text: 1GODAI eta Xoossai kiittido qaalaa ubbaa Ermmaasi etayyo odidi wurssidoogaappe guyyiyan, 2Hoshaaya na7ai Azaariyaasi, Qaareeha na7aa Yohanaaninne otoranchcha asai ubbai Ermmaasa hagaadan yaagidosona; "Neeni wordduwaa yootaasa! GODAI nu Xoossai nuuni Gibxxe biidi uttenna mala yootanau, nena nuukko mule kiittibeenna. 3SHin Baabiloone biittaa asai nuna woranaadan woi omooddidi bantta biittaa efaanaadan, neeni nuna eta kushiyan aattada immana mala, nena nu bollan denttidaagee Neeriyaa na7aa Baaruka" yaagidosona. 4Hegaa gishshau, Qaareeha na7ai Yohanaani, ola gadaawati ubbainne asai ubbai Yihudaa biittan de7anau, GODAI eta azazido azazuwaa polennan ixxidosona. 5Ixxidi Qaareeha na7ai Yohanaaninne ola gadaawati ubbai bantta laalettido kawotettatu ubbaappe Yihudan de7anau simmida Yihudaa asaa banttanaara ekkidi, Gibxxe biidosona. 6Qassi kawuwaa naagiyaageetu halaqai Naabuzaraadaani Saafaana na7aa, Ahiqaama na7aa Gadaaliyaara issippe de7ana mala ashshido attumaasata, maccaasata, naatanne kawuwaa macca naata ubbaa efiidosona. Qassikka hananabaa yootiya Ermmaasanne Neeriyaa na7aa Baarukakka efiidosona. 7Hegaadan hanidi, GODAI azazidoogaa ixxidi, Gibxxe biitti gelidi, Xaafinaasa giyo katamaa gakkanaashin biidosona. 8Xaafinaasan GODAA qaalai Ermmaasakko hagaadan yaagiiddi yiis; 9"Gita shuchchata ne kushiyan oiqqa ekkada, Yihudaa asai be7ishin, Xaafinaasan de7iya Gibxxe kawuwaa keettaa geliyoosaappe sintta baggaara de7iya baasuwan mooga. 10Moogada eta hagaadan yaaga; 'Ubbaappe Wolqqaama GODAI, Israa7eela Xoossai hagaadan yaagees; "Taani kiittada, ta ashkkaraa Baabiloone Kawuwaa Naabukadanaxoora ehiissana; ehiissada ha moogettida shuchchatu bollan a kawotaa araataa wottana. Yaatobare i ba kawotaa dunkkaaniyaa a bollan essana. 11I yiidi Gibxxe biittaa olana. Haiquwau de7iyaageeti haiqqana; omooduwau de7iyaageetikka omoodettana; qassi olan haiqqanau de7iyaageetikka olan haiqqana. 12Gibxxe xoossatu keettata i taman oittana; eeqatakka xuuggana, woikko omooduwau ekkidi efaana. Henttanchchai ba calaa maayiyoogaadan, i Gibxxe biittaa maayana. Yaatidi hegaappe saro baana. 13Gibxxe biittan Heliyopoliisa giyo kataman de7iya hawulttiyaa i mentterettana; Gibxxe xoossatu keettatakka taman xuuggana" yaagees' yaaga" yaagiis.


c: text/html

text: 1Nto mii bēsyēēt ake, kōōwut subak :Yēēsu kōōtaab saayeet. Kimii :nkinee chiito ake nyēē kisōnkōchoot :āwut wōlooto. 2Kimii yooto :nkicheek Farisaayeek chēē kimāchē kukas kule yoo kēēsoobso :Yēēsu ām bēsyēētaab Sabaato, +mābākōōyyoong'tēē kōōk. 3Bērē kukas :Yēēsu chiichoo kisōnkōchoot :āwut, kukuur kuchō taay. Yu kāākuchō taay, 4kuteebee :Yēēsu bichoo kule, "Chāmwēēch :kiruutēkyoo /keeyey kiy nyēē karaam ām bēsyēētaab Sabaato, nto kiy nyēē miyaat? /Kiisoobiis, nto /kēēbākākiis?" Mānāāwāl kiy :bichoo. 5Kunyēēr :Yēēsu ānkōōrōōtoot bichoo nyēē kāng'woonchi, kuuyu kimāriirēē :icheek chii. Kumwoochi chiichoo kisōnkōchoot :āwut kule, "Chuul āwut." Kuchuul :chiichoo. Yu kachuul, kukaramiit :āwut. 6Yu kakas :Farisaayeechaa kuu nyooto, kung'ēētyo, bākutuuyo ākoo biikaab Ērōōtē bakusat koowaang'ta Yēēsu. 7Nto mii yoo, kuwēēchi keey :Yēēsu ākoo rubiikyii ākoy tōōliilēētaab Kalilaaya. Kirub :biiko chēē chaang' chēē kikwoonēē komoswookik alak chēbo yēēmēētaab Kalilaaya. 8Kikwoonēē :biiko alake chēē chaang' kiriinkēētaab Yēērusālēēm ām yēēmēētaab Yuuteeya ākoo komoswookik alak chēbo yēēmoonooto. Kikwoonēē :alake yēēmēētaab Itumeeya. Nto alak kukwoonēē yēēmōōsyēk chēē kimii biitēētaab āynēētaab Yoortaan. Kikwoonēē :nkicheek alake yēēmēētaab Tiirō ākoo Sitōōn. Kikwoonii :bichoo bākukāsē kiyēē kimii kuyēyē :Yēēsu. 9Yu kaakuchaang'iit :biiko, kōōyookto :Yēēsu rubiikyii bākuyib mwēēnkēēt, sukung'eet yoo kēēkiikyi keey :biiko, kōōnēētiis kumii kēēbuur mwēēng'. Kuuyu kimii :biiko kāwunuk keey kut kāākuriikyi :Yēēsu tabantaab tōōliilēēt. 10Kiwunuk keey :biiko chēē kimnyoontōōs sukutiiny Yēēsu, kuuyu kikiikōōsoob :Yēēsu biiko chēē chaang'. 11Kimii :biiko chēē kiiyiimē :tāmirmirook chēē miyootēch. Ki yoo kakas :tāmirmiroochoo kimii bichoo Yēēsu, kuyēyē bichoo kukutuny ām taayeetaab Yēēsu ānkōōnchōōyiis kule, "Inyiing' Lekwetaab Yēyiin!" 12Kiker koong' :Yēēsu tāmirmiroochoo miyootēch -mēēboor wōlēē kiwuu :inee. 13Nto mii yoo, kukuur :Yēēsu biiko choo kimāchē, ānkuwēēto keey ākoy lekem. 14Ām bichooto, kukwey biiko taman āk āyēēng', ānkukuurēē chooto Lēbkēēyik. Kimwoochi Lēbkēēyichoo kule, "Kaakweyaak kiibuurtē keey, sikēēbēēsyētootē tukul. +Māāyooktook bōō-āmtootē lōkōōywēk chēē kāroomēch. 15+Māākōōnook mbo kāāmuukēywēēk chēē ōbēbēētēē tāmirmirook chēē miyootēch kung'ēētyēē biiko." 16Bichooto taman āk āyēēng' choo kikwēyē :Yēēsu ku: Simōōni nyēē kitoochi :Yēēsu kaayneet ake kule Bētērō. 17Nto ake ku Yāākōbō araab Sebetaayo ākoo ng'eetaab kaamet Yoowaana chēē kitoochi :Yēēsu kule "Bōnēērkē." (Ibooru kaaynaani kule murēnikaab yiileet.) 18Nto alak ku Antereeya, Filibō, Baatolomaayo, Mataayo, Toomaas, Yāākōbō araab Alfaayo, Taataayo, Simōōni Kananayo, (kiibooru kaaynaani bo Kananayo kule ki murēn nyēbo booryēēt) 19ākoo Yuuta Iskaryoot nyoo kichākuchoomtooy Yēēsu lētuunoo. 20Yu kang'eetee :Yēēsu lekem, kooyeey Kaabernaam. Kirub :biiko chēē chaang' subak kut kimēēmuuchē :inee ākoo rubiikyii kwoomiis. 21Yu kāyityi kaamet ākoo mbo ng'eetaab kaamet :ng'aleechaa, kuba kumāchē bākukwēryoot Yēēsu kuwo kaa, kuuyu /kikēēmwooyē kule kiikubun :mēt. 22Kimii :kāānēētikaab kiruutēk alake chēē kikwoonēē Yēērusālēēm bākukāsē kiyēē kiinēētē :Yēēsu. Kimwooyē :kāānēētichoo kule, "Kookunam chiichi :Bēēlsēbuul nyoo kāāyyoong'iintēētaab tāmirmirook chēē miyootēch. Nyooto nyēē miitē kōōkoochinē nkuruuk chēē kwētēē tāmirmirook chēē miyootēch." 23Yu kakas :Yēēsu kuu nyooto, kukuur kāānēētichoo ankuteebee ām tyoonkōōchēēt kule "Imuuchē :Kibrōkōsyoontēēt kukwet tāmirmirookyii? 24Yoo kaakubchey keey :lukēētaab booryēēt nyēbo kōōrēēt ake, ankubar keey nkit, ibuurtooy ānō :kōōroonoo? Māburyētē? 25Nto yoo kāākutooytoochiin :kayta ake kwaak, mābotē :kayaa? 26Kunyoo, yoo kāākukōōno :Kibrōkōsyoontēēt kāāmuukēywēēk chēē ākwētēē lukēēnyii, mākubot :bāytooyiisyēēnyii. 27Mii :ng'oo nee nyēē imuuchē kōōwut kaytaab chiito nyoo boonto nkuruuk ānkōōnēmunēē tukuukyii? Ākoy kurat chiichoo kurook, nto inēmunēē tukuukyii. 28Ōsōōtyēēchi ng'aleechu: imuuchāktōōs kunyōōchi :Yēyiin kaat biiko ām choolwookātēēng'waa tukul ākoo mbo ām ng'aleek chēbo kōchōōng'nāt choo kiikumwa. 29Nteenee -/mākiimuuchē /kēēnyōōchi kaat chii nyoo kōchōnkyinē Tāmirmiryēētaab Yēyiin. Kunyoo, rataat :chiichoo ām choolwookātēēt ākookoy." 30Kimwooy :Yēēsu ng'aleechu, kuuyu kikōchōnkyinē :bichoo Tāmirmiryēētaab Yēyiin, yu kimwooyē kule kiboonto :Yēēsu tāmirmiryēēt nyēē miyaat. 31- 32Kimii :biiko chēē chaang' kēēruruukyi keey Yēēsu. Yooto, kuyit :kaamet ākoo mbo ng'eetaab kaamet ānkōōyookto /kēēkuurchi Yēēsu kuchō saang', kuuyu kimāmii :bārooyinto wōlēē kiimuuchē kukasee Yēēsu. /Kēēmwoochi Yēēsu kule, "Mii kukuuriing' :koomēt ākoo mbo ng'eetaab koomēt ām saang'." 33Kukētyi :Yēēsu kule, " Moomo anii :ng'oo ku mbo ng'eetaabiya anii :mbo ng'oo?" 34Nto tēē yoo kukasta ānkulē, "Bichu kēēboontē keey chēē mbo ng'eetaabiya ānku moomo. 35Chii ake tukul nyoo yēyē ng'aleek choo māchē :Yēyiin, nyēē ng'eetaabiya anii, cheebiya anii ānku moomo anii."

