. Kanaan boodas qabsoon bilisummaa fi walabummaaf adeemsisaa jirru, kan duubatti hin deebifamne tahuu mirkaneessina. Kana jabeeffatuu fi wal malee homaa akka hin qabnee fi ala irraa homaa akka hin eegganne caalaatti hubatuun bara kana bara milkii isa ol aanaan diina irra aannu taasifachuuf akka sochoonu gadi jabeessinee hubachiifna!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Muddee 31, 2017


text:
Oromiyaa: Sololi’aa Kiyyoon Dadhabe!
Lafuma waaqni isheef laateetti deemanii adamsu. Ajjeesuu barbaadu. Ajjeesanii fooneessuuf tattaafatu. Soorratanii qaama taasifachuuf maggalu. Foon isheef kiyyoon gaadu. Firaaf hiriiyootashee olla ishee kiyyeessee harka nyaatee baretu Sololi’aa kanatti gama. Sololi’aan kun gamnuma muuxannoof gamnuma uumamaa qabdi.
Sinbirroo Waggaa dheeraaf bosona waaqni laateef sana mandheefatee jiraatudha. Sinbirroo ogeettii kanatti kora wal waamu. Akka itti kiyyeesanii qaban yaadaa oolanii yaadaa bulu. Akkaataa dhabama Sololi’aa sanaa karaa salphaa filachuuf; Kana wayya, sana wayya yaada jedhu uumanii irratti wal falmaa oolu. Inni tokko “maluma waggaa dheeraa dura Sololi’aa akka isaa ittiin qabnetti dhimma baana” yoo jedhu; inni akka gootaa, akka beekaa of godhu tokko ammoo “lakki sun mala nurratti baramedha. Tooftaa haaraa nuu barbaada” jedha.
Guyyaa guyyaan dabaree itti wal furanii ajjeesuuf; yoo gootoman ammoo harkumaan fayyaa Sololi’aa kanaa qabachuuf lafa jiruuf jireenya isaa dhaqu. Utuu Sololi’aan kun isaan hinxuqin, isaantu xuxxuqee dhabamsiisuuf maggala. Shira shiraa oolanii, xaxaaf daba meeqa irratti yaalaa oolu. Kiyyoo kiyyeessanii akkuma obboleessa isaa ittiin qaban sanatti guyyaa mara yaalu. Obboleessa isaa qabanii akkatti dhabamsiisan beeka; muuxannoo fi ogummaa waaqni laateef beekumsa addunyaa kana jijjiiru baatee waan jiruuf sammuu kiyyeessituu dursee yaada. Waan isa dhaamsiisu, waan isa gaaga’ee ilmaan isaa isa jalatti bineensa nyaachisu beeka.
Malaaf tarsiimoo isaa ilmaan isaa barsiifata. Akka gowwonfamuu hinqabnes guyyaa hunda fuudhee gaafa bobba’us gaafa manatti galus nii barsiifata. Ilmaan isaa isaaf dhaga’an akkuma isaa ogeeyyota hedduus hore. Ilmaan isaa dubbii isaa tuffatan kanneen diinaaf kiyyeeffamanii sossobban qabamaniif nii gadda. Gadda isaa yeroo gara yerootti of keessaa baasees of keessatti ukkaamsees nii dhageessifata. Ilmaan isaa isa dhaga’anii hafan yeroo mara balaarraa bararuuf gorsaaf barnoota siyyaasa jireenya isaa sana gadi fageessee barsiisa.
Icciitiin Sololi’aa kana humaa hanga ammaa hinbaramne. Icciitiin jireenya isaa, icciitiin kiyyoo garaagaraa injifachuu isaa baruuf qorannoon guyyaa mara nii taasifama. Sun matumaa hinbaramne. Icciitiin Sololi’aa sanaa akkuma icciita waaqaaf icciita kolfa Saree sana. Icciita kana qabatee jiraachuu isaan akkanni of kabachiisu, akka diinni abdii kutee dhiisuuf daandii saaqeera. Gaadduun Sololi’aa kanaa akkuma nyaachuuf ilkaan gadi yaasanii, gorora coccobsaa jiraatanitti hafuuf dirqamani. Kiyyoos qopheessanii akkuma ittiin qaban yaaluudhaan; kiyyicha keessa midhaan facaasuun akka inni midhaan nyaachuu dhaqee kiyyicha seenee qabamu yaalii guddaan bara kana taasisameera.
Kiyyichas hidhanii midhaan sanas kiyyoo sana gidduutti facaasan. Sololi’aan kun ilmaan isaa (Cuucii) horatee qabu mara baraarsuuf daandii kiyyichi jiru irra duubaan utuu itti oofanii barrisee irra darba. Kanneen ilmaan isaa isaaf abboomaman kiyyicharra gaafa inni barrisee darbu duukuma barrisanii darban. Akkuma barootaa dheeraa duraa ilmaan isaa midhaan diinni kiyyoo keessatti facaase sana funaannachuuf barrisuu dhiisanii midhaan sana bu’atan muraasni nii qabaman.
