text:
Friday, 5 December 2014
Humna Waraana Wayyaanee keessaa Ilmaan Oromoo Kan Ta’an Gaaffii Uummata Keenya Ni Deggerra Jedhu!
Gabaasa Qeerroo Muddee 3, 2014
Akkuma beekamu waraana Wayyaanee keessattis wal dhabdeen erga muldhachuu eegalee oolee bubbulee jira, haala kanaan ilmaan Oromoo humna waraanaa keessatti argaman ilaalcha sabboonummaa sadarkaa oliitti keessatti dhalachaa waan deemeef jecha Oromoota kanneen ta’an irratti xiyyeefannaan addaa fi jibiinsi irratti hammaachaa waan dhufeef jedha wal dhabdee fi wal shakkiin guddaa uumamee jira. Haala kanaan kallattii kana irraan gabaasni nu gahe, ilmaan Oromoo waraana mootummaa Wayyaanee keessa jiran uummata keenya irratti harka hin kaasnu, miidhaan uummata Oromoo waraana mootummaa Oromoo ta’an illee waan gaga’uuf jedhcha nutis akka ilmaan sabaa tokkotti obbolaa keenya, abbootii keenya ilaallee ilaalcha diinummaa saba keenya irraa kaasuu qabna sababaa jedhuun kutaalee waraanaa jiran keessatti gaaffii kaasaa jiru.
Mootummaan Wayyaanee haala kana irratti rifaatuu qabu Oromoota garii ramaddii daangaa eegsisuu sababa jedhuun gara gammoojjii biyyattiitti ergaa jiraachuun beekamee jira. Haata’u malee kaayyoon kun, diddaa uummanni Oromoo kaasan keessatti miidhama uumata Oromoo teeny hin ilaallu, hamma ilmaan sabaa taanetti callisuun nu hin baasu isa jedhu irraa madda.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Abdii Borii irraa*
Dachii burqaa aadaa fi madda sirna gadaa,
Kennaa uumamaa ti waajjirri kee odaa,
Irreechaa fi ateetee aadaas hedduu qabdaa,
Elellee fi shaggooyyee dhiichisaa fi ragada.
Biyya koo lalistuu qabeenyaan badhaatuu
Madda lageen hedduu gaarreniin marfamatu
Qabeenya addaa addaan kan baayyee hawamtu
Midhaan gosa hedduu fi albudaan faarfamtu.
Bosonaa fi qilleensa rooba ganna guutuu
Nyaata gosa hedduu baayyinaan kan qabdu
Biyyoo biyya abbaa koo hundaan badhaafamtuu
Oromiyaan keenya biyya jaallatamtuu.
Biyya dhadhaa fi dammaa dachii bunaa fi warqee
Badhaatuu hangaatuu qabeenyi ishee marge
Halagaa si saama mirga ilmaan kee sarbee
Yoom aara galfattaa kun hndumtuu darbee
Waa’ee biyya kootii an waan baayyeen faarsaa
Si irra fagaachuu kootu gar malee na aarsaa
Halkan hundaa ciiseen abjuudhaan si argaa
Galma hann’uura kootii dachii haadha margaa
Kan addunyyaaf fakkii biyya sirna gadaa
Badhaatuu uumamaa kan hin qabne mudaa
Akkasitti hin haftuu gaaf tokko gmmaddaa
Ol ka’ii dubbadhu nus siif seennee waadaa.
Dachee koo dubbadhu meeqa beela baaftee? (2)
Lageen koo iyyadhu meeqa dheebuu baaftee?
Warteessuus halagaa hagam jiraachiftee?
Jabana hijiraas keessumota halalaa meeqa keessumsiiftee?
Iyyadhu Oromiyaa tasa hin callisinii (2)
Lmuu ilmaan nafxanyaa hin keesumsiisinii
Iyyii iyya labsi ilmaan kee dammaqsi
Gadaa kee deebisii addunyaadhaaf labsi.
Biyyuma kee irratti nagaa si dhorkattee
Bosona kee gubdee warqee kee buqqaaftee
Ilman awaannisaa dhakaa keessaa yaatee
Siin si agabsitee ofiif quuftee bultee???
Dachii koo dubbadhu meeqa jiraachiftee?
Hagam beela baafte meeqa dheebuu baaftee?
Ilmaan nafxanyootaa warteessuu guddiftee
Tolaan kee maaf bade maaf galata dhabdee?
Hrma kee xuxxuuxee harka kee irraa nyaatee
Si irratti guddatee dhala kee fakkatee
Nyaaphaaf si afeera sobaan si hawwatee
Kee lubbuu siif dhaba dhugaan si jaallatee.
Harras boo’aa jirta kan Tasfahun Camadaa
Ilmaan kee hundatu Lapheen Cabee gadda
Gumaa ilmaan kee baasuuf haaromsinee Waadaa
Gadda kees jijjiirree gaaf tokko gammaddaa.
Dubbadhu dachii koo tasa hin callisinii
Osoo wareegamtuu du’a kee hin dhoksinii
Dachii magariisa dhiigaan booressanii.
Ilmaan kee qaqqaalii hedduu ajjeesanii
Masaraa kee diiguun mana hidhaa ijaartee
Garii biyyaa yaasuun kaanis iyyoomsitee
Osoo nuti jirruu maaliif tuffatamtee,
Ati hortee qabdaa nutu si dagatee
Qaamnni hundaa cirmee gar malee madooftee
Walii galteen kahee nama hidhuuf dhabdee
Maaf irratti ilaaltu hundattoo dhaammattee
Yaa ilmaan koo maaloo na dhaqqabaa jettee.
Dhaamsa ishee dhagahaa waan jabaa dubbattee
Isin alaa wal nyaattuu diinni natti ammattee
Osoo isin jirtanii mirga koo sarbitee
Lafa irraa daguugdee daa’imman koo fixee
Jaarraa tokkoon dura jaarsa kabajamaa addunyaan hawwitu,
Abbaa keessan kunoo Bokkuu harkaa darbattee diinni kan salphistu’
Qaanii hagas gahu gurraan dhaageessanii ijaanis argitu
Waan haaraa maal qabdu me deebii naaf kennaa isin maalitti jirtuu?
Shamarran koos kunoo hedduun biyyaa yaatee
Hormi itti taphatee gar malee dhaanamtee
Gariis gurguramtee kaan allattiin nyaattee
Baayyees galena irraa qurxummiin hirmaattee
Nyaaphaan cunqurfamee yartuun tuffatamee
Mirga koo uumamaa borxaadhaan sarbamee
Hagamin jiraadha gadootti ilaalamee
Jetteetu dubbattee Aayyoon dararmtee
Kolonii balleessuuf warraaqsi dawwaa dhaa
Cunqursaa sabummaa maalumaafan baadhaa
Kanaafan wawwaadha eenyummaan himadhaa
Diinaa fi firri haa beekuu biyyi koo Oromiyaa dha
Harras boris taanaan anis oromoo dhaa …
– Abdii Borii

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
- Zarihun Kaasahuun kan yeroo dheeraaf mana hidha Maikalawii fi Qaallittiiti dararama ture .
- Darajjee Qananii
- Asbiree Qananii .
- Ayyaanaa(Admasuu)Abbabaa mana isaa waa takkaa osoo hin hambisiin sakkata’iinsa gocha seeraan ala irraatti rawwaatanii turaan.
- Wasihuun Qananii
- Darrajjee Hayilee
- Shittoo Hayilee
- Damisuu Hayilee
- Abbabaa Getahuun
- Warquu Gurmessa
- Guddisaa Baayechaa
- Shamballii Margaa
- Dajanee Gaarii
Monday, May 4, 2015
Kibba Lixa Shaggar Aanaa Daawoo Magaalaa Buusaa Keessatti FDG Ka’een Wal Qabatee Dargaggoonni Oromoo 16 Seeraan Ala Hidhaman.
Caamsaa 4,2015 Gabaasa Qeerroo Magaalaa Buusaa
Godina Kibba Lixa Shaggar Aanaa Daawoo magaala Buusaa keessatti gaaffiin mirgaa uummanni kaasaa jiru daraan kan isaa sodaachisee dhaamsuuf mootumman Abbaa Irree Wayyaanee hidhaa fi dararaa ilmaan Oromoo irratti duulaa jira. Qeerroon Aanaa Daawoo magaala Buusaa sodaa tokko malee mirgaa Abbaa biyummaa Oromoo yaa kabajamuuf gaafata jiran dhaamsina duulaa jedhuun ilmaan Oromoo Oromummaa isaaniin yakkuun dargagoota Oromoo 16 gaafa Caamsaa 1 bara 2015 mana hidhaatti guuree jiraachuu fi dararaa hamaa irraan gahaa jiraachuu Qeerroon gabaasa.
Dargaggoota Oromoo hidhaman keessaa:-
Kanneen jedhaman akka keessatti argaman Qeerroon Magaala Buusaa irraa gabaase
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
“Oromia Media Network – OMN” Seenaa saba Oromoo keessatti boqonnaa haaraa dha
Posted by Madda Walaabuu Press on 3/01/2014
Bitootesa 01, 2014 | Abdii Boruutin*
Duraan dursee, projektii guddaa akkanaa kana dhugoomsuuf Sabboontotni Oromoo kan asii fi achi dhama’aa turtan fi jirtan; kan beekumsa, dandeettii fi qabeenya keessaniin meediyaa kanarratti hojjechaa turtani fi jirtan; akkasumas uummatni Oromoo kan projektii kana yaadaa fi qabeenyaan gargaaraa jirtan, meediyaan kun milkiidhaan xumuramee as bahuu isaatiif baga gammaddan baga gammadne jechuun barbaada. Gammachuu kiyya ibsuu qofaa otuu hin taane, dhaamsi ani carraa kanaan uummata keenyaaf dabarsuu barbaadu: dhalachuu meediyaa kanaatti gammaduu qofaan bu’aa hin fidu. Meediyaa walaba ta’ee, uummata keenya tajaajiluuf deemu kana karaa danda’amu hundaan bira dhaabbachuu fi guddifachuun; akka inni yeroodhaa gara yerootti bareedaa deemu godhuun dirqama ilmaan Oromoo ta’uu qaba jedhee waanan amanuuf, hundi keenyaa ilma nuuf dhalate kana guddifachuu qabna; gargaarsa nurraa eegamus gumaachuu qabna.
Akkuma meediyaalee fi marsaalee intarneetaa gara garaarratti dhaga’amaa fi argamaa jiru, duulli walumaagalatti uummata Oromoorratti, keessumaayuu ammoo Sabboontota keenyarratti godhamaa ture fi jiru yeroorraa gara yerootti babal’achaa akka dhufee ni hubatama. Ilmaan nafxanyootaa, yaadni fi hawwiin isaanii sirna dulloomaa durii sana deebisuuf qofaa otuu hin taane, bu’aalee qabsoon bilisummaa Oromoo hanga har’aatti galmeesse kanaayuu dhabamsiisuu fi kana birallee dabranii jiraachuuma uummata Oromootuu dhabamsiisuuf halkanii fi guyyaa hojjechaa akka jiran waan hubatamuu danda’u dha. Sochiin isaanii kun gabaabumatti karaa lamaan ilaalamuu danda’a. Yoo Oromoon waliigaltee dhabee, qabsoon bilisummaa keenyaas akka laaffatte hubatan, tuffii nuuf qabanirraa kan ka’e duula nurratti cimsu. Oromoo gargar hiruuf tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Karaa biraatiin yoo ilaalame ammoo, yoo sochiin Oromoo xinnoos haa taatu cimuu argan, inaaffaas haa ta’u sodaa qabanirraa kan ka’e, akkasuma duula cimaa nurratti gaggeessu jechuu dha.
Yeroo diinotni uummata Oromoo tooftaalee adda addaatiin duula nurratti gaggeessaa jiran kanatti; yeroo isaan seenaa dhugaa hin taaneen uummata afaanfaajjessaa jiran fi seenaa saba Oromoo xureessaa jiranitti, meediyaan walaba ta’ee, dhugaa jiru uummata keenyatti himuuf; uummata sagalee hin qabneef sa’agalee ta’u uumamuun barbaachisaa ta’e kanatti, OMN dhalachuun isaa dhugumatti kun seenaa saba keenyaa keessatti boqonnaa haaraa dha yoon jedhe waan dhara ta’u natti hin fakkaatu. Hawwii fi abdiin ani qabu, meediyaan kun rakkoolee fi gufuulee isa qunnaman irra aanuudhaan, uummata keenya bal’aa Oromiyaa keessa jiran bira gahuu akka danda’u dha. Kan seenaa dhugaa ta’e fi haala dhugaa ta’ee beekuu fi hubachuu qabu caalaatti uummata biyya keessa jiru fi kan sagaleen isaa ukkaamamee jiru dha. Uummatni biyya ambaa jiru xinnaatullee odeeffannoo dhugaa ta’e argachuu danda’u. Kan biyya keessa jiru garuu, sagaleen isaa ukkaamamuu qofaa otuu hin taane, olola diinaattiin afaanfaajja’aa waan jiruuf dhugaa jiru beekuu hin danda’u jechuu dha.
Akkuma beekamu, qabsoo bilisummaa keenyaa kana keessatti waa baay’ee dhageenye, waa hedduu agarres. Oromoon walii hin galtu; Oromoon tokkummaa hin qabdu; Oromoon waan jalqabde hin xumurtu ykn bakkaan hin geessu fi kkf dubbatamaa ture dubbatamaa jiras. Kun olola fi tuffii gama diinaa fi namoota keenya irraallee dhufuu dha. Karaa biraatiin ammoo, rakkoo Oromoon qabu tokkos (emotional) natti mul’ata. Innis yoo wanti tokko oo’u fi bu’aa argamsiise, hamileedhaan isa duuba hiriiruu; yoo inni qorre ykn laaffate ykn bu’aa tokko argamsiisuu dadhabe, fuula irraa garagalfachuu dha. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatti kun sirrii miti; ta’uus hin qabu. Ilmi namaa yeroo gammachuu qofaa walbarbaadee; yeroo rakkoo walirraa dheessuun gaarii miti jechuu kooti. Walumaagalatti wantin jechuu barbaade yookaanis akka dhaamasaatti dabarfachuu barbaadu, meediyaan dhalate kun (OMN) akka hawwamu fi eegamutti bareedaa ta’uu danda’a yookaanis ammoo jalqabarratti rakkooleen took tokko isa qunnamanii, akka eegametti argamuu dhiisuu mala. Kanaaf, rakkoon isaa rakkoo keenya akka ta’u hubannee karaa danda’amu hundaan tikfachuu fi jajjabeeffachuu qabna.
Qbsoo bilisummaa saba ykn uummata tokkoo keessatti, meediyaan walaba ta’ee uummata isaa tajaajilu baay’ee murteessaa dha. Uummatni seenaa dhugaa ta’e hin beekne; kan odeeffannoo gahaa ta’e argatee, dhugaa fi dhara jiru addaan baafachuu hin dandeenye dhimma ofiii hubatee; mirga ofiis beekee, ka’ee kanaaf falamchuu hin danda’u. Keessumaayuu ammoo, ummatni Oromoo kan mootummoota Habashootaa dhufaa dabraniin seenaa dhugaa hin taaneen afaanfaajja’aa ture fi jiru, kan olola diinaatiin guutamaa ture fi ammas jiru, meediyaa walaba ta’ee dhugaa isa biraan gahu qabaachuun ykn argachuun baay’ee baay’ee murteessaa dha. Meediyaa jabaan uummata isaa tajaajilu dhalachuun qabsoo uummata keenyaa kanallee tarkaanfii guddaa tokko gara fuulduraatti akka deemsissu waan nama mamsiisuu miti. Kanaaf, warri OMN irratti hojjechuuf jirtan, keessumaayuu dhalootni qubee, kan meediyaa kanarratti uummata keenyaaf tajaajila kennuuf deemtan, gaheen isin qabsoo kana keessatti taphattani fi qoodni isin gumaachitan bakkee guddaa waan qabuuf, dirqama Oromummaa kana akka baatan mamiin hin jiru. Waaqayyoo/Rabbii Ayyaanni Oromoo isin haa gargaaru, jabaadhaa!
