text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Kutaa 14
Kutaa kana keessatti mallattoolee du’aan booda kaafamu nuuf mirkaneessan keessaa tokko ni arganna.
“Rabbiin nafsee yeroo du’a ishii ni fudhata; tan hin duunes hirriba ishii keessatti [ni fudhata]. Ergasii, tan du’a itti murteesse ni qaba (ni hanbisa). Tan biraa immoo hanga beellama beekkamaatti gadi dhiisa. Dhugumatti, kana keessa warra xinxallaniif mallattooleetu jira.” Suuratu Az-Zumar 39:42
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa nafsee yeroo du’a ishii Kan qabuudha. Kuni ajalli (umriin namaa) dhumachuun ruuhin qaama irraa waan adda baatuuf du’a guddoodha. Tan yeroo du’aa hin duune immoo hirriba keessatti ni fudhata. Kuni du’a xiqqoodha. Amma yeroo hirribaa nafseen bakka lamatti qoodamti. 1ffaa-nafsee du’a irratti murteesse ni hanbisa. Hanga Guyyaa Qiyaamaatti qaamatti hin deebisu. Tuni nafsee nama osoo rafuu du’eeti. 2ffaa-Nafsee du’a irratti hin murteessiniidha. Nafsee tana immoo hanga umrii fi rizqii ishii guuttattuu fi fixattutti ni lakkisa (gadi dhiisa). Nafsee tana hanga yeroon du’aa gahuu qaamatti deebisa.
Dhugumatti, yeroo du’aa fi hirribaa Rabbiin nafsee qabuu, yeroo hirriba tan du’a itti murteesse hanbisu, tan biraa immoo deebisuu keessa namoota xinxallaniif mallattoolee ifaa dandeetti Rabbii olta’aa agarsiisantu jira.[1]
Mallattoolee gurguddoo namni xinxallu asirraa hubatu keessaa tokko, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa du’aan booda namoota du’an akka kaasudha. Nafsee Kan harka qabuu fi too’annaa guutuu irratti qabuu Rabbii olta’aadha. Nafsee yeroo hirribaa fudhachuun akkuma qaamatti deebisuu, nafsee yeroo du’aa fudhatus Guyyaa Qiyaamaa qaamatti deebisuu irratti danda’aadha. Akkuma jedhamu: hirribni obboleessa du’aati.
“Sila Rabbii gadiitti shufa’aa’a godhatanii? Jedhi, “Homaa kan hin qabnee fi hin hubanne osoo ta’aniillee?” Jedhi, “Jaarsummaan (shafa’aan) hundi kan Rabbiiti. Mootummaan samiwwanii fi dachii kan Isaati. Ergasii garuma Isaatti deebifamtu.” Suuratu Az-Zumar 39:43-44
Shufa’aa’a hedduminna “shafii’a” ti. Shafii’a baay’een shufa’aa’a jennaan. Shafii’a jechuun nama tokkoof faayda fiduuf ykn miidhaa deebisuuf nama jaarsummaa ta’uudha. Shafa’aa (jaarsummaa) jechuun nama tokkoof faayda fiduuf ykn miidhaa deebisuuf nama biraatiif jidduu seenuudha.[2]
Sila mushrikoonni wantoota gabbaran kanneen akka sanamootaa Rabbiin biratti haajaa isaanitiif jaarsummaa akka ta’aniif jaarsummaa godhatanii? “Maaliif dhagaaa ykn muka hin dhageenye fi nama hin fayyanne gabbartuu?” jedhamanii yommuu gaafataman, deebiin isaanii “Rabbiin biratti jaarsummaa akka nuuf ta’aniif isaan gabbara” jedhu. Kuni yaadaa fi amanti sobaa ragaa hin qabneedha. 1ffaa-jaarsummaa kan namaaf ta’uu danda’u wanta rakkoo namaa dhagayuu fi beekudha. Dhagaan ykn mukni hin dhageenye, waa hin beeknee fi hin dubbannee akkamitti jaarsummaa namaaf ta’aa? Kanaaf itti aanse ni jedha: Jedhi, “Homaa kan hin qabnee fi hin hubanne osoo ta’aniillee?” kana jechuun wantoonni isin gabbartan kunniin faaydaa isiniif fiduu fi miidhaa isin irraa deebisuu irratti dandeetti kan hin qabnee fi homaa kan hin hubanne osoo ta’aniillee jaarsummaa godhattuu?[3] Namni akkamitti wanta homaa hin qabnee fi waa hubachuu hin dandeenyee jaarsummaa naaf ta’a jedhee gabbaraa (waaqefataa)?
Namoonni “wanti kuni Rabbiin biratti shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’a” jedhanii wanta fedhan osoo gabbaranii, wanti suni jaarsummaa isaaniif hin ta’u. Sababni isaas, jaarsummaan hundi kan Rabbii ol’aanuti. Jedhi, “Jaarsummaan (shafa’aan) hundi kan Rabbiiti. Mootummaan samiwwanii fi dachii kan Isaati.” Kana jechuun: akkana isaaniin jedhi: Hayyama Isaatiin ala eenyullee Isa biratti jaarsummaa (shafa’aa) ta’uu hin danda’u. Inni samiiwwanii fi dachii Kan dhuunfatee fi too’atuudha, isaan keessatti wanta fedhe hojjata. Kanaafu, shafa’aan (jaarsummaan) hundi harka Isaa jira. Kana erga beektanii dirqamni isin irra jiru, shafa’aa Rabbiin irraa barbaaduu fi ibaadaa Isaaf qulqulleessudha. Wanta nama miidhu fi fayyadu hin dandeenye irraa jaarsummaa hin barbaadinaa.[4]
Namoonni Rabbii tokkicha shariika hin qabnetti akka amanan isaan irraa waan barbaadamuuf, ammas jireenyi addunyaa jireenyaa qormaataa waan taateef, jazaan (mindaa fi adabbiin) jireenya biraatiif waan tursifameef, jechi Rabbii dhuma aayah irratti akkana jechuun dhufe: “Ergasii garuma Isaatti deebifamtu.” Kana jechuun du’a keessan booda qorannoo fi jazaaf garuma Rabbiitti deebifamtu. Guyyaa Qiyaamaa haqummaa Isaatiin isin jidduutti murteessa, nama hundaa hojii isaatiin jazaa isaaf kafala.[5]
“Yommuu Rabbiin kophaa Isaa dubbatamu, qalbiin warra Aakhiratti hin amannee ni sunturti. Kanneen Isaa gadi jiran yommuu dubbataman immoo, isaan yeroma san ni gammadu.” Suuratu Az-Zumar 39:45
Kana jechuun yommuu Rabbiin Tokkichi faarfamu, Inni qofti kadhatamu, Laa ilaah illallah (Haqaan gabbaramaan Rabbiin malee hin jiru) jedhamu, qalbiin namoota du’aan booda kaafamuutti hin amanne ni jibbiti, ni sunturti. Rabbiin tokkichoomsu fi Isa qofa gabbaruu irraa ni dheessiti. Haaluma kanaan namoonni du’aan booda kaafamutti hin amanne, Guyyaa Murtii mindaa guddaa waan hin abdannee fi adabbii cimaa hin sodaanneef, Rabbiin Tokkichi yommuu faarfamu ni jibbu.
Garuu Rabbii gadiitti wantoonni isaan gabbaran yommuu dubbataman, isaan yeroma san gammachuu fi mirqaansuun guuttamu. Sababni isaas, shirkiin fedhii qullaa isaaniitiin walitti gala waan ta’eef.[6] Haalli kuni haala hundarra badaa ta’eedha. Garuu qaxaroon isaanii Guyyaa Jazaati (Qiyaamaati). Achitti haqni isaan irraa ni fuudhama. Ni ilaallama: Rabbii gadiitti wantoonni isaan kadhataa fi gabbaraa turan achitti isaan ni fayyaduu? Kanaafi itti aanse ni jedha:
“Jedhi, ‘Yaa Rabbii Uumaa samiiwwanii fi dachii, Beekaa wanta hin mul’annee fi mul’atuu! Wanta isaan keessatti wal dhaban ilaalchise Ati gabroota Kee jidduuti ni murteessita.’” Suuratu Az-Zumar 39:46
Faaxir jechuun fakkeenya dursaa tokko malee wanta tokko uumuu kan jalqabuudha. Kana jechuun, yeroo jalqabaatiif kan jalqabu fi uumuudha. Gochi kuni “faxraa” jedhama. Kan irraa ka’uun, namni yeroo jalqabaatiif biiri bishaanii yoo qote, “faxral bi’ira” jedhama.[7] Samii torbanii fi dachii kan jalqabee, dhabama irraa kan argamsiise Rabbii tokkicha.
Gheeybi jechuun wanta ijji hin arginee fi hin mul’annedha. Shahaadah jechuun wanta mul’atu fi miirri dhaqqabuu danda’uudha. “Wanta isaan keessatti wal dhaban ilaalchise” haqa fi soba, gaarii fi badaa, Rabbiif ajajamuu fi Isa faallessu irraa jireenya addunyaa jireenya qormaataa taate keessatti wanta isaan irratti wal dhaban ilaalchise, Guyyaa Qiyaamaa “Ati gabroota Kee jidduuti ni murteessita.”[8]
Wal dhabbii fi gaaragarummaa keessaa inni hundarra guddaan wal dhabbii warra Rabbiin tokkichoomsanii fi mushrikoota jidduutti uumameedha. Warri Rabbiin tokkichoomsan, kan haqaan gabbaramu Rabbiin malee hin jiru, wantoonni Isaan alatti gabbaraman hundi baaxila (soba) jedhu. Namoonni isaan faallessan immoo kana didanii wantoota Rabbiin ala jiran gabbaru (waaqefatu). Guyyaa Qiyaamaa eenyu haqa irra akka jiru ni beekkama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa:
“Dhugumatti isaan amananii fi isaan Yahuudaa, Saabi’oota, Kiristaanota, Majuusaa ta’anii fi isaan mushrikoota ta’anis, dhugumatti Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa isaan jidduutti murteessa. Dhugumatti Rabbiin waan hundaa irratti ragaa bahaadha.” Suuratu Al-Hajj 22:17
Bu’aa wal dhabbii fi mormii kanaa Rabbiin akkana jechuun beeksisee jira.
“Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa isin jidduutti ni murteessa. Rabbiin kaafirotaaf mu’mintoota irratti karaa hin godhu.” Suuratu An-Nisaa 4:141
“Rabbiin kaafirotaaf mu’mintoota irratti karaa hin godhu.” Kana jechuun Rabbiin gabroota gaggaarii irratti moo’annaa akka argataniif kaafirotaaf karaa hin godhu. Addunyaa fi Aahiratti xumurri gaariin muttaqootaafi.[9]
Kanaafu, Guyyaa Qiyaamaa wal dhabbii fi mormii kana kan moo’atu mu’mintoota (warroota dhugaan amananii) dha. Sababni isaas, yahuudonni, kiristaanonni, majuusonni, mushrikoonni fi namoonni biroo amanti sobaa hordofan wanti isaan odeessaa fi hojjataa turan soba waan ta’eef karaa mu’mintoota ittiin injifatan hin qaban. Guyyaa Qiyaamaa haqa malee gonkuma sobni nama hin fayyadu.
Kanaafu, yaa nama Islaama irra jiru! Dachii keessatti baay’achuu sobaatin hin gowwoomin. Mandara hunda keessatti amantin sobaa yoo baay’ate dhugaa seete itti hin seenin. Amantin sobaa kunniin qormaata qofaaf akka ta’e beeki. Amantin sobaa amanti Rabbiin ala wanta biraa gabbaru (waaqefachu) irratti ijaarrameedha.
[1] Tafsiiru Muyassar-463, Tafsiiru Sa’di-853 [2] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 310[3] Tafsiiru Xabarii-20/217[4] Tafsiiru Muyassar-463[5] Ma’aariju tafakkuri-12/243, tafsiiru muyassar-463, tafsiiru ibn kasiir-6/456[6] Tafsiiru Xabarii-20/218, Ma’aariju tafakkuri-12/244, tafsiiru muyassar-463[7] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 333[8] Ma’aarij tafakkuri-12/245, Tafsiira Xabarii 20/219[9] Tafsiiru Muyasaar-101