Sololi’aan kun “midhaaniin gowwonfamanii qabamuu ilmaan isaa fi qabamuu firoota isaa gaafa arge hedduu gadde. “Utumaan isinitti himuu diinaaf soorrata taatuu?” jedhees warra hafe gorfata. Gamnuma sanyii isaa lafa irratti hanbisu barsiisa; gamnuma lafarraa hortee isaa daguuguu hanbisu leenjisa. Mala diinaa jala bu’ee tokko lamaan shaakalsiisee barsiisa.
Warri diina isaa fooneeffatanii nyaachuu barbaadan gaafii kiyyoo Fo’aatti haalluu cilee dibanii bosona dhaqu. Sanaan booda; kiyyicha hidhanii midhaan kiyyatti facaasanii duubaan itti oofu. Fiiganii qabuu waan dadhabaniif mala garaagaraa malatan isa olaanaa guyya guyyaan uumanii lafa jireenya isaa deemanii adamsu. “Anis hanguma waaqni naa laate jiraachuufan uumamee; na nyaachuuf maa dhamaataa na dhiisi” jedhee nii kadhata. Jarri kisaaraa isa qabachuuf baaftu guyyaa guyyaa hunda obsitee ammas diddee itti deddeebiti.
Sololi’aan ogumabadhaadha qabu kun “an soorratuma waaqni naa laaten soorradha! Midhaan keessan hinbarbaadu!” jedhee dida. Kanaaf kan isa dandeessisees muuxannoo jireenya yeroo dheeraa qabu sani. Jigduus mukarraa tolchanii midhaan itti rarraasuun yoonni midhaanicha kutu Jigduun sun dhagaa dugdarratti hidhame baatee akka irratti jiguuf yaalii nii taasisu. Kanas inni nii beeka. Midhaan jarri ittiin qabachuuf waan gadditeef fakkaattee qabattee deemtu mara nii dida. Waan hunda diduu isaa kanaan gaafa aaran jarri dadhabbii karaa dheeraaf yeroo warqee qisaassessanii hojii manaa dhaabanii bosona deeman sanaaf aaranii abaaru.
Ammas galanii “akkuma Sinbirroo hedduu qabannee; Sololi’aa dhumayyuu qabataa turree isa kana akkamuma qabnee fooneeffachuu dadhabne?” jedhanii ofitti aaru. Mala biraas baafatanii bulu. Ganamas akkuma amala isaanii mala haaraan Sololi’aa kanatti dhaqu. Rasaasaan muka irratti rukutuuf lafa jireenya Sololi’aa kanaa deemu. Sololi’aan kun sanas isa biraa rasaasni akkamiin akka ajjeesaa ture, akkamiin akka of biraallee dhabe cimsee waan beekuuf gaafa jara Qawwee baattu argu, lafa jarri hinarginetti bosona waaqni isaa isaaf uume keessa cala’u jedhee harkaa bada.
Sololi’aa kana dhumarra kiyyoon dadhabuu isaa fi rasaasnis dadhabuu malaaf shirri dadhabuu irratti walii galu. Mala dhumaa godhanii akkatti Koochoo/Gooblaa isaa ittii hurgufan Koochoo lamaan irraa caccabsanii sochii isa dhorkuu irratti walii galan. Kanas yeroo yeroon akka ta’uuf saganteeffatanii tartiiba Koochoo/Gooblaa Sololi’aa kanaa caccabsanii irraa baasan Koochoo isaa 2f Sololi’aa addaan baasuuf aggaamu.
Kana dhugoomsuufis waan gabaabaa tolfatanii ittiin rukutuuf yaadan. Mokoliyaa(Muka gabaabaa) qopheeffatan kanaanis Sololi’aa kanarraa jalqaba Koochoo bitaa isaa irraa baasanii “Kochoon kankee miti kankooti!” jechuuf karoorsan. “ati Koochoo dhuma waan jedhamu hinqabdu; kan keenya kan ati kan kooti jettu” jechuu yaalan. Kanaafis murxuxxee tolfatanii gara Sololi’aa kanatti darbatan. Koochoon isaa akkuma inni leenjifate ta’ee fii aniif inni qaama tokko adda hinbaanu jedhee itti marate. Murxuxxeen kun bira darbe. Humaa irra deddeebiin yaalanii dadhabanii dhiisan. Koochoon mirgaa Sololi’aa kunis akkuma Koochoo bitaa sana ta’e.
“malli keenya kunis hindandeenye” jedhan. Kanaan booda ammas mala biraa malan. Sololi’aa kanaan dura midhaan nyaachuutti kiyyoo isaanii seentee guyyaa du’aa; guyyaa gorraa’aamuu eegdu sanatti Summii raatessu dibne bakka inni jirutti gadhiifna jedhan. Malli kun mala ajaa’iba mala ittiin qabamu jedhame. Kanaafuu Sololi’aa dhuma akkasaatti summii raatessu dibanii lafa jireenya isaa geessanii lakkisuuf ba’an. Akkuma jedhanis taasisan. Sololi’aan booji’amtuun sagalee waamichaa dhageessisaa gara Sololi’aa sun jiran deemte. “kottu, kottu, kottu” sagalee jedhus dhageessiste.Sololi’aan sun ammas mala kana hubachuudhaan sagalee isaas afuura isaas dhoksatee hatattamaan bosona sana keessa bade.
