text:
Kana Beektaa?
Manni qulqullummaa Yerusaalem Dh.K.B. bara 70tti erga balleeffamee booda deebiʼee ijaarameeraa?
YESUS dhagaan mana qulqullummaa Yihowaa tokkollee dhaabatee akka hin hafne raajii dubbatee kan ture siʼa taʼu, kunis yommuu waraanni Roomaa Tiitoosiin geggeeffamu Dh.K.B. bara 70tti Yerusaalemiin barbadeesse raawwatameera. (Mat. 24:2) Boodas Juuliyaan Mootichi mana qulqullummaa kana deebisee ijaaruuf karoora baafatee ture.
Juuliyaan mootii Roomaa Kiristiyaana hin taane isa xumuraa taʼuudhaan beekama. Namni wasiila Qosxanxinoos Guddichaa taʼe kun barumsa Kiristiyaanaa isa soba taʼe fudhateera. Dh.K.B. bara 361tti mootii erga taʼee booda garuu, barumsa kana guutummaatti mormuudhaan waaqayyolii tolfamoo waaqeffachuu jalqabe. Kitaabonni seenaa mootiin kun “Gantuu” akka taʼe ibsu.
Juuliyaan amantii Kiristiyaanaa garmalee jibba ture. Sababiin inni itti jibbeef tokko, mucaa umrii waggaa jaʼaa yeroo turetti geggeessitoonni amantii abbaasaafi firootasaa yommuu ajjeesan argee waan tureefidha. Akka barreessitoonni seenaa mana waldaa ibsanitti, Juuliyaan Yesus raajii sobduu taʼuusaa mirkaneessuuf jecha, Yihudoonni mana qulqullummaasaanii deebisanii akka ijaaran jajjabeesseera. *
Juuliyaan mana qulqullummaa deebisee ijaaruuf karoora baafatee akka ture hin shakkisiisu. Barreessitoonni seenaa mootiin kun hojii ijaaruu kana jalqabuusaa ykn hojicha jalqabeera yoo taʼemmoo wanta akka dhiisu isa godhe ilaalchisee wal falmu. Wanti ifa taʼe tokko garuu jira. Juuliyaan mootii taʼee waggaa lama utuu hin guutin kan ajjeefame siʼa taʼu, karoorri ijaarsaa inni baafates isa duukaa duʼeera.
^ စာပိုဒ်၊ 5 Yesus manni qulqullummaa matumaa deebiʼee hin ijaaramu hin jenne; kanaa mannaa akka barbadeeffamu kan dubbate siʼa taʼu kunis bara 70tti raawwatameera.


c: text/html

text:
Labsa Guyyaa Gootota Oromoo – Adda Bilisummaa Oromoo
YAADANNOO GUYYAA GOOTOTA OROMOO
Ebla 15, 2013
Yaadannoon gootota qabsoo bilisummaa Oromoof osoo qabsawanii wareegamani kan barbaachiseef waan aadeeffatame qofaaf osoo hin taane guyyaa kana seenaa qabsoo dheeraa ummatni Oromoo of dandamachiisuuf geggeesaa jiru kabajaa fi boona guddaan kan itti yaadannu dha.
Guyyaa har’aan tana kaneen qalbii keenya keessatti yaadannu gootota ilmaan Oromoo yeroo biyyii keenya Oromiyaan harqoota kolonii jalattii kuftee eegalee lubbuu isaanii qaalii wareegan tau irra deebinee of yaadachiissuun dirqama.
Guyyaa yaadannoo goototaa Oromoo bakka argamnu marattii waligurmeessuun haa tau akka nam tokkeettii kaneen yaadannu fakkeenyaaf: dhuma jaarraa 19ffaa keessa yeroo koloneeffataan Habashaa gargaarsa baar-gamaatiin humneeffamee biyya keenya weerare ilmaan Oromoo kumaatamaan wareegaman, galmee seenaa keessatti kan argamu, bara 1928- 1948 keessa fincila Raayyaa, 1964 -1970 keessa fincila Baalee, ijaarsa Maccaa fi Tuulama keessattii, fi bara 1970ta irraa eegalee qabsoo bilisummaa ABOn fi sabboontota biraan geggeeffamaa turee fi jiru keessatti wareegaman mara.
Yeroo dhihoo as kanneen lafee fi dhiiga ilmaan Oromoo aarsaa godhanii impayera Itoophiyaa keessatti aangoo ittiin qooddachuuf tattaafatan heddummaachuun kan nama gaddisiisu. Haa ta’u malee hundinuu kan hubachuu qaban Oromoon impayera ijaaruu hin qabu. Qabsaawootni dhugaa impayera diiganii awwalchaa isaa irratti Oromiyaa walaba taate ijaaranii iggitii itti gochuu dha.
Ergamni keenya har’aan tana lubbuun jirru bu’a harcaatuuf jecha dhuga awwaaluu miti. Gaafatamni seenaan nu irraa eegu gucaa bilisummaa jaallaan keenya nu biraa kufan qabsiisan ol kaafnee qabsoo galamaan gahuuf waada keenya haaromsuu dha. Kanneen Oromoo gananii gara Itoophiyaa qaxaamuran martinuu ammaa illee irra deeb’ianii qalbi ofii akka qoran yaadachiifna. Wareegama bilisummaa Oromoof kafalame gurguratuun fafa jenna.
Akkasumas kanneen qabsoo bilisummaa geggeesina jedhan hundinuu guyyaa yaadannoo qofa kabajuu miti. Qabsoon maal akka gaafatu beekanii tokkuummaan qabsaawoota Oromoo akka dhugoomu hojiin argisissuun dirqama oolee buluu hin qabne. Keessaa ammoo dhaaba ABO deebisanii kaayyoo xaliilaa jalattii tokkoomsuu fi humneessuun kan yeroon itti kennamu miti. Ummatni Oromoo illee kan nu irraa eegan lallaafuu osoo hin taane of kenniinsaa fi qaroominaan qabsoo finiisuu dha.
Guyyaa goototaa kana diina biyya keenya bortaan qabatee lafee nu qorqaa jiru kan yaadachifnu yoo jiraate wareegama fedhe illee yoo gaafate qabsoon bilisummaa Oromoo kan duuba deebi’u akka hin taanee dha. Seenaan mootummaa koloneeffattuu Habashaa kan utubame seenaa fokkataa, mirga dhala namaa sarbu, ummata lafa irraa buqqisuu, aadaa rorroo fi cunqursa ummata irratti geggeessuu, aadaa ajjeechaa fi hidhaa, aadaa uummata lafa irraa daguuguu fi hidhaa qalbii waan ta’eef wareegama kamuu haa gafatatu malee of irraa buqqisuuf yoom illee qophii tanee argamna.
Seenaan Oromoo seenaa gootummaa ti. Seenaa kabajamaa gootowwan kufan nu dhaalchisan akka hin daganne irbuu keenyaa ni haaromsina. Qabsoo bilisummaa ittifufuudhaan mirgoota hanga ammaa dhiigaa fi lafeen argamsiifne ni ittifna, daangaa Oromiyaa dhiigan ni kabajchiifna, Oromiyaa bilisoomte dagaagsinee kabajaa ummata keenyaaf malu ni gonfachiifna. Qabsoo keenyaan kaartaa fi seenaa adunyaa haarayaa kan biyti walba taate Oromiyaa jedhamtu keessatti beekamtu akka dhugoomtu ni mirkaneessina.
Haraan tana guyyaa goototaa yeroo yaadannu amma illee kutannaa fi kaayyoo jaallan keenya itti wareegaman osoo hin sharafin qabannee qabsaawaa jirra. Kaayyoon ilmaan Oromoo itti wareegamanis Oromiyaa walaba taate deebifnee argamsisuuf malee Itoophiyaa dimokraatessuuf hin turre, miti ille. Qabsaawootni Oromoo fi ummatni Oromoo martinuu qabsoo haqaa Oromoon mirga guutuu itti qabu haguuguuf kaneen wixifanna maayyiitti jiran akka jiran dagachuu hin qaban. Gochaan warra nyaaphaa fi uggumanni kun qroomaan dura dhaabbatamuu qaba. Dura dhaabbatuu qofa osoo hin taanee kaayyoo galmaan gahuuf tattaaffii keenyaa dachaa ol haa kaafnu.
Bilisummaan dhiigaan malee hin argamu. Addii Bilisummaa Oromoo akkuma kaleessaa ammas qabsoo ummata Oromoo qindeessuuf dirqama ofitti fudhatee fi irbuu seene kabajuudhaan hanga maayyiitti wareegama barbaachisu kafaluudhaan dirqama kan galmaan gahuuf ni qabsaawa.
Guyyaa yaadannoo kana sababfachuudhaan ummatni Oromoo martinuu qabsoo kana cina akka dhaabattan kabajaa lammuummatiin waamicha isiniif goona.
Qabsaawootni ABO bakka adda addaatti argamtan martinuu ABO deebifnee dhinsuuf sochii jalqabnee jirru fiixa baasuuf kka of qusannoo malee carraaqnu cimsinee isin yaadachiifna.
Mooraa qabsoo bilisummaa keessatti kan argamtan martinuu tokkuummaan dhugaa humna tau hubatuun marii tokkuummaa eegalamee jiru milkiin akka xumurannuu hawwiin keenya guutuu akka ta’e ABOn irra deebi’ee addeessa. Kanuma dhugoomsuuf yaaliin itti jirrus abdachiisaa fi ijaqabeessa tahuu ummata keenya kan nu eegaa jiruuf mirkaneessina.
Guyyaan gootota Oromoo bara baraan ni jiraata!
Oromiyaan ni bilisomti!
Injifannoo ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
5 Comments
-
Adde Siinbone:
Moraa qabsoo ABO debisanii cimsanii ijaaruuf ummata oromootiif waaamichi godhame kun heddu heddu kan nama gammachisu dha. Kan ABO cina dhabbatee ummata oromoof qabsaa’uu hinfeenee “Shexana” duwwaa dha. Ani karaa koo abdii kutadheen ture. Amma garuu abdiin koo daraaree jira. Kan ta’uu qabu kana. Kana gochuuf immo toftaa ittiin adeemtan hareeffachuun barbaachisaa dha.
Yaadan qabus isiiniif hirun barbaada. Kunis:-
1. Dhalootni haaraan humna cimaa waan ta’eef, akkasuma bor qabsoo isin harkaa fudhee fulduratti adeemu waan ta’eef akka fincilanii fi dagaa darbatan ajajja itti kennu duwwaa osoo hintaane, naanoo hoggansaati dhaloota haraa “dargagoota” hirmaachisuu, yaada isaanii namusaan dhageefatanii iraa fudhachuu fi mariyachiisuun gaafii kan hinqabne dha. Shakii tokko malee dargatotnii Oromiyaa kessa jiraatan yoo isin dadhabdan ille karaa isin itti agarsiistan irra demudhaan Oromiyaa bilisomsuuf dandeettii fi humna akka qaban abdii guttuu issaan irrati waanan qabuuf jechan kana jedha.
2. Hayyota, Mangudoota, Beektota fi Saba Oromoo waliin marii gochuun adeemsa kessan kessat eddo ha qabaatu. Rakkoo isin mudatu ummata keessani waliin mariyatanii hikuuf of qopheesaa. Furmaatni saba bira jira.
3. Kaayyoo keessan bakkaan ga’uuf yaroo hinkeeninaa. Waan gidduuti dhalatu hinbeekaniiti.
4. Yoo dadhabdaan karaa irra buusaatii dhalootati dabarsaa. Bor dhalootni akka itti isin hingaafatneef.
5. Arsaa isiin kafaltaniif kabajaa kana hinjedhamneen qaba.
Galatni keessan bilisummaa haata’uu.
-
hawwinee barii:
It is an inspiring and embolden statement. I have taken the massage of this statement in full and promise to translate into action. Thanks OLF!
-
hawwinee barii:
Leencoo Lataa should not waste people’s time. If you really believed in the sacrifices of our gallants, why did you run away from the field leaving behind the army you organized to fight and supposed to command to victory ? Your tears about our martyrs is just a crocodile tears and meant to get political benefit from this day. Leencoo is in a total credibility deficit he can never close for the rest of his life because he has been a master of double speaking and crisscrossing. No oromo in his right mind and thinking can believe a word of your speech. You have already committed political suicide and the deficit of honesty you are in can never be erased from the mind of the current generation and the generation to come. The political program of you organization is the program that is aimed at making the sacrifices of my elder brother meaning less. My brother martyred not to keep Oromo under Ethiopian unity but to unshackle them from century old Ethiopian colonial yoke and cannibalism to bring total independence for Oromia. Leencoo, for Gods sake, please, do not insult the intelligence of Oromo people.
-
mohammed abdu:
Bilisummaa Eenyuu hin Jibuu haga sabnii oromoo bilisoomee oromiyaa kessatii mirga abbaa biyuummaa isaa kabachisuu tii Qabsoon ittii fuufa Qabsoo bilisummaa oromoo galmaan gahuu dhaaf ammoo tokkummaan barbaachisaa dha kanafuu hayyoonnii oromoo fi Hooggantoonnii QBO Ittii gaafatama Seenaa Jaallan wareegamanii fi Ummata oromoo Lubbuun Jiruu Jalaa bararuu dhaaf Atatamaan OTOO yeroo ittii hin fudhannee waliitii dhufanii Ilaa fii Ilaameen Rakoo qabaan waliin hiikkachuu qaban wal malee maal qabna yaa oromoo
-
Chalchisa Soboksa:
Eyyeen warreen akkana hojii boonsaa hojjatan dhiifnaan kunoo Habashaan asii hattuu fi gantuu faarsiti mitii. Nutimmoo gootota kanneen siidaa bara baraa onnee keenya keessatti ijaaruufii qabna.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ātēēraa kilē ōōw :takalaanti nkōō wōloo āmiikwaan aku ra takalaantiinoonēē kitya nyoo mā-irēy mpō :piich choo mēēnkēt Iriin. Kālē mii :chiich nkōō akwaan nyoo rwēēy nkōō cheepyooseetaa paapeenyiin. 2Ālāstookwaan keey nyuun ānō? Kātā kaakungʼwoonchook :ngʼālyoontoonoonēē aku kātā kyaa-oon :akwaan chiich nyoo ki-ir ngʼālyoon nyoo lēē nyoonēē. 3Mpō nēē mākumii tōkōl ārii ākoongʼo, ku kēēmii tōkōl nkōō Toomirmiir. Kyootilchaa ngʼal kēny chiichoonēē ki-ir ngʼaleechoochēē kilēē yoo kiikumii tōkōl. 4Nēē āruruuchi keey ārii ākoongʼo ākoomii :aneen nkōō akwaan nkōō Toomirmiir, akumiitō mpō kaamuuka nyēpō Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu, ku maraat nkōō kaarinaa Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu ātētō chiichoonēē ka-ir ngʼaleechoochēē kiwō wōloo mii :Syeetaani /sikeeluluuk pōōrtanyiin nyoo irēy ngʼōōki /ākēēsāru toomirmiiryeenyiin nkōō pērēētuu nyoo wārākēē :Kiptaayaan Yēēsu. 6Ma karaam alas keey. Moonkēt :akwaan kilē sēētēy :rāyiityō nyoo miningʼ ākōy kuyāmu piich tōkōl? 7Ā-istoorēē keey rāyiityoonoonēē pō kēny soomāngʼiisyēē sopoon nyoo rēēl nyoo kyoonyōōru kilēē paani kiima Kiriistō akipō achaan. Inyeentee ku waawaa keecha nyēpō kōrōs nyēpō Pasaka. 8Akanya nyuun kee-ama tuumi nkōō oor nyoo tiliil nkōō man kusiir kee-ama nkōō oortin choo kiipō kēny choo kiipō rāyiityō nkōō lēēluut. 9Paani kyaasirwaak parweenyuun, ku kyoomwoorwook kilē ā-istoorēē keey piich choo lēē kiptakaliis. 10Kii moomii :aneen nyuun āmwoorēy akipō piich choo toomō kusōwu Iriin choo lēē kiptakaliis, chēēmootiin, chōōr ntā ku choo kutunchinii kaanaamōōn. Ntā kyoomwooraa kilē ā-istoorēē keey pichoochēē, ku ākōy āpētēē ngʼwēny kilē wirwir. 11Kir nyoo kyoomwooraa ku kilē ā-istoorēē keey wōloo mii :chiich nyoo mwoorēy kilē :inyeentee ku chiich man nyēpō Iriin akutā kutākāloonēy, kimoo, ntā ku nyoo kutunchinii kaanaamōōn, kipseemseemyaan, kipōōkityoon ntā ku chōōriin. Kimoo-āmiisyō mpō nkōō chiich nyoo lēē nyoonēē. 12Māpootaa ārwoochi piich choo toomō kunāmchi keey ngʼālyoontoo Iriin. Iriin nyoo rwoochinii akwaaneek. Ku maraat nyuun :akwaan ārwoochi piich choo mwoorēy kilē pō Iriin aku-irēy ngʼōōki, kilēē paani mwoorēy :siruut nyuun, "Ā-istoorēē keey kipngʼōōkiyoon."