Sochiin “Oromo First – Community Engagement” bu’aa guddaa argamsiisaa waan jiruuf; OMN illee projektii sochii kanarraa madde waan ta’eef, ittifufunn sochii kanaa baay’ee barbaachisaa dha. Sochiin kun, xinnaatee yoo xinnaatlleee, Oromoo walitti fiduuf; kan walitti mufatee walirraa fagaate walitti dhiyeessuuf; Oromoo tokkoomsuuf; akka walbira dhaabbatan taasisuuf,… qooda guddaa waan gumaachuuf, biyyoota hundattuu godhamuu qaba, ittifufuus qaba jedheen amana. Karaa biraatiinis, OMN jabaatee, sagantaaleen isaas bareedaa yoo ta’an, caalaatti uummata keenya harkisuu waan danda’uuf, uummatni keenyas akka isa bira dhaabbatani fi cimsan taasisuu danda’a. Kanaaf, hojiin OMN dalagu asirratti hedduu murteessaa dha. Dumarratti, “Ani yoomiyyuu dura Orommo” dha jechaa, Sabboonaa keenya Obboo Jawaar fi akkasumas warra isa wajjin hojii cimaa dalagaa turani fi jiran, kan projektii isanii kana dhugoomsuuf tattaaffii walirraa hin citne godhaa turani fi ammas itti jiran hundaa galateeffachuun barbaada. Galannii keessan bilisummaa Oromoo ti. Injifannoon xumuraa kan uummata Oromoo akka ta’u shakkiiin hin jiru.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
mandag 6. mai 2013
Yaadannoon Guyyaa Gootota Oromoo fi Hiriirrii Hawaasa Oromo Caamsa 1, bara 2013 Milkiin Xumurame
Miseensonnii AB konyaa Sweden fi hawaasii Oromoo magalaa Stocholm-Sweden jiratan woliin gaafa Ebla 30/2013 yaadanno guyyaa gootota Oromoo sababeeffatuun haala bareeddan kabajanii jiru. Dura tahan(DT) ABO konyaa Sweden J/ Galanaa Yaadata miseensa fi deeggeertoota yaadannoo kana irratti argamanin baggaa nagaan dhuftan jechuun ergaa simmanaa godhanni booda hirmatooti kana irratti argamaan akka oli kahun daqiqaa 2 fi yaadanoo sammuu gotoota qabsoo keenyaf jechaa wareeggamanif akka godhamuu gaaffatan. Itti ansuun maliif guyyaan gootota Ebla 15 akka yaadatamu kan ibsaa kennan Prof. Mekuria Bulchaa turan.
Prof. Mekuria Bulchas ibsa keennan keessatti sababa guyya gootota itti yaadatamufi seenaa diddaa gabrummaa Oromoo waliin akka walqabatu heeruun, seenaa kana keessatti Oromoon Yeju, Raayya diinaa irratti qabsoo gochuun warreeggama gudda akka baasan yaadachisan. Kana malees Oromoon baara Menlikii eegaluun warreeggama cimmaa akka baasaa tures ibsa godhame keessatti yaadachisan. Ebli 15 guyya gootota Oromo jedhamee bara baraan kaka kabajamuu kan murtaahe bara 1983 murtee Kora ABOn akka tahes ibsan. Akka ibsa kanatti, jill hoggannoti ABO bara 1980 HD fi I/A HD daabalate hojjaa qaboso saba Oromoof oso biyya ambaa adeemaa jirani shiftoota Somaaleen gammojji Ogaden keessattii bakka takkatii akka sababa wareegamaniif akka tahe ibsaan. Kana irratti hunda’un guyyan kun Oromoon gootota issaa hunda bilisummaa sabafi jeechaa karaa hundaan arsaa tahan akka yaadatu tahe kora saba ABOni murta’e jedhanii. Akkasumas goototi kun kan itti yaadataman keessa, lubbu ofi olfachuuf jechaa oso amaanti fi kutaan waal hin qoodiin Oromuumaan boonaa waliin akka wareeggaman ibsame jira.
Hirmatooti walgahii irratti argamanis yeroo guyyaa gootota waal yaadachifnu kaayyoo issaan irratti warreeggaman dagatuu akka hin qabne fi fixaan baasuuf akka waadaa haroomfannu waal yaadachi saniru. Akkamiin kaayyoo goototi itti warreegamnis fixaan baaffna kan jedhuu irratatis Oromoon issaa dur irraa haala ammaa tana keessa jiru hubate tokkumaan ofi ijaare qabsoo issaa cimssuu akka qabu jala sararamee jira.
Guyyaa gootota Oromoo yeroo yaadatamu, kaayyoo qabsoo itti fufuun barbaachisa waan tahefi ilmaan Oromoo dirqamaa issaa akka rawwatus dhammsa dabarsaniru. Galiin qophii kana irraa argamees Radioo Sagalee Bilisummaa Oromo, SBOf akka galu tahee jira. SBO baatii waxabajii 2013 dhufuu kana waggaa 25 fa sirna ho’aa fi nama boonsuun akka kabajatuu baramee jira.
Caamsaan 1, 2013 hiriira hawaasa Oromo guyyaa yaadanno hojjata adduunyaa irratii
Akkumma aadaa yeroo dheera turetti Miseensi fi hawaasi Oromoo Stockholm fi naannoo ishee jiratan Caamsaa 1/ 2013 guyyaa yaadannoo hojjatoota adduunyaa sabeeffachun hiriira bahun sirnaa cunqursaa mootummaa Itiophiyaa balaalleeffatuun haala bareeddaa fi milkiin xumuurame. Akkumma aadaa turetti hiriira kana dhaaba siyaasa issaa guddicha “Social Demokrat Arbetar Party” jeehamu keessatti qindeefachun ture.
ABO konyaan Sweden hawaasa Ogaden naannoo Stockolm jiraatan walin marihatuun akkumma yeroo dabre hiriirrii kun akka barreeddu fi milkaa’uu taasiffame jira. Oso hiriiri kun hin eeggaliin lammiiwwan Sweden hiriira kana irratti qooda fudhachufi dhufan, barreeddinna alaaba ABO qalbii issanni waan simtamateefi gaaffi heddu gaaffacha turan. Miseensi fi deeggeertooti keenya haala kana dhimmaa itti bahuun cunqursaa ummata Oromo namootaaf kanaaf ibsa turan.
Yeroo hiriiri bakka Humle Gården jeedhamu kahee hanga Norra Ban Torget jedhamu gahutti dhadannoo” Fre Free Oromiyaa!, Free Free Ogadeniya!, Stop supporting The Wayyannee regime! Dowon with the waayyane dictator regime! Dowon with the fascist regime of Wayyanne“ kan jedhuu fi kan biron ho’inaan dhagahamaa ture. Kan nama ajaaibaa ture tokko daa’imi/ shamaraan / xiqqaan Ogadeen ummuriin ishe wagga 7, tahuu tokkoo sagalee guddaan Megafon qabatee yeroo deeraaf dhadataa ademma turuu isheeti. Tattafiin Oromoota fi warri Ogaden caamsa 1 irratti godhan kan milka’ee tahu issaa kan mirkaneesu keessa alaaban Oromoo fi Ogadeen, National television biyya Swden irratti Ala hedduu odeefanno ykn news woliin agarssiifamaa ture. Kun injifannoo laayyoo hintaane, hujji diplomacy irraatii milkaahuu keenya agarsiisa.
IUOF
ABO Kutaa Skandinaviaa, Konyaa Sweden
Caamsaa bara 2013
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Okoloolessa 08,2016, Guyyaa har’aa godina Arsii lixaa magaalota akka Kofalee, Shaashimannee fi kkf keessatti sochiin FXG Qeerroodhaan jabaatee jiru daran kan duuba hin deebine wayyaaneen humna hidhataa meeshaan ijaarame uumatatti erguun qbsoo amma sadarkaa bilisummaa irra gahe duubatti deebisuuf yaalii gootee jirti irree abbaa qabsoo Qeerrootiin diina kana dura dhaabbatuun uummatasaarraa duubatti deebisee jira. Haaluma kanaan godina Arsii lixaa aanaa Nagalleetti tarkaanfii humni hin beekamne fudhateen
1. Paarkii Sagoon
2.Hoteela Laanganoo fi
3.Mana jireenyaa qondaala ergamaa Wayyaanee tokkos hojii ala ta’uun beekama.
Guyyaa gaaafa Onkoloolessa 7/2016 qabsoo Qeerroon taasisaa jiruunis kanneen Wayyaaneef garaa tahanii hojjetan keessattuu kaabinoonni fi caasaan mootummaa Wayyaaneef amanamoo tahan akkasuma humni waraanaa fi poolisii godinicha keessaa kan gadhiisaa jiran akka tahe Qeerroon keenya gabaasee jira.
Aanaa Dallootti waajjralee fi manneen jireenya poolisoota Wayyaanee barbadeeffamaa ooleera.
Sochiin abbaan qabsoo Qeerroo Bilisummaa mootummaa Wayyaanee hundeedhaan raasee jiru kun xumura sirna mootummaa Wayyaaneetti gochuuf murteeffatee ka’een qabeenyi Wayyaanee Oromiyaa godina kam keessattuu kan hojiidhaan ala tahee jiruudha.
Godinuma Ars lixaa keessattti aanaa Loom Bilbilleetti waajjjiroonni gandaa shan (5)n daaraa tahanii jiru. Bulchiinsi wayyaanee guutummaatti godina Arsii lixaatti badeera caasaan qabsoo bilisummaa Oromoo Qeerroonis dhuunfataa jira. Alaabaan keenyas waajjirottaa fi magaalota keessatti fannifameera.
Caasam Wayyaanee Godina Arsii Lixaa Keessaa Guutummaatti Badeera,Injifatnoon Qeerroo Bilisummaa Itti Fufe!
Okoloolessa 08,2016, Guyyaa har’aa godina Arsii lixaa magaalota akka Kofalee, Shaashimannee fi kkf keessatti sochiin FXG Qeerroodhaan jabaatee jiru daran kan duuba hin deebine wayyaaneen humna hidhataa meeshaan ijaarame uumatatti erguun qbsoo amma sadarkaa bilisummaa irra gahe duubatti deebisuuf yaalii gootee jirti irree abbaa qabsoo Qeerrootiin diina kana dura dhaabbatuun uummatasaarraa duubatti deebisee jira. Haaluma kanaan godina Arsii lixaa aanaa Nagalleetti tarkaanfii humni hin beekamne fudhateen


text:
Monday, November 11, 2013
Yaa Umare Dilii Maalif Ajjeechaan Akkana Sirratti Raawwatte.??
Kan Suraan isaa armaan olitti mul,ttu kuni ilma Oromo Umriin isaa waggaa 24ti maqaan isaa Umaree Abdurahman Alii ja,ama Bakki Dhalota isaatiis Baha Oromiyaa Aanaa Dadar Magaalaa Soqaatti dhalatee guddate … Hamma hin Du,initti kan itti jiraacha turees Biyya Sa,udii Magaala Riyaad Ganda Manffuuhaati, Garuu Guyyaa 5/11/2013 Ganama keysa Sa,a 7tti kaardii Mobayilaa bitachuuf Mana galurraa gadi bahudhaan , Dukkanaa dhaqee kaardii mobiyilaa Qarshii 10niin bitate gara manaatti debi,uuf yero hawwutti polisa Sa,udii sakkattaaf bobbarraa jirtuun wal qunnaman , kottu jechuun wayta isa yaaman xaleyaa ( Heera Biyya ) tana waan hin qabneef isaan baqatuuf tattafatullee Rasaasa polisii jala baqachuu hin dandenye,Bifa armaan olitti suraa isaa argitan kanatti Daandiirratti dhiigni isaa akka dhiiga horitti dhangal,e Rasaasa polisii Sa,uditiin rukutamee battalumatti lafa dhawee Du,e e.
Obbo Naasir Alaa Ilma Oromo Guyyuma 5/11/2013 Qabame keysa isa tokko . Qabamuun isaa ganama keysaa sa,aa 7tti gara hujii deemuuf oso jiruti kan qabame obbo Naasir Nama Heeraa gutuun biyya tana yero dheeraaf jirata jiru hoggaa tahu inni abbaa maatii fii abba ijollee 3ti nama ammallee yeroo dheeraaf maatii (Haadha Mana isaa ) ta dhukkubsata jirtu dhukkubsachiisuun mana yaalaatti deddibisaa jiraachuuni bekkama.Garuu guyyaa qabamee kaasee hamma yeroo ammaatti bakki itti hidhaa jiru waan hin bekkaminiif jollee fii maatiin isaa rakkoo cimaa keysatti argaman.
Gara biraan Obbo Sharaf sheehaa namni ja,amu ilma Oromooti Riyaaditti jiraachaa jira. Guyyuma fattashaa fii sakattaan gad geyfamaa jirtu kana hubanno dhabaan gara hujii hojjattutti bobbahuuf mana gadi bahe mi,a hujii of harakatti qabatee, mi,a hujiif inni deemuun harkaa fuudhanii mataa isaatiin rukutanii isaa dhiyni irraa dhangal,u makiinaa polisatti fe,anii deemaniin booda haalli isa eysarra akka jiru nam tokklleen hubachuu hin danenye.
Guyyuma kana Abbaa Maatii fii ijollee Nama maqaan isaa Ibrahim Mohammed Usmaan (Khulluu) ja,amu ganama keysa sa,aa 7tti mana isaa ka jirenyaatti Hulaa itti cabsanii seenuudhaan maatii fii ijollee isaa bira erga fuudhanii hamma ammaatti bakki itti hidhaa jiru hin bekkamne jechuun maatii fii ijolleen isaa waywaataa jirti.
Akkasuma Ammallee Ilmaan Oromoo hedduun yakka tokkon malee qabamanii mana hidhaatti rakkoo adda addaaf saaxilmaa jiran keysa haga maqaan isaanii nu dhaqqabe akkaa armaan gadii kanatti dhiheysina..
Obbo Xahaa Baker fii obbo Suleymaan Aliyyii
Fii Obbo Tashomaa Abdii fii Kadiir kaliil namonni ja,aman kun hundi isaanii warren Heeraa biyya tana ittiin jiraatan osoo qabaatanii qabamanii mana jirenya isaanii keysaa erga fuudhamanii bakki itti hidhaa jiran warra hin bekkamin keysatti argamu.
Warreen Osoo Heeraa Ittiin jiraatanii Qabaman.