Dhumarra waan hundaan yaalanii dadhabanii Sololi’aa kana maqaa balleessuu jalqaban. Sololi’aa Seexanaati, Sololi’aa Caattoo, Sololi’aa jeedalaa jedhanii maqaa balleessuuf yaalan. Maqa balleessii isaaniittis bakka utuu hinlaatin of kabachiisee jiraachuu itti fufe. Sololi’aa Kiyyoon dadhabe jedhamees maqaan mogga’eef. Sololi’aan kun boris hinqabamu; warra kiyyoon qabameyyuu barsiisee yeroonni harka warra fooneeffachuuf kunuunsaa jiruutii baasu fagoo miti.
Injifannoon Uummata Oromoof
Qalbeessaa Dhangi’aatiin.
By Adam Misoma
Related


text:
Finfinneetti Uummanni Waaan Nyaatu dhabee dukkaana saamaa jira.Itti muddi lagannaa kee qeerroo kuni injifannoo keeti
Afaan Amaaraa akkuma Afaan Mootummaa Xoophiyaa tahe Sanatti Afaan kadhannaa Waaqaas isuma qofa akka tahu fedhumoo akkamisaa?
Chaltu Takele kophaatti qorra diilalla’a keessatti hidhamte. daa’ima harma hootu guyyaatti altakka qofa hoosisti. san caala haala mijatuun guddifachuu lagamte.
Hidhamtootni ABO hundi mana murtiitti dhiyaachaa hin jirani. hidhamtootni keenya hundi haa hiikamani.
Free all political prisoners!
Suuseen Eertiriyaa jirti jedhaa kaa!


text:
Asnaaqaa T Irkootin
Oromoo Gadaa ofii kan ijaarrate Gosa irratti hundaayeti. Kunis namni inni Gadaa keessatti bakka buufatu hayyuun isa bakka bu’u kan inni eenyummaa isaa beekuf borus gaafachuu danda’u akka beekamuufi. Nama gosa isaa hinbeekne waan hinamanamneef gosa itti barbaadu. Gosa galchuunis kanarraa dhufe. Nama tokko yoo inni waa balleessee gosti akka dhiyeessuf. Teessumni lafa isaatis dur harka caalan akkaataa gosa isaatin ture. Maqaan lafaatis harki irra caalaan maqaa gosa irra qubate saniin moggaafamee ture.
Egaa bara as aanaa kana maqaa gosaa dhahuun akka hamaatti laalama. Kunis gandummaa jedhamee yakkama. Warri Habashaa Oromoo mataa cabsuu yoo barbaadan gaafa inni Afaan Oromootin dubbateef waayee Oromoo maqaa dhaye «zaranyaa» jedhanii mataa cabsu. Isaan Afaan ofii gaafa dubbatan, waayee biyya ofii yoo faarsan garuu akka sanyii gootaa ibsamee gaarii ta’ee himama.
Tibba kana akka argaa jirru garuu Oromoonis siyaasan isaa gandaan qoodamaa akka dhufeef kuni tokkummaa Oromoo akka diigutti ibsama marsaa hawaasummaa kanarratti. Namni warra (ganda) fi gosa qabaachun yakka miti, hammeenyas hinqabu. Hammeenya kan qabu gaafa gosaan wal ijaaree gosa biraa hacuuce qofa. Egaa duuchumatti gandummaadhan maqaa gosaa balaaleffachuu osoo hintaane dura sirriitti ibsuu barbaachisa. Oromoon gosaan ijaaramuun akka gadaa isaa deeffatu gochuun hedduu barbaachisaadha. Garuu ijaaramee tokkummaa Oromoo kan walqixxummaarratti hundaaye ijaarrachuutu boruufilee cimina qaba. Tokkummaan sobaa, kan akkanumatti duuchadhaan faarsan kuni baatii lama hindarbu inuma bittinaa’a.
Tokkummaa saba tokkoo hundee isaatirraa jalqabee yoo ijaarame hindiigamu. Hiddi isaa lafa qabataadha. Gandummaanis kan badu gaafasi. Gandummaa gosa biraa jibbuu ykn dhiibuu jennee yaanna yoo ta’e ijaaramni akka walbeekaniif akka gosa ofii yoo ta’e qaawwi jidduu kana hinjiraatu.
Akka amma argaa jirrutti namuu akka afooshas haata’uu akka siyaasaa akka naannaa irraa dhalateetin of ijaaree osoo jiruu ala ala keessa gosa gandummaadhan balaaleffata. Kuni soba, dhugaa walitti himanii hunduu sirnaan ijaaramee garuu walitti dhufee waayee Oromoo irratti yoo waliif gale borullee waliin jiraata. Yookan borus ebelu nurratti ijaarame, ebelu nu saame jedhee quba walitti qabuuf deema. Miidhan hacuuccaa bara dheeraa halagaan nurraa gahaa ture caasaa aadaa keenyaa waan diigaa dhufeef deebisanii ijaarun qorannaa gaafata. Malaaf sirriitti hubachuu gaafata.