text: 1Inttenoo, Yerusalaame asatoo, intte olanchchata shiishshite! Aissi giikko, nuuni morkketun doodettida; etikka Israa7eela kaalettiyaagaa gappataa gatiman shocanau hanoosona. 2GODAI hagaadan yaagees; "Nenoo Efiraataa, Beetaliheeme katamau, neeni Yihudaa katamatu giddon guutta; shin au denddoi beniisappe doommidi, merinaappe gididoogee, Israa7eela asaa haariyaagee taayyo neeppe kiyana" yaagees. 3Hegaa gishshau, maaretan oiqettiya maccaasiyaa he na7aa yelana gakkanaashin, GODAI Israa7eela asaa morkketu kushiyan aattidi immana. Hegaappe guyyiyan, omooduwan de7iya a ishantti simmidi, bantta asaara walahettana. 4I yaana; yiidi, GODAA minotettan, GODAA ba Xoossaa sunttaa anggan ba asaa heemmana. I sa7aa gaxaa gakkanaashin gita gidiyo gishshau, eti sarotettan de7ana. 5I etau sarotetta gidana. Asoore biittaa asati nu biittaa woraajjiyo wodenne nu qatotakka yererettidi geliyo wode, nuuni asaa heemmanaunne kaalettanau gidiyaanne gididi palahiya asaa denttidi, etaara olaa gaittana. 6Eti Asoore biittaa olan xoonana; qassi he biittan de7iya Naamiruudi keexxido katamaakka haarana. Asoore biittaa asati nu biittaa woraajjiyo wodenne nu zawaakka yedhdhiyo wode, nu biittaa haariyaagee nuna etappe ashshana. 7Yaaqooba zaretu atettati daro dere asaa giddon GODAI kiittido akka malanne maataa bollan wodhdhiya diife mala gidana. Akkainne diifee yaanau asaa azazuwaa naagennaagaadan, Israa7eela asaikka GODAAPPE attin, asaa naagenna. 8Yaaqooba zaretu atettati kawotettatu giddon, daro asaa giddon, bazzo do7atu giddon de7iya gaammo malanne dorssaa wudiyaa giddon de7iya wodala gaammo mala gidana. I hegaara kanttiyo wode yereretteesinne mentterettees; ooninne ashshanau danddayenna. 9Ne kushee nenaara eqettiyaageetu bolli denddana; ne morkketi ubbaikka xayana. 10GODAI hagaadan yaagees; "He gallassi taani ne parata ne giddoppe xaissana; ne para gaaretakka mentterettana. 11Taani ne biittaa katamata xaissana; ne qatotakka ubbaa laalana. 12Qassi ne kaayuwaa taani xaissana; murunniyaageetikka hagaappe sinttanau ne giddon de7okkona. 13Taani ne eeqa misiletanne ne goinnanau essido shuchchata ne giddoppe xaissana; hagaappe sinttanau neeni ne kushiyan medhdhidobaassi goinnakka. 14Taani Asheero giyo xoossee misiliyaa ne giddoppe xoqollana; ne katamatakka xaissana. 15Taayyo azazettibeenna kawotettatu bolli yiilluwaaninne hanqquwan taani haluwaa kiyana" yaagees.


text: 1Hegaappe guyyiyan, gita maatai de7iyo hara kiitanchchai saluwaappe wodhdhishin, taani be7aas. He kiitanchchaa bonchchoi sa7aa poo7issiis. 2He kiitanchchai ba qaalaa xoqqu oottidi, “A kunddaasu! Gita Baabiloona kunddaichchaasu! Baabiloona xalaheti aqiyo soho gidaasu; iita ayyaanati ubbatinne ixxiyo iita kafoti ubbati iini de7oosona. 3Aissi giikko, asa zare ubbaa ba shaaramuxiyo wolqqaama woine eessaa ushshaasu. Sa7aa kawoti iira shaaramuxidosona. I ishalo wolqqaa gaasuwan sa7an de7iya zal77anchchati duretidosona” yaagiis. 4Hegaappe guyyiyan, taani saluwaappe hagaadan yaagiya hara cenggurssaa siyaas; “Ta asau, ippe kiyite! I nagaraa iira koxxoppite! I qixaatiyaa shaakkoppite. 5Aissi giikko, i nagarai saluwaa gakkanau dooretti uttiis. Xoossai i iita mooruwaa hassayiis. 6A immidoogaa keenaa zaaridi, iyyo immite. A oottidoogaayyo naa77u kushiyaa iyyo qanxxite. A intteyyo giigissido ushshaappe naa77u kushe mattoyiya ushshaa i burccukkuwaa kunttite. 7A bonchchettidoogaanne ishalidoogaa keenaa o tuggayitenne kayyoyite. A ba wozanan, 'Taani kaweedan uttais; taani azini bainna maccaasa gidikke; qassi mulekka kayyottikke' yaagausu. 8Hegaa gishshau, i bosha ubbai harggee, kayyoinne koshai o issi gallassi oiqqana. Qassi a taman xuugettana; aissi giikko, i bolli pirddiya Xoossai wolqqaama” yaagiis. 9Sa7aa kawoti, iira shaaramuxidi ishalidaageeti he katamiyaa xuugettin, kiyiya cuwaa be7ido wode, katameeyyo eti waassananne yeekkana. 10Eti he katamee sahuwau yayyido gishshau, haakki eqqidi, “Ha gita katamee! Wolqqaama katamee! Baabiloonee, neeyyo aayye7ana! Neeni ai mala tuggataneeshsha. Neeni issi saate giddon ne pirddaa ekkadasa” yaagana. 11Eta markkabiyaa caanaa hagaappe sinttanau shammiyaabi bainna gishshau, sa7an de7iya zal77anchchati he katameeyyo waassananne kayyottana. 12Eta worqqaa, biraa, bonchcho shuchchaa, inqquwaa giyo al77o shuchchaa, teera ochcha milatiya maayuwaa, liinuwaa mala maayuwaa, haariyaa giyo maayuwaa, zo7o maayuwaa, ubba qommo sawiya mittaa, ubba qommuwan oottido zaaliyaa, al77o mittaa, nahaasiyaa, birataa, ibinabaradiyaa giyo shuchchaa, 13qarafaa, qimamiyaa, ixaanaa, karbbiyaa, tiyettiyo shittuwaa, woine eessaa, zaitiyaa, liiqida xiilliyaa, gisttiyaa, miizzaa, dorssaa, paraanne parai goochchiyo gaariyaa, eta ailletanne harai atto asa shempponne shammiyaabi baawa. 14Zal77anchchati mishireeyyo, “Neeni amottido lo77obai ubbai neeppe haliichchiis. Ne aqoinne alleeqettiyoobai ubbai xayiichchiis. Neeni naa77antto eta mulekka demmakka” yaagidosona. 15He katamen zal77idi duretida zal77anchchati i sahuwau yayyidi, ippe haakkidi eqqana. Eti yeekkananne kayyottana. 16Qassi, “Liinuwaa giyo kiriyan dadettida maayuwaa, teera ochcha milatiya maayuwaanne zo7o maayuwaa maayada, worqqa alleequwan, bonchcho shuchchaaninne inqquwaa giyo al77o shuchchan alleeqettida, he gita katameeyyo aayye7ana! 17Hagaa keena gita aqo ubbai issi saate giddon ippe xayi aggiis” yaagidosona. Markkabiyaa laaggiya ubbati, markkabiyan biya ubbati, markkabiyan oottiya ubbatinne abban ootti go7ettiya ubbati haakki eqqidosona. 18Eqqidi, he katamiyaa xuugettin kiyiya cuwaa be7ido wode bantta qaalaa xoqqu oottidi, “Ha gita katamiyo milatiya katami mulekka baawa” yaagidosona. 19Eti bantta huuphiyan buhiyaa qolidi, waassidosonanne kayyottidosona; “Abban markkabeti de7iyo ubbaa ba aquwan dureyida gita katameeyyo aayye7ana! Qassi iyyo de7iyaabai ubbai issi saate giddon xayi bayiis” yaagidosona. 20He katamiyaa xayido gishshau, saluwau, ufaitta! Geeshshatoo, Yesuusi kiittidoogeetoo, hananabaa yootiyaageetoo, ufaittite! Aissi giikko, a inttena oottidobaa gishshau Xoossai o pirddiis. 21Hegaappe guyyiyan, wolqqaama kiitanchchai woxa milatiya gita shuchchaa denttidi, abban oliis. Olidi hagaadan yaagiis; “Gita katamiyaa Baabiloona sugin, hagaadan kunddana; a hachchippe sinttanau mulekka beettukku. 22Diittaa diixxiyaageetunne mazamuriyaa yexxiyaageetu, pulaaliyaanne malkkataa punniyaageetu cenggurssai hannippe hini baggan ne giddon mulekka siyettenna. Kushe hiilla eriya ooninne naa77antto mulekka de7enna. Woxa cenggurssaikka hagaappe sinttanau ne giddon siyettenna. 23Xomppiyaa poo7oikka naa77anttuwaa ne giddon poo7enna. Machchiyaagaa cenggurssainne bullashettiyaari cenggurssai sinttanau ne giddon siyettenna. Ne zal77anchchati sa7a ubban erettida wolqqaamata. Ne bitiyoogan asa zare ubbai cimettiis” yaagiis. 24Hananabaa yootiyaageetu suuttai, geeshshatu suuttainne sa7an worido ubbatu suuttai iini beettido gishshau, Baabiloona qaxxayettaasu.


text: Chillu Chillaai Sethari Ponendi Kattu Rosa Kaattu Rosaa Kattu Rosa Kaattu Rosaa Vasamulla Nee Karukadippatti Surukku Paiye Sambho Sambo Siva Sivane Sivane Vittuputtada Love Vendaam Machan Keludaa Adi Adiye Chillu Dhenamum Enna Ennai Irulaa Kaadhal Kadarkaraiyila Naan Ottagathu Sariyaa Soagam Sumandhu Tharaiye Thaviyaa Un Usurathirugi Velakkavum Verattavum Vidai Aadimaasam Aasaiyoada Ada Adhaan Aiyo Annaikki Anney En Ha! Indha Innaa Ippa Ippo Kaaramaana Kaattu kandamanikki Karuvaadaa Koazhikkunji Kokki Maththa Moolakketta Mudhuguppakkam Mundhaanaiya Naan Naayanatha Nee Nenjaanguttu Pachakkili Pallam Paththu Sodakkadikka Summaa Tha Un Vaadi Vaasammulla Valaiyaloasai Vanamnnaa Ye Aasaiya Aasathaan Aattukku Ada Adi Appaavi Cell Ennai Head Hei Iphone-a Kaadhal Kallaattam Karuvaattu Lesarappoala Maamarathu Minsaara Mundaasukkaaraa Naan Nee Orkutta Rocketta Sim Thalavaazha Thiruppaachi Un Vaarthaiyaala Vellaattappoala Vignaana Achaththin Ada Adhai Adhanai Azhaikkindren Azhithal Dhrogam Idhu Kaalam Kadum Kailaaya Kaligaalam Kallippaal Karkkandu Koaba Mandhiraney Mazhaimega Netrikkan Parigaaram Pudhu Ruthraney Sadhiseiyum Sambo siva Sivaloagam Sivaney Thannaiyum Thavarellaam Udaney Ulagam Uththiraney Aasakkaatti Adhanaala Ava En Ennai Ettippoadi ho hO... HO... Idha Kaadhaledhum Kattummaram Kundi Love-u Maayaajaal Majaa Naan Nallaavey Nambithaan Namma Nenjula Neththili Oorugaayapoala Poiyaaley Sattunnu Sudithaaru Sundakkanji Thottukkittaadaa unga Unmiyaa Venaandi Vittupputtaadaa Yerkenavey


text: 1Hegaappe guyyiyan GODAI Muusa, "Taani Gibxxe kawuwaa oottanabaa neeni ha77i be7ana; ta wolqqaama kushiyaa gaasuwan i eta yeddana; ta wolqqaama kushiyaa gaasuwan i eta ba biittaappe laaggidi kessana" yaagiis. 2Xoossai qassikka Muusa, "Taani GODAA; 3taani Abrahaamayyo, Yisaaqayyoonne Yaaqoobayyo Ubbaa Danddayiya Xoossaa gidada qonccaas; shin taani, 'GODAA' giyo ta sunttan, tanatettaa eta erissabeikke. 4Qassi taani etayyo eti bete gididi de7ido Kanaane biittaa immanau ta maachchaa etaara maacettaas. 5Qassikka Gibxxe asati ailleyiyo Israa7eelatu ooliyaa taani siyada, ta maachchaa hassayaas. 6"Hegaa gishshau, neeni Israa7eelata, 'Taani GODAA; taani inttena Gibxxetu naaquwaappe kessana; taani inttena eta ailletettaappekka goqa kessana; qassi taani inttena ta gita wolqqaaninne hanttaara pirddan wozana. 7Taani inttena ta huuphe asadan ekkananne taani intte Xoossaa gidana. He wode intte taani GODAA intte Xoossaa inttena Gibxxetu ailletettaappe kessidaagaa gidiyoogaa erana. 8Qassi taani inttena Abrahaamayyo, Yisaaqayyoonne Yaaqoobayyo immanau ta kushiyaa denttada caaqqido biittau ehaana; he biittaa taani intteyyo intte gade oottada immana; taani GODAA' yaaga" yaagiis. 9Muusee hagaa Israa7eelatuyyo yootiis; shin eta heennai meqqido gaasuwaaninne meqetti bainna ailletettaa gaasuwan a qaalaa siyibookkona. 10Hegaappe guyyiyan GODAI Muusa, 11"Ba; baada Gibxxe kawuwaa, 'Israa7eelata ne biittaappe kessada yedda' yaagada yoota" yaagiis. 12SHin Muusee GODAA, "Israa7eelati tabaa siyennan ixxaappe attin, taani deddotiya inxxarssan haasayiyoogaa kawoi aissi siyii?" yaagiis. 13GODAI Muusanne Aaroona, "Biite; biidi, intte Israa7eela asaa Gibxxeppe kessana mala, taani inttena yeddidoogaa Israa7eela asaassinne Gibxxe kawuwaassi yootite" yaagidi azaziis. 14Eta so asatu halaqati hageeta. Israa7eelayyo baira na7aa Roobeela attuma naati, Heenooka, Paalu, Hexiroonanne Karmma; hageeti Roobeela yarata. 15Simoona attuma naati, Yimu7eela, Yaamiina, Ohaada, Yaakiina, Xoohaaranne Kanaane biittaa maccaaseeppe yelettida SHaa7ula; hageeti usuppunati Simoona yarata. 16Leewa attuma naati bantta yeletaa maaraadan Gershshoona, Qahaatanne Maraara. Leewi xeetanne hasttamanne laappun laittaa de7iis. 17Gershshoona attuma naati bantta yaran yaran Liibinanne SHim77a geetettoosona. 18Qahaata attuma naati Amiraama, Yixihaara, Kebroonanne Uzzi7eela. Qahaati xeetanne hasttamanne heezzu laitta de7iis. 19Maraara attuma naati Maahilanne Musha giyoogeeta. Bantta Yeletaa maaran Leewa yarati hageeta. 20Amiraami ba aawaa michchiyo Yokebeedo machchiis. A Aaroonanne Muusa ayyo yelaasu. Amiraami xeetanne hasttamanne laappun laittaa de7iis. 21Yixihaara attuma naati, Qoraaha, Nefeganne Ziikira. 22Uzzi7eela attuma naati, Mishaa7eela, Elxxaafaananne Siitira. 23Aarooni Aminadaaba na7iyo, Na7asoona michchiyo Elisheebo machchiis. Yaatin a ayyo Nadaaba, Abiiha, El77aazaranne Itaamaara yelaasu. 24Qore attuma naati, Asiira, Elqqaananne Abiyaasaafa; hageeti Qore yaratu maizza aawata. 25Aaroona na7ai El77aazari Puti7eela naatuppe issinno machchiis; a ayyo Piinihaasa yelaasu. Hageeti bantta yaran yaran Leewatu keettaa asaa halaqata. 26GODAI, "Gibxxe biittaappe Israa7eelata eta citan citan kessite" yaagidoi ha Muusanne ha Aaroona. 27Israa7eelata Gibxxe biittaappe kessiyoogaa Gibxxe kawuwaassi haasayidaageeti eta. Hageeti he Muusanne he Aaroona. 28GODAI Gibxxen Muuseyyo haasayido wode a, 29"Taani GODAA; taani neeyyo yootiyoobaa ubbaa neeni Gibxxe kawuwaayyo yoota" yaagiis. 30SHin Muusee GODAA, "Taani deddotiya inxxarssan haasayiyaagaa gidishin, kawoi taani yootiyoobaa waati siyanee?" yaagiis.