c: text/html

text:
After Tigray #AbiyAhmed has duplicated same carnages through #AmharaRegionSpecialForces in Oromia region since April 6/2021, under network block out.
Footages of villages destroyed in Gida Ayana, East Wallaga zone, 4/10/2021
Daandiin Oromiyaa keessaa cufamaa jira(Daandii Finfinnee Jibuutii)
Garbummaa daangaa darbee sanyii duguuggaa irratti argamu mormuun daandiin guddaan Finfinnee Jibuutii geessu Qeerroo #Harargeedhaan
cufamaa jira. Wareegama qaalii bakka hundaa kaffaluun diina yeroo xumuraaf of irraa darbina. Wabiin nagaa lammiilee Oromiyaa MCBOti
Itti Muddi Qeerroo
Walloo Aanaa Baateetti lollii hidhattoota Nannoo Affariin ummaata Oromoo irratti banamee jira.
Bakki lolli kun itti tahee ganda Coqortii jedhamu irraan araddaa kaarra jedhamu irratti hidhattoonni Nannoo Affar kun ummaata nagahaa irratti qawwee gurguddaadhan lolaa jira.
Lolaa Guyyaa har’aa kanan namni lama yoo madahuu nami tokko wareegamee jira. maqaan warra madahees.
1.Adam Ibraahim
2.Adam seydii jedhaman.
kan wareegame ammoo maqaan isaa
1 Adam waddimmuu jedhama rabbiin rahamataa hoo godhuuf.
Oromoo nuuf dirmadhaa jechuun ergaa isaanii dabarsanii jiru.
Godina Oromoo Walloo Aanaa Baatee Keessatti Humnoonni Addaa Naannoo Afaar Lola gaggeessaa jiraachuun gabaafamaa jira, Humnoonni Addaa Naannoo Affaar Waggoota 8 tif Itti fufanii Ummata Oromoo walloo irratti lola gaggeessaa jiraachuu kan himan jiraattonni, Dhiheenya kana, Daangaa Cehanii Aanaa Baatee bakkoota baay’ee dhuunfachaa jiru.
Lola yeroo gara garatti gaggeeffamaa jiruun, Lubbuun Qotee Bultoota Oromoo Walloo baay’een dabraa jiraachuu fi Qabeenyi Jalaa barbadaa’uun ni beekkama. Hnoonni Afaarii kanneen, Torbee kana keessa, Haleellaa geessisaa kan jiran yeroo tahu, gandoota Akka Gobeentii fi Mudhaa Halgee keessatti Ebla 4 irraa eegalee lola gaggeessaa jiran.
Guyyaa har’aatis Humnoonni Afaarii Aanaa Baatee Naannoo Garfa Ceeyfii Bakka Ganda Kaarraa je’amutti, Lola Cimaa gaggeessaa jiraachuu Jiraatan Naannichaa tokko BBS tti himee jira.
Lolli kuni Ganama Sa’aatii 2 irraa eegalee gaggeeffamaa kan ture yeroo tahu, Lola kanaan Oromoota Walloo irraa Namni Tokko lubbuu dhabuu dubbata.
Lolli guyyaa Har’aa Humnoota Addaa Naannoo Afaarin Baname kun kan durirraa adda kan je’u jiraatan kun, Meeshaalee gurguddaa fayyadamaa jiraachuu dubbata. Kayyoon Lola kanaatis Akkuma Mootummaan Nannoo Amaaraa Humna Addaa Isaa Ummata Oromoo Wallotti Bobbaasee, Aanaa Jiillee Dhummuugaa fi Harxummaa Fursee keessatti duguuggaa Shanyii raawwate, Humnoonni Addaa Naannoo Afaaris Raawwachaa jira je’e namni dubbifne kun.
Oromia Press
Waraanni Shaabiyaa sakatta’insa Waraana Bilisummaa Oromoo, WBO Zoonii Kibbaaf Shaashamannee qubate dabballootaa fi ajajoota waraanaa bilxiginnaa waliin wal dharun dhagahame.
Tokkoo tokkoon miseensa waraana shaabiyaa ji’aan qarshii 20,000(Hooggantootaan ala) kan argatu cinaatti durgoo guddaan Kan kaffalamuuf ta’uunis beekkame.
Miindaan isaanii ji’a sadii si’uma takkaa akka kaffalamuuf gaafatanii baajatni waan jirreef, wal dhabdeen uumamee jira.
Imalli gara Gujiitti kaleessa taasifamuuf tures sababaa kanaan hafee jira jedhame.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Putiin fi Kiim yeroo jalqabaaf qaamaan walargan
Hoogganaan Kooriyaa Kaabaa Kiim Joong-uun fi Pirezidaantiin Raahsiyaa Vilaadmiir Putiin jila waliin Raashiyaa magaalaa Vladivostok keessatti yeroo jalqabaaf jilatan irratti michummaasaanii daranuu cimsuuf akka hojjetan waadaa waliif senan.
Qondaaltonni lameen waa'ee meeshaalee waraanaa niwukilaraa irraa bilisa ta'uu irratti fuulleffachuun mari'atan.
Mariin Doonaldi Tiraampi waliin mari'atan erga milkii malee xumuramee booda marii Raashiyaaf kan dhiyaatan Kiim Joong-uun deggersa Raashiyaa gaafataniiru.
Mariin dhimma sagantaa gabbisa meeshaalee waraanaa niwukilaraa kan Pirezidaantiin Ameerkaa Doonaaldi Tiraampi fi Hoogganaan Kooriyaa Kaabaa Kiim Joong-uun Veetmaan magaalaa Honoi keessatti mari'atan walii galtee malee xumurameera.
Pirezidaanti Putiin fi Kiim Joong-uun haasawaan bananiinsaa taasian seenaa michumaa biyyoota lameniirratti kan fuulleffate ture, Obbo Putiin daddaaqama naannawa Kooriyaa Kaabaa keessa bubbule furuuf akka hojjetan ibsaniiru.
Biyyoonn lameen maal barbaadu?
Walga'iin kun Kooriyaa Kaabaaf carraadha.
Dhimma sagantaa niwukilaaraa irratti mariin US waliin taasiste erga bu'aa malee xumuree as Kooriyaan Kaabaa michuu garaashee dhabde turte, amma gara Raashiyaatti deebiteetti.
Kanaan booda egereen diinagdee Piyoongiyaangi US qofarratti hundaa'a osoo hin taane Raashiyaanis amma michuu jabduu taatee as baateetti.
Kiim Joong-uun carraa kana fayyadamuun Moskoon qoqqobbii irra ture akka irraa salphistu gaafataniiru.
Waltajjiin kun Raahsiyaan haala naannawa Kooriyaa Kaabaa keessa jiru akka tasgabbeessituuf carraa kan ta'uudha jedhu xiinxaltoonni.
Pirezidaanti Putiin Hoogganaa Kooriyaa Kaabaa waliin wal arguuf fedhiii qabu turan.
Ta'us garuu biyyi isaaniis akkuma Chaayinaa fi US Kooriyaan Kaabaa biyya niwukilaraa ta'uusheetti gammachuu hin qabdu jedhan.


text:
#Jajjabbee leenjii gurguddaa qaban kana lamman loltoonni #Wayyaanee kaleessa galaafataniiru. Ammallee taanaan loltoonni mootummaa wayyaanee uummata Oromoorraa waraana
Gootota qaqqaalii kanneen ammas rasaasa wayyaaneetiin dhabne.
Ce’umsi jedhan kuniyyuu sobadha.
Chali Ensermu Beyene
#Seenaa_Gabaabaa #Jaal_Caalii Ganjoosaa/#Boonsa.
Jaal. Caaliin/Boonsaan haadha isaa Aadde Almaaz Danuu fi Abbaa isaa Obbo Ganjoosaa Adam irraa Muddee 1987 G/Q/ Aanaa J/Hoorrootti dhalate. Umuriinsaas akkuma barumsaaf gaheen M/b Magaalaa Nuunnuutti 1-8 baratee, ittuma fufuuni kutaa saglaffaa Ifa Jimmaatti erga baratee kutaa 10-12 tti ammoo M/B sad. 2ffaa Qellem Dambi Dollootti barateera.
Jaal. Boonsaan Bara 2005 irraa egaluun Miseensa Caasaa Qeerroo Bilisummaa ta’uudhaan dirqama jajjabduu kennamuuf haalaan bahachaa erga turee booda, Dararaa fi Gabrummaa ummatasaa kanarra jiruuf madaan keessa isaa waan bubbuleef gara miseensa Qabsawoota hidhannoon falmaniitti dabalamuuf murteesse. Haaluma kanaan bara 2010 ganna keessa WBO dabalamuun leenji’ee dirqama kennameefiin bobba’ee. Onkololeessa 19/2018 Lola humna gabroomsaa waliin G/W/L aanaa Begii _Qondaalatti ta’een kufee kuffisee, gaafa onkol.20/2018 bakka firoonni, firri fiixaa jaalan qabsoosaa fi Ummanni kuma hedduutti lakaawamutti Anaa Jimmaa Horroo cina Magaalaa Nuunnuutti geggeeffamee jira.
Maatii isaa Fira, fira fiixaa akkasuma Ummata Oromoof jajjabina Hawwaa. Isa ammoo lubbuunsaa haa jannatu!
1)Ajjeechaan Waraana Bilisummaa Oromo WBO irratti raawataa jiru kana eenyutu harka keessa qaba?
2)Mootummaan akkamiin ilaala?
3)Ummatni Orommos akkamiin ilaala?
4)WBO ajjeesuun jijjirama dhufee kana gara fuula duraattii deemsiisuu danda’aa?
5)Rakkoo uumamaa jiruu kana mootummaan yeroodhaan furmaata hin kennuu yoo tahee rakkoo uumamuuf eenyutu itti gaafatama?
RIP #Caalii_Gonjoosaa fi #Tabsiisaa_Dirribaa qeerroon bilisummaa Oromoo guyyaa kaleessaa lixa Oromia keessatti wayyaaneetiin ajjeefamaniiru. Kun maaliif ta’e ??? Qeerroon naannoo fi Uummatin Oromoo akkamiin callisa ilaale badii Oromoo irratti dalagamaa jiru kana ? Hooggansi ABO finfinnee keessa taa’ee osoo jiruu MM Dr. Abiy waliin maliif akka inni waraan dhaabuu qabu mariisisuu dadhabe ? ( -Heart breaking) .
Qabsaawan ni kufa
Qabsoon itti fufa.
Tedi manjus, under arrest.
Kama Namicha Oromoo buqqisuuf kaambii ofii Jijjigaa godhatee Oromoo buqqisaa ture kana Rabbiin Qabe Galata keeti.mee Namicha kana Fb isaa #Teddy $Manjus jedhu jala seenaa Laalaa Waan inni Jechaa ture.Oromoo Daangaa Sumaalee irraa buqqa.eef Namni duugda Guddaa Ta.ee Hojjachaa ture isaadha.dabalataanis live waraabee Nuti bakka inni jirutti Jawar Mohammed Ajjeesisuu hin dadhabne Beekaa dhiifne jedhee baacaa ture.Amma yeroon ofee qilinxoo fide