1. Umaree A/Raman Alii . Ni Du,e
2. Abdurashiid Hassan Mohammed Mana Hidhaa
3. Ibraahiim Muhammed Usman nama lamaa waliin ” ”
4. Obboo Xahaa Baker ” ”
5. Obbo Suleymaan Aliyyii ” ”
6. Obboo Tashoomaa Abdii ” ”
7. Obbo Kadiir Khaliil ” ”
8. Obboo Xahaa mohammed Wallo
9. Obbo Abbaayyee wallo ” ”
10. Obbo Husseen Idiris
11. Obbo Naasir Abdoosh ” ”
12. Obbo Fandishee Awwaday
13. Obbo Ibrahim Awwaday
14. Obbo Anwaree Sheekh
15. Obbo Mohammed Awwaday
16. Obbo Ukkaash Yousuf
17. Obbo Abdulkariim
18. Obbo Shamsuddiin
19. Obbo Adnaan Aliyyii
20. Obbo Abbaas Laga Mixee
21. Obbo Mohammed Yaassiin
22. Obbo Robeer walloo
23. Obbo kamala M/Yuyyaa
24. Obbo Alii Ahmed Bakriyyo
25. Namni Ammaaf Maqaan isaa nu bira hin gayin maallaqa Sa.udii Qarshii 5000 irra fudhatanii Iqaama isaa harkatti Ciranii mana hidhaa geysanii yero amma mana hidhatti argama.
Nuti gama kenyaan koreen gutuun Hawasa Oromo Magaalaa Riyaad Naasuu fii Gadda Cimaa nutti dhageyamee ibsachaa maatii fii fira Obbo Umareetiif jajjabinaa hawwaa Polisiin Magaalaa Riyaad fii Kantiibaan Magaalaa Riyaad Ajjechaa Daa,ima kanarratti raawwatameef sababa quubsaa fii Qorannaan walabaa akka godhamu gama kenya waamicha dabrsu barbaannan.
Gara biraan waamicha fii beysisa gutuu Ilmaan Oromo Biyya Sa,uditti jiraataniif Ministerri Hujii fii Ministerri Biyya keysaa kan Sa,udii ji,a kanarraa egalanii fattasha cimaa fii sakattaa bakka hundatti gadgeysuuf waan demaniif of eggannaa cimaa lubbuu keysanifii matii keysaniif godhuun barbaachisa akka tahe isin hubachiisuu barbannan..
* Naamusaa fii Heraa biyya tanaa kabajjanii jiraachuu.
* Yeroo Polisiin Biyyaa isin yaamtu Baqatuu dhabuun awwaachuu
* Yeroo Hujii Daandirraa Dhaabbachuu dhabuu.
* Nama Heraa Biyya tana hin kabjnee irraa fagaachuu.
* Dubartii fii Dhiirti walitti makamanii iddo takkatti argamu dabuu.
Wal tohacha wal gorsaa hamtuurraa wal egaa jiraachuun biyyi jirruus biyya Anbaa tahuu beynee Seera isii kabjnee haa jiraannu jechuu waliif dhaamna.
Koree H/R/Waldaa Manguddoo .
Oromota Riyaad
7/11/2013
A. Miikka
2 comments:
yaa rabbi oromo tiysiReplyDelete
Subhaana'Allaah!! Dhugaa dubbiin warra Saudi Arabia tun hedduu nama dhibdi akkaatummaan itti laalanuu nama dhiba, Yaa Ilmaan Oromoo rabbummaan isin haa gargaaru.ReplyDelete
Dhugaa Rabbii dubbachuu biyyoota Muslimaa ykn biyyoota Arabaa ykn Ummata Arabaa kan nuti Muslima Rabbi sodaanna ifiin ja'an kanarra, harka 100 ykn 100% warra western ykn FARANJII irra caala. Long life for western COUNTRY and long life, love for western PEOPLE too.


text:
Gootichi qeerroo Baayisaa Taaddaasa gaafa Mudde 10, (December 10, 2015) magaalaa Abunaa Gindabaratitti keessatti waraana diinaatiin biyyaa isaa fi lammii isaa keessatti ajjeefame.
Baayisaan saba, biyyaa fi mirga lammii isaaf jecha lubbuu isaa kan bakka bua hin qabne kennaa kodhee nuuf gumaachee seenaa hin darbine hojjetee darbeera. Galmeen Seenaa Gootota Oromoo Darbuu lubbuu Baayisaatti hedduu gaddisi, gootummaa isa fi gucha bilisummaa inni obboloota isaa waliin qabsiisee wareegametti ni boona.
Maatiin Baayisaa gootommaa ilam isaanii Gooticha Baayisaatti gadduu utuu hin taanee boonuu akka qabani, seenaan Baayisaa toora galma seenaa Gootota Oromootti dabaluu isaaf akka eebbaatti akka fudhatani gaafanna.
Lammiiwwan seenaa dhalootaa fi guddina Baayisaa beektani akka nuuf ergitani isin gaafanna.


text:
MALKOLM X
[Kutaa lammafaa]
YEROO MALKOLM EKS MAATII MISEENSA MUSILIMAA TA’UUN DABARSE MAAL FAKKAATA TUREE?
Mana hidhaa
–
“Barsiisa obbo muhaammadditti dabalataan hidhamtoota akka koo fi warra achitti dhufanii na gaafataniif…akkasumas kitaaba waanan dubbisuuf ji’oottan utuun mana hidhaa jiraachu koolle hin yaadin darbee. Sababnii isaas amma ammatti biliisuumma dhugaa jireenya kiyyatti argee hin beekuu.”
Malkolm Eks Yeroo Malkolm little mana hidhaa seenee nama akka isaa hidhaatti jiru kan John Berry waliin wal argee. John Berry’n nama ofiin of barsiisuu beeku waan ta’eef Malkolm little akkas jechuun ibsateenii turee: “ Namaan jireenya kiyyatti arge keessa kan kabaja onne guutuu kennefidha” jechuun turee. Dhiibba John Beeriin fedhii kitaaba dubbisuuf inni qabuu baay’ee sadarkaa olaanaa irra gahee.
Yeroo kanatti turee kan obbolaan isaa waa’ee sochii amantaa maatii musilimaa jedhamuu kan of danda’uu gurrachotaa lallabu akkasumas rirritaa Warra adii Ameerikaafi Aworopaa irra biliisa ba’uuf jecha gara Afrikaatti deebi’uu qabaachuu diyasporaa Afrikaanota Ameerikaa irratti akka dhabnii amantaa kun sochii jalqabee jiru kan himaniif. Gara jalqabaa Maatii Musilimaa kanatti dabbalamuuf fedhii yartuu agarsiisuyuu erga bara 1948 obboleessi isaa Rejinald “Malkolm,amman booda yoo foon booyyee nyaachuufi Tamboo aarsuu dhiistee akkaata ati itti mana hidhaa baatuun siif hima” jechuun barreseefi booda Tamboo aarsuu dhisee nyaata foon Booyyee irra dalagame nyaachuu didee.
Erga Rejinald mana hidhaatti isa gaafachuun waa’ee barsiisa garee kana ibseefi; ibsa isaattis waa’ee Jinnii(Seexana) ta’uu warra adii ibseefi booda turee kan Malkolm hariroo inni warra adii waliin qabu akka amanamuumma kan hin qabne, haqa maleessa, dhoqnumma isaaniifi jibba waarri adii isaaf qabaniin kan guutame ta’uu damadamee. Malkolm waldhabdee inni namoota kaan waliin amantaa ilaalchisuun godhuu irraan kan ka’ee mana hidhaa keessatti maqaa masoo “sexana” jedhu kennameef waan tureef barsiisa hordoftoota maatii musilimaa fudhaachaa turee.
Bara 1948 Geggesaa dhaaba Maatii Musilimaa yeroo saniiif kan turan Elijaah Muhaamediif Xalayaa barresee. Muhammadis akka inni waa’ee jireenya isaa darbee qalbii jijjiratuu, garaa qulqullun kadhata isaa gara ALLAH tti dhiheefatuufi amala isaa badaa sana irra akka deebu’uu waadaa akka seenuu qabu deebiseefi. Yeroo gabaaba keessattis Miseensa maatii musilimaa ta’uun Muhamad waliin hariiroo gaarii qabaachuu jalqabee.
Bara 1950 xalayaa inni piresidantii Tirumaniif akka waraana koriyaa hindeggarre eeruun akka Kommunistii ta’e ifaatti yeroo barresuuf FBI’n faayila irratti bane. Bara sana ture kan inni maqaa isaa “Malkolm X” jechuun mallateesuu eegale. Barrefama harka isaan barrefame irratti akka musilimaatti “X” jechuun maqaa maatii Afrikaa isa dhugaa inni tasumaayuu hin beekne akka bakka bu’u eeree ture. Akkas jechuun barresee turee “anaaf X kan bakka bu’u maqaa an ittin waamamaa ture Little jedhu isa gabromfataan koo warri adii ittin ana waaman kun sexanoota ija magarisaa Little jedhamaniin enyumaa achii as dhufa maatii koo doksuun kan irratti fe’amee waan ta’eefan jijjiradhee” jechuun turee.
YEROO ITTI MINISTEERA TA’UUN DALAGEE!
Erga ilaalchi godhamuuniif mana hidhaati gadi lakkifameen booda Elijah Muhamed waliin Chikaagootti wal arganii. Caamsaa bara 1953, mana amantaa Maatii musilimaa isa jalqaba kan ta’e kan Detroititti argamutti itti aanaa amantaa ministera ta’uun filatamee. Baruma sana gara boodaa mana amantaa lakkobsa 11ffa bostonitti lakkobsa 12ffa ammo piladelfiyaatti babbal’isee. Ji’a torbaan booda mana amantaa torbaafa kan Harlemitti argamu akka geggesuuf filatamee deemuun miseensa amanta kana akka baay’atan godhee. Bara 1953 hordofii kommunistidha jechuun isarra godhanii turan fudhatama inni maatii musilimaa kessatti argachaa dhufe irran kan ka’ee gamasiin cimsanii hordofuu itti fufan.
Bara 1953 ttille miseensa matii musilimaa kanatti dabalamaan milkaa’inaan horachaa dhufe. Mannen amantaas Ispiringfild, Masachusets (lakk. 13) ; Hart ford, konnektikut (lakk.14) akkasumas Atilaanta, Jorjiya (lakk. 15) akka hundaa’uu godheeraa. Afirikanotni Amerikaa heddunis ji’aa ji’aan gara maatii musilimaa kanaatti makamuu eegalanii.
Dandetti dubbachuu isaatti dabalataan Malkolm X dhaabbata qaama nama hawwatu qaba turee. Dherinni isaa metira 1.91 yeroo ta’u ulfaatinni isaa ammo kg 82 turee. Qaama nama hawwatu akka qabu barresitootni hedduun ibsanii barresaniifi jiru!
-itti fufa..
–
Temesgen Atnafu Mulatu
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- AFOOLA OROMOO KEESSAA: RAACHAA FI MARAATOONII: Tolasaa Raggaasaa - February 4, 2017
- YEROOKEE MALEE HINDU’IIN:BILBILAA HARKAA FI MIDHAA INNI QABU (Smart phone is killing you slowly):Dr.Yona. - February 4, 2017
- MAAL WAYYA - February 3, 2017


text:
Miidhaan barsiisota Oromoo irra gahaa jiru, egeree Oromoo fi Oromiyaa bal’eessuuf duula geggeeffamaa jiru keessaa qaama tokko!
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 10/11/2015
Onkoloolessa 10, 2015 | Leelloo Sabaa Irraa
Guddina fi egeree biyya tokkoof kanneen murteessoo ta’an keessaa tokkko, humna nama baratee qabaachuu dha. Waan kana ta’eef, humna nama baratee ayinaa fi baay’inaan horatuuf ilaalchi jabaan itti kennamee irratti hojjetamuu qaba. Humna nama baratee ayinaa fi baay’inaan horachuuf kanneen ilaalchi guddaan itti kennamuu qabu keessaa tokko, barsiisota ayinaa fi baay’inaan horachuu fi haala jireenyaa dirqama kana bahuuf isaan gargaaru mijeessuufii dha. Mootummaan tokko, guddinaa fi egeree ummata tokkoof kan yaadu ykn kan hin yaadne ta’uu kan ittiin madalamuu danda’u keessaa inni guddichi, humna barsiisotaa ayinaa fi baay’inaan oomishuu, akkasumas, guddinaa fi egeree saba tokkoo keessatti qooda isaan qabaniin kan walgitu haala jireennaa aanjessuufii irratti hojii hojjetamaa jiruu dha.
Har’a, ragaaleen adda addaa akka mirkaneessanitti, ayinaan barnootaa, sadarkaa tokkoffaatti bakki inni itti kufee jiru Oromiyaa dha. Kanaaf sababi inni guddaan, humni Oromoo barate akka hin guddanneef shira adda addaa hojjechuun, guddinni fi egereen Oromiyaa akka dhabamuufi, miidhaa mootummaan gabroomfataa Ixoophiyaa barsiisota Oromoo irraan gahaa jiruu isa tokko.
Manneetii leenjii barsiisotaa seenuuf, dandeettii osoo hin taane, miseensa OPDO ta’uu tu ulaagaa jalqabaa ti. Barsiisummadhaan ummata isaanii tajaajiluuf kanneen fedha fi dandeettii qaban, miseensa OPDO ta’uu waan didaniif carraa dhorkatamanii fedhiin isaanii keessatti ajjeeffama. Barsiisummaan ummata isaanii tajaajiluuf kanneen miseensa OPODO ta’uuf dirqaman illee, miidhaa ummata Oromoo irra gahu ilaalanii callisuu waan hin dandeenyeefi hiriira ummata Oromoo seenanii mootummaa irratti yeroo mormii dhageesisan, maatii isaanii irraa fageessanii baadiyyaatti ramaduun adabu. Tarkaanfiin kun, miindaa xiqqaa isaan argatan bakka lamatti akka qoodamu godhee beelaa, daara fi dhukkubaaf kan barsiisotaa fi maatii isaanii saaxilu qofa osoo hin taane, diigamsa maatii barsiisotaaf illee sababa guddaa dha. Barsiisoti hiriira ummata bal’aa Oromoo seenanii mootummaa Ixoophiyaa irratti mormii dhageessisan hedduun, beenyaa tokko malee hojii irraa hari’amu, ajjeefamu, gariin hidhamanii mana hidhaa keessatti oggaa dararaman, hedduun isaanii ammo biyyaa abbaa isaanii irraa akka baqataniif dirqamu. Guddinaa fi egeree ummata tokkoof murteessoo ta’anii osoo jiranii, miindaan barsiisota Oromoof kaffalamu kan harka irraa gara afaanii qofa. Sababa kanaatiif, barsiisoti Oromoo jia irraa ji’atti liqiidhaan jiraatu. Ji’i dhumee oggaa miindaa fudhatan, liqii baasanii kan kiishatti hafuuf hedduu xiqqaa waan ta’uuf, walakkaan ji’aa osoo hin gahin liqaan nyaatanii, liqaan daara bahaa liqaan mana kiraa keessa jiraatu. Sababa kanaaf, barsiisoti Oromoo jireenya guddoo nama gaddisiisu keessa jiraatu. Duula Oromoo :ajjeesuu, hidhuu, saamuu, qeyee irraa buqqisuun lafa isaa saamuu fi kkf irraa kanneen hirmaatan: lubbuu, dhiiga, lafee fi inimmaan Oromootiin garaa isaanii guddifatanii fi lafa saaman irratti mana ijjaarratanii jireenya Tigroota irraa hafte oggaa jiraatan, barsiisoti Oromoo guddinaa fi egeree Oromoo fi Oromiyaaf murteessoo ta’an kun garuu jireenyaa hiyyummaa keessatti darbamanii itti qoosamaa jiraatu. Gochaan yakkaa bifa kanaan barsiisota Oromoo irratti Ixoophiyaan raawwataa jiru, hamilee barsiisota Oromoo cabsee abdii kutannaa hamaa keessa akka isaan jiraatan godhee jira. Biyya Tigraayi keessatti, barsiisoti Tigee,jireenya gaarii fi gammachuu jiraachifamanii guddinaa fi egeree tigrootaaf jabinaan akka hojjetaniif mootummaan tigree kan haala aanjesseefi jiru oggaa ta’u, kan barsiisota Oromoo garuu faallaa kanaa ti. Barsiisoti Oromoo, rakkoo diinagdee fi hawaasummaa qaban wal-ijaaruun keessaa bahuuf akka hin tattaafanneefis, walaba ta’anii of ijaaruuf mirgi ijaaramuu Impaayera Ixoophiyaa keessatti hin kabajamu.