text:
Dr. Abdulsemed Mohammed
Afaan meeshaa walqunnamtiiti; mallattoo eenymmaatiisi. Akeeka barruu tanaatiif meeshaa walqnnamtii tahuu isaa haafuulleeyfannu. Meeshaa walqunnamtii hoggaa jennu moggaalee lama walitti fida; akka riqichaati isaan tajaajila jechuudha. Kanas bifa lamaan jechuunis: dubbiifi katabbiidhaan tajaajiluu dandaya. Dubbiin sagalee ykn qooqa qofaan gargaaramanii walitti dubbatanii ykn haasawanii hariiroo walhubantiidhaan xumuramtu qabaachuudha. Haaluma kanaan qubee walitti diranii waan katabbii jennuuniin wal qunnamtii akkasii qabaachuun hindandayama. Afaan kamuu karaalee lameen himaman kanaan hawaasa isaa akka tajaajilu shakkiin hinjirtu. Garuu, ar’allee afaannan baay’eetu sadarkaa dubbii qofatti hornagamee hafee jira. Kanneen gara katabbiititti dhawaataan tarkaanfachaa jiranis muraasaa miti. Afaannan sadarkaa afaan dubbii qofatti bara dheeraa turan keessaa, tokko, Afaan Oromooti. Ragaalee qabnurraa akka hubannutti afaan Oromootiin katabuun erga eegalame hinturre: umriidhaan yoo himne bardhibbee lamaafi cinaa qofa. Qabsoo garasiin godhamte dheertuudha; gufuuleen mudatees baay’eedha.
Akeekni barruu tanaa seenaa barreeffama afaan Oromoo bifa gabaabaadhaan dhiheessuudha. Afaan tokko afaan katabbii tahe jechuun mallattoolee sagaleelee afaan sun keessa jiran bakka bu’an moggaafatee sirnaan walfaana tarree galchee barruu dhaamsa ittiin dabarfatu ittiin tolchuun dandayame jechuudha.
Mallattooleen afaan tokko ittiin katabuuf mogaafaman waliigalatti QUBEE jennaan. Qubeen afaan tokkoo mallattoolee sagaleelee afaan sun keessa jiran guututti bakka bu’an of keessaa qabaachuu qabdi. Fakkeenyaaf, Afaan Oromoo sagaleelee SODDOMA qaba; soddomman kanarraahi ijaarama jechuudha. Qubeen afaan tokkoof moggaafamtu tan sagaleelee afaan sunii sirriitti bakka buutee laaftutti ittiin barreessuu nama dandeessiftu tahuu qabdi.
Gara akeeka barruu tanaatti ceehuu dura, ifaajee Afaan Oromootiin barreessuuf godhamte ilaalla. Ragaan harkaa qabnu akka mul’isutti kitaabni duraa Raayya keessatti bara sheekoota Aanniyyi fi Daanniyyi keessa katabame. Kitaabban sun kitaabban manzumaati. Faaruu Rabbiitiifi kan ergamaa Isaati of keessaa qaban jechuudha. Kitaabban sun qalama dibeetaan tuqachaati harkaan barreeffaman. (qalamni gaafasii gobeensa fiinxi qaraa jechuudha). Qubeen ittiin barreeffamaniis qubee Arabaati. Qubeen Arabaa seera dheerina, gabaabina, laafinaafi jabeenya sagalee mul’isan qajeellotti qabdi. Sababa kanaafis namni Afaan Arabaa dubbisuufi katabuu beeku Qubee Afaan Oromoo dafeeti barata; katabuufi dubbisuus laaftutti qomatti galfata. Qubeen Arabaa tuni immoo, Afaan Oromootiif hanquudha. mallattoolee sagaleelee afaan Oromoo baay’inaan 6 (jaha) tahan bakka bu’an of keessaa hinqabdu. Isaanis: c, ch, dh, g, ny, ph [q x ?] hinqabdu jechuudha. Isaan kanaaf mallattoolee jiranirratti waa dabalanii mallattoo hahhaaraya itti tolchuun hindandayama. Meeshaalee katabbii afaan Arabaatiif tolfamaniin afaan Oromoo katabuun ykn maxxansuun hindandayamu. haatahu jennee yoo itti seennelle waan baay’ee feesisa: meeshaalee barruutiifi kan mana maxxansaa bifa haarayaan qoranii tolchuu, maallaqa guddaa dhimma kanaaf barbaachisuus diinnagdee biyyaa agabsanii garasitti ramaduu, hundaa’ol immoo mootummaa dhimma kana akka dantaa ofiititti fudhattee hojiirra oolchuuf qaamaa qalbiidhaan sossootu aangoorra jiraachuun dirqama taha. Kanaafuu ifaajeen garasiin godhamaa turte hundi hawwii milkiidhaan wal hingarre taateeti hafte.
Tattaaffiin itti aantu warra kiristaanaatin godhamte. Toora xumura bardhibbee 19ffa pirotestaantoonni warra Orophaa “Macaafa Qulqulluu” gara afaan Oromootti hiikanii maxxansiisuu fedhan. Hojii suniifis Oromticha Oniisimos Nasiib (Abbaa Gammachiis) jedhaniin muudan. Anisimoos Nasiib teessoo isaa magaalaa Asmaraa biyya Ertiraa godhatee Macaafa ulqulluu Afaan Amaaraatirraa gara afaan Oromootti hiikee bara 1886 keessa achumatti maxxamfames. Kitaabni sun “Macaafa Qulqulluu” jedhama. Kan hiikees “Anisimos Nasiib, nama biyya Oromoo” jedha. Qubee Saabaatiin barreeffame. Qubeen Saabaa tanuma Afaan Amaaraatiifi afaan Tigree ittiin barreeffamtu tana. Qubeen tuni sababoota lamaaf afaan Oromootiif mijjooma hinqabne. Sababni tokko, seera dheerina, laafina, gabaabina fi jabeenya sagalee mul’isu hinqabdu. Sababni lammadaa, dubbachiiftoota “vowels” torba qofa qabdi; afaan Oromoo immoo, 10 qaba; kurnanuuti barbaada. Torban qubeen saabaa qabdu keessaahis lama sagalee afaan Oromoo waliin wal hingitan. Kanaafuu, qubeen Saabaatiin Afaan Oromoo katabuun hindandayamu.
Tattaaffiin Sadaffaan tan qubee Laatiiniin godhamte taati. Tanas bakka lamatti qoonnee laalu dandeenya. Tokko kan Lola addunyaa kan lammaffaatiin dura taheefi kan Lola lammaffaa keessaafi achiin boodaati taha. Tattaaffiin duraa ammas tanuma warra Orophaa (France, German, Italy) fedhii amantii babal’isuu qabaniin godhamte taati. Kitaabban xixiqqaa amantii mataskaana pirotestaantii ykn kan kaatolikii barsiisan qubee Laatin tanuma afaan faransaa, afaan Jarman ykn afaan Xaalyaanif moggaafaman jijjiirama tokkollee osoo itti hingodhin Afaan Oromoo ittiin kataban. Seera afaan isaaniitiin afaan Oromoo barreessuu yaalan. Rakkoolee gararreetti gara dheerina, gabaabina, laafina fi jabeenya sagalee jennee ibsine sun qaban. [sagalee takka qubee adda addaa tin bakka buusuu fkf ny ---> gn, …]
Kan itti aanu tattaaffii Lola Addunyaa kan Lammaffaa keessa taate taha. Kuni gadaa qubee afaan Oromootiif aduun baate, gadaa qormaata karaa saayinsii afaaniitiin maalummaan afaan kanaa sirnaan itti hubatame jechuu nidandeenya. Tattaaffii ogeeysa saayinsii afaanii Martin Moreno warra biyya Xalyaaniitiin godhame taha. Kitaaba saa kan mataduree “Gramatica della Lingua Galla” jechuudhaan moggaasees bara 1939 keessa maxxansiise. Nama yeroo duraatiif xiinsaga (phonology), xiin-unkaa (morphology) fi walfaanoommii jechootaa qajeellotti hubate waan taheef gadaa suniin “Gadaa Moreno” jedhee yoon moggaase dogongora hintahu.
Qubee MARTIN MORENO
’ A B C Č D Ḑ0 E F G H I J K L M N Ñ O H Q R S Ṧ T Ṭ U W Y Z
Lola addunyaa kan lammaffaa booda haala ilmaan biyyaa barnootaaf gara biyya alaa itti imaltaawaniitu dhalate. Akkaataa biyyaa itti bahaniin immoo,murnoota lamatti qodaman. Murni tokko warra hiree barnootaa bifa qaari’aatiin (scholarship) ykn motummaadhaan ergamanii biyya alaatti deemani. Jarri kuni warra barnoota sadarkaa lammaffaa biyya eessatti fixatanii digrii duraatiif alatti imaltaawan ykn kanneen digrii duraa qaata biyya keessatti univarsitiirraa eebbifamanii digrii Maastersiitiif ykn Doktaraatiif deeman of keessaa qaba. Isaan kuni biyya itti deeman, universitii itti baratan, maal akka baratan, yeroo hammam keessatti barnoota sun akka xumuran, maallaqa ittiin jiraataniifi meeqa akka argatan beekaniiti roophilaadhaan gara biyya itti baratan sunitti imaltaawan. Jarri kun yeroo baay’ee gara biyyoota Orophaa ykn gara Ameerikaati dhaqan. Garri caalu, Ilmaan Amaaraa haa tahan malee, ilmaan sabootaafi sablammiilee birootis hammi tokko hinjiran.
Barattoonni hiree tana argatanii barnootaaf gara Orophaa dhaqan barnoota qofa osoo hintahin nashaaxa siyaasaatis hinhoratan. Siyaasaa gara bitaatti conqoltutti waan amananiif bitaaleeyyii yaada maarkisistii ykn sooshalistiitiin masakamuufi biyyaas ittiin maskuu kajeelan tahan. Isaan kuni, dura Waldaya Barattoota Tophiyaa kan Orophaa jechuun beekkamu ijaarratan. Ilmaan Oromoo miseensoota waldaya kanaa tahan keessaa, kanneen Afaan Oromoo gara afaan barruutitti akka tarkaanfatu hawwaniifi hawwii tanaas dhugoomsuuf hojii nama boonsitu hojjetaniifi seenaanis dagachuu hinqabneetu jira. Isaan kuniis Haylee Fidaatiifi Abdullaahi Yuusuf turan. Kufiinsa Haylesillaasee booda kan qooda guddaa qabu Haylee Fidaati. Qubee Martin Moreno fudhatanii jijjiirama xiqqaa itti godhuudhaan ittiin barreessuu jalqaban. Qubeen isaaniitiis kunoo tana. Qubeefi seera Martin Moreno lafa kaayetti jijjiirama xiqqaa itti godhaniiti kunoo qubee kanatti aantuun as bahan:
A B C Č D Ḑ E F G H I J K L M N Ñ O H Q R S ṧ T Ṭ U W Y Z
Warri Orophaa kuni garuu, waa lama dagatan. Laageen (’) tan namni garii hudhaa ykn hamzaa jedhuun phoneme (dhamsaga) of dandeesse tahuu dagataniiti keessaa hanqisan. Qabxiin lammaffaan Qubee tanaan biyyatti galanii ittiinis barreessuuf hiree yoo argatan makiinaan barruutiifi manni maxxansaa kanaaf qophaawan jiraachuu dhabuudha dagatan. Akkasiinuu qubee tana lafa hinkeenye. Bara 1973-1974 keessa kitaabban lama biyya Jarmanitti maxansiisan. Matadureen kitaabban lameenii: tokko Hirmaata Dubbii Afaan Oromoo kan jedhu yoo tahu kaan immoo Bara Birraan Barihe jedha. Kitaabni duraa, akkuma maqaan isaatuu himutti kitaaba seera afaaniiti. Seera afaanii kan bu’uraa bifa gabaabaadhaan dhiheessa. Kitaaba kana qopheessuurratti maqaan baay’ee dhawamu Haylee Fidaa haatahu malee, jarri kaanis qooda hinqaban. Kan Bara Birraan Barihe jedhu immoo, roorroo sirni nafxanyaa ummatarraan gayu bifa diraamaatiin dhiheessa. Kitaabban lameen kuni jabeenya fi laafina, dheerina fi gabaabina sagaleelee afaan Oromoo yeroo duraatiif qajeellotti adda baasanii mul’isan waan tahaniif seenaa barreeffama Afaan Oromoo keessatti bakka guddaadha qaban. Jarri kitaabban kana qopheesse kuni kufiinsa mootummaa Haylesillaasee booda, dhaaba siyaasaa “MEISON” jedhu moggaafatanii gara biyyaa deebi’an. Maqaan “MEISON” Kottoonfii maqaa Afaan Amaaraatiin dhaaba saaniitiif moggaafataniiti (“Mellaa Itiyoophiyaa Soshalist Niqinnaaqee”) Afaan Oromootti (Sochii Soshalistii Idil Tophiyaa) jechuudha.
Yoos sochiin ABO tiis qaata jalqabde. Hoggansa Elemoo Qilxuutifi Jaarraa Abbaa Gadaatiin qabsoon hidhannoo dhandhaaramte. Waraanni ijaaramuus barnoota siyaasaa, leenjii lolaatiifi barnoota qalamaa akka argatu, barnoonni kuniis afaan Oromootiin akka kennamu murteeffame. Kanaafuu, Qubee warri MEISON fide guutumatti fudhatan. Makiinaa Barruutiin barreessuuf immoo, makiinaaleen qubee tanaaf qoramanii tolfaman hinjiran. Makiinaan jirtu tanuma afaan Ingiliizii qofa. Makiinaan Afaan Ingiliizii Qubee Haylee Fidaa ittiin barreessuuf hinmijjooytu. Barkoo ykn baallaa xixiqqoo mallattoolee garii gararreerra (gubbaarra) jiran harriiqqaadhaan bakka buusanii barreessuu jalqaban. Kuniis golollee waraqaa ooftu oliifi gad qabuudhaan harriiqqaa ykn qabxii itti godhuu dirqama tahe. Kuniis tarree yaa’a barruu jallisuufi barruus buburreeysuu fide. Yeroo dheertuu fudhachuu malee rakkoon barruu fokkiftu mul’achuun dhimma furmaata saffee itti barbaadan taate.
Gaafas kitaabni “ Fura Afaan Oromoo” kan Sheek Mahammad somaaliyaarraa hulluuqee gara biyya teenyaa seenuu haahimamu malee, harka namayyuu gayuu hindandeenye. Garuu, makiinaa barruu tan biyya keessa jirtuun rakkoo malee ittiin barreessuun akka dandayamu hoggaa dhagayan barbaachaaf karaa bu’an. Dr. Mahammad Rashaad qunnamuun dirqama tahe. Akkasitti booddee magaalaa guddittii biyya Soomaaliyaa moggaasatti wal qunnamanii haasawaafi marii booda Qubee Dr. Mahammad Rashaad fudhatanii ittiin fayyadamuu jalqaban. Qubeen ar’a manbarnoottan keessatti ilmaan Oromiyaa ittiin barataniifi waajjiroota Oromiyaa keessattiis ittiin hojjetan qubee suni. Qubeen sun kitaaba mataduree “Fura Afaan Oromoo” jedhuun bara 1969 keessa dura harkaan barreeffameeti ganna lama booda yeroo duraatiif maxxamfame. Namni kana barreessees Sheek Dr. Mahammad Rashaadi. Qubee Afaan Oromoo bifa arra qabdu kana Sheek Mahammad Rashaad Abdulleetu itti abbaa. Kanatti aansee Sheek Rashaad eenyu akka tahan beekuuf akkaataa biyyaa itti bahaniifi maal akka hojjetan seenaa isaanii hamma tokko dhiheessuun yaala.
Sheek Mohammed Radhaad Eeenyu? Akkamiin Qubee Tolchutti Seenan?
Oromoota barnootaaf biyya alaa dhaqan keessaa, murni lammadaa warra fedhii barnotaaf qabaniin ka’anii ofumaan daangaa qaxxaamuranii biyyaa bahan of keessaa qaba. Jarri kuni mootummaa isaan afeertee qaariyaa isaaniif baaftees tan irraa kafaltee isaan argitees hinjirtu. Ka galaa (sinqii) qabu gala saa baadhatee, kan hinqabne immoo, dhoortoo kadhachaa miilaan daangaa biyyattii tarkaanfatanii, dura gara biyya ollaa dhaqan. Barnoota barbaacha biyyaa bahuu malee, maal akka baratan, biyya tamitti akka baratan, yeroo hammamiif akka baratan, maallaqa qubsumaaf, nyaataafi uffataaf barbaachisu hinqaban; eebyurraa akka argatanis himbeekan. Kanneen haala kanaan afaan bineensaa bu’anii, dhukkuba hamaadhaan qabamanii ykn beelaafi dheebuudhaan du’a mudatanii karatti hafan baay’eedha. Kanneen lubbuun isaanii eewalamte keessaa, garii hiree barnootaatin wal dhabanii biyya ollaa miilli saanii dura ejjete sun qubachuufi mu’oya (kuulii) dalagachaa of jiraachuisuuf dirqaman. Muraasa imala isaanii itti fufanii fagaatanii deemanis biyyoota Baha Jiddugaleysaa gayaniiti imala saanii xumuran. Warri haala kanaan biyyaa bahan hundi muslimoota sabaafi sablammii garagaraatirraa dhalatan tahuu isaanii beekuun gaariidha. Oromoota hiree akkanaatiin miilaan biyyaa bahanii fedhii barnootaaf qaban argatanii sadarkaa digrii duraatiifi tan lammadaa argachuudhaan eebbifaman keessaa, tokko, Dr. Muhammad Rashaad Abdullee ti.
Sheek Muhammad Rashaad Baha oromiyaa, Godinaa Harargee Dhihaa, Koonyaa Carcar Laga Arbaatitti dhalatan. Hoggaa Umriin barnootaaf geeyse barnoota amantii Islaamaa abbaa saanii jalatti barachaati guddatan. Dr. Muhammad Rashaad barataa faxina turan. Kanaafuu, barnoota bu’uraatiifi kan sunitti aanu yeroo gabaabduu keessatti xumuran. Kana malees, sabboonaa roorroon sabni Oromoo sirna nafxanyaa jalatti mudate isaan anaannachiiftu turan. Hoggaa umriidhaan dardarummaa guutan waahila isaanii tokko wajjiin miilaan Laga Arbaatii ka’anii, dura magaalaa Ciroo gayan. Achirraahis tirachaa magaalaa Harar gayan. Waan Ciroofi Hararitti argan laalchisee bara 1992 keessa yeroo duraatiif gara biyyaa hoggaa dhufan gaaffii fi deebiin godheef keessatti akkana jedhan: “Hoggan magaalaa ciroo gaye, ashkara Amaaraa kan ‘irgiccaa’ dhiituun arke. Magaalaa Hararittiis waanuma akkasiitiin arke. Yoo anaatii ashkarri Oromoo miidhu bakkuma lameen kana jira. Kanaafuu anaafi waahilli kiyya biyyaa baanee biyya Islaamaa dhaqnee rakkoo sabni keenya qabu itti himnee hidhannoo akka nuuf kennan kadhanna. Achirraa hidhannee bombii harkatti qabannee tokkoon keenya gara magaalaa Harar, tokko ammoo, gara magaalaa Ciroo sunitti deebinee yeroo takka kessatti Ashkaroota bakka lameenuu jiran bombiidhaan daaraa gooneeti saba keenya bilisoomsina” jedheetiin yaade. Yemmuu biyyaa bahaniis akeeka lama qabaachaati turan. Akeekni duraa barachuu yoo tahu kan lammadaa biyyatti deebi’anii diina saba miidhu murruq godhuudha.
Biyyaa ka’aniiti miilaan dura Jibuuti dhaqan. Achirraa dooniidhaan Yaman seenan. Yamanirraahis miilaani Su’uudiyaa dhaqanii magaalaa Madiinatul Munawwaraa qubatan. Hamtuun amna dheeraa kana keessatti qunnamaniis baay’ee nama sodaachifti; lubbuu Rabbi eewalami jedheen qaban malee, nama umriidhaan turee as gayu tahuun akka jabaadha. Yeroo hamma tokkoof Su’uudiyaa taa’aniiti booddee gara Suuriyaatti deeman. Achitti barnoota saanii yoo xumuraniis xalayaa ragaa takkaan malee geggeeffaman. Yoos gara Misratti qaceelanii Universitii Al Azharitti galmeeffaman. Achitti Digrii Duraa, itti aanseetis Digrii Lammaffaa argachuudhaan eebbifaman. Barnoonni baratanis guddichi (major) barnoota amantii haatahu malee, barnoota hawaasaa (Sociology), xiinqalbii (Psychology), Manxiq (Logic), xiinqoonqa (linguistics) barataniiti jiran.
Dr. Muhammad Rashaad hayyuu hayyummaa saa beekkoomsaan mirkaneessa qofa miti. Sabboonaa hojiidhaan maalummaa saa mul’iseesi. Universitii Al Azhar kutaa afaanii keessa damee afaannan alagaa itti barsiifamuutu jira. Afaannan achitti barsiifaman keessaa, tokko, afaan Amaaraati. Dr. Rashaad suutatti itti dhihaatanii dubbiin dhugaa tahuu hoggaa hubatan seerumaani “Afaan Oromootis nuu naqaa” jedhanii gaaffii saanii dhiheeffatan. Gaaffiin saanii hoggaa fudhatama dhabde “Maalif” akka didamte gaafatan. “Afaan Oromoo Qubee hinqabu; kanaaf dinne” jechuudhaan deebii laataniif. Haalli kuni hayyicha kana garamitti akka bobbaase tilmaamuun nama hindhibu. Gadaan achiin duraa tanuma ofiif barachuuf itti tattaafatan turte; tan achiin boodaa immoo, saba saa barsiisuuf tattaaffii adda citii hinqabne itti jalqabani. Afaan Oromoo qubee hinqabu; qubee dhabuun kabajaa afaannan biroo argatan isa dhabsiisuun hedduu itti dhagayame. Qubee qabaatee afaan ittiin barreeffamu tahuu akka qabu itti amane. Dirqama kana ofitti fudhatee tarkaanfii saa jalqabe. Tattaaffii Sheek Bakrii Saphaloo qubee Afaan Oromoo uumuudhaan godhaniifi sheekkaniifi darasoota faana Aanniyyiifi Daanniyyi bu’uudhaan Qubee Arabaatin Afaan Oromoo barreessan qoratanii tolaafi gufuu qaban adda baafatanii hubachuu jalqaban. Ulaagaalee barbaachisoo fi murteessoo jedhaniin hunda madaaluu itti fufan. Ulaagaaleen kuniis:
- Mallattoon filatamtu tan sagalee Afaan Oromoo sun guututti bakka buutu tahuu,
- Namni qubee sun barsiisu laaftutti argamuu; bakkayyuus jiraachuu.
- Makiinaaleen ittiin katabaniifi ittiin maxxansaniis lafa jiraachuu
Ulaagaalee sadeen kanaan Qubee lameenuu hoggaa madaalan lameenuu fullahuu ykn bakka gayuu hindandeenye; lameenuu hinkufan.
Qubeen Arabaa ulaagaalee sadeenuu guutuu hindandeenye. Gara mallattootiin afaan Oromootiif hintaatu; hinhanqatti. Mallattoolee sagaleelee Afaan Oromoo jahaaf bakka bu’uu dandayan hinqabdu. Mallattooleen jahanis kanneen akkaataa ammaatti kataban kana: “G, C, CH, DH, NY, PH” . Hanquu tana ibsuuf fakkeenyuma Dr. Rashaad natti himanin dhiheessa. Hima akkanatti barreessinu kana “Dhagaa caphsii cirracha nyaadhu” qubee Arabaatiin barreessuun hindandayamu. Jijjiirama tokko tokko itti godhuudhaan sagaleelee tana akka bakka bu’an gochuun hindandayama. haatahu immoo, makiinaan akkasitti qoramtee tolfamte lafa hinjirtu; beekaan beekkoomsa kana qomaa qabaatee yoggasumatti barsiisuu dandayuus hinjiru. Kanaafuu, Afaan Oromoo ittiin barreessuuf filachuus moggaafachuus hindandeenyu.
Hayyoota Oromoo kanneen Afaan Oromootiif qubee qoranii qopheessuuf tattaaffii godhan keessaa, kan duraatiifi guddichi, Sheek Bakrii Saphalooti. Qubeen Saphaloo qubee ajaa’ibaati. Qubee takkittiin Afrikaa keessatti dhalattees isii tana. Qubee ilma Oromootiin qoramtee Oromiyaa keessatti dhalatte tahuu isiitiin malees, qubee saba Oromoo saba qubee ofii qabu taasifte waan taateef ayaa hundi keenya ittiin boonnu, tan yaadqalbii sabaa ar’aas jajjabeeysituufi niis dagaasituun jedha. Asirratti waa himee taruun fedha. Qubeen Saabaa Qubee biyya Yamanitti dhalattee warra Habashaatiin gara Afrikaa as goodaante malee Afrikaa keessatti hindhalanne. Ragaalee baay’ee tarree galchinee dhiheessuus ni dandeenya. Akeekni barruu tanaa garuu, kana miti. Kanaafis kanumaan irra tarree hegere hoggaa feesise itti deebina.
Qubeelee lameenuu tan Arabaatiifi tan Saphaloo gara ulaagaalee lameen irraa boodaatin yoo laalle Arabaatu irra wayya. Kanaafuu Dr. Rashaad osoo Misra jiranuu hamma qubeen irra wayyaa argamtutti yeroodhaaf qubee Arabaatitti fayyadamuu turan. Maluma Aanniyyi fi Daanniyyi jalqabanitti jijjiirama tokko tokko itti godhanii bifa Afaan Oromoo ittiin barreessuuf maltu taasisan. Akkasiinuu harkaan malee, makiina barruutiin barreessuun hindandayamne. Afaan Oromoo qubee qabaachisuuf tattaafachuun isaa akeeka qaba. Akeekni isaatis Univarsitii Al-Azhar damee afaannan alagaa sunitti deebi’ee warra afaan Oromoo Qubee hinqabu jedheen suniin kunoo“Afaan Oromoo Qubee hinqabaa akka ittiin barsiifamu amma nuu hayyamaa” jedhee afaan Omootinis akka barsiifamu gochuudha. “Harki diddaaf deemu daduu hinseenu” jetti Oromoon. Jarri ammas hindidan; tattaaffiin Sheek Mahammad Rashaad Misratti gochaa turees milkaawuu hindhabde. Tattaaffiin Afaan Oromootiif Qubee barbaaduuf jalqabe ammoo, hamilee finiintuufi fedhii cimtuudhaan itti fufte.
GODAANSA GARA SOOMAALIYAA
Oduun biyyaa dhuftu yaada biyyatti deebi’uu jedhu haqanqoorteeti nama keessaa fixxi. Warri ofiin biyyaa bahee, alatti baratee biyyatti deebi’e hiree gaariin isaan hinqunnamne. Garii hinhidhaman; garii achi buuteen isaanii hinbeekkamtu. Sabbaba kanaafis biyyatti deebi’uun akka harka ofiitiin du’aaf dabarsanii of kennuutti hubatame. Malli hafe biyya ollaa dhaqanii biyyatti dhihaatanii jiraachuu tahe. Biyyoota ollaa keessaahis Somaaliyaan irra wayyaa taatee waan mul’atteef garasitti godaanuun dirqama tahe.
1991 1939 1974 1977 1969
AMMAA MORENO HAYLEE FIDAA ABO Dr. RASHAAD
C Č Č C C
CH C C CH CH
DH Ḑ ɗ D DH
NY Ñ Ñ N NY
X Ṭ Ṭ T X
SH Ṧ Ṧ S SH
PH P P P PH
Hubachiisa:
Qubeen ABOn dura ittiin fayyadame kanneen tarree galfaman sun (C, D, NY, S, PH) gararreerraa harriiqqaa ykn sarara xiqqaa qabu. Kan Haylee fidaa ammoo, baallaa qarri lameen ol garagalan ofirraa qaban. Qubeen arra mallattoo “x” tanaan bakka buufamte ammoo, T barreessaniiti qabxii xiqqoo miiljaleerra kaayan.
Dr. Mahammad Rashaadis hamma warra ABOtiin wal hinqunnaman mallattoon qubee arra “X” jennuun tanaaf “TH” katabuudha turan. Booddee marii bal’oo godhaniin qubee Ingiliizii tan lafatti hafte “X” (tan eks) jedhaniin sun maqaa arra qubee Oromoo keessatti qabdu itti moggaasaniiti garri lachuu fudhatee ittiin fayyadame.
Qubee Afaan Oromoo ittiin barreessuuf toltu moggaasuuf biyya keessattiis alattis qabsoo ciccimtuu tu godhame. Qabsoofi tattaaffiin tuniis jijjiirama kufiinsa mootummaa Haylesillaasee booda jajjabaatteeti itti fufte. Mootummaan Dargii Afaan Oromoo Qubee Saabaatiin akka barreeffamu murteessite. Gaazexaa Bariisaa dhuunfaadhaan maxxamfamaa ture ni dhaaltee qabeenya mootummaa tahee akka itti fufu godhe. Gaazexaan Bariisaa dhaloota isiitirraa qubee saabaatiin barreeffamaa turte. Akkasiinuu Bariisaan barruulee qubee Laatiiniin barreeffamanii maxxamfaman fuula gariirratti baasuu turte; hanqina qubeen saabaa qabduufi mijjooma qubeen Laatin Afaan Oromootiif qabdu basaqeeysatti ibsuudhaan dubbistootaaf dhiheessuudha turte. Bara Dargii qubee Laatiiniin barreessuu dhiisii yaaduunuu yakka guddaa ture. Ob. Mahdii Haamid Muudee, editara fi qopheessaan gaazexaa Bariisaa, osoo kana beekuu soda takkaan malee, qubee Laatiniin barreessee akka raabsamtu godhee dhaamsa sun ummataan gayeeti jira. Sababni Dargiin gaazexaa Briisaa humnaan fudhatee mootummaa jalatti akka maxxamfamtu itti godhees kanuma.
Haaluma akkasiitiin wallisaan, sabboonaafi qabsaawaan Oromoo beekkamaan, Dr. Alii Birraa bara 1976-tti akkana jechuudhaan wallise:
A, B……………. jennee-k-kaana;
Tanumaan jalqabna;
Afaanuma keenyaan katabnee-d-dubbifna.
Qubeen Oromoo qubee Laatin akka taatu sodaa malee wallise; kaaseeta maxxanseeti raabse; dhaamsa kanaasummataaf labsuudhaan aantummaa Qubee Oromootiif qabu ifatti ibsee kumaatamoota barsiisee qabsoodhaaf kakaase.
Yeroo sun mootummaan Dargii afaan Oromootiif Qubee Saabaa moggaafte. Kitaabban barnoota bu’uraa ni qopheessite; duula beekkoomsaafi guddinaa jechuudhaan barattoonni biyyattii akka duulanii ummata ijaataniifi barsiisan ni labsite. Hayyootaafi sabboontoonni dantaa Oromootiif anaannatan hundi qubeelee lafa jiran keessaa tan mijjooma qabdu qubee Laatin qofa tahuu barsiisuufi falmachuu isaanii itti fufan.
Dr. Muhammad Rashaad beekkoomsa biyya alaatti baratan saba saaniitiif qooduuf biyyatti deebi’uun harka ofiitiin du’aaf of kennuu itti taate. Misraa deemuun dirqama; malli biyyatti siqanii qubachuuf filmaanni biyya takka qofa tahe. Biyti gaafasitti irra wayyaa Soomaaliyaa waan taateef garasitti godaanaan. Yeroon yeroo J/ Ziyaad Barree mootummaa Abdirashiid Ali Sharmaarkee fonqolchee aangoo itti dhunfate turte. Ziyaad Barreetis siyaasaa gara bitaa awaddu ofitti fudhatee biyyattii daandii soshalistiirra kaaye. Afaan Soomalee afaan barruu tahee akka ittiin barsiifamuufi ittiinis hojjetamu ni murteessan. Qubeen filataniis Qubee Laatiin taate. Koreen dhimma kana geggeessitee fiixa baaftuus ni jaaramte. “Sheek Mohammed Rashaadiis miseensa koree sunii akka tahu godhame” warri jedhu ni jiran. Ani garuu, ragaa dhugooma waan kanaa mirkaneessu ammoo, hamma ammaatti hin argine.
Somaaliyaatti hoggaa godaanan wanni duraa bakka qubatan qabaachuudha. Itti aansee biyyaafi qilleensa biyyaatiin wal fudhachuudha. Sun booda osoo hin turin waan sabaaf tolu argamsiisuuf tattaaffii isaanii itti fufan. Dr. Mahammad Rashaad ummnni bal’aan akka baratee, waa hubatee, dammaqee bayyanatu hawwan. Karaan garasitti nu geessu karra qaba; karri suniis barnoota jedhan. Hawaasa Oromoo kan halaala jiru kana halaalaa barsiisuuf afaan Oromoo afaan Miidiyaa akka tahu gochuu feesisa. Kana jechuun: gaazexaa, kitaabbaniifi barruulee ummanni irraa baratu maxxansanii raabsuu; raadiyoofi TV keessaan ummata gurra ykn gurraafi ija ummataa gayuu barbaachisa. Hawaasa dubbisuufi barreessuu hin beekne kan akka hawaasa Oromoo hoggaa tahe wanni miidiyaa elektronikaa caalu hin jiru. Raadiyoo keessaan dhaamsa qabdu bifa sagaleetiin akka dhagayutti gara gurra saa erguu, ykn TV keessaan dhaamsa qabdu bifa suursaga (suuraa fi sagalee) taheen gara argaafi dhageeytii ummataatiif qilleensarraan itti erguudha. Namni waan qabuun, waan dandayuuniifi waan lafa jiruun jalqaba. Tattaaffiin jalqabaa afaan Oromoo raadiyoona akka seenu gochuudha. Sheek Rashaad kana hoggaa himan akkana jedhan: “Ani beekkoomsa xiqqaa tokkoon qaba; Raadiyoo hinqabu; maallaqa bahii hojii tanaatiif feesisuus hinqabu.
Abdiin kiyya Tokkicha na uume qofa. Akka na gargaaruus shakkii hinqabu. Kanaafuu Isa abdadhee Isarra of kaayeetiin qondaalootafi itti gaafatamoo Raadiyo Maqdishoo bira dhaqee Afaan Oromootis akka nuu naqan itti iyyadhe. Sababoota siyaasaa, kan diplomaasiitiifi kanneen adda addaa dhiheessuudhaan “Lakki, lakki. Kuni Tophiyaa wajjiin wal nu lolchiisa; seera akkaataa ollaan waliin itti jiraatu ni cabsa. “Kuni hin tahu” naan jedhan. Ani garuu, hifaataan maleetti itti deddeebi’ee, yaada fi mala garagaraa itti dhiheessuudhaan tura keessa deebii jaalannu nuuf kennan. Afaan Oromoo raadiyoo maqdishoo ni seene. Haa tahu ammoo, Afaan Oromo jechuu nuf hayyamuu ni didan; diduu qofa miti, nuus ni dhoowwan. Faraqaa Afaan Qottuu” akka jennu nutti himan. Raadiyoonni sun arra hin jiru; yaadannoofis kunoo akkanatti jalqabuu ture: “Kun Raadiyoona Maqdisho qooqa Jumhuriya Dimoqraasii Somaalee faraqaa Afaan Qottuti) jechuu ture. Booddee tura keesaa ammoo, “Kun Raadiyoona Maqdisho qooqa Jumhuriya Dimoqraasii Somaalee faraqaa Afaan Gaallaati” jechuutti jijjiirame.Guyyatti sa’aa takka dabarsuu ture; qophiilee adda addaa: oduu addunyaa, gorsa fayyaa, barnoota amantii, haasawa manguddoo, walleefi muziqaa, kkf ). Raadiyoonni sun ummata ni gammachiise; ni barsiise; ni bayyanachiise; ummata dantaa ofiitiif falmatu ni taasise. Bifa waliigalaatiin humna qabsoo itti aantuuf qophaawe ni uumte. Hayyichi Afaan Oromoo afaan raadiyoo akka tahuu tattaafatees Dr. Mahammed Rashaad Abdulleeti.
Tattaaffiin hayyichi kun Somaaliyaa keessa osoo jiruu godhe itti fufa qabsoo Misratti jalqabamte tahuu dagachuu hin feesisu. Tuniis Afaan Oromoo Afaan ittiin Barruutiifi afaan barnootaa gochuudha. Qubee ulaagaalee sadeen gararreetti ibsaman guututti qabdu moggaasuu, mariidhaaf dhiheessuu, hoggaa fudhatamtees Qubee Oromoo tahuu sii murteessuudha. Tattaaffiin garanaan biyya keessatti godhamaa turte gufuu adda addaati mudatte. Gufuun duraa warra Afaan oromoo afaan katabbii (afaan barruu) akka hin taane fedhan hunda of keessaa qaba. Isaanis mootummaa Nafxanyaa, nafxanyoota yaada mootummaatti amananiifi kanneen yaadqalbii suniin masakaman hunda of keessaa qaba. Jarri kun bifa dandayan hundaan afaan Oromoo afaan barruu akka hin taane gochuuf tattaafatan. Hamma bara 1974 Qubee fedheen afaan Oromoo barreessuun yakka ykn wanjala ture. Ergas ammoo, bara Dargii keessa qubee Saabaatiin malee, qubee biraatiin afaan Oromoo barreessuun yakka tahuun itti fufe. Arra garuu, seeraan murteeffame: Oromiyaa keessatti afaan Oromoo afaan barruu, afaan hojiitiifi afaan barnootaati. Murtii tanaas walgahii Duraa tan Caffee Oromiyaatu murteesse.
Gufuuleen tattaaffii tana heewasan biyya alaattis hin hanqanne. Humnoota gaafa Soomaaliyaan qubee Laatin moggaafatte dura dhaabbate suniitu afaan Oromootis heewasuu jalqabe. Jarri kuni akka warra Habashaatti qubee Saabaa haa tahu hin jenne. Waa mara ija amantiitin laalan; qubee Arabaa filachuu dhabuun akka waan amantii diduutti hubatan. Gariin isaanii tafsiira (hiikkaa) haaraya tolfataniiti “Laatiin jechuun “Laa diin” ykn (Amantiin hinjirtu) jechuu waan taheef irraa dhaabbadhaa” jedhan. Jarri kuni qubeen Arabaa Diin-Islaam dura, gaafa jaahiliyyaa dhaamsa zamana jaahiliyyaa ittiin barreeffamaa akka turte dagachuun isaanii ni mala. Garii ammoo, jaalala amantii ofiitiif qabaniin qubee Arabaatiifi afaan Arabaa bay’ee jaalatan. Qubee Arabaa afaan Oromootiif moggaasuun amantiin sun akka babal’atuuf haala mijjeessuu akka tahetti amanan.
Jaarmayni dhiibbaa akkanaa gochaa turte takka Raabixatul Islaamiyyaadha. Raabixaan tuni biyyoota ollaa (Suudaaniifi Soomaaliyaa) keessatti qubeen Arabaa afaan Oromootiif akka moggaafamtu dhiibbaa cimaa gochaati turte. Dhibbaa tana fashalsiisuuf tattaaffiin Dr. Mahammad Rashaad Soomaaliyaa keessatti godhan kan seenaan dagattuu miti. Walgayiilee garanaan godhamaa turanirratti argamuudhaan ibsa bal’aa raga gayaa diduun hindandayamne iin waldhiheessaati turan. Hayyoota gaafas tattaaffii sun keessatti hirmaatan keessaa, tokko, Ob. Xaahaa Abdii akkana jedhan: “Dhiibbaan Raabixaan gootu cimtee hunda keenya hifachiiftee abdii nu kutachiisuu bira geyseeti turte. Haala sun keessatti anaa garaan na gubatee rakkachutti jiru Sheek Mahammed Rashaad : “Qubee Arabaatiin afaan Oromoo katabuu narra ka moyxannoo itti qabu hin jiru.Rakkoo, dhibdeefi hanquu qubeen tun qabdu ka beeku ana. Yeroo ammaatti garayyuun madaallee hoggaa laallu qubeen qubee Laatinirra afaan Oromootiif mijjooytu hinjirtu. Garanaan anaatu warra Raabixaatin falmaati abshir je’aa” jechuudhaan garaa nu qabbaneesse” jechuudhaan ragaa bahe. Akkuma jedhanitti Dr. Rashaad muggutii Raabixaatirra aananii barreeffamni Afaan Oromoo bifa isaan maluun daandii guddinaarra akka qaceelu qooda daaddaa hin qabne gumaachaniiti jiran.
Tattaaffii Qubee afaan Oromoo moggaasuuf godhamte keessatti kitaabni duraa “FURA AFAAN OROMOO” yoo tahu bara 1969-itti Maqdishotti barreefame. Kitaabni sun mootummaa Somaaliyaatin hin fudhatamne. Inumaatuu bifa suniin maxxamfamuun isaatuu akka yakkaatti ilaalame Sheek Rashaad qabanii hidhuuf warra nagaya eegu itti bobbaasan. Jaarsi garuu, mimmiliqaa jiraateeti manguddoo keessaan ofirraa qabbaneessee fedhii isaaniitis hubate. Gaafas Somaaliyaan Ogaadeeniifi lafa Oromiyaa kutaa bahaatiifi kan kibbaarraa ciqqaawwatanii muratanii biyya “Soomaaliyaa Guddittii” (Soomaali Weyn) ijaaruuf shakaran. Eenyummaa saba Oromootis haaluudhaan maqaa haaraya “Soomaali Abboo” jedhanii waaman itti moggaasan. Kitaabni Fura Afaan Oromoo yakka tahee magaalaarraa guuramuunis sababni saa kana. Suniis “Fura Afaan Abboo” tahee akka maxxamfamu ajajan. Mataduree malee qabeentaan kitaabaa ka duraaniitin addaa miti.
Sheek Dr. Mahammad Rashaad, kitaabban baay’eedha barreessan. Baay’een achiin dura waan hin barreeffaminiif isaatu ka duraa taha. kitaabban ijoollee barreessuuf inni ka duraati. Qur’aana guututti gara Afaan Oromootti hiikuudhaaf inni ka duraati. Kanuma bifa lamaan barruufi sagaleedhaan biyyaaf qopheessuu isaatinis inni ka duraati. Kana malees kitaabban amantiitiifi kan hawaasaa kanneen adda addaa kitaabsuu isaatiif inni ka duraati. Isaan keessaa hamma tokko: Hadiisa Afurtamman Nawawii, Seeraafi Naamusa Hajjii, Gadaa Islaamaa (Hundeelee Amantii Islaamaa), Tajwiida Qur’aanaa (Akkaataa Qur’aanni Itti qara’amu), Manxiq (Logic), kkf. Kanneen malees, kitaabban Sheekkoo walalooleefi gorsoota adda addaatis barreessaniiti jiran. Ija kanaatiin ragaalee lafa jiran hundaan Sheek Mahammad Rashaad “Abbaa Barreefama Afaan Oromooti” yoon jedhe itti xiqqaata malee, itti hin guddatu. Sheek Mohammed Rashaad umrii saanii guutuu Oromoo fi Oromummaaf waa buusuuf wareega godhan. Waggoota hamma tokko dura osoo Su’uudii jiranuu faalij irra gayeeti yeroo dheertuuf dhukkubsatan. Booddee gara biyyaa ofiitti galanii magaalaa Dirree Dhawaatti, Caamsaa 25, 2013 du’aan adduyaa tanarraa galan.(Rabbi Rahmata Isaaniif Haa Godhu; Ol’aantii Jannataa Jannatul furdowsiin isaan haa qananeeysu)
Dr. Sheek Mahammad Rashaad hayyuu ummata ofii dagatee osoo humaa hin dhiisiniif aakiratti deeme miti. Marsaa internet keessatti “Bakka Rashaad” jedhee “website” ofii ijaarratee hojiilee saa kan bara hedduu achirra kaayeeti dhaalmaya dhalootai kaniifi kan hegereetiif gayu dhiise. Kana gochuu isaatiin ammas hayyuu duraa tahuu saa hundi keenya ragaa dha. www.rashaad.org dhaqaati dhaala isiniif lakkise daaw’adhaa.
Hikkaa Jechootaa
Waaheellan barruu tana osoo ummatatti hi bahin dura dubbisan “xumuratti hiikkaa jechootaa yoo itti dabalte gaarii dha” jedhanii waan na gorsaniif kunoo itti dabalameera. Bakka barbaachisutti jechi hiikamu uunkaa barruu tana keessatti ittiin mul’ate qofa osoo hin tahin hundee isaatii fi hortee achirraa dhalatanis ni dhiheessina.
Awaduu this is in the infinitive form and it means “to tilt towards”. Synonyms afaan Oromoo: conqoluu, golisuu
Ciqqaawuu it is a verb in the infinitive form. It means cutting into small chunks (originally used for trees ad tree branches) but now extended to other similar actions. Like the scrumble land.
Dhoortoo has two meaings: one is “a begger”singular, or “beggers” plural both in the noun form , the other is “begging” a gerund. Dhoortoon hulaarra ejjitii maaliin kennaaf? A begger(s) is by the door what should I give him/her/them? Dhoortoodhaan jiraata. He lives by begging.
Dibeeta it means INK . It is a solution made by mixing water, soot, natural gum and other things.
Hornagame : In the article the word appears in this form. It is a passive verb from the derivative /hornagam-/ meaning “to be limited” and “Hornagame” would indicate a passive verb of the 3rd persone singular of masculine gender the past tense. Its root verb is /hornag-/ , a active verb whose English equivalent is “(to) limit”. Here (to limit) is included with “(to)” in bracket only because it has a meaning close to the infiitve form of the English verb. Otherwise, /hornag-/ is a verb root and not in its infinitive form which as /hornaguu/ which exactly has the meaning “to limit”. There is also the Noun form (“Hornaga) meaning “Limit”. The statement “sadarkaa afaan dubbiititti hornagame.” Means “It was limited (forced to remain) to the level of a spoken language only; not allowed to develop to a written language.
Shakaruu it is a verb in the infinitive form; it is related to hyperactivity or elated behavior which is usually goal directed to get some thing, or attain a certain goal, or do or perform a certain activity.
Suursaga this is a word coined by blending two words (suuraa & Sagalee) to bear the meaning just like “VIDEO”. Blending is done based on the method the Oromo people used in the past: ex. Abbuuddoo (“the thumb”) from Abbaa and guddoo; qoollajjii from (qoola and jiidhaa) meanig (“freshly removed animal skin after killing”) , and many more: ogbarruu, seerlugaa, xiinsaga, kkf


