text:
Damee Buruu Irraa
Saadasa 11-13, 2016 dramaa ODF fi OPDO Oromoon hin dhageenye ykn hin agarre yoo jiraate warra wal quunnamtii biyya lafaa irraa cite uummata Oromoo bal’aa qofa tahuu qaba .Seenaa qabsoon uummata Oromoo keessa godaannee as gahee warri beeknu dhaloota qubee hara’a qabsoo uummata Oromoo gatittii isaatti ol fudhate wareegama madaalii hin qabne baasaa jiruuf ibsuu yoo dhagannee dhiigni gootota Oromoo nu gaafata. Nuyi seenaa beeknu ibsuu malee murtii fi hubannaa barbaadu kan fudhachuu qabu warra seenaa Qabsoo uummata Oromoo hordofuu taha. Waan tokko kana booda kan ifa tahuu qabu jira. “Fanxoo dhoksuun dhukkuba hin fayyisu “,jedhan. Qabsoon uummata Oromoo akka hin miidhamne sodaachuu irraa kan ka’ee warra qabsoo uummata booressaa fi doomsaa jiran afaan qabanii ilaaluun dogongora guddaa dha. Hundi keenya iyyuu seenaa durati itti gaafatamuuf tenya. Hojiin keenya inni duraa seenaa agarree fi hubanne uummataa ibsuu dha. Ummatni bal’aan Oromoo akka barbaadetti seenaa keessa dabarree fi itti jirru kana dhugeefachuu ykn tasa baasee gatuuf mirga qaba.
Wal gahii Atlaantaa itti waamamee raawwate kanas hubannoo kanan haa ilaaliu . Atlantaa irratti wal gahii warri waamu dhoksaan namoota akeeka isaanii kana ni fudhatu jedhanii yaadaan qofa qubaan lakkawwanii waaman. Warri waaman kun waan tokko isaan godhu ABO jibuu fi ijaarsota Habashaa keessa turuuf seenaa gahaa qabaachuu dha. Tokko tokkoon namoota wal gahii kana irraa hirmaatanii seenaan namumaa isaanii yoo qaratame kana irraa waan adda hin tanee raga barbaacha hin dhaqu. Sab boontonni , beektonni fi baratoonni Oromoo warri waa’ee Oromoo irratti beekumsaa guddaa qabanii fi Kitaabota hedduu maxxansanii saba isaaniif gumaachan hin waamamne. Ijaarsonni qabsoo bilisummaa Oromoo gargaaran ykn naasuu qabaniif lagatamaniiru. Kun otoo Kanaan jiruu kan wali gahii kana qopheessuu fi qindeessuu garee ODF fi OPDO turan. ODF Lencoo Lataa fi Dimaa Nogoon yaroo geggeefamuu, OPDOn immoo Junadiin Saddoo presedantii OPDOn hooganameetu jira.
Warri kun harki isaanii xurii qaba. Seenaa xuraas qabu. Dhiigni ilamaan Oromoo isaan iyyachaa jira. Kan Junadiin Saddoo ajjeesse fi ajjeesiise dhalootni qubee waan beekuuf har’as diinummaan OPDO sadarkaa ol aanatti uummata Oromoo irratti boba’a waan jiruuf waa’ee OPDO kaasuun yaroo balleessuu dha. Junadiin Saddoo eennyuu? OPDOn uummata Oromoof wagaa dhigadamii shan guutuu maal hojjechaa ture? Har’oo maal hojjechaa jira ? isa jedhu akka qorataniif warra maxxansaa kana dubbisaniif dhiisa.
Amma xiqqoo tokko seenaa warra ODF namooni hin beekne ykn hin hubanne akka hordofaniif kaasuun fedha. Waa’ee isaaniis taahu qixxeelamanii irraan jalqaba. Akkuma har’a kana mootummaan Impaayara Itopiyaa tokko kufee yaroo haaraan bakka bu’uu barbaachisaa tahee argamuu ture irraan jalqabuu fedha. Bara 1991 Motummaan Dargii batala kufaa waan jiruuf Mootumaa cee’umsaa ijaaramuu keessaa qoda fudhachuuf erga murtefatanii booda Ijaarsota Oromoo, IFLO kan Jaarraa Abba Gadaan geggeefamu, Tokkichummaa Kan Jenarala Waaqoo Guutuun geggeefamuu, Oromo Aboo kan Haji Siraajiin gegeefamu baatii Ebla bara 1991 keessa Khaartum itti walitti qabanii akka isaan wajjin galan godhan. Gaafa biyya gahan garuu waan TPLF irra argatan ofii hirmaatanii manguddota fudhanii galaniif barcuma irra taa’aan miti bakka dhaabbachuu danda’anuu utuu hin laatiniif karaa irratti gatanii dhiisan. Dhuma irratti warri isaan amanee dhuka galan kun akkuma tahan tahani lubbuu isaanii yaroo baafatan kaan immoo dhadhaa ibda bu’e tahee hafeera.
Yaroo isaan mootummaa cee’umsaa keessa jiran uummatni Oromoo waan qabu maraan wajjin dhaabbatee gargaaraa ture. Dubbartoonni Oromoo meetii mormaa isaanii irraa utuu hin hafiin gummaachaniiru. Isaan garuu uummata Oromoo hidhanaa hikachiisuu , bakka TPLF isaan waamte hunda deemanii Uummatni Oromoo nagaan hidhanaa isaa hiikatee mootummaa kana jala aka buluuf mangudoo tahini maqaa hojii araaran sangoota Oromoo qalaa oluu. Yaroo uummata hidhanaa hiikachisanii rawwatan Mootummaan TPLF WBO akka kampii galshan isaan gaafate. WBO kampii galshuu qofaa miti warra galuu dide iyyuu ofi ajjeessan.
Waraanni TPLF campii hundatti marsee ajajoota WBO dhibaa lakkawamnii fi miseensota WBO kumaataman lakkawwn fixe. Gargartotaa ABO fi sabontota Oromoo akka hoolaa baka jiranitti qalaman. Kan kumaata kudhanii lakkawwan mana hidhaa Huursoo, Zway fi Dedeessa keesatti akka busaan dhuman tahe. Sab bootonni Oromoo qabeenyaa fi maatii isaanii dhaban lakkobsaa hin qaban.
Yaroo sana keessa warra kampii cabsee of irratti lola lubbuu baafatee keessaa, Mul’si Abbaa Gadaa, Galaasaa Dalboo, Dhugasaa Bakkakoo, Dawud Ibsaa fi Abba caalaa ijaarsi ABO akka tasa hin banneef sababa tahaniiru. Warra kana keessa Muli’si Abbaa Gadaa utuu dhukkubsatee jiru Moqadishoo keessatti TPLF dukaa bute ajjeessuu dandeessee jirti. Warra yaroo sana itti hojii gegeessituu ABO turan keessaa uummata isaanii wajjin dhaabbatanii gootummaan warri wareegaman:
1.Nadhii Gammadaa 6. Chaalaa Lenchoo
- Guutamaa Hawas 7. Boruu Dheerrsa
3, Bursoo Boruu 8. Wagarii Ayyana
- Ananoo fixxee 9. Milkeessaa Gadaa
- Nagasaa Kumsa 10. Gammachis Dhaaba
Balaan kun hunduu yaroo ilamaan Oromoo irra gahuu Lencoo Lataa fi Dimaa Nogoo bololi’aa deploomatii TPLF tahan karaa Bolee Xiyaaraan geggeefaman. Anan waan warri kun godhan na dhibaa hin jiru. Erga biyyaa bahanis ABO mucaa guddisaa godhatanii akka hin guddanneef funyoo mormati maranii gara barbaadanitti harkisu. Yaroo Jijjiramnii ABO keessaa bahu akka harka keessa qaban odeefamaa ture. Ijaarsa tokko keessatti walii galteen yoo hin jiraannnee gargar bahanii Saba ofii karaa namtti mijjawwee fi haalli kennetaa taheen qabsawwuun eebisamaa dha. Garuu waraana bal’aa fi gaaggama guddaa jalaa bahee gudhachaa jiru meeshaa dhiiga ilmaan Ormoon wargama guddan argame diinatti galshuun kan abbaramuu qabu dha. Meeshaa waraanaa fi waraanni ABO Luchoo Bukuraa TPLF if gashe har’a akka ilmaan Oromoo ajjeessaa jiru mamuu hin qabnu. Yaroo ODF ijjaranii Jijjirama diiganii miseensota amma tokko keessaa fudhatan. Dhiyyeenya kana immoo Ginbot 7 ijaarsa Habashaa kan kaayyoo hiree ofii ofiin mureefachuu illee hin fudhanne wajjin walii galtee godhanii jiru.
Diraaman amman kana Atlantaa irratti ilaalaa jiru kun immoo kan OPDO wajjin qindaa’ee injifannoo uummata Oromoo akka qorsa ganamaa ifaa jiru dhaamsuuf shira qophaa’e dha. Wal gahii kun akka odeessameef yoo tahe qabsoo uummatni Oromoo gochaa jiruuf hoogannaa fi Seera bulmaataa qopheessuu dha. Gocha isaanii kana keessatti waan baayyeetu wal laaqee fi wal mormaa jira. Egree uummata Oromoof seera bulmaataa baasuu dura : Ofuma isaaniif akka ijaarsatti ykn akka garee siyaasatti seera bulmaataa qabaachuu isaan barbaachisa. Lamaffaa: Egree uummata Oromoo dura bilisummaa uummata Oromootu dhufuu qaba. Bilisummaan uummataa dhufaa jiraa malee akka dhufaatiin isaa shafisuuf yaadas tahe dhima hin qaban. Qophiin isaanii bilisummaa uummatni Oromoo gonfachuuf deemu kana akka corofee itti utaalanii irraa butachuu dha. Abbaan qabsoo uummata Oromoo ti. Kan Seeras tumatu fi hoogannas filatus uummata Oromoo qofa. ”Lama nan suufan jettee”, jartiin qulubbii hatte. Dhumaatiin isaan yaroo lamaffaaf ummata Oromoo itti fidan harka maratnee taanyee isaan ilaaluun cubbuu guddaa dha. Uummata Oromoo irraas Anaa Dhufuu! eegachuu hin qaban.
Wal gahii Atlaantaa irratti waan lama adii tahee eenyumaa isaanii saaxila baase jira. Waan biyya ijaaruu qopheessuuf utuu deemanii inni duraa ABO abaruu fi xxiqqeessu tahee argame. ABO jiraachuu fi hin jiraannee kan beeku uummata Oromoo qofa. ABO sammuu fi laphee uummata Oromoo tahee akka jiru qabsoon uummatni Oromoo biyya keessaa agrsiisaa waan jiruuf keessa hin seenu. Diina uummata Oromoo kan tahe mootummaan TPLF guyyaa lama dura Oromoota 22 ABO jedhee mana seera isaa keessatti yakka itti muraa ture. Egypt, ABO wajjin wal tahe uummtni Orommo biyya keessaatti nu irratti kaasaa jira, jettee TPLF biyya lafatti iyyachaa jirti. Akkamiti warri Oromoof hooganna ijaaruuf deeman kun kana hundaa dhaga’uu dhaban? ABO dhaaba jiraataa waan taheef warra kana ofi irraa ni ittisa jedhee waanan yaaduuf keessa hin galu. Karaa biraa Uummatni Oromoo waggaa tokkoo ol Bahaa amma Dhihaa, Kabaa amma Kibaa akka nama tokkotti harka wal qabatee karaa qinda’een qabsoo wal irraa hin cinne gochaa diina yaroo jilbeefachiisaa jira aggarra. Ijifannoo kana hundaa kan galmeessuu danda’e dhiiga isaa akka bishaanii dhangalasaa, itti tumaa, itti waxxalamaa fi mana hidhaa keessatti ibidaa fi rasaasan gubachaa dha. Qabsoon uummata Oromoo Saboota Impaayera Itoopiyaa jiraniif akka fakkeenya guddaa tahee Mootummaa TPLF irratti kaasaa jiru diinni Oromoo duraa kan tahe iyyuu haaluu hin danda’u. Biyyi lafaa iyyuu raga bahaa jira. Warri kun yoo isaan keessa hin jiraane waan uummatni Oromoo godhuu akka gatii hin qabnetti fudhatu. Sababni isaanii inni guddaan warra Habashaa caalaa uummata Oromoo irraa tuffii waan qabaniif.
Maqaa isaaniin waan tokko akka hin ijaareef maqaan isaanii xuraa’aa akka tahe bareechanii beeku. Kanafuu akka odduun wal gahii sana keessaa miliqee bahetti Bekele Gerba hoogganna godhachuuf yaalliin ture jedhama. Karaa nagaa qabsoo gochuu yoo barbaadan OFC seeran galmaa ijaarsa jiru dha. Dura taaa’an isaa Dr. Marara Guddina jira. Maaliif isa jalatti hiriira gallan qabsawuu hin yaalle? Utuu Bekele Gerbaaf jaalala qabatan duraa akka inni bilisumaa argatu gochuu irratti gargaaruu hin qabanii? Kana malee yaroo diinni mana hidhaa keessatti isa gidirsuuf raga itti barbaadaa jiru maaliif maqaa isaa kaasuun barbaachisaa tahe? Bekelen utuu akkuma isaanii kana ayyaa ilaalatee jiraachuu barbaadee diaspora keessa tahee oduu buluqisuuf ayyaana argatee ture. Goota Oromoo tokko hoola warajoo godhachuuf abaluun sagalee guddan kan abaaramuu qabu dha. Kana malees qeerroo fi qarree Oromoo qabsoof guca tahanii of boba’anii uummataa isaanii ifa tahaa jiran bakka hin laatneef. Kana hundaa waltti qabnee yoo ilaallee eenyuuf akka dhaabatnii fi malummaan isaanii ifatti nuuf gala.
Gootni ganama gaafa haati isaa ciniisfatee isa deessu dhalata. Namni godansa jireenya isa keessattti goota tahu hin jiru. Guyyaan gootummaan isa itti ifa bahuu garuu ni dhufa. Kaan sodaa tokko malee uummataa isaaf aarsaa tahun wareegama. Kan akka Fayisaa Leelisaa immoo injifannoo dhufaa isaan itti dhafiqee , iiti dadhabe afaan kaawwachuu gahe dhiisee uummata isaaf dabarsa laata. Warri luqni kan kumni ishee yoo walitti cafaqamte gootni tokko keessaa hin baanee ijifannoo uummata afaan isaa irraa butachuuf wixxifattu arguun nama gadisiisa. Waan jedhanis nama walaashisiisa.
Kan baayyee na dhibaa fi naaf hin gallee namoota Lencoo fi Dimaa jala deemaa jirani dha. Warri isaan jala deemu kun sammuun isaanii hadoodee akka jiru gaaffii hin qabu. Warra akka Oromoo itti miti akka nama tokko itti iyyuu waan bu’aa fi ija qabu tokko hojjetanii hin beekane harkaa maal argachuuf jala deemu? Tarii ammos deebi’anii yoo galan waan argamu yoo jiraate nu darbuu danda’a jedhanii waan yaadahaniif fakkaata. Nyaachuuf jedhanii akka nyaatamuun jirus dagachuun bareedaa miti.
Lencoon TPLF wajjin hojjechuuf akka hawwii qabu dedeebbi’ee biyya seenee gaafatee jira. Kana booda akka dhima hin baafnee waan beektuu TPLF didaa turte. Tarii utuu warra wal gahii Atlantaa kana warra qopheesse jedhan kana akka Iziqeel Gabsaa fi Jawar Mohammed fudhatee deemee waan ar’amu hin fakkaatu. Maaliif yoo jedhamee TPLFif galshaa waan kennu qaba.
Injifannoo Uummata Oromoof!
Oromiyaan Ni Bilisoomti