text:
Abdii Boruutiin
Gaafiin akka mata dureetti kaase kun onnee Oromootaa, keessumaayuu kan warra dhimmi kun isaan ilaaluu fi qalbii isaanii harkisuu, akka tuqun yaada. Gaafiin kun salphaa fakkaata malee, deebiin isaa xinxala bal’aa kan barbaadu fi kan laayyoo’umatti argamuu danda’us akka hin taane waan nama mamsiisuu miti. Qabiyyeen barruu kiyyaa kan waayee kana bal’inaan ilaalu fi deebii quubsaa kennu ta’uu yoo bagatelle, dhimma kana ilaalchisee waanan hawaasa Oromoo keessatti fi akkasumas adeemsa qabsoo kanaa keessatti hubadhen dhiyeessuu barbaada. Sababootni qabsoo kana laaffisan yookaanis laaffisuu danda’an baay’ee ta’uu malu. Qabxiileen ani barruu kana keessatti kaasu fi ibsuu yaalu sababoota biroo keessaa tokko tokko ta’uu danda’u jedhee waanan yaaduuf isaan kanarratti ilaalcha fi yaada koo ibsuun yaala.
Akka hubannoo kiyyaatitti, sababootni qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) laaffisan ykn laaffisuu danda’an jedhee yaadu fi asitti dhiyeessuu barbaadu, akka kanaa gadii ti:
1) Kaayyoo ganamaa, kaayyoo galgalaa, kan yeroo gabaabaa, kan yeroo dheeraa,… jechaa yaadaan waliin mormuu fi kanarratti waliigaltee dhabuu ykn waliigaluu dadhabuu
2) Tooftaa fi tarsiimoo gara garaa yaaduu fi kanarrattis walii galuu dadhabuu; akkasumas karaa qabsoon kun ittiin gaggeeffamu fi cimu tokkorratti waliigaltee dhabuu
3) Oromummaan kan walii waan ta’eef, isa kanaaf dursa kennuun dagatamee; waan isa booda dhufu, kan waan dhuunfaa ta’eef dursa kennuu. Oromiyaa takka yaaduu dhiisanii kutaa, naannoo fi gandaan gara gara wal hiruu fi wal qoqqooduu
4) Kutannoo dhabuu fi onnee guutuu dhaan waan tokkotti amananii, isa kanas bakkee tokkoon ga’uuf garaa qulqulluu dhaan, ciminaan hojjechuun hanqachuu
5) Kaayyoo qabsoo kanaatti amananii; isa kanas galii hawwameen ga’uuf, dhugaa dhaan hojjechuuf otuu hin taane, namootni tokko tokko dhimma fi fedhii dhuunfaatiif jedhanii mooraa qabsoo kana keessa galuu. Isaan kun warra carraa gaarii barbaadan fi bu’aa dhuunfaa hawwan, Afaan Ingiliziitiin “opportunist” jedhamanii dha.
6) Dubbachuu malee wanta dubbatame tokko hojii dhaan agarsiisuu dadhabuu; sababa kanaan jijjiiramni tokko otuu hin argamin hafuu ykn turuu; sababa kanaan deeggarsi uummataallee hir’achaa deemuu. Hanqina ykn hir’ina gochaa “lack of action” kan jedhamu jechuu dha
7) Wanta qabsoo kana keessatti dalagamu uummataaf ifa godhuu dhiisuu; (itti)gaafatamummaan illee hir’achuu ykn dhabamuu. Afaan Ingiliziitiin “lack of transparency” kan jedhamu dha
8) Yaadas ta’ee odeeffannoon; walumaagalatti sochiin qabsoo kana keessatti godhamu fi murteessaa ta’e karaa tokkoon qofaa yaa’uu. Innis baddaa dhaa gara jalaatti malee, hundeerraa kaasee gara baddaatti adeemuu dadhabuu
9) Seerri fi heerri jaarmayaa tokkoo kabaja dhabuu fi abbumti fedhe ka’ee ani kana, ani sana jedhee ibsa tokko baasuu ykn waan tokko murteessuu
10) Tokkummaa dhabuu; sababa kanaan humna gara gara hiranii, kan jirullee laaffisuu; diinaaf saaxilamuu
Asirratti, qabxii kurnaffaa – waayee tokkummaa dhabuu kanan boodarratti fideef, sababootni hunduu tokkoffaa hamma saglaffaa (1-9) tokkummaarratti dhiibbaa guddaa waan godhaniifi ykn qabaniifi. Gabaabumatti ibsuuf, sababoota saglan kanatu waayee tokkummaa murteessu jechuu ni danda’ama. Asitti aansee qabxiilee kana gabaabinaan, tokko tokkoon ibsuun yaala.
Kaayyoo tokkorratti waliigaltee dhabuu
Dhugaan hunda jalaayuu dhokachuu hin dandeenye fi ifa ta’ee jiru, uummatni Oromoo humnaan bilisummaa fi biyya isaa Oromiyaa dhabe; uummata Habashaa dhaan koloneeffatamee fi har’allee gabrummaa keessa jiruu dha. Kun seenaa ragaa qabu waan ta’eef, waan waliin nama mormisiisu natti hin fakkaatu. Yoo dhugaa kanatti amaname ammoo, uummatni bilisummaa fi biyya ofii dhabe, waan dhabe sana deebisee argachuu barbaada; argachuu qabas. Kanaaf, kaayyoon QBO inni guddaanbilisummaa fi abbaabiyyummaa isaa deebisee argachuu ta’a. Kaayyoo kanaaf lubbuun ilmaan Oromoo meeqatu itti wareegame; itti wareegamaas jira. Kaayyoo kana galiin ga’uun dirqama qabsaa’ota hundaa ti malee, kaayyoo ganamaa, kaayyoo galgalaa, tooftaa yeroo gabaabaa, kan yeroo dheeraa,… kan nama jechisiisu ykn kan jedhamu jiraachuu hin qabu. Kaayyoon uummata gabroomee tokko’uma; kaayyoon ganamaa fi galgalaa hin jiru. Yoo ta’ellee, sagantaa jaarmayaa tokkoo isa ganamaa ykn kan jijjiirame jedhanii dubbachuu wayya natti fakkaata. Kaayyoon qabsoo bilisummaa Oromoo akkuman tuqee dabre dha jechuu kooti. Kanarratti waliigaluun ammoo, dirqama Oromummaa ti; ittigaafatama sabbummaa ti.
Tooftaa fi tarsiimoo tokkorratti waliigaluu dadhabuu
Dhugaa dha, yeroo ammaa yeroo haalli addunyaa kanaallee jijjiiramaa fi ulfaataa ta’aa deemu dhiisii; yeroo’uma fedhee ta’u qabsoo bilisummaa keessatti haalli namatti tolu hin jiru; uumamuus hin danda’u. Kanaaf, haala ulfaataa fi walxaxaa ta’u kana keessatti tooftaalee fi tarsiimoolee gara garaa yaaduu fi yaaluun waan hin oolle ta’a. Yoo kaayyoo QBO isa guddaarratti kan rakkoo hin fidne ta’e; tarkaanfii tokkollee ta’u kan qabsoo kana gara fuulduraatti oofu ta’e, tooftaa’uma fedhee yaaluun barbaachisaa dha jedheen yaada. Waayee akkanaarratti waliigaluunis gamnummaa qofaa otuu hin taane, akka dirqamaattillee fudhatamuu qaba; yoo qabsoo kanaaf bu’aa tokko kan fidu ta’e jechuu kooti. Kun ilaalcha mataa kiyyaa ti. Tooftaa fi tarsiimoon tokko, qabsoo kana galii hawwameen kan hin geenye yoo ta’e garuu, waayee’uma kanarratti galgalaa ganama dubbachuun bu’aa hin fidu; faayidaallee hin qabu. Qabsoo kanatti gaaga’ama fida malee, cimsuus hin danda’u.
Oromummaa dhaaf dursa kennuu dagachuu
Oromummaan lafee dugdaa QBO ti yoon jedhe dhara hin ta’u. Akkuma namni tokko lafee dugdaa malee dhaabbatee deemuu hin dandeenye, yoo Oromummaan guddate malee, qabsoon kun cimuu akka hin dandeenye hundaafuu ifa ta’uu qaba. Oromummaan akkamitti qabsoo kana cimsuu danda’a? Oromummaan kan walii fi dura dhufu dha; kan kanaa alaa hunduu kan booda dhufani fi waan dhuunfaa ti. Yoo Oromummaaf dursa kennine; dursa kennuu qofaa otuu hin taane, isa kanas guddifne, tokkummaan ilmaan Oromoo akka uumamuu fi guddatu taasisa. Tokkummaan yoo jiraate ammoo, humni keenya akka cimu godha. Humni cimaan injifatnoo fida; qabsoo kanas galii hawwametti geessa jechuu dha. Karaa biraatiin ammoo, Oromummaaf dursa kennuun, diinni tooftaalee adda addaatti fayyadamee gara gara akka nu hin hirre nurraa ittisa. Oromummaa guddisuun har’a qofaa otuu hin taane, borullee, egerellee biyya takka ijaarrannee nagaa fi gammachuu dhaan akka jiraannu hundee nuuf ta’a.
Kutannoo dhabuu; dhimma fi fedhii dhuunfaatiif dursa kennuu
Akka natti fakkaatutti, waayeen kun lamaan tokko tokkorratti (tokko kan biraarratti) dhiibbaa godhuu danda’a jedheen yaada. Maal jechuu kooti? Mooraa tokko keessatti namootni fedhii fi kaayyoo gara garaa qaban yoo waliin jiraatan, hojiirratti sakaallaa walitti ta’uu danda’u. Mooraa QBO keessa, dhugaa dhaan qabsoo kanatti amananii otuu hin taane, fedhii fi dhimma dhuunfaatiif jedhanii, karaa adda addaatiin warri mooraa kana keessa seenan hin dhabamne. Warri akkanaa kun ammoo, qabsaa’aa kutataa, kan onnee guutuu dhaan qabsoo kana cimsuu barbaadutti gufuu ta’u. Carraa argametti fayyadamanii hamilee qabsaa’aa dhugaa cabsuu barbaadu. Qabsoo kana cimsuuf ykn galii hawwameen ga’uuf otuu hin taane, aangoof, ittiin beekamuuf, maqaa ittin argachuuf fuuldura kaatu. Kan dhugaa dhaan, garaa qulqulluu dhaan hojjetutti gufuu ta’u; akka garaa kutannoo dhaan hin hojjenne taasisu. Kana birallee dabranii tokkummaattis gufuu ta’u. Karaa kanaan qabsoo kana laaffisu jechuu dha.
Kan dubbatamu hojiirra ooluu dadhabuu;
wanta dalagamu uummataaf ifa godhuu dhiisuu
Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, akkan adeemsa qabsoo kanaa keessatti hubadhutti, rakkoo guddaan mooraa QBO keessa jiru inni tokko isa kana dha jedheen yaada; amanas. Yeroo baay’ee fi baroota dheeraa, akkana haa ta’u akkas haa ta’u; akkana haa goonu akkas haa goonu,… jechuu malee, dhugaa dubbachuu dhaaf, wanti jedhame hojiirra oolee hin argamu. Kun qeeqa otuu hin taane, dhugaa lafa jiruu dha. Karaa biraatiin ammoo, wanti qabsoo kana keessatti dalagamu yeroo tokko tokko waan ifa namaaf ta’uu miti. Fakkeenyaaf, mooraa kana keessatti rakkoon tokko yoo uumame, namni ykn hogganaan tokko gadi bahee uummataaf waan tokko hin ibsu; ittigaafatamallee fudhachuu hin fedhu. Murtiin dhimma tokkoo hoggantoota biratti ta’ullee, wanti dalagamu balbala cufaa duubtti waan godhamu fakkaata; uummataaf ifa hin godhamu.
Fakkeenya biraa kaasuuf, waayee yaalii araaraa fi tokkummaa mooraa ABO irrattillee, wanti yeroo ammaa irra gahame fi haala maal keessa akka jiru; maalirratti akka waliigalteen godhame; maala gochuuf akka karoorfatan uummataaf sirriitti ifa waan ta’e natti hin fakkaatu.
Walqunnamtiin jaarmayaa fi uummataa hir’achuu;
seerri fi heerri jaarmayaa kabaja dhabuu
Qabsoo kana gaggeessuun, hogganuu fi dhimma kanarratti murteessuun hojii fi ittigaafatama jaarmayaa ykn hogganootaa ta’ullee, hirmaatnaan uummataa barbaachisaa fi murteessaa dha jedheen yaada. Hogganaa cimaan uummata biratti mul’atee; hirmaatnaan uummataa akka jabaatu godhee; yaada uummataa dhagayee; qabsoo kanas qindeessee; uummata sochoosuu dhaan of duuba hiriirsuu danda’uu qaba. Baddaa taa’ee gara jalaatti murtii dabarsuu qofaa otuu hin taane, hojii isaa hundeerraa, uummatarraa jalqabuu qaba. Ilaalcha fi yaada uummataas dhaggeeffatee; gara hojiitti jijjiiruu yaaluus qaba. Yaadni fi odeeffannoon karaa lamaan yaa’uu qabu jechuu dha.
Waayee seera fi heera jaarmayaa kabajuu ilaalchisee, wanti mooraa keenya keessatti, yeroo tokko tokko mul’atu baay’ee nama gaddisiisa. Yoo tokko lafaa ka’ee marsaa intarneetaa irratti waan fedhe baasu; namoota arrabsuu fi abaaru; waan barbaade barreessu; namootaaf kabaja dhabu; kan biraa tokkos akkasuma gadi bahee, waan fedhe akka barbaadetti ibsa. Dhara fi dhugaa addaan baasuun baay’ee nama rakkisa. Hunduu maqaa jaarmayaa tokkootiin waan dubbatu fakkaatu. Waayeen akkanaa ammo, seera fi heera jaarmayichaaf kabaja dhabuu dha. Kanaaf eenyutu itti gaafatama? Uummatni hoo, akkamitti dhugaa fi dhara addaan baasuu danda’u? Waayeen kun rakkisaa qofaa otuu hin taane, farra QBO ti jedheen amana. Maaliif yoo jedhame, waayeen akkanaa kun nagaa booressa; akka tasgabbiin hin uumamne godha.
Tokkummaa dhabuu
Yeroo tokko tokko yoon taa’ee itti yaadu, tokkummaan dhabamuun ykn milkaawuu dadhabuun isaa waan nama dinquu miti. Akkuman kanaa olitti tuqee dabre, sababootni kanaa olitti (1-9) ka’an hunduu kan tokkummaatti gufuu ta’anii dha. Yoo rakkooleen kun furmaata hin arganne, tokkummaa dhugaa jiraaruun baay’ee rakkisaa ta’a jechuu dha. Kanaaf, dura rakkooleen kun furmaata argachuu qabu jedheen amana. Yoo kun hin taane, qabsoon kunis laafaa deema malee, cimuu waan danda’u natti hin fakkaatu. Rakkoolee bu’uraatiif furmaatni bu’uraa argamuu qaba. Yoo furmaatni kun argame, tokkummaan ofiif dhufa. Yoo tokkummaan jiraate ammoo, humna cimaa fi abdachiisaatu uumama. Isa kanatu injifatnoo fidee, qabsoo kanas galii hawwametti geessuu danda’a. Kanaaf, rakkoolee bu’uraa, kan mooraa keenya keessatti hidda horachaa deemaniif furmaatni argamuu qaba. Mooraa fi mana keenya qulqulleessinee nagaa fi tasgabbii uumuun hojii duraa ta’uu qaba. Qabsoon kunis akkanatti haaromuu danda’a jedhee yaada.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Browsing Tag
Baay'een keenya jecha darbii (password) facebook yoo daganne lakkoofsa bilbilaa keenya irratti 'reset code' akka ergamu gochuun passwordi haaraatti jijjiirranna. Haa ta'u malee yoo 'reset code' SMS dhaan ergamu nuuf dhufuu dide ykn SIM!-->…
Seenaa dhufaatii Facebook bara 2003 irraa kaasee
Facebook kan eegale dargaggeessa maqaan isaa Mark Zuckerberg jedhamuuni. Mark Zuckerberg daa'imummaa isaarraa kaasee nama barnoota kompiitaraa gosa programming barateedha. Namni kun kaka’umsa abbaan isaa itti horeen dandeettiin isaa!-->!-->!-->…
Karoota sadiin passwordi Facebook keessanii isin jalaa itti hatamu
Warri Facebook namaa hatu maloota ijoo asii gadii 3'n keessaa tokko faayyadama. isin ammoo sadeenuu sirritti hubadhaa irraa of tiksaa. 1. Mala Hawaasummaa (Social Engineering) Malli kun salphamatti dadhabina keessanitti faayyadamuun!-->!-->!-->!-->!-->…
Facebook bakka argama keenyaa fi bakka nuti deemnu hunda to’achuu akka danda’u beektuu?
Facebook bakka argama keenyaa fi bakka nuti deemnu hunda to’achuu akka danda'u beektuu? warri beektan immoo akka inni isin hin to’anne gootaniittuu? Akkamiin to’annaa kana jalaas bahuu dandeenya? Moosaajii Facebook yammuu bilbila!-->!-->!-->…
GB Whatsapp Download Gochuufi Update Gochuuf
GB whatsappiin filannoo namoota hedduuti. garuu suuqota beekkamoo akka 'Google play store' keessaa argamuu dhabuun rakkisaa ta'ee jira. namoonti hedduunis gaaffii akkamitti 'download' goonafi 'update' goona jedhu irra deddeebin nu gaafatu.!-->…


text:
Mooyyalee,dira godina Booranaa keessa jiruu Finfinnee irraa km 772.8 fagaatu.Daarii Itoophiyaatii fi Keenyaa irra jira.
Bara hedduu lafa waraanaa taate.Warrii lafaa waraana naannoo Somaalee, Liyuu Hayilitti halkanii fi guyyaa nama hadhaa jedhee himachaaf karaa mara.
Ji’a kanaayyuu akka warrii lafaa jedhutti poolisii Oromiyaa marroo waajjira isaanii keessatti waraanii Liyuu Hayil hadhe.
Eegii guyyaa dheengaddaa Komaandi Poostiin poolisii Oromiyaa irraa qawwee guuree asitti, akka warrii lafaa jedhutti miseensii poolisii dira Mooyyalee keessaa hin mullatu. “Namii tokkolleen hin mullatu waan boqonnaa bahan fakkaatan.”
Lafa amma Komaandi Poostiitti bulchuutti jira. Waraanii Liyuu Poolisi akka fedhe dhufee Mooyyale hadha Komaandi Poostiitti himannee dadhamne,” jedha warra lafaa.
Eegii Poolisii Oromiyaa Mooyyaletti qawwee irraa hiikanii asitti laftii adiyyoo, warrii lafaa soda qamna jedha.
“Komaandi Poosti hin amannu adoo warrii achi jiru duruu nu fixanii tana maleellee ammallee laftii qaa qabdii,adiyyoo.
Sodaa jedhan tanaaf hardhallee Mooyaletti biirolee mootummaatii fi manneen nyaataa fi dhugaaii hedduutti cufaa oole.
“Biirolen mootummaa tokkollleen banaa mitii baankii tokko tokko banaa qabaa namii manuma oola.”
Warrii lafaa waraanii Liyuu Poolsii ammallee dagachiisee nama hadha jedhee sodaata.
Ammallee waraana humna guddaa gara Keenyaatii fi Somaaleetiin Mooyaletti guurutti jriaa jedha warra VOAn gaafatte.
“Nyaaphii qawwee hidhatee dhufuutti jira. Mootummaa irraa amantii hin qamnuu maan goona jennee mariitti jirra.”
Akka jecha jaarrolee Mooyyaleetti Hagayya 28, 2010 irratti Komaandi Poostiin jaarrolee biyyaatii fi bulchoota naannoo koraaf yaamtee mari’atte.
“Furmaata nu hin kennitanii isanillee hin amannuu jedhanii biraa galan.”
Jaarroleen VOAn dubbifte ammoo nagaa lafaatii fi ka sabaa-sab lammiillee eeguuf mariitti jirra jedha.


text:
Namoonni lama Vaayresii Koronaan qabamuu angawoonni eegumsa fayyaa Meeksikoo har’a beeksisanii jiru.
Namni dhiyeenya Xaaliyaanii daawwatee gara magaalaa Meeksikootti deebi’e tokko har’a vaayiresiin kun keessatti argamuutu gabaasame. Dhukkusataa ka biroon immoo Siinaaloolaa kan jedhamtu kutaa biyyattii gama kaabaa keessaa ta’uun ibsameera.
Biyya Laatiin Ameerikaa keessaa biyyi ka biraan vaayiresiin Koroonaa keessatti mul’ate Braazil qofaa dha. Har’a qofaa yoo xiqqaate biyyoota ka biroo shan keessatti vaayiresiin kun mul’tee jira. kanneen kunis Azerbajaan, Beelaaruus, Litweeniyaa fi Niwziilaandii fi Naayjeeriaa dha.


text:
Gareen ABO Generaal Kamaal Galchuun hoogganamu Amajji 1 bara 2012 irraa jalqabee sagantaa ABO jijjiiruu isaa ibsa baaseen beeksise. Gama biraan immoo garrtuun ABO Obbo Daawud ibsaan hoogganamu ibsa boorumtaa isaa gaafa Amajjii 2 bara 2012 baaseen “gumiin gareen sun jedhu ka seeraa miti. Sagantaa ABO jijjiiruufis mirga hin qabu” jedhee jira.
Garee ABO Generaal Kamaal Galchuun hoogganamuuf itti-gaafatamaa dantaa alaa ka tahan, Obbo Qaasim Abbaa-Nashaa ibsa Raadiyoo Sagalee Ameerikaa irratti dhihaachuun ibsa kennaniin, “biyya uummatni Oromoo itti fufinsaan Badhaadhaa fi nagaa, bilisummaa mirga namaa qabaatu keessatti, biyya aadaa fi Afaan Oromoo sab-lammoota hundaan wal-qixa kabajamu keessatti – Afaan Oromoo Afaan Amaaraan qixxee afaan hojii biyyaa tahe keessatti fi biyya mirgi hiree-murteeffannaa uummata Oromoo fi uummata Itiyoophiyaa, akkasumas, mirgi nam tokkee kabajame keessatti, Itiyoophiyaa akka haaraatti wal-qixxummaa, haqaa fi sirna dimookiraatawaan ijaarame keessatti lammiin Oromoo lammii Itiyoophiyaa taha, jennee fudhanne akeeka keenya jijjiirre,” jedhan.
Garee ABO Obbo Daawud Ibsaan hooggamu keessatti miseensa Gumii Sabaa fi dubbi-himaa dhaabichaa ka tahan, Dr. Bayaan Asoobaa ammoo, “Gurmuun ibsa kana baasee, gurmuun ibsa kana baase sirnaawaa miti, gurmuu xiqqaa dha. Heera Addi Bilisummaa Oromoo itti bulu, ka bara 2004 tumanne keessatti ka sagantaa ABO fi heera dhaabichaa jijjiiruuf mirga qabu qaama tokkicha qofa, innis Kora Sabaa ti, jedha. Korri Sabaa geggeessame hin jiruu, kanaaf ibsi kun ka seeraa alaa ti. Mirga hiree-murteeffannaa uummata Oromoo ka murteessu uummata Oromoo qofa. Uummata Itiyoophiyaa tu uummata Oromootiif murteessa, jechuun ka gareen kun sagantaa jijjiire jedhu mirga uummata Oromoo uggura, gabaabsa, mulqa,” jedhu.
Wal-falmii hoogganoota gam-lameenii gidduutti geggeessame dhaggeeffadhaa.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Dirreen gabatee keessa jiru akka furtuu dursaatti fayyadamnu adda baasa
Furtuu dursaa uumuuf filadhu. Tokkoon tokkoo galmee adda baasuuf furtuu dursaa kuusdeetaa hundatti ida'i. Sirna deetaa muraasaf LibreOffice, furtuun dursaa gabateewwan gulaaluf murteessaa dha.
Yeruma sana furtuu dursaa akka dirree dabalataatti ida'uuf fili.
Dirree duraan jiru gatii addaa waliin akka furtuu dursaatti fayyadamuuf filadhu.
Maqaa dirree fili.
Ofumaan yeruma sana galchuuf fili fi tokkoon tokkoo galmee haaraaf gatii dirree dabalaa deemi. Kuusdeetaan ofiin of dabaluu gargaaruu qaba akka Gatii ofnaa fayyadamuu dandeenyuuf.
Waliti qabaa dirreewwanii keessaa furtuu dursaa uumuuf filadhu.
Dirree filii cuqaasi > gara dirreewwan furtuu dursaatti dabaluu.
Dirree filii cuqaasi < to remove it from the list of primary key fields. The primary key is created as a concatenation of the fields in this list, from top to bottom.