Ibiddaa – Balbala – Mana – Warra (Ganda) – Gosa
Kitaaba Qabsoo Oromoo Eessaa karam fuula 115 – 116 keessatti qabxii waayee gosaaf gandummaa kuni akka asii gadiitti kaahame:
«Sabni keenya baroota dheeradhaaf caasaan ittiin ijaaramee siyaasaa gaggeeffachaa ture akka gosaatini. Ilmi gosa hinqabne ilmaa miti jedha Oromoon. Ilmi tokko jalqaba warra irraa dhalate qaba. Akka sadarkaatin yoo laalle ka’uumsa isaa ibidda, itti aansee balbala, san booda mana [33]. Ilmi mana hinqabne ilma gosaa ta’uu hindanda’u. Manni warra qaba. Ilma warra ebeluu jedhamee beekama. Ilma eenyuti ati yoo jedhanii gaafatan kan warra ebeluu jedhee sanyii irraa madde himata. Kanaafi kaa warra Imanuu, warra Iluu warra Tarii Tufaa kkf jedhamee kan beekamuuf. Hirmaannaa Gadaa keessatti namni warra hinqabne sadarkaa kamittuu hirmaachuu hindanda’u. Warri isaa yoo hinbeekamin namni suni warratu kennamaaf. Gosa galee itti qalamee warra moggaafata. San booda bakka argata hirmaannaa siyaasas ta’ee kan hawaasaa keessatti. Warratti aansee gosatu jira. Namni warra qabu gosa qaba. Gosti aadaafi seenaa Oromoo keessatti hundee fagoo qaba. Oromoon Nama kamuu yoo dubbisu gosa kami jedhee gaafata. San booda warra kami ree jedhaan. Namni gosa hinhimanne aadaa Oromoo keessatti amanamaa miti. Eessaa akka bahe waan hinbeeknef shakkamaadha. Siyaasaa keessatti nama dursuu dhiisii Oromoon of waliinuu jiraachisuudhaf bakka isaaf gochuu qaba.
Gosti martuu bakka itti qubate qaba. Kunillee teessuma lafaa jechuudha. Bara dheeradhaaf bakka qubatanii turan maqaa gosaatin moggaasun aadaadha. Bakkan ani itti dhaladhe Saddiiqa maqaa gosaati. Saddiiqas warra heddu qaba. Lafti Oromoo baay’en maqaa gosaatin, maqaa waan aadaa keessatti beekamuutin maqaa haala adda addaatin moggaafame. Kunillee eenyuummaa namaa gargar baafachuuf akka ta’uuf namuu bakka irraa madde ani nama bakkanaa dhufe jedhee gosa isaatitti aansee ittiin of himata. Akkanatti ittiin boonee qaanii malee, maal naan jedhan osoo hinjenne afaan guutee biyyi kiyya asi jedhee himata. Ardaa irraa dhufe namni hinqabne eenyummaa isaatirraa akka hanqina qabuutti laalama. Egaa Gadaan gandummaadhan nama dorsisaa ykn sodaachisaa osoo hintaane haala kanaan kabajaadhan waliin jiraachisaa ture saba Oromoo.”


text:
Yuunvarsiitii Jijjigaatti walitti bu’insa uumameen barattoonni Oromoo rakkoo keessa jiraachuun dhaga’ame.
Guyyaa kaleessaa mooraa Yuunvarsiitii Jigjigaa keessatti walitti bu’insi barattoota gidduutti uumame sababeeffachuun, qaamoleen nageenyaa haalicha tasgabbeessuuf mooraa seenanis hanga yoonaatti tasgabbiin akka hin bu’iin jiru, Barattoonni Oromoo OMN dubbise himaniiru.
Torbaan tokko dura barattootni Oromoo mooraa Yuunvarsiitichaa jiran biiroo bulchiinsa Pireezidaantii mooraa fuuldurratti hiriira ba’uum akkasumas ammoo nyaata lagachuun, ‘sababa Oromummaa keenyaa dhiibbaan nurra qaqqabaa jiru haa dhaabbatu’ jechuun gaafachuu isaanii OMN gabaasuun ni yaadatama.
Barattuun mooraa Yuunvarsiitii Jigjigaa OMN dubbise akka jechuttitti, gaaffii barattoonni Oromoo kanaan dura gaafataa turan ilaalchisuun guyyoota muraasa dura bulchiinsi Yuunvarsiitichaafi barattoonni mari’achuun wal hubannoorra ga’amuun hunduu barnootatti deebi’anii turan.
Haa ta’u malee guyyoota lama dura barattoonni Amaaraa mormii kaasuun, “barattoota Oromoo waliin kutaa teenyee hin barannu jechuun hiriira ba’an” jetti.
Hiriira mormii barattoota Amaaraa faana dha’uun, barattoota Oromoo irratti haleellaan jalqabuu kan himtu barattuun OMN dubbise kun, guyyaa kaleessa barattootni jeequmsi jiraachuu utuu quba hin qabaatin gara kaaffee deemaa turanirratti haleellaa qaqqabeen, miidhaan qaamaa cimaafi salphaan ga’eera jechuun dubbatti.
Ergasii as lolli kun lola sabummaatti jijjiiramuun barattoonni Oromoo fi saboonni biroo waliin ta’uun, haleellaa kana qolachaa akka turan himuum, lolichi hammaataa jiraachuusaa dubbattee yeroo ammaa kana Poolisii humna addaa Somaaleefi Federaalli mooraa seenuu himu.