c: text/html

text:
Miseensonni kongireesii USA fi Miseensi mana Marii Bulchinsa Minniyaapolis rakkoo masterplanii Finfinnee irratti minsiteera haajaa alaa USA Joon Keeriif xalayaa barreessan: Keith Ellison, Betty MCCollum , Tom Emmer fi miseensa mana marii bulchiinsa magaalaa Abdii Warsaameeti.
Jarreen kun MN godina Oromo baayyinnaan keessa jiraatu ta'uu ibsanii, jiraattonni godinicha dhibban lakkawamaan rakkina Oromoota hiriira nagahaa bahanirra gaahaa jirun yadaa'uu fi dhimma kana isaan biraan gahuu beeksisanni, dhimmi kun isaanis yaddessuu barreessan.
Kana malees ministerii haajaa alaa USA Joon Keeriis ajjeechaa namooota kanarra gahaa jiru balallefachuu isaaa akka dinqisifatan ibsan. Haa ta’u malee jedhan miseensonni Kongireesii kun, rakkina mirgaa dhalaa namaa naannoo sanitti faaraan hammaata dhufe kana foyyessuf tarkaanfii cimaanatuu barbbachisa jenne ammana.
Xalayaan itti gaafatamtooni kun ministerii Haajaa Alaa USA-tii barreessan kun biyyootiin lamaan walti dhufeenya faayida gaarii qabu kan bara dheeraaf bu'aa buuse akka qaban dubbata. Garuu gargaarsii maalaqaaa Itiyoophiyaan demokiraasii baballisuuf mootummaa Amerikaa irraa argattu hojiira oluun isaa tohatamuu qaba jedhu.
Master pilaanii Finfinnee falmuuf hiriira bara 2014 godhamme irratti Oromoonni hedduun ajjeefamuu akkasumas an dhibbaan lakkaawaman hidhamuu isaanii xalayicharratti eeranii, kan baranaa irrattis mootummaan du’a nama shanii himullee warri dhimma kanatti dhiheenya qaban garuu baayyinni nama du’ee hoo xinnaate 75 jechuun mirkaneessan.
Dhiheenya kana muummeen ministera Itioophiyaa Haylee-Maariyam Dessaalenyi “warra naannoo kana jequmsaaf saaxile irratti tarkaanfii boojuu hin qabne fudhanna,” jechuun isaani Ameerikaa hin yaaddessa jedhanii akka mootummaan Amerikaa hoggantoota Itiyoophiyaa wajjin balaa kana caalaan odoo hin gahin marii jalqabuu fi biyyattiin demookraasii daagaagsuf waadaa galte kabajju mirkaneefachuu qabna jedhan.
Dabalanis yeroo michoonni keenya mirga lammii isaanii dhiibaan dhiisuu hin dandeenyuu - motuumman Amerikaa dhimma kana jabeessee akka qoratuu fi yeeroo qorannon kun gegeessamu seerri hiriyyummaa walgargaarsa waraana biyya lamaani cabsu argamanaan mootummaan Ameerikaa atattamaan akka tarkkanfii barbachiisaa fudhatu gafanna jedhaniiru.
Miseensa mana marii Miniyaapoolis, Abdi Warsome kara saatiin, ajjeechaa hiriirtota irra gahee baayyee kan isaa gaddisiise fi haallii jiru kan isa yachisuu tahusaa ibsee maatii namoota du’anitif jajjabina hawweera. Kana malees miseensii mana maarii kun mootumman Itiyoophiyaa akka hiriira nagaa hayyamuu, barattootaa fi namoota nagaa akkanumaan hidhaman akka gadhiisuu fi humnaan fayyadamuu akka dhaabuu gaafate.
Karaa biraan ammoo Warsaameen bulchiinsa magalaa isaa fi jiraattota Oromoo Minisootaa waliin tahee akka mootummaan Itiyoophiyaa namoota hiriira bahanirratti hummna fayyadamuu akka dhaabuu fi mootummaa Amerikaatii fi qondaaltonni seera baasan akka dhiibbaa uman waamicha godhaniiru.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Abbaa irree qawween nama fixu, hidhuu fi dararu akkasumas abbaa biyyaa afaan qabee saamu aariin keenya aangoo qabaterraa hin buusu. Isa hidhattoota abbaa irreetiin kufee fi dararameefis hidhii xuxun madaa isaa hin fayyisu, kan du’es hin galchu. Isa murna gabroonfataan saamamee beela, daaraa fi gadadoof saaxilameefis aariin, gaddanii hidhii xuuxuun akkasuma furmaata hin ta’uuf. Deemsi akkasii eenyuyyuu rakkoo keessaayis hin baasu. Keessumaa sirna abbaa irree akka Wayyaanee isa gateettii ummataatirratti daadee baase kana karaa nagahaatiin fala itti barbaaduun gongumaa waan hin yaadamnee dha.
Wayyaaneen waggoota 26n darbaniif ummattoota impaayeera Itiyoophiya keessa jiran keessumaa ummata Oromoorratti xiyyeeffattee yakkoota danuu dalgadeetti. Hidhaan dararaan, ajjeechaan, biyyaa godaansiisuun, kaan ammoo beelaan adabuun hojii ishii isa ijoo fi ittiin beekamtuudha. Ummanni Oromoo akka tajaajila bu’uura kanneen akka buufata fayyaa, daandii, ibsaa, bishanii fi kan KFF hin arganne, yoo argates akka tajaajila gahaa hin laanne hojii ofirraa baasoo hojjechaa turte. Walumaa galatti Oromoon gadadoof akka saaxilamu imaammata saamichaa fi dabaa Oromoorratti diriisuun yakka ammana hin jedhamne raawwachaa turte; ammas itti jirti. Ofii ammoo qabeenya qayee Oromootii hammaaraa jirtuun Tigraayiin misoomsaa, biyya industurii taasisaa jirti, kaan hafe ammoo alatti kuufachaas jirti.
Akkuma eenyuyyuu ifatti arguu fi dhagahu jireenyi ummata Oromoo kan baadiyyaa-magaalaa, kan dur caalaa bara bittaa Wayyaanee kana kessa
gadi quucareera. Ummanni beela, daara hin beekne, beelaaf saaxilameera, dacheen isaa magariifni imaammata bulchiinsaa shiraa
wayyaaneetiin bosanni isaa ciramee, gubatee gara gammoojjiitti jijjiramaa jira. Wayyaaneen immaamata Oromoo hiyyoomsuu fi biyya
dhablee godhuu baafattee jirtuun Oromoon jireenyi isaa golgolaaweera. Iddoo baayyetis erga qamadii kadhaatiin jiraachuu eegalee oolee
buleera.Ummanni kun qotatee akka hin jiraanne, daldalee akka hin bulle walumaa galatti hojjetee akka jireenya isaa hin foyyeffanne
taasifamee beelaaf, gadadoof saaxilameera.
Har’a biyyaa Oromoo keessatti kan qonna gurguddaarratti buna homishu Wayyaanota, ykn lukkeelee isaaniti, kan alatti ergee horii
hammaarratus isaanuma wayyaanoota.Kan sangaa Oromoo daldalu, kan warqii Oromoo qotee alattii guurus akkasuma isaanuma Wayyaanotaa fi
waayiloota isaaniti. Isaan sooromaa Oromoon hiyyoomaa, daaraa jira.
Walumaa galatti qabeenyi Oromoo inni dacheerraas, inni kuunis harka Wayyaanee galee daangaa malee saamamaa jira, jirra.
Waggaa 10 dura bara 1996/97 akka L.Habashaatti Ergamaan Wayyaanee miseensi OPDO, kan yeroo sanitti Pireezidaantii Naannoo Oromiyaati
Ofiin jechaa ture Junaddii Saaddoo ajaja gooftolii saa Wayyaanootaatin maqaa hanqina roobaa fi lafa gahaa dhabuu jedhuun
ummata Oromoo gama Harargee bahaa fi Lixaa jiru qayee fi qabeenya isaanirraa humnaan buqqisee Oromiyaa godinoota gara garaa keessa
qubsiisun ni yaadatama. Qubsiifni gaggeeffame kunis akkuma hunduu quba
qabutti iddoo baayyetti bakka jireenya namaatiif wantoonni
barbaachisan hin guunnee fi fedhii qubattootaatin ala dirqamaani.
Biyya kamuu keessatti lammiilee iddoo tajaajilli bu’uuraa gahaan hin
jirree fi jireenyaaf mijataa hin taanee kaasanii, akkasumas iddoo
balaa hordofsiisuu danda’urraa fuudhanii lafa jireenyaaf mijataa ta’e
heeyyama jiraattotaatin qubsiisuun waanuma jiru. Waan haaraas miti.
Fedhii isaa taanaan Oromoon kamuus biyya isaa Oromiyaa keessa heeyyama
nama kamiituu malee fedhii isaatiin hojjechuu, jiraachuu danda’a.
Aadaan tures kanuma. Haata’uutii Kan Wayyaaneedhaan bara 199/97 ALHtti
ta’e garuu kanaan faalladha. Yakkkatu Oromoorratti dalagame. Yakki
Wayyaaneen raawwatte 1ffaa- warra qubsiiste kana hin mari’achifne.
Jiraattonni kun Qayee fi qabeenya isaanirraa ka’uufis heyyamoo hin
turre. Humnaan raawwate. Gaafiin jiraattoota kanaa yerosii “bakkuma
jirrutti akka deeggarsii ogummaa fi teeknoloojii nuuf godhamee
hojjennee of dandeenyu nu taasisaa” kan jedhuu ture. Wayyaaneen garuu
deebiin ishiin karaa ergamticha ishii yerosii Junaddii Saaddoo fi
qondaaloota OPDOtin jiraattotaaf deebifte hidhattoota bobbaasun mana
irratti diiguun, tumaa humnaan makiinaarratti darbuun iddoo bakka
qubannaa jedhame, bosonaa fi iddoo jireenyaaf balaa ta’eetti
darbuudha.
Murtiin kun murtii siyaasaa, murtii shiraa fi dabaan guutame ture.
Lafti namni irra hin jirre jiraachuu malee dhala namaaf mijaa’adhaayii
kan jedhu hin qoratamne. Qorannoo ogeessaa malee ajaja Wayyaaneetiin
hojiirra oole. Akka murtiin kun murtii dabaa fi shiraan guutame ta’e
ragaa ta’u ammoo Tigraay keessatti haala walfakkaatun yeroo san
hanqinni roobaa fi walumaa galatti ammoo dhiphinni lafaa guddaan
tureera, ammas jira. Haa ta’uutii Tigraayi keessatti jirattoota
humnaan buqqisanii iddoo biraa qubsiisun hin gaggeeffamne. Kan ta’e
yoo jiraate horii biyyattiirraa keessumaa ummata Oromoorraa samanii fi
biyyoota deeggarsa kennanirraa maqaa ummattotaatin dhufu walitti
qabanii gara Tigraayi geechuun hiyyeeyyii Tigraayi bakkuma jiranitti
ogeessaa fi meeshaa qonnaa ammayyaa ramadanii jireenyi isaanii akka
foyya’uu taasisan. Isa kanaaf fakkeenyi guddaan ganda Tigraay
keessatti argamtu ganda “Abirahaa waa Astibahaa” jedhamuun
beekamuudha. Ganda kana horii guddaa itti dhangalaasun gammoojjirraa
gara jennataatti jijjiran jechuutu danda’ama. Kan Oromoo garuu kan
ta’e qayee fi qabeenyarraa qorannoo fi fedhii jiraattotaa malee
buqqisuudhaan bosonatti darbuudha. Tajaajilli bu’uuraa tokkolleen odoo
hin guutamin humnaan dhaananii haranii maqaa qubsumaatiin gatuudha.
Qubsumni kun qorannoo tokko malee ajaja Wayyaaneetiin gaggeeffamuu
qofas osoo hin ta’in iddoon itti qubsiifaman kun baayyeen lafa
gammoojjii hoo’a guddaa qabuu fi kan ibsaa, bishaan dhugaatii,
daandii, buufata fayyaa fi KKFF hin qabneedha. Buufanni fayyaa fi
tajaajilli bu’uuraa kunneen dhabamuun ammoo qubattoonni kun Busaa fi
Gandiin sa’aa namni isaanii dhumeera. Kanneen battaluma
qubsiifamanitti iddicha jibbanii iddoo duraan irraa ka’anitti
deebi’uuf tattaafatan ammoo hidhattoonni Wayyaanee kaan dhukaasii
ajjeesaniiru, kaan mana hidhaatti guuranii dararaa turaniiru, kan
bahee karaatti hafes manni haa lakkaawu.
Akkuma hunduu beekuu fi quba qabutti iddoon haala kanaan namoonni
fedhii fi qorannaa gahaa malee humnaan qubsiifamanii fi balaan
gurguddaaf itti saaxilaman Godina I/A.Booraa ti. Godinni I/A.Booraa
Oromiyaa keessaa lafa akka malee magariisaa fii bokkaa guddaa argatuu
dha. Ummanni Oromoo hedduuniis magaalaa baadiyyaa godinichaa keessa
akka jiraatu beekamaadha, haa ta’uutii naannoon kun bokkaa guddaa waan
argatuuf lafa bosonaan uffifame waan ta’eef daggala/bosona. Bakka
hedduurra namni hin hin jiraatu, jiraachuuf wantoonni barbaachisan
tajaajiloonni akka fayyaa, ibsaa, bishan dhugaatii qulqulluun ,
daandiin akkasumas buufanni fayyaa iddoo hedduu hin jiru. Keessumaa
ammoo iddoo ilmaan Oromoo godina Harargee bahaa fi lixaarraa
buqqifamanii qorannoo gahaa malee irra qubsiifaman Cawwaaqaa fi
buunoo baddalleen kan tajaajila bu’uuraa tokkoollee hin qabne bosona,
daggala dhibee busaa fi Gandiin guutamee dha. Kanumarraa ka’uun
kanneen dirqamaan qubsiifaman kunneen guyyaadhuma duraa irraa
eegalanii mormii dhageessisaa turan. Haa ta’uuti iyyi isaanii
waggoota 10ni oliif dhageettii dhabee kan dhume, dhumee kan hafe ammoo
kunoo ammalleen iyyachaa jira. Iddoon kun iddoo namni irra qubatee
hin turree fi daggala tajaajila tokkollee keessatti argachuu hin
dandeenye ta’uu caalaayyuu midhanilleen facaafatanii iddoo
bineensaafuu waa irraa argachuu hin dandeenye ta’uu isaatiin
jiraattoonni kun mankaraaraa turan. Iddoo kaan bishaantu ciisa.
Rakkoo hamaa hala kanaan isaan muudachaa turee fi jiru kanaaf
qubattoonni kun iyyatanilleen gurri OPDOs ta’ee kan Wayyaanee Oromoof
duudhaadha waan ta’eef bara ergamticha Wayyaanee miseensa OPDO
Juneddii Saaddoos ta’e ergasii asii waggoota 10n darbaniif furmaata
hin arganne. Inumaawuu Wayyaanee, akkasumas ergamticha pireezidaantii
naannoo Oromiyaa gaafasii Junaddii Saaddoo fi dabballoonni OPDO amma
ammaatti jiranirraa kan gaafii qubattoota Oromoo rakkoo irra gahee
himataniif deebi’e fi ammas deebi’aa jiru arrabsoo dha. Arrabsoo “Isin
quuftaniit gaafii baayyiftu, qamadii gargaarsaa waan bartaniif
hojjettanii nyaachuu hin feetan” kan jedhuu fi arrabsoo hamilee namaa
cabsu hedduu ture. Balaa kanaanis ilmaan Oromoo Harargee bahaa fi
lixaarraa Oromiyaa iddoo gara garaa qubatan cabiinsi qaamaa-qalbii
guddaan irra gaheera, gahaas jira.
Akkuma hunduu quba qabu Ergamtoonni miseensoonni OPDO Wayyaanee
dabalatee waggoota 10n darbaniif holola warri Harargee bahaa fi
lixaarraa bakka akkanaa fi akkasii qubsiifaman, bakka qubatanitti
duroomanii, miliyeenera, invastara ta’aniiru jedhu gaggeessaa turan.
Kijiba hin fakkaanne odeessaa turan. Dhugaan turee fi jiru garuu
faallaa kanaa ti. Dhugaan turee fi jiru ilmaan Oromoo humnaan
reebamaa Harargee bahaa fi lixaarraa buqqifamanii iddoo gongumaa
jireenyaaf wantoonni barbaachisan hin guutaminitti qubsiifaman
kunneen akka OPDO fi Wayyaaneen sobaa fi hololaa turan osoo hin taane
balaa gurguddaa qaamaa qalbiin nama cabsuuf saaxilamaniiru. Kanneen
dand’an oggasuma dhibee fi rakkoo kana keessaa baqatanii lafa
dhaloota isaanitti akka deebi’anis beekamaadha. Warri hin dandeenyee
fi achitti hafan ammoo kunoo akkauma tibba kana dhagahaa turree fi
jirru balaa hedduuf saaxilamanii jireenyi isaanii badee beelaa fi
daaraaf saaxilamanii, akkasumas dhibee gara garaan miidhamanii iyyata
biraaf, akka addunyaan isaan arguuf buqqa’anii Finfinnee deemuuf
ijibbaataa turan. Warri godina Buunoo baddallee Qubsiifamanii rakkoo
irra gahaa turee fi jiruuf deebii dhabanii tibba kana himachuuf gara
shaggar deemaa turan kunneen Maatiin abbootii warraa 750 olii fi
walumaa galtti buqqaatoota… kuma 3 ol Of keessaa qabu kun rakkoolee
waggoota 10n darbaneef irra gahee furmaata itti dhaban kana iyyachuuf
miilaan imalanii Jimmaan gahanilleen mootummaan abbaa irree
Wayyaaneen akka yakkii ishii kun jalaa hin saaxilamne magaalaa
Jimmaatti waraanaan marsitee humnaan reebaa akkuma waggaa 10n dura
goote konkolaatarra buuftee bakka irraa dhufanitti deebiste. Kun yakka
guddaa fi yakka lammataati.
Egaa gochi yakkaa ummata keenyarratti dalagamaa jiru kun haraa ta’uu
baatulleen inni kun ammoo caalaatti Wayyaaneen murna gara jabeettii
fi ummata Oromoo balleessuumaaf kutattee kaate ta’uu muldhisa. Murni
tun saamicha, samaicha gaggeessuuf ammoo nama hidhuu, ajjeesuu fi
biyyaa nama godaansiisuun adaa ishii ta’uun beekamaa dha. Gaafii
ummanni gaafatuuf kan deebii ta’u karaa nagahaa rakkoo furuu ture.
Haa ta’uutii wayyaaneen ajjeechaa fi dararaa malee guyyaa tokkolleen
deebii sirnaa deebiftee hin beektu. Yakki ammaa kunsi tuffii ummata
Oromoof qabdu caalaatti argisiisa. Egaa gocha akkasii sukanneessaa fi
jibbisiisaa kana ilaallee aaruu, gadduun, hidhii xuuxuun furmaata hin
ta’u
Ummanni Oromoo rakkoo amma lammiilee keenya Harargee bahaa fi
lixaarraa buqqaaafamanii iddoo adda addaatti qubachiifamanii balaa
gara garaatiif saaxilamnii furuufis haa ta’uu akka waliigalaatti
cunqursaa fi saamicha wayyaaneedhaan nurra gahaa jiru ofirraa dhabuuf
fallii fi malli jiru qabsoo jabeeffannee murna gabroonfattuu tana
ofirraa buqqisuun bilisa of baasuu dha. Furmaanni xumuraas kanuma waan
ta’eef qabsoodhuma jabeeffachuu malee taa’anii aaruun, gadduun hidhii
xuuxuun faayidaa hin qabu.
Ummata Oromoo Godina Harge Baha fi Lixaarraa Buqqifamanii Idoo Gara Garaa Qubsiifamanii Rakkoo Adda Addaaf Saaxilamaniif Gadduun, Hidhii Xuuxuun Furmaata Hin Ta’u.
Baarentuu Gadaa Irraa