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Yihudaa Kawoi Yo7aqeemi kawotido heezzantto laitti, Baabiloone Kawoi Naabukadanaxoori Yerusalaame katamaa bolli woraajjidi, he katamaa dooddiis. 2Godai Yihudaa Kawuwaa Yo7aqeemanne Xoossaa Beeta Maqidasiyan de7iya miishshatuppe unddennaagaa a kushiyan aattidi immiis. Immin ikka he miishshata Baabiloone biittan de7iya ba xoossatu eeqa keettaa ehiis; ehiidi ba xoossaa miishshaa minjjiyo keettan wottiis. 3Hegaappe guyyiyan, kawoi Ashifanaaza giyo ba oosanchchatu halaqaa hagaadan yaagidi azaziis; "Israa7eela asaa giddoppe kawo zare gidiyaageetanne gita asatu zare gidiyaageeta doora. 4Doorana yelagati asatettan wottiyoobi bainnaageeta, malanchchata, ai tamaarissikkokka eranau danddayiyaageeta, akeekiyaageeta, eratettai kumidoogeetanne kawuwaa keettan oottanau danddayiyaageeta. Eta Baabiloonetu qaalaanne xifatiyaa tamaarissa" yaagiis. 5Qassi eti hachchi hachchi maana qumainne uyana woiniyaa eessai kawuwaassi ka77ida kattaappenne ushshaappe gidanaadan, kawoi azaziis. Hegaadankka, heezzu laittaa loohidoogaappe guyyiyan, kawuwaa sintti shiiqidi, oosuwaa doommanaadan kuuyiis. 6Doorettidaageetu giddoppe Yihudaa zare gidiyaageeti Daaneela, Hanaaniyaa, Mishaa7eelanne Azaariyaa giyoogeeti de7oosona. 7Oosanchchatu halaqai eta sunttaa laammidi, Daaneela Bilxxaasoora, Hanaaniyaa Sidiraaqa, Mishaa7eela Misaaqa, Azaariyaa Abddanaago giidi sunttiis. 8Daaneeli kawuwaa qumaa miyoogaaninne woiniyaa eessaa uyiyoogan bana tunissenna mala, ba wozanan qofaa qachchiis; qachchidi he qofan maayanaadan, oosanchchatu halaqaa woossiis. 9Woossin he halaqai Daaneela sabbana malanne ayyo qarettana mala, Xoossai oottiis. 10Gido shin, oosanchchatu halaqai Daaneelayyo odiiddi, "Taani intteyyo ha qumaanne ushshaa azazida ta godaa kawuwaayyo yayyais. Inttenaara laggetiya yelagatu som77uwaappe intte som77oi gilqqi beettikko, intte gaasuwan kawoi tana worana" yaagiis. 11Hegaappe guyyiyan, oosanchchatu halaqai sunttin Daaneela, Hanaaniyaa, Mishaa7eelanne Azaariyaa hadaraa ekkida bitaniyaa Daaneeli hagaadan yaagiis, 12"Nuuyyo maanau ataakiltte xalaalaa, uyanaukka haatta xalaalaa immada, nuna ne ashkkarata tammu gallassatun paacca. 13Hegaappe guyyiyan, nu som77uwaanne kawo qumaa miya yelaga asatu som77uwaa xakkaya xeellada, nuna ne ashkkarata neeyyo milati beettidaagaadan ootta" yaagiis. 14Yaagin i hegaa maayidi, tammu gallassaa eta paacciis. 15Tammu gallassaappe guyyiyan, kawuwaa qumaa miida yelagatu ubbaappe payyidinne anqqaridi beettidosona. 16Yaatin, etau battido qumaanne woiniyaa eessaa diggirggidi, ataakilttiyaa immiis. 17Ha oiddu yelagatuyyo Xoossai eraanne ubba qommo xifateenne timirttee geliyo akeekaa immiis. Daaneeli qassi ajjuutaanne aimuwaa ubbaa birshshettaa erees. 18Kawoi yelagati baakko gelanaadan azazido wodee polettin, oosanchchatu halaqai eta Naabukadanaxoora sintti aattiis. 19Kawoi eta haasayissido wode, Daaneela, Hanaaniyaa, Mishaa7eelanne Azaariyaa mala asi eta giddon beettibeenna. Yaatin, eti kawuwaassi oottanau gelidosona. 20Kawoi eta oichchido ai aadhdhida eratettanne akeeka oishan, a kawotettan de7iya shareechchotuppenne murunniyaageetu ubbaappe eti tammu kushe aadhdhidi beettidosona. 21Daaneeli Kawoi Qiiroosi kawotido koiro laittai gakkanaassi oottiiddi gam77iis.


text: 1Abeet Xoossau, neeni nuna aggadasa; nu miixaa menttadasa. Neeni nuna hanqqettadasa; shin ha77i nuukko simma. 2Neeni biittaa qaattadasanne za7issadasa; biittai kokkoriyo gishshau, neeni a za77uwaa bara. 3Neeni ne asaa metuwaa bessadasa; neeni nuna ganddigaarissiya woiniyaa ushshadasa. 4Neeyyo yayyiyaageeti bantta morkkiyaa wonddafiyaappe attana mala, malaataa immadasa. 5Neeni siiqiyoogeeti attana mala, ne ushachcha kushiyan nuna ashsha; neeni nuussi alla. 6Xoossai ba geeshsha sohuwan hagaadan yaagiis; "Taani xoonada Sekeema biittaa shaakkana; qassi Sukkota Dilbbaa likkana. 7Gala7aadee taagaa; Minaaseekka taassa; Efireemi ta huuphiyaa ashshiya qophe; Yihudai ta kawotaa xam77aa. 8Moo7aabi taani meecettiyo kuixaaro; Eedoomi taagaa gidiyoogaa erissanau ta caammaa a bolli wottais; Taani Pilisxxeema xoonada gereerais" yaagiis. 9Gimbbettida katamaakko, tana oonee efaanai? Eedooma gakkanaassi tana oonee kaalettanai? 10Abeet Xoossau, nuna aggidai nena gidikkii? Abeet Xoossau, neeni nu tooranchchatuura olau kiyakka. 11Asa maadoi pattenna gishshau, morkkiyaara olettanau neeni nuna maadda. 12Xoossaa wolqqan nu morkketa nuuni xoonana; nu morkketa yedhdhanai a.


text: 1He gallassi qammi kawuwaa xiskkoi efeennan ixxiis. Hegaa gishshau, kawoi Kawo Taarikiyaa Xaafiyo Maxaafaa ehiidi, hegan xaafettida, kase hanida taariketa ayyo nabbabana mala azaziis. 2Nabbabettida taariketuppe issoi Marddikiyoosi oottidobaa; hegeenne, kawoi de7iyo kifiliyaa naagiya, Bigitaananne Teresha giyo naa77u mureessati kawuwaa woranau maqettido maqquwaa Marddikiyoosi qonccissidoogaa. 3Kawoi, "Yaatin, i hagaa qonccissidoogaassi ayyo imettida sunttatettai woi woitoi aibee?" yaagiis. Kawuwaa ashkkarati zaaridi, "Ayyo aibinne oosettibeenna" yaagidosona. 4Kawoikka zaaridi, "Kawo keettaa kare dabaaban oonee de7iyai?" yaagiis. He wode ba giigissido kocan Marddikiyoosa kaqqanau, kawuwaa oichchana giidi, Hamaani kawo keettaa kare dabaabaa geliiddi de7ees. 5Kawuwaa ashkkarati, "Hamaani hagan de7ees" yaagidosona. Kawoi zaaridi, "Haa gela giite" yaagiis. 6Hamaani geloogaappe guyyiyan kawoi, "Kawoi bonchchanau dosiyo asayyo ai oottanau koshshii?" yaagidi oichchiis. Hamaani, "Kawoi taappe haraa oona bonchchanau dosii?" yaagidi ba wozanan qoppiis. 7Hegaa gishshau, Hamaani kawuwaassi yaagidi zaariis; "Kawoi bonchchanau dosiyo asaayyo kawoi maayido ba kawotaa maayuwaa ehiisso. Qassi ba toggiyo paraa huuphiyankka kallachchaa goxisso. 9Hegaappe guyyiyan, banaara oottiya halaqatuppe issi keehi bonchchettidaagaa xeegissidi, kawotaa maayuwaa a maizzanaadaaninne kawuwaa paran a utissidi, katamaa dabaabaa kessanaadan azazo. Yaatobare he keehi bonchchettida halaqai a sinttan hemettiiddi, 'Kawoi bonchchanau dosiyo urau hagaadan oottees' yaagidi awaajjo" yaagiis. 10Yaagin kawoi zaaridi, Hamaana hagaadan yaagidi azaziis; "Hodde eesuwan dendda! Denddada kawotaa maayuwaanne ta paraa ekkada, ne giidoogaadan Aihudaa Marddikiyoosassi ootta. I kawo keettaa geliyo penggen de7ees. Ne giidobaappe issibaanne ashshoppa" yaagiis. 11Hegaa gishshau, Hamaani Marddikiyoosa kawotaa maayuwaa maizzidi, kawuwaa paraa bollan utissiis. Qassi katamaa dabaaban appe sinttaara hemettiiddi, "Kawoi bonchchanau dosiyo urau hagaadan oottees" yaagidi awaajjiis. 12Hegaappe guyyiyan, Marddikiyoosi kawo keettaa pengge guyye simmidi biis. SHin Hamaani daro azzanido gishshau, ba som77uwaa gullettidi, eesotidi ba soo biis. 13Biidi bana gakkidabaa ubbaa ba keettaayee Zereeshissinne ba laggetussi yootiis. Yootin eti a, "A sinttan neeni kauyyanau doommido ha bitanee, Marddikiyoosi, Aihuda asa gidikko, ne aara eqettada, a xoonanau mulekka danddayakka; tumuppe i nena xoonana" yaagidosona. 14Eti biron hegaa haasayiiddi de7ishin, kawuwaa mureessati gakkidi, Hamaana Asttira giigissido gibiraassi eesoyiiddi efiidosona.