Erga qaamoleen Nageenyaa mooraa seenanii as, barattoota Amaaraafi saboota kan biroo qofa qofaatti baafamnee jirra kan jettu maddi keenya kun, qaamolee ijaaramaniin deggeramuun lola Oromummaatu nurratti baname jechuun, barattoota miidhamanillee wallaansisuuf sodaa qabaachuu OMN odeeffateera.
Yeroo ammaa kanatti barattoonni Oromoo waliin ta’uun aggaammii kana qolachaa jiraachuu kan himan barattoonni moorichaa, barattoonni saboota kan biroo keessaa dhufanis, ijoollee Oromoo waliin ta’uun humna kana dura dhaabbataa jiraachuufi haalli moorichaa tasgabbaa’ee barnoota manaa ba’aniif akka itti fufaniif hojjechaa jiraachuu himu.
Odeeffannoo OMN hanaga ammaatti argateen, barattoota Oromoo guyyaa kaleessaa miidhaan irra ga’e, gariin mana yaalaa geeffamuufi gariin ammoo doormiitti barattootaan yaalamaa jiru.
Via:- OMN


text:
Vaayireessiin koronaa nama adduyaa miliyoona 1 kuma 500 caalaa irratti argan. Kuma dhibba hedduutti fayyee kuma kurnya hedduu galaafate.
Caalaa Bantii gara torbaan sadiin duratti milikeeta dhiba kanaa ufi irratti arge. “Funyaanuma kana keessaa wanti akka abaqii natti mullachuutti kahe.Qaamni na dadhabuutti kahee booda doktora bira deeme.”
Caalaan warra kuma dhibba hedduu vaayireessii kana dandamte keessaa tokko.Dhibii kun eessaa akka itti dhufe hin beeku. Taatullee gaafa tokko gabaaa dhaqe. Waan mi’a gabayaa bitatan itti guurratan ‘Cart’ namii hedduun qaqqabate harka duwwaa oofe.
Gaafas ammoo dhibii kun biyya innii jiru Beeljiyeem guddoo keessatti hin mullanne. Amma ammoo nama 3,000 caalaa achii galaafate.
Caalaan dhiba kana wallaanachuuf qorsa dadhabii nama fayyisu kennaniif. Achii manatti galee mana kophaatti galee maatii wal hanqate. Torbaan tokko kophaa taahee eegee funnaan hidhatee gadi bahe.
Jajjabaachaa dhufee jennaan doktoralleen wal mari’atee amma maatiin walti deebi’e taatullee torbaan dhufu keessa doktora bira dhaqee ufi laalaa jedha. "Dhukkubicha caalaa rifaatuutti nama ajjeesa kanaafuu hin rifatinaan jedha," jedhe Caalaan.
Haga kophaa jiru jaartiin isaa fagoo lallabdee ‘nyaatii qophaa’e’ jetti yoo ani hufu namuu hin jiru baqatee mana cufatee tataa’a kolfee dubbata. Maatiin isaallee akka Caalaan jedhetti naguma qaba.
Dhiba kana namuu woma beekuun ufi irraa eega. Caalaan duraan dhiba dhibiillee qabaachuu baadha ammallee ”Waaqayyoodhumatti na eege" jedha.


text:
Jiraattonni godina lameenii waan hidhaa kana dubbatan akka jedhanitti keessumaa Gujii Bahaa Aanaa Gumii Eldalloo keessatti nami 150 to’annaa poolisii fi humna nageenya naannoo jela jira jedhu.
Dabalaniis jiraataan kun,Gujii Bahaa Gumii Eldalloon ala, Godina Booranaa Aanaalee daangaarra jiran keessattis namootni hedduun to’annoo jela oolfamaa jiraachu himan.
Sora Jaarsoo jiraataa Aanaa Gumii Eldallooti; dhimma humna hidhatee naannoo jiru to’achuun wal qabatee maatiin ijoolleen isaanii waan kana keessaa harka qabu jedhaman hidhamuu isaanii himee abbaan isaa jaarso Annaa nami ganna 70 wixata darbe qabamanii hidhaa jiruu jechaan dubbate.
Soraan dabalee abbaan isaas tahe namootni isaani waliin to’annaa jela jiran mana murtiif hin dhiyaanne jedhe. Waan hidhamuu namootaa kana Waajjira Bulchiinsa fi Nageenya Aanaa Gumii Eldalloo obbo Abdii Kuulee gaafatamanii namootni to’annaa jela oolfaman warra saamichaa fi yakka gara garaarratti bobba’eedha jedhan.
Obbo Abduun lakkoofsi namoota to’annaa jela oolaniis 150, hin gahuu jedhan, meeqa tahu gaaffii jedhu gaafannaanis ammaaf odeeffannoo guutuu akka harkaa hin qabne himanii dhiyootti garuu warri to’annaa jela jiru kun mana murteef dhiyaataa jedhan.
Haala Godina Booranaa ammoo ka gaafataman Bulchaa Godinichaa Obbo Guyyoo Galgaloodha. Humni hidhatee godinicha keessa socho’u Aanaa Guchii keessatti angawoota fi humna naga kabachiiftota mootummaa torbee darbe keessa ajjeesuun wal qabatee namootni yakka kanaa fi hojii seer maleessummaa kaan keessaa harka qaban to’annaa jela oolfamaa jiraachuu dubbatu.