text:
Uummatni Oromoo Uummata Wal Malee Mootummaa Hin Qabnedha.
Seenessaa Qeerroo tiin
Uummaatni Keenya roga hundaan haala akkaan ulfaata keessatti argama, uummata keenya qe’eefi qabeenyaa isaaniirraa waraana liyyuuhayilii Somaaleefi Agaaziin irratti banameen buqqifaman haala ulfaataafi gaddisiisaa keessatti argamu. Uummatni keenya haala rakkisaafi ulfaataa akkasiin buqqifamaan
🚨-Godinalee Harargee Bahaafi Lixaa Kaambii Hammarreessaafi bakka nageenyaa isaaniif balaa ta’ee irraa qubsiifamanii kan jiran Miliyoona tokkoo ol akka ta’an mirkanaa’eera. Continue reading
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa AMAJJII 16 2018,
Wayyaaneen TPLF Hidhamtoota Siyaasaa Dhuguma Ni Gadhiiftii?
Gabaasa [SQ, amajji 16, 2018] Mootummaan Wayyaanee Ilmaan Oromoo maqaa ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoon hidhee jiru gadi dhiisuun akeeka isaa akka hin taane oggaa hubatamu, namoota amma dhiifama godheeraaf, gadi dhiisuufani jedhee labse keessattillee kanneen miseensummaa fi deggertummaa ABOn hidhamanii jiran keessatti akka hin argamne hubatame.
hidhamtootni 528 ol ta’an akka gadi dhiifaman kan gabaasame oggaa ta’u, isaan kunis iddoo gara garaatti hidhamanii kan jiran ta’uun hubatameera. Isaan kunis irra jireessaan uummata naannoo kibbaa keessaa yakkamanii kan hidhamanii fi kan warra Habashaa irraa ta’uun kan gabaasame oggaa ta’u, kanneen maqaa ABOn hidhaman kan keessatti hin argamne ta’uu maddeen ifa godhu.
SBO Amajjii 17, 2018. Oduu, Sirna Kabaja Guyyaa WBO Amajjii 1 kan bara 2018 irratti haasawaa HDn ABO Jaal Daawud Ibsaa taasisan kutaa Xumuraa,
Akkasumas Sirna kabaja Guyyaa WBO Jaarmiyaan Baqattoota Oromoo Yaman geggeeffatan irratti yaada qindeessaan ayyaanichaa nuuf laatanii fi SBO sagantaa Afaan Amaara.
Mootummaan abbaa irree wayyaanee ilmaan Oromoo dararuufi mana hidhaatti guuruu itti fuftee jirti.
Gabaasa [SQ, amajji 16,2018] Baatii Fulbaanaa bara 2016 godiina wallaggaa Lixaa Aanaa mana Sibuu Ganda qottee bulaa Bengu’aa laga dhoqee jedhamu Keessa Ukaamfamun Kaambi waraana Dhidheessa jiruti yeroo dheeraaf erga reebamani booda namoonni lama kan maqaan isaanii Caalii Ejjetaafi Jamaal Tasammaa jedhaman gara Maayikalawiiti dabarfamanii dararamaa turaniiru. Maatii fi fira dhokfamuun baatti ja’a ol erga hiidhamani booda mana hidhaa Qilinxooti argamaniiru. Namoonni kunniin erga ukkaamfamanii waggaa lama kan guute yommuu ta’u, #Caali Ejjetaa abbaa ilmaan afuri,nama daldalan maatii ofii bulfaatu ture jedha odeeffannoon arganne. Dargagoo #Jamal Tasamaa oggeessa meeshaa Elektirooniksii ta’ee Yeroo dheeraa mana hidhaa waan turef dhibee garaachaa dhukubsataa akka ta’e maddeen keenya gabaasaniiru. #Caali Ejjetaa fi #Jamaal Tasamaa jaalan isaani biroo waliin bara 1993 irra qabee miseensa ABOti jedhamun yeroo garagaraati kan hiidhamaa turani fi haras yakka tokko malee mana hidhaa Qilinxooti dararamaa jiru.
OSG Australia calls for UNHCR immediate action to Save the life of Oromo refugees in Yemen
(OSGA, 15 January 2018) Oromia Support Group Australia (OSGA) call to prompt action on a very urgent case involving 38 Oromo refugees and 10 Somalis detained in West Yemen at Sa’ada town.
According to OSGA report most of these genuine Oromo refugees are holders of the UNHCR eligibility status. However, 38 Oromo refugees who are in prison for more than one year are incarcerated from accessing the UNHCR support and protection and detained under harsh condition.
“During this time only the Red Cross visited them once in the detention,”said OSGA. Continue reading
Foyii Loli Qeerroo!
Damee Booruutiin
Tooftaa qabsoo bilisummaa keessatti walitt bu’iinsa diina wajjinii kan filatu nuyi warra humnaa fi meeshaa waraanaa guddaa hin qabne tahuu qaba. Diina keenya yaroo barbaadnu, bakka barrbaanutti bakka hubuu dandeenyutti itti buu qabna. Warri qabsoon bilisummaa malee akka tahe quba hin qaqbne meere waraanni keessan? keessattuu WBOn isaa jira jedhanii yaroo waakatan dhageenya. Akka yaada namoota akkasiif utuu tahe WBOn jiraachuu isaa mirkaneef waraana TPLF kana dura dhaabbatee yaroo gabaaba keessatti haxxaa’amuu danda’a.
Anaaf WBOn Qeerroo dha. Qeerroons WBO dha. Kan uummata Oromoo wajjin dhaabbatee dhiiga isaa dhangalaasu hunduu WBO dha. WBOn (waraanni bilisummaa Oromoo) xiqqaa fi guddaa, jaarsaa fi jaartii, diiraa fi dubartii, qeerroo fi qarree Oromoo warra walabummaa Oromiyyaa argamsiisuuf of kennee wareegama qaalii baasaa jiru dha. Humna Oromoo kanatu mootumaa faashitii TPLF dhiiga ilmaan Oromoo waggaa 26 olii dhugaa turte hundee ishee raasee kan buqqisaa jiru. Gaafa Oromiyaan bilisa baatu hoccuu raayaa ittisa biyyaa tokkicha ufatee as baha. Continue reading
“Samamnee Hin Jiraanu,Gabroomnee”! Hawwisoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Qophii Kaayyoo አማርኛ ፕሮግራም ከቀድሞ የቄሮ አመሪር እና መስራች አባላት ውስጥ አንዱ ከሆኑት አቶ ያሶ ካባባ ጋር በወቅታዊ ጉዳይ ላይ ያደረግነው ውይይት ክፍል ሁለት።
FEDERALISM AND THE URGENCY OF CO-EXISTENCE
By: Yared Terfassa
In a recent posting on ZeHabesha website, Prof. Alemayehu G. Mariam presented what he dubbed as his “provocative and thoughtful argument and analysis” of ethnic federalism. In his writing (titled “Win-Et: Understanding the Mind of the Mastermind of Ethnic Federalism,” December 25, 2017), the Professor expressed his interest to find collaborative solutions to the country’s ills, and extended a challenge to others to offer competing perspectives, ideas and views on the theory and practice of federalism. In response to such an invitation as well as out of a desire to counter the perennial veiled attack on the Oromo struggle for freedom and recognition, I will attempt to make a modest contribution here. Continue reading
SBO Amajjii 14, 2018. Oduu, Haasawaa HD ABO Jaal Daawud Ibsaa Sirna Kabaja guyyaa WBO Amajjii 1, 2018 Jiddugala Mooraa Leenjii ABOtti taasisan Kutaa 2ffaa fi gaaffii fi deebii Artistoota Miseensota WBO waliin taasifne Kutaa 6ffaa.
Gabaasaa Addaa Saamicha Lafa Qabiyyee Uummataa!!
Mootummaan Wayyaanee Godina Jimmaa Aanaa Limmuu Saqqaatti Uummata Oromoo Abbootii Warraa 208 Ol Irraa Lafa qabiyyee isaanii 315 heektaara fudhachuun Qe’eef qabeenyaa malee uummata hambisee rakkoo ulfaataaf saaxilamani jiru.
Uummata Oromoo Godina Jimmaa Aanaa Limmuu Saqqaa Abbootii Warraa 208 Irraa Mootummaan wayyaanee Lafa Qabiyyee isaanii Hektaara 315 humnaan fudhatame Uummaanni Mana Murtii Oromiyaatti Himannaa Dhiyeeffatanii Manni Murtii Oromiyaa Uummataaf Murteessinaan Bakka Bu’oonni Dhaabbata Mootummaa Wayyaanee ol iyyaannoo Mana Murtii Federaalaatti Dhiyeeffachuun Murtiin Manni Murtii Oromiyaa Uummataaf Murteesse Deegamee Manni Murtii Federaalaa Wayyaanee Uummatatti Murteessuun Uummata Oromoo lafa Qabiyyee isaa dhabsiise jira. Murtiin dabaa kun ji’oota darban keessa uummata keenyarratti kenname.
Uummata Oromoo Aanaa Limmuu Saqqaa irraa Maqaa Qonnaa Jallisiifi tajaajila adda addaaf barbaadna jedhuun Lafa heektaara guddaa hangana gahuu kanfaltii beenyaa tokko malee qonnaan bultoota Oromoo irraa fudhachuun hagabsaa jiraachuu Qeerroon gabase.
Qonnaan bultootni Kun korporeeshinoota wayyaanee ijaaramanii Uummata Oromoo Saamuu qofaaf Oromiyaa keessaatti bobbaafaman kanneen akka :
-korporeshinii Sukkaara Itoophiyaa Continue reading
Gadda Guddaa!!
Qeerroon Oromoo jaalatamaafi Kabajamaa Sabboonaa Oromoo Dargaggoo Dajanee Dassuu Gabbisaa balaa konkolaataa akka tasaa isa mudateen kan Wareegame ta’uu Maddeen Qeerroo Mogor gadda guddaa itti dhagaahame ibsatan.
Qeerroon Oromoo Dajanee Dassuu Gabbisaa waan akkaan nama gaddisiisuufi onnee ummata Oromoo madeessudha.
Qaroo ummataa, Qeerroo kana du’aan of biraa dhabuun keenya gadda guddaa sammuufi onnee ummataa keessaa hinbaane akka tahe ummatuma isa beekutu ragaadha. Gadda, gadda caalu ture…!
Dajaneen Sabboonaa, Qabsaa’aa Qeerroo Oromoo Sochii Warraaqsa Biyyooleessa Oromiyaa FXG finiinsaa jiran keessaa nama tokko yommuu tahu, ummata Oromoo biratti kabaja, naamusaafi amala hayyummaa qabaachuun nama beekamuudha.
Dajaneen balaa konkolaataa Amajjii 10/2018 isa muudateen lubbuun isaa dabartee ummataafi kaayyoo isaa irraa gargar bahuun guyyaa kaleessaa Amajjii 11/2018 sirni awwaalchaa lafa dhaloota isaa Mogoritti bakka hiriyootnifi ummatni Oromoo heddumminaan argamanitti raawwatee jira. Continue reading
Faaruu Hidhamtoota Oromoo Amajjii 2018
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Amajjii 12,2018
Qophii Kaayyoo አማርኛ ፕሮግራም ከቀድሞ የ ቄሮ አመሪር እና መስራች አባላት ከሆኑት ውስጥ አንዱ ከሆኑት ያሶ ካባባ ጋር በወቅታዊ ጉዳይ ላይ ያደረግነው ክፍል አንድ
Komediyaan Buzu’alam Asaffaa: Harka Harka ** NEW 2018 Oromo Music
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromo, Amajjii 11, 2018
SBO Amajjii 12, 2017. Oduu, Gabaasaa Sirna kabaja guyyaa WBO Amajjii 1,2018 Jiddugala Mooraa leenjii WBOtti geggeeffamee fi Gaaffii fi Deebii Artistoota Miseensota WBO waliin taasifne Kutaa 5ffaa.
Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Uummata Oromoo Oromiyaa Keessaa Maraaf
Waan Ammaaf Ammatti Gochuu Qabnuu fi Itti Fufnee Goonu!
Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Biyya keenya keessatti nagaan baanee, nagana galuun erga hafee, mirgi lubbuun jiraachuu, qabeenyaa ofii tikfachuu mootummaa Wayyaaneen molqamee addatti dararaaf uummanni keenya Oromoon saaxilamuun isaa waggoota hedduu lakkofsiisee jira.
Qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromoo karaa nagaan taasisaa tureef jiruun, mootummaa ofiin bula Wayyaanee maqaa ummata Oromoo fi saboota Ethiopian daldalee wagga 26f gargaarsa karaa malee guuraa bahee fi meeshaa waraanaan ummata nagaatti dhaadatuun yeroo ammaa Qeerroon Bilisummaa Oromoo afaaniitti muka kutee dubbachuu dadhabsiiseera.
Qaama kaleessa afaan isaan “dimokiraasii dhugaan hojjetaa jirra” jedhaniif Arrabni ittiin garboonfataa Wayyaanee dhaadessaa ture waan taajjabaa jiru fakkaata. Kanas ta’e sana nu Qeerroof uummata Oromoof amma qabsoo FXG gadfiniinsuun filannoo dursaati. Tajaajila interneetaa biyya keessaa kutuun Mootummaan Wayyaanee dhoksaatti uummata keenyaaf jaallan keenya akka baroota darbanii dhabama gochuuf waan hojjetaa jiruuf nutis FXG finiinsaa jirru itti jabeessuun furmaata keessa deebii hinqabne ta’uu Qeerroon dhaama.Kanarra dhaabbatee uummata Oromoo sadarkaa garaagaraaf hojii garaagaraarra bobbaatanii jirtaniif ibsa kanaa gadii kenneera.
Qote Bulaa Oromoof Continue reading
SQ Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Amajjii 9, 2018
SBO Amajjii 10,2018. Oduu, Ijoo Dubbii ABO fi Gabaasa sirna kabaja Guyyaa WBO Amajjii 1/2018 Jiddugala Mooraa Leenjii WBOtti kabajamee ilaallatuu fi SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
Sagantaa Gulaala Miidiyaa Waggaa haaraa 2018 Jabaa isiniin jenna
Barattooti Oromoo Mooraa Yuniversitii Amboo Waraanaa fi Poolisa Federaalaan Hiraarfamaa Jiru.
Amajjii 9/2018 Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Amboo Waraanaa Poolisii Federaalaa Mooraa Yuunibarsiitii Amboo Keessa qubsiifamee jiruun hiraarfama bulan , hedduun barattootaas halkan mooraa gadhiisuun gara uummataatti baqataa akka bulaan maddeen Qeerroo magaalaa Amboo irraa ifa godhan.
Mootummaan Wayyaaned Amajjii 7/2018 ta’ee jedhee shira barattoota Oromoofi barattoota naannoo Gambellaa irraa dhufan waliin walitti buusuuf shira xaxuun walitti bu’insa uumamuutti fayyadamuun barattoota Oromoo dhiiga dhangalaasuufi hidhaatti guuruuf tattafachaa akka tureefi walitti bu’insaa uumeen guyyoota lamaan dabalatee barattoota Oromoo reebichaan hiraarsaa jiraachuun ifa ta’ee jira. Yeroo ammaa barattootni hedduun reebichaa poolisootni Federaalaa Mooraa Yuunibarsiitii Amboo keessa
ህወሃት በቡድን በቡድን ሆኖ ኦህዴድ ዉስጥ ገብቶ እየበጠበጠኝ ነዉ፡፡ ለማ መገርሳ፡፡
ILKAAN SOCHA’EE, BUQQISUUTU FURMAATA !!!
SEENAA Y.G (2005) kutaa 2ffaa fi xumuraa.
Ilkaan socha’ee buqqisuutuu furmaata !! jedhee katabbii kiyya kutaa 2ffaa osoo qopheessaa jiru, wayyaaneen Ibsa haaraa baafatte. Innis QEERROO qorachuu fi tarkaanfii irratti fudhachuuf haala mijeeffachaa jiraachu. Jarri kun dhugumatti waan qabanii fi gadhiisan dhabanii jiran. Akka Ihaadeegitti , Dirree Dimokiraasii bal’isuuf murteessinee fi Hidhamtoota Siyaasaa hiikuuf murteessinee ega jedhanii, kunoo torban osoo hin guunnee, Dirree Dimkiraasii dhiphisuu fi Namoota mana hidhaatii baasuuf deeman bakka buusuuf , Qeerroo Oromoo irratti labsa Obsa nama fixachiisuu baafatii jiru. Akka yaada kiyyaatti , Ibsa Ihaadeeg irraa waa eeggachuu dhiifnee, Qabsoo jabeessuu qofaatu murteessaadhaa Ega isaanuu fidanii nuutii waan harka keessa qabannuu hin qabnuu, amma maxxanfamuu danda’uun isiniif katabaa. Isa kaan garaatu beekaa waan ta’eef. Continue reading
Oromo Voice Radio (OVR) Broadcast – January 8, 2018
Jaarraa Yakka Jallataa Uummata Guddaa Dhiisii Nama Tokko Irratti Hojjetanii Walaba Bahan Keessa Hinjirru.
Jaarraa Yakka Jallataa Uummata Guddaa Dhiisii Nama Tokko Irratti Hojjetanii Walaba Bahan Keessa Hinjirru.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 8,2017
Finfinnee Oromiyaa
Mirga keenyaaf falmanii, saamicha qabeenya keenyaa dura dhaabbachuun hattuuf saamtuu kan taate Wayyaanee falmanii dararaa ulfaataan abboota keenya kaleessa lubbuun darban irra Qaama mootummaa Wayyaaneen dhaqaabeera. Har’a ilmaansaanii Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi Oromoo guutummaaf saboota cunqurfamoo irras yakkoota suukaneessoo jaarraa 21ffaa keessatti hinraawwatamne dhaqqabaa jira.
ILKAAN SOCHA’EE, BUQQISUUTU FURMAATA !!!
Shirri Umurii dheereffannaa wayyaanee itti fufeera. Gamaagamni wayyaanee turban sadiif gaggeeffamee, Ibsa kennameen ka ibsamuu miti. Faallaa ta’uu mala. Waggaa 27 keessatti yeroo jalqabaaf ,gamaagama guyyaa 20 olii gaggeeffatan. Gamaagama kana ka dheeressee ,sagantaa ykn ajandaa durumaan qabatan irraati moo , waan haaraa isaan mudateen dheeratee ? kun ilaalamuu qaba. Ihaadeeg turban tokko caalaaf gamaagama taa’ee hin beeku. Guyyaa 20 ol fudhachuu isaatti isaanuu hin gammannee. Garuu sagantaa durumaan itti yaadan ykn gamaagama gadi fageenyaa gaggeessuu barbaannee jedhanii isaanu dubbatan akka hin taanee,waan nu argisiisuu waa hedduutu jira. Akka kiyyatti, walga’iin guyyaa 21 kun waan nu akeeku qaba . Continue reading