text: 1Andoo Yurisalemi kittinneena'oyich gijee buushee gommon ittoshich koorii beeto taane. Galaatee Shawooch beeti kittinnee guuphina'oyich "Tuniibote!" iqqa ta gettatoomon, ittoshiyoo ebiyoomon wotta tuniibote! 2Ta waahooba ebi gijee buushoo bi tunataachemmoyich, ta waataan beetee, shiichiree ittoshi qelli qelloona shabaatti shabaattee batti batti aabooba, ebiyoo oogi oogi shambatoo getone, ara shabaattee daggooch Yeeri ittoshich wojitoomon kichiree ittoshi kexi kexooch kotiibote! 3Eechi ittoshi beetee, ta waahooba, "Gibaneetina'one" iqqi ittoshi kaaccimmi asheena'ona ara ittoshi gijee wojoon woraqatoona tookkiree Yurisalem daachiiyemmo taane. 4Wotta Yurisalem taan daachiiyemmi mooyo dana gaata, ara asheena'o taanna tookki hammemmina'one. 5Makidoonee Shawoona hamma ta gabitoyich, aroona beshabee ittoshi waan shaggemmo taane. 6Aree hillooch ta hammemmi xaa'oo aabiicholla tunabe, taan ittoshi deenee ta gommon ta yechemmoyich, diqqich ittoshi waan yagoon qayaachemmo taane; oohee yooyon ittoshi waanaa kichoon qayaachemmo taane. 7Doono Yeeri daaggi gaata, meeti aaboon ittoshi waan yagiya gibanaa ta beetoyich, and gommon beshaabee neexoona ittoshi waan shaggii wottoon shunaache. 8Tunaballi Efesoon baaraachoo shaggimmi wottoon yagemmo taane. 9"Efesoon yagibana" ta ito, meeti asheena'o taach tollo boonoshi tunateenolla, mashaamiti shuunoon ta shuunemmoyich gabini kelloon Yeeri taach qechitoyichiye. 10Wotta Ximootiyoosi taachoomon Doono Yesuusichi shuunoon shuunaa beetone; ebich ittoshi waan bi waa gaata, ittoshina tookki bi beemmi wottoon gaabbaalloon bi beeyemmoyich tuniibote! 11Koniyolla biin hoxaaye! Maneena'on yeshiree ta waan woyemmo bi tunatoyich, iritiyaanoon bi woyemmoyich deenote! 12Andoo no manoo Aphiloosichon ittoshich koorii beeto taane; maneena'ona tookkiree ittoshi waan bi hammemmoyich oogichiqqa biin qollato taane; tunaballi bi mullo and biin "Hambe! Hambe!" getaanoone; tunatee Yeeri biich mashaamiihooba hammemmone. 13Ittoshi qelloon ariibote! Kiristoosichi toommooch beeti ittoshi mullee too'iyoona manjiree neexabote! Shattaayi kupphabote! 14Ittoshi tunii beeto bullin shunoona tuniibote! 15Ta maneena'ote! Isxifaanoosinaa bi kechi asheena'ona Akaayee Shawoochee Kiristoosichi toommooch mullee too'iyoona qaabbeena'o boonoshi tunoon, wotta kittinneena'on gaachiya boonoshi qelloon beshiiqqi immitina'o boonoshi tunoon arii beeto ittoshine. 16And ittoshin ta qollemmi ikka mooyo beetone; ebiyoo eboshiyoomi asheena'onaa boonoshina tookkii shuunaabee yullaa beetina'o bullinoyich ittoshi de'a gettemmoyichiye. 17Isxifaanoosi, Footunaatoosinaa Akayiqoosina hach boonoshi waatoyich emirito taane. Ittoshi aalli xaa'ooch ittoshin tunaqqi ta shapoon ceechitina'one. 18Ittoshi mulloon boonoshi kashiitoomon, ta mulloon kashiitina'one. Ebich eboshiyoomi asheena'on manjiiree waayabote! 19Isiyee Shawooch beeti kittinnee guuphina'o ittoshin diggii beetina'one. Aqilinaa Firikilina, boonoshi kexoochoo kicee beeti kittinneena'o ikkittinoon no danati no Doono Yesuusina gaawichii ittoshin diggii beetina'one. 20Hiniich beeti maneena'o bulli ittoshin diggii beetina'one. Yaafeeti gommona shumeyoona ittoshinaa ittoshina ikkoo baroon diggiibe. 21Ta, Phawuloosi hini diggiyoon ta hajee kishoonaniye ta koorito. 22Doono Yesuusin shunaano koniyolla bi bee gaata, aroo upato tunabe. No Doonocho! Kaata wottaree wobe! 23Doono Yesuusichi wojoo ittoshina tookki tunabe. 24Kiristoos Yesuusina no danati ikkittinoona ta shuno ittoshina tookki beebe.