Hammeenyi barsiisota Oromoo irratti raawwatu kun hundi, karoorfamee, ummatni Oromoo humna nama baratee dhabee guddinaaf carra inni qabu fi egereen isaa akka dhabamu godhuufi. Yakki bifa kanaan Ixoophiyaan Oromiyaa irratti raawwataa jirtu, haaraa osoo hin taane, kan dhaalmayaan wal-harkaa fuudhanii, mootummooti Ixoophiyaa Oromiyaa gabroomfatan hojii irra oolchanii dha. Amahaara itti fakkaatee, “Oromoo ati barsiiftu kana, nuhi gannoota dhibba tokko of-booda deebifnee bituu barbaanna” jechuun kan muumichi ministeera Haayile Sillaasee, Akililuu Habtewaldi jeneraal Taaddasaa Birruutti haasawe har’a illee itti fufee, mootummaa Ixoophiyaa Oromiyaa gabroomfatee jiruun hojii irra oolaa jira. Jechi Akililuu kun, guddinaa fi egeree Oromoo fi Oromiyaa dhabamsiisuu irratti akeeka Ixoophiyaan qabdu kan ifa godhu ta’ee, miidhaan har’a barsiisota Oromoo irra gahaa jiru, itti fufanii akeeka kana bakkaan gahuu irratti kan qiyyaafatee dha. Waan kana ta’eef, waliigalatti ummatni Oromoo, addatti ammo barsiisoti Oromoo, qabsoo walabummaa Oromiyaa ABO’n geggeeffamu, kan barsiisosta Oromoo kununsuun guddinaa fi egeree Oromiyaa iggitii itti godhuuf akeeka qabu irraa yeroo isaan jabinaan hirmaatan har’a.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Gootichaafi Hayyicha Oromiyaa Jaarraa Abbaa Gadaa: Falaasama Bilisummaa
Posted by Madda Walaabuu Press on 3/09/2013
Bitootessa 09, 2013 | Oromo Press
Gootichifi hayyichi Oromiyaa Jaarraa Abbaa Gadaa, uumaa namaa ta'ee lubbuun isaa dabartus, falasamini inni akkaataa qabsoo bilisummaa itti deemisisanirratti qabu yomiyyuu dhaloota haaraatti darbee jiraachuu qaba.
Viidiyoo kana keessatti gootichi Oromoo, kan yoo dubbatu anniisaa qabu, kan yoo falmatu mirgaan galu, "Jarri walqixxummaa dhala-namaattifi dimokiraasitti hinamantu," jedhe. Jaarraan kana kan jedhe akkuma tasaa lafaa ka'ee odoo hintaane, muuxannoo baroota dheeraa sirnoota gabroonfatoo Habashaa waliin godherraa ka'eeti. Kana jechuun, dhugummaan yaada isaa muuxannoofi beekumisa qabatamaarraa (shaakalame irraa) waan madduuf, yaada qorannoodhaan argame/mirkanaa'e jechuun nidanda'ama. Wanta inni jedhe osoon baayyee irraa haasawe hinbusheessin dura, viidiyoo isaa kana akka laaltuun si affeera.
Warri mana barnoota seenanii kitaaba dubbisuudhaan waa kataban tokko tokko illee yaada kana hinhubatani--hingaluufi! Diinni kadhaan ykn isaan fakkaachuudhaan dimokiraasii waan kennuuf/qooduuf see'u. Warra laafinarraa kadhatan diinni akka "saree maraattutti" akka isaan laalu gootichi dubbatee jira.
Ummata keenya badiin itti aggaamamee jiru kana waan sirrii osoo barsiisine gaariidha. Wanti sirriinis naagaafi tasgabbii ofii argachuuf waliin dhaabbatanii falmmachuu, Waaqa ykn Rabbitti qofa kennani warra taa'an ofii socho'an malee Waaqini ykn Rabbi isaan gargaaruu akka hindandeenye itti himuu, addunyaan kuni iddoo dadhabidoota osoo hintaane iddoo warri itti filatame (ykn warri umnaan ciccimoo) itti jiraatan garuu warri laafoon kan irraa galaafataman faa ta'uu saba barsiisuudha. Galafatamuufi cimee jiraachuu keessaa abbaatu tokko filata.
Gootichi kuni Oromoo, Oromiyaafi Oromummaa gadifageenyaan jiraatee beeka. Irra caalattuu immoo eenyummaa diina Oromoo cunqursaa jiruufi turee bareechee hubata. Gootaaf hingaddani! Gootaaf nigammadu! Ishoo jireenyi kee bareedaa ture jedhaniifaa. Jaarraa faarsuun isaaf waanuma gitu. Faarsaan ykn kabajaan inni guddaan nuyi isaaf kenninu garuu gootummaa,muuxannoo, barsiisa, fakkeenyummaafi falaasama inni bilisummarratti horate dhalootatti yoo dabarsinedha. "Bilisummaan akkamitti dhufa?" warra jedhanii gaafataniif, jireenyi Jaarraa Abbaa Gadaa deebiidha. Falaasamini bilisummaadhaa silaa lafa jiraa wanti hanqatu hojiidhaan falaasama Jaarraa agarsiisudha. Lubbuun isaa nagaan haaboqottu, Rabbiin rahaammata haa godhuufi; Rabbiin Jannata haakennuufi.
Oromo Press
Gootichifi hayyichi Oromiyaa Jaarraa Abbaa Gadaa, uumaa namaa ta'ee lubbuun isaa dabartus, falasamini inni akkaataa qabsoo bilisummaa itti deemisisanirratti qabu yomiyyuu dhaloota haaraatti darbee jiraachuu qaba.
Viidiyoo kana keessatti gootichi Oromoo, kan yoo dubbatu anniisaa qabu, kan yoo falmatu mirgaan galu, "Jarri walqixxummaa dhala-namaattifi dimokiraasitti hinamantu," jedhe. Jaarraan kana kan jedhe akkuma tasaa lafaa ka'ee odoo hintaane, muuxannoo baroota dheeraa sirnoota gabroonfatoo Habashaa waliin godherraa ka'eeti. Kana jechuun, dhugummaan yaada isaa muuxannoofi beekumisa qabatamaarraa (shaakalame irraa) waan madduuf, yaada qorannoodhaan argame/mirkanaa'e jechuun nidanda'ama. Wanta inni jedhe osoon baayyee irraa haasawe hinbusheessin dura, viidiyoo isaa kana akka laaltuun si affeera.
Warri mana barnoota seenanii kitaaba dubbisuudhaan waa kataban tokko tokko illee yaada kana hinhubatani--hingaluufi! Diinni kadhaan ykn isaan fakkaachuudhaan dimokiraasii waan kennuuf/qooduuf see'u. Warra laafinarraa kadhatan diinni akka "saree maraattutti" akka isaan laalu gootichi dubbatee jira.
Ummata keenya badiin itti aggaamamee jiru kana waan sirrii osoo barsiisine gaariidha. Wanti sirriinis naagaafi tasgabbii ofii argachuuf waliin dhaabbatanii falmmachuu, Waaqa ykn Rabbitti qofa kennani warra taa'an ofii socho'an malee Waaqini ykn Rabbi isaan gargaaruu akka hindandeenye itti himuu, addunyaan kuni iddoo dadhabidoota osoo hintaane iddoo warri itti filatame (ykn warri umnaan ciccimoo) itti jiraatan garuu warri laafoon kan irraa galaafataman faa ta'uu saba barsiisuudha. Galafatamuufi cimee jiraachuu keessaa abbaatu tokko filata.
Gootichi kuni Oromoo, Oromiyaafi Oromummaa gadifageenyaan jiraatee beeka. Irra caalattuu immoo eenyummaa diina Oromoo cunqursaa jiruufi turee bareechee hubata. Gootaaf hingaddani! Gootaaf nigammadu! Ishoo jireenyi kee bareedaa ture jedhaniifaa. Jaarraa faarsuun isaaf waanuma gitu. Faarsaan ykn kabajaan inni guddaan nuyi isaaf kenninu garuu gootummaa,muuxannoo, barsiisa, fakkeenyummaafi falaasama inni bilisummarratti horate dhalootatti yoo dabarsinedha. "Bilisummaan akkamitti dhufa?" warra jedhanii gaafataniif, jireenyi Jaarraa Abbaa Gadaa deebiidha. Falaasamini bilisummaadhaa silaa lafa jiraa wanti hanqatu hojiidhaan falaasama Jaarraa agarsiisudha. Lubbuun isaa nagaan haaboqottu, Rabbiin rahaammata haa godhuufi; Rabbiin Jannata haakennuufi.
Oromo Press
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Jiituu Lammii
Dur dur, ilmoolee qeerransaafi re’eetu walitti michi jedhama. Guyyaa guuyyaa waliin taphataa oolanii galgala gara gara warra isaaniiti galu. Gaaf kaanittiin qeerransi “…har’a eessa oolte….?” Jettee ilmoo ishee gaafannaan, ilmoonis eenyu waliin akka oolte tokkoo lamaan itti himti. Gaafa kana haati hedduu aartee “…kana booda yoo isaan argite toftaan ittisiqii qabii nyaadhu…!” jettee gorsiti. Akkuma kana edaa haatii re’ees mucaan ishii eenyu waliin akka ooltu waan barteef, “… ilaa yaa mucaa koo, diinni hamaan sanyii keenya lafarra fixaa jiru warra kanaa, lamuu fuullee jara sanaatti hinbayiin.…” jechuun jabeessitee akeekkachiifte.
Gaaf kaanittiin ilmoon qeerransaa barii kaatee, fuulleetti baatee, “…yaa ijoollee kaleessaa…. Koottaa nitaphannaa…” jettee sagalee jabaadhaan waamte. Ilmaan re’ees dursanii dubbii jiru waan baraniif, “… isa haatee sii malte… keenyas haati nuu malteettii… nagaatti… nagaattii…!!” jedhaniin jedhama. Warri wal dhagahu, warri mala waliif himu akkasiin badiirra wal oolfata. Gara dubbii koottan darba.
Bara 2002, xalayaa seena qabeessa tokkotu mata duree ‘A¼S yìN LÐ{ nN!?’ jedhuun magaala Finfinnee keessatti Gamtaa barattoota Oromoon qaamolee adda addaatiif faca’e. Yerichatti walitti bu’insa barattoota Tigreefi Oromoo gidduutti ta’e tumsuuf komaandoon waraanaa ‘Aashawu’ jedhamu, kan dantaa saba tokkoo qofa tiksuuf dhabbate mooricha cabsee seene. Humni kuni dogoggoree ilmaan saba isa akka hinmiine keettoo fuulaafi maqaa ilaaltee “YU y¼ nW! ¶ y¼ aYdlM!” jettee sanyiin gargar footu of fuulduraa qaba ture. Akka kanaan ilmaan Oromoo sanyiin warra kaanirraa fooyamanii miidhaa guddaan irraa gahe. Maarree, ilmaan Oromoo haala kana ilaalan “ Nutoo ilmaan eenyuti!?” yoo kaammoo akka jaarri jedhanitti ‘…A¼S yìN LÐ{ nN…’ jechuun gaaffii murteessaa tokko gaafatan. Barattoonnii kun deebii gaaffii kanaa wallaalaniit miti. Eenyu akka ta’an of beeku. Saba isaaniis, biyya isaaniis, seenaa-aadaa isaaniisi qajeellootti beeku. Garuu waatokkotu hafe. Nama gaaffii kana of gaafatee barbaadee of arguun ittijirutu ture. Jara kana fakkeenya ho’aa kanaan dhugaa jiru ittihimanii ofitti akka deebi’an taasisuu akeekkatan. Dhugumattuu gaaffiin kun yerichatti balbala namoota hedduu seene. Warri gaafficha of gaafatanii deebii argachuun lafa salphinaatii bahan amma hinqaban. Warri dubbichatti dugda galalanammoo gaafa ormi balbala itticufatee bineensatti gadi hari’u, seenaarraa deebii argataniiru.
Firoottan kiyya, “Nuti ilmaan eenyuuti!?” Haala ittijirruufi keessa jirruun otoo hindaangeffamne miira walaba ta’een gaaffii kanaaf deebii haqaa keennuu danda’uu qabna. Gaaffii kana yoo deebifne lafa oolluufi abbaa waliin oollu beekna. Ulfina keessaatti of tiksina. Dubbii kana dagachuun ykn. gurra kennuufii dhiisuun karaa malee nama offee akka malee gatii nama baasisa. Ilmaan Oromoo hedduun kana dagachuun bakka isaaniif hinmallee of dhaabanii karra ormaa duratti salphataniiru. ‘Lallaba gowwaa firatu qaana’a.’ akkuma jedhan nullee seenaa isaaniitti qaana’uun keenya hinoolle. Dhiyeenya kana nama yeroo baay’ee dhimma Oromoo dubbachuun beekamu tokkotu waa’ee Oromoof seenaa Itoophiyaa mari’achuuf Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Sagantaa Afaan Amaaratti warra Itoophiyummaa gateettii ormaarratti ijaarrachuu baran waliin “marii” yoo taasisu dhagaheen seenaa warra hiriyaa malee michee geggeessaa malee galee kaasuuf dirqame. Orma baroota dheeraaf saba Oromoo tuffachaa ture fuuldura dhaabatanii dhugaa saba ofii dubbatachuun jagnummaadha. Kun kan ta’u garuu yoo maal akka dubbataniifi hiriira diinni ittiin namatti dhufu dursanii akeekkatan; eeboo dubbi diinni namatti darbatu gahumsaan ofirraa qolachuu danda’an qofa. Sanaan achitti dubbichi faallaa ta’’a. Xiyyeeffannoon kiyya waa’ee marii kana miti. Warra hiriyaa malee michee geggeessaa malee gale seenaa keessaa yaadachuuf malee. Dogoggora namni kaleessa hojjatee darberraa inni har’a jiru barachuun hammeenya hinqabu. Seenaa akkasii kaasanii walbarsiisuun-walirraa barachuun dirqama dhalootaati. Adeemsa kana keessatti maqaan namaa garuummaanis ta’e gadhummaan kaafamuu mala. Akkuma hojii isaatti jechuudha. Dirqama seenaatu akka kana. Barreefama kana keessatti namoonni maqaa dhahamanis akeekuma kanaaf malee faayidaa biraa akka hinqabne dursee hubachiisuun fedha. Turtii gaarii.