text:
Kun wanta har’a umaamu miti, halkan tokkotti waanta ta’u miti,tarii torbee kana keessattii wanta uumamu miti.
Wantonni mul’ata keeti, namummaan atii ta’uuf barbaaddu fi wantonni hojjachuuf barbaaddu hunda isaani jiru, garuu, tarii galmaan ga’uuf yeroo dheera fudhachuu danda’u.
Wantonni hundi adeemsa keessa akka raawwataman hubachuu qabda. Mul’anni kee akka galma siif ga’uuf, namumma yaaddu sana akka qabaattu fi wantota yaaddu hunda galmaan ga’uuf , kayyoon kee akka galma ga’uu tokkicha hubannan haala kamiyyuu keessatti fulduratti deemun siif ta’a.
Yeroo keessatti mul’anni jijjiramuu mala, namummaan ati barbaddus jijjiramu mala, akkasumas dandeettin kees jijjiruuf yaadda ta’a.
Akka tasaa, tarii irraa deebiin hunda isaa jalqabda ta’a. Sababa jijjiramni jireenya keenya keessatti dhabbatan dhufaa deemuf, nutiis haalota waliin of qophessuun adeemsa keenya itti fufuu qabna.
Irraa deebin jalqabuun ykn yoo xiqqaate ilaalcha keenya jijjiira. Qooda isa jijjirama hin dhabbanne hordofuu dha.
Akka dogoggora hin hojjanne hubadhu. Biqiltuun dursee dhabbateera. Kayyoon kee galma ga’uuf tarii hanga ati yaadde olitti turuu danda’a. Haata’u malee yoo wa’ee adeemsa hubateerta ta’e ammas adeemsa sirri irraa jirta.
Kana immoo adeemsa jijjirama waliin walqabatee dhufuu fudhachuu qabda.
Guddinni fi kayyoon isaa yeroo walitti dhufanitti waanta duubatti hin deebine ta’uu isaani hubachuu qabda.


text:
Browsing Category
Idil Addunyaa
Badhaasni Noobeelii Nageenyaa bara kana gaazexeessitoota lamaaf laatame
Finfinnee, Fulbaana 28, 2014 (FBC)- Badhaasni Noobeelii Nageenyaa bara kana gaazexeessitoota Maariyaa Riisaa fi Diimitrii Muraatov jedhamaniif laatameera. Maariyaa Riisaa gaazexeessituu…
Sudaan Kibbaatti balaa lolaa mudateen namoonni 6000 ol rakkoof saxilaman
Finfinnee, Fulbaana 28, 2014 (FBC)- Sudaan Kibbaatti balaa lolaa mudateen namoonni 6000 ol rakkoof saxilamuu ibsameera. Biyyattiitti baatii Caamsaa irraa eegalee balaa lolaa babal’achaa…
Abdurazaak Gurnah Noobeelii bara 2021 badhaafamaan
Finfinnee, Fulbaana 27, 2014 (FBC)- Barreessaan biyya Taanzaaniyaa Abdurazaak Gurnah damee ogbarruutiin Noobeelii bara 2021 badhaafamuu ibsameera. Gurnahaan barreeffamasaa dhiibbaa…
Sudaan Kibbaa fi Ugaandaan Viizaa lammiilee giddugaleessarraa turanii hambisan
Finfinnee, Fulbaana 25, 2014 (FBC)- Sudaan Kibbaa fi Ugaandaan Viizaa lammiilee giddugaleessarraa turanii hambisuu ibsaniiru. Ugaandaan kana dura baatii Fulbaana gaaffii Viizaa kan…
Maark Zuukerbarg adda cituu Feesbuukii fi miidiyaalee hawaasummaa biroof dhiifama gaafatan
Finfinnee,Fulbaana 25, 2014 (FBC) –Hojii gaggeessaa olaanaan Feesbuukii Mark Zuukerbarg eda galgala adda cituu Feesbookii, Inistaagraamii, Waatsaappii fi Miiseenjariif dhiifama…
Kooriyaan kaabaa yaalii Misaa’eela Farra Xiyyaaraa haaraa taasiifte
Finfinnee, Fulbaana 21, 2014 (FBC) - Kooriyaan kaabaa guyyaa kaleessaa yaalii Misaa’eela Farra Xiyyaaraa haaraa taasiisuu ibsameera. Yaaliin kun baatii tokko keessatti yaalii…
Preezdaantii Faransaay duraanii Saarkooziitti hidhaan murtaa’e
Finfinnee, Fulbaana 20, 2014 (FBC)- Preezdaantii Faransaay duraanii Niikolaa Saarkooziitti adabbiin hidhaa murtaa’eera. Preezdaantichi duula filannoo bara 2012 gaggeeffameen kara seeraan…
Waliigalteen Ameerikaa fi Taaliibaan kufaatii Afgaanistaan ariifachiiseera – Aanga’oota…
Finfinnee, Fulbaana 20, 2014 (FBC) - Waliigalteen Ameerikaa fi Taaliibaan kufaatii Afgaanistaan kan ariifachiisuu Aanga’ootni Ameerikaa ibsan. Taaliibaan Afgaanistaan…
Preezdaant Bilaadmiin Puutiin Xaayib Rajiib Ardoohaan waliin mari’atan
Finfinnee, Fulbaana 19, 2014 (FBC) – Preezdaantiin Raashiyaa Bilaadmiin Puutiin gita isaanii Turkii Xaayib Rajiib Ardoohaan waliin dhimmoota murteessoo ta'anirratti mari'ataniiru. Haala…
Preezdaantiin Tuuniiziyaa biyyattiitti dubartii jalqabaa Muummee Ministiraa muudan
Finfinnee, Fulbaana 19,2014 (FBC)- Erga aangoo qabatanii naannoo baatii lamaa kan ta’an Preezdaantiin Tuuniiziyaa Kaayis Saa’iid biyyattiitti dubartii jalqabaa Naajilaa N Roomdaan Muummee…


text:
Tokkummaan Waldoota Kristaanaa Oromoo konferensii isaa marsaa 15ffaa Poortlaand Origan keessatti gaggeessee jira.Mata dureen konferensii baranaa "wanti dinqisisaan Waaqayyo gochuu dadhabe jiraa ree?" kan jedhu ta'uu kan ibsan duraan baqataa ta’uun gara Yunaaytiid Steetes kan dhufan Lubi Waldaa Kristaana Oromoo Warra-wangeelaa Poortlaand, Haroo Guyyoo. Akka seera Amerikaatti waan irraa eegamuu mara guuttachun konfraansii kana irratti luba ta'uun muudaman.
"Yunaayitid Stetees gama dhiyaa keessaatti konfraansiin sadarkaa adunyaa akkasii ennaa gaggeefamu ka duraa waan ta’eef,namnii hedduun hin argamu jenne sodaannuus, uummatni 500 caalu tu argame," jedhu Luba Haroon. Barsisii wangeelaa abbootii amantii adda addaan kennamuu fi keessumoota konferensichaaf dhufanis haga humni danda’eetti haala gaariin simachuu fi gaggeessu isaanii dubbatu.
Waggoota ja’aaf Prezidaantii Tokkummaa Waldoota Kristaana Oromoo kan turan Lubi Dr.Gammachiis Dastaa Bubaa konfraansii kana irratti ka bakka isaaniitti filataman Luba Dr.Gammachu Olaanaatti itti-gaafatama dabarsanii jiran."Walii-galteen, aadaan aangoo walitti dabarsuu kun hawaasa keenya hunda biratti baratamuu qaba." jedhu, Luba Dr Gammachis.
"Waamichi waldaa kristaanaa itti gaafatama guddaa akka ta’e beekuun, ulfinaan simatanii ayyaana Waaqayyo namaa baay'iseen tajaajiluun barbaachisaa dha" kan jedhan immoo Luba Dr. Gammachuu Olaanaa turan.Gaaffii fi deebii guutuu MP3 tuquun dhaggeefadhaa.