text:
Categories: Oromia Tags:
6 Responses to “VOA: Gaaffiif deebii Obbo Daniel Dissasaa, ABO/OLF”
-
Ergaan obbo Daan’eel dabarsaan baay’ee kan namatti tolu. Miidiyaan oromoos ta’e kanhabashaa QC OLF tiif haga ammaa sirriitti waltajjii utuu hinkenniifiin turuun isaanii kan nama gaddisisu dha. haata’u malee bilisummaa oromoof gartuuwwan OLF hunda caalaa “determination” fi “self confidence” kan qaban garee kana. Kana booda gareen Shanee garee QC wajjin hojjechuuf qopha’uu qaba. Gareen Kamal ABO dhugaa waan hintaaneef wajjin hojjechuun hindandaa’amu. Ergaa obbo daan’eel keessa kan natti tole har’a illee xiinsammuun oromota tokko tokkoo hinfayyine; “oromoon qophaa isaa qabsaa’uu hindanda’u yoo habashaa wajjin hidhate malee” jedhanii kan amanan ilaalcha gabraa kan qaban jiru isa jedhu dha. Kuni dhugaa dha. Konfideensiin nu keessatti uumamuu qaba. Habashaa irraa gargaarsa nu hinbarbaachisu. Cunqurfamtoota warra akka Afar somaalee sidaamaa waliin taanee gabrummaa fonqolchuu dandeenya.
-
Hello Obbo Dan’eel:
Yoo dandaa’ame shanee wajjin tokko ta’aa. Karoorri isin qabattanii jirtan baay’ee gaariidha.
-
yaadi obbo dani’el jedhan garridha garuu kanan durasi abaashaa wajjin qabsoofnee turee garuu hin milkoofnee amamoo sumalee afaarri kan kana fakkatanii wajjii yoo qabsoonee gaarriidha !
-
yanni obbo daniel disasa baay’e namatti tola sila hojitti nu jijirame baay’e gaaridha gatadaan gadaa bilisumma nuf hata’u
-
Baay’ee namati tola waa hundaa caala kun gaaridha jechuuf immoo dursa hojiti yaa hikatu
-
tokko tahaa,ilaalcha kessan kayyo tokko qofaan olcha.kutaan waali hin qodinaa.