text: 1Issi gallassi, PHeexiroosinne Yohaannisi Xoossaa woossanau uddufun saatiyan Beeta Maqidasiyaa biidosona. 2Yelettoosappe doommidi, wobbe gididi de7iya issi bitanee Beeta Maqidasiyaa geliya asaappe miishshaa woossanau, ubba gallassi daro lo77o giyo Beeta Maqidasiyaa penggiyan wottiyoogee de7ees. 3He wobbe bitanee, PHeexiroosinne Yohaannisi Beeta Maqidasiyaa gelana hanishin be7idi, miishsha eta woossiis. 4Woossin PHeexiroosi Yohaannisaara a tishshi ootti xeellidi, “Nuukko haa xeella” yaagiis. 5Wobbe bitanee etappe aibakko ekkanau qaaqqatidi, etakko xeelliis. 6SHin PHeexiroosi a, “Tau miishshi baawa; shin taassi de7iyaabaa taani neessi immana; Naazireeta Yesuus Kiristtoosa sunttan denddada hemetta” yaagiis. 7Yaagidi, wobbe bitaniyaa ba ushachcha kushiyan oiqqidi, pude denttiis; sohuwaarakka a tohoinne meeshi meqettai minni aggiis. 8Bitanee pude guppidi, denddi eqqiis; yaanne haanne hemetaa doommiis. Hegaappe guyyiyan hemettiiddi, guppiiddinne Xoossaa galatiiddi, etaara issippe Beeta Maqidasiyaa geliis. 9I hemetettishiininne Xoossaa galatishin, asai ubbai a be7iis. 10Be7idi, miishsha woossanau daro lo77o giyo Beeta Maqidasiyaa penggen uttidaagee a gididoogaa akeekiis; i hanidobaa be7idi garamettiis. 11Bitanee PHeexiroosanne Yohaannisa oiqqi uttidaashin, asai ubbai garamettidi, Solomona baranddaa giyoosan issippe etakko woxxiis. 12PHeexiroosi asaa be7ido wode asaassi yaagiis; “Israa7eela asatoo, aissi hagau garametteetii? Woi aissi nuna tishshi ootti xeelleetii? Nuuni nu huuphe wolqqan woi Xoossaa milatiyoogan ha bitaniyaa hemetissidobaa intteyyo misatii? 13Abrahaama Xoossai, Yisaaqa Xoossai, Yaaqooba Xoossai, nu aawatu Xoossai, intte aatti immidoogaa PHilaaxoosi birshshanau qoppi uttidaashin, intte a sinttan, 'Nuuni a erokko' giido ba Na7aa Yesuusa bonchchiis. 14SHin intte geeshshaanne xilluwaa, 'Nuuni a erokko' giidi, shemppuwaa woridaagaa a gishshaa inttessi birshshanau PHilaaxoosa woossideta. 15De7uwaa immiyaagaa intte worideta; shin Xoossai haiquwaappe a denttiis; denttidoogaassi nuuni markka. 16Ha wobbe bitaniyaa Yesuusa sunttaa wolqqai minttiis; intte be7iyoogeenne eriyoogeekka i a sunttan ammaniyoogan oosettiis; ha intte ubbaa sinttan a hagaadan payya oottidaagee, Yesuusa i ammaniyoogaa. 17“Ha77ikka ta ishatoo, inttekka inttena kaalettiyaageetuugaadan, erennan oottidoogaa taani erais. 18SHin Xoossai hananabaa beni yootiya ubbatu doonan, 'Kiristtoosi waayettana bessees' yaagidi yootiis; ba yootidoogaakka hegaadan poliis. 19Simmi Xoossai intte nagaraa xaissanaadan, Godaa matappe ayyaanaa minotettaa wodee intteyyo yaanaadaaninne Xoossai Yesuus Kiristtoosa kase intteyyo doorettidaagaa yeddanaadan, intte nagaraappe Xoossaakko simmite. 21Xoossai hananabaa yootiya ba geeshshatu doonan benippe doommidi haasayidoogaadan, ubbabai ooraxxiyo wodee gakkanaassi, Yesuusi saluwan gam77anau bessees. 22Muusee, 'Godai Xoossai tana denttidoogaadan, intte zariyaa giddoppe intteyyo hananabaa yootiyaagaa denttana; intte i giyoogaa ubbaa siyite. 23He hananabaa yootiyaagee odiyoogaa siyenna asi ooninne asaa giddoppe shaahettidi xayo' yaagiis. 24“Qassi Sameelappe doommidi, appe guyyiyan hananabaa yootiyaageeti ubbati, ha wodiyaabaa yootidosona. 25Intte hananabaa yootiyaageetu naata; qassi Xoossai Abrahaamassi, 'Sa7an de7iya asaa ubbaa taani ne zerettaa bagaara anjjana' yaagidi nu aawatuura maacettido maachchaa naata. 26Xoossai inttena ubbata intte iita ogiyaappe guyye zaaridi anjjana mala, ba ashkkaraa denttidi, intteyyo koiro yeddiis” yaagiis.


text:
Dr. Abdulsemed Mohammed
Afaan meeshaa walqunnamtiiti; mallattoo eenymmaatiisi. Akeeka barruu tanaatiif meeshaa walqnnamtii tahuu isaa haafuulleeyfannu. Meeshaa walqunnamtii hoggaa jennu moggaalee lama walitti fida; akka riqichaati isaan tajaajila jechuudha. Kanas bifa lamaan jechuunis: dubbiifi katabbiidhaan tajaajiluu dandaya. Dubbiin sagalee ykn qooqa qofaan gargaaramanii walitti dubbatanii ykn haasawanii hariiroo walhubantiidhaan xumuramtu qabaachuudha. Haaluma kanaan qubee walitti diranii waan katabbii jennuuniin wal qunnamtii akkasii qabaachuun hindandayama. Afaan kamuu karaalee lameen himaman kanaan hawaasa isaa akka tajaajilu shakkiin hinjirtu. Garuu, ar’allee afaannan baay’eetu sadarkaa dubbii qofatti hornagamee hafee jira. Kanneen gara katabbiititti dhawaataan tarkaanfachaa jiranis muraasaa miti. Afaannan sadarkaa afaan dubbii qofatti bara dheeraa turan keessaa, tokko, Afaan Oromooti. Ragaalee qabnurraa akka hubannutti afaan Oromootiin katabuun erga eegalame hinturre: umriidhaan yoo himne bardhibbee lamaafi cinaa qofa. Qabsoo garasiin godhamte dheertuudha; gufuuleen mudatees baay’eedha.
Akeekni barruu tanaa seenaa barreeffama afaan Oromoo bifa gabaabaadhaan dhiheessuudha. Afaan tokko afaan katabbii tahe jechuun mallattoolee sagaleelee afaan sun keessa jiran bakka bu’an moggaafatee sirnaan walfaana tarree galchee barruu dhaamsa ittiin dabarfatu ittiin tolchuun dandayame jechuudha.
Mallattooleen afaan tokko ittiin katabuuf mogaafaman waliigalatti QUBEE jennaan. Qubeen afaan tokkoo mallattoolee sagaleelee afaan sun keessa jiran guututti bakka bu’an of keessaa qabaachuu qabdi. Fakkeenyaaf, Afaan Oromoo sagaleelee SODDOMA qaba; soddomman kanarraahi ijaarama jechuudha. Qubeen afaan tokkoof moggaafamtu tan sagaleelee afaan sunii sirriitti bakka buutee laaftutti ittiin barreessuu nama dandeessiftu tahuu qabdi.
Gara akeeka barruu tanaatti ceehuu dura, ifaajee Afaan Oromootiin barreessuuf godhamte ilaalla. Ragaan harkaa qabnu akka mul’isutti kitaabni duraa Raayya keessatti bara sheekoota Aanniyyi fi Daanniyyi keessa katabame. Kitaabban sun kitaabban manzumaati. Faaruu Rabbiitiifi kan ergamaa Isaati of keessaa qaban jechuudha. Kitaabban sun qalama dibeetaan tuqachaati harkaan barreeffaman. (qalamni gaafasii gobeensa fiinxi qaraa jechuudha). Qubeen ittiin barreeffamaniis qubee Arabaati. Qubeen Arabaa seera dheerina, gabaabina, laafinaafi jabeenya sagalee mul’isan qajeellotti qabdi. Sababa kanaafis namni Afaan Arabaa dubbisuufi katabuu beeku Qubee Afaan Oromoo dafeeti barata; katabuufi dubbisuus laaftutti qomatti galfata. Qubeen Arabaa tuni immoo, Afaan Oromootiif hanquudha. mallattoolee sagaleelee afaan Oromoo baay’inaan 6 (jaha) tahan bakka bu’an of keessaa hinqabdu. Isaanis: c, ch, dh, g, ny, ph [q x ?] hinqabdu jechuudha. Isaan kanaaf mallattoolee jiranirratti waa dabalanii mallattoo hahhaaraya itti tolchuun hindandayama. Meeshaalee katabbii afaan Arabaatiif tolfamaniin afaan Oromoo katabuun ykn maxxansuun hindandayamu. haatahu jennee yoo itti seennelle waan baay’ee feesisa: meeshaalee barruutiifi kan mana maxxansaa bifa haarayaan qoranii tolchuu, maallaqa guddaa dhimma kanaaf barbaachisuus diinnagdee biyyaa agabsanii garasitti ramaduu, hundaa’ol immoo mootummaa dhimma kana akka dantaa ofiititti fudhattee hojiirra oolchuuf qaamaa qalbiidhaan sossootu aangoorra jiraachuun dirqama taha. Kanaafuu ifaajeen garasiin godhamaa turte hundi hawwii milkiidhaan wal hingarre taateeti hafte.