text:
Amaloota Gabroota Ar-Rahmaan-Kutaa 5.2
Kutaa darbe keessatti hojii babbadoo gabroonni Ar-Rahmaan irraa fagaatan ilaalu jalqabne turre. Badiwwan gurguddoo keessaa shirkii ilaalle jirra. Har’a immoo itti fufuun “ajjeechaa” ni ilaalla.
“Isaan Rabbiin waliin gabbaramaa biraa kanneen hin kadhanne, haqaan malee nafsee Rabbiin haraama godhe hin ajjeesnee fi zinaa (sagaagalummaa) hin raawwanneedha. Namni kana hojjate adabbii qunnama. Guyyaa Qiyaamaa adabbiin isaaf dachaa ta’a, kan salphifame ta’ee yeroo hundaa achi keessa jiraata. Nama tawbate, amanee fi hojii gaarii hojjate malee. Warra san Rabbiin hamtuu isaanii gaariitti jijjiraaf. Rabbiin Araaramaa, rahmata godhaa ta’eera. Namni tawbate fi hojii gaarii hojjate, dhugumatti inni gara Rabbii tawbaa dhugaa tawbata.” Suuratu Al-Furqaan 25:68-71
Gabroonni Ar-Rahmaan warroota “haqaan malee nafsee Rabbiin haraama godhe hin ajjeesnee” dha. Amaloota gabroota Ar-Rahmaan keessaa nafsee Rabbiin ajjeechaa ishii haraama godhe haqaan malee hin ajjeesan. Hanga fedhe dallansuun gara kanaatti isaan kakaasu isaan keessatti osoo socho’eyyuu haqa Rabbiin itti ajajeen ykn hayyameen malee hin ajjeessan.
Nama nagaha Rabbiin akka ajjeefamu hin hayyamne ajjeessun badii gurguddaa keessaa tokko. Kanaafu gabroonni Ar-Rahmaan kanatti kufuu irraa garmalee of eeggatu.
Hundemaa amantii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa namootaf karaa godhe keessatti nafsee namaa ajjeessun kan dhoowameedha. Sababni isaas, Rabbiin nafsee tana uumee fi addunyaa qormaataa keessatti gahee ishii akka taphattuu fi marsaa qormaataa akka dabartuuf wanta jireenyaaf barbaachisuu ishiif dhiyeesse jira. Qormaata kana booda Rabbiin biratti qorannoo fi jazaatu ishiif jira.
Garuu hawaasa ilma namaa keessatti fooyya’iinsaaf jecha nafsee namaa garii ajjeessun yeroo barbaachisaa itti ta’uu ni jira. Kanaafu, Rabbiin haala addaa ajjeechaan itti barbaachisu keessatti ajjeessu ni ajajee ykn ni hayyame. Haala kana keessatti ajjeechaan haqaan ta’a. “Haalonni nafseen namaa itti ajjeefamtu maal fa’a?” jedhee namni gaafachu danda’a. Haalota kanniin Qur’aanaa fi hadiisa irratti hundoofne haala kanaan tarreessu dandeenya:
✏Zulmii fi daangaa darbuun namni nama biraa ajjeesse, inni ni ajjeefama. Kunis seera Islaamaa keessatti Qisaasa (seera adabbii wal-qixxeessu-retribution) jedhama. (Ilaali- suuratu Al-Baqarah 2:178-179) Fakkeenyaaf, Ahmad osoo beeku nama Muslimaa tokko irratti daangaa darbuun yoo ajjeese, Ahmad ni ajjeefama. Garuu warri nama ajjeefame Ahmadiif dhiifama gochuun gumaa yoo barbaadan, Ahmad ajjeechaa jalaa ni baha.
✏Dhiirri fuudhee fi dubartiin heerumte zinaa raawwatan, dhagaan buruqfamanii ni ajjeefamu. Garuu ajjeessun dura osoo hin dirqisisin ishiin/inni zinaa akka raawwate amanuu yookiin ragaaleen afur kan dhugaa dubbatan argamu qabu. Namoonni afran ragaa bahan kunniin, “Akka jirbiin qaawwa lilmoo keessa seentutti nuti isaa/ishii zinaa raawwatu ijaan argine” jechuun ragaa bahuu qabu. Yoo ijaan hin argin ykn shakkiin yoo ta’e, ragaan isaanii fudhatama hin argatu.
✏Hawaasa Musliimaa munaafiqoota fi warra ummata qoran irraa eeguuf namni Islaama irraa duubatti deebi’e ni ajjeefama. Sababni namni kuni itti ajjeefamuuf “Aqiida (amantii) Muslimoota waan jalaa balleessufi.”
Ragaalee kanniin sadanii Hadiisa sahih ta’e irraa haala kanaan dhiyeessun ni danda’ama. Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Dhiiga nama Muslimaa Rabbiin malee haqaan gabbaramaan akka hin jirree fi ani Ergamaa Rabbii akka ta’e ragaa bahu jiigsun hin hayyamamu haala sadiin keessaa tokkoon yoo ta’e malee: Nafsee nafseen (Qisaasa), nama fuudhee/heerumtee zinaa raawwate fi nama Islaama irraa duubatti deebi’ee hawaasa [Musliimaa] irraa adda bahe.” Sahiih Al-Bukhaari-6878, Sahiih Muslim 1676
Hubachiisa cimaa: akkaataan namoota armaan olii kanniin itti ajjeessan seera fi qajeelfama qaba. Imaamni ykn hogganaan Musliimaa seerotaa fi qajeelfamota kana hordofuun akka ajjeefaman ajaja. Namni dhuunfaa tokko akkanumatti lafaa olka’e gara ajjeechaatti fiigu hin qabu. Ta’uu baannan, badii guddaatu babal’ata. Gara qaaditti ykn imaamatti namoonni yakka hojjatan kunniin dhiyeefamanii ajjeefamu.
✏Dachii keessatti balleessaa (fasaada) babal’isuuf namoota carraaqan. Balleessaan kunis namoota ajjeesu, namoonni karaa akka hin dabarree dhoowwun isaan ajjeesu fi qabeenya isaanii saamu. Haala isaanii irratti hundaa’e namoonni kunniin ni ajjeefamu ykn ni rarraafamu ykn harkaa fi lukti isaanii ni murama ykn biyya keessaa ari’amu (Ilaali suuratu Al-Maa’ida 5:33)
✏Musliimotatti warra duulanii fi ergaan Islaamaa ilma namaa hunda akka hin geenye kanneen karaa cufan ni ajjeefamu. Kaafironni Muslimootatti duulanii fi Islaamni akka hin babal’anne gufuu ta’an ni ajjeefamu. (Ilaali suuratu Al-Baqarah 2:190-193)
Kunniin shanan haqa nama itti ajjeesun hayyamamuudha. Kanaan ala, Muslimas ta’ii kaafira nama nagahaa yakkaa ajjeechaatti nama geessu hin hojjanne ajjeessun badii guddaadha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Haqaan malee nafsee Rabbiin [ajjeesu] haraama godhee hin ajjeesinaa. Nama miidhamuun ajjeefame, waliyyii isaatiif aangoo kenninee jirra. Ajjeechaa keessatti daangaa hin darbin. Dhugumatti inni tumsamaa ta’eera.” Suuratu Al-Israa 17:33
“Nama miidhamuun ajjeefame, waliyyii isaatiif aangoo kenninee jirra.” Nama haqa malee fi daangaa isarratti darbamuun ajjeefame, waliyyii isaatiif (namoota isa dhaalaniif) aangoo kenninee jirra. Aangoo kenninee jirra jechuun murtii shari’aa Rabbiitii fi mootummaa Muslimaa seera raawwachisutiin humna seera haqummaa hojii irra oolchu kennineefi jirra.[1] Murtiin shari’aa Rabbii nama haqa malee nama biraa ajjeese qisaasaan akka ajjeefamu murteessa. Motummaan Muslimaa seera Qisaasaa kana hojii irra oolcha. Gabaabumatti, firri nama zulmiin ajeefame, yoo fedhan qisaasa barbaadu danda’u. Yoo fedhan immoo nama isa ajjeessef araaramu ykn gumaa fudhachuu danda’u.[2] Kuni aangoo isaaniif kennameedha.
Araboota keessattis ta’i naannoo keenyatti, yommuu namni tokko haqa malee ajjeefamu, firri nama ajjeefame, takkaa fira nama ajjeesse ajjeesu takkaa immoo haala badaan nama san ajjeesu. Gocha akkana Islaamni “Ajjeechaa keessatti daangaa hin darbin” jechuun ni dhoowwe. Kana jechuun firri nama ajjeefamee, ajjeessaa ajjeesu keessatti daangaa darbu hin qaban. Kan akka qaama isaa cicciruu yookiin fira isaa keessaa nama biraa ajjeesu ykn wanta inni hin ajjeesneen isa ajjeesu.[3]
“Dhugumatti inni tumsamaa ta’eera.” Firri nama ajjeefamee, nama ajjeesen ala nama biraa ajjeesun hin barbaachisu. Sababni isaas, warri nama ajjeefamee shari’aa fi murtii Rabbiitiin kan gargaaramuudha. Akkasumas, motummaan Musliimaa namni ajjeese akka ajjeefamu isa gargaara.[4]
Kanaan ala, lubbuu namaa akkuma argan fixuun adabbii guddaatti nama geessa. Keessumaayyu, lubbuu Musliimaa ajjeessun adabbii guddaaf nama saaxila. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa lubbuu haqa malee baasun yakkaa gurguddaa keessaa yakka guddaa akka ta’e akkana jechuun ibsa:
“Namni osoo beeku mu’mina (nama amane) ajjeese, jazaan isaa achi keessatti kan hafu ta’e Jahannami. Rabbiinis isa irratti dallanee isas abaare jira. Adabbi guddaas isaaf qopheesse.” Suuratu An-Nisaa 4:93
Namni qalbii isaa keessaa hanga firii xaafii hubannaa ykn sodaa Rabbii qabu balaa guddaa kanatti tarkaanfachuuf ni gootomaa? Dhugumatti balaan kuni balaa wantoota afur of keessaa qabuudha: Jahannam keessa yeroo dheeraaf turuu, Rabbiin irraa dallansuun namatti bu’uu, rahmata Isaa irraa fageefamuu fi darbamuu (abaarsa) fi adabbii (azaaba) guddaa.
Kuni adabbii nama mu’mina (nama Rabbiitti amane) ajjeeseti. “Namni kaafira eeggumsa Muslimoota jala jiru ykn wali galtee Muslimoota waliin qabu ajjeese hoo adabbiin isaa maalidhaa?” jedhame gaafatamu danda’a. Deebii isaa hadiisa sahiih keessatti haala kanaan arganna: Abdullah ibn Amr akka gabaasetti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan: “Namni nafsee Mu’aahad ajjeese foolii Jannataa hin fuunfatu, foolin ishii adeemsa waggaa afurtamaa irratti osoo argameeyyuu.” Sahiih Al-Bukhaari-6914 (Mu’aahad jechuun nama Muslimoota waliin wal galtee qabuudha. Akkasumas, musta’aman fi zimmiyy as keessa galu. Musta’aman jechuun nama kaafira ta’ee Musliimoota irraa nageenyi isaaf kenname biyya Muslimaa seenedha. Zimmiyy jechuun immoo bulchiinsa Musliima jalatti nama gibira kafaluudha. Namoota kanniin ajjeesun hin danda’amu.)
Namoonni gariin beekumsa hin qabne, “Kaafirota kanniin osoo ajjeefne fixne” jechuun dhaadatu. Kuni wallaalummaa isaanii agarsiisa. Kaafirri yoo Muslimatti hin duulin, ergaan Islaamaa akka babal’atu hin dhoowwinii fi badii ajeechaatti nama geessu biroo hin hojjatin, ajjeessun hin danda’amu. Nama Musliima hin taane (kaafira) nagahaa ajjeessun Muslimoota irratti balaa meeqatu dhufa. Namni tokko jihaada jedhe nama nagaha ajjeesun dura yeroo kuma itti yaadu fi beekumsa barbaadu qaba.
Gabroonni Ar-Rahmaan balaa guddaa kana waan hubataniif lubbuu qulqulluu fi nagahaa ajjeessu irraa garmalee of eegu.
Kutaa kana hadiisa Abdullah ibn Mas’uud gabaasen haa xumurru. Abdullah Ibn Mas’uud akkana jedha: Ani akkana jedhe [Nabiyyii (SAW) gaafadhe], “Yaa Ergamaa Rabbii! Zanbii (badii) kamtuu hundarra guddaadhaa?” Ergamaan Rabbiis (SAW) ni jedhan, “Rabbiin si uumee osoo jiru wanta biraa gabbaruun Isaaf dorgomaa gochuudha.” Anis ni jedhe,” itti aanse kamiidhaa?” Innis ni jedhe, “Akka si waliin hin nyaanne ilma kee ajjeessudha.” Anis ni jedhe, “itti aanse kamiidhaa?” Innis ni jedhe, “Niiti ollaa keeti waliin zinaa (sagaagalummaa) raawwachuudha.” Sahiih Al-Bukhaari 6811
[1] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-9/614
[2] Tafsiiru Xabarii 14/583
[3] Tafsiiru Sa’dii-fuula 531
[4] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi -9/614, Tafsiiru Ibn Kasiir-5/73
https://islamqa.info/en/answers/128862/does-islam-regard-non-muslims-with-mercy-and-compassion


text:
Karaan kun karaa guddaa.Yoo Mooyyalee Nageellee Booranaa, godina Gujii Bahaa dhaqan km 300 caala.
Karaa kana irraa dildilii/riqaan lama ji’a hedduun duratti Malkaa-Gubaatii fi Culul irratti citee yaasuma dhowwate.Riqaa kana bokkaa guddaa barana kute.
Riqaan/dildilii kun Malkaa-Gubaa Galaanii Daawwaa irratti cite.Daawwaan Booranaa fi Gujii jidduu baha..Riqaan/dildilii Daawwaa kun haga haga metirii 20-30 hin dheerata akki warrii achii dubbimne jedhetti.
Riqaa/dildila Culul:kanallee bokkaa guddaa Malkaa-Gubaa kutetti kute.
Warrii lafaa kara guddaa cite kana akkuma andaraafaa fi dalluutti herregata. Karaan kun karaa gabayaati. Cinnii isaa warra karaa kanaan fidamuu guddoo rakkisa.
Eegii karaan kun citee godinii lachuu karaa maraa martoo yaa’a.Awaasaa, Dillaa, Bulee-Horaatiin deebi’anii karaa silaa km 300 fi wayii kana km 1,000 deemanii horii guddaa baasanii walti yaa’an.Karaa martoo kanaan horii harkaa hedduu baasan.
Laga Daawwaan amma daattuun taakkan
Eegii riqan laga Daawwaa citee namii amma daattuun wal taakkisiisa.“Nama tokkooyyuu haga birria 300 faan taakkisiisan.” Namii tanaan lubbuu dahbelleen hin jiraa mi’a hedduu nama irraa guurratellee,” jedhan.
Karaan kun silaa adoo qajeelumatti deemanii siminto, Booba,Bulbul,Malkaa-Gubaa, Uudat, Yaaballo,Soodda/Meegga,Bokkuu-Luboomaa keessa bahee, Mooyyale keessa bahee Keenyaanuu dhaqan.
Hujiin karaa kanaa maan keessa jirti?
Akka itti gaafatamaan biiroo daandii baaddiyaa godina Gujii Bahaa, Roobee Duubee jedhetti riqaa Malkaa-Gubaatii fi Cululu Abbaa Taayitaa Karaa Itoophiyaatti damee Shaashamannee fi Wolaayitaa sooddootti hojjata.
Nageellee Booranaatii hagii Bulbul damee Shaashamannee jala jira jedhan. Achii kahee ammo Meegga gahutti damee Wolaayitaa sooddoo jala jira jedhan.
“Duraan yaaddoo nageennaatii fi lolaa haga dabreef jedhanii hojjachuu dadhaban akka aabba Roobeen jedhetti.Amma ammo karaa gama lamaaniituu hojjachuuf “abdiin eeganna.”
Karaa kana akka ariitiin hojjataniif kora Booranaa Gumii-Gaayootti taa’ee pirezidaantiin Oromiyaa,shimellis Abdiisaa itti dhufe irralleetti yaayyuu himatan.
Warrii lafaa karaa kana akka hadaraafaa fi dalluutti herregata laakkuma hujiin isaa turtuun warrii karaan kana irraa fidamu jireennii itti jabaata akka warrii lafaa jedhutti.


text:
Obbo Dabbasaa Guyyoo ykn Abbaa Liiban jedhamuun beekamu. Biyyoota Awuroopaa, Eshiyaa, Amerikaa fi Ardii gara garaa irra adeemuun argaa-dhageettii, seenaa akkasumas waa'ee Gadaa barsiisuun beekamu. Naayrobii keessaa eessa buuteen isaanii eega dhabamee torban lama caalee jira.
Obbo Dabbasaa Guyyoo Fulbaana 27 bara 2015 Nayroobii keessatti qophii Irreechaa kabajaa oolanii erga manatti galanii booda manaa ba’anii achuumaan hafan jedhu firottan isaani. Maatii fi hawaasii baqatoota Oromoo kan magaalaa Naayroobii Keessaa maanguddoo ganna 63 kana du’aa fi jireennalleen barbaadumatti jiran. Waajira Polisiittis Iyyanneerra jedhu .Garu homtuu hin argamne.


text:
Gaazeexaan biyya Igiptii tti maxxanu akka ibsetti manni murtee magaalaa Kaayroo namoota daldala qaama namaa daldalan irratti hidhaa adabbii waggaa 7-15 irratti murteeysuu gabaasaniiru.
Namoota adabbiin hidhaa sababaa daldala qaama namaatiin itti murtaa’e keeysa ogeeysonni fayyaa aakka keeysatti argaman barameera.
Akka ibsa gaazeexaatti jiraattonni biyya Igiptii kanneen jiruu harka qalleeyyii jiraatan horii argachuuf jecha seeraan ala qaama isaanii akka gurguraa turan gaazeexaan ibsee jira.
Godaantonni biyyota Afrikaa keessaa gara biyya Awrooppaa godaanuuf gammoojjii saharaa keeysa qaxxamuran garee daldala qaama namaan tiin dirqisiifamanii qaamota godaantotaa akka keeysaa baasaa turan yeroo irraa gara yerootti gabaafamaa tureera.