Baalchaa Saafoo bara jireenya isaa (1863-1936) keessatti, uumamaan leenca bitaa-mirga lolu ta’uu seenaa dhokachuu hindandeenyetu ragaa baha. Lola Xaaliyaanii tokkoffaa jedhamu keessatti:
gbyB ¼UT zz wJ |
mDF ag§wX B lB ::
Hanga jedhamutti laphee ormaa keessaallee ta’u leelloo sobaa argatee ture. Haata’u malee Balchaan yerichatti “Ani Ilma eenyuuti!?” jedhee of gaafateera otoo ta’ee, sammuun isaa, “ …ati ilma Oromooti. Sanuu kan maatiin kee weerartoota diinaan qe’ee isaaniitti sirraa dhuman, kan daa’imummaa keetti booji’amtee gabrummaan harka diinota keetti guddatte, hunduma caalammoo… kan sanyiin kee akkka badu qaamni saala keetii akka korma loonii tumame1 ….. ati nama gochaan sanyii ballee irratti raawwate… ilma Oromooti….!!” jechuun dhugaa hedduu ittihima ture. Yeroottii kan of gaafachuu dhabuun orma salphina kana hunda isaafi saba isaarratti oolef umrii guutuu ergamaa hafe. Hangan ani beekutti sareenillee lafa ittikolaasan umrii ishii guutuu otuu lagattuu, otoo baqattuu hafti. Keenya namni hagasillee hanqate.
Qusee Diinagdee (1851 – 1927), akkuma Baalchaa diinni maatii irraa fixee ijoollummaan booji’e. Yerootti gaaffii kana of gaafachuu dhabuun eenyummaa isaa dagatee bara dheeraaf diina saba isaa qalu wajjin duulaa duulchisaa hafe. Gaafa umriin dhumee, ormi karra itticufatu barbaadee of argee, eenyu wajjin akka tureefi maal hojjataa akka ture hubatee gaabbiin “…teenyee ol fannifnee, ol kaaneeyyuu buusuu dadhabne!” Jedhe jedhama. Namni hiriya malee miche gala gaabba mitiiree!? Ammas warra yerootti “… nuti ilmaan eenyuuti??” jedhee of gaafachuu dadhabee erga yeroon darbee bool’a qaanii keesatti of argee gaabbee keessa hanga tokko ilaaluu yaalla.
Birgeedar General Tafarii Bantii (1921–1977) Oromoota orma tajaajilaa turanii afaan bineensaatti hafan keessaa tokko. Tafarii Bantii (Sadaasa 28, 1974 – Bitootessa 3, 1977) Perezedantii impaayera Itoophiyaafi durabu’aa paartii Dargii ta’anii maqaaf muudamanii ture. Namoonni inni waliin dhaabateefi lafti inni dhaabbate akka isaaf hinmalle, kan obboleewwan isaa qarriffaa dhoksaatiin waraantee fixxe ta’uu dursee kan ubate uummanni isaa tarii yoo galeeffillee jedhee:
‘Hoolaa dhaltii of eegi yaa Tafarii Bantii!
Warri Toophiyaa nama gantii!
Jechuun tikseen looniillee otoo hinafne amala diinaa dursanii akeekuufii yaalaniiru. Gorsi kun yerootti fudhatamuu baatus gaafa warrumti maqaa tokkummaa biyyaan isa waliin kakataa turan akeekkachiisa tokko malee akka bineensa hamaa guyyaa saafaa rasaasaan tuman4 tokkummaa jaraa duuba maaltu akka jiru Tafariif galuufii hinoolu. “Erga naan galee naa gale.” Jette jedhan intalli. Jeneral Damisee Bultoo, akkuma kana qawwee diinaa baatee diina fira fakkaatu waliin bara dheeraa dabarse. weerara Somaalii ittisuu dabalatee Warra maqaa tokkummaa biyyaan sobanii kaakatan waliin bu’aa bayii hedduu keessa darbe. Gaafa irribaa dammaqee eenyummaa warra waliin dhaabatuu hubachuu jalqabu reeffumti isaallee hanguma du’a sareellee ulfina dhabe. Hiriyaa malee michanii geggeessaa malee galan.
Seenaa darbe ilaaluun, siinxaluu, galmessanii kaahuun, irraa waa hubachuufi dhaloota barsiisuun adeemsuma dhallii namaa seenaa isaa keessatti dabarsee, har’as harkaa qabu, borus ittijiraatu ta’a. Kanaaf seenaa keessa taateewwantu (events) kaasanii walii himuun qajeelummaadha. Dhugaa jiru otoo hindabsiin abalu bara akkasii waan akkasii raawwate… biyya akkasii, iddoo akkasiitti waan akkasiitu ta’e …” jedhanii dhaloota yaadachiisuun yakka hinta’u ykn hammeenyummaa hinqabaatu. Dhugaa jiru kaasuun dhalota jiru dogoggora fakkaataarraa deebisuuf seenaa Oromoo keessatti warra “Nuti ilmaan eenyuuti….!?” jedhanii otoo of hingaafatiin karaa malee deemanii akka malee ta’an yaadachuuf ammas waa xiqqoo haa ilaallu.
Hiryaa malee michanii gaabbiin quuqamaa galuun maal akka fakkaatu caalattii baruf seenaa Dr. Nagaasoo Gidaadaa hubachuun kana warra kaanii caala barnoota gaarii waan kennu fakkaata. Dr. Nagaasoon seenaa isaanii keessatti humnoota maqaaa tokkuummaa biyyaan kakatan waliin hojjachuuf nuffii tokko malee yoo inni tokko fuula dhoowwattu isa kaanitti makamuun yaalii hedduu, garuu milkii tokkollee hinqabne erga taasisanii booda dhiyeenya kana “… habadan lamuu dubbii jara kanaa…” jechuun erga aduun dhiitee waakkachuu isaanii dhageenyeerra. Akkuma kana, obbo Juuneddiin Saaddoo orma garaa gahuu seenaa fokkuu meeqa erga hojjatanii booda gatiin dadhabbii isaanii maal akka ta’e yaadachuun seenaa jirtuu namuu qalbii keessaa qabu natti fakkaata.
Egaa yaa fira, seenaa du’a obbo Alamaayyoo Atoomsaa dabalatee fakkeenyi hiriyaa malee michuun maal akka ta’e nu barsiisan qalbii keenya keessaa ykn. Yaadannoo seenarraa wal yaadachiisuu mallu hanga hinqabu. “gorsii… gorsii didu gara inni fedhutti gorsi.” Akkuma jedhan warra karaarraa maqan ykn. maquu kajeelan, “…lakkii yaa ilmaan firaa akkuma dhaqa baddan galas badduu…” jennee waliif himuun waan dhufteen jiru. Isa didee guuleenammo “ …ittihiman didduun du’a hindiddu.” Jennee hagam garaa nu nyaatus biraa hafuun keenya hinoolu. Hiriyaa malee michanii Geggeessaa malee galuu Waaqayyoo nu haa oolchu!! –
Xumureera.


text:
ü Hanga bilisummaa keenyaa fi walabummaa biyya keenyaa ija keenyaan arginutti sodaa fi naasuu malee,daaraa fi beela osoo hin sodaatin hanga dhumaatti dhaaba ABO fi WBO waliin qabsoo finiinsuuf kutannoo keenya ibsanna.
ü Nuti akka ijaarsa gurmuu maadhee Iftuu Bariittis tahee akka dhuunfaa dhuunfaa keenyaattis mootummaa wayyaaneef yeroo sodaa fi jibleenfannaa hin qabnu,amma yeroon yeroo waanjoo garbummaa of irraa fonqolchuu fi godoo roorroo jalaa bahuuf tattaaffii keenya daran jabeessinee hanga dhumaatti deemuu keenya murtoo qabnuun waadaa keenya haaromsina.
ü Yoomiyyuu walabummaa oromiyaa fi bilisummaa saba keenyaatti ni amanna,kanaafuu walaboofne jiraachuuf qabsoo gama keenyaatiin ni finiinsinaaf waadaa qabnu jabeessina.
ü Nuti maadheen Iftuu Barii ajajaa fi dirqama dhaabni keenya ABOn nu dursuun durfamnee yoomiyyuu qabsoo hanga wareegamaatti ni tarkaanaffanna kun waadaa keenya cimsinee yeroodhaa yerootti haaromsinuudha.
ü Lafti uummata oromoo irraa fuudhamee abbaa qabeenyaaf laatameef, uummata mana isaa irraa buqqa’ee bakka biraatti socho’aa jiru……. Sochii dargaggoota biyyoolessaa keessatti hirmaannee kan sichitti tahuuf deemu gocha mootummaa wayyaanee kana dura akka dhaabbannuu fi uummata lafa isaa dhabee fi mana isaa ariyame bakkatti deebisuuf qabsoo barbaachisu ni raawwanna.
Injifatnoon Uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!


text:
Obboo Baqqalaa Nadhii du’aan Addunyaa kanarraa boqotan
Posted by Madda Walaabuu Press on 2/14/2014
Guraandhala 13, 2014
Obboo Baqqalaa Nadhii (80) gootota Waldaa Maccaa Tuulamaa bu’urreesanii wareegama bu’urri waldichaa gaafate gurgurdoo kanfalan keessaa issaan tokko. Obboo Baqqalaan Bu’ura waldaa Maccaa Tuulamaarraa kaasee amma guyyaa kaleessaa Guraandhala 11/2014 du’aan Addunyaa kanaarraa darbaniitti Itti aanaa prezdaantii, prezdaantii kabajaa fi gorsaa seeraa ta’uun tajaajila olaanaa gootummaa cimaa gaafte kennaa turuu isaanii oduun ogganoota waldichaa irraa hargame hibsee jira.
Bara mootummaan Hayilaselaassee ogganoota Waldaa kanaa kaan hidhee kaan lubbuu galaafatee prezdaantii waldichaa Koloneel Alamuu qixxeessaa fa’aa gizoot galche Obboo Baqqalaan kutannoo dhaan dhimma waldichaa fi ogganoota issaa hordofaa turan. Bara1991 booda yaroo waldichi banametti amma Koloneel Alamuun lubbuun jiranitti itti aanaa prezdaantii, prezdaantii kabajaa fi gorsaa seeraa ta’anii ojjachaa turan.
Obbo Baqqalaan edda Prezdaantiin Maccaa Tuulamaa kan bara dheeraa Koloneel Alamuun boqotan booda waggaa tokkoof waldicha prezdaantummaan tajaajilaa turanii fe’ii issaaniitin bakka kana Dr. Gammachuu Magarsaatti dabarsanii kennan. Yaroo Prezdaantummaa Dr. Gammachuu Magarsaa waliigalteen dhibee waldichi jeeqamnaan Obbo Baqqalaan haala ture tasgabbeesuu keessatti qooda guddaa gumaachan. Ofuma isaaniif akka filannoon haaraan godhamu haala mijeessanii waldicha jidduutti tasgabiin akka huumamu godhan.
Bara mootummaan amma aangoo biyyatti qabee jiru kun seerammallee waldaa kana cufee ogganoota issaas prezdaantii waldichaa Obboo Dirribii Damisee dabalatee jimlaan mana hidhaatti guure miseensota boordii kanneen hidhaa irraa hafan qindeesuun dhimma ogganoota mana hidhaatti guuramanii itti dhiyeenyaan hordofaa gama biraan waldaan seera malee cufame akka banamu yaroo dheeraa muggutanii akka banamu godhaniiru. Yaroo waajirri waldichaa mootummichaan cufametti dhoksaa fi hifatti bakki hojii issaanii bakka walgahii boordii waldichaa akka ta’u gochuun hojiin waldaa kanaa akka addaan hin cinne qindeessaa turuu issaaniitu beekkama.
Obboo Baqqalaan ogeessa seeraati. Dhimma seera ilaaluun waldaa kanaa fi miseensota waldichaa dadhabbiif nuffii tokko malee amma gaafa guyyaan issaanii ga’ee du’aan boqotaniitti boqonnaa malee tajaajilaa akka turan seenaa issaanii qabatamaa irraa hubachuun nama hin gaddu.
Hafteen maangudoota maccaa Tuulamaa nurkaa bilqaa jiru. Obboo Baqqalaa Nadhii Dhiira gaafa giitii, nama gaafa lafee turan. Dhaabbanni issaanii magaala dheeraa gaaltama qoma babal’aa, korma OROMOOn gaafa xiiqiif abdattu turan Obboo Baqqalaan. Umuriin issaanii akka Adoolessa 2013 keessa gaafii fi deebii sabboonaa tokko waliin godhan keessatti isaanumarraa dhagahametti amma waggaan issaanii 80 ta’a. Issaan karaa argatan hundaan waan uummata issaanif ta’u halkanii guyyaa sodaa fi nuffii malee godhaniiru waan ta’eef jireenya issaanii keessatti waanti irraa hanqate hin jiru. Guutuu dhalatanii, guutuu jiraatan.
Dhibee onneen qabamanii ji’oota sadan darbaniif mana hakimaatti yaalama turanillee dhibee qaberraa damdamachuu hin dandeenye. Guraandhala 11 bara 2014 dhalatanii waggaa saddeettammaffaati addunyaa kanarraa du’aan darbanilleen seenaan issanii gaariin sammuu uummata saanii keessatti barabaraan jiraata.
Guyyaan gaggeessaa /Awwaalcha/ issaanii Guraandha 13/2014 sa’aa 6 guyyaa keessa Finfinnee Bataksaana Saaris Aabboo jedhamutti raawwachuuf akka jiru ogganni waldaa Maccaa Tuulamaa biyya irraa hibsee jira.
Maatii fi firoottan gooticha OROMOO Obboo Baqqalaa Nadhiif jajjabina, Ekeraa issaaniif qabbana hawwaa nagaa itti dhaamuu malee waantti godhan maaltu jira.
Tesfaye Kenna
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Haqaan waan hin qabne Iyyaan hin argatan!!!
Yoo sabatti qoosan kaleessa akka laayyoo,
"Maal dhibdi" jechuudhaan yennaa ganan kaayyoo;
Imaanaa jallanii yennaa achi buusan,
Kaleessa yogguu sana yoom maqaa barbaadan?
Halagaan gorsamuun asiif achi utaaluun,
Tasa wanta hin taane kijibaan caraanuun;
Faallaa sabaa deemaa maqaa gaarii hawwuun,
“Mulqiitii naaf kennii” halagaatti iyyachuun;
Abjuu kaleessaati; dhadhaa abidda buute!!!
Maqaa har’a hawwan isaantu of harkaa gate.
“Himata” dhaqanii waan hin taane abjoochuun,
Tasa bajuu baddee; maaf dhama’uu jarreen?
Dalagaatu muldhisa maqaa fi eenyummaa abbaa,
Nuti kan nyi beeknu seerri keenya saba;
„Mana seeraa“ isaanii eenyutu quba qaba?
Jarreen maaf maraatuu? Maaf dalagu daba?
Aadaa fi seenaan ala Safuuf saalfii gatan;
Lammii tuffatanii halagaa abdatan.
Dhugaa haguuganii kijibaan booqqatan;
Amantee gatanii gantummaa filatan.
Maqaa abbaa gatanii "AFD" jedhan;
Mee maal barbaacha egaa har’a kan dhama’an?
Oromiyaaf falmuu irra "Toopiyuummaa" filatan;
“Addunyaan luucofte” jechuun qabsoo dabsan;
“Diimokaraasii” jechuun bilsummaa dhiisan;
Maqaa isa kamiree kan jarreen barbaadan?