Tattaaffiin itti aantu warra kiristaanaatin godhamte. Toora xumura bardhibbee 19ffa pirotestaantoonni warra Orophaa “Macaafa Qulqulluu” gara afaan Oromootti hiikanii maxxansiisuu fedhan. Hojii suniifis Oromticha Oniisimos Nasiib (Abbaa Gammachiis) jedhaniin muudan. Anisimoos Nasiib teessoo isaa magaalaa Asmaraa biyya Ertiraa godhatee Macaafa ulqulluu Afaan Amaaraatirraa gara afaan Oromootti hiikee bara 1886 keessa achumatti maxxamfames. Kitaabni sun “Macaafa Qulqulluu” jedhama. Kan hiikees “Anisimos Nasiib, nama biyya Oromoo” jedha. Qubee Saabaatiin barreeffame. Qubeen Saabaa tanuma Afaan Amaaraatiifi afaan Tigree ittiin barreeffamtu tana. Qubeen tuni sababoota lamaaf afaan Oromootiif mijjooma hinqabne. Sababni tokko, seera dheerina, laafina, gabaabina fi jabeenya sagalee mul’isu hinqabdu. Sababni lammadaa, dubbachiiftoota “vowels” torba qofa qabdi; afaan Oromoo immoo, 10 qaba; kurnanuuti barbaada. Torban qubeen saabaa qabdu keessaahis lama sagalee afaan Oromoo waliin wal hingitan. Kanaafuu, qubeen Saabaatiin Afaan Oromoo katabuun hindandayamu.
Tattaaffiin Sadaffaan tan qubee Laatiiniin godhamte taati. Tanas bakka lamatti qoonnee laalu dandeenya. Tokko kan Lola addunyaa kan lammaffaatiin dura taheefi kan Lola lammaffaa keessaafi achiin boodaati taha. Tattaaffiin duraa ammas tanuma warra Orophaa (France, German, Italy) fedhii amantii babal’isuu qabaniin godhamte taati. Kitaabban xixiqqaa amantii mataskaana pirotestaantii ykn kan kaatolikii barsiisan qubee Laatin tanuma afaan faransaa, afaan Jarman ykn afaan Xaalyaanif moggaafaman jijjiirama tokkollee osoo itti hingodhin Afaan Oromoo ittiin kataban. Seera afaan isaaniitiin afaan Oromoo barreessuu yaalan. Rakkoolee gararreetti gara dheerina, gabaabina, laafina fi jabeenya sagalee jennee ibsine sun qaban. [sagalee takka qubee adda addaa tin bakka buusuu fkf ny —> gn, …]
Kan itti aanu tattaaffii Lola Addunyaa kan Lammaffaa keessa taate taha. Kuni gadaa qubee afaan Oromootiif aduun baate, gadaa qormaata karaa saayinsii afaaniitiin maalummaan afaan kanaa sirnaan itti hubatame jechuu nidandeenya. Tattaaffii ogeeysa saayinsii afaanii Martin Moreno warra biyya Xalyaaniitiin godhame taha. Kitaaba saa kan mataduree “Gramatica della Lingua Galla” jechuudhaan moggaasees bara 1939 keessa maxxansiise. Nama yeroo duraatiif xiinsaga (phonology), xiin-unkaa (morphology) fi walfaanoommii jechootaa qajeellotti hubate waan taheef gadaa suniin “Gadaa Moreno” jedhee yoon moggaase dogongora hintahu.
Qubee MARTIN MORENO
’ A B C Č D Ḑ0 E F G H I J K L M N Ñ O H Q R S Ṧ T Ṭ U W Y Z
Lola addunyaa kan lammaffaa booda haala ilmaan biyyaa barnootaaf gara biyya alaa itti imaltaawaniitu dhalate. Akkaataa biyyaa itti bahaniin immoo,murnoota lamatti qodaman. Murni tokko warra hiree barnootaa bifa qaari’aatiin (scholarship) ykn motummaadhaan ergamanii biyya alaatti deemani. Jarri kuni warra barnoota sadarkaa lammaffaa biyya eessatti fixatanii digrii duraatiif alatti imaltaawan ykn kanneen digrii duraa qaata biyya keessatti univarsitiirraa eebbifamanii digrii Maastersiitiif ykn Doktaraatiif deeman of keessaa qaba. Isaan kuni biyya itti deeman, universitii itti baratan, maal akka baratan, yeroo hammam keessatti barnoota sun akka xumuran, maallaqa ittiin jiraataniifi meeqa akka argatan beekaniiti roophilaadhaan gara biyya itti baratan sunitti imaltaawan. Jarri kun yeroo baay’ee gara biyyoota Orophaa ykn gara Ameerikaati dhaqan. Garri caalu, Ilmaan Amaaraa haa tahan malee, ilmaan sabootaafi sablammiilee birootis hammi tokko hinjiran.
Barattoonni hiree tana argatanii barnootaaf gara Orophaa dhaqan barnoota qofa osoo hintahin nashaaxa siyaasaatis hinhoratan. Siyaasaa gara bitaatti conqoltutti waan amananiif bitaaleeyyii yaada maarkisistii ykn sooshalistiitiin masakamuufi biyyaas ittiin maskuu kajeelan tahan. Isaan kuni, dura Waldaya Barattoota Tophiyaa kan Orophaa jechuun beekkamu ijaarratan. Ilmaan Oromoo miseensoota waldaya kanaa tahan keessaa, kanneen Afaan Oromoo gara afaan barruutitti akka tarkaanfatu hawwaniifi hawwii tanaas dhugoomsuuf hojii nama boonsitu hojjetaniifi seenaanis dagachuu hinqabneetu jira. Isaan kuniis Haylee Fidaatiifi Abdullaahi Yuusuf turan. Kufiinsa Haylesillaasee booda kan qooda guddaa qabu Haylee Fidaati. Qubee Martin Moreno fudhatanii jijjiirama xiqqaa itti godhuudhaan ittiin barreessuu jalqaban. Qubeen isaaniitiis kunoo tana. Qubeefi seera Martin Moreno lafa kaayetti jijjiirama xiqqaa itti godhaniiti kunoo qubee kanatti aantuun as bahan:
A B C Č D Ḑ E F G H I J K L M N Ñ O H Q R S ṧ T Ṭ U W Y Z
Warri Orophaa kuni garuu, waa lama dagatan. Laageen (’) tan namni garii hudhaa ykn hamzaa jedhuun phoneme (dhamsaga) of dandeesse tahuu dagataniiti keessaa hanqisan. Qabxiin lammaffaan Qubee tanaan biyyatti galanii ittiinis barreessuuf hiree yoo argatan makiinaan barruutiifi manni maxxansaa kanaaf qophaawan jiraachuu dhabuudha dagatan. Akkasiinuu qubee tana lafa hinkeenye. Bara 1973-1974 keessa kitaabban lama biyya Jarmanitti maxansiisan. Matadureen kitaabban lameenii: tokko Hirmaata Dubbii Afaan Oromoo kan jedhu yoo tahu kaan immoo Bara Birraan Barihe jedha. Kitaabni duraa, akkuma maqaan isaatuu himutti kitaaba seera afaaniiti. Seera afaanii kan bu’uraa bifa gabaabaadhaan dhiheessa. Kitaaba kana qopheessuurratti maqaan baay’ee dhawamu Haylee Fidaa haatahu malee, jarri kaanis qooda hinqaban. Kan Bara Birraan Barihe jedhu immoo, roorroo sirni nafxanyaa ummatarraan gayu bifa diraamaatiin dhiheessa. Kitaabban lameen kuni jabeenya fi laafina, dheerina fi gabaabina sagaleelee afaan Oromoo yeroo duraatiif qajeellotti adda baasanii mul’isan waan tahaniif seenaa barreeffama Afaan Oromoo keessatti bakka guddaadha qaban. Jarri kitaabban kana qopheesse kuni kufiinsa mootummaa Haylesillaasee booda, dhaaba siyaasaa “MEISON” jedhu moggaafatanii gara biyyaa deebi’an. Maqaan “MEISON” Kottoonfii maqaa Afaan Amaaraatiin dhaaba saaniitiif moggaafataniiti (“Mellaa Itiyoophiyaa Soshalist Niqinnaaqee”) Afaan Oromootti (Sochii Soshalistii Idil Tophiyaa) jechuudha.
Yoos sochiin ABO tiis qaata jalqabde. Hoggansa Elemoo Qilxuutifi Jaarraa Abbaa Gadaatiin qabsoon hidhannoo dhandhaaramte. Waraanni ijaaramuus barnoota siyaasaa, leenjii lolaatiifi barnoota qalamaa akka argatu, barnoonni kuniis afaan Oromootiin akka kennamu murteeffame. Kanaafuu, Qubee warri MEISON fide guutumatti fudhatan. Makiinaa Barruutiin barreessuuf immoo, makiinaaleen qubee tanaaf qoramanii tolfaman hinjiran. Makiinaan jirtu tanuma afaan Ingiliizii qofa. Makiinaan Afaan Ingiliizii Qubee Haylee Fidaa ittiin barreessuuf hinmijjooytu. Barkoo ykn baallaa xixiqqoo mallattoolee garii gararreerra (gubbaarra) jiran harriiqqaadhaan bakka buusanii barreessuu jalqaban. Kuniis golollee waraqaa ooftu oliifi gad qabuudhaan harriiqqaa ykn qabxii itti godhuu dirqama tahe. Kuniis tarree yaa’a barruu jallisuufi barruus buburreeysuu fide. Yeroo dheertuu fudhachuu malee rakkoon barruu fokkiftu mul’achuun dhimma furmaata saffee itti barbaadan taate.
Gaafas kitaabni “ Fura Afaan Oromoo” kan Sheek Mahammad somaaliyaarraa hulluuqee gara biyya teenyaa seenuu haahimamu malee, harka namayyuu gayuu hindandeenye. Garuu, makiinaa barruu tan biyya keessa jirtuun rakkoo malee ittiin barreessuun akka dandayamu hoggaa dhagayan barbaachaaf karaa bu’an. Dr. Mahammad Rashaad qunnamuun dirqama tahe. Akkasitti booddee magaalaa guddittii biyya Soomaaliyaa moggaasatti wal qunnamanii haasawaafi marii booda Qubee Dr. Mahammad Rashaad fudhatanii ittiin fayyadamuu jalqaban. Qubeen ar’a manbarnoottan keessatti ilmaan Oromiyaa ittiin barataniifi waajjiroota Oromiyaa keessattiis ittiin hojjetan qubee suni. Qubeen sun kitaaba mataduree “Fura Afaan Oromoo” jedhuun bara 1969 keessa dura harkaan barreeffameeti ganna lama booda yeroo duraatiif maxxamfame. Namni kana barreessees Sheek Dr. Mahammad Rashaadi. Qubee Afaan Oromoo bifa arra qabdu kana Sheek Mahammad Rashaad Abdulleetu itti abbaa. Kanatti aansee Sheek Rashaad eenyu akka tahan beekuuf akkaataa biyyaa itti bahaniifi maal akka hojjetan seenaa isaanii hamma tokko dhiheessuun yaala.