text:
Atileet Fayyisaa Leellisaa: ”Waan biyya keessatti ta’aa jiruun gammachuu guddaan qaba”
(BBC Afaan Oromoo) — Atileet Fayyisaa Leellisaan waggaa dura waltajjii ispoortii addunyaa guddicha Olompikii irratti wanta raawwaten gurra guddaa horate.
Kanaafisi ergasi atileetiksii ittiin beekamu alatti falmataa mirga namoomaa ta’uun miidiyaalee addunyaa gurguddoo biratti mallattoo qabsoo ummataa kan ta’e. Guddaas leellifameera.
Murtee akkanaa durumaa itti qophaa’aa ture. Duratti atileetota waliin dhimma siyaasaa yeroo haasa’u garuu waan of-tuuluutti akka isa fudhatan ni yaadata.
Yaadni isaa garuu kan ijoollummaa irraa eegaledha. Dararaa uummata irra gahu osoo mana barumsaa hin seenin argee jedha. ”Jibbuma abbaan koo jibburraa eegaleen jibbe.”
Egaa waan ijoollummaan keessa buleetu yeroo eegee keessaa futtaafate. Mormiin ummataa yeroo dheeraaf tures carraa of-harkatti qabu akka fayyadamu isa dirqe.
Atileetiksii irraa gara ‘leellisaa mirga namoomaa’
Ergasi as Fayyisaan yeroo dorgommiin eegalamus ta’e xumuramu namni hedduun waan daawwatuuf harka isaan dhimma baha.
”Aariin, gaddiis, ciminni illee natti dhagahama akka namni na ilaalu osoo hin taane waan na jabeessutu natti dhagahama.”
Akka Fayyisaan jedhutti waan inni taasiseen ofii gurra horachuurra darbe dhimmi qabsoo ummataas addunyaan kaan akka hubatu taasiseera. ”Balaadhuma kanaan bakka dhaqe maratti ‘are you Oromo’ (ati Oromoodhaa?) naan jedhu.”
Dhimma mirgi ummataa haa kabajamu jedhuun Fayyisaan miseensota Kongirasii Ameerikaa fi qondaaltota olaanaa gamtaa Awrooppaa waliin wal argeera.
Sababa mormii agarsiiseef bakka dhaqe maratti ‘are you Oromo’ naan jedhu.
Fayyisaa Leellisaa, Atileetii Maaraatoonii
”Meeshaan waraanaa fudhadhe biyyaa ba’e isa qofaa waan ta’eef yeroo kamuu waan ofirraa hikkadhu miti. Mo’es mo’uu baadhes akka mallattoo kiyyaatti itti fayyadama.”
Atileet Fayyisaa Leellisaan atileeti ta’uun isaa ibsaa tulluu irraa isa godheera. Murtee inni olompikii Riyoo irratti taasisenis barruulee bebbeekamoo fi gaazexessitoota buleeyyii idila-addunyaan leellifameera.
Haqni jiru atileeti ta’uun isa gargaareera. Isa namoonni baay’ee nama siyaasaatti isa ilaalan garuu hin fudhatu.
”Ani siyaasa keessa hin jiru. Siyaasas hin baranne. Garuu, waan ummanni keenya reebameef, hidhameef, mirga isa dhabee namaa gadi waan ta’ef anis ummaticha keessa waan jiruuf dhibeen isaanii natti dhagahame addunyaa irratti bahee dubbachuu danda’e.”
Jireenya Ameerikaa
Itoophiyaa sarbama mirgaaf dhaabbilee mirga namoomaan himatamtu keessatti hoggantoonni siyaasaa fi artistoonni dhimma siyaasaan biyyaa baqachuun waan barame ta’uus Fayyisaan ispoortiidhaan eegaleera.
Atileet Fayyisaan erga Ameerikaa seene waggaa ta’e. Erga biyyaa bahe wanti dhabe baay’ee ta’us dursee waan murteesseef akka hin gaabbine hima.
”Haala dur keessa jiraachaa ture nan hawwa. Garuu waan na gaabbisiisee dirqama na boochiisu miti.”
Biyya dur dorgomee biraa galu kan amma biyya isaa godhate, Ameerikaa, keessatti jiraachuu eegaleera. ”Ijoolleef ta’ee jira. Nu lamaanif garuu xiqqoo akka iddoo sanaa(biyyaa) ta’u dide.”
Jireenyi Ameerikaa isa beekuufu ni ulfaata. Jireenyi haaraa ta’uun immoo qormaata ofii qaba. Fayyisaan waan durii akka atileetitti biyyatti hin hojjenne erga Ameerikaa galee hojjetaa jira.
”Jireenyuma haaraatti galle. Daa’ima mana barumsaa anatu geessa anatu fida. Gabaa anatu dhaqee bita. Xalayaa bishaanii, ibsaa, mana barumsaa fi kaan na rakkise. Isumarra taa’aan oola.”
“Yoggaan mana barumsaa ture akkana osoo qo’adhe silaa eessa gahe,” jechuun ofitti qoosa.
Ispoonsarri isaa Naayik waggaatti qarshii kennuufis, Fayyisaan Ameerikaattiis fiigichumaan of-ijaaraa jiraata.
Fayyisaan erga Ameerikaa dhufe jireenya qofaa miti yaadni isaas jijjiirameera. Dhimmi isaa ispoortii qofa miti. Dhimma ummataas abbummaan fudhate.
”Waan biyya keessatti ta’aa jiruun gammachuu guddaan qaba. Erga ji’a tokkooti as hirribni rafuufi hiriibni duraan rafu tokko miti,” jedha.
Bulchiinsa mootummaa naannoo Oromiyaa amma jiruuf Fayyisaan humna biraa ta’uu danda’a. ”Gootoonni baay’ee jiru. Kan akka Abiishee Garbaa, Taaddasaa Birruu…. haa ta’u malee, gootni ani lubbuudhaan arge obbo Lammaadha,” jedha.
Namoonni siyaasaa hiika biraa qabaatanis akka ilaalcha isaatti, ”eenyumtiyyuu yeroo kana bakka obbo Lammaa bu’e kanaa gadi malee kanaa ol hojjachuu hin danda’u,” jechuun dubbata.
Kaka’umsa ummataattis gammachuu qaba. Akka cimuu qabus amana. ”Duraan hogganaa dhabne jenna amma ummanni keenya nu hogganaa jira. Maallaqas, yaadas wanta adda addaas ummata gargaarru qabna.”
Biyya yooman jibbe?
Mormii Riyootti erga agarsiise booda dhimmi guddaa eenyuuf fiiga kan jedhu ture. Ammaaf eenyuufu fiigaa hin jiru. Biyyi homaa na hin goone kan jedhu Fayyisaan, yeroo waamametti fiiguu akka danda’u yaada qaba.
”Qabxii gaarii fide achi keessa kan argamu yoo ta’e isaanitu filachuu qaba. Ani na filannaan fiiguuf qophiidha.”
Ga’umsa inni booda kana agarsiisaa jiru garuu xiqqoo gaaffi ta’u danda’a. Walakkaa maaraatoonii irratti malee maaraatoonin haga duraa milkaa’u dhabeera. Ta’uus, fala itti barbaadaa jiraachuu hima.
”Ani ga’umsa koo ji’a lama sadiitti jijjiiruu nan danda’a. Wanti na rakkisu hin jiru. Ogummaan isaa na harka jira. ”
Akka Fayyisaan jedhutti osoo biyyaaf fiige achuma Ameerikaa jiraachaa fiiguuf karoorfate. ”Yoon jiraadhen waa hojjedhaafan as jira malee du’a sodaadhe miti.”
Badhaasa olompikii Riyootti lammaffaa baheef qarshii walakkaa miiliyoona badhaafame akka isaaf hin kennamne dubbata.
”Isaanis xalayaa maatiikootti hin ergine nuyis hin gaafanne. Achumaan hafe.”
Qabxiin Fayyisaa maaliif jijjiirame?
Atileet Fayyisaan erga Ameerikaatti gale yeroo muraasaaf qofaa jiraatus boodarra haadha warraa isaa Iftuu Mul’isaa fi ijoollee isaa lamaan waliin jiraachuu eegaleera.
Bulchiinsi Ameerikaa Arizoonaa ho’aan beekamtus bakki inni jiraatu garuu Filaagistaaf jedhama. Akka inni jedhutti qilleensi Filaagistaaf kan biyyaa waliin wal fakkaata.
”Baay’ee lafa ol kaa’adha. Lafa mijataadha.” Eeyyamni Viizaa qabu waggaa kudhanitti akka siqu kan dubbatu Fayyisaan oli gadi deeme leenji’u danda’us bakka amma jiraatu akka hin caalle hubateera.
Wantoota atileeti tokkoof barbaachisan keessaa haala qilleensa mijataa qabaachuun murteessaa ta’uus fageenya fiigichaa ittiin beekameen milkaa’u rakkateera.
”Maaraatooniin fuula narraa garagalchite waan taate hin beeku. Qophiinis hamma biyyaa hin gahu.”
Dhuguma qabxiin maaraatoonii Fayyisaa jijjiirama qaba. Kanaaf sababni jedha Fayyisaan waan biyyatti qabu asitti dhabu isaati. Nama waliin hojjetuu fi isa qoru dhabuun isaa rakkoo itti ta’eera.
”Fardi qofaa kaatu hamma kaatu hin beekani akkuma jedhan qofaakoo hamma fedhes ta’u jabaachuun na dhiba,” jedha. Atileetota ciccimoo Itoophiyaa waliin isa ciniinnate leenji’u asitti argachuu hin danda’u.
Keessumaa fiigicha fageenya dheeraa hojjechuuf boqonnaan barbaachisa. Nyaannis akkasuma. ”Nyaanni garuu akka biyyaa waan ta’u natti hin fakkaatu. Haga keenya sana qulqullina hin qabu.”
Jaalala guddaa Qananiisaa irraa qaba.
Fayyisaa Leellisaa, Atileetii Maaraatoonii
”Ummanni Oromoo osoo wareegama kanfalu ani ispoortii keessatti yoon hammana miidhame waan na dhiphisu miti.”
Qananiisaa fi Fayyisaa
Atileet Fayyisaa Leellisaan atileet Qananiisaa Baqqalaa fakkeenya godhateeti kan atileetiksiitti cime. Keessumaa fiigicha qaxxaamura biyyaaf jaalala guddaa waan qabuuf isa hoordofa ture.
”Ati akka Qananiisaa taata naan jechaa hamilee naa kennu turani. Nama mul’ata naa ta’e jechuudha. Kanaaf, jaalala guddaan qabaaf.”
Maaraatoonii Landan kan bara 2017 irratti garuu atileet Fayyisaa Leellisaan mormii agarsiise biyyaa bahee, Qananiisaan dubbii faallaa Fayyisaa dubbachuun akka isa mufachiise hima.
Atileet Fayyisaan mallattoo mormii erga agarsiise booda atileetonni faana isaa hordofan jiru. Ammas garuu kutannoo yoo ta’e malee atileetonni baay’ee yaada inni qabu garaadha akka qaban amana.
Keessumaa dhiyeenya obbo Lammaa Magarsaa atileetota walitti qabani dhimma Oromoo addunyaan akka gahan dubbachuu isaanii deeggara.
Atileetonni dirqama akka qabanis amana. Kanaafuu, waan inni waggaa dura godhe ija godhachuun isaa isa gammachiisa.
Gargaarsi dhiyeenya atileetonni lammiilee naannoo Somaalee irraa buqqa’anif taasisaniin abdi horateera.
”Atileetonni Oromoo qaama ummata Oromooti. Qaamni gartokkee yoo dhukkubsate gartokkeen qaama biraa gammaduu hin danda’u. Kanaafuu, mirgi yoo miidhame bitaan dhidhibuufi qaba. ”


text:
Sadaasa 21,2016 , Godina Wallaggaa ,Guutoo Giddaa Ukkee Qarsaatti Yakka Tokkoon Alatti Erga Manni Murtii Akka Lakkifamaniif Ajaje Baaseellee Humni diinaa Aangotti Fayyadamee ummata Hidhaa Jiraachuun Himame.
Erga biyyi keenya biyyi Oromiyaa afaan qawween buluu qabdee kan ture ta’ulle dhiyeenya of tultoti kallatti kan labsatanii hojiitti bobba’nii jiran,oggayyuu uummata kunaanuuf gidirsuu itti fufaanii jiran. Haaluma Kanaan jiraataa magaalaa Ukkee kan ta’an Obbo Oliiqaa Raggaasaa sababa tokkoon alatti mana hiraarsaa keessatti erga baatiwwan hedduu dabarsaniin booda manni murtii bilisa kan baase ta’ullee Waajjirri polisaa humnaan qabee hidhee jiraachuu odeesse Qeerroo Ukkee gabaasanii jiran.
Ukkee keessatti adda durummaan qaamonni mootummaa shororkaawaa waliin hidhata godhachuun dalaga dalagaa jiran ammallee kan dhiisaa
jiran waan hin taaneef yeroo dhiyoo gidduutti akka irraa deebi’an Qeerroo akeekkachisa kenneefii fudhachaa kan hin jirre yoo ta’an
addatto director mana barumsaa sadarkaa lammaffa Ukkee ammallee akka hojiisaa hojii basaasummarra of deebisu jenna,
Godina Wallaggaa Ukkee Qarsaa Bakka Jedhamutti Waraanni Wayyaanee Diddaa Ummataa Qabaneessuuf Hidhaa fi Reebicha Raawataa Bahaa Jira.
Sadaasa 21,2016 , Godina Wallaggaa ,Guutoo Giddaa Ukkee Qarsaatti Yakka Tokkoon Alatti Erga Manni Murtii Akka Lakkifamaniif Ajaje Baaseellee Humni diinaa Aangotti Fayyadamee ummata Hidhaa Jiraachuun Himame.