Kaleessa gananoo har’a eessa hafidan?
Doolaara kuma shantam ofumaa kan gatan.
Sabini isaan tufeeraa kana haa beekkatan;
Murtee jiru kanaa adaba haa godhatan.
Kaleessa utuu hin dhihin; namni utuu hin dhaga’in,
Xurii fi qullaan isaanii utuu bakkee hin ba’in;
Jaarsaaf hayyuun meeqa yoo isaanitti himu,
Gurra duuchatanii yennaa dhaban sammuu;
Jalee diinaaf ta’uuf tumsa waliin tuman,
Maqaa yennas gatanii har’a eessaa haafidan?
Eessa geessi jechuun lammii tuffatanii,
Maqaa ofii gatanii dantaa jaaldhatani;
“Qinjit, Arbaynooch” jechuun tarreessanii,
Tokkuumma Ethiopiyaaf tarree tataa’anii;
“AFD” jechuun of moggaasatanii,
Kabaja Oromummaa of irra mulqani.
Saphina isa gadhee yennaas unatanii,
Har’a maqaaf iyyuu kaleessa of gatanii?
Egaa maal hawwuree Shaneen Toophiyootaa?
Qinjit, Arbanyooch kan ta’aniif “tooftaa”
Ilmaan habashootaa kan godhatan gooftaa,
Mana seeraa hin jirre kan dhaqan himata.
Duruu qaanii beekuu? duroo gumaa nyaatan;
Ilmaan gabroomfattuu maddii kan dhungatan.
Halaaba Habashaa jala yennaa boqotan;
Safuu wallaalanii dantaadhaaf of gatan.
Lammii ofii gananii diinaan fira jedhan;
Nu hin ajaa’ibsiisu guyyaan yoo abjootan.
Dur gumaa nyaattanii maqaa abbaa gatnoo;
Eenyu isaaniif naha yoo dhaqan iyyanoo?
Dirmata hin qabani tasa dhaggeeffanoo!!!
Yaa raajii gantootaa hooda kan keessanoo!
Maqaa bilsumman dalaguudhaa daba,
Bitamtanii diinaaf gowwoomsuudhaaf saba;
Of hin gowwoomsinaa sabni ija qabaa!
Shirri isin xaxxan burkutaayee cabaa!!!
Kan sin dura turan gantoonni kaleessaas,
Warrii abbaa garaa Tigroota keessaas;
Kan Amaaratti galtan isin warri hardhaas,
Oromoon isin beekaa hin fiiginaa hangas.
Maqaan isin qabdan kan isiniif malu,
AFD irratti yoo feetan dabaluu;
GANTUU isiniin jenna!!! kan isiif tolu;
Egaa maal barbaaddu maqaa kan caaluu?
Dhugaatu isin tufe; Sabatu isin jibbe;
Waan gumaa nyaattaniif cubbuun isin gube.
Ekeraatu iyyee boqota isin dhowwa,
Imaanaa nyaattanii sichuu buutu bowwaa.
Maqaa abbaa gattanii; iyyaa ammallee booyaa!
Dhugaa irraa maqxanii gubadhaa bobayaa!
Qabsoon ummatichaa jallan hedduu qabaa,
Kanneen isa tiksan ta’aniif utubaa;
Kan kaayyoo isaa tiksan gallii isaa xumuraa,
Maqaa isaantu qabaa gantoota achi goraa.
Dadhabdanii jirtuu dhaqaatii boqodhaa!
Warra Habashaa waliin dhaqaa ta’aa tarree,
Qaamatti xaxadhaa halaabaa minilik coraatu isin qorree.
Kan Oromiyaaf falmu Addi bilisummaa,
Kaayyoo kan godhate galii walabummaa;
Karaa irraa hin maqu dhaabbiisaa kanuma,
Maqaa fi injifannoon kan isaati gonkumaa!!!
Maqaa fi injifannoon kan isaati gonkumaa!!!


text:
Adaa kennaaf afaan keenna akka hindaganne kitaaboota Afaan oromoo, CDef DVD ykn VCD sairba adaaf amantii maniin kitaabbanii biyya Norway keesa jiran akka armaan jallaa kannatlaala’a!
Galmeen Ktaabban Afaan Oromoo kana fakaatu,
Maqaa Ktaabban Afaan Oromo Word & pdf format
Suuraa wolumaa galla Kitaabota Afaan Oromo.pdf
- Kitaabban Mana kitaabaa Stavanger keessa
- DVD Aadaa Oromo'o mana kitaabaa Stavanger keessa
- CD sirbaaf faaruu Oromo'o mana kitaaba Stavanger keesa
- Kitaabban Mana kitaabaa Bergen keesa
- CD ef DVD faaruuf sirba adaa Oromoo kan mana kitaabaa Bergen keesaa
- Kitaabban Mana kitaabaa Trondheim
- Kitaabban Oslo kommune Deichmanske bibliotek
- Kitaabba mana kitaabaa Time bibilotek søk på oromo, Bryne keesa jiru
- Kitaabba mana kitaabaa Time bibilotek galmee kiyya, Bryne keesa jiru
Kitaabban Afaan Oromo'o kan offbiraa qabu kanniin fakaata!
Yoo akii kitaabban kanniin keesaa btachuu ykn bichisiisuu feetan tessoo e-melii kanaan naqunnamtanii argachuu dandeettan:- This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Galiin kitaabban kaniin irraa argamu martuu akkuma jiruun projektii ijjoollee hiyyeessaa biyya keenna keessat barsiisaarruuf nugargaara!
Issinillee kitaabban kanniin batachuuf bitachiisu'un waan nugargartaniif galatooma'a!
Bank a/c 3290 2144 896
Wako Roba / Ittigafatama'a


text:
Aval Pannaiyil Puthithaaka Veelaikku Seernthaan Singaaraveelan. Veelan Enru Thaan Kooppiduvaal. Nalla Udampu. Konjam Karuppaaka Irunthaalum Paarkka Nanraakavee Iruppaan. Konja Naalaakavee Avan Mithu Sivakaamikku Or Irppu Eerpaddathu. Veelaikkaari Paakkiyam Rendu Naal Oorukku Pokireen Veelaikku Vara Maaddeen Enru Solli Viddaal. Paakkiyam Sivakaamiyudan Iruppaval. Aval Illaathathaal Veelanidam Paakkiyam Rendu Naal Irukka Maaddaal. Nee Iravu Veeddukku Kaavalukku Vaa Enraal. Ejamaani Solpadi Anru Veelai Saappidduviddu Iravu Sumaar Eddu Manikku Vanthaan. Vanthavanai Paartthathum Ithu Varai Sumaaraaka Adangi Iruntha Sivakaamiyin Pundai Silirtthu Elunthathu. Ooriyathu. Udanadiyaaka Oru Pool Veendum Pola Sivakaamikku Kaddalai Iddathu. Sivakaamikku Sutthi Valaitthu Peesuvathu Konjam Kooda Pidikkaathu. Neeraaka Veelanidam Sonnaal. Veelaa. Unnai Parri Niraiya Keelvi Paddu Irukkeen. Nee Nalla Veelaikkaaran Enru Nee Veelaikku Seerntha Sila Naadkalileeyee Purinthukondeen. Naan Keedpatharku Sariyaaka Unamaiyaana Pathil Sollu Enraal. Veelano Amma Neenga Keelunga. Naan Unmaiyai Thavira Veeru Onrum Solla Maaddeen Enru Kordil Solluvathu Pol Sonnaan. Sivakaamikku Makilchi. Sivakaami Keeddaal. Un Sontha Vaalkaiyai Parri Keedkireenee Enru Thappaa Edutthukollathee. Athukku Oru Arttham Irukku. Appuram Solreen. Unakku Kalyaanam Aaki Etthanai Varudam Aakirathu. Veelan Sonnaan Amma Enakku Kalyaanam Aaki Rendu Varudam Aachu. Veelaa Unakku Kulanthai Irukkaa. Amma Innum Pirakka Villai. Een Veelaa. Nee Veendaam Enru Irukkiraayaa. Allathu Iyarkaiyaaka Appadiyee Irukkaa. Aam Amma. Naanum En Manaiviyum Kulanthai Pirakkaathaa Enru Aasai Padukirom. O.kee. Nallathu. Un Manaiviyai Nee Santhoshamaaka Vaitthu Kolkiraayaa- Santhosham Enraal Pudavai Nakai Naddu Enru Arttham Pannaathee. Aval Thaampatthiya Vaalkkai Nanraaka Irukkaa- Veelan Thalaiyai Kuninthu Kondu Amma Athukku Kuraiyee Illai. Nallathu Veelaa. Un Manaiviyai Thinamum Shanthoshapadutthuviyaa Allathu Vaaratthukku Oru Murai Allathu Irumuraiyaa- Amma. Antha Kadhai Ellaam Avalidam Nadakkaathu. Avalukku Thinamum Veenum. Neengal Opanaaka Keekkumpothu Naanum Opnaakaathaan Peesaveendum. Amma Avalukku Athu Thinamum Veendum. Saappaadu Illai Enraal Kooda Avalukku Kavalai Illai. Athu Illaamal Irukka Mudiyaathu. Enna Veelaa. Puthir Poddu Peesaree. Athu Ithunnu Solree. Innum Puriyumpadiyaatthaan Solleen. Veelan Thalaiyai Mindum Kuninthu Kondu Ponga Amma. Onnumee Theriyaathamaathiri Solreenga. Athuthaan Amma Raatthiri Vilaiyaaddu. Naan Sila Naal Rompa Asathiyaaka Irunthaalum Ennai Vida Maaddaa. Sila Naal Moodu Vanthuviddaal Rendu Moonu Murai Kooda Vilaiyaaduvom. Nallathu Veelaa. Unakku Onnu Theriyumaa. Purusan Pendaaddi Ivarkalil Purushanai Vida Pendaaddikku Kaamam Eddu Madangu Jaasthinnu Namma Saasthiramee Solli Irukkaam. Periyavanga Athunaala Thaan Purushanai Vida Pendaaddikku Aaru Vayathu Kuraivaaka Kalyaanam Pannaraanga. Aankalukku Irupatthi Naalu Vayathil Varum Kaama Unarchi Penkalukku Pathineddee Vayathil Vanthu Vidum. Appadi Aaru Vayathu Kuraivaaka Irunthaal Thaan Pompilaikalai Aankal Padukkaiyil Samaalikka Mudiyum. Innum Enna Theriyumaa. Aankalukku Naappathu Vayathil Ellaam Adangi Poydum. Aanaal Pompilaikal Appadi Illai. Naarpathu Vayathukku Apporamthaan Avarkalukku Ilamai Mindum Thulirvidum. Appothu Un Paalaiyil Sollaponaal athu Kaddaayam Veenum.
Ennai Edutthukol.enakku Vayathu Naarpathukku Meel. Aanaal Naan Un Pendaaddikku Samamaaka Iruppeen antha Visayatthil Enru Solli Neeraaka Sapjeddukku Vanthaal. Veelan Nelinthaan. Veelaa Unakku Onnu Theriyumaa. Naan Peran Petthi Edutthaaki Viddathu. Athunaal athu kidaiyaathu Enru Ennaathee. Ippavum Enakku athu Veenum. Avar Irunthavaraikkum Kuraivee Illai. Thinamum Utsavam Undu. Avar Ponathil Irunthu Naan Kaaynthu Poy Irukkireen. Naan Mindum Thulir Vida Veendum. Athukkuthaan Unnai Naan Kooppiddeen. Purikirathaa Enru Solli Avan Arukil Vanthu Thannidam Veelai Pannum Veelanin Veelai Piditthaal. Veelanukku Enna Pannuvathu Enru Puriyavillai. Than Ejamaani Amma Peesumpothee Veelanin Kampu Thaditthu Viddathu. Lungiyai Viddu Eppothu Veli Varuvom Enru Kaatthu Irunthathu. Veeddai Viddu Kilampuvatharku Munnaal Avan Manaivi Raatthirithaan Vara Maaddeenga. Chinnathaa Oru Shaad Adichuddu Pongannu Solli Pudavaiyai Thookki Koothiyai Kaaddinaal . Kilampum Avasaratthil Veelan Naalee Naalu Kutthu Kutthividdu Vanthaan. Aanaal Thanniyai Vidavillai. Ippothu Athai Ninaitthu Paartthaan. Avvalavu Thaan. Veelanin Veel Uruddu Kaddai Pola Aaki Viddathu. Meelum Than Ejamaani Athai Piditthu Uruvukiraal. Veeru Enna Veenum. Veelan Thairiyatthai Varavalitthu Kondu Ejamaani Ammavin Mulaikalai Aval Ravikkaiyudan Seertthu Piditthaan. Avanukku Aacharyam. Kalyaanam Aaki Rendu Varudatthil Than Pendaaddiyin Paachikal Konjam Thongi Viddana. Aanaal Enjamaani Amma Kalyaanaam Aaki Irupathu Varudam Otthum Innum Thongaamal Vaitthu Irukkiraal Pola Irukku Enru Enni Meelum Thairiyatthudan Aval Ravikkaiyai Kayaddinaan. Antha Karuppu Kalar Mupatthi Aaru Ins Braavaiyum Kayaddi Antha Ilaneer Mulaikalukku Viduthalai Kodutthaan. Sivakaamiyo Than Pundai Arippu Thaangaamal Oru Kaiyaal Veelanin Thadi Piditthu Uruvikkondee Maru Kaiyaal Than Pudavai Marrum Pavadaiyai Kayaddi Thookki Poddaal. Antha Naarpathu Vayathu Ejamaani Than Veelaikaaranidam Thaali Kaddiya Kanavanukku Than Pundaiyai Kaadduvathu Pol Kaaddinaal. Veelan Sivakaamiyin Pundaiyai Paartthu Aacharyamum Paravasamum Adainthaan. Karuppu Kalar Pundai. Alakaaka Mudi Valarnthu Irunthathu. Than Pendaaddiyin Aappatthai Vida Ejamaaniyin Pundai Kuraintha Padsham Rendu Madangu Jaasthiyaaka Oppi Irunthathu. Veelaa. Paartthathu Porumaa Enru Siritthu Kondee Keeddaal. Amma Neenga Unga Paniyaaratthai Sooparaa Vechu Irukkinga Enru Veelan Pukalnthaan. Veelaa Unakku Onnu Theriyumaa. Paniyaaratthin Mathippu Athan Paarvaiyil Illai. Athu Eppadi Upayokapadukirathu Enpathil Thaan Irukkirathu. Ulakatthil Ellaa Saamaankalumee Upayoka Paduttha Paduttha Palasaaka Pokividum. Sariyaaka Veelai Pannaathu. Aanaal Intha saamaano Yoos Panna Pannatthaan Sooparaa Veelai Pannum. Pala Varudam Veelai Paartthu Pakkuvappaddu Ippothu Veelanin Veelaikku Kaatthu Irukku Enraal. Antha Ninra Posileeyee Veelan Than Poolai Sivakaamiyin Pundaiyil Theeytthaan. Sivakaamiyaal Porukka Mudiyavillai. Veelaa Vaa Ullee Povom. Ullee Ponathum Un Thadi En Pundaikkul Pokaddum Enraal. Otthu Pala Naal Aachu Sivakaamikku. Intha Maathiri Oru Irumpu Thadi Poolai Paartthavudan Avalaal Porukka Mudiyavillai.