text:
Embasileen United States hojii shorokeessotaaf haaraa miti. bara 2011 afganistan keessatti lootee seentonni Taliban embassi gamasii fi humnootii NATO weeraruu dhaan namoota torba galaafatan.
Bara 2008 Yemen keessatti namoonni hidhatanii fi boombiin embassy gamas jiru alatti dho’e du’uu namoota 19f sababaa ta’e. Bara 1998 keessa Kenya fi Tanzainya keessatti haleellaa boombiitu geggeessame. Kanaanis namoota 200 ol ta’antu du’an.
Amma immoo Libyatti ambasaddora YS Christopher Stervens fi diplomaatonta afurtu wayita leellistoonni qonsiilaa US kan Benghazi jiru weeraranitti ajjeefaman.Ambasaddor christopher Hill Iraq, Koriyaa kibbaa, Poland fi Macedonia keessatti ambasaddora Ameerikaa ta’uun tajaajilaniiru.
Bara 1999 keessa mormitoonni angawoota poolsii humna caaluu dhaanembassyn Macedoinia cabsanii ol seenan. Poolsiin naannoo jiru keellaa sana eeguun waanuma baratame. Garaagarummaan Libya keessa ture garuu jamaan walitti qabame meeshaa gurugddaa qabatee ture.
keellaaleen US naannoo addunyaa jiran yeroo ammaa naga eegumsa isaanii cimsanii jiru. Tarii haleellaan yoo dhaqqaba ta’es hordofaa jiran. Balaan kan akka Wixata darbee erga ga’ee booda naga eegumsa cimsuu irra dursanii dammaquun barbaachisaa dha.


text: 1GODAA galatite! I keha gidiyo gishshaunne aggenna a siiqoi merinaagaa gidiyo gishshau, GODAA galatite. 2GODAI oottido wolqqaama oosuwaa yootanau, woikko a galataa ubbaa qonccissanau danddayiyai oonee? 3Pirddaa naagiyaageetinne ubbaton xillobaa oottiyaageeti anjjettidaageeta. 4Abeet GODAU, neeni ne asaassi kehiyo wode, tanakka qoppa; eta neeni ashshiyo wode, taayyookka alla. 5Hegeenne, ne doorido asaayyo sa7ai kehin, taani be7anaadaana, ne asaa ufaissaa taanikka ufaittanaadaananne neegeetuura issippe taanikka galatanaadaana. 6Nuuni nu aawatudan nagaraa oottida; moorobaanne iitabaa oottida. 7Nu aawati Gibxxen de7iyo wode, ne maalaalissiya oosuwaa qoppibookkona. Aggenna ne siiquwaa darotettaa eti hassayibookkona; Zo7o Abbaa lanqqiyan Ubbaappe Xoqqiya Xoossaa bolli makkalidosona. 8Gidikkokka i ba sunttaa gishshau, ba gita wolqqaa erissanau eta ashshiis. 9I Zo7o Abbaa azazin, abbai meliis; bazzuwan kaalettiyoogaadan, ciimmaa giddoora eta kaalettidi pinttiis. 10Pinttidi i eta ixxiyaageetu kushiyaappe ashshiis; morkketu kushiyaappe eta woziis. 11Eta morkketa haattai mittiis; etappe issoinne attibeenna. 12He wode Israa7eelati a qaalaa ammanidosona; a sabbidosona. 13Gidikkonne, eti i oottidoogaa sohuwaarakka dogidosona. A zoretaa naagennan bantta koyidoogaa oottidosona. 14Bazzon de7iiddi, eti qumaa daroppe amottidosona; qassi Xoossaa paaccidosona. 15Hegaadan i eti woossidoogaa immiis; shin iita harggiyaa eta giddo kiittiis. 16Asati bazzon bantta dunkkaaniyan de7iiddi, Muusanne GODAASSI dummatida ashkkaraa Aaroona qanaatido wode, 17biittai dooyettidi Daataana mittiis; Abiiraama a keetta asatuura moogiis. 18Qassi eta maabaraa giddon tamai eexxin, lacoi he iita asata xuuggiis. 19Koreba Deriyan de7iiddi, worqqaa seerissidi maraa misiliyaa medhdhidosona; medhdhidi he misiliyaayyo goinnidosona. 20Eti Xoossaa bonchchuwaa maataa miya miizzaa misiliyan laammidosona. 21Eti banttana ashshida Xoossaa dogidosona; i Gibxxen gita oosuwaa, 22Kaama biittan maalaalissiyaabaanne, Zo7o Abban, "Hoola!" giissiyaabaa oottidaagaa. 23Hegaa gishshau, Xoossai eta xaissana giis; shin xaissenna mala, a hanqquwaa zaaranau, Xoossai doorido Muusee gidduwan eqqiis. 24Hegaappe guyyiyan, eti a qaalaa ammanenna gishshau, he lo77o biittaa karidosona. 25Eti bantta dunkkaaniyaa giddon zuuzummidosonanne GODAA qaalaayyo azazettibookkona. 26Hegaa gishshau, i eta bazzon xaissanaagaa, eta zerettaa kawotettatu giddon laalanaagaanne biittan sa7an eta bete kessanaagaa ba kushiyaa denttidi caaqqiis. 28Hegaappe guyyiyan, eti Pa7ooran de7iya Ba7aala eeqaayyo goinniyaageetuura issippe gaittidosona; shemppoi bainna eeqatuyyo yarshshettida yarshshuwaa miidosona. 29Eti bantta oosuwan GODAA hanqqetissidosona; hanqqetissin eta giddon iita harggee wodhdhiis. 30SHin Piinhaasi denddidi, eta mooruwaa pirddin, iita harggee eta bollaappe kichchiis. 31Hegeenne, yeletaappe yeletaa gakkanaassi merinau ayyo xillotetta gididi qoodettiis. 32Mariiba pulttuwaa matan GODAA hanqqetissidosona; eta gaasuwan Muuse bolli metoi gakkiis. 33Aissi giikko, eti a yiilloyidosona; yiillotin Muuse doonaappe bessenna qaalai kiyiis. 34GODAI xaissite gin, eti Kanaane asata xaissibookkona. 35He palaappe, eti he asatuura geletti ehettidi, walahettidosonanne; eta de7uwaa wogaa kaallidosona. 36Xoossaa asati eta eeqaassi goinnidosona; hegeenne, etau pire gidiis. 37Eti bantta attumanne macca naata xalahetayyo yarshshidosona. 38Eti xillo suuttaa, Kanaane eeqatuyyo yarshshido bantta attumanne macca naatu suuttaa gussidosona; he suuttan biittai tuniis. 39Hegaadan eti bantta oosuwan tunidosonanne shaaramuxadan eti bantta Xoossaassi ammanettennan ixxidosona. 40Hegaa gishshau, GODAA hanqqoi a asaa bolli eexxi kiyiis; i baageeta shenetiis. 41I eta hara dere asatu kushiyan aattidi immiis; eta ixxidaageeti eta haaridosona. 42Eta morkketi eta naaqqidosonanne bantta sheniyan aissidosona. 43I eta daroto ashshiis; shin eti makkalaayyo gixxidi kiyidosona; bantta nagaraa gaasuwan xayidosona. 44Gidikkonne, i eti waassido waasuwaa siyidi, eta waayiyaa qoppiis. 45I eta gishshau, ba maachchaa hassayiis; aggenna ba siiquwaa daruwaadan eta maariis. 46Eta omooddida ubbai etau qarettanaadan oottiis. 47Abeet GODAU, nu Xoossau, nuna ashsha. Nuuni ne geeshsha sunttaa galatanaadaaninne ne bonchchuwan ceeqettanaadan, kawotettatu giddoppe nuna shiishsha. 48GODAI, Israa7eela Xoossai merinaappe merinaa gakkanaayyo galatetto! Asai ubbai, "Amin77i!" go. GODAA galatite!