Sheek Mohammed Radhaad Eeenyu? Akkamiin Qubee Tolchutti Seenan?
Oromoota barnootaaf biyya alaa dhaqan keessaa, murni lammadaa warra fedhii barnotaaf qabaniin ka’anii ofumaan daangaa qaxxaamuranii biyyaa bahan of keessaa qaba. Jarri kuni mootummaa isaan afeertee qaariyaa isaaniif baaftees tan irraa kafaltee isaan argitees hinjirtu. Ka galaa (sinqii) qabu gala saa baadhatee, kan hinqabne immoo, dhoortoo kadhachaa miilaan daangaa biyyattii tarkaanfatanii, dura gara biyya ollaa dhaqan. Barnoota barbaacha biyyaa bahuu malee, maal akka baratan, biyya tamitti akka baratan, yeroo hammamiif akka baratan, maallaqa qubsumaaf, nyaataafi uffataaf barbaachisu hinqaban; eebyurraa akka argatanis himbeekan. Kanneen haala kanaan afaan bineensaa bu’anii, dhukkuba hamaadhaan qabamanii ykn beelaafi dheebuudhaan du’a mudatanii karatti hafan baay’eedha. Kanneen lubbuun isaanii eewalamte keessaa, garii hiree barnootaatin wal dhabanii biyya ollaa miilli saanii dura ejjete sun qubachuufi mu’oya (kuulii) dalagachaa of jiraachuisuuf dirqaman. Muraasa imala isaanii itti fufanii fagaatanii deemanis biyyoota Baha Jiddugaleysaa gayaniiti imala saanii xumuran. Warri haala kanaan biyyaa bahan hundi muslimoota sabaafi sablammii garagaraatirraa dhalatan tahuu isaanii beekuun gaariidha. Oromoota hiree akkanaatiin miilaan biyyaa bahanii fedhii barnootaaf qaban argatanii sadarkaa digrii duraatiifi tan lammadaa argachuudhaan eebbifaman keessaa, tokko, Dr. Muhammad Rashaad Abdullee ti.
Sheek Muhammad Rashaad Baha oromiyaa, Godinaa Harargee Dhihaa, Koonyaa Carcar Laga Arbaatitti dhalatan. Hoggaa Umriin barnootaaf geeyse barnoota amantii Islaamaa abbaa saanii jalatti barachaati guddatan. Dr. Muhammad Rashaad barataa faxina turan. Kanaafuu, barnoota bu’uraatiifi kan sunitti aanu yeroo gabaabduu keessatti xumuran. Kana malees, sabboonaa roorroon sabni Oromoo sirna nafxanyaa jalatti mudate isaan anaannachiiftu turan. Hoggaa umriidhaan dardarummaa guutan waahila isaanii tokko wajjiin miilaan Laga Arbaatii ka’anii, dura magaalaa Ciroo gayan. Achirraahis tirachaa magaalaa Harar gayan. Waan Ciroofi Hararitti argan laalchisee bara 1992 keessa yeroo duraatiif gara biyyaa hoggaa dhufan gaaffii fi deebiin godheef keessatti akkana jedhan: “Hoggan magaalaa ciroo gaye, ashkara Amaaraa kan ‘irgiccaa’ dhiituun arke. Magaalaa Hararittiis waanuma akkasiitiin arke. Yoo anaatii ashkarri Oromoo miidhu bakkuma lameen kana jira. Kanaafuu anaafi waahilli kiyya biyyaa baanee biyya Islaamaa dhaqnee rakkoo sabni keenya qabu itti himnee hidhannoo akka nuuf kennan kadhanna. Achirraa hidhannee bombii harkatti qabannee tokkoon keenya gara magaalaa Harar, tokko ammoo, gara magaalaa Ciroo sunitti deebinee yeroo takka kessatti Ashkaroota bakka lameenuu jiran bombiidhaan daaraa gooneeti saba keenya bilisoomsina” jedheetiin yaade. Yemmuu biyyaa bahaniis akeeka lama qabaachaati turan. Akeekni duraa barachuu yoo tahu kan lammadaa biyyatti deebi’anii diina saba miidhu murruq godhuudha.
Biyyaa ka’aniiti miilaan dura Jibuuti dhaqan. Achirraa dooniidhaan Yaman seenan. Yamanirraahis miilaani Su’uudiyaa dhaqanii magaalaa Madiinatul Munawwaraa qubatan. Hamtuun amna dheeraa kana keessatti qunnamaniis baay’ee nama sodaachifti; lubbuu Rabbi eewalami jedheen qaban malee, nama umriidhaan turee as gayu tahuun akka jabaadha. Yeroo hamma tokkoof Su’uudiyaa taa’aniiti booddee gara Suuriyaatti deeman. Achitti barnoota saanii yoo xumuraniis xalayaa ragaa takkaan malee geggeeffaman. Yoos gara Misratti qaceelanii Universitii Al Azharitti galmeeffaman. Achitti Digrii Duraa, itti aanseetis Digrii Lammaffaa argachuudhaan eebbifaman. Barnoonni baratanis guddichi (major) barnoota amantii haatahu malee, barnoota hawaasaa (Sociology), xiinqalbii (Psychology), Manxiq (Logic), xiinqoonqa (linguistics) barataniiti jiran.
Dr. Muhammad Rashaad hayyuu hayyummaa saa beekkoomsaan mirkaneessa qofa miti. Sabboonaa hojiidhaan maalummaa saa mul’iseesi. Universitii Al Azhar kutaa afaanii keessa damee afaannan alagaa itti barsiifamuutu jira. Afaannan achitti barsiifaman keessaa, tokko, afaan Amaaraati. Dr. Rashaad suutatti itti dhihaatanii dubbiin dhugaa tahuu hoggaa hubatan seerumaani “Afaan Oromootis nuu naqaa” jedhanii gaaffii saanii dhiheeffatan. Gaaffiin saanii hoggaa fudhatama dhabde “Maalif” akka didamte gaafatan. “Afaan Oromoo Qubee hinqabu; kanaaf dinne” jechuudhaan deebii laataniif. Haalli kuni hayyicha kana garamitti akka bobbaase tilmaamuun nama hindhibu. Gadaan achiin duraa tanuma ofiif barachuuf itti tattaafatan turte; tan achiin boodaa immoo, saba saa barsiisuuf tattaaffii adda citii hinqabne itti jalqabani. Afaan Oromoo qubee hinqabu; qubee dhabuun kabajaa afaannan biroo argatan isa dhabsiisuun hedduu itti dhagayame. Qubee qabaatee afaan ittiin barreeffamu tahuu akka qabu itti amane. Dirqama kana ofitti fudhatee tarkaanfii saa jalqabe. Tattaaffii Sheek Bakrii Saphaloo qubee Afaan Oromoo uumuudhaan godhaniifi sheekkaniifi darasoota faana Aanniyyiifi Daanniyyi bu’uudhaan Qubee Arabaatin Afaan Oromoo barreessan qoratanii tolaafi gufuu qaban adda baafatanii hubachuu jalqaban. Ulaagaalee barbaachisoo fi murteessoo jedhaniin hunda madaaluu itti fufan. Ulaagaaleen kuniis:
- Mallattoon filatamtu tan sagalee Afaan Oromoo sun guututti bakka buutu tahuu,
- Namni qubee sun barsiisu laaftutti argamuu; bakkayyuus jiraachuu.
- Makiinaaleen ittiin katabaniifi ittiin maxxansaniis lafa jiraachuu
Ulaagaalee sadeen kanaan Qubee lameenuu hoggaa madaalan lameenuu fullahuu ykn bakka gayuu hindandeenye; lameenuu hinkufan.
Qubeen Arabaa ulaagaalee sadeenuu guutuu hindandeenye. Gara mallattootiin afaan Oromootiif hintaatu; hinhanqatti. Mallattoolee sagaleelee Afaan Oromoo jahaaf bakka bu’uu dandayan hinqabdu. Mallattooleen jahanis kanneen akkaataa ammaatti kataban kana: “G, C, CH, DH, NY, PH” . Hanquu tana ibsuuf fakkeenyuma Dr. Rashaad natti himanin dhiheessa. Hima akkanatti barreessinu kana “Dhagaa caphsii cirracha nyaadhu” qubee Arabaatiin barreessuun hindandayamu. Jijjiirama tokko tokko itti godhuudhaan sagaleelee tana akka bakka bu’an gochuun hindandayama. haatahu immoo, makiinaan akkasitti qoramtee tolfamte lafa hinjirtu; beekaan beekkoomsa kana qomaa qabaatee yoggasumatti barsiisuu dandayuus hinjiru. Kanaafuu, Afaan Oromoo ittiin barreessuuf filachuus moggaafachuus hindandeenyu.
Hayyoota Oromoo kanneen Afaan Oromootiif qubee qoranii qopheessuuf tattaaffii godhan keessaa, kan duraatiifi guddichi, Sheek Bakrii Saphalooti. Qubeen Saphaloo qubee ajaa’ibaati. Qubee takkittiin Afrikaa keessatti dhalattees isii tana. Qubee ilma Oromootiin qoramtee Oromiyaa keessatti dhalatte tahuu isiitiin malees, qubee saba Oromoo saba qubee ofii qabu taasifte waan taateef ayaa hundi keenya ittiin boonnu, tan yaadqalbii sabaa ar’aas jajjabeeysituufi niis dagaasituun jedha. Asirratti waa himee taruun fedha. Qubeen Saabaa Qubee biyya Yamanitti dhalattee warra Habashaatiin gara Afrikaa as goodaante malee Afrikaa keessatti hindhalanne. Ragaalee baay’ee tarree galchinee dhiheessuus ni dandeenya. Akeekni barruu tanaa garuu, kana miti. Kanaafis kanumaan irra tarree hegere hoggaa feesise itti deebina.