Veelaa Ingee Paaru. Naan Otthu Pala Naal Aachu. Muthalil Oru Murai Un Poolai Nalla Ullee Viddu Kutthi Thanniyai Viddu Intha Thanalai Anai. Aduttha Murai Ninnu Nithaanamaaka Okkalaam Enraal. Amma Neenga Solrapadi Naanum En Poolum Veelai Pannuvom Enru Solli Sivakaamiyin Pundaiyil Than Thadiyai Irakkinaan. Appa Intha Vayathilum Sivakaami Pundai Eppadi Irukku. Konjam Kooda Loos Aaka Villai. Than Pendaaddiyin Pundai Intha Rendu Varuda Kutthukkee Akandu Viddathu. Aanaal Ejamaani Amma Ivvalavu Varudam Otthu Moonu Pillaikalai Petthu Innum Chinna Ponnu Kanakkaa Pundaiyai Irukkamaaka Vaitthukondu Irukkiraal Enru Aacharyapaddaan. Kalyaanam Aaki Pendaaddiyai Muthal Aaru Eelu Maathatthil Oppathu Pola Pundai Irukkamaakavum Daiddaakavum Irunthathu. Irukkamaana Pundaiyil Oppathee Thani Sukam Thaan. Veelan Than Veelaiyai Kaaddi Ejamaaniyidam Nalla Peyar Vaang Veendum Enru Oru Kuriyudan Otthu Kondu Irunthaan. Sivakaamiyo Avan Adiyai Porutthukkondu Amma Appa Ayyo Ahaaahaa Immm Ippadithaan Raajaa Enru Methuvaaka Munakinaal. Aval Munakalai Keedka Keedka Veelanin Thadi Innum Perutthathu. Ayyo Amma Enru Katthinaan. Avvalavuthaan Veelanin Pool Kanjiyai Sivakaamiyin Pundaikkul Peechiyathu. Veelan Poolai Uruvi Aval Arukil Ninraan. Rompa Theenga்s Naal Okkaree Enraal. Sivakaami Peechu Kodutthaal. Nee Ippadithaan Un Pendaaddiyai Thinamum Oppiyaa Veelaa Enraal. Aam Amma. Deyli Avalukku Ol Veendum. Oru Naal Okkavillai Enraal Kooda Moonjiyai Thookkuvaal. r r . | Innikki Ingee Poreen Enru Sonnavudan Avalukku Eemaarram. Pudavaiyai Thookki Kutthu Enraal. Rendu Kutthu Kutthividduthaan Vantheen Amma. Appadi Veri Aval Pundaikku Enraan. Sivakaami Sonnaal Appadi Sollaathee. Penkalin Pundai Aasaiyai Parri Unakku Theriyaathu. Okka Okka Aasai Jaastthi Aakumee Thavira Kuraiyaathu. Ennaiyee Edutthukol. Itthanai Varudam Otthu Irukkeen. Ippavaathu Kuraiyuthaa. Illaiyee. Athunaal Thaan Unnai Kooppiddu Okka Sonneen. Pona Maasam Oru Naal En Kadaisi Naatthanaar Aval Veeddukkaararudan Vanthu En Veeddil Thanginaal. Avalukku Kalyaanam Aaki Rendu Varusamthaan Aachu. Anru Raatthiri Avarkal Roomil Otthukkondu Irunthaarkal Pola Irukku. Paat Room Poyiddu Thirumpi Varumpothu Sattham Keeddu Eddi Paarttheen. Appadaa. Aval Purusanukku Oru Adikku Pool. Antha Sirukki Pundaiyil Otthu Kondu Irunthaan. Antha Kadankaariyo Ennanga Innum Konjam Alutthi Okka Koodaathu. Poochi Pidikireengannu Solraa. Antha Poolai Pundaikkul Irakkinaal Pundai Panaal Aaydum. Antha Alavukku Thadi Pool. Aanaal Antha Mundaikko Antha Pool Poravillai. Appadi Enraal Aval Pundai Aalatthai Kanakku Panni Paaru. Ava Okkarathai Paartthathu Muthal En Pundaiyai Adakkavee Mudiyavillai. Anaal Summaa Solla Koodaathu. Ennamaa Otthaar Theriyumaa Avar. Avar Poolai Paartthavudan Avaraiyee Oru Naal Podanum Pola Irukku Veelaa. Samayam Kidaitthaal Nichayam Avarai Oppeen. Enakkee Ippadi Irukkumpothu Paavam Un Pondaddi Chinna Vayasu Eppadi Okkaamal Irukka Mudiyum. Un Pool Maathirithaan Avarukku Keddiyaa Irukkum. Neenga Aankal Rendu Kutthu Kutthividdu Poyduveenga. Penkal Appadi Illai. Veedikkai Pinju Maathiri Pool Kidaitthaal Athu Avalin Thurathirshdam. Aanaal Unnai Pola Uruddu Kaddai Sunni Kidaitthaal Avalukku Vaalkaiyil Ellaamee Kidaittha Maathirithaan. Panam Kaasu Irukko Illaiyee Athu Patthi Penkalukku Kavalai Illai. Oru Adi Neelatthukku Irumpu Raadu Ponra Sunni Than Pundaiyil Thinamum Raatthiri Irunthaal Athuvee Porum. Elakdrikal Veelai Pannumpothu Oru Pilaasdik Paipai Marra Paippudan Seerkkum Pothu Eppadi Daiddaaka Sorukuvaarkalo Athu Pola Thaan Than Pundaiyil Daiddaa Oru Poolai Sorukinaa Avalukku Poolokatthileeyee Suvarkkam Kidaikkum. Enakku Therintha Orutthi Irukkaa. Avalukku Pundaiyil Mudi Kooda Niraitthu Viddathu. Aanaal Avalaal Thinamum Okkaamal Irukka Mudiyaathu. Ippo Paaru. Naan Ippadi Solla Solla Un Pool Enna Thavi Thavikkirathu. Paavam Veelaa. Athai Thavikka Vidaathee. Athai Edutthu En Pundaiyil Soruki Athukku Makilchiyai Kodu. Poolukku Veeru Onnum Veendaam. Eppothumee Iruddaana Pundai Kukaiyil Kudi Irunthaal Porum. Mindum Sivakaamiyin Pundai Poolukku Kaatthu Irunthathu. Aduttha Muraikku Thaayaaraanaarkal. Rendee Nimidangalil Sivakaamiyin Pundaikkul Veelan Poolai Sorukinaan. Sivakaamiyee Than Kaalkalai Innum Nerukki Kondaal. Athi Veekatthil Veelan Sivakaamiyin Pundaiyil Uluthu Kondu Irunthaan. Avvappothu Mulaikalaiyum Kasakkuvaan. Veelanin Veekatthai Arintha Sivakaami Veelaa Nee Onnum Odi Poy Rayilai Pidikka Povathillai. Konjam Nithaanamaakatthaan Oleen. Intha Aampilaikkalukku Soranthu Irukkum Pundaiyai Paartthaal. Athai Otthu Rendu Nimidatthil Kanjiyai Koddinaal Thaan Thookkamee Varum. Appadi Pannaathee. Nirutthi Nithaanamaaka Okkanum Veenum Veelaa.
Appothuthaan Olin Arumai Perumai Unakku Pulappadum. Methuvaaka Saappiddaal Unavin Rusi Nanraaka Theriyumee Athupola Thaan Methuvaaka Otthaal Olin Inimai Puriyum Otthathin Palanum Kidaikkum. Sivakaamiyin Arivuraiyai Keedda Veelan Konjam Nirutthi Otthaan. Raajathaani Ekspiras Pol Aval Pundaikkul Poy Vantha Veelanin Veel Ippothu Kummidipoondi Paasanjar Pol Methuvaaka Poy Vanthathu. Veelanin Thadikkeerppa Sivakaami Than Munakalai Veliyiddaal. Veelan Konjam Kuninthu Than Pool Eppadi Sivakaamiyin Koothikkul Poy Varukirathu Enru Paartthaan. Than Kanji Marrum Aval Joosaal Nongum Nuraiyumaaka Avan Pool Mithu Poosappaddu Iruppathupola Irunthathu. Avan Jolikkum Poolai Paartthavudan Veelanaan Kandrol Panna Mudiyavillai. Amma Enru Katthikondee Mindum Oru Murai Sivakaami Pundaiyai Roppinaan. Sivakaamikku Santhosham. Irukkaathaa Ennaa. Rompa Naalukku Appuram Okkiraal. Athuvum Than Naatthanaar Pundaiyil Aval Kanavan Viddu Kutthiyathaiyum Aval Munakiyathaiyum Poraathu Enru Adam Piditthathaiyum Paartthu Oppiya Pundaikku Inru Thaan Aakaaram Kidaitthathu. Irunthaalum Aval Sonnaal Veelaa Nalla Okkaree. Aanaalum Intha Avasaram Koodavee Koodaathu. Sari Unnai Naan Purinthu Kondeen. Paravaa Illai. Intha Murai Nee Kilee Padu. Un Mithu Naan Eeri Malaiyaalatthu Pompilaikal Pol Naan Okkareen. Nee Padu Enru Solli Aval Poolai Thudaitthu Viddu Uruvi Palaiyapadi Uruddu Kaddai Pol Aakkinaal. Veelanai Padukka Vaitthu Avan Thodai Mithu Okkaanthu Than Periya Thanga Surangatthai Avan Poolil Irakkinaal. Intha Posil Nanraaka Otthu Palakkapaddaal Thaan Sivakaami Ponravarkalai Thirupthi Panna Mudiyum. Sivakaamikku Intha Pos Rompa Palakkam. Aval Kanavan Poolai Vaaratthu Oru Murai Than Pundaiyaal Theengaay Urippaal. Veelanukku Muthukai Kaaddi Avan Maarpu Mithu Than Kaikalai Vaitthukondu Avanai Than Maarpukalai Amukka Solli Meelee Poy Kila Irangi Antha Kadappaarai Poolai Than Koothiyil Viddu Otthukkondu Irunthaal. Palamaaka Otthaal. Aanaal Avasaramee Illaamal Otthaal. Veelanukku Aval Oppathai Paarkka Mudiyavillaiyee Thavira Aval Kutthum Kutthukalai Vaangi Rasitthaan. Etthanai Varudangal Sivakaami Iravukalai Veesd Pannaamal Otthu Irukkiraal. Appadi Otthu Palakka Paddaa Pundaikku Theriyum Thannai Okkum Pool Eppothu Thanniyai Kakkum. Sivakaamikku Konjam Purinthathu. Veelan Nilaimai Sari Illai. Entha Neeratthil Veendumaanaalum Kanjiyai Kakki Viduvaan. Athanaal Oppathai Nirutthinaal. Than Pundaiyai Avan Poolai Viddu Edutthu Aval Kila Irangi Pin Posai Maarri Kondu Avanukku Mukatthai Kaaddikkondu Mindum Than Koothikkul Avan Poolai Irakki Kondaal. Ippothu Veelan Aval Pundaikkul Than Thadi Poy Varuvathai Paartthaan. Appa Appa. Etthanai Akalamaaka Aval Pundai Virikirathu. Pin Surungukirathu. Naalyee Than Pendaaddiyai Than Meelee Eeri Okka Solla Veendum Enru Mudivu Panninaan. Than Ejamaaniyin Pundaiyil Okkumpothu Than Manaiviyin Pundai Naapakatthukku Vantha Aduttha Nimidamee Ayyo Amma Enru Solli Mindum Veelanin Pool Kanjiyai Peechiyathu. Anru Iravu Ejamaaniyai Nanraaka Otthuviddu Angeeyee Thoongividdu Maru Naal Veeddukku Vanthaan. Avan Pendaaddi Avanidam Pakal Aaddam Poddaal. Avalukku Kadappaarai Poolil Koothi Kondu Theengaay Urikkum Vitthaiyai Katthu Kodutthaan Veelan


text:
Mootummaan abbaa irree, Wayyaanee jibba uummata Oromoo irraa qabuun hidhaa fi ajjeechaan gahuu dadhabnaan yeroo ammaa uummata nagaa mana isaa keessa jiraatu iyyama koo malee mana ijaartan jechuun humna tikaan fi waraanan mana jireenyaa qonnaan bultoota godina addaa Oromiyaa Buraayyuu bakkeewwan addaa Tsarra Tsiyoon,Gafarsaa Buraayyuu, Annee Diimaa fi kaanis mannen qonnaan bultoota 400 ol tahu diiguun hiraarsaa jira. Haala kanaan kanneen qabeenyaa isaanii kana dura dhaabbatanii falman ammoo hidhaa umurii dheeraa garagaraan itti murteessaa jiraachuu Qeerroon gabaasee jira.
jiraachuun beekame.
dhaabbachuu qaba,
uummataa diigaa jirutti Qeerroon maxxanseen wal qabatee akkasuma barattootni Yuuniversitii Finfinnee mooraa keessatti hafanii fi yeroo gannaa baratanis dhimma kanairratti luuca’uudhaan hatattaman mootummaan kana gochaa jiru itti gaafatamummaa jalaa akka hin baanee fi kunis dhaabbachuu akka qabuu fi sababa kanatti namootni mana isaanis dhabanii mana hidhaattis darbataman hatattaman akka
gadhiifaman barruu akkeekkachiisaa mooraa keessatti darbachuu fi sagalee dhageessisuun halkan edaa kan beekamee waan taheef har’a diddaa fi gaaffii barattootni kun kaasaa jiraniin wal qabsiisee mootumman Wayyaanee waraana isaa tamsaasee kan jiru tahuu Qeerroon suuraa diinni qawwee baatee barattootatti duulaa jifuu fi naannoo
Buraayyuttis waraana buufatee jiruun Qeerroon gabaase. Qabeenyaa fi mana jireenyaa keenya irratti olaantummaa qabna jechuun qonnaan bulaan dhaadatanis poolisoota Wayyaaneen butamanii bakka buuteen dhabamaa akka jirus Qeerroon gabaasee jira.


text:
WALITTI DHUFEENYAAF AKKAATAA WALIIN JIREENYA HAWAASA OROMOO.
Walitti dhufeenyaaf Akkaataa waliin jireenya Hawaasa Oromoo.
*************************************
Hamman beeku yoon isinitti hime Hamma beektan natti himtuu laata?.
Tarii hamma murtaa’e garaagarummaa qabaachuus ni danda’a wal fakkaachuus ni danda’a.. yoo wal fakkaateef gaariidha yoo wal hin fakkaatne garuu isinis nutti himaa Aadaa Abbootii keenyaa wal haa barsiisnuu!!
Egaa Ani dhalootaan Gara lixa oromiyaa Godina wallaga Lixaa ti.
Garuu baay’inaan Oromiyaa irra deemee daawwadhee hin agarre .
Baadiyyaattin dhaladhee of bare .
Garuu guyyaa keessa magaalaatti galuyyuu hin daganne jireenya gaarii maatiin koo jiraachaa turan sana.
Egaa walitti dhufeenyaaf waliin jireenyi Saba kamiyyuu akka hawwatu hundi keessanuu ni beektu…
Walitti dhufeenyi Oromoo wantota baay’ee irratti.
INNIS:—-
Aadaa dhaan wal qabatee jira.
Aadaan akkuma beekamu calaqqisiisaa saba tokkoo ti jennee turre.
1:Wal gargaarsa
Wal gargaarsi haalaaf yeroon wal qabatee gosa adda addaa qaba.
-Yeroo gaddaa
-Yeroo gammachuu.
Yeroo Rakkinaa..
1: yeroo dhukkubaa.