text:
(Kijibni, wallaalaa afaanfaajjeysa malee, Dhugaa ta’ee hin beeku!)
Dhugaabaas Dhugumaa, Caamsa, bara 2016
Barattootni Oromoo Seenaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti shorri isaan xaphatan guddaa dha. Barattootni Oromoo erga Mootummaan Wayyaaneen(ABUT) hogganamtu aangoo siyaasaa Impayeera Ityophiya of harkatti galfate irraa eegalee miidhaa ummata Oromoo irraan gahu dura dhaabbachaa bar kurnan lamaan darban falammii hadhawaa gochaa turan, har’as itti jiru. Falammii kana keessa Muyxanno argame irraa Qeerroon Oromoo sadarkaa biyyoleessatti guddatee yeroo dheeraaf erga irratti hojjete booda hundee godhatee as bahe.
Sochiin Qerroo Sadaasa 13, bara 2015 aana Ginciitti eegalee hangaa har’attu osoo wal irraa hin citiin yeroo dheeraaf gaggeeffame, wareegama guddaa baasuun milkii guddaa fide. Sochiin kunis gaaffii Oromoo sadarkaa ol-aanaatti tarkaanfachiise. Keessa’uu gama siyaasaa fi diplomasiitiin bu’aan inni buuse jabaa dha.
Sochiin qeerroo uummata Oromoo guddeessa sochoose kuni namoota, Jaarmolee siyaasaa, Biyyootaa fi Ummattoota adda addaa biratti bifa adda addaan hubatame. Fakkeenyaaf:
1) Mootummaa TPLFn gaggeeffamu biratti humna aangoo isaa raasu ibidda dibaa keessaa gad itti baheetti
2) Ummata Oromoo bal’aa biratti wal irratti amanti, xiiqii, sabummaan fi tokkummaa akka horeetti
3) Jarmoolee siyaasaa Oromoo biraatti hiree ajaa’ibaa, yoo danda’amee ofii dhuunfachuu, hanqannaan ammoo carraa barbadani itti seenuu akka qaban irratti mari’atan
4) Humnootiin siyaasaa Impayeera Ityophiya, keessa’uu warrii tokkummaa Xophiyaa faarsan, biratti yoo Jaarmoolee Oromoo “moderate” jeedhaman harkatti galfachuu hin dandeenye akka yeroon itti dhiitetti
5) Humnootiin Siyaasaa Impayeeraa Ityophiyaa kan hiree ofiin murteeffanaatti amanaan biratti ammoo akka hireen bilisummaa dhiyaattefitti fi qabsichaa tin’isuun, kan ofii isaaniis jabeeffachuuf tattaaffachuu
6) Biyyootiin sa’ibaa Mootumaa TPLF biratti rifaatuun rakkoo gaanfa Afrikaa mudatuu fi bifaa ittiin Mootummaa TPLF caccabuuf deemu itti suphaniitti akka fiigan dirqe
Sochiin qeerroo Oromoo adeemsa keessa waan sadii ifa godhe. Isaanis; Alaaba ABO ol kaasuu, deeggarsa ABOf qabu ifaan ibsuu fi gaaffii hiree ofii ofiin murteeffannaa (of bulchuu fi qabeenya ofii irrati abbaa ta’uu) ifa godhe.
Haalli kunis waligalaa Humnoota siyaasaa sochiin qeerroo biyya keessaa isaan yaaddessu eegale. Isaanis:
- TPLF; mootummaan 100% uummataan filame ofiin jettu, uummati Oromoo harka guddeessi bulchiinsa ishee fudhachuu didee itti fincilee barcuma aangoo jalaa raasuun, buulchiinsa mataa isaa tolfachuu eegaluun,
- Humnoota Habashaa; kan aangoo siyaasaa Xophiyaa qabanna jedhanii hawwan, akka hawwii isaaniitti Xophiyaa bakka dur jirtu irraa dhabuun, dhalooti dammaqaan Oromoo mirga isaa, mirga abbaa biyyummaa isaa akka dabarsee hin keennineef hubachuun, akka hawwii isaaniitti hireen aangootti deebi’uun isaanii dhabamuun,
- Warra dhi’aa; TPLF barottan digdamoottan darban lola shororkeessummaa naannoo gaanfa Afrikaatti nuuf lola jedhanii fi ergataan, deeggarsa uummataa dhabuun fi yakka uummata irratti dalaguun yoo TPLF naannoo sanatti aangoo dhabe, sabatiinsa naannoo sanaa isaan yaaddessuu fi humna TPLF bakka bu’ee ergama isaanii fudhatuuf dhabuun,
- Oromoo; jajallatoota maqaa Oromootiin aangoo Siyaasaa Xophiyaa qabachuuf hawwan, warra yaaddoon habashootaan wal fakkaattu qaban, warra Wayyaanee (TPLF) waliin waa’ila ta’uu hawwan, mormitootaa fi warra mormituu ta’uu abdatan, karaan isaan filatan sababa sochii kanaan akka abdii hin qabne uummati arguu fi ijibbatuun, qeerroo Oromoo akka fedha siyaasaa isaaniitti hogganuuf tattaafatanii, qeerroon Oromoo harkatti diduun fi of dandayee sosso’uun kan isaan mufachiise,
Warri armaan olii kan yaaddoo sochii qeerroo irraa qaban hundi sochii qeerroo irratti duula eegalan.
Kan warra halagaa sababni isaa ifaa fi mul’ataa waan ta’eef, kan jajjallattootaa bifa hin mul’atneen waan gaggeeffamuuf Oromoof ibsuun fardii dha.
Waayyaaneen sochii qeerroo kana bifoota araaraa, sossobbaa fi ajjeechaan ukaamsuu dadhabde, amma olola kanaan sochiin Oromoo qabbaneessuuf akekkatte. Ololli deemaa jiru kan nama tokkoo irratti qiyyaafatee kan namoota inni waliin hojjetaa turan jedhamee shakkamu, kan artistoota Oromoo, namoota media, hoggnoota siyaasaa, namoota waa ijaaruu fi uummata kakaasuu danda’an jedhamanii fi walumaa gala sochii qeerroo Oromoo irratti aggaammate dha.
Wayyaaneen Oromoo di’asporaa itti dhimma baatee, media Oromoon ofii isaatiin ijaarrate hulluqxee seenuun, Oromoo haamlee cabsuun sochii isaa irraa dhaabuu akka toftaatti dhimma bahuutti milkoofti laataa? Inni jedhu sirnaan xiinxalamuu qaba. Ammoo itti hin milkooftu! Lola qabbanaawaa wayyaaneen ilmaan Oromoo gidduutti akka ta’u qiindessite wal irraa fuudhanii afarsuun Oromoo moo wayyaanee fayyada? Wayyaanee irratti duuluun hafee, nama ammatti murteessaa hin taane tokko irratti yeroo haga kana itti kennanii haasawuun, hoggana ABO irratti duuluu fi dhaaba maqaa xureessuun wayyaaneef carraa guddaa dha, Oromoof ammoo wareegama haga ammaa baase jalaa haguugu fi dhugaa isaa jalaa uukkaamsuu dha.
Oromoota tokko tokko kan duraan sochii kana akka sochii nama dhuunfaa fi garee tokkootti dhiyeessuun ofii fi sochiicha farsuu irratti bobba’aniitti gaaffii uume. Keessaa Oromootti namootni akkas kaachaa turan yeroo ammaa ammoo akka sochiin kun kan ABOn gaggeeffamaa turee fi jirutti dhiyeessan heedduu nama hin raaju. Seenaa wal fakkaataa barottan darban keessa raawwatan irra deebi’ani raawwataan waan ta’eef, waan addaa miti.
Dargaggeessi shakkamee kun, yakki irratti dhiyaatu kan mul’isu kan bara 2015 keessa raawwatame dha, sochiin Oromoo qeerroon hogganamu kan guddoo finiine bara 2016 keessa, kan qeerroo hogganu isa dha jedhama, namni kun yakka Oromoo irratti dalagaa bifa kamiin sochii Qeerroo kana hogganee milkeesse? Gaaffiin jettu deebi’uu qabdi. Gurbaan kun biyya keessa ta’ee hidhamaa bahaa jiraachuun ibsama. Namooti garii sochii qeerroo kan hogganu OFC fi Dr. Mararaa faa akka ta’es nuuf ibsu, Wayyaaneen ob. Baqalaa Garbaa hidhaa, Dr. Mararaa Guddinaa sababaa guyyaa tokkofilee hidhuu itti dhiiste sababaan isaa maali? Innis ifaan OMN waliin ni haasa’a. Shirri tika wayyaanee wal xaxaa dha yaa firaa!
Ololli maqaa xureessii amma deemaa jiruuf inni duraa fi abbaan dhimmaa nama Ashanafi Addunya (Milkii Addunya) jedhamu dha. Namni kun nama FDG keessatti qooda fudhachaa ture booda irratti hidhame ture dha. Mana hidhaa Wayyaanee keessatti tika Wayyaaneen kaadhimmame hojjachaa akka tures duubbeen seenaa isaa ibsa. Mana hidhaa irraa erga bahee booda, yeroo gara USAtti bobba’u kan gaggeesse tika waliin hojjetu akka ta’es beekama. Innis dirqama itti keennamee Kettotaa biyyaa ambaa keessatti uumuun hanga ammaa hojjachiisa jira. Namni Nageessoo Duubee OFCn biyyaa ambaa keessatti dhadheessuu obboleetti Ashanafii Addunyaa fuudha, warra soddaa ti. Har’aa waluumaan gamtaan ABO irratti duulaa jiru. Namoota OFC keessaa TPLFf kaadhimamanii OFC-TPLF tolfachuuf Sabboontota Oromoo kan akka Baqalaa Garbaa, Baqalaa Nagaa, Dajanee Xaafaa faa TPLF dabarsanii kennuun, ajandaa kana duuba jiran, halagaaf ergamuuf ariifatuun dhuma isaanii akka hammeessuu shakkiin hin jiru.
Ammatti sababa kanaafis sochii qeerroo fi ABO walitti guduunfanii, nama dogoggora raawwate jedhame maqaa dha’anii ABO irratti olola cimaa bananii jiru. Kan nama gaddisiisu, namoota qabsoo irraa baqatan, kan qabsicha qaamaan keessatti hirmaatanii hin beeknetu waa’ee qabsoo Oromoo qabsaawota barsiisuuf dhama’a. Eenyummaa warra qabsoo irraa baqatee fi qamaan qabsoo irraa qooda hin fudhatiin gadi fageenyaan ibsuun ni danda’ama. Qabsoon isa akka arraba dheeratanii miti, namoota qaamaan qabsoo keessatti argamanii qabsoo gaggeessan irratti ololuuf haamlee itti hin qaban! Oromoon waan kana nurraa dhugeeffata jedhanii hawwuunis gowwummaa dha. Ololli yeroo dhaaf nama afaanfajeysa malee yeroo dheeraaf dhugaa haguuguuf humna itti hin qabu.
Warri beekaa fi osoo hin beekiin ajandaa tika wayyaanee tarkaafachiisaa, haamlee Oromoo cabsuu fi Oromoo wal dura dhaabuuf tattaafatan gochaa isaanii kana kan hubatu Oromoo qara ta’ee qofaa dha.
Erga ololli kun eegalee namooti maqaan isaanii sabqunnamtii hawaasummaa irratti xuxxuqamee Wayyaaneen adamfamaa jiraachuu fi studion qeerroo saamamuun dhaga’ame. Media Sagalee Qeerroo irratti ololli jabaan deemaa ture, dhumni isaa akkas ta’e. Median walabaa jedhamu OMN waan kana gabaasuu hanqachuun sabaaban isaa maali? Sadarkaa dorgommii media irra ga’ame jechu dha? OMN fi Qaanqee show olola ABO irratti gaggeeffamu babal’isuuf tattaafachuu arguun ammoo daran nama qaanfachiisa.
Tibba Dhaabotin Siyaasaa Oromoo afur Walii-galtee Wal-hubannoo tolfatan keessa Oloolli kun banamuun waan hedduu wal nama gafachiisu dha. Wal hubatnoon kun olola Oromoon wal irratti gaggeeysu hambissee, humna qabsa’ota cimsee kan qabsootti sossosu dha jedhamee abdatamaa ture. Ce’umsa kana irratti gaaffiin belbeltuun Humnaa Oromoo walitti qindeessee kan qabsootti sochoosu kan jibbu eenyu? kan jettu taati. Deebbiin isaas salphaa dha. Kan jalqabaa Wayyaanee tahu falmmiin hin jiru. Kan lammeessoo sa’iboota Wayyanee kan tasgabiin ganfa afrika gaaffi jala nu jalaa seensisa jeedhanii yaadda’an ni tahu. Sadaffaa Humnootii siyaasaa habashaa aangoo Wayyaanee irra fudhachuuf tattafatan yeroo tahan kan arfaffaa ammoo Siyaasaa Oromoo keessatti namooti akka dhuunfaatti Wayyaanee waliin hojjechuuf fedhan kan ABO akka diina tokkoffaatti ialaalan, kan gariin ifaan Wayyaanee kadhachaa turan, ammas sababa diddaa wayyaaneetiin osoo itti hin mikaa’iin hafan dha. Ammallee Wayyaanee guyyaa tokko nuuf haayyamti jedhanii Wayyaanee abdii dhaan haayyama irraa eeggatan ni jiran. Olola kana gaggeessuun kan Wayyaanee garaa laaffisuufis itti fakkaatullee ni jiru. Kanaafu Waliigaltee tolfame fi gara fuula duraa itti jabaachuu jiru keessatti ABOn liqimsaamee humnaa dadhabaa kan warra “moderate” ofiin jeedhaniin dhunfatamee akka mul’atuu kan hawwan tahu gaffii hinqabu. Adeemsi shiraa haguuggatee deemu kun walii galtee tahe kan gabbifamu qabu irra gaadiddu kahu ni mala. Kanaafuu qabsa’oon milkaa’ina walii galtee tolfame irratti ciichu qabu.
Tibba qabsoon jabaattee milkiin cululuqxe, abbaa qabsichaa ABO maqaa isaa dhoksuun, akka ABO gummaacha qabsoof ooluu malu haawaasa isaa irraa hin sassaabbannee shira irratti dalagu. Tibba gaafatamummaan dhuftu ammoo, gaafatamummaa hunda akka ABO fudhatuu, gaafatama fudhachuu qofaa osoo hin taane, ABO ittiin yakku. Kunis ABO ittiin hadheessuun, uummata isaa irraa adda kutanii, dadhabsiisuuf kan akeekkate dha. Humnooti marti toftaa fi tarsiimoo ABO laaffisuu fi dhabamsiisuu irratti walii galu. Wayyaaneenis ABO yakkiti, habashootis ABO yakkiti, jajallatootis ABO yakkuu hojii isaanii godhatanii jiru. Kuniis ABOf haaraa miti, kan haara isa godhu namoota bobbaa akkanaa irratti bobba’antu jijjiirame ykn maqaa jijjiirrate.
Adeemsa qabsoo bakka fagoo irraa gaggeessani hafnaan, bakkuma qabsichi jiru keessa ta’anii dogoggora malee waa dalagun ni danda’ama jechuun rakkisaa dha. Rakkoon jirtu, kan wayyaaneen keessa gugachuuf itti milkooftellee, karaa namoota dogoggora jiru haga waaqaa guddisanii dhadhessanii, fi hojiilee dalagaman ammoo haga ija xaafiitti gadi xiqqeessanii dhiyeessuuf tattaafataniiti. ABO, kallacha qabsoo bilisummaa Oromoo, kan ololaaf mititi bu’aa ba’ii qabsoo kamuu injifachaa qabsoo saba isaa gaggeessaa jiru akka ta’e firris diinnis ni beeka. Qabsoon bilisummaa Oromoo kan haaqa wareegama ilmaan Oromoon bakkan ni geetti. Lukkeeleen diinaa fi warri angoof bololan summii isaanii waliin ummataa Oromoo biratti ni tufamu.
Jaaromleen Oromoo hawwii ummata isaanii mirkaneessuuf siyaasaa tasgaba’e fi qabsoo of irratti hirkannoon gaggeessan agobara tokko jalaatti walsassaabuun akka ummata Oromoo humna siyaasa jabaa fi guddaa ta’e addunya fudhachiisuuf dalagan mamiin hin jirtu. Akkuma handhurri Oromiyaa Finfinnee taatee handhurri qabsoo bilisummaa Oromoo ABO fi WBO ta’uun dagatamuu hin qabu. WBO fi ABO qaama dantaa waloo ummata Oromoo (Oromo national interest) tiksan, eenyummaa keenya kan adunyaatti ibsanii fi qara ta’anii diina waraanan ta’uun dagatamu hin qabu.
Namooti sadarkaa guddaatti ilaalaman kan ajandaa kanatti hirmaatan keessaa gariin warra qabsichaaf wareega baasuu baqatanii biyya ambaa keessa daaddisan waan ta’niif gochaa fokkata kana keessatti isaanii hirmaatu arguun, hagaam akka naamusa namummaa «ethics» dhaban mul’isa. Qabsoo irraa fagaachuun qor-qalbii inni adeemsa keessa sammuu namaa keessa bulchu namatti mul’isa.
ABOs hoggana, qondala fi miseensota isaa qabsoo kanaatti cichanii jiran jabeeffatee, qoraatti isa keessaa ta’anii isa waraanan of keessaa buqqisuun qabsoo isaa of dura tarkaanfachiisuun dirqama isaati.
Namoota OMN-in of hagugganii jibba akeeka ABO irratti oofan, media sabni Oromoo akka odeessa argatuuf ijaarratetti akka-malee itti dhima ba’un (misuse goochuun) Oromoo keessa afaanfajjii uuman, gochaan isaanii kun bu’aa inni Oromoof qabu gilgaalanii irraa of qusachuu qaban. Oromoon kan OMN ijaarrate akka qabsoo isaa irratti duulli maqa xureessii gageeyfamuuf osoo hin taane, OMN akka Wayyaanee saaxilu, ololaan diina haleelu, odeessa Qabsoo Bilisummaa Oromoo gurra uummataan gahuun Oromoof haamlee ta’u ture. Gidduu kana OMN duula nama dhuunfaa fi qabsoo Qeerroon gaggeessitu irratti bobba’uun haamlee Oromoo of-duuba deebisuuf tattaafate kan Oromoo hedduu ajaa’ibsiisee dha.
ABO diina innikkaa tokkoffaa Wayyaaneeti, kanaaf diinummaan irratti duula. Habashootis Oromoon abbaa biyyaa yoo ta’e aangoon lammata itti deebi’an hin jirtu. Kanaaf Oromoo gidduutti garaagarummaa dhalchanii keessatti dantaa isaanii guuttachuuf dhama’u. Haala kanaan ABO fi uummata Oromoo adda fageessuuf harka Wayyaanee fi Habashootaa shirri xaxamu dha.
Kan Oromoon irratti duuluu male Wayyaanee dha, Oromoon kan irraa haasa’uu male dhimma lammii isaa 500 ol ajjeefamanii, kan kumoota dhibbaan mana hidhaa keessa jiranii, kan madaawanii gargaarsa dhabanii ture, har’a namni hundi sana dagatee nama tokko irraa haasawaa oolee buluun qabsichaaf miidhaa guddaa dha. Oromoo! Ijaa fi gurra haa banannu!
Xumura irratti ajandaa kana irraa kan fayyadamu Oromoo osoo hin taane TPLF fi warra salgii Oromoo irra taa’uu hawwan qofaa ta’uu hubachuun, Oromoon golee hunda keessaa jiru wal irratti duuluu dhaabee, TPLF, diina innikkaa irratti duuluun aantummaa saba isaaf qabu akka agarsiisu abdii Oromoo maraati.
Dhugaabaas Dhugumaa
Caamsaa 9, 2016
Injifannoo Ummata Oromoof!