Qubeelee lameenuu tan Arabaatiifi tan Saphaloo gara ulaagaalee lameen irraa boodaatin yoo laalle Arabaatu irra wayya. Kanaafuu Dr. Rashaad osoo Misra jiranuu hamma qubeen irra wayyaa argamtutti yeroodhaaf qubee Arabaatitti fayyadamuu turan. Maluma Aanniyyi fi Daanniyyi jalqabanitti jijjiirama tokko tokko itti godhanii bifa Afaan Oromoo ittiin barreessuuf maltu taasisan. Akkasiinuu harkaan malee, makiina barruutiin barreessuun hindandayamne. Afaan Oromoo qubee qabaachisuuf tattaafachuun isaa akeeka qaba. Akeekni isaatis Univarsitii Al-Azhar damee afaannan alagaa sunitti deebi’ee warra afaan Oromoo Qubee hinqabu jedheen suniin kunoo“Afaan Oromoo Qubee hinqabaa akka ittiin barsiifamu amma nuu hayyamaa” jedhee afaan Omootinis akka barsiifamu gochuudha. “Harki diddaaf deemu daduu hinseenu” jetti Oromoon. Jarri ammas hindidan; tattaaffiin Sheek Mahammad Rashaad Misratti gochaa turees milkaawuu hindhabde. Tattaaffiin Afaan Oromootiif Qubee barbaaduuf jalqabe ammoo, hamilee finiintuufi fedhii cimtuudhaan itti fufte.
GODAANSA GARA SOOMAALIYAA
Oduun biyyaa dhuftu yaada biyyatti deebi’uu jedhu haqanqoorteeti nama keessaa fixxi. Warri ofiin biyyaa bahee, alatti baratee biyyatti deebi’e hiree gaariin isaan hinqunnamne. Garii hinhidhaman; garii achi buuteen isaanii hinbeekkamtu. Sabbaba kanaafis biyyatti deebi’uun akka harka ofiitiin du’aaf dabarsanii of kennuutti hubatame. Malli hafe biyya ollaa dhaqanii biyyatti dhihaatanii jiraachuu tahe. Biyyoota ollaa keessaahis Somaaliyaan irra wayyaa taatee waan mul’atteef garasitti godaanuun dirqama tahe.
1991 1939 1974 1977 1969
AMMAA MORENO HAYLEE FIDAA ABO Dr. RASHAAD
C Č Č C C
CH C C CH CH
DH Ḑ ɗ D DH
NY Ñ Ñ N NY
X Ṭ Ṭ T X
SH Ṧ Ṧ S SH
PH P P P PH
Hubachiisa:
Qubeen ABOn dura ittiin fayyadame kanneen tarree galfaman sun (C, D, NY, S, PH) gararreerraa harriiqqaa ykn sarara xiqqaa qabu. Kan Haylee fidaa ammoo, baallaa qarri lameen ol garagalan ofirraa qaban. Qubeen arra mallattoo “x” tanaan bakka buufamte ammoo, T barreessaniiti qabxii xiqqoo miiljaleerra kaayan.
Dr. Mahammad Rashaadis hamma warra ABOtiin wal hinqunnaman mallattoon qubee arra “X” jennuun tanaaf “TH” katabuudha turan. Booddee marii bal’oo godhaniin qubee Ingiliizii tan lafatti hafte “X” (tan eks) jedhaniin sun maqaa arra qubee Oromoo keessatti qabdu itti moggaasaniiti garri lachuu fudhatee ittiin fayyadame.
Qubee Afaan Oromoo ittiin barreessuuf toltu moggaasuuf biyya keessattiis alattis qabsoo ciccimtuu tu godhame. Qabsoofi tattaaffiin tuniis jijjiirama kufiinsa mootummaa Haylesillaasee booda jajjabaatteeti itti fufte. Mootummaan Dargii Afaan Oromoo Qubee Saabaatiin akka barreeffamu murteessite. Gaazexaa Bariisaa dhuunfaadhaan maxxamfamaa ture ni dhaaltee qabeenya mootummaa tahee akka itti fufu godhe. Gaazexaan Bariisaa dhaloota isiitirraa qubee saabaatiin barreeffamaa turte. Akkasiinuu Bariisaan barruulee qubee Laatiiniin barreeffamanii maxxamfaman fuula gariirratti baasuu turte; hanqina qubeen saabaa qabduufi mijjooma qubeen Laatin Afaan Oromootiif qabdu basaqeeysatti ibsuudhaan dubbistootaaf dhiheessuudha turte. Bara Dargii qubee Laatiiniin barreessuu dhiisii yaaduunuu yakka guddaa ture. Ob. Mahdii Haamid Muudee, editara fi qopheessaan gaazexaa Bariisaa, osoo kana beekuu soda takkaan malee, qubee Laatiniin barreessee akka raabsamtu godhee dhaamsa sun ummataan gayeeti jira. Sababni Dargiin gaazexaa Briisaa humnaan fudhatee mootummaa jalatti akka maxxamfamtu itti godhees kanuma.
Haaluma akkasiitiin wallisaan, sabboonaafi qabsaawaan Oromoo beekkamaan, Dr. Alii Birraa bara 1976-tti akkana jechuudhaan wallise:
A, B……………. jennee-k-kaana;
Tanumaan jalqabna;
Afaanuma keenyaan katabnee-d-dubbifna.
Qubeen Oromoo qubee Laatin akka taatu sodaa malee wallise; kaaseeta maxxanseeti raabse; dhaamsa kanaasummataaf labsuudhaan aantummaa Qubee Oromootiif qabu ifatti ibsee kumaatamoota barsiisee qabsoodhaaf kakaase.
Yeroo sun mootummaan Dargii afaan Oromootiif Qubee Saabaa moggaafte. Kitaabban barnoota bu’uraa ni qopheessite; duula beekkoomsaafi guddinaa jechuudhaan barattoonni biyyattii akka duulanii ummata ijaataniifi barsiisan ni labsite. Hayyootaafi sabboontoonni dantaa Oromootiif anaannatan hundi qubeelee lafa jiran keessaa tan mijjooma qabdu qubee Laatin qofa tahuu barsiisuufi falmachuu isaanii itti fufan.
Dr. Muhammad Rashaad beekkoomsa biyya alaatti baratan saba saaniitiif qooduuf biyyatti deebi’uun harka ofiitiin du’aaf of kennuu itti taate. Misraa deemuun dirqama; malli biyyatti siqanii qubachuuf filmaanni biyya takka qofa tahe. Biyti gaafasitti irra wayyaa Soomaaliyaa waan taateef garasitti godaanaan. Yeroon yeroo J/ Ziyaad Barree mootummaa Abdirashiid Ali Sharmaarkee fonqolchee aangoo itti dhunfate turte. Ziyaad Barreetis siyaasaa gara bitaa awaddu ofitti fudhatee biyyattii daandii soshalistiirra kaaye. Afaan Soomalee afaan barruu tahee akka ittiin barsiifamuufi ittiinis hojjetamu ni murteessan. Qubeen filataniis Qubee Laatiin taate. Koreen dhimma kana geggeessitee fiixa baaftuus ni jaaramte. “Sheek Mohammed Rashaadiis miseensa koree sunii akka tahu godhame” warri jedhu ni jiran. Ani garuu, ragaa dhugooma waan kanaa mirkaneessu ammoo, hamma ammaatti hin argine.
Somaaliyaatti hoggaa godaanan wanni duraa bakka qubatan qabaachuudha. Itti aansee biyyaafi qilleensa biyyaatiin wal fudhachuudha. Sun booda osoo hin turin waan sabaaf tolu argamsiisuuf tattaaffii isaanii itti fufan. Dr. Mahammad Rashaad ummnni bal’aan akka baratee, waa hubatee, dammaqee bayyanatu hawwan. Karaan garasitti nu geessu karra qaba; karri suniis barnoota jedhan. Hawaasa Oromoo kan halaala jiru kana halaalaa barsiisuuf afaan Oromoo afaan Miidiyaa akka tahu gochuu feesisa. Kana jechuun: gaazexaa, kitaabbaniifi barruulee ummanni irraa baratu maxxansanii raabsuu; raadiyoofi TV keessaan ummata gurra ykn gurraafi ija ummataa gayuu barbaachisa. Hawaasa dubbisuufi barreessuu hin beekne kan akka hawaasa Oromoo hoggaa tahe wanni miidiyaa elektronikaa caalu hin jiru. Raadiyoo keessaan dhaamsa qabdu bifa sagaleetiin akka dhagayutti gara gurra saa erguu, ykn TV keessaan dhaamsa qabdu bifa suursaga (suuraa fi sagalee) taheen gara argaafi dhageeytii ummataatiif qilleensarraan itti erguudha. Namni waan qabuun, waan dandayuuniifi waan lafa jiruun jalqaba. Tattaaffiin jalqabaa afaan Oromoo raadiyoona akka seenu gochuudha. Sheek Rashaad kana hoggaa himan akkana jedhan: “Ani beekkoomsa xiqqaa tokkoon qaba; Raadiyoo hinqabu; maallaqa bahii hojii tanaatiif feesisuus hinqabu.
Abdiin kiyya Tokkicha na uume qofa. Akka na gargaaruus shakkii hinqabu. Kanaafuu Isa abdadhee Isarra of kaayeetiin qondaalootafi itti gaafatamoo Raadiyo Maqdishoo bira dhaqee Afaan Oromootis akka nuu naqan itti iyyadhe. Sababoota siyaasaa, kan diplomaasiitiifi kanneen adda addaa dhiheessuudhaan “Lakki, lakki. Kuni Tophiyaa wajjiin wal nu lolchiisa; seera akkaataa ollaan waliin itti jiraatu ni cabsa. “Kuni hin tahu” naan jedhan. Ani garuu, hifaataan maleetti itti deddeebi’ee, yaada fi mala garagaraa itti dhiheessuudhaan tura keessa deebii jaalannu nuuf kennan. Afaan Oromoo raadiyoo maqdishoo ni seene. Haa tahu ammoo, Afaan Oromo jechuu nuf hayyamuu ni didan; diduu qofa miti, nuus ni dhoowwan. Faraqaa Afaan Qottuu” akka jennu nutti himan. Raadiyoonni sun arra hin jiru; yaadannoofis kunoo akkanatti jalqabuu ture: “Kun Raadiyoona Maqdisho qooqa Jumhuriya Dimoqraasii Somaalee faraqaa Afaan Qottuti) jechuu ture. Booddee tura keesaa ammoo, “Kun Raadiyoona Maqdisho qooqa Jumhuriya Dimoqraasii Somaalee faraqaa Afaan Gaallaati” jechuutti jijjiirame.Guyyatti sa’aa takka dabarsuu ture; qophiilee adda addaa: oduu addunyaa, gorsa fayyaa, barnoota amantii, haasawa manguddoo, walleefi muziqaa, kkf ). Raadiyoonni sun ummata ni gammachiise; ni barsiise; ni bayyanachiise; ummata dantaa ofiitiif falmatu ni taasise. Bifa waliigalaatiin humna qabsoo itti aantuuf qophaawe ni uumte. Hayyichi Afaan Oromoo afaan raadiyoo akka tahuu tattaafatees Dr. Mahammed Rashaad Abdulleeti.