Jiraattonni humni naga kabachiiftota mootummaa maatii warra hidhatee socho’aa jiruurra miidhaa dhaqqabsiisaa jira jedhanii yoo himatan bulchaan godina booranaa Obbo Guyyo garuu yakka tokko malee nami to’annaa jela oole hin jiru jedhan.
Dhimma jiraattonni mootummaan namoota naannoo hidhannaa hin qabne warra hidhate akka loluuf ergaa jiraa jedhus, sun dhugaa miti jechaan deebii kennanii jiru.


text:
Uummata kuma kurna hedduu Tigraay keessaa sababaa walitti bu'insaan gargaarsa dhala namaa eeggataa jiran dhaqqabuuf Itiyoophiyaan karaa banuu qabdi jedhu jaarmayoonni gargaarsaa kan Tokkummaa Mootummootaa.
Tokkummaan mootummootaa fi Itiyoophiyaan Roobii dabree jaarmayoonnii gargraasaa Tigraay keessatti bakka dhaqqabuuf rakkisaa ta'an dhorkaa tokko malee akka seenaniif walii galanii turan.
Jaarmayaan Fayyaa Addunyaa gama isaan karaan gargaarsii dhaa namaa uummata itti dhaqqabu banamnaan tajaajiila eeguumsa fayyaaf waan barbaachisan erguuf qophii ta'u ibsee jira.
Gabaasa Lisaa Shelaayin Jenevaa irraa ergitee caqasaa


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 10
Moottota Abbaa Irree fi daangaa darbitoota balleessuu
Sababni guddaan namoonni Rabbii olta’aaf ajajamu itti didanii fi daangaa itti darban maalidhaa? Akkasumas, sababni isaan adabbii Rabbiitiif itti saaxilaman maalidhaa? Gaafilee kanniiniif deebii gahaa argachuun nutis akka adabbii fi dararaaf hin saaxilamne nu gargaara. Deebii isaa mee haa qorannu.
“Qaaruun, Fira’awna fi Haamaanis [balleessinee jirra]. Dhugumatti, Muusaan ragaalee ifaatiin isaanitti dhufee jira, isaan dachii keessatti of tuulan. Isaan kan miliqan hin turre.” Suuratu Al-Ankabuut 29:39
Qaaruun namticha dureessa ilmaan (bani) Israa’il irraa ta’eedha. Garuu akkuma Rabbiin azza wa jalla jedhe, isaan irratti daangaa darbe. Hanga furtuun (qulfiin) kuusaa qabeenya isaa garee namoota jajjaboo irratti ulfaatutti Rabbiin qabeenya baay’ee isaaf kenne. Kanaafi, Nabii Muusaatti hin amanne. Qabeenya isaatiin ni gowwoome. Rabbiin kanarraa nu haa tiiksu. Qaarun Gooftaa isaattis hin amanne. Fira’awni akkuma beekkamu mootii Misir (Ijibtiiti). Haamaan immoo waziira (ministeera) Fira’awnaati.
Nabii Muusaan ragaalee ifaatiin namoota kanniinitti dhufe. Ragaaleen kunniin mu’ijizaa (raajii) sagal isaaf kennameedha. Kan akka uleen gara bofaatti jijjiramu, harka yommuu bobaa keessa seensisee gadi baasu, adii ta’ee bahuu fi kanneen biroo.[1]
“isaan dachii keessatti of tuulan” kana jechuun Qaaruun, Fira’awna fi Haamaan ragaalee ifaa kanniin dhugoomsu fi Nabii Muusaa aleyh salaam hordofuu irraa garmalee of tuulan.[2] Akkasumas, gabroota Rabbii irrattis of tuuluun isaan gadi xiqqeessan.
“Isaan kan miliqan hin turre.” Kana jechuun isaan Rabbiin jalaa kan miliqan hin turre. Kana irra, Isaaf harka kennan.[3] Fira’awni yommuu adabbiin isatti bu’u akkana jedhe: “Dhugumatti Kan ilmaan israa’iil itti amanan malee haqaan gabbaramaan biraa akka hin jirre amaneera. Ani Musliimota irraayi”(Suuratu Yuunus 10:90) (Muslimoota jechuun namoota Rabbiif harka kennanii fi ajajamaniidha.)
Qaarun, Fira’awna fi Haamaan nafsee ofii keessatti garmalee waan of tuulaniif eenyullee akka isaan hin dhaqqabnetti yaadan. Garuu yommuu adabbiin Rabbii isaanitti dhufu of tuuluun isaanii homaa isaan hin fayyanne. Adabbii Rabbii jalaa miliquu hin dandeenye.
Barnoota Aayah tana irraa argatan keessaa:
1ffaa-Sababni daangaa darbuu fi of tuuluu takkaa qabeenya ta’uu danda’a takkaa immoo sadarkaa fi aangoo ta’uu danda’a. Qaaruun sababni daangaa darbuu isaa qabeenya. Fira’awnaa fi Haamaan immoo sababni daangaa darbu isaanii sadarkaa fi aangoodha. Sababoonni lamaan kunniin, kana jechuun qabeenyaa fi aangoon sababoota Rabbiif ajajamu irraa akka of tuulan nama taasisaniidha.