text:
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 9,2014
Ummatni Oromoo fi dargaggootni Oromoo addatti ammo barattootnii University, Kolejotaa fi Manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi Lammaffaa torbanoota lamaan darbe gaaffii sirna fi seeraa Mootummaan Oromiyaa akka deebisuu fi mirga abbaa biyyummaa Oromoo gaafataa turre.
Haa tahu malee gaaffii keenyaaf deebiin mootummaa human Polisa Federalaa biyyattiin qabdu hidhannoo guutuu waliinii fi waraana Agazii dargaggota, barattootaa fi ummata harka qullaa irratti bobbaasuun Oromiyaa guutuu dirree waraanaa godhee lubbuun namaa hedduu fi qabeenyi barbadaawee jira. Gaaffiin keenya gaaffii mirgaa fi seera qabeessaa waan taheef:
- Ummatni fi barattootni kumaan lakkaawaman kan mana hidhaa haaraa bakka bakkatti Polisi Federalaa bane keessatti dararamaa jiran hatattamaan akka gadi lakkifaman. Galmeen hidhamtootaa kumaan lakkaawamu kunis Ummta Oromoo fi addunyaaf ifa akka tahu.
- Kanneen Barattotaa fi Ummata Oromoo nagaa meeshaa baraneen bakka bakkatti ajjeefaman kudhanootaan lakkaawaman ajjeesan fi akkataa itti ajjeefaman Qaama Walaba Tahe Mootummoota Gamtoomaniin utubameen akka qoratamanii fi seeratti akka dhihaatan.
- Hidhamtootni Siyaasaa biyyatti guutuu keessa waggaa 23 darban
hidhaa keessatti murtii kijibaan fi murtii malee dararamaa jiran hundi haal duree tokko malee akka gadi lakkifaman.
- Polisni Federalaa fi waraanni mootummaa Federalaa naatoo tokko malee irra deddeebi’ee ummata Oromoo fi ummatoota biro mirga isaanii nagaan gaafatan rashanaa jiru Oromiyaa keessaa hatattamaan akka gadi lakkisee bahu.
- Poolisnii fi Dabballootni Wayyanneen/EPRDF University, Kolejotaa fi Manneen barnootaa keessaa akka gadi lakkifamanii fi mooraan barnootaa hundi siyaasaa partii EPRDF fi tikaa fi Poolisa irraa bilisa akka tahu.
- Oromiyaa Guutuu Keessatti Ummata Oromoo lafa irraa buqqisuun akka hatattamaan dhaabbatu fi kanneen buqqifamaniif beenyaan akka baafamu
- Mirgi Hiree Murteeffannaan Ummata Oromoo akka kabajamu
- Qabsoon Bilisumma Oromoo fi sochiin gaaffii mirgaa Qeerroon
gaggeeffamu nagaan kan gaggeeffamuu fi nagaan mirga falamtuu tahuu mirkaneessina. Qabsoo karaa nagaa gaggeessinu kanaaf deebii karaa nagaa akka nuuf kennamu gadi jabeessinee gaafatna.
- Qabsoon keenya fi sochiiin nagaan godhamu kun ummata nagaa saba kamuu, lammii kamuu fi nam tokkeenis tahe gurmuun kan nagaan hojjatatee bahee galu ykn qabeenya isaa kan target godhate miti. Gaffiin keenya sirna cunqursaa fi gaaffiilee mirga ummata Oromoo fi hegeree jireeneya keenya kan ilaalan akka deebii argatan qofaa dha. Kanneen maqaa keenaan ummata biraa irratti duulaa fi doorsisa godhan ni mormina.
- Gaaffiilee keenyas barnoota keenya barataa ummata keenya waliin nagaan akka deebii argatan sochii keenya itti fufaa hanga gaaffiin keenya deebii gahaa argatan kan hin dhaabbatne tahuu mirkaneessina
- Sochiin keenya fi gaaffiin keenya kan haqaa waan tahaniif humni Qeerroo Bilisummaa Oromoo caasaa isaa guutummaa Oromiyaa keessatti diriirfatee sochii kana adda durummaan erga gaggeessuu eegalee waggoota lama gahee jira. Ummanni Oromoo Oromiyaa keessa fi biyya alaa jiru ofitti simatee deggersa nuu taasisaa jiruuf guddoo galateeffatna. Gama biraan ammo humnoonnii fi namoonni dhuunfaan sochii warraaqsaa Oromiyaa keessatti finiinee ol bahe kana gaaffii haqaati jechaa gama tokkoon ammo sochiin biyya keessaa hogganummaa hin qabu jechuun qindoominaa fi bilchina dhalooti ammaa irra gahee sochii FDG Oromoo kana gadi xiqqeesuun sochii hogganaa fi qindoomina kan hin qabne fakkeessuun warri dhiheessuu barbaaddan doggoggora kana irraa of ittiftanii dargaggoonni humnaa fi dandeettii sochii kana qindeessuu qabaachuu keenya bartanii akka nu cinaa dhaabbattan waamicha isinii goona. Kana malees nagaa jallattootni fi kannen mirga ilma namaa kabajan hundi akka nu cinaa dhaabbatan waamicha keenya gadi jabeessinee dabarfatna
- Ilmaan Oromoo waraana mootummaa , Poolisa Federala, hidhattootaa gandaa fi poolisni Oromiya obbolaa keessan irratti dhukaasuu keessaa akka dhaabbattan fi yoo waamicha kana diddan seenaa fi seerri akka isin gaafatu hubachiifna.
- Waraana, Poolisa Federalaa fi tika mootummaa Fedralaa keessa kan jirtan hundi ummata nagaa fi barattoota da’aimman irratti dhukaasuu akka irraa dhaabbattan gadi jabeessinee gaaftna. Seenaa fi seeraan akka itti gafatamuufdeemtan hubachiifna
Ka’i Qeerroo!!
Qabsoon Hanga galii isaa gahu Itti Fufa!
Qeerroo Bilisummaa
Caamsaa 9, 2014
Finfinnee


text:
Hin bari’u seetee!
Galgala dukkanaa silmiitu bookkisa
Yeeyyiin kokorriftee waraabessi yuusa
Booyyeetu didicha – waangootu utaalaa
Illeettii oduu barte gurri mataa caala
Firooma simbirroof abshaalummaa allaattii
Abbaan horii agabuu – hattuun silga nyaatti!
_ _
Garuu waariin darbee gaafa obboroon dhuftu
Yommuu bari’uudhaaf bakkalchi mul’attu
Yommuu dhugaan iftee tulluurraa dubbattu..
Warri halkan himimsan hunduu ni godaanu
Walakkaan hallayyaa – kaan boolatti aseenu!
Bor hin beekneen immoo homaa hin qabdu abdii
Hin bari’u seetee udaan manatti agdi!


text:
Atleetii beekamaan Ityoophiyaa kumaalaa Miruuts Yifxar dhalatee waggaa 72tti Kanaadaa Tooroontootti addunyaa kanarraa du’aan boqateera. Atleetii beekamaan kun ji’oottan darban rakkoo fayyaa isa mudateen Kanaadaa Toorontootti waldhanamaa kan ture yoo ta’u, mudde 14,2009 boqachuu isaa xalayaa gaddaa Federeeshiniin Atleetiksii Ityoophiyaa miidiyaalee Ispoortii biyya keessaaf ergerraa hubachuun danda’ameera. Atileet Miruuts waldorgomii bara 1964 magaalaa Muuniikitti qophaa’e fiigicha meetira kuma 10n dorgomuun ...Read More »
Pirizedaantiin Gaambiyaa karaa nagaatiin yoo aangoo gad hin dhiisne humna waaraanaatti akka fayyadamu Jaarmiyaan Hawaasaa Diingdee Afriikaa Dhihaa beeksiise.
Filannoo Pirizedaantummaa akka lakkoofsa warra faranjootaa mudde 1 filatameen Pireezdaantiin Gaambiyaa Yayyaa Jaameeh morkataa isaaniitiin injifatamuun aangoo Pirizedantummaa waggoota 22f irra turan dhabaniiru. Waggoottan 22n darban biyyattii bulchaa kan turan pirizedant Jaameeh, tamsaasaa televizhinii biyya isaaniitiin Injifatamuu isaanii beeksisanii turan. Haa ta’u malee, foddaa televizhiinii biyyattiin injifatamuu isaanii beeksisanii yaada isaanii jijjiiruun bu’aa filaannichaa hin fudhadhu jechuun hawaasa addunyaa ajaa’ibsiisaniiru. ...Read More »
Sirni Awalchaa ogeessa seeraa beekkamoo Obboo Tashoomaa Gabramaariyaam raawatameera
Sirni Awalcha ogeessaa seeraa beekkamoo obboo Tashoomaa Gabramaariyaam Bataskaanaa warraa Ortodksii Sillaassee Katederaaliitti raawwatameera. Obboo Tashoomaa Gabramaariyaam waggaa 86 tti tasa du’aan addunyaa kanarra boqatan. Obbo Tashoomaan bara Mootummaa Hayilasillaasee Abbaa Alangaa Waliigalaa akkasumas Ministiir Dee’eetaa Minsteera Albuudaa ta’uun hojjataniiru. Mootummaan Haayilasillaasee angoo irraa wayita bu’u qondaltoota mootummaa hidhaman keessa tokko turan. Obboo Tashoomaa waggoota saddeetiif erga hidhamanii gadii dhifamanii ...Read More »
Itoophiyaa keessatti lakkofsi Gaazexxestoota yakkaa Shororkessuummaan himatamanii hidhamanii dabalaa dhufuun yaaddeessaa akka ta’e Dhaabbanni Mirga Gaazexxestootaaf Falmu beeksiiseera.
Manni Murtii Federaalaa murtiin yakka himaannaa shororkeessummaan Gaazexxestoota lama irratti murteessee Itoophiyaa keessatti gocha Ukkamsuu Gaazeexxestoota kan mul’isuu akka ta’ee dhaabbanni Committee to Protect Journalist(CPJ) jedhamu beeksiiseera. Itti-Aanaa Hogganaa dhaabbatichaa Robart Mahoonii tarkaniiffiin Gaazeexxeessa Kaaliid Mohammaad fi Darseemaa Soorii akkasumas gaazeexxestoota biraa irratti fudhatamu hatattaamaan dhaabbachuu akka qabu Mootummaa Itoophiyaatiif waamicha dhiyeessaniiru Manni murtii Federaalaa Gaazeexxestoota laman dabalatee namoonni 20 ...Read More »
Lakkofsi Turistoota Itoophiyaa daawwatanii fi galiin damee kanarra argamu foyya’uu dhabuun akka isa yaaddeesse Ministeerri Aadaa fi Turiziimii beeksiiseera.
labsii yeroo hatattaamaa labsamee wajjiin wal qabatee lakkofsi turistoota Itoophiyaa daawwatanii baay’ee akka xiqqatee himameera. Ji’oota sadeen darban lakkofsi turistoota Itoophiyaa daawwatanii xiqqachaa akka dhufe qondaltoonni ministeera Aadaa fi Turiziimii miidiyaalee biyyaa keessatti himaniiru Bara darbe turistoonni biyyoota gara gara kuma 900 ol Itoophiyaa daawwataniiru. Turistoota waggaa darbee biyyaatti daawwataniirra galiin dolaarii biiliyoona sadii ol akka argamee Ministeeriich beeksiiseera. Haala ...Read More »
Morokoottii Kampaaniin Sheek Mahammad Huseen Al-Amuddiin Boba’aa Qulqulleessuu Mana Murtiin akka diigamu itti Murta’eera
Morokootti Kampaaniin hojii boba’aa qulqulleessuu irratti bobba’ee kampaanii Samiir Gurupp jedhamu qofa. Kampaaniin Sheek Mahammad Huseen Al-Amuddiin Koraal Peteroliiyaam Holdinigiis jedhamu Kampaanii Samiir Girupp kana keessa gahee dhibbentaa 67 waan qabuuf olantummaa bulchaa akka ture gabaafameera. Kampaaniin Samiir Gurupp Al-Amuddiin gahee dhibbeentaa 67 keessa qaban kun rakkoo maallaqaa isa muuddateen ji’a Adooleessa darbee jalqabee hojii dhaabeera. Mannii Murtii Morookoo rakkoo ...Read More »
Pirizidaantiin Ugandaa fi Ijipt geejjiba saffisaa laga Naayeel Ugandaa hanga gaalaana Meditereniyaanii gahuu wajjiin fayyadamuuf waliigaltee mallatteessaniiru.
Walgalteen geejjiba saffisaa laga Naayeel Ugandaadhaa hanga buufata doonii Aleksizandariiyaa gahu kun baasii meeshaalee gara biyyaa alaatti ergamanii fi Alaa galaniif bahu hir’isuuf akka gargaaru himameera. Biyyoonni Laman walgaltee kana kan mallatteessan Pirizidaantiin Ijipt Abdul Fattaa Al- Siisii tibbaana Ugandaa wayita daawwataniitti ture. Waliigalteen kun filannoo sarara geejjibbaa biroo laga Naayeel irraatii biyyoonni laman wajjiin itti fayyadaman akka ta’e pirizedaantiin ...Read More »
Kampaaniin Masfiin Injinaariin warshaa Konkolaataa Peejoo magaalaa Finfinnee Eebbisiiseera.
Qabeenya Paartii Addaa bilisaa baasaa Ummataa Tigraay kan ta’ee Kampaaniin Masfiin Injinaariingiin warshaa konkolaataa Peejoo lammaaffaa magaalaa Finfinneetti hundeessera. Kampaaniichi kana dura Itoophiyaatti Ambasaddaar Faransaayii bakka argamanitti Warshaa naannoo Tigraayitti hundeessee eebbisiisun isaa ni yaadatama warshaan konkolaataa Peejoo magaalaa finfinneetti hundeeffame kun waggaatti konkolattoota Peejoo kuma tokkoo fi dhibba lama akka omishu toori oduu interneeti bulchiinsa mootummaa Waayyaannee deeggaru tokko ...Read More »
Bulchiinsa Magaalaa Finfinneetti jirattoonni manni isaanii maqaa misoomaatiin jala diigame mootummaan waada nuuf gale hin kabajne jechuun komatan
Bulchiinsa magaala Finfinneetti, jiratoonni naannoo Amerikaan Gibbii jedhamuu beekamu jiiratan mannii isaanii maqaa misoomaattin jala akka diigamee himaniiru. Mootummaan lafa mana itti ijaaratn jijjiraan akka isaaniif kennuu waada galuus hanga ammaatti hojiirra oolchuu hin dandeenye jechuun komatan Waraqaa ragaa abbaa qabeenyummaa isaanii mirkaaneessuu akka qaban Jiiratoonni kunniin himaniiru. Lafti mana irratti ijaaratan jijjiraan waan isaaniif hin kennamneef rakkoolee hawaasummaaf saaxilamusaanii ...Read More »
Naannoo Gambeellatti dhaabbilee maqaa misoomaatiin lafa fudhatan keessa 29 bakki isaan jiran hin beekamu jedhameera.
Naannoo Gambeellaatti dhaabbilee maqaa Invastimantii qonnaatiin lafa fudhatna keessaa 29 eessaa akka jiran akka hin beekamne koreen haala kenninisa lafa fi rakkoo jiru akka qoratuuf hundeeffamee beeksiiseera. Naannichaatti abbootii qabeenyaa 623 lafa invastimantii Qonnaa fudhatan keessaa lafa heektara kuma 45 ol abbootii qabeenyaa 381f wal irratti akka kennameef koreen kun mirkaneesseera Abbootiin qabeenyaa lafti wal irraatti kennameef Baankii Misoomaa fi ...Read More »