Tattaaffiin hayyichi kun Somaaliyaa keessa osoo jiruu godhe itti fufa qabsoo Misratti jalqabamte tahuu dagachuu hin feesisu. Tuniis Afaan Oromoo Afaan ittiin Barruutiifi afaan barnootaa gochuudha. Qubee ulaagaalee sadeen gararreetti ibsaman guututti qabdu moggaasuu, mariidhaaf dhiheessuu, hoggaa fudhatamtees Qubee Oromoo tahuu sii murteessuudha. Tattaaffiin garanaan biyya keessatti godhamaa turte gufuu adda addaati mudatte. Gufuun duraa warra Afaan oromoo afaan katabbii (afaan barruu) akka hin taane fedhan hunda of keessaa qaba. Isaanis mootummaa Nafxanyaa, nafxanyoota yaada mootummaatti amananiifi kanneen yaadqalbii suniin masakaman hunda of keessaa qaba. Jarri kun bifa dandayan hundaan afaan Oromoo afaan barruu akka hin taane gochuuf tattaafatan. Hamma bara 1974 Qubee fedheen afaan Oromoo barreessuun yakka ykn wanjala ture. Ergas ammoo, bara Dargii keessa qubee Saabaatiin malee, qubee biraatiin afaan Oromoo barreessuun yakka tahuun itti fufe. Arra garuu, seeraan murteeffame: Oromiyaa keessatti afaan Oromoo afaan barruu, afaan hojiitiifi afaan barnootaati. Murtii tanaas walgahii Duraa tan Caffee Oromiyaatu murteesse.
Gufuuleen tattaaffii tana heewasan biyya alaattis hin hanqanne. Humnoota gaafa Soomaaliyaan qubee Laatin moggaafatte dura dhaabbate suniitu afaan Oromootis heewasuu jalqabe. Jarri kuni akka warra Habashaatti qubee Saabaa haa tahu hin jenne. Waa mara ija amantiitin laalan; qubee Arabaa filachuu dhabuun akka waan amantii diduutti hubatan. Gariin isaanii tafsiira (hiikkaa) haaraya tolfataniiti “Laatiin jechuun “Laa diin” ykn (Amantiin hinjirtu) jechuu waan taheef irraa dhaabbadhaa” jedhan. Jarri kuni qubeen Arabaa Diin-Islaam dura, gaafa jaahiliyyaa dhaamsa zamana jaahiliyyaa ittiin barreeffamaa akka turte dagachuun isaanii ni mala. Garii ammoo, jaalala amantii ofiitiif qabaniin qubee Arabaatiifi afaan Arabaa bay’ee jaalatan. Qubee Arabaa afaan Oromootiif moggaasuun amantiin sun akka babal’atuuf haala mijjeessuu akka tahetti amanan.
Jaarmayni dhiibbaa akkanaa gochaa turte takka Raabixatul Islaamiyyaadha. Raabixaan tuni biyyoota ollaa (Suudaaniifi Soomaaliyaa) keessatti qubeen Arabaa afaan Oromootiif akka moggaafamtu dhiibbaa cimaa gochaati turte. Dhibbaa tana fashalsiisuuf tattaaffiin Dr. Mahammad Rashaad Soomaaliyaa keessatti godhan kan seenaan dagattuu miti. Walgayiilee garanaan godhamaa turanirratti argamuudhaan ibsa bal’aa raga gayaa diduun hindandayamne iin waldhiheessaati turan. Hayyoota gaafas tattaaffii sun keessatti hirmaatan keessaa, tokko, Ob. Xaahaa Abdii akkana jedhan: “Dhiibbaan Raabixaan gootu cimtee hunda keenya hifachiiftee abdii nu kutachiisuu bira geyseeti turte. Haala sun keessatti anaa garaan na gubatee rakkachutti jiru Sheek Mahammed Rashaad : “Qubee Arabaatiin afaan Oromoo katabuu narra ka moyxannoo itti qabu hin jiru.Rakkoo, dhibdeefi hanquu qubeen tun qabdu ka beeku ana. Yeroo ammaatti garayyuun madaallee hoggaa laallu qubeen qubee Laatinirra afaan Oromootiif mijjooytu hinjirtu. Garanaan anaatu warra Raabixaatin falmaati abshir je’aa” jechuudhaan garaa nu qabbaneesse” jechuudhaan ragaa bahe. Akkuma jedhanitti Dr. Rashaad muggutii Raabixaatirra aananii barreeffamni Afaan Oromoo bifa isaan maluun daandii guddinaarra akka qaceelu qooda daaddaa hin qabne gumaachaniiti jiran.
Tattaaffii Qubee afaan Oromoo moggaasuuf godhamte keessatti kitaabni duraa “FURA AFAAN OROMOO” yoo tahu bara 1969-itti Maqdishotti barreefame. Kitaabni sun mootummaa Somaaliyaatin hin fudhatamne. Inumaatuu bifa suniin maxxamfamuun isaatuu akka yakkaatti ilaalame Sheek Rashaad qabanii hidhuuf warra nagaya eegu itti bobbaasan. Jaarsi garuu, mimmiliqaa jiraateeti manguddoo keessaan ofirraa qabbaneessee fedhii isaaniitis hubate. Gaafas Somaaliyaan Ogaadeeniifi lafa Oromiyaa kutaa bahaatiifi kan kibbaarraa ciqqaawwatanii muratanii biyya “Soomaaliyaa Guddittii” (Soomaali Weyn) ijaaruuf shakaran. Eenyummaa saba Oromootis haaluudhaan maqaa haaraya “Soomaali Abboo” jedhanii waaman itti moggaasan. Kitaabni Fura Afaan Oromoo yakka tahee magaalaarraa guuramuunis sababni saa kana. Suniis “Fura Afaan Abboo” tahee akka maxxamfamu ajajan. Mataduree malee qabeentaan kitaabaa ka duraaniitin addaa miti.
Sheek Dr. Mahammad Rashaad, kitaabban baay’eedha barreessan. Baay’een achiin dura waan hin barreeffaminiif isaatu ka duraa taha. kitaabban ijoollee barreessuuf inni ka duraati. Qur’aana guututti gara Afaan Oromootti hiikuudhaaf inni ka duraati. Kanuma bifa lamaan barruufi sagaleedhaan biyyaaf qopheessuu isaatinis inni ka duraati. Kana malees kitaabban amantiitiifi kan hawaasaa kanneen adda addaa kitaabsuu isaatiif inni ka duraati. Isaan keessaa hamma tokko: Hadiisa Afurtamman Nawawii, Seeraafi Naamusa Hajjii, Gadaa Islaamaa (Hundeelee Amantii Islaamaa), Tajwiida Qur’aanaa (Akkaataa Qur’aanni Itti qara’amu), Manxiq (Logic), kkf. Kanneen malees, kitaabban Sheekkoo walalooleefi gorsoota adda addaatis barreessaniiti jiran. Ija kanaatiin ragaalee lafa jiran hundaan Sheek Mahammad Rashaad “Abbaa Barreefama Afaan Oromooti” yoon jedhe itti xiqqaata malee, itti hin guddatu. Sheek Mohammed Rashaad umrii saanii guutuu Oromoo fi Oromummaaf waa buusuuf wareega godhan. Waggoota hamma tokko dura osoo Su’uudii jiranuu faalij irra gayeeti yeroo dheertuuf dhukkubsatan. Booddee gara biyyaa ofiitti galanii magaalaa Dirree Dhawaatti, Caamsaa 25, 2013 du’aan adduyaa tanarraa galan.(Rabbi Rahmata Isaaniif Haa Godhu; Ol’aantii Jannataa Jannatul furdowsiin isaan haa qananeeysu)
Dr. Sheek Mahammad Rashaad hayyuu ummata ofii dagatee osoo humaa hin dhiisiniif aakiratti deeme miti. Marsaa internet keessatti “Bakka Rashaad” jedhee “website” ofii ijaarratee hojiilee saa kan bara hedduu achirra kaayeeti dhaalmaya dhalootai kaniifi kan hegereetiif gayu dhiise. Kana gochuu isaatiin ammas hayyuu duraa tahuu saa hundi keenya ragaa dha. www.rashaad.org dhaqaati dhaala isiniif lakkise daaw’adhaa.
Hikkaa Jechootaa
Waaheellan barruu tana osoo ummatatti hi bahin dura dubbisan “xumuratti hiikkaa jechootaa yoo itti dabalte gaarii dha” jedhanii waan na gorsaniif kunoo itti dabalameera. Bakka barbaachisutti jechi hiikamu uunkaa barruu tana keessatti ittiin mul’ate qofa osoo hin tahin hundee isaatii fi hortee achirraa dhalatanis ni dhiheessina.
Awaduu this is in the infinitive form and it means “to tilt towards”. Synonyms afaan Oromoo: conqoluu, golisuu
Ciqqaawuu it is a verb in the infinitive form. It means cutting into small chunks (originally used for trees ad tree branches) but now extended to other similar actions. Like the scrumble land.
Dhoortoo has two meaings: one is “a begger”singular, or “beggers” plural both in the noun form , the other is “begging” a gerund. Dhoortoon hulaarra ejjitii maaliin kennaaf? A begger(s) is by the door what should I give him/her/them? Dhoortoodhaan jiraata. He lives by begging.
Dibeeta it means INK . It is a solution made by mixing water, soot, natural gum and other things.
Hornagame : In the article the word appears in this form. It is a passive verb from the derivative /hornagam-/ meaning “to be limited” and “Hornagame” would indicate a passive verb of the 3rd persone singular of masculine gender the past tense. Its root verb is /hornag-/ , a active verb whose English equivalent is “(to) limit”. Here (to limit) is included with “(to)” in bracket only because it has a meaning close to the infiitve form of the English verb. Otherwise, /hornag-/ is a verb root and not in its infinitive form which as /hornaguu/ which exactly has the meaning “to limit”. There is also the Noun form (“Hornaga) meaning “Limit”. The statement “sadarkaa afaan dubbiititti hornagame.” Means “It was limited (forced to remain) to the level of a spoken language only; not allowed to develop to a written language.