2ffaa-Dandeettin Rabbii guutuu ta’uu. “Isaan kan miliqan hin turre.” Jedhu keessatti ni arganna. Namoonni kunniin guddinna, of tuulinsaa fi baay’inna qabeenya isaanii waliin Rabbiin jalaa miliquu hin dandeenye. Namni hanga fedhe qabeenyi fi loltuun isaa haa baay’atan guddinni fi baay’inni isaa homaa isa hin fayyadan.
“Hundumaa badii isaatiin isa qabne. Isaan keessaa namoota bubbee cirrachaa itti erginetu jira, isaan keessaa namoota iyyansi cimaan isaan qabatetu jira, isaan keessaa namoota dachii ittiin kunnetu jira, isaan keessaa namoota bishaan nyaachifnetu jira. Rabbiin kan isaan miidhu hin taane. Garuu isaanumatu nafsee ofii miidhaa turan.” Suuratu Al-Ankabuut 29:40
Kana jechuun namoota duraan badan irraa hunda isaatu sababa badii isaatin isa qabne. “Isaan keessaa namoota bubbee cirrachaa itti erginetu jira.” kana jechuun namoota adabnee fi balleessine keessaa namoota bubbee cirracha of keessaa qabdu itti ergineetu jira. Kan akka ummata Luux.
“Ammas isaan keessaa namoota iyyansi cimaan isaan qabatetu jira” kuni ummata Saalih ykn Samuudi fi ummata Shu’ayb. Ammas isaan keessaa namoota dachii ittiin kunnetu jira kan akka Qaaruun. “isaan keessaa namoota bishaan nyaachifnetu jira.” kan akka ummata Nuuh, Fira’awnaa fi ummata isaa.[4]
Rabbiin badii isaan hin hojjanneen isaan hin adabne. Haqummaan Isaa guutuu waan ta’eef, ammas Dureessa homattu hin hajamne waan ta’eef Rabbiin gonkumaa namoota hin miidhu. Garuu isaanumatu badii hojjachuun adabbii Isaatiif of saaxilan. Kanaafu, ofumaa nafsee ofii miidhanii jechuudha.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Ankabuut-fuula 195, Ibn Useymiin
[2] Tafsiiru Xabarii-18/400
[3] Tafsiir Sa’dii-740
[4] Tafsiir Muyassar-401, Ma’aariju tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-15/265-266


text:
Adeemsawwan Itiyoophiyaa Cheek odeeffannoo ittiin mirkaneefatu!
Odeeffannoowwan sobaa beekaas ta’e osoo hinbeekin tamsa’an Itiyoophiyaas ta’e biyyaalee biroo keessatti lubbuu namaafi qabeenyarratti miidhaan akka qaqqabuf sababa yeroo ta’an mul’ata.
Kana malees facaatin odeeffannoowwan sobaa ijaarsa sirna dimokiraasii biyyaaleef qormaatadha.
Itiyoophiyaa Cheek tumsa facaatii odeeffannoo sobaa hir’isuuf taasifamu kan deeggaru yemmuu ta’u maloota garaagaraatti fayyadamuun odeeffannoowwan mirkaneessun dubbistootaaf dhiyeessa.
Itiyoophiyaa Cheek akkamiin odeeffannoo mirkaneessa?
1.Maddi odeeffanichaa eenyu?
* Nama yookin dhaabbata odeeffanicha maxxanse adda baafachuu
* Odeeffannicha hubachuu
* Sa’aatii, guyyaa, ji’afi bara odeeffanichi itti tamsa’e baruu
* Dandeettii odeeffannichi babal’achuf qabufi dhageettii namni yookin dhaabbatni odeeffannicha tamsaase qabu hubachuu
2.Odeeffannoon tamsa’e maali?
* Suuraawwan, viidiyoofi geessituu /link/ odeeffanicha walin jiran ilaaluu
* Odeeffannoowwan kunneen qorachuu
3.Qaamoleen odeeffannicha keessatti eeraman maal jedhu?
* Qaamolee dhimmichi ilaallatu haasofsiisun odeeffanicha madaaluu
* Wanti maddeen odeeffannoo amanamoofi midiyaalen dhimmicharratti dubbatan yookin barreessan yoo jiraate ilaaluu
4.Odeeffannicha mirkaneessuu
* Namoota iddichatti argamuun dhimmicha argan haasofsiisuu, namoota dhimmicharratti beekumsafi odeeffannoo qaban haasofsiisuu akkasumas marsariitiiwwanfi mosaajiwwan fayyadamuun odeeffanicha qorachuu
5.Odeeffannoo mirkanaa’e ramaduu
* Odeeffannoo qorannee yookin mirkaneeffanne: sirrii, soba/dogongora, kan akka malee ol kaafamee dhiyaate /exaggerated/, walmakaa (dhugaas sobas ofkeessaa kan qabu) fi kan hin mirkanoofne jechuun ramaduu.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Adda Bilisummaa Oromoo: ‘Naannoo mana jireenyaa Daawud Ibsaa humni hidhate buufatee jira’
Naannoon mana jireenyaa hayyu duree Adda Bilisummaa Oromoo Daawuud Ibsaa, poolisii federaalaatiin marfamee akka jiru Itti gaafatamaan waajjira hayyu duree ABO Gadaa Oljiraa BBCtti himan.