text: 1Kii nēē mii :Yēēsu kumānootēy, kuuro chiich nyoo /kiikiikunam kukoroot. 2Kuteep :kiineetanichiich Yēēsu kilē, "Koonēētiin, ngʼōōki chēpō ngʼoo chu kii-ir chiichi kukor? Ngʼōōkichiich ntā chēpō sikiichiich?" 3Kuwālchi :Yēēsu kilē, "Koroteenyiin kimāpootō ngʼōōkichiich ntā ku ngʼōōki chēpō sikiichiich. Koroot :chiichi sikutooku :kaamuukaa Iriin nkōō chiichi. 4Mārēy kee-ira pāyiisyoo Apoo nyoo kiiyookwoon kitākupērēēt āmu mii kuchōōnēy tuurin aku moomii :chiich nyoo tāku-irēy pāyit. 5Kitoomii ngʼwēny, ku aneen lēpooyin nyēpō ngʼwēny." 6Kii nēē waangʼ :Yēēsu kumwoorēy ngʼaleechoochēē kungʼuti ngʼwēny, kutankwar nyungʼwiny akunyira koonyiipō chiichoonēē, 7akumwoochi kilē, "Wiyō uunō koonyiikuuk nkōō toompuluulwoo Siloowaam." (Karkeey kaarinaani lēē Siloowaam nkōō nēē /kumwa kilē /kiikiiyooytō.) Kiwō nyuun :chiichoonēē kuu-uun koonyiichiich akuwaraka kumārārtooy. 8Kuteep keey :piichiich chēpō saangʼ nkōō piich choo kikiikuuro chiichoonēē kusoomēy tukun kilē, "Mā :chiichi nyi kitēpēē ngʼwēny sikusoomsyō?" 9Kumwa :walak kilē, "Inyeentee :nyoonēē." Kumwa :walak kilē, "Acha! Mā :inyeentee, karkeey kipaat nkōō inyeentee." Kumwa nyuun :chiichoonēē inyeentee kilē, "Aneen :nyēēnyi." 10Kuteep nyuun :pichoochēē kilē, "Kiimararta kilē nee :koonyiikuuk?" 11Kuwālchi :chiichoonēē pichoochēē kilē, "Kāngʼuti ngʼwēny :chiichi /kukuurēē Yēēsu akutankwar, nēē ngʼat kunyira koonyiichuuch akumwoorwoon āwoo-uunō keey toompuluulwoo Siloowaam. Āwō nyuun, ku paani koo-uun koonyiichuuch, amararta kilē weel." 12Kuteep :pichoochēē kilē, "Mii ānō :chiichoonēē?" Kuwālchi kilē, "Moonkēt." 13Kunam :pichoochēē chiichoonēē /kiikuusoop akuumut kiwō wōloo mii Parisaay. 14Pērēētuuni kiitānkwārēy :Yēēsu nyungʼwiichoochēē sikuusoop chiichi kii koroot ku kii pērēētuu Sapaatō. 15Kiteep :Parisaayiichoochēē chiichoonēē kiyi ki-ira ākōy kusopyō koonyiichiich. Kimwoochi :chiichoonēē pichoochēē kilē, "/Kiikutankwar nyungʼwiny /akeenyureenaan koonyin, nēē mii paani koowoo-uuntaa, amararta." 16Kumwa :Parisaayiik walak kilē, "Māchōōnēē :chiichi wōloo mii :Iriin āmu mēēkoonyitēy ngʼātuut chēpō Sapaatō." Kumwa :walak kilē, "Muuktooy ānō :chiich nyoo lēē kipngʼōōkiyoon ku-ir tukun chēpō kwōngʼuut choo lēē chu?" Kuchuunchuunnyō nyuun :pichoochēē nkōō kaapkootuutēkwaak. 17Kuureer kuteep :Parisaayiichoochēē chiichoonēē kiikoroot kilē, "Aa, nkōō inyēēn soonyeen oo, itingʼēy nee nyoo imwoorēy akipō chiichoonēē ka-irin imararta?" Kuwālchi :chiichoonēē Parisaayiichoochēē kilē, "Ōōrkooyoontoo Iriin :chiichoonēē." 18Kiimaaran :kāāntōōy chēpō Yāwuutik kilē man kiikoroot :chiichoonēē akiikimararta. Kukuur nyuun sikiichiich 19akuteep kilē, "Nyoongʼwoongʼ :laakwaani? /Kiikunam ku koroot? Ki nēē /kiikunam ku koroot oo, ku āmu nee sikumārārtooy aniin?" 20Kuwalta :sikiichiich kilē, "Kiinkēt :achaan kilē laakweenyoon, ākēēnkēt :achaan kilē /kiikunam ku koroot. 21Mākuunkēt :achaan nyuun kilē āmu nee sikumārārtooy amākuunkēt chiichi /kēēsoopchi koonyiichiich. Ateepee inyeentee kumwoorwook, ōōw :chiichi nyoo muukēy kuwālu inyeentee." 22Kiimwa :sikiichiich kilēē nyoonēē āmu kiiwar kāāntōōyiichoochēē pō Yāwuutik. Kiikiikumwa kāāntōōyiichoochēē kilē chiich aka tōkōl nyoo ngʼāloolēē kilē :Yēēsu ku Meesaaya, /kēē-ōōnēē sinakōōki. 23Kiyoonēē nyi kii-ir sikiichiich kumwa kilē, "Ōōw :chiichi, ateepee inyeentee." 24Kuureer kukuur :pichoochēē chiichoonēē kiikoroot akumwoochi kilē, "Itōrōōr Iriin akiimwaa ngʼal chēpō man! Kiinkēt :achaan kilē :chiichi kēēsoopin ku kipngʼōōkiyoon." 25Kuwālchi :chiichoonēē pichoochēē kilē, "Moonkēt :aneen kilē kipngʼōōkiyoon :chiichoonēē ntā mā kipngʼōōkiyoon. Kir ākoongʼo nyoo ānkēt :aneen ku nyi: Kyaakoroot :aneen nkanyi kaamararta aniinee." 26Kuteep :pichoochēē kilē, "Kii-iruun nee :chiichoonēē? Kiisoopin koonyin kilē nee?" 27Kuwālchi :chiichoonēē pichoochēē kilē, "Nku koomwoorwook amootēērēy. Āmārēy ateera kuureer nyēpō nee? Ara, āmārēy ālēkuu tuupiichiich sōō?" 28Kumuul :pichoochēē chiichoonēē akumwoochi kilē, "Inyēēn tupiintoo chiichoonēē, kēēpoochaan Muusa. 29Kiinkēt :achaan kilē kiingʼāloolchi :Iriin Muusa. Mākuunkēt :achaan mpō kilē chōōnēē ānō chiichoonēē!" 30Kuwālchi :chiichoonēē pichoochēē kilē, "Pō kwōngʼuut ngʼaleechu! Koolē moonkēt wōloo kiichōōnēē :chiichoonēē? Nku kēēsoopkoon koonyiichuuch. 31Kiinkēt kilē mātēērchinii :Iriin kipngʼōōkiis. Tēērchinii piich choo koonyitēy inyeentee aku-irēy mākuutēchiich. 32Toomō /keeteer chiich pērēētuu aka nyoo /kiikuusoop chiich koonyin nyoo /kiikunam kukoroot ākōy kimararta. 33Ntā kāmāchōōnēē :chiichi wōloo mii :Iriin, ntā moomii kir nyoo irēy." 34Kuwālchi kāāntōōyiichoochēē chiichoonēē kilē, "Kiinyēēn kipngʼōōkiyoon kungʼeetee /keenamin nkanyi imārēy tyama ineeteech?" Ku-oon :pichoochēē chiichoonēē kuwēērō sinakōōki. 35Kii nēē teer :Yēēsu kilē /kiikee-oona chiichoonēē sinakōōki, kunyōōru chiichoonēē akuteep kilē, "Irānēy Wēēroo Chiich?" 36Kuteep :chiichoonēē Yēēsu kilē, "Nyoo koonyitoot, mwoorwoon kee, ngʼoo :nyoonēē, saaran?" 37Kumwoochi :Yēēsu chiichoonēē kilē, "Kaa-iroo inyeentee aniinee. Inyeentee :nyēēnyi āngʼāloolēy tōkōl." 38Paani kateer :chiichoonēē ngʼālyoontoonoonēē, kukutungʼō taayuu Yēēsu akilē, "Kiptaayaan, kaaraniin." 39Kumwoochi :Yēēsu kilē, "Kyoochōōn ngʼwēny ārwoochi piich tākumararta :choo kōryootēēn, aku kōryō :choo mārārtooy." 40Kiimii :Parisaay choo kiikiituupaata Yēēsu. Paani kateer ngʼaleechoochēē kiimwoorēy :Yēēsu, kumwa kilē, "Imārēē lēē kichaan kōryootēēn?" 41Kuwālchi :Yēēsu pichoochēē kilē, "Ntā kookōryootēēn, ntā kāmootingʼēy ngʼōōki. Ku paani kaamwaakwaan kilē āmārārtooy, kungʼuutuuy nyoonēē kilē tootāsēēkwaan taay nkōō ngʼōōkiikwook."


text: 1Yesuusi enttako, "Taani hinttew tuma odays; Xoossaa kawotethay wolqqara yeyssa be7onna hayqqonna issi issi asati hayssan de7oosona" yaagis. 2Yesuusi usuppun gallasappe guye, baara Phexiroosa, Yayqoobanne Yohaannisa ekkidi, entta xalaala gita deriya bolla kessidi entta sinthan laamettis. 3Iya ma7oykka phoolis; sa7an ma7o meecciya oonikka geeshshanaw dandda7onnayssa mela daro booxis. 4He heedzu tamaareti, Eliyaasinne Musey Yesuusara odettishin be7idosona. 5Phexiroosi Yesuusa, "Asttamaariyaw, nuuni hayssan de7eyssi nuus lo77o; nu heedzu shaqarata issuwa new, issuwa Muses, qassi issuwa Eliyaasas shaqarana" yaagis. 6Iyaranne hankkotara daro yayyida gisho I ay giyakkoka eribeenna. 7Hessafe guye, shaaray yidi entta kammin shaarappe, "Hayssi ta dosiya, ta Na7aa, I geyssa si7ite" giya qaalay yis. 8Ellesidi entti yuushshi aathi xeelliya wode Yesuusappe attin haraa oonakka bantta matan be7ibookkona. 9Entti deriyappe wodhdhishin, Yesuusi enttako, "Asa Na7ay, hayqoppe denddana gakkanaw, hintte be7idabaa ooddeskka odoppite" yaagidi kiittis. 10I kiittidayssa entti, "Ero" gidi, "Ha hayqoppe denddo geyssi woygusee" gidi, bantta giddon odettidosona. 11Entti zaaridi, "Higge asttamaareti, 'Eliyaasi koyrottidi yaanaw bessees' ays goonaa?" yaagidi oychchidosona. 12Yesuusi zaaridi "Eliyaasi koyrottidi yidi, ubbabaa giigisees; yaatin, ays Geeshsha Maxaafay, 'Asa Na7ay daro waayettana ixettana' yaagi gidi oychchis. 13Shin taani hinttew odays; Eliyaasi yis; qassi iyabay Geeshsha Maxaafan xaafettidayssada, asay iya bolla bantta koyidabaa oothidosona" yaagis. 14Yesuusi, Phexiroosi, Yayqoobinne Yohaannisi hankko iya tamaaretakko simmidi yaa wode daro asay entta yuushuwan eqqidaysatanne higge asttamaare gidida guutha asati enttara palameyssa be7idosona. 15He daro asay Yesuusa be7ida wode malaalettidi, ellesidi iyaakko woxxi yidi, iya sarothidosona. 16Yesuusi ba tamaaretakko, "Enttara ay palameetii?" yaagidi oychchis. 17He daro asa giddofe issi uray zaaridi, "Asttamaariyaw, ta na7aa bolla odetethi diggiya tuna ayyaanay de7iya gisho iya neekko ekkada yas. 18Ha tuna ayyaanay iya oykkiya wode ubban, iya shocci yeggees; iya doonara gopponttoy yees; qassi achche garccisees; asatethayka minnees. Iyappe ha tuna ayyaanaa kessana mela, ne tamaaretas odas, shin kessanaw dandda7ibookkona" yaagis. 19Yesuusi zaaridi enttako, "Ammanonna ha wodiya asaw! Taani hinttera awude gakkanaw daane? Qassi hinttena awude gakkanaw dandda7anee? Na7aa taakko haa ekki yiite" yaagis. 20Entti na7aa iyaakko ehidosona; he tuna ayyaanay Yesuusa be7ida mela na7aa kokkorssis; na7ay sa7an kunddidi, doonara gopponttoy toofu gishin gonddorettis. 21Yesuusi he na7aa aawakko, "Hayssi ne na7aa oykkoossappe ay mela wode gidanee?" yaagidi oychchis. Na7aa aaway, "I guuthan de7ishin oykkis. 22Iya wodhanaw daro wode tamaninne haathan yeggees, shin ne dandda7ikko, nuus qadhettarkii, nuna maaddarkii" yaagis. 23Yesuusi iya, " 'Neeni dandda7ikko gay?' Ammaniya ooddeskka ubbabay dandda7ettees" yaagis. 24Ellesidi na7aa aaway ba qaala dhoqqu oothidi, "Taani ammanays, shin gujja ammananaada tana maaddarkii" yaagis. 25Yesuusi asay dari dari beyssa be7idi, tuna ayyaanaa, "Ha tullenne muume ayyaanaw, ha na7aappe keya gada nena ta kiittays; qassi nam77antho iyan geloppa" yaagis. 26He tuna ayyaanay waassidi, na7aa daro kokkorssidi, iyappe keyis. Na7ay hayqqida daanin, daro asay, "Na7ay hayqqis" yaagidosona. 27Shin Yesuusi na7aa kushiya oykkidi denthin, na7ay denddi eqqis. 28Yesuusi soo gelidayssafe guye iya tamaareti, "Nuuni he tuna ayyaanaa kessanaw ays dandda7ibookko?" yaagidi Yesuusa dumma oychchidosona. 29Yesuusi zaaridi, "Hessa melay woosappenne xoomappe attin haraban keyanaw dandda7enna" yaagis. 30Entti he bessaafe denddidi, Galiilara aadhdhidi bidosona; Yesuusi ba de7iyasuwa oonikka erana mela koyibeenna. 31I ba tamaaretakko, "Asa Na7aa, asi asas aathi immananne wodhana; I heedzu gallasappe guye, hayqoppe denddana" yaagidi tamaarssees. 32Shin enttaw I geyssi gelibeenna; qassi iya oychchanawukka yayyidosona. 33Entti Qifirnahoome katamaa bidi soo gelidayssafe guye Yesuusi enttako, "Ogen ay odetteetii?" yaagidi oychchis. 34Shin entti, "Nu giddon ubbaafe aadhdhanay oonee?" yaagidi palamida gisho si77i gidosona. 35Yesuusi uttidi, tammanne nam77u tamaareta xeegidi, "Oonikka sinthe aadhdhanaw koykko, ubbaafe guye aadhdhidi, ubbaas aylle gidanaw bessees" yaagis. 36Issi guutha na7aa ekkidi, entta giddon essis; he guutha na7aa idimmidi enttako, 37"Hayssa mela guutha naytappe issuwa ta sunthan mokkiya oonikka tana mokkees; qassi tana mokkiya oonikka tana kiittidaysaka mokkeesippe attin ta xalaala mokkenna" yaagis. 38Yohaannisi, "Asttamaariyaw, issi asi ne sunthan tuna Ayyaanata kessishin nuuni be7idi, nu bagga gidonna gisho iya diggida" yaagis. 39Shin Yesuusi, "Oonikka ta sunthan Xoossay oothiya malaatata oothidi, ellesidi ta bolla iitabaa odettanaw dandda7ey baynna gisho diggofite. 40Nubaa ixxonna uray nu bagga. 41Taani hinttew tuma odays; hintte tayssata gidiya gisho oonikka hinttew ta sunthan halo haathi uyanaw immikokka, ba woytuwa ekkana. 42"Tana ammaniyaa ha guuthatappe issuwa balethiya oonikka, gaachcha wogga woxa ba qodhen qachchidi, abban wulliyako iyaw lo77o. 43- 44Ne kushey nena balethikko, qanxa hola. Neeni nam77u kushera to7onna gaanname taman yegetteyssafe, duuxa kushera de7uwa geloy new lo77o. 45- 46Ne tohoy nena balethikko, qanxa hola. Neeni nam77u tohuwara gaanname taman yegetteyssafe, wobbe gidada de7uwa geleyssi new lo77o. 47Ne ayfey nena balethikko, wooca kessa hola. Neeni nam77u ayfiyaara gaanname taman yegetteyssafe, issi ayfiyaara Xoossaa kawotethaa geleyssi new lo77o. 48Yan entta miya guxuney hayqqenna, tamaykka to7enna. 49"Yarshshoy maxinen geeyeyssa mela asi ubbay taman harqettana. 50Maxiney lo77o, shin I mal77onna ixxiko, zaaridi waati mal77ethanee? Hinttenan maxiney de7o. Yaanidi issoy issuwara sarotethaan de7ite" yaagis.


text:
Germany: Ibsa Ejjennoo tokko -laman
Caamsaa 8, 2012
Miseensotii Tokkuma Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii(TBOJ) fi ,Oromoo Munshinii fi naannoo isaa jiraatan Caamsa 5 bara 2012 magaalaa Munshinitti waliiti dhufanii jaallan qabsaawota Oromoo otuu koloneffataa Itiyoophiyaa falmanuu yeroo gara bakkaa fi haala gara garaa jalatti lubbuu isaanii jijjiira hinqabne dabarsanii kennan yaadatanii oolanii jiru. Akkuma beekamuu guyyaan gootota Oromoo kan kabajamuu Ebla 15 yoo ta’uu haala jireenyaa biyyaa ambaa irraa kan ka’ee Oromoonni bakka jiranitti guyyaa fi haala isaaniif mijayyeetti kan yaadatan ta’uun isaa ni beekama. Dhuma yaadannoo kanarratti miseensotii TBOJ fi Oromooti bakka kanatti argaman ibsaa eejjannoo armaa gadii kana baasuun xumuranii jiru.
I. Qabsaawonni fi jaarmiyooti bilisummaa Oromoof qabsa’aan garaa-garummaa isaan gidduu furun yaada ana malee dhaabni Oromoo kan biraan jiraachuu hin qabu jedhurra ol-guddatuun akka wal_hubannoon bilisummaa Oromotiif qabsaa’an fi xiyyeeffannaa isaanis kara diinatti godhan waamicha goona.
II. Gurgurtaa lafa Oromoo fi ummattoota cunqurfamoo biraa impaayera Itophiyaa keessatti argamanii irratti motummaan Wayyaanee adeemsisaa jiru jabeesinee mormina.
III. Eenyummaa Oromoo jijjiruuf(demographic change) akeekkate qubsumma seeraan alaa ummatoota amma mootummaan TPLFn geggeefamu ni mormina.
IV. Nageenya ollaan wajin jiraachuu sabootaa jeequun umurii isaa dheerraffatuu kan barbaadu mootummaan Wayyaanee ummatoota bara dheeraa nagaa waliin jiraatan walitti buusuun lubuu hedduu fi qabeenyaa hedduu dhabamsiisaa turee jira. Ammas gochaan akkasii kun naannoo baha Wallagaa keessatti ummata Oromoo fi Gumuz giduutti deemaa jira. Gochaa akkasii kana cimsinee dura dhaabbanna.
V. Mootummaan Wayyaanee yeroo hedduu bakka tokko ykn saba tokko oggaa rukutuu barbaaddu dursee sababa sobaa qindeesee midiyaa isaatti dabarsa.Itti aansee akka waan ragaa qabatamaa argatee godhee tarkanfii shororkessummaa hojjataa. Haaluma kanaan baatii darbe keessa mataan mootummaa Itophiyaa Mallas Zenawii naanoo Oromiyaa Baaleeti fi Arsii kessa maadhee Alqaayidaa arganne jechuun dursee sababa kijibaa uummee dubbgatuun isaan ni yaadatama. Sababii kijibaa kanarratti hunda’auudhaan ummata nagaa n Masjiidatti Rabbi kadhatee galuu rasasa itti banee ajjessuu isaa jabessinee balaaleffana. Mucaa waggaa 6 dabalatee Oromoota mootummaa shororkessa kana dhumaniifis gaddee nutti dhaga’amee ibsinaa
VI. Guyyaa gootota yeroo kabajjinu kana hoganootin ABO bakka adda addatti wal hiranii jiranii fi dhugumaan qabsoo bilisummaa Oromootti amanan, rakkoo isaanii gidduu jiru gad ta’anii furuun uummata Oromoo afaan faajjii kessa baasanii akka isaanii dinarratti xiyyeeffatan maqaa gootota wareegamanitiin gaafannaa.
VII. Jarmiyooti uummata( civic groups) kan akka Hawaasoota Oromoo, jaarmiyaa hayyootaa fi kkf fakkataan, murnotaa fi dhaaboota siyaasaatti of-hidhuu dhiisanii dhimma Oromoo irratti bilisa ta’anii akka hojjataan yaadachiisaa, rakkoo qabsoo Oromoo kana kessatti qaama bilisaa ta’aanii dhaaboota qabsoo bilisummaa Oromoo irratti dhiibbaa barbaachisu akka godhanii waamicha goona.
Injifannoon ummata oromoof!!
Qabsawwan ni kufa !!
Qabsoon itti fuffa!!
Caamsa 5 bara 2012
Munchen-Germany
–Gabaasaa Walgayii Gootota Oromoo Mushiin (barnoota dhihaate guututti)