text:
Namoonnni “hidhattoota ABO” waliin quunnamtii qabdu, jedhamuun qabamne, jedhanii fi maqaa leenjiittin mooraa Sanqalleetti akka ugguramanii jiran dubbatan, kalessaa irraa jalqabanii akka nyaata lagataa jiran Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan.
“Gaffii tokko malee ji'a tokkoo oliif mooraa leenjii kana keessatti dararamaa jirra,” ka jedhan – namoonni kun, namoonni mooraa sana keessatti hidhamanii jiran kuma afur akka tahanii fi hiriirfamuu malee leenjiin iaaniif kenname akka hin jirretti dubbatu. Biiroon Bulichinsaa fi Nageenyaa Oromiyaa immoo, mooraa Sanqallee keessatti namni nyaata lagate hin jiru, jedha.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Finfinnee: Misooma fi buqqa’uu qonnaan bultootaa bbc-BBC Afaan Oromoo
(bbc)—-Magaalaan Finfinnee akkuma kallattii hundaan bal’ataa jiruun, jiruufi jireenyi qonnaan bultoota Oromoo naannawashee haalaan hubamaa, qe’eefi lafarraa buqqaafamuunis itti fufuun kumaatama hedduu jireenya gadadootiif saaxilaa jira. Isaan keessaayis kanneen carroomanitu hojii waardiyummaafi humnaa argataa jira.
Maatiiwwan naannawa magaallattii balaan buqqa’uu kun yaaddoo guddaa keessa isaan galchee keessaa muraasa waliin BBC turtii taasiseera.
“Yeroo laficha nurraa fudhatan dhimmicha gad-fageenyaan hin beeknu ture. Hojiis nuf hin kennine, maallaqa nuf kennanis fixaa jirra” jechuun kan BBC’ti himan qonnaan bulaa Haayiluu Damissetti.
Waggaa jaha kana lafti Obbo Haayiluu biiroo misoomaa fi manaajimatii lafaa bulchiinsa magaalaa Finfinneetiin maqaa misoomaatiin kan jalaa fudhatame.
Magaalaa Finfinneefi carraa qonnaan bulaa naannooshee
Lafti qonnaa fi mana jireenyaa kaaremeetira 22,000 ta’u kaaremeetirri tokkotti qarshii 18fi saantima shantamaan shallagamee kafalameefii akka irraa fudhatame himu.
Lafti qonnaan bulaa kanaas pirojektoota ijaarsaa gurguddoo magaalattii keessatti mul’atan keessaa tokko kan ta’e pirojektii manneen jireenyaa waliiniif kennamee gamoowwan dhedheeron uwwifameera.
Manni jireenyaa Obbo Haayiluu mukaafi dhoqqee irraa ijaaramtte lafa beenyaan itti nyaatame irra jirtu isaaniifi maatii isaaniitif dawoo yeroo rakkoo taaterti.
Lafti manni kun irratti argamu harka bulchiinsa magaalichaa waan jiruufis manicha haaromsuus ta’ee kan biraa ijaaruu garuu hin danda’an.
Kun taatee qonnaan bultootni magaala Finfinnee kumaatamaan lakka’aman waggootaaf keessummeessaa turani dha.
Ragaaleen akka agarsiisanitti magaala Finfinnee keessatti waggoota shanan darban keessa qofa qonnaan bultootni abboottii warraa 12,000 sababa misoomaan qe’ee jireenyaa fi oyruu bideenaa isaaniirraa buqqa’aniiru.
Bu’aan buqqa’iinsa kanaas kallattii lamaan yemmuu ilaalamu gam tokkoon mootummaaf misooma biyyaa gama biraan immoo qonnaan bultoota, quuqqamtoota mirga namoomaa fi dhalatoota Oromoo biyya keessa fi biyya hambaa jiraatan hedduuf badiinsa aadaa fi eenyummaa waliin wal qabata.
“Waraanaafi misooma”
Jaarraa tokkoon dura Atse Miniliik dabalatee mootiwwan Shawaa isaan dura turan, uummata Oromoo Magaala Finfinnee fi naannooshee jiraachaa turan weeraruun qabeenya mancaasaa lafa isaanis saamaa akka turan barreefamootni seenaa ni mul’isu.
Miidhaan weerara kanaas uummata Oromoo lafa irratti jiraachaa ture irraa buqqisuu qofa osoo hin taanee, badiinsa maqaawwan fi gosoota Oromoo magaala Finfinnee keessa turaniif sababa akka ta’e himama.
Gama biraatiin quuqqamtootni mirga namoomaa buqqa’uu uummata Oromoo magaala Finfinnee keessaa morman, weerarri jaarraa tokkoon dura ture amma bifa isaa jijjiiratee maqaa misoomaan raawwatamaa akka jiru yeroo dubbatan dhagahama.
Akka ragaan ejansii misooma fi haaromsa magaalaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee irraa arganne agarsiisutti, bara kana magaalli Finfinnee lafa hektaara 700 misoomsuuf karoorfatte jirti.
Milkaa’ina hojii misooma lafaa kanaaf immoo maatiwwan qonnaan bultootaa 2,000 buqqa’uu akka danda’an hoji gaggeessaan ejansichaa Obbo Miiliyoon Girmaa BBC’ti himanii jiru.
Beenyaa, komii fi sodaa
Qonnaan bulaa Sisaay Naggasaa Booleetti dhalatanii guddatan. Waggaa 15 baranaa lafti qarxii 15 isaan fi abbaa isaanii irraa misoomaaf jedhamee fudhatame.
Lafti kun kaaree tokkotti qarshii 3.50’n shallagamee beenyan akka kaffalameef, beenyaa shallagameef irraayis maallaqni gibiraa akka hir’ifame obbo Sisaay himu.
Haa ta’u malee lafti isaan irraa fudhatame daandii keessa qaxamuree darbuun ala hanga ammaa hoomtu irratti hin hojjetamne.
Obbo Sisaay Naggasaanis rakkoo diinagdee amma keessa jiraniin dabalataan lafa amma irra jiraatan irraa buqqa’uu akka danda’an sodaa qaban BBC’ti himan.
Xiqqaachuun kaffaltii beenyaa, kennamuu dhiisuun iddoo mana jireenyaa, hojii ogummaa isaaniin walgitu akka hojjetan carraa hojii mijeessuu dhiisuun, ijoollee qonnaan bultootaaf iddoo jireenyaa fi carraa hojii mijeessuu dhiisuu fi rakkoon bu’uraalee misoomaa akka bishaanii komiwwan qonaan bultootni buqqa’an kaasan keessaa dha.
Beenyaa dabalatee komiiwwan garaagaraa qonnaan bultoota biraa keessummeessaa akka turan kan BBC’ti himan hoji gaggeessaan ejansii misooma fi haaromsa magaalaa bulchiinsa magaala Finfinnee Obbo Miliyoon Girmaa, rakkoo sababa buqqa’insaan qonnaan bultoota irra gahu dhabamsiisuuf bulchiinsi magaalichaa hojjechaa akka jiru dubbatan.
Haaluma kanaan beenyaan lafa qonnaa kaaremeetira tokkoo gara qarshii 62’tti akka guddate, beenyaan manaa immoo gara qarshii 552,000 ti guddachuusaa himan.
Dabalataan iddoon mana jireenyaa itti ijaaratanis qonnaan bultootaaf kan kennamu akka ta’e dubbatan.
Gama biraatin bulchiinsi magaalichaa lafa bifa lamaan fayyadamtootaaf kan dabarsu yemmuu ta’u dhaabbilee misoomaaf kan akka manufaakchariingiif bifa ramaddiin akkasumas mana jireenyaa fi hojii daldalaaf immoo liiziidhaan kenna.
Obbo Miliyoon Girmaa komii beenyaan qonnaan bultootaa gatii lafti liiziidhaan ittin darburraa baay’ee xiqqaa dha jedhuuf deebi yeroo laatan “lafa qonnaan bultoota irraa fudhannu misoomsinee, bu’uraalee misoomaa irratti hojjennee dabarsina” jedhan.
Daangaa
Mootummaan naannoo Oromiyaa fi bulchiinsi magaala Finfinnee daangaa gareen lamaan itti waliigalan yookin kan mallattoon daanggefame hin qaban.
Kunis komii fi mormii Finfinneen bal’achaa jirti jedhu kaasisaa lubbuun namootaas darbaa tureera. Yeroo ammaatti bal’inni lafa magaala Finfinnee hektaara 52,000 akka ta’e himama.
Dhimma daangaa kanaaf furmaata waaraa laachuuf koreen naannoo Oromiyaa fi bulchiinsa magaala Finfinnee irraa walitti dhufe hojii daangessuu hojjechaa tureera.
Akka odeeffannoo BBC’n argatetti hojiin daangessuu kun yeroo ammaatti xummuramee murtee angawoota siyaasaa eeggataa jira.
Akkaataa hojii koree teeknikaa kanaan iddoowwan yeroo ammaa bulchiinsa magaala Finfinnee jala jiran tokko tokko harka naannoo Oromiyaa seenuu akka danda’an, kan Oromiyaa jala jiranis gara Finfinnee seenuu akka danda’an dhageenyeera.
Ulaagaalee hojii daangessuu kanaaf akka galteetti faayidaarra oolan keessaa tokko filannoo bara 1987 taasifame dha.
OMN Ethiopia News | Breaking news Amharic April 8, 2018


text:
Paartiin taayitaa mootummaa harkaa qabu, kan Angoolaa filannoo dheengadda biyyattii keessatti geggeessame injifachuudhaan, akkuma taayitaa qabatetti itti fufee jira. Kun immoo, ka paarticha bakka-bu’uun dorgoman – ministarri ittisaa biyyattii duraanii Zyuwaa Loorensuu akka prezidaantummaa fudhatan raggaasiseefii jira.
Akka Komishinni filannoo biyyoolessaa jedhutti, Sagalee filannoo biyyoolessaa lakkaawameen, paartichi mootummaa – MPLAn, sagalee dhibba keessaa harka jaatamii ol injifate. Paartiin mormituu – UNITAn, dhibba keessaa harka 26 fi qabxii toorba argachuun lammaffaa tahe.
“Sagaleen kenname guutummaatti lakkaawamee jira, jechuun ni danda’ama” jedhu – dubbi-himaan Koomishinbicha filannoo.
Jalaqaba irratti yeroo ba’iin sagalee labsamu mormii isaa ka dhageessisee ture – paartiin mormituu ijoon, UNITA-n, lakkoobsa walabaa gama isaatiin geggeeffateen lakkobsi sagalee inni argate kan labsame san aka caalu ta’uu dubbatee ture. Garuu, dhimma kana gara mana-murtiitti geessuu fi dhiisuu ilaalchisee waan dubbate hin turre.
Zyuwaa Looreensuu, akka prezidaanticha waggoota 38 biyyattii bulchan – Hosee Edwaardoo Dos Saantos irraa itti fufanii biyyattii hoogganan ka filate – paarticha mootummaa – MPLA dha.
MPLA-n filannoo sana injifate iyyuu, ba’iin sagalee inni argatee ka filannoolee durii irraa baay’ee gad-bu’aa akka tahe beekamee jira.


text:
Oromia: Irreecha Oromo Spring Celebrations: Ayyaani Irreecha Arfaasaa Oromoo haala ho’aa fi gammachiisaan Dilabata Ebla 5, bara 2015 kabajamee oole. May 7, 2015Posted by OromianEconomist in Irreecha (Irreesa) 2014, Irreecha (Irreessa) 2014, Irreecha Arfaasaa, Irreecha Birraa.
Tags: Africa, African culture, African Studies, Irreecha Arfaasaa (SPring Celebration) in Oromia, Irreecha Oromo, Spring equinox in Oromo Culture
trackback
Spring equinox known as Irreecha Arfaasaa in Oromo culture colorfully celebrated in Oromia on 5th April 2015. Dressed in cultural costumes, Oromians revel in the return of spring by visiting the ancient sites including mount Furii in Central Oromia.
Ayyaani Irreecha Arfaasaa Oromoo haala ho’aa fi gammachiisaan Dilabata Ebla 5, bara 2015 Tulluu Furii irraatti kabajamee oole. Tulluun furii Tulluuwwaan Ulfoo Oromoon qabu keessaa ishee tokkodha. Guyyaa kana Waaqeffattoonni fi jiraatonni Magaalaa Finfinnee, Sabbataa fi Naannawaa ishee Irrati argamanii Haala Addaan Kabajameera.
Irreecha Arfaasaa Oromoo, Oromia, 5th April 2015. Spring Celebration. Celebration of Spring equinox in Oromo Culture.
Irreessii Arfaasaa JImmaa fi Naannoo isheen Eebla, 26, Baraa 2015 Tulluu Irreessaa/Beegittii Taasifameeoole. Guyyiichii kan Waaqeffattoonnii dheebuu Eenyummaa Amantaa isaani qaban ittiin ibsataniif ergaawwaan amanticha dhugeeffannaa Uumaa ilaallataan itti darbanii dha. Uumaan Ganna Dukkuna as deema jiru kana jala nagaan akka isaan ulluuqsisuuf kan irreeffatamuu dha. Walumattii, Irreechaa milkii kan namoonnii kumaatamaan lakkaa’amaan irrattii hirmaatanii dha.
Ebla 26, 2015 Ayyaanni irreecha Arfaasaa Godina Jimmaa Tulluu Deeddeetti Bifa Addaa Ta’een, Yaadannoo Gootota Barattoota Oromoo Dabalatee Kabajamuu Qeerroon Gabaase
Ebla 26/2015 Ayyaanni irreecha Arfaasaa Godina Jimmaa Tulluu Deeddeetti bifa addaa taee fi yaadannoo Gootota Barattoota Oromoo dhabbilee barnoota olaanoo Oromiyaa garaagaraa fi Godinaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti bara darbee Ebla 2014 gaaffii mirga abbaa biyyummaa fi Mormii master plan Finfinnee kaachisuun FDG irritti wareegamniif addatti yaadannoon Waggaa 1ffaas bifa hoaa taaeen kabajame.
Ayyaanni Irreecha Arfaasaa Oromoo Godina Jimmaa Tulluu Deeddeetti kan Uummatni Oromoo 6000 olitti lakkamu Dhabbilee barnoota olaanoo gootota barattoota Oromoo Yuunibarsii Jimmaa, fi kolleejjii barsiisota Jimmaa, Sabboontota hojjettootaa fi barsiisotaa Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa fi kolleejjii barsiisota Jimmaa, sabboontota uummata Oromoo magaalaa Jimmaa fi naannoo ishee, Sabboontota uummata Oromoo godinaalee Oromiyaa akka Iluu Abbaa Booraa,Wallagga Bahaa, fi Kibba Lixa shaggar irraa illee kan hirmaachise Ayyaanni Irreecha arfaasaa Jimmatti bifa hoaa fi adda taeen kabajame.
Ayyaanaa Irreecha Arfaasaa kana Irraatti goototni dargaggootni Qeerroon barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa Mooraalee Yuunibarsiitichaa arfan irraa iyyuu uuffata gaddaa uffachuun gootota dargaggoota barattoota Oromoo fi uummata Oromoo bara darbee gaaffii mirga abbaa biyyummaa karaa naagaa fi dimookiraasii gaafachuun baatii Eblaa 2014 keessa wareegama qaalii kanfalaniif yaadannoo bifa adda taeen gochuun gootota Oromoo fi dargaggoota Oromoo Wareegama qaalii uummata Oromoo bilisoomsuuf baasaa jiran faarfachuun, tokkummaa uummata Oromoo jabeessuuf walleelee warraaqsaa qabsoo bilisummaa Oromoo, fi gootota oromoo faarsuun haala adda taeen ayyaanni Irreechaa Arfaasaa bara 2015 kun bifa haalan qindaaeen kabajamaa olee jira.
http://qeerroo.org/2015/04/26/ebla-262015-ayyaanni-irreecha-arfaasaa-godina-jimmaa-tulluu-deeddeetti-bifa-addaa-taeenyaadannoo-gootota-barattoota-oromoo-dabalatee-kabajamuu-qeerroon-gabaase/
May (Caamsaa) 6, 2015 – Adaamaa (Oromia) May (Caamsaa) 5, 2015 – Naqamte (Oromia)
Irreecha Arfaasaa (Oromo Spring Celebration) colorfully celebrated with great joys.
Irreechi Tulluu Shanee Adaamaa qaama mootummaatin dhoorgamuu yaalamus haala gaariin gaggeeffameera mootummaan abbaa irree Irreechi Tulluu akka him bahamne jedhee sodaachisaa tire human isaatii ol taanaan baasastota isaa garage ayyaanichaatti bobbaasuun yaalii maqa balleessii amanttii Waaqeffannaa taasisus hin milkoofne. Waaqeffattoonni iddoo garagaraa jiranis ayyanicharratti argamuun sirnicha dabarsaniiru milkiidhan roobaan galanii kadhatanii argataniiru. Naqamtettis haala wal fakkatuni Caamsaa 5 bara 2015 ayyaaneffatamee oole.
Akka aadaa Oromootti, Irreechaan yeroo bonni dhumatu kabajamu kun nagaan bona keessa darbanii gara gannaatti dhiyaachuuf Waaqa itti galateeffatanii dha.
Abbootiin Gadaas sirna kana irratti eebba gabbinaa namaa fi sa’aaf kan dhiyeessaniiru.
Ayyaanni Irreechaa waggaatti yeroo lama: Irreecha (Irreessa) Birraa fi Irreecha (Irreessa) Arfaasaa jedhamuun Birraa fi Arfaasaa keessa Akabajama.
https://www.oromiamedia.org/2015/04/omn-london-oduu-ebla-26-2015/