text:
Tokko caphu tokkoon qaladhaa durii durii taan taate kunoo.Qaroomii jabanaa woma hedduun gadi dhufuutti jira.
Internetiin jiraachuun apps, social media ykn saqbqunnamtii ummataa fi wannii qaroomii addunyaa guyyuma guyyaan gadiin bahu addunyaa nama gaaddisa tokko jala boqotu tolchuutti jira.
Walumattuu yoo deebisan ‘digital democracy’ karaan interneetiitiin namii bulchoota fi mootummaa ufii waan fedhan jechuun dandahu tolche.
Guddinnii teknooloojii gama kanaan mullatu digital demokiraasii kun akka namii Afrikaa siyaasaa keessaa qooda qabaatu tolcheeyyuu.
Gama kana faan barinuu tolee namuu rakkoo himachuuf,waan jiraa dubbacuuf raadonii fi TV qofa hin eegatu bilbilaa ufi gadi butee ykn ammoo borsaa ufii keessaa komputera luqqifatee oolmaa fi bultii addunyaa haga dandahuun laallata.
Fkn wa bitachuu fi kiraa baasuuf wannii horii qabatanii lafaan maraniif hin jirtu.Nyaataa dhugaatii fedhan manuma, taakkisin karaan deeman yaammachuuf fuluma fedhan taa’anii bilbila fi komputera irraa hajajatan.
Teknooloojiin woma hedduun dhuftee Cafii! Akka gorsituun dhaaba odeeffannoo Tanzaaniyaa Mariyaa Sarungii jettutti qaroomii teknooljii ya Afrikaatti gadi farqate.
"Jireennii namaa waan hedduun jijjiramuutit jriaachuu isaa argina. Badhaadha, horii, hujii fi milkii dansaa hedduun dhufee.Tana qofaa mitii akka jarii siyaasaayyuu keessaa qooda qabaatu tolchite.”
Sarungi nama gama teknooloojii kanaan Tanzaaniyaa jijjiiruuf dhaaba ‘Change Tanzania’ jedhu yayyabe.
Dhaabii isaa innii gaafas yayyabe kana qaraa afaanuma lamaan jalqabanii amma ammoo achii dhaaba namii dhiphuu fi bal’inna irratti maritu tahee “app” isaatiin lafa mariif chochoosuutti jiran.
Sochii tanaan akka fulaa otoobusii dhaabanitti kaameraa dhaabanii fi haroo ummtaa qulqulleessaanille gamuma kanaan gaafatan.
"Durii namii karuma irra tataahee lallabaa waan siyaasaa dubbachaa yaa’a.Amma ammoo waan lallabsaa arganne.Sociall media kanaan waan durii kophaa jettu amma ummata waliin jetta.”
Ugaandaatti ammoo marsaa interneetii ‘Yogera’ jedhanitti jira.Yogera jechuun Afaan isaaniitiin qoonqoo oli fudhadhuu dubbadhu jechuu.
Kanaan akka ummatii tajaajila mootummaan ummataa kennuu male argatuu fi warra horii ummataa balleessu irratti wal himanii mari’atan.
Marsaan interneetii keenyaa ammo ‘Mzalendo’ jedhanitti jira.Kana irratti haga guddaan waan abbootii siyaasaa balleessaam,karaa jari horii ummataatiin fixuu fi mirga ummatii argachuu malee dhabe irratti dubbatan.
Taatullee akka jecha Sarungitti caasaa hawaasaa sun dhiba ufiillee hin qaba.
"Mootummaa waan gama kanaan dhufaa akkuma lafa irralleettii tolchu ufumatti qabaadhatuuf deemu argina.”
‘Jamili Forums’ dhaaba dhuunfaa ka rakkoo biyya keessa jirtu ummatti himuuf yayyabame.Hojjatoota dhaaba kanaa keessaa tokko nama Meeloo jedhan.
Nama kana ganna dabre keessa wanjala caasaa interneetii irratti hojjate jedhanii balleessaan himatan."Namii waan kanaan himatan Meeloon waan anaa fi miilotii kiyyalleen mootummaa jibbuuf hujii tana hin hojjannee jedhanii mormachuutti jiran.”
Dubbii isaa ji’a dhufu mana murtiitti laaluuf beellama qabaniif.Yoo teknooloojiin akkana guddatte ammoo jarii irreen biyya bulchu hin gammadu.Maan jennana wannoo jarii hojjate gadi baatii.
Tanaaf bulchootii biyya Kaameruun nama miliyoona hedudu irraa interneetii kutte.
Ummatii hiriira itti bahee jennaan interneetii irraa cire.Wannii akkanaa kun fulaa hedduu keessaa mullatti.
Akka dhaabii Faransaay tokko jedhutti mootummaan biyya Afrikaa hedduun yoo siyaasaa isaa irratti jibbanii mormaniin interneetii irraa cira.


text:
Posted: Guraandhala/February 25, 2014 ·
—————–
(The Gulele Post) – The following poem was composed by the late Rev. Gudina Tumsa, and published onBariisaa, the first Oromo newspaper. Rev. Tumsa was known for his devotion to his faith and being a vocal advocate of social justice. He is credited for providing crucial material and intellectual support for the then emerging Oromo national struggle. He was an avid writer and left important manuscripts on spiritual and social issues. From reading the poem, it appears that the Reverend composed it with a dual purpose in mind; one to express his views on contemporary issues of the time, while at the same time, contributing to strengthening the fledgling single Afaan Oromo news and literary outlet. The small Oromo intelligentsia of that time seem to have made a coordinated effort in filling the pages of Bariisaa as a way to alleviate the burden from the understaffed and regularly harassed editorial team led by Mohadi Mude. As expected Rev. Tumsa led by example by placing his contribution on the second publication after the launching. His poem was published in 1976 (68 EC) just a few years before he was murdered by Mengistu’s regime in 1979.
Mr. Mude graciously re-published (in 1996) selected poems from the newspaper in a volume titled “Walaloo Bariisaa.” In this book we find captivating revolutionary poems by prominent individuals, such as Shantam Shubbisa, Alemayo Qubee, Sheik Bakri Saphalo, Mangasha Rikitu and many others. I have taken the liberty of sharing Rev. Tumsa’s poem in order to invite readers to this interesting piece, and also to attract attention to this important collection. I am indebted to Abbaa Urjii (Abdurashid Mohammed) of Toronto – who provided me with the book.
Attam Yaa Obbo Bariisaa
Rev. Gudina Tumsaa
(Bariisaa Vol.1, No.2, Bitootessa 3, 1968)
Baga nagaan galte yaa Obbo Bariisaa
Koottu waldhungannaa maddi walii keessa
Walarguun firootaa jireenya mi’eessaa
Deemtee turte jedhuu biyya fagoo keessaa
Baay’inni firootakee eessaa fi eessaa
Jedhee siif katabaa Qees Guddinaa Tumsaa
Maalif baddee turte ji’a ja’an sanaa
Firri akkas walgodhaa maali wanti akkanaa
Baay’ee si komanne yaa Obbo Bariisaa
Gar gar ba’uun keenya waan baay’ee balleessaa
Mee egaa odeessi dhoksaa garaa keetii
Nu’oo walii firaa maa sodaatte atii?
Maalif biyyaa baate ji’a ja’a guutuu?
Fira baayyee qabda maali hin himattuu?
Biyyichi fagoodhaa essa deemtee turte?
Ji’a ja’a guutuu maalif si fudhate
Maaloo natti himadhu anuu siin gargaara
Waa’ee kee odeeffataa turre fira kan keetirraa
Yaa Obbo bariisaa maal atoo hin dubbattuu
Warri firoota kee akkam si hubatu
Kiiloo meetirii meeqa deemte ji’a ja’a guutuu
Karaa dheeraa kana mukuun sin ajjeeftuu?
Fira qabda turte kan wajiin dubbattu
Natti himi biyyicha lafa dhaqxee turte
Dabali haasa’i akka itti bubbulte
Hindii deemteetta biyya rivolushinii?
Yammuu achi turte maal sitti odeessanii?
Jeneevaa bulteettaa yammuu karaa deemtu?
Si’a nama argitu afaan maalii haasoftu
Yammuu Raashaa geesse biyya dimokraasii
Haasofteertaa kan sigamsiise waa’ee birokraasii
Waa beekuun barbaada waa’ee baruumsa kee
Akka sitti hin deebine dubbiin dhukkuba kee
Baruumsa attam galteettaa akkaadaamii
Ti’oorii fi hojiidhaan akkatti adeemmii
Dhageessiftee deemte dhugaa bira geessee
Kunookaa deebitee biyya abbaakee teessee
Dhugaadhaan faradnaan Gadaa bira geenyaa
Bara seerri Gadaa uffee jennee teenyaa
Seerri dimokraasii wal nama qixxeessaa
Atoo ammayyuu ijoollee dha mugguttii bartee
Attamin muggutee afaan fudhen hima jettee
Maal jette falmatte dubadhu na hubachiisaa
Yammuu malakee dhaga’u garaankoo na cuiisaa
Seera moofaa durii qulqulleessaa har’a
Itti lixaa jira seerri dimokraasi isa haaraa
Haxaa’aa! haraa hurgufaa kan nama cunqursu birokraasii
Jarjare haa dhaabbatu walqixxummaan asii
Yaa birokraasii diina sooshalizmii
Ijji kee lafa haa lixu jedhii hilmii
Lallabi dhageessisi awwaala birokraasii
Hundu du’a ga’iisa haa ga’u iyya labsi
Poletikaan saba bal’aa nama hin rakkisu
Warri birokraasii garuu gad harkisuu
Burraaqi utaali gelsii ba’ii raadiyorraa
Of beeksisi sagaleen kee haa dhaga’amu biyya hundarraa
Baga nagaan galte jaala koo Bariisaa
Kan fedhe ta’uyyuu biyyiti ofii ba’eessaa
Silaa odeessiteettaa biyya ormaa dhaquukee
Maliif natti hin himtu waa’ee laga kan kee
Maqaa masoon walwaamnaa haa hafu ulfinni
Biyya sooshaalizimii hinjiru wal caaluuni
Obboon nutti haa hafu sinwaammadha jedhe bari’ee bari’ee
Galuukee hin dhageenye Kumaa ilmi Ida’ee
Ceetee turte jedhu Waabee shaballee
Dakteetaa laata galaana Gannaalee
Xuriin namatti hinbaatu yoo dhiqatan malee
Wanjiin otuu jiruu Awaash xurii hin baasu yoo dhiqatanuu
Dhiqatteetta jedh bisaan qulqulluu galaana Saganuu
Omotti hin dhiqattuu Gojaboo ba’eessaa
Argatteettaa laata Dabanaaf Dhidheessaa
Hin irraanfattaa Baaroodhaafi Abbayyaan hamma kana keessaa
Walargita laataa Kiflee ilma Jootee
Silaa sibarsiisaa kan Wallkaggaa nyaata hancootee
Dubbadhu yaa Bariisaa ilma eega fidii
Jabanni toleeraa guddisii gammadii
Jabeessi dha’adhu fardakee kaachisi
Qaata bira geesse Gadaa seera dimokraasii
Bariisaa, Bariisaa, bari’ii, Bari’ii, Bari’ii
Hundee wallaalummaa buqqisi ari’ii, ari’ii, ari’ii
Kophaa kee baafadhuu baadiyyaa dhaqii
Akka ijoollee mandaraa hin sodaatin laaqii
Daandii irraa maqi dhaqi gara gandaa
Saba guddaa argitaa kan dhaggeeffatan Tamasgan Gammadaa
Odeessituu gaazexaafi radiyonaan saba Gadaa
Kan baay’atu akka tuqa gandaa
Jajjabeessi yaa Bariisaa qottuu barsiisi
Tattaffatan barri hindarbaa beeksisi
Baga nagaaan galte maal sii fidee dhufu
Qoraatii ciruudhaan akka sittintaane gufuu
Nan dhufa si dubbisuu ‘hark fuudhaa’ fidee
Waa’ee kee dhageenyaan hirribni na didee
Nagaa koo naa himi warra sidubbisu
Nu gargar hinbaanu baruma baraanuu
Yoo obsaan hojjatan waan baay’etu argamaa
Ilmichi Tumsaa jedhee sitti dhaamaa


text:
Kaadhimamtoota qopheessuu keessatti, kallattii xiyyeeffannoo
Heerri mootummaa biyya keenyaa, aangoon sagalee ummataatiin ykn filannoo bilisummaadhaan ummanni taasisuun qofa akka argamu ifoomseera, wabiis ta’eera. Kanaan ala, karaa kamiiniyyuu aangoo argachuunis ta’e aangoo mirkaneeffachuun akka hin-danda’amne heerri mootummaa keenya ifatti kaa’eera. Kunis, sinra demokraasii biyya keenya keessatti ijaaramaa jiruuf bu’uura guddaa kaa’eera.
Filannoon demokraatawaa ta’e, ummanni humna murteessaa akka ta’e mirkaneessee, yaaliin sagalee argachuuf taasifamu, faayidaa bu’uuraa ummataaf mirkaneessuudhaan akka milkoomu amana. Filannoon demokraatawaa, adeemsa kana keessatti, barbaachisummaa filannoo ummata hubachiiseefi amansiisee, paartii gaaffiilee isaatiif deebii kennuu danda’u akka adda baafatauufi cinaa hiriiruuf carraa kenna. Dabalataanis, filannoon paartiin biyya /naannoo/, aanaa/ magaalaa, akkasumas, ganda bulchuuf aangoo argatu, gaaffiilee ummataaf deebii kennuufi kennuu dhabuudhaan madaalamee filannoodhaan carraa aangoo akka argatu taasisa.
Bu’uuruma kanaan, dhaabni demokraatawaa ADWUI/ Dh.D.U.O. fi mootummaan misoomawaa keenya bu’aa ummataaf buuserraa ka’uudhaan dhaabbilee siyaasaa filatamuuf dhiyaatan hunda keessaa ummataan filatamee mootummaa hundeessuudhaan biyya gaggeessaa jira.
Wayita ammaa kanas, filannoo mana marii aanaa/ magaalaafi mana marii gandaa, akkasumas, itti guutiinsaa Caffeefi mana maree bakka bu’oota ummataa gaggeessuudhaaf karoorri qophaa’ee hojii keessa galameera. Filannoon
kun, sochii haaromsa biyya keenyaa mirkaneessuuf dhaabniifi mootummaan keenya taasisaa jiru keessatti gama siyaasaa, dinagdeefi hawaasummaatiin hiika attamii qabaa?
Filannoo nagaa, demokraatawaafi haqa-qabeessa ta’e gaggeessuu, adeemsaafi bu’aa isaatiif kan ummannii beekamtii kenneefi kan dhaabni keenya teessoo olaanaa argachuudhaan xumuramu akka ta’uuf xiyyeeffatamee hojjetamaa jira. Milkaa’ina galmoota kanaatiif gaheen miseensa keenyaa maal ta’uu qabaa? Gahee keenya kanas bahuudhaaf hangam hojjetaa jirraa?
Barreeffama keenya kanaan, dhimma yeroo kan ta’e kaadhimamtoota qopheessuurratti xiyyeeffanna. Dhimmi kaadhimamaa qopheessuu xiyyeeffannoo guddaadhaan hojjetamuu qaba jechuun maal jechuudha? Maaliif of-eeggannoo cimaadhaan hojjetamuu qaba jedhamaa? Waggoottan shanan dhufaniif, sochii misoomaafi bulchiinsa gaarii sadarkaa filannaan itti gaggeeffamutti qaama raawwachiistuufi seera baastuu ta’anii qaamoolee gaggeessan filachiisuu fi filachuu waan ta’eef dhimma xiyyeeffannoo barbaaduudha.
Ulaagaan ittiin miseensi kaadhimamu /filatamu/ mul’ata dhaabni keenya qabatee socho’aa jiruudha. Innis, sochii dhaabniifi mootummaan keenya nageenya, demokraasiifi misooma ariifataa ummanni sadarkaa sadarkaan irraa fayyadamuufi hirmaataa taasisu mirkaneessuuf godhudha. Kanaaf, miseensi kaadhimamu /filatamu/ gahumsaa
fi kutannoo mul’ata dhaaba keenyaa milkeessuu qabaachuu qaba.
Dhimmi qophii kaadhimamtootaarratti xiyyeeffannoo barbaadu inni biroo, hirmaannaa qaamoolee hawaasa adda addaa mirkaneessuudha. Mana marii sadarkaa gandaarraa eegalee mana maree bakka bu’oota ummataatti jiran keessatti hirmaannaafi fayyadamummaa siyaas-dinagdee dargaggootaafi dubartootaa, namoota baratanii, qonnaan /horsiisee bulaa, jiraattota magaalaafi qaama miidhamtootaa gahee sadarkaa sadarkaan isaaniif taa’een mirkanaa’uu qaba. Manneetiin marii hundi hirmaannaa qaamoolee hawaasaa naannawaa isaa jiru bakka bu’uu akka danda’utti kan hojjetamu yommuu ta’u, dhimmi hojii qabatamaa keessatti adda duree ta’uu garuu dagatamuu
hin-qabu. Kana jechuun maal jechuudhaa? Irratti mariyadhaa!
Hirmaannaa qaamoolee hawaasa adda addaa gahee sadarkaa sadarkaan isaaniif taa’een mirkaneessuu qabna jechuun garuu, kootaaf jecha, namoota ilaalchaafi gochaadhaan adda duree hin-taane kaadhimamaaf qopheessina jechuu miti.
Miseensi kaadhimamu /filatamu/ kan hojiilee misoomaafi bulchiinsa gaariitiin adda duree ta’e, hawaasa naannawaa
isaa jiraatu kakaasuufi qindeessuudhaan rakkoolee bulchiinsa gaarii fi nageenya naannawaa isaa kan hiiku, akkasumas, ummata biratti fudhatamaafi jaalala qabu ta’uun irra jira. Dabalataanis, miseensa sadarkaa adda addaarratti
gaggeessummaa kennuu danda’u ta’uun isaa murteessaadha.
Daraggootaafi dubartoota ilaalchisees, tattaaffii mataa isaaniitiin jijjiiramuuf kutannoo kan qaban, bu’aa qabatamaa
galmeessisaniin kanneen biroof fakkeenyummaan kan fudhataman irratti xiyyeeffatamuu qaba.
Walumaa galatti, kaadhimamtoonni fo’ataman hojii qabatamaa keessatti adda duree, rakkoolee kiraa sassaabdummaafi
bulchiinsa gaarii maqsuuf kan qabsaa’an, qabsaa’uuf kutannoo kan qabaniifi amalaafi naamuusa gaarii qabaachuu qabu. Bu’uura kanaan kaadhimamtoota qopheessaa jirraa