text:
Waaqayyo nu waliin Jira! Amantiin kaanees ni ijaarra, Keessi keenyas abdiin guuteera.
Waaqayyo mooticha Faares “Qiiroosiin” Yerusaalem keessatti mana qulqullummaa akka deebisee ijaaruuf isa abboomee yaada isaas ni kaase. Mootichis sabni Israa’el warri booji’amanii jiran biyya isaaniitti deebi’anii Yerusaalem keessatti mana qulqullummaa akka ijaaraniif labsii labse. Waaqayyos akka isaanii waliin jiru saba Israa’elitti ni hime.
Angafoonni, Luboonni, Leewwonni Yihudaa fi Beniyaaminis dhaamsa kana akka dhaga’aniin
biyya isaanii Isiraa’elitti deebi’anii galan. Mana qulqullummaa Iyerusaalemitti deebisanii
ijaaruufis ni ka’an. Warqeen, meetiin, horoonni qe’ee fi mi’ooleen gati jabeessa
qabanis ijaarsa mana qulqullummaa kanaaf jechaa waltti ni qabgaman. Mootichis qabeenyaa
qabu hunda gadi baasee ni kenne. Luboonni, Leewwonnii fi hangafoonni Isra’elis
wal-
Waldaan Kristaana Oromoo Torontos akkuma saba Israa’el kana mana qulqullummaa ijaaruuf harka walqabatanii ka’anii jiran. Qabeenyaa fi humna isaaniis otuu hin qusatin gumaachuu irratti argamu. Waaqayyos mullata isaanii kana akka bakkaan ga’u amantii fi abdii guutuu qaban. Fuula Waaqayyoottis alkanii fi guyyaa kufuudhaan kadhata isaanii Waaqayyotti dhiheessaa jiran.
Warri jaalalli Waaqayyoo laphee keessan xuqee fi mullati guddaan kun akka bakka ga’u waldaa kanaaf hawwitan hundinuus karaa barbaachisaa ta’een akka humna keessanii fi Waaqayyo isinitti mullisetti akka nu nubira dhaabattan waldaan kun maqaa Waaqayyoon isin gaafatti.
Nu quunnamuu yoo feetab as tuqaa.
Tokkumaan keenya Humna keenya!


text:
Yemen: Human Rights and Oromo Awareness – Baqattoota Oromoo Yaman Magaalaa Sana’a irraa
Baqattoota Oromoo Yaman Magaalaa Sana’a irraa | Waxabajii 25, 2012
Akkam nuuf jirtu obbaleewwan keenya nagaadhaa!
Nu hordofuun keesan baayisee nugamachiiseera, bkki hidhaa nuti keesa jirru guyu guyu waan sakata`amuuf dhoksaa dhaan dalgna waan ta`eef baruu keesan amma kana agare. Documenti darban heduu yeroo gabaaba qabnu kana keesatti barbaane baasuuf waan nu ibuuf heedumminaan ka argachuu dandeesan (www.youtube.com/oromorefugeesyemen)jalatti.
Nu bkka buoota qobaatti eega nuhidhanii biyyatti isin darbnna jechuun waan nu doorsisaa jiraniif lubbu keenyaaf sodaachisa waan ta`eef kanaraa nubaraaruuf nu iyaa. Gara biraatiin ijooleef haawan oromoo mana hidhaa dadaa duwwaan hojjatamee keesatti nyaataaf ugaati malee waan darbatamanii jiraniif aduuf bokkaan beelaa waliin nuraa fixaa jira nyaatni nuti qabnu gargaarsa ilmaan Oromoo alaa jiraniin fayadamuun guyuuti daabo(kudama) lama bitachuu dhaani.
Attachmenti; image196,188fii video17 irratti ittigaafatama mana hidha kanaatu warra embaasi waliin hidhamtoota (dubartootaa) bira senuun foto kaafnaan jarrimoo iyyuun bishaan xurii irratti ganaqanii ofiraa baasan. akka aada biyya kanatiin irri dubartoota bira senuun orkaadha. tufii seene malee. video 19 immoo yeroo roobni irratti roobu agarsiisa. Mee ilaala biyya lamataa keesatti baqataan seera UNHCRn mana hidhaati darbatamee roroon akkana sukkaneesa ita`e yoo irratti adem sifamu.
Baqattoota Oromoo Yaman Magaalaa Sana’a.
Koree Qunnamtii Alaa fi Keessaa.
–Emailii: ittafaa abdisabo@gmail.com


text:
Categories: Ethiopia Tags:
WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Tokkoffaa
Taammanaa Bitimaa irraa | Hagayya 10, 2012
Yeroo ammaa kana qilleensa fi bubbee garagaraatu waayee impaayera Toopphiyaa irratti wanneen garagaraa hafarsaa jira. Kunis kan sababeeffate waayee dhukkubsannaa yookaan du’aatii muummicha ministeerotaa, Mallas Zeenaa ti. Inni fayyus, fayyuu baatus; dabrus, dabruu baatus impaayerittii akka kanaan duraatti bituun hin dandayamu. Impaayerittiin keessi ishii rirmaa fi bacoodhaan, daanawoo fi shilmiidhaan nyanyaatamteetoo akkaan bosobbose haala akkanaa kana jalaa miliquu gonkumaa hin dandeessu. Mootummoonni abbootii irree otoo shimala uummatootaa fi sabootatiin dhawamanii hin kufin dursanii raafamu. Raafamni isaanii kun jalqaba kufaatii isaaniiti.
Kana baargama ceenetoo fakkeenya wayii barbaaduu otoo hin taane, achumma impaayerittii keessaa arguun ni dandayama. Mootummaan Hayila-Sillaasee fi kan Dargii fakkeenya gaarii nuuf tahuu dandayu. Tole, kufaatiin warra Wayyaaneewoo dhiyaatee jiraa, innoo waan akka du’aa hin oollee, nuti Oromoonni haala fi qopphii akkamii keessa jirra? Gaafiin kiyya kun jaarmolee Oromoo hundaa fi dhalawwan Oromoo maraafi. Nama yookaan gurmee duraan of-qoppheessetu, haala akkanaa kanatti dhimma-bawuu dandaya. Kan of hin qoppheessine immoo warra duraan durseetoo of-qoppheessitu meeshaa godhachuun dhimma-ittiin baya. Kurfiiwwan kun immoo maal maal faa akka tahan ibsuun barbaachisaa dha. Garuu, otoo inni kun hin ibsamin, haalli Qabsoon Bilisummaa Oromiyaa amma keessatti argamuu hammi tokko armaan gaditti lafa kaayama. Read more…
Categories: Oromia Tags:
Meseret Defar Tola wins women’s 5,000
Aug 9, 2012, London, England (Sports Network) – Meseret Defar Tola put in a strong kick as reigning Olympic champion Tirunesh Dibaba faded on the home stretch, overtaking her Ethiopian teammate to win the women’s 5,000 meters Friday.
Defar completed the race in 15 minutes, 4.25 seconds to earn her second gold medal at the distance. She won the event at the 2004 Athens Olympics, but has been overshadowed in more recent races, including a bronze in 2008. Read more…
Categories: Sport Tags:
Five Oromo Women Athletes Battle for Gold Medal Today at 20:05 UK Times
August 10, 2012 (Ayyaantuu.com) – Five Oromo women athletes out of 15, in the whole world, have qualified to compete for 5000m gold medal today in 2012 London Olympics at 20:05 London times or 15:05 EDT in US or 22:05 Finfinnee times. While Tirunesh Dibaba, Meseret Defar and Gelete Burka run for Ethiopia, Shitaye Eshete and Tejitu Daba will represent Bahrain. Almensh Belete ranked 19th in the first run off and did not qualify. Almensh is a citizen of Belgium. Only those who ranked 1-15 have qualified.
Categories: Sport Tags:
Oromo: Seife Nebelbal Radio Program, Aug 10, 2012
Interview with Taha Abdi, one of OLF High Ranking leaders.
Categories: HOA News Tags:


text:
VOA Afaan Oromo: Finfinnee Naannoo Bole ti Mana Diigaa Jiruu
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
WASHINGTON DC — Magaalaa Finfinnee naannoo Boolee Bulbulaa jedhamu aanaa 12 keessatti mootummaan manneen 400 ol diiguu isaa jiraatonni ibsanii jiru.
Waggootiitorba caalaaf iddoo kana keessaa jiraataa akka turan kan ibsa jiraatonni tajaajiila Ibsaa fi Bishaanii mootummaan nu ehamee galfanne jirra jedhu.
Jiraatonni iddoo kanaa harka saddettamaa ol Oromoo waan taaneeef bakka dahannaa Adda Bilisummaa Oromooti jechuun nu shakkaa eega turanii booda dhuma irratti yeroo mummichi ministeera Itiyoophiyaa duraanii Mallas Zenaawwii du’an warra bo’icha hin deemne irratti fulleffachuun tarkaanfii kana nu irratti fudhatan jedhu.
Bulchaan aanaa 12 obbo Amdee Tasammaa deebii gama mootummaa gaafatamanii waan isaa hin beeku, kan dubbannu yoo jiraate waajiira keenya kottaa nu dubbisaa jedhanii jiran


text: 1Hegaappe simmin, Kawuwaa Arxxekssiisa hanqqoi dochchiis; dochchin Kawiyaa Asxxiina oottidobaanne ikka i bollan kessido awaajuwaabaa qoppiis. 2He wode kawo keettan oottiya ashkkarati a hagaadan yaagidosona; "Lo77o puulaara de7iya geela7o macca naata koyidi, kawuwaassi ehaana mala, 3ne kawotettaa giddon de7iya biittatu ubban halaqata suntta. Etikka lo77o puulaara de7iya geela7o macca naata dooridi, Suusa katamaa ehiidi, maccaasau giigida keettan wottona. Hegan he maccaasaa keettau halaafe gidiya kawo mureessaa Hegaaya kushiyan eti de7ishin, eta puulaa loittiyaabai ubbai etau imetto. 4Hegaappe guyyiyan, kawuwaa ubbaappe aadhdhada ufaissiya geela7iyaa Asxxiini sohuwan kawiyo gidu" yaagidosona. Yaagin ha zoree kawuwaa ufaissido gishshau, kawoi hegaadan oottiis. 5Hegan Suusa kataman issi Marddikiyoosa giyo Aihuda biittaa asi de7ees. Ikka Yaa7iira na7aa; Yaa7iiri SHim77a na7aa; SHim77i Biniyaama zare gidiya Qiisa na7aa. 6Baabiloone Kawoi Naabukadanaxoori Yihudaa Kawuwaa Yo7aakiinanne hara Aihuda asaa olan omooddidi efiido wode, Marddikiyoosi etaara issippe biidaagaa. 7Gido shin, i he biittan de7iiddi, ba aawaa ishaa na7iyo, Ibraisxxe qaalan Hadaaso geetettiya Asttiro banaara wottidi dichchees. Asttira merankka qottankka keehi puulanchcha. I aawainne aayyiyaa haiqqoogaappe guyyiyan, Marddikiyoosi o efiidi, ba macca na7iyo oottidi dichchiis. 8Kawoi kessido awaajuwaanne azazuwaa maaran, Suusa katamaa ehiido doorettida daro geela7otuppe issinna Asttiro. Akka yaada, maccaasau giigida keettaa halaafe gidiya Hegaaya giyoogaa aawatettan uttaasu. 9Hegaayi Asttiro be7ido wode, in keehippe ufaittiis; o dumma xeelliis. Yaatidi sohuwaarakka maanau dumma qumaanne bollaa gorppettiyo tishshaa iyyo immiis. Qassi iyyo oottanau kawo keettaappe doorettida laappun danggiriixeta sunttidi, maccaasau giigida keettan, kifile ubbaappe aadhdhidi lo77iya kifiliyan onne i danggiriixeta efiidi wottiis. 10Marddikiyoosi iyyo kasetidi odidoogaadan, Asttira Aihuda asa gidiyoogaa oossinne odabeikku. 11Qassikka Marddikiyoosi Asttiri payyatettaanne iyyo haniyaabaa eranau, maccaasaa keettaa sinttaara hachchi hachchi yaanne haanne hemettees. 12Geela7oti kawuwaakko gelanaappe kasetidi, issi laittaa kumettaa bantta puulaa loittiiddi gam77oosona; hegeekka, koiro usuppun aginaa karbbiyaa zayitiyan gorppettiiddi gam77idi, naa77antto usuppun aginaa qassi, lo77o sawiya shittuwan gorppettoosona. 13Hegaappe guyyiyan, issi geela7iyaa kawuwaakko geliyo wodee gakkiyo wode, ba koyido maayuwaa maaya puulattada, maccaasaa keettaappe kiyada, kawoi de7iyoosaa gelausu. 14Qammi gelada, kawuwaara aqidoogaappe hini baggan, wonttin maallado kiyausu. Kiyin kawo baakkoti de7iyo hara keettaa o efoosona. Efin he keettaassi halaafe gidiya kawo mureessai SHa7ishagaazi o naagees. Kawoi dosidinne i sunttaa xeegidi, "Onakko ehiite" gaana xayikko, a naa77antto kawuwaakko gelanau danddayukku. 15Hegaa gidishin, kawuwaakko geliyo kayai Asttiro gakkiis. Asttira Marddikiyoosa aawaa ishaa Abihaila na7iyo; Marddikiyoosi ba na7iyo kessidi dichchidooro. A maccaasau giigida keettau halaafe gidiya kawo mureessai Hegaayi zoridoogaadan maayuwaa maayaasu. O be7ida ubbai i puulaa nashshiis. 16Arxxekssiisi kawotido laappuntta laittan, Tebeeta giyo tammantta aginan Asttira kawoi de7iyoosaa gelaasu. 17Gelido wode, kawoi hara maccaasa ubbaappe aattidi, o dosiisinne hara geela7otu ubbaappe in ufaittiis. Hegaa gishshau, kawotaa kallachchaa i huuphiyan goxxidi, o Asxxiini sohuwan kawiyo kessiis. 18Hegaappe guyyiyan, kawoi Asttiri bonchchuwaassi gita gibiraa giigissiis. Giigissidi halaqatanne biittaa aissiyaageeta xeesiis. Qassi ba kawotettaa giddon ufaissa baalai bonchchettana mala awaajjidi, imotaakka ba kehatettaa keenaa huuphiyan huuphiyan immiis. 19Hegee hegaadan de7ishin, Marddikiyoosi kawuwaa keettan halaqa gididi sunttettiis. 20Asttira Aihuda asa gidiyoogaa ha77i gakkanaashinkka oossinne odabeikku. O Marddikiyoosi, "Odoppa" giido gishshau, kase na7atettan azazettiyoogaadan, ha77ikka ayyo azazettaasu. 21Marddikiyoosi kawo keettan oottiiddi de7iyo wode, kawoi de7iyo kifileta geliyo penggiyaa naagiya kawo mureessatuppe naa77ati, Bigitaaninne Tereshi Kawuwaa Arxxekssiisa morkkidi, woranau maqettidosona. 22Eta maqquwaa Marddikiyoosi siyidi, Kawee Asttirissi yootin, akka Marddikiyoosa sunttan kawuwaassi yootaasu. 23Yootin kawoi yohuwaa loittidi, qoridi xeelliyo wode, yohoi tuma gididi beettin, he naa77u asata kocan kaqqidi woriis. Ha hanotettaikka Kawuwaa Arxxekssiisa Taarikiyaa Xaafiyo Maxaafan xaafettiis.