text:
IBSA EJJANNO MISEENSOOTA KONYAA ABO BIYYA MASRII.
Bitooteessa 15/2021 ]
Kora sabaa waajjira ABO guddicha,Gullalleetti ABO Hilton’n gaggeeffame naamusa ABO kan cabse fi alseerawaa waan ta’eef konyaan ABO Cairo Egypt gadi jabeessinee balaaleffanna.
ABOn dhaaba gidiraa fi siqiqii gabrummaa jaarraa tokko ummata Oromoo irra ga’een kan dhalatedha. ABO akka agartuu qaamaa keenyaatti kunuunsina,akka dhahaannaa onnee keenyaatti dhaggeeffanna. Kanaaf gantoonni dhaaba keessaa sababoota garaagaraan dallananii baa’an fi ergama diinummaa qabatanii keessaa of baasan,kallattiinis ta’u alkallattiin,diinoota Oromoo faana dhaabatanii ABO diiguuf hojjatan ni mormina. ABO’n Hilton dhaaba isaanii dhiisanii erga baa’aan booda, shira isaan ABO irratti yeroo garaagaraa raawwachaa turan kan ummata Oromoo biratti dhokatu miti.
~ABO’n akka waajjirri isaa Gullallee harkaa fuudhamee Poolisii federaalaan eegamu taasisaniiru.
~ABOn qaama lamaa fi sanaa’ol akka ta’ettis fakkeessanii,ABOn WBO faana hidhata qaba jedhanii media biyyattii garaagaraa fayyadamuun dhaaba fi hoggnaa irratti olola sobaa ofaa turan,itti jirus!
~Miseensoota fi Hoggantoota ABO guulantaa garaagaraa irratti hojjataa turan, qaama tika Mootummaaf basaasuun hiisisaa turaniiru,ammas hojii fokkisaa kanatti jiru.
~Qeerroo Bilisummaa Oromoo jedhamu hin beeknu jechuun haalanii, ifatti dubbachuu irra darbanii tika Mootummaa barri angoo isaa irra darbeef maqaa Qeerroo dabarsanii laachuun hiisisaa fi ukkaamsiisaa turaniiru.
~Filannoo ABOn dhiibamee keessaa ba’e,Filannoo sobaa kan garee Abbaa hirreef beekamtii laatu,kan Ummata Oromoo hin fayyadne irratti hirmaachuuf karaa dabaan,dantaa PP’n barbaadu guutuuf hojjataa jiru.
Kana hunda nuti miseensoonni Cairo Egypt hordofaa waan turreef, seer-dhablummaa qofaa miti gantummaa akkasii gadi jabeessinee balaaleffanna!
~ABOn koree naamusaa fi to’annaatti dhiheessee akka miseensummaa isaanii rarraasu fi hamma tarkaanfii ABO keessaa ari’utti fidhachuu qaba.
~ABOn Boordii Filannoo irratti himannaa banuun akka qaamoota seera ABO cabsanii,beekamtii HD.Jaal Daawud Ibsaan alatti waajjira Gullallee keessatti walga’ii taasisan,kan isaan gaafachiisu ta’uu Boordiin Filannoo Ethiopia kana irratti murtii akka kennu ABOn gaafachuu qaba jennee amanna.
~Irbuun Shinniggaa irraanfatamee,Gootoonni Oromoo,Oromoof imaanaa kaa’anii darban dagatamee,irbuu lafee gootota kitilaan seenan cabsanii,diinoota innikkaa Oromoo faana dhaabatanii ABO diiguuf warra saalfii malee tarkaanfataa jiran,ABOn ifatti balaaleffatee,ibsa media akka laatu,ummata Oromoo baldhaa akka ABO dhaaba isaa tikfatu,itti himuu qabas jennee amanna.
Nuti gama keenyaan hojii dhaabni keenya itti jiru fudhannee hojjechuu irratti argamna. MCBO ABOn qopheesse,KFOn deggere akka hojii irra ooluf,yaada eebbifamaa kana Lammiilee Oromiyaa fi ummata Oromoo bira akka deggersa guutuu argatuuf gama keenyaan hojjachaa jirra.
Hamma MCBO hojiirra oolee,Oromiyaan hiree mataa ishee,ofiin murteeffattuutti xurree gootoonni keenya nuf saaqan qabannee qabsoo keenya kan itti fufnu ta’a.
ABO’n lamas,namas miti.Kaayyoo saba baldhaa,agartuu ummata Oromooti.hin diigamu,hin sharafamu,akeekni isaa hirree ummata Oromootiin galma ni ga’a.
Miseensoota Konyaa ABO Cairo Egypt irraa.
Injifannoon Ummata Oromoof.
Related


text:
Finfinnee,Amajji,28/2013 (TOI)-Ijaarsi hidha haaromsaa gidichaa haraka 78.3 gahuu ministirri Bishaan ,Jallisii fi Inarjii beeksisee.
Ministeerri bishaan, jallisii fi Inarjii dokatar Injineer Silashii Baqqalaa baatiwwan jahaan darbaanitti hidhaa haaroomsaa guddicha fi hojii ministirrichi hojjetee ilaalchisuun ibsa laataniru
Ibsa isaanii keesaatti hojiin siivilii hidha haaromsaa gudichaa haraka 91 gaheera jedhaniru.
Waliigalaan hojiin ijaarsa hidha haaroomsaa guddichaa harka 78.3 gahuus doktar Injineer Silashii Baqqalaa himaniru.
Ji’oota dhufanitti immoo hojii hidhicha bishaan guutuu marsaan 2ffaa ni hojjetama jedhaniru.


text:
Barattoonni Oromoo, kanneen Yuniversitii Jigjigaatti barataa turanii fi barsiisonni isaanii haala nageenyaa amma yaaddesaa ta’e keessatti gara sanatti deebi’uun lubbuu keenyaaf sodaachisaa dha jechuun iyyataa jiran. Mootummaan Itiyoophiyaa garuu rakkoo nageenyaa uumame furuuf waan carraaqqiin jabaan godhamaa jiruuf deemuun isaanii miidhaa hordofsiisu hin qabu jedha.
Bulchiinsa naannoo Somaalee keessaatti badii adda addaa dhaqqabsisaa kan turan hidhattoota adda bilisummaa uummata Ogaadeen waraanuuf kan leenjifamee Liyyuu Poliis badii akkanaa dhaqqabsisuun kaayyoo hundeeffameef miti jedhu Itti-gaafatamaa Biiroo Dhimmotoa Koomunikeeshinii Mootummaa Federaalaa Itiyoophiyaa Dr. Nagaii Leencoo.
Uummattonni gosa adda addaa bulchiinsa naannoo Somaalee keessa waan jiraataniif jecha itti gaafatamnii Liyyu Pooliis addatti ba’e kan Somaalee qofa ta’u hin qabu jedhan.Kana malees Yunivarsitiin Jigjigaa Kan Bulchiinsa Naannoo Somaalee Miti.Kanaaf Barsisoonnis Ta’e Barattonni Sodaachuu Hin Qaban jedhan.
Koreen addaa qaamoota adda addaa of-keessaa qabu hundeeffamee jabinaan irratti hojjataa kan jiru ta’uus ibsanii jiru.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa


text:
Monthly Archives: January 2016
“Fincila Gabrummaa” Artist Daani’eel Badhaadhaa **2016 #OromoProtests Music**
Aside
Artist Daawwitee Mokonnoon “Amboo Gara Galgalaa”
Aside
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Amajjii 30, 2016/Gaaffii fi Deebii Jaal Diiramuu Cabsaa Hoggansa Qeerroo Keessaa Tokko Waliin Ta’e
Aside
Hidhatee Magaalaa Finfinnee Keessa Deemuun Waraanni Wayyaanee Uummata Naqaa Qabee Gidirsuu Itti Fufe
Aside
Amajii 29,2016 irraa kaasee barattota Oromoo adamsuudhaan naannoo kiiloo 6,5 fi 4 keessa waraanni Wayyaanee olii fi gadi kaattee ijoollee qabuun ukkaamsaa jirti. Namoota isheen qabuuf duukkaa kaattu boodaan ijoolleen Qeerroo suuraa isaanii yoo kaasan kunoo argina. Baratootni oromo yuuniversitii kiiloo 5 keessaa baratan kaleessa waraqaa Qeerroo ABO maxxansan jedhamee shakkaman daandi irraa qabanii hidhaa ukkamsaa jiraatuu suuraadhaan kan deggeramen ragaa baha.
FXG oromiyaa keessa bakkeewwan hundaattuu kan itti fufe tahee naannoo biroo kanneen akka Gambeellattis fincilli uummata wayyaaneen walitti
buusee fayadamuuf kaatuun uummanni waliin mootummaa wayyaanee irratti ka’ee jiraatuu gabaasni naannoo Gamblee irraa dhufaa jira.
Akaksuma godina Gujii keessatti yero ammaa kana waraqaa hedduun waamica FXG bittimfamaa jira haala wal irraa hin cinneen. FXGs uummataan godina Guji keessatti torbee kana irraa kaasee aanaalee garagaraatti itti fufee akka jiru Qeerroon gabaasee jira.
SBO Amajjii 31,2016. Oduu, Gabaasa FXG, Gaaffii fi deebii Jaal.Dachaas Roobaa kutaa xumuraa fi dhaggeeffatamuu kan qabu, Sagantaa hawaasa Oromoo Adileyid, Awustiraliyaa fi Qophiilee biroo
Aside
Waraabettiifi Wayyaaneen Dukkana Jaallatu!
Aside
Hariiroo Jorgootiin
Wayyaaneen gaafa barbaadde ABO’n hin jiru jetti. As gara galteemmoo mootummaakoof kan yaaddessaa ta’an; kan nashororkeessan keessaa inni hangafti ABO dha jettee akka namni sodaatee jala hin hiriirre gochuuf namni miseensa isaa ta’e shororkeessummaan himatama jettee seera tumti. Fincila Diddaa Gabrumaafi Xumura gabrummaa uummatni guutuun biyyattii itti garagalee ka’e kanallee ABO tu duuba jira jetti. Lolli wayyaanee haqa dhugaafi ifa wajjiniinidha. Wayyaaneen kan isheen jibbitu nama haqa falmatu. Nama dhugaa dubbatu! Nama kijiba saaxilee ifa godhu dha. Sababa kanaan Diinni wayyaanee inni guddaan media dha yoo jedhame soba miti. Wayyaaneen media nuukleer bombii caalaa sodaatti. Kun waan ta’eefiis akkuma waraabessaa dukkana adeemuu waan jaalattuufidha. Wayyanee biratti iftoominni hin jiru. Wanti hundumtuu icciitiidha. Saamichi ishiin gaggeessitu kun akka seera qabeessa hin taane isheenuu beekti. Mootummaan isheen qabdu kun akka seera qabeessa hin taanes tolchitee beekti. Wayyaaneen bakka amma taa’aa jirtu kana taa’uuf Seenaas heeras itti hin qabdu.
Kanaaf waan hundumaa dukkana haguuggateetti raawwachuu feeti. Kanaaf diinni ishee inni guddaan nama waan kana ishee saaxiludha. Haqni jiru ifa baanaan wayyaaneen akka lama hin bulle of beekti. Bajata guddaa isheen ramaddee qabdus kan hundaa caalu humna waraanaa isheefillee daran haqa kana haguuguuf kan ooludha. Gabaabaatti meeshaan waraanaa guddaan wayyaaneen sodattu media dha. Kunis median tirika ykn biiftuu eenyummaa wayyaanee saaxilu waan ta’eefidha. Waraabessaafi Wayyaaneen Dukkana Jaallatu
Godina Wallaggaa Magaalaa Gidaamii fi Jimmaa Horroo Akkasumas Gada Burii Jedhamu Keessatti FXG Itti Fufee Oole.
Aside
Guyyaa Har’aa Amajjii 29,2016 Godina Wallaggaa aanaa Gidaamii fi Jimmaa Horroo akkasumas ganda Burii jedhamu keessatti FXH haala jabaa ta’een gaggeeffamaa oole,Warraanni Wayyaanee haala kanatti rifates jiraattotaa fi barattoota qabee hidhuu fi gidirsuu itti haa fufu malee uummanni naannichaa jabinaan loltoota Wayyaanee of irraa dhorkaa oolanii jiru jedha Qeerroon.
Waraanni Wayyaanee Yuniversitii Finfinnee Naannoo Kiloo 6 Marsaa Oole.
Aside
Har’a Amajjii 29,2016 FXG mooraa Yuuniversitii Finfnneetti ka’a sodaa jechuuun har’a poolisii fi waraanni nannicha qubatee marsaa oolera.
Suuraan asirraa argitan kun galma 1ffaa mooraa yuuniversitii kiiloo 6 irratti argamu tahee namoota nagaa qabanii gadhiisuun akka waan FXG kana dura dhaabbachuun itti milkaa’uu abjoo’atuutti yaadanii olii gi gadi waraana isaa mootummaan Wayyaanee kaachisaa jiira.
Mooricha keessattis halkan edaa waraqaaleen dhaadannoo garagaraa
Qerroodhaan bittimfaman
-Wayyaanee kana booda haa gaggeessinu
-Gumaa barattoota keenya wal taanee haa baasnu
-Yeroon Bilisummaa gaheera
-ABOn nuuf galuuf sagaleen dhaga’ameera
-WBOn abdii keenya boodatti hin deebinu
-FXGtiin oromiyaan ni bilisoomti
-Oromiyaan kan oromooti
fi kanaa olitti dhaadannoolee waraqaalee adda addaatin faca’ee bule mootummaa wayyaanee abbaa irree daran yaaddessuun har’a hoomaa waraanaa naannoo mooraa barnootaa yuuniversitii kiiloo 6 qubachiise oolera.


text:
Adduunyaa kana irratti biyyooti garaa garaa aadaafi dudhaa garaa garaa qabu.Yeroo haasa’an akkuma mammaaksa aadaa Oromoo dubbii isaanii keessatti jechi ibsan jira.Mammaaksa keenyaa wajjin walfakkaata.Mee jechoota biyyoota garaa garaa keessatti dubbatamu kan obbo Goolee Dabbus nuu ergan kanaa ilaalaa.
—Kadhataan filataa ta’uu hin danda’u.
—Hiriyaan dhugaa hiriyaa gaafa rakkooti
—Namni mana daawwitii keessa taa’u dhagaa namatti darbachuu hin qabu.
—Hanga yaaltee argitutti beekuukee hin beektu.
—Yeroo kofaltu adduunyaatu siduukaa kolfa. Yeroo boossu garuu qofaakee boossa.
—Utaaluukee dura hubadhu.
—Namni hin balleessine nama hojii hin hojjennedha.
—Seera uumamaa irraa kan hafe biyya lafaa irraa kan hin jijjiiramne hin jiru.
—Kan dagalee tokko nama hin gargaarre manakee jabeessii ijaarradhu namaan jedha.
—Beekaa jechuun nama wallaalummaasaa beekudha.
—Baayi’ee dubbachuurra baayi’ee dhaggeeffachuun bu’aa qaba.
—Guyyaa tokko odeessuurra sa’atii tokko hojjechuutu faayidaa qaba.
—Of jaallattuun of hin beektu.
—Furtuun warqeerraa hojjetame waan hundaa bana. (Jecha Amaaraa)
—Sareen mana ishee biratti dutti (Jecha Oromoo)
—Nama tokko eenyummaa isaa beekuu yoo barbaadde galfata itti kennii ilaali (jecha Yuugozlaaviyaa)
—Yoo hiriyaakee natti agarsiifte eenyummaakeen sitti hima (jecha Xaaliyaanii)
—Sareen halaalaan iyyitu nama hin ciniintu (Jecha Jarmanootaa)
—Adurreen Adurreedha kan jedhamtu hantuuta qabachuu irratti dandeettii qabduunidha. (Jecha Chaayinotaa)
—Ol kaattus gadi kaattus duuti allaattii lafuma (Jecha Oromoo)
—Mirgaan yaabbattus bitaan yaabbattus walga’iin kooraadhuma. (Jecha Oromoo)