text:
Miseensonni Liyyuu Poolisii Sumaalee Mootummaa federaalaan deggaramanii gandoota Oromiyaa daangaa naannolee lamaanirra jiran humnaan to’achuuf weeraara jalqaban itti fufaniiru.
Liyyuu Poolisiin Sumaalee mana barnootaa sadarkaa tokkoffaa Mi’eessoo irratti boombii darbachuun barattoota sadii akka miidhaniis gabaafameera.
Balaa Boombii kana booda miseensonni liyyuu Poolisii naannoo Sumaalee gandoota aanaa Mi’eessoo humnaan qabachuuf dhukaasa bananiiru.
Weerara gaafa roobii magaalaa Mi’eessoo fi gandoota naannoo magaalattii jiran humnaan to’achuuf taassifame kana gootonni horsiisee bultoota Oromoo haala nama dinqisiisuun ofirraa qolachuun daangaa isaanii kabachifataniiru.
Qabsoo daangaa Oromiyaa weerara liyyuu poolisii Sumaalee irraa ittisuuf taassifameen horsiisee bultoota Oromiyaarra miidhaan kan gahe yoo ta’u, miseensota liyyuu Poolisii baay’een miidhamaniiru.
Miseensonni Raayyaa ittisa Biyyaa Poolisoota Oromiyaa meeshaa waraanaa hiikkachiisuun reebaa akka turan himameera.
Raayyaan ittisa biyyaa liyyuu poolisii Sumaalee deggeruun horsiisee bultoota oromiyaa weerara kana ofirraa qolachaa turanis reebaa akka ture jiraattonni himaniiru.
Bifuma walfakkaatuun, Liyyuu Poolisiin Sumaalee godina Booranaa Magaalaa Moyaaleetti gaafa kamisaa ganama barii irraa jaqabdee daangaa Oromiyaa ce’uun ganda Caamuk jedhamtu humnaan to’achuuf dhukaasa banuushee dhaga’ameera.
Mootummaan naannoo Somaalee ganda Caamuk seenuun ijaarsa seeraan alaa ijaaraa akka ture himameera.
Liyyuu poolisiin Sumaalees akkuma barame alaabaa Naannoo Oromiyaa buusuun alaabaa naannoo Sumaalee fannisuun dhukaasa jalqabaniiru.
Jiraattonni Godina Booranaa tarkaanfii ofirraa ittisuu fudhataniin Poolisoota Liyyuu Sumaalee baay’ee ajjeesuun daangaa isaanii bifa boonsaa ta’een kabachisaniiru.
Jiraattonni Godina Booranaa ijaarsa seeraan alaa mootummaan naannoo Sumaalee daangaa Oromiyaa ce’uun ganda caamuk keessatti ijaaraa tures ibiddaan barbadeessaniiru.
Liyyuu Poolisiin naannoo Sumaalee gandoota daangaa Oromiyaa godinaalee adda addaa weeraruu itti fufuun gaafa guyyaa kamisaa Godina Baalee aanaa Raayituutti gandoota 2 irratti tarkaanfii fudhattee jirti.
Jiraattonni Aanaa Raayituus akkuma obboleewwan isaanii godinaalee biroo abjuun daangaa babal’ifachuu Liyyuu Poolisii Sumaalee yoomuu akka hin milkoofne injifannoo boonsaa galmeessisuun itti agarsisaniiru.
Weerara daangaa babal’ifachuu Liyyuu Poolisii naannoo Sumaalee godinaalee Oromiyaa Harargee Bahaa fi Lixaa, Baalee fi Booranatti taassifameen gama oromiyaatiin lubbuu namaa fi qabeenya irra miidhaan gaheera.
Jiraattonni Gandoota daangaa Oromiyaa meeshaa waraanaa gahaa malee tarkaanfii kaayyoo daangaa babal’ifannaa Liyyuu Poolisii Sumaalee ofirraa qolachuuf fudhataniin miseensota Liyyuu Poolisii baay’ee ajjeesaniiru.


text:
Oromoonni biyya alaa jiraatan guyyaa hara’aa jechuun Bitootessa 11, 2016 hiriira nagaa magaaloota Awuroopaa fi Ameerikaa hedduu keessatti taasisaniiru. Kaayyoon hiriira nagaa kanaa gochaa mootumman abbaa irree Itoophiyaa Adda Bilisa Baasaa Uummata Tigraayiin (TPLF) durfamu uummata Oromoo irraan gahaa jiru balaaleffachuufi uummatni addunya Oromoota mirga isaanii gaafachuuf mormii karaa nagaan adeemsiisaa jiran irratti ajjechaa fi dararaa motummaan wayyaanee raawwachaa jiru akka beekan gochuudha. Akkasumas Oromoota Oromiyaa keessatti fincila diddaa gabrummaa finiinsaa jiran bukkee dhaabbachuuf hiriira nagaa qindaa’edha.
Haaluma kanaan hiriirri nagaa kun magaalota gurguddo biyyoota Awurooppaa kan akka Osloo (Noorweey), Barliin (Jarmanii), Londoon (UK), Paariis (Faransaay), Roomaa (Xaaliyaanii), Barni (Siiwiizarlaand) fi Istookoolmi (Siwuudiin) keessatti haala cimaa ta’een deemsifameera. Akkasumas magaaloota Ameeriikaa (USA) keessattis kan adeemsifame yoo ta’u, kan magaala gudditti Ameerikaa, Waashingitan, keessatti adeemsifame isa guddaa ture jedhameera.
Hirmaatonni hiriira mormichaa dhaaddannoo ” Mootummaan wayyaanee Oromoota ajjeesuu dhiisuu qaba!, warri hidhaman haa hiikaman!, loltoonni mootummaa Federaalaa Oromiyaa gadlakkisanii haa bahan!, qotee bulaan Oromoo lafasaarraa buqqa’uu hinqabu!, Oromoon abba biyyaa ta’u qaba! kan jedhan qabatanii bahaniiru.
Hiriira nagaa boodas qindeessitoonni hiriiricha xalaayaa haala Oromiyaa fi uummanni Oromoo keessa jiran ibsuu fi mootummoonni Itoophiyaaf deeggarsa godhan dhiibbaa akka mootummaa wayyaanee irratti godhan gaafatu bakka buutota mootummaa biyyoota keessatti hiriira bahaniif kennataniiru. Oromoonni biyya alaa jiraatan (Oromo Diaspora) yeroo kamiyyuu caalaa tokkummaan walduuka bahuudhaan ajjechaa fi daraaraa ummata Oromoorra mootummaa wayyaaneetiin gahaa jiru haala cimaadhaan balaaleffataniiru. Hiriirri nagaa akkasii kun haala itti fufinsa qabuun kan taasifamu akka ta’e beekuun dandaa’ameera.
Suraa: Hiriira Nagaa magaala Waashingitan (Bitaa) fi Paariis (Mirga) Oromoonni taasisan


text:
Oromiyaa keessatti hojii misoomaa adda addaa gaggeesuun kan beekaman Obbo Dinquu Dayyaasaa, dhiyeenya kana immo projektoota ka biroo sadii hojii isaa xumuruun eebbisisanii jiru.
Projektiileen haaraan kunis, bakka gabaa, galma keessaa kan suqilee 210 qabu, galma siniimaa keessatti daaw'atan kan bifa ammayyaan ijaaramee lamaa fi bakka bashannanaa akkasumas Hospiitaala siree 250 qabu ta'uun beekamee jira.
Obbo Dinquun ammaan dura, Yunivarsitii kooleejii Riift Vaalii jedhaman iddoo 15tti kan banan yoo ta'u, manneen barnootaa Naaf-Yaad jedhaman kan sadarkaa oolmaa daa'immanii qabee hanga sadarkaa lammaffaa (Priipaaraatorii) barnoota kennan 8 bakka adda addaatti banuun hojii irra oolchanii jiran.
Yunivarsitiwwan kana keessaa baratoota kuma 33 akkasumas manneen barnootaa Naaf-Yaad keessaatti baratoota kuma 15 barsiisaa kan jiran ta'u,Obbo Dinquun ibsanii jiran.
Yeroo ammaa immoo, bakka bashannanaa Soodaree bitanii haaromsuun hojii irra oolchuuf Karoora haaraa kan qaban ta'uu hubachisanii jiru.
Guutuummaa gaaffii fi deebii kanaa MP3 tuquun dhaggefadhaa.


text:
Ebla 26,2017 /Godina Arsii lixaa Magaalaa Qoree keessaa barattoonni qabamanii mana hidhaatitti darbatamaa jiru.Tibbana barattoonni uffata wayyaaneen ummataaf raabsite kan duubaan barruu HAAROMSA GADI FAGEENYAA jedhu dallaa fi bakkoota gara garaatti fannifamanii turan kanneen barattoota kanneentu fannise shakkii jedhuun barattoota nagayaa hidhaa jira.Ebla 24/2017 Guyyaa barattoota mana barumsaa irraa gara mana isaaniitti deebi’aa jiran kararraa qabuun mana hidhaatitti darbanii jiru baratoonni hidhaman kunniin
1, Feeysal Abduljabbaar barataa kutaa 5ffaa
2,Jamaal Ahmad barataa 8ffaa
3, Kaamil Amaan barataa kutaa 5ffaa
4,Muhaammad Kadiir barataa kutaa 7 ffaa
5,Rashaad Usmaan barataa kutaa 6ffaa kanneen jedhaman warra ammaaf maqaan isaanii nu gaheedha


text:
Yakka ilaalcha manneen murtii keessatti gaggeeffaman hedduun isaanii sababaa adda addaan kan ka'e lafa irra harkifachuun hamilee fi jireenya hidhamtootaa fi maatiiwwan isaanii irratti dhiibbaa akka qabaatu abuukaatonni ni dubbatu. Bellama dhaddachaa lafa irra harkisuuf sababaa abbaa alangaan kennaman keessaa raga-baatoota dhiyeessuun hin danda'amnee, ragaan sagalee waraabame barreeffamaan hin dhiyaannee akkasumas manni murtii hojin muddamee jira kanneen jedhan hanga tokko.
Abukaatoon hidhamtoota argee mari'achuu dhorkamuun rakko biraa bellama mana murtii lafa irra akka harkifamu keessaa ta'uun beekamaa dha. Yeroo itti manni murtii nama hidhame irratti ragaa dhabee bilisa godhu jiraatu iyyu poolisoonni garu hin gadhiisan.
Kana malees mana murtii duratti yeroo jalqabaaf ituu hin dhiyaatiin hidhaa keessa baatii heddu ka'aman. Kana hundumaa ija seera ba'ee jiruun yeroo ilaalamuu maal fakkaata?
Kana cuqaasuun kutaa lammataa dhaggeefadhaa
Kutaa 1ffaa: Deemsa mana murtii fi seeraa fi Heerri biyyatti quba wal qabaa?


text:
WASHINGTON, DC —
Koongirsiin Fedraalawa Oromoo fi paartiilee mormituu Itiyoophiyaa ka biroon ka keessa jiran Gamtaan Medrek Sanbata dhufu kana jechuun, Caamsaa 24, bara 2014 Finfinneetti hiriira mormii geggeessuuf akka beekamtiin kennamuuf gaaffiin deddeebisee dhiheessaa ture har’a deebii argachuu beeksisee jira.
Barreessaan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa, Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsa kennaniin, gaaffiin gamataan isaanii Bulchiinsa magaalaa Finfinneef dhiheesse sababaa adda addaan si’a sadii eega fudhatama dhabee booda har’a simatamuu dubbatan.
“Gaaffiin keenya ijoon namoonni siyaasaa, gaazzexeessonni fi barattoonni seera ala qabamuu, hidhamuu fi dararamuun haa dhaabatu. Gaaffiin barattoonni Oromoo fi lammiwwan Oromoo karaa nagaa gaafatan deebii nagaa haa gaafatan. Rasaasaasaan deebii kennuun haa dhaabatu. Maaster-pilaaniin Fininnee kan uummatni irratti mari’atee dhiheesse waan hin ta’iiniif haa haqamu” ka jedhuu fi kanneen biroo of-keessaa qaba – gaaffiin Medrek. Mariin biyyoolessaa, paartii Mootummaa fi paartiilee mormitootaa biyya keessaa fi ala jiran hirmaachisuu fi furmaata biyyoolessaa barbaadu akka geggeessamu gaafachuun illee akeeka gamtichaa ta’uu Obbo Beqqeleen gaaffii fi deebii kennan keessatti hubachiisanii jiran.
Akka Beqqeleen jedhanitti, Araat Kiiloo, Riqicha Finfinnee tii jalqabee, karaa Hawwaaree, karaa Bileer Hoteel deemee Dirree kubbaa miillaa “Waradaa Saddeet” jedhamutti xumurame – Hiriirri Medrek Waame kun.


text:
Filannoo guutummaa Itiyoophiyaa keessatti baatii Caamsaa bara 2015 gaggeeffamuuf mallattoo dorgoomtoonni fudhatanii dhiyaatan hojiin filachuu xumuramuu isaa kan beeksisee bordiin filannoo biyooleessaa kan Itiyoophiyaa mallattoo paartileen filatan kana bordiin filannoo ilaalee raggaasisuu akka qabuus hubachisee jira.
Paartileen siyaasaa Torbaatamii shan kanneen ammaan dura seeraan galma’anii sadarkaa guutuu biyyaa fi bulchiinsa naannoo keessa sosso’aa turan gidduudhaa Jaatamni filannoo kana keessatti hirmaachuuf kan galma’an ta’uun ibsameera. Filannoo kana akka karoorfameetti gaggeesuuf rakkisaa dha jechuun paartileen mormituu iyyataa kan jiran ta’us bordiin filannoo garuu paartileen siyaasaa ammaan dura irratti mari’atanii akka irratti walii galan sanaan deemaa jira jedha. Yoo rakkoon walii gala jira ta’e immoo irratti dubbatee furuuf qophii ta’uu bordiin filannoo beeksisee jira.