1–Yeroo Gaddaa. . Yoo namni tokko boqote (du’e)gargaaruun dirqama.
-namni gaafa du’u guyyaa 9 gaddaaf mana taa’u warri namni duraa du’e sun.. hanga sanatti keessummaa mana sana dhufu darbee naqatanii darbee darbeedhaan achi oolanii namoota mana sana dhufan keessummeessu.
– ollaan jara sanaa hanga namni sun gadda fixatutti ganama,guyyaa,galgala bunaa waan nyaatamu fudhatanii isaan bira deemanii nyaatu.
-Horii isaanii darbeedhaan ijoollee eegsisuuf .
-Yeroo isaan gadda fixatan Hafooshni sun akkuma jirutti wal qbatee hojii isaan ofarkaa qaban dhaqanii gargaaru.
-namni guyyaa gargaarsaa sana irratti hin hirmaanne adabbii guddaatu itti murtaa’a.
2 yeroo Gammachuu. .
Yeroon gamaggamuu cidha, guyyaa dhaloota ijoollee kabajan, guyyaa dhibbeentaa saawwaa kabajan ,fi kkf. .
Cidha
-Utuu guyyaan sun hin ga’in dursanii daasii ijaaruuf wal waamanii bakka cidhi itti geggeeffamu sana babbareechuu
-Hafooshni waan daadhii ykn farsoon itti dhugamu, buddeenni itti nyaatamu,ittoon itti hojjetamu walitti qabuu.
-yoo mucaan ykn maatiin mucaa harka-qalleessa ta’an maallaqa ykn midhaan geessaniifii gumaacha isaanirraa eegamu dirqama ba’uu. Fi kkf
Guyyaa dhaloota ijoollee kabajan.
-Ollaan buddeenaaf ittoo godhatee biratti wal ga’uu.
Keessumaa isaanii kabachiisuu dhaan wal gargaaru.
Guyyaa dhibbeentaa saawwaa kabajan ..
Guyyaan sun guyyaa bàay’ee kabajamu dha nubiratti .
innis akkanatti..
Saawwi 100(dhibba tokko ) gaafa taatu abbaan manaa sangoota gurguddoo qalee garaacha tokko uffatee daadhii fi farsoo naqee daabboon tolfamee mixmixni daakamee qoriin garbuu qoreeffamee uummata kumaan lakkaawwaman waamee goolloo taphachiisaa oola guyyaa sana. Guyyaa sana namoonni bàay’een waan dhufaniif ollaan akka gargaaru dirqama ofirratti fudhata. Eebba gaafa sanaa akkana jedhu…
– dhibbarratti dhibba horaa!
-Kan dhalatte haa guddattu!
Ijaajjitee haa ariitu!
Ciistee haa dhaltu!!!!!
Aannan qabee #Elemtuu tti kennamaaf isa habbuuqqataa (unataa ) eebba isaanii itti roobsu.
Yeroo Rakkinaa. .
Dhalli namaa namummaa dhaan wal qixa garuu akkuma dureessi (sooressi ) jiru hiyyeessi jira eessayyuu. Akkuma kana kan qabu kan hin qabne ni gargaara.
Innis fkn
-namoonni qotiyyoo hin qabne ni jiru yoo waktiin (yeroon )midhaan facaasan ga’u namni kun yoo namaaf qotee ofiif qotachuu kan hin dandeenye ta’e uummata naannoo sanaatu itti bobba’ee qotaaf.
Ammas yoo namni kun dulluma qaba ta’ee ijoollee hin qabu ta’e Haaluma kanaan uummanni irratti hirmaachuun gargaarsa godhaaf.
Yeroo Dhukkubaa. .
-Yoo namni tokko dhuubsate yoo konkaan hin jirrellee sireedhaan baatanii mana yaalaa geessuu.
– ammas qoricha Aadaa Kara karaa akka beekaniin waliif himuu.


text:
Geresu Duki’s hometown Waliso had been the epicenter of the Oromo Protests in December 2015. The following is the story of Dej. Geresu Duki …
—-
Geresu Duki (Garasuu Dhukii) was born in Waliso, in the National Regional State of Oromia in Ethiopia, around 1905; his father was Obbo Dhukii Gulummaa, and his mother Aaddee Warqee Elemoo. Growing up in the Maru locality in Waliso, Geresu Duki was known by the nickname Abbaa Booraa.
By his early thirties, Fit. Geresu Duki became one of the army leaders of the resistance movement against the Italian Fascist colonial regime, which occupied all of Ethiopia, including Oromia, between 1936 and 1941. The Italian Fascist colonial regime converted all the people in Ethiopia to the class of subjects (i.e. second-class citizens) on their own country with the Fascist Italian colonial rulers as the first-class citizens, i.e. those citizens with real political and socio-economic power. All native farmers were subject to be evicted from their land at any time, and the land would then be given to Italian colonial plantation owners to grow coffee and other cash crops; other Italian colonial rulers went on to build factories, luxury homes and shops (such as the ones in areas known as Piaza and Kassanchis in Finfinne/Addis) on their newly acquired land. At the expense of the natives, they showed roads, luxury houses and factories, all owned by the Italian colonial rulers, as their contributions to drive darkness (i.e. poverty and backwardness) out of the dark continent.
During the five-year occupation of Ethiopia by the Fascist colonial regime, any Italian supporter of the colonial regime could go to any part of Oromia (and any other part of Ethiopia) and claim any land of the natives (who had been made subjects) for their own; any native (such as Oromo, Amhara, Sidama, etc.) who opposed the Italian colonial regime’s eviction was shot dead or thrown to prison. Those who protested these unfair living conditions were taken to the streets and murdered summarily in public, or were taken to remote prisons to languish and die. Another Oromo hero Major Abdisa Aga was one of those protesters in Ethiopia who refused to accept the Italian colonial system, and later got caught – he was taken to Mogadishu (then under the Italian colonial rule) and then to Europe. His fight to get his freedom back from the colonial grip exemplifies valor for all mankind.
It was this Fascist colonial regime, that was armed to its teeth with the latest modern weapons of that era, that the ragtag Oromo army of Fit. Geresu Duki fought against in the trenches, on the hills and meadows of the Waliso-Jimma corridor in Oromia as well as in the Omo region in the Southern State in Ethiopia – in cooperation with the British/Allies’ forces in East Africa. At the height of the war against the Fascist colonialism, Fit. Geresu Duki was able to mobilize an army of 55,000 Oromo men and women, including his own son, Tefera Geresu Duki (aged around 15 at the time), to liberate the region spanning from Waliso to Jimma in Oromia, and to the Omo region in Southern State in Ethiopia.
Soon after the completion of the war against the Fascist colonial regime in 1941; however, Dej. Geresu Duki’s decorated and heroic war achievements were found to be threats to the political power of the then imperial regime of Ethiopia. Because of this, Dej. Geresu Duki was banished to remote corners of the country – he spent his years humiliated on the land he helped liberate from Fascist colonialism. He finally died of a suspected poisoning case while he was under house arrest in Adama in the mid 1960’s. In those days, many heroes and heroines were denied recognition for their achievements during the war against the Fascist colonial rule due to the fear of their political influences against the then imperial rule; some like Dej. Geresu Duki were banished and lived the rest of their lives humiliated; others like Dej. Belai Zelleqe of Gojjam were executed summarily.
The following is an Afan Oromo biography of Dej. Geresu Duki.
Garasuu Dhukii (Abbaa Booraa)
Garasuu Dhukii abbaa isaa Obbo Dhukii Gulummaafi haadha isaa Aaddee Warqee Elemoorraa Caamsaa 27, 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaas karaa Jimmaarraa magaalaa Walisoo cinaatti kan argamu naannoo Maaruu jedhamutti. Garasuun umrii isaa ijoollummaatti barumsa isaafi jireenya hawaasummaa kanneen birootiin baay’ee cimaa, walii galteerrattis mudaa kan hinqabne waan ta’eef, namoota hunda biratti jaallatamaa ture.
Tapha Garasuun jaallatu keessaa inni guddaan fardaan gulufuudha. Akkuma ijoollee abbaa lafaa naannoo Maaruu, ogummaa fardaan gulufuu, gaachana qolachuu, eeboo darbachuufi, adamoo shaakalaa ture. Abbaa isaa duukaa waltajjii adda addaarratti argamuun akkaataa dubbii barachaa hojiirra oolchuun hunda durse. Ija jabinaafi cimina isaa kanarraa kan ka’e, bifa farda inni yeroo hundaa gulufisiisuu jaallatuun namootaafi hiriyoota isaatiin umrii waggaa kudhanitti maqaan masoo, ‘Abbaa Booraa’ jedhu kennameef. Yeroo dirree waraanaa ture farda adii yaabbatullee, maqaa dhuma kanaan hamma lubbuun isaa dabartutti waamamaa ture. Yeroo tokko mootii Haayile-Sillaaseefi haati warraa isaa giiftii Manan bishaan ho’aa lafa keessaa burqu, isa Walisoo daawwachuuf yeroo deemanitti Garasuun farda isaatiin dura, duraa gulufuun karaa agarsiisaa turuurra darbee uummataafi mooticha duratti ba’uun waa’ee naannichaa haasawaa qalbii namaa hawwatuufi ogummaan guutame taasise. Martuu itti gammadee, ‘Ijarraa hafi; guddadhu,’ jedheen. Ogummaafi ciminni akkasumas, ijajabinni isaa qalbii mootiifi giiftii seenee, faara tolaan akka ilaalamu taasise. Loltummaanis waggoota torbaaf erga tajaajilee booda jabinaafi amanamummaa isaatiin filatamee itti dhiyeenyaan mooticha akka tajaajilu taasifame. Waggoota muraasaaf mootii erga tajaajilee booda, eeyyama mootiitiin loltoota ilma isaanii Asfaawasanitti makame.
Garasuun loltoota Asfaawasan waliin gara Walloo deemuun achirraas Ambaalaagee kan jiran loltoota Raas Kaasaatti dabalamuun Xaaliyaaniitti duulan. Lola bakka Tamben jedhamtu kan Tigiraayi keessaa jirturratti si’a lama geggeeffameefi kan Maayicawurratti (RAAYYAA) geggeeffame keessaatti loltuu diinaa madfifi matarayasii, qilleensarraan ammoo, xiyyaaraan gaasii summii facaasuun lolu jala dhaabachuu waan dadhabaniif kaan dhumanii kaan booji’amanii, kaan ammoo baqatanii lubbuun harkaa ba’anii gara Wallootti deebi’uun karaa Warraa Iluu Finfinnee galan. Haala kana keessatti cimina geggeessummaa isaarraan kan ka’e loltoonni Garasuu dursaa turan.
Kumaalaa Garasuun erga Finfinneetti deebi’ees, osoo wal’aansoofi dadhabbii lolichaa hinjiilin kutannoofi jaalala biyya isaatiif qaburraa kan ka’e, naannoo dhaloota isaa Maaruutti deebi’uun hojii gootummaa itti fufuuf murteesse. Yeroo kana mootii Haayile-Sillaaseen hooggantoota waraanaa hedduu waliin biyya Ingiliziitti baqatan. Kaan ammoo, Xaaliyaaniitti harka kennaan; Gariinis nibooji’aman; kaan ammoo nidhuman. Kun marti Garasuufi gootota muraasa jilbeemfachiisuu hindandeenye. Waggoota shaniif yeroo Xaaliyaaniin biyyicha bulchaa turte keessatti loltuu qopheeffate waliin riphee loluun diina bahaagala dhowwaa ture. Kallattiinis ba’uun diina humna lafoofi qilleensaatiin lolu mo’achaa loltoota hedduu booji’aa, barbadeessaa, kanneen jalaa booji’aman deebifachaa qabsoo hidhannoofi hojii gootummaa itti fufe.
Geggeessitoonni Xaaliyaaniifi baandaan sodaatanii si’a hedduu araaraaf jaarsa erganillee Garasuun gargaarsa uummataafi onnee waan qabuuf shiraafi kiyyoo isaaniitiin qabamuu hindandeenye. Roorrisaan, kan biyya abbaa qabu gabroomfate, baandaan biyya isaa saamsisuun Orma jala kaatu ramacii caalaa isaa gube. Keessummaa uummanni Itoopihyaa Xaaliyaanotaan Finfinneerratti mulluu ta’e ija duraa baduu dide. Guyyaa tokkollee osoo miilla isaarra rasaasaan rukutamee loltoonni harkaa dhumanii kanneen hafan ammoo diina duratti isa gatanii deemanitti, akkas jechuun yaadannoo isaa barreesse. “Ani Garasuudha; hojii koos xumureera; du’us giroo koo miti; kan na yaaddessu garuu Finfinneen bakki ummanni koo irratti dhume bilisa baatee osoo hinargin du’uu kooti,” jedhuun ture.
Haa ta’u malee yeroo marfame sanatti du’a oolee diinoota harkaa ba’uun madaan isaa fayyee loltoota abdii kutuun faca’an walitti qabuun amma dhumaatti lole. Dhumni hojii gootummaa Garasuus lola Jimmarratti Xaaliyaanii waliin geggeeffamedha. Garasuun loltoota diinaa kan jimmaarra buufatan marsuun yaadesse. Loltoota Garasuun hoogganuun marfamuu cinaatti oduun gara biyyaatti deebi’uu mootii Haayile-Sillaaseefi gargaarsi Ingilizootaa waan dhaga’ameef, dhangala’uu dhiigaa malee loltoonni Xaaliyaanii warri naannichaa akka harka kennan taasisee, kutaa biyyaa hunda kanneen qabatanis lakkisanii kaan dhumanii kaanis baqatanii ba’uun Itoophiyaan injifannoo argatte. Kumaalaa Garasuunis, Haayile-Sillaaseefi uummata Itoophiyaa biratti gootummaafi tooftaa lolaa isaaniitiin hundaa olitti dinqisiifatame. Kanarraan kan ka’e, waamicha mootiirraa taasiifameen loltuu isaa Shawaa Lixaa kan qabsoo finiinsaa tureefi, Jimmaan kan bilisa baase mara dhiisee Finfinnee deeme. “Marti namaa ajajaa waraanaa biyyatti ta’a,” jedhee erga innis akkanatti of beeka ture; hojjiin isaas kanaa gadi miti. Mootiin garuu “Biyya Oromoo fudhachuun olaantummaa na dhabsiisa,” jechuun waan shakkeef, bulchaa konyaa Caboofi Guraagee taasisuun mudde.
Barri jireenya Garasuu gabaabbachaa deemte. Jabinaafi gootummaan kan harkaa ba’uu hindandeenyetu itti aggaame. Osuma itti gaafatamummaa isaa ba’aa jiruu soorama ba’uufi dhukubsachuun Garasuu firoottan isaafi uummata isaa yaaddesse. Dhukkuba isaa kana ogeeyyiin biyya keessaa waan dadhabaniif, qabeenyaan isaa hundi gurguramee mucaan isaan Kumaalaa Tafarraa Garasuu biyya Ingiliziitti geessee akka yaalchisu ta’e. Achittiis fayyuu akka hindandeenye waan hubataniif gara biyyatti deebi’uun du’aan wal’aansoo qabuu eegale. Dhukkubni kaanseerii inni ittiin qabame daran itti cimee Waxabajjii 6, 1966 lubbuun isaa dabarte. Seenaan goota Oromoo Kumaalaa Garasuu Dhukii Gulummaa, Maaruutti jalqabee achumatti xumurame.