text:
Abdii Boruutiin
Dubbiin akka mata dureetti dhiyaate kun hiikni isaa mormisiisaa ta’uu mala. Maaliif yoo jedhame, manni hidhaa amma jiru tokko yoo diigame, kan biraa haaraan ijaaramuus waan danda’uuf, isa haaraa kana keessattis hidhamuun waan ooluu miti; kanaaf kun hiikkaa hin qabu kan jedhutti waan nama geessuufi. Dhugaa dhas; dubbiin akkuma namni ilaalu fi hubatutti hiikamuu danda’a. Kan ijaaramee jiru keessattis ta’ee kan gara fuulduraatti haaraa ijaaramu keessatti warra hidhamuuf garaagarummaa hin qabu. Bareedee ijaaramullee manni hidhaa manuma hidhaati. Haa ta’u malee, wantan dhimma kana kaaseef sababan qaba. Yeroo baay’ee warri bilisummaa sabootaatiif ykn uummatootaatiif qabsoofna jedhan, “Impaayarri Itoophiyaa tun mana hidhaa sabootaa ti” jedhu. Akkuman dursee ibsuu yaale, imaayarittiin mana hidhaa sabootaa taate tun, hanga diigamtee sabootni achi keessatti hidhamanis walaba hin taanetti; deebitee haaromtee kan ijaaramtullee yoo taate, manni hidhaa manuma hidhaa waan ta’uuf uummatootnis deebi’anii keessatti hidhamuun isaanii hin oolu. Dhugaa kanatu akkan mata duree kana kaasu na taasise.
Maarree, namni waayee mana hidhaa tokkoo beeku, manni hidhaa kan biraa tokko fooyya’ees kan ijaaramu yoo ta’e, warra hidhamuuf jijjiirama akka hin qabne akkamitti hubachuu dagata? Ani akkan ilaalu fi yaadutti, impaayarri Itoophiyaa tun sirna ishii diiguu qofaa otuu hin taane, sirnas ta’ee teessoodhumti ishiituu hundeedhaan yoo diigame malee sabootni achi keessa jiran bilisummaa dhugaa waan argatan natti hin fakkaatu. Uummatni biyya ofii keessatti tuffatamaa; qabeenyi isaa saamamaa; ijoolleen isaa hidhamaa, dararamaa, ajjeefamaa waggaa dhibba tokkoo ol gadi-aantummaa keessa jiraachaa ture fi jirus, akkamitti lammii biyyattii dhiigaan ijaaramte tanaa ta’ee jiraachuu danda’a? Akkamitti eenyummaa ofii dhiisee kan namni biraa ittimaxxansuuf deemu fudhata? Uummatni Oromoo kan har’allee jaarraa 21ffaa keessatti biyya ofii keessatti dararamaa jiru waan irra gaye fi gayaa jirus hundaa hirraanfatee; Oromummaa dhiisee Itoophiyummaa ni fudhata jedhanii yaaduun gamnummaa dha moo ofis uummatas gowwoomsuu dhaa? Har’a yeroo Oromummaa fi Sabboonummaan guddachaa dhufan kanatti uummata keenyaan kana sii wayya jchuun booddeen isa maala akka ta’u hubatuu?
Warri bilisummaa sabootaatiif qabsoofna jedhanii asii fi achi fiigan, beekaniituma xiiqiidhaan yookaanis aangoo qabachuuf hojii sabootaaf jijjiirama hin fidne kan dalagan yoo ta’e malee, dhugumatti manni hidhaa kun otuu hin diigamne sabootni achi keessa jiran bilisa bayuu hin danda’an. Karaa tokkoon, natu sii beeka fi si bulchaan algaa uummata Oromoorraa hafuu qaba jechaa; karaa biraatiin garuu kan siif ta’u nutu beeka; kana siif wayyaa isa fudhadhu jechuun waan walfaallessuu dha. Hiree ofii kan murteeffatu uummaticha bal’aa dha malee, namni tokkooyyuu murteessufii hin danda’u. Ana kan naaf hin galle, warri Itoophiyaa diimookraatessinee; achi keessatti mirgi uummata Oromoo kabajamuu danda’a jedhan, filannoo kana uummata bal’aa Oromoo gaafataniiti moo akkuman duraan jedhe nutu siif murteessa jechuufii? Oromummaa yookaanis lammii Oromiyaa dhiisiitii Itoophiyummaa fudhadhu jechuun isaanii dammaqinsa uummata keenyaa tuffachuu hin fakkaatuu? Sadarkaa bilchinni Oromummaa fi Sabboonummaa har’a irra gaye wallaalaniiti moo numatu beekaa dha, numatu waa siif godhuu danda’a jechuudhaan oftulummaa agarsiisuu dhaa?
Jaarmayootni Oromoo, kan duraan ijaaramanii jiranis ta’ee kan yeroo ammaa haaraa labsame, kan impaayarittii tana diimookraatessinee bilisummaa Oromoo fidna jedhan, hunduu sadarkaa Sabboonummaa uummata keenyaa keessumaayuu kan dhaloota haaraa (dhaloota Qubee) waan hubatan natti hin fakkaatu. Keessumaayuu warri biyya alaa jiran hammuma uummata bal’aa Oromoorraa fagaatanii jiran sana, sammuudhuma bar-kurnee lama duraatiin waan yaadan fakkaatu. Dammaqinsi uummata keenyaa fi guddinni Oromummaa achuma dhaabbatee baakkeedhuma dur sanatti hin hafne. Yaadni fi ilaalchi uummatni keenya qabu kan biraa ti. Har’a warri baratan hafanii kan barumsa hin qabnellee, qonnaan bultootni Oromoollee waan isaan yaadani fi dubbatan baay’ee nama dinqa. Jaarmayaa amma haaraa labsame Adda Diimookraatawa Oromoo (ADO) ilaalchisee, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, kun har’a otuu hin taane otuu bara 1991 dura ijaaramee turee, tarii sammuu namootaa jijjiiruu danda’a ture. Har’a laafullee kan sammuu fi onnee Oromoo keessa jiru ABO qofaa dha jedheen amana. Har’a uummatni keenya kan barbaadus akka mooraan QBO cimu malee jaarmayaa haaraan akka ijaaramuu miti.
Akkuman kanaan duras irra deddeebi’ee ibsaa ture, abbaan fedhe karaa itti amanuu fi danda’uun qabsaayee uummata keenya gabrummaa jalaa baasuu kan danda’u yoo ta’e ani akka ilma Oromoo tokkootti kanarraa rakkoo hin qabu. Karaa itti amanuun yoon jedhu garuu tooftaa fi tarsiimoo barbaadutti fayyadamee qabsoo kana cimsuu ni danda’a jechuu kooti malee kaayyoon gootonni keenya itti wareegamaniif dagatamee projektiin hin milkoofne haa yaalamu jechuu kiyyaa miti. Itoophiyaa diimookraatessuu jechuun mana hidhaa jiru diiganii kan biraa haaraa ijaaruu jechuu dha. Hidhamtootaaf (sabootaaf) garuu, hanga walaba ta’anii, waan ofiif barbaadan sana hiree ofii ofumaan murteeffachuu hin dandeenyetti; hanga waan siif ta’u nutu siif beeka jedhanii isaaniif murteessuun yaalamutti; wanti jijjiiramu waan argamu natti hin fakkaatu. Kun ilaalcha fi amantaa kiyya dha. Haa ta’u malee, ammas gaafiin kiyya: Warri Itoophiyaa diimookraatessinee bilisummaa Oromoo argamsiisuu dandeenya jedhan, kaayyoo kana walsaamuu dhiisanii; erga maqaa Oromootiin ijaaramanii fi socha’anitti humna, qabeenya fi dandeettii gara gara hiruurra; humnootni Oromoo ilaacha tokko qaban akka jabaatan maaliif tokkummaa kaayyoo hin ijaarre? kan jedhu dha.
Gaafii walfgakkaataan kun warra walabummaa Oromiyaatiif qabsoofna jedhanis ni ilaala. Isaaniis taanan akkasuma gara garatti hiramanii humna ofii dadhabsiisuurra maaliif tokkummaa kaayyoo hin uumne? Maqaadhuma bareedaa uummatni Oromoo jaalatu qabatanii jijjiirama tokko otuu hin fidin taa’uun isaaniifis ta’ee uummata keenyaaf bu’aan argamu hin jiru. Kanaaf, tokkummaan kaayyoo gama hundaanuu barbaachisaa dha. Yoo kun hin taane; yoo jijjiiramni tokko hin mul’ane, ammasa gara fuulduraatti gareeleen ykn jaarmayootni haaraan uumamuun isaanii waan dhaabbatuu miti. Kun ammoo uummata keenyaaf afaanfaajjii guddaa uuma. Jaarmayaan tokko hojiidhaan kan biraa caalee argamuun barbaachisaa dha; garuu akkuma makmaaksi Oromoo “Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu” jedhu, kaayyoo qabanis walsaamuun bu’aa hin qabu. Waan waliin ijaaruu barbaadan sana yoo tumsa waliif ta’anii walumaan ijaaran xumuruu danda’u.
Dhumarratti, jaarmayaa haaraa ijaarame ADO ilaalchisee, gaafii fi deebii Radio Marii Obboo Leencoo Lataa waliin godhe dhaggeeffadheen wanti tokko na dinqe. Akka ilaalcha kiyyaatitti, deebii Obboo Leencoon gaafiilee dhiyaataniif kennan dhugumatti quubsaa miti. Kan nama dinqu dubbii waliin dhayuu isaanii ti. Walabummaan Oromiyaa barbaachisaa miti jechuuf aggaamanii; deebi’anii ofqusachuudhaan “dirqii miti” jechuun ejjannoo sirrii ta’e hin agarsiisu. Erga hin oollee, erga Itoophiyaa diimookraatessuun kaayyoo ifaa isaanii ta’ee, maaliif guutumaa guututti barbaachisaa miti jechuu sodaatan? Ofqusachuu maaltu fide? Warra har’a miseensota Koree Hojii Raawwachiistuu jedhamanii ramadaman keessa warri kanaan dura Adda Walabummaa Oromiyaa (AWO) jedhanii jaarmayaa ofii dhaabbatanii turan, ilaacha fi kaayyoo sana hundaa dhiisaniiti walabummaan Oromiyaa hin barbaachisu ykn dirqii miti jedhuu? “Buddeenni gaariin eeleerratti beekama” jedha Oromoon. Walabummaan Oromiyaa haa hafuu, mee uummata keenyaa gabrummaa jalaa baasuu kan danda’an yoo ta’e, jabaadhaa Waaqni isin haa gargaaru jechuun barbaada. Garuu manni hidhaa tokko akkuma jiruitti yoo diigame malee, haaromees yoo ijaarame deebi’anii keessatti hidhamuun waan oolu natti hin fakkaatu.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Hagayya 05,2015 Caancoo
Wayyaanee fi ergamtooti sirnichaa qabeenya uummataa saamuun uummata gooluu itti fufan! Akkuma beekamu naannawa Shaggar aanaa Sulultaa magaala Caancoo keessatti qotee bulaa lafa irraa buqqisuun saamicha lafaa gaggessaa kan turanii fi sochii dargaggoonni naannichaa irraa ka’uun dabballoota lafa saamtan jedhaman
Itti gaafatamaa mana qopheessa magaala Caancoo nama Salamoon Dabbabaa jedhamuu fi mahandisoota magaala nama 3 dabalatee gaaffii fi sochii dargaggoo fuulduradhaabachuuf mana hidhaa kan galchan ta’uu gabaasuun keenya ni yaadatama.
Yeroo ammaa kana Wayaanee fi kaadiroonni ishee saamicha qabeenya uummataa irratti bobba’anii sochii uummataan saaxilamanii uummata goolaa jiru. Haaluma kanaan bulchaa aanaa Sulultaa kan turee fi yeroo ammaa godina addaatti waajjira barnootaa keessa kan hojjatu namni Tashoomaa Hurrisaa jedhamu maallaqa uummataa qarshii miliyoona 1.5 gara dabarsuu isaa sochii uummataan ifatti saaxilamuu isaa irraan kan ka’e saamtonnii fi hattooti mootummaa Wayyaanee naannawa kanatti argaman uummanni nurratti sochii eegale jechuun raafama keessa galanii jiru. Kanumarraa ka’uun nama qabeenya uummataa saame seeratti siniif dhiyeessina jechuun uummata keessa naanna’uun uummata hololuuf yaalanis dargaggoo fi uummanni naannawa kanaa waliin tahuun hattuun seeratti dhiyaatus murtiin itti laatamaa hin jiru isin nu sobdu nu saamaa nu miidhaa jirtu jechuu holola isaanii dura dhaabachaa jiru.


text:
Fayyisaa Leellisaa atileetii Itoophiyaa wannii innii hojjate,mallattoon mormii Oromoo innii Riyoo Biraazilitti agarsiise oduu addunyaa gurra guutte tahaa deemuutti jirtu.
Rakkoo ummatii Oromoo keessa jiru akka isiin dhaabattuu fi addunyaalleen hubattuuf maratoonii Riyoo irratti lammeessoo tahee jennaan mallattoo mormii tana agarsiisuuf jedhee,mallattoo mormii Oromoo dirree Olompiki Riyoo irratti agarsiise.
Federeshiiniin Ispoortii Afrikaa African Sports Federation dhaaba ispoortii ka nama Afrikaa gama ispoortiitiin wal barsiisuuf bara 2009 keessa Siyaatil, Amerikaatti hujii jalqabe.Keessattu bara 2015 keessa humna jabeeffate kubbaa miilaa Seattle African Cup, waancaa Afrikaa Siyaatil jedhee maqaa baafate.
Baruma baraan gareelee ispoortii maqaa ummata isaanii,biyya isaanii fi hawaasa isaanii bakka bu’anii dorgoman wal dorgomsiisa.
Dorgommii baranaa irratti gareen Oromiyaa dorgommii ijoolleetiin kubbaa miilaa mootee,dorgommii kubbaa miilaa nama gugurdaatiin ammoo afreessoo taate.
Fiigicha baranaa federeshiinin kun qopheesse Fayisa Lelisa Heroic Race ykn ammoo Fiigicha Goota Atileeti Fayyisaa Leellisaa jedhanii moggaasan.
Redwaan Doktor Bishaan daarektera federeshiini kanaati.Koreen hujii raawwachiiftuu federeshiinii kanaa maal jedhanii akka dorgommiin tun maqaa atileeti Fayyisaatiin dorgommii tana qopheessite jedhaan.
“Atileetii Afrikaa keessaa sodaa malee ummata isaatiif dhaabachuu ka danda’e...waan innii miidhaa ummata isaa bifa addaatiin Olompikii irratti dubbachuu waan dandaheef.”
Tana maleellee "Federeshiiniin Fayyisaan galatoomii jechuuf maqaa isaatiin dorgommii qopheessa…atileetii biraalleef fkn waan taheef maqaa isaatiin godhan” jedha Rashaad.
“Kanaaf amma irraa jalqabee fiigicha dubraa fi dhiiraa maqaa Fayyisaa Leellisaatiin moggaafama.”
Koreen hujii raawwachiiftuu Federeshiinii Ispoortii Afrikaa Fayyisaa Leellisaa nuuf "goota,madaaliyaa kennamellee maqaa fayyisaatiin kenname” jedha Rashaad.
Madaaliyaan kenname sun mallattoo mormii Oromoo qabaa jedha daarkteii Federeshiinii Ispoortii Oromoo,Redwaan Doktor Bishaan.


text:
Ministriin dhimmi alaa Yunaayitid Isteetis Maayik Poompeewoo hoogganaan kampanii telekominikeeshinii Chaayianaa guddicha kan Huaaweeyii waa’ee hariiroo kampaniin isaanii mootummaa Beejiing waliin qabu ilaalchisee ni kijiban jechuun qeeqan.
Poompeewoon gaaffii fi deebii caasaa oduu CNBC waliin har’a geggeessaniin akka jedhanitti Huaaweeyiin Chaayinaa qofa utuu hin taane paartii koministeii waliin illee hidhata qaba jedhan.
Itti dabaluu dhaanis hidhati jara lamaanii odeeffannoo lammiiwwan Ameerikaa caasaalee isaanii keessa darbu balaaf saaxila jedhan.
Kampaniin telekominikeeshinii guddichi kun teeknooloojii 5G jedhamu kan uume yoo ta’u interneetiin daran saffisaan akka hojjetu kan gargaaru caasaa adduyaaf kontraata galamu inijfachuuf yaalii gochaa jira.
Torban darbe kampanileen Ameerikaa Huaaweeyii waliin hariiroo daldalaa akka hin uummanne ugguruun waraana daldalaa Chaayinaa waliin jiru hammeessee jira.