(bbcafaanoromoo)—”Humni hidhate – poolisii federaalaa buufatee jira. Seenuufi bahuun dhoorkaadha. Yoo bahellee ni to’atama,” jechuun isaanis guyyaa sadiin dura guyyaa tokkoof to’atamanii akka gadhiifaman dubbatu.
”Hayyu dureen to’annaa poolisii jala jiru. Socho’anii hojiisaanii idilee hojjechaa hinjiran,” kan jedhan Obbo Gadaan, maatiin isaanis bahuufi galuu dhorkameera jedhu.
Bilbilli Obbo Daawudis guyyaa sadiin dura hojjechuu akka dhaabees nutti himan.
Sababa poolisiin achi buufatee jiru waajjirri isaanii quba qabaachuu kan gaafanne obbo Gadaan, ”Poolisoota achuma jiran irraa akka odeeffanneetti, “nageenya keessan eeguudhaaf jedhameetu, nuun jedhan jalqaba,” kan jedhan itti gaafatamaan kun, ”namni bahee akka hin hojjenne dhorkuun nageenya eeguu hin fakkaatu,” jedhu.
Qunnamtiin bilbilaas irraa waan citeef odeeffannoo dabalataa argachuu hin dandeenye jedhu. ”Bilbilaan dubbisnee maalirra jirtu jechuu hin dandeenyu. Kan bahees ol galuu hin danda’u. Haala rakkisaa keessa jiru,” jedhan.
Dubbi himaan Komishinii Poolisii Federaalaa Jeeylaan Abdii waa’ee dhimma kanaa haga yoonaatti odeeffannoo tokkoollee akka hinqabne BBCtti himaniiru.
Dhimma ‘walga’ii waamamee’…
Gama kaaniin ibsa dhaabichi fuula Facebook isaa gubbaa baaseen ”Walga’ii atattamaa kan Gumii Sabaa qaamni waame jira jedhamuu dhaga’aa jirra,” jechuun ”hoggansii walga’ii waamuuf aangoo seeraa qabu waamame kan hin jirree ta’uu asumaan isiin hubachiifna” jedhaniiru.
Dhimma kanarratti kan gaafanne Obbo Gadaan ”qaamni walgahii godhanna jedhe tureera. Bakka hayyu dureen dhaabichaa to’annaa jala jiranitti, walgahiin gaggeeffamu kamuu sirrii miti jennee amanna,” jedhaniiru.
”Akka itti gaafatamaa waajjiraatti adeemsi kun sirrii miti jedheen yaada.”
Ajjeechaa Haaacaaluu Hundeessaa hordofuun qondaaltonni olaanoo dhaabichaa to’annoo jala oolanis bakki isaan itti hidhamanii jiran dhaabichi haga ammaa akka hinbeeknes qondaalli kun ni dubbatu.
”Abukaatoon silaa dhaabbatee ittisa gochuuf bakki isaan itti hidhaman hin beekamu, dhimmi isaan ittiin himatamanis hin beekamne,” jechuun waliigaltti haala jarri keessa jiran akka hin beekamnes dubbatu.
Amnesty International gabaasa torban dabre keessa baaseen qondaaltonni dhaabichaaa kanneen akka Mikaa’el Booran, Shigguux Galataa, Lammii Beenyaa, Kennasaa Ayyaanaa fi Koloneel Gammachuu Ayyaanaa fa’i guyyoota garagaraatti qabamuun eessa akka jiran hin beekamu jedhan.
Abukaatonni jaraa Aminastii Intarnaashinaalitti akka himanitti, Komishinoota poolisii Federaalaa, Finfinneefi Oromiyaa gaafatanis, jarreen kana to’annoo jala oolchuu haalaniiru.
Qondaalli Adda Bilisummaa Oromoo kan biraa- Abdii Raggaasaa ammoo ji’ootaan dura hidhame, eessa akka jiru akka hinbeekne abukaatoon isaa himaniiru.


text:
Mootummaan Keeniyaa Magaaloota 4tti guyyoota 21’f Sochii Imalaa uggure
Keeniyaatti lakkoofsi namoota dhibee Vaayirasii Koroonaan qabamanii 158 gahe jira, mootummaan tatamsaa’a dhibee kanaa to’achuuf tarkaanfii ciccimoo kan fudhatu jiru yoo tahu, guyyaa har’aa magaalaa guddoo biyyattii Naayiroobii dabalatee, Mombaasaa, Kilifii fi Kiwaalees jedhamanitti, guyyoota 21’f sochii imalaa gara magaaloota kanatti godhamuufi, magaaloota Kaniin irraa taasifamu kan uggure tahuu beeksise.
Tarkaanfiin kun magaalaa Naayiroobiitti galgala har’aa irraa kan jalqabu yoo tahu, magaaloota kaniin immoo arba’aa dhufu irraa hojjii irra kan oolu tahus ibsame.
Keeniyaatti guyyaa har’aa qofa namni 16 kan dhibee kanaan faalame kan argame yoo tahu, walumaagalatti lakkoofsi namoota biyyattiitti qabamanii 158, kan du’anii immoo 6 gahe jira.