Shakaruu it is a verb in the infinitive form; it is related to hyperactivity or elated behavior which is usually goal directed to get some thing, or attain a certain goal, or do or perform a certain activity.
Suursaga this is a word coined by blending two words (suuraa & Sagalee) to bear the meaning just like “VIDEO”. Blending is done based on the method the Oromo people used in the past: ex. Abbuuddoo (“the thumb”) from Abbaa and guddoo; qoollajjii from (qoola and jiidhaa) meanig (“freshly removed animal skin after killing”) , and many more: ogbarruu, seerlugaa, xiinsaga, kkf


text: 1Mbo ng'eetaabiya, ōnkētē :akweek kule kiyēyākiis :ng'aleek chēē kāroomēch miisin yoo kikēēruutoochook acheek. 2Ōnkētē wōlēē /kisimkēēwustēēch /ānkiintosuurtēēch ām kiriinkēētaab Filiibi. Ānkoo /kikeekwiileech miisin, kikōōnēēch :Yēyiin nkuruuk kēēmwoowook lōkōōywēkyii chēē kāroomēch. 3Okas kule kimākyoomtooy ng'al chēbo ng'wiiynan nto kikiisōōtē ng'al chēē mā kāroomēch nto kikēēbērē kule kēēkēnwook. 4Kichamteech :Yēyiin ānkōōtōōrwēēch :lōkōōywēchu kāroomēch. Kunyi, mēēbērē kyoomtooy lōkōōywēchu kule sikiing'ereech biiko, nteenee kyoomtooy kule sikiing'ereech Yēyiin nyoo tyēmē kāāsōōtēywēēkyoo. 5Ōnkētē :akweek kuchurta kule mēēbērē kikeekwaante :acheek ng'aleek chēē kikiilēblēēbook nto kikeekwaante ng'al chēē iyēēlē kimooyēētyoonti nyēē kēēboontē. Nāmwēēch mbo :Yēyiin sira ām ng'aleechu. 6Manaakeesyeem kule nto kēēnyōōru okaasteech :akweek nto ku chii ake tukul, 7ānkoo kiyemaat kēēnyikiisyook :acheek kuu lēbkēēyikaab Kiriistō. Nteenee yooto kēēboontē keey akweek kikēēyēku sikēn ām wōlēē ōmiitē kuu yoo ibuurtooy keey :cheebyoosya nyēē sikēn lōkōkyii kuriibē. 8Kikēēmāchē miisin kiibuurtē keey āk akweek nyēē mēēbērē kikēēkōōnook lōkōōywēkaab Yēyiin baateey, nteenee kikiiboorwook ng'aleek chēē rubtooy keey āk soboonwēkyoo, kuuyu kikeechamaak miisin. 9Mbo ng'eetaabiya, maanii ōnkētē wōlēē kikeeyeyte yiisyēēt āk wōlēē kikyoomtooy booryēēt! Yooto kikēēyēyiisyē bēēt āk kwēēmooy. Kikēēyēyē kuu nyooto simākiinyikiisyook yoo kikyoomwook lōkōōywēchoo bo Yēyiin. 10Yoo kikēēboontē keey akweek choo ōyēnchinē Kiriistō kyookas ankikas :nkinee Yēyiin kule acheek biich chēē kēēchurtootiin, chēbo man, āmākēēboontē lēēlis. 11Ōnkētē mbo kule kikēēyibook :acheek kuu wōloo yibtooy :booyoo lōkōkyii. 12Kikiititiirook keesaaysaayaak ankeetas taay kēēmwoowook ōyēyē ng'aleek chēē ing'ērēēchē Yēyiin nyoo kuurook bōōbuur tukul oyemte bāytooyiisyēēnyii ākoo wōōyinnyii. 13Kēēbirchinē Yēyiin subak kōōnkōy ākookoy, kuuyu yoo kikēēyibwook lōkōōywēkaab Yēyiin okas ankoocham ng'aleechaata, mēēbērē kuu lōkōōy chēbo chii buch, nteenee kuu chēbo Yēyiin. Man, yēyiisyēē :ng'ālyoontoonooto akweek choo ōyēnchinē Kiriistō. 14Kyōōnyōōru :akweek, mbo ng'eetaabiya, ng'aleek chēē kerkeey ākoo choo kinyōōru :biikaab Yēyiin choo mii Yuuteeya choo rubē Yēēsu Kiriistō. Kiinyaliilaak :biikwook kuu yoo kiinyāliilē icheek :Yuutayeek 15choo kibākāchē Mokoryoontēēt Yēēsu ākoo ng'ālooltooyikaab Yēyiin ankukweteech acheek. -Mēēng'ērēēchē :bichoo Yēyiin ānkuyōng'ōōsēch :bichoo ām wōlēē mii :biiko tukul. 16Kisyeem mbo kule nto kerekteech ku -mākyoomchi lōkōōywēk biiko choo mā Yuutayeek, lōkōōy chēē kimakuyey /kiiraraach bichoo. Nteenee mii kutāsyinē :Yuutayeechaa ng'ōōkiswookik alak ām chooto boonto. Kunyoo, kōōkōōng'woonchi icheek :Yēyiin ng'aleek. 17Mbo ng'eetaabiya, kikeenereech miisin yooto kikēēbākooktooy keey kisich. Nteenee ānkoo kikēēlōōyiityiinē kikiisōōtook ākookoy. Kaakwaameech :yēēmootēēt miisin keekasaak subak. 18Kiyooto nyēē kiyeyeech keemach kiiyēēwu wōloo ōmiitē. Kyāāmāchē :anii Bāwulō nto āyēēwu wook chēē siirē akeenke, nteenee kikerekteech :Kibrōkōsyoontēēt. 19Mbo ng'oo :chēē kiikēnēē keey :acheek, ānku ng'oo :chēē kēēng'ērēchēē, nto ku ng'oo :chēē kēēng'āsēē keey yoo +/mākēētuwēnēēch ām taayeetaab Mokoryoontēēnyoo Yēēsu bēsyōōnoo iyēēwu? Ma akweek? 20Kubooyiit man, akweek chēē kēēng'āsēē keey ānkēēng'ērēēchēē.


text:
Aadaa uffannaa fi sirbootaa
Saba tokko ykn gosa tokko kan biraa irraa waan adda godhuu fi ilaalcha guddaa kan qabu keessaa aadaan uffannaa fi sirbaa isa angafa ti jechuun ni danda’ama. Akkaataa dhiirri ykn dhalaan yeroo jilaa fi sirna garagaraa irratti uffatuu fi sirbu, faaruu fi walleen jiloota kanaa waliin deeman marti aadaa naannoo ykn saba sanaa calaqqisan. Yeroo ammaatti guddina aadaan Oromoo mul’ise keessaa inni guddaan uffata Oromoo godina adda addaa keessatti uffataman kan dagatamee fi irraanfatamee ture, dagaagina ayyaana irreechaa waliin walqabatee kan lataa dhufe ennaa ta’u, kunis waan hedduu nama boonsuu fi itti fufuu qabu dha. Irraa jalaan qulqullinaa fi miidhaginni isaa dabalaa deemaa jira. Akkasumas naannoon marti eenyummaa isaanii ittiin mul’isuu fi aadaa Oromummaa isaanii dagaagsuuf meeshaa guddaa ta’ee jira. Kana malees wallee fi faaruun sirnaa fi jila gara garaa keessatti godinaalee Oromiyaa gara garaa keessatti wallifaman kan akka Shaggooyyee, Iyyaasee, ragada, raphisa, Dhiichisa, Tirrii, Shubbisa, Hurruubsa, Geerarsaa fi kan kana fakkaatan hundi qaama aadaa fi eenyummaa saba keenyaa eenyummaa isaa akka ittiin boonu godhu.


text: 1Ha77inne koshai Kanaane biittan wolqqaamiis. 2Yaanin eti Gibxxeppe ehiido kattaa ubbaa mi wurssirggin, eta aawai, "Qassikka guyye biidi nuuyyo amarida katta woommite" yaagiis. 3SHin Yihudai a, "He bitanee nuna, 'Intte ishai inttenaara yaana xayikko, ta som77uwaa zaari be7ekketa' yaagidi mintti yootiis. 4Neeni nu ishaa nunaara yeddikko, nuuni duge biidi neeyyo kattaa shammana. 5SHin neeni a yeddennabaa gidikko, nuuni duge bookko; aissi giikko, he bitanee nuna, 'Intte ishai inttenaara xayikko, intte ta som77uwaa zaari be7ekketa' giis" yaagiis. 6Yaagin Israa7eeli, "Intte, 'Nuuyyo hara ishai de7ees' giidi odidi ha metuwaa ta bolli aissi ehiidetii?" yaagiis. 7Yaagin eti a, "He bitanee nubaanne nu so asaabaa mintti oichchiis. I nuna, 'Intte aawai ha77inne paxa de7ii? Intteyyo hara ishi de7ii?' yaagidi oichchiis. Oichchin nuuni i oichchidoogaa ayyo zaarida. I nuna, 'Intte ishaa duge haa ehiite' gaanabaa nuuni aibin eranee?" yaagidosona. 8Yihudai ba aawaa Israa7eela, "Nuunikka neenikka nu naatikka paxa de7ana malanne haiqqennan attana mala, na7aa tanaara yedda; nuuni sohuwaara baana. 9Na7aa ta waasetettan imma; aban tana oichcha; taani a neeyyo saro zaarada ehaana xayikko, ta de7o ubban ne qanggettai tana gakko! 10Nuuni gam77ibeennabaa gidiyaakko, hannoode naa77anttuwaa yaa gakkidi simmana shin" yaagiis. 11Hegaappe guyyiyan eta aawai Israa7eeli eta, "Hegaa gidikko, yaatite; he bitaniyaassi kushe genttiyoobaa ha biittan mokkidabaa ubbaappe lo77iyaabaa doorite; hegeenne balasaane giyo xaliyaa, eessaa, sawuwaa, karbbiyaanne tamire lauze giyo mittatu teeraa intte ogoruwan yeggidi ekki biite. 12Intte ogoruwaa doonan simmida birai balettidabaa gidanau danddayiyo gishshau, biraakka naa77u kushe oottidi ekki biite. 13Qassi intte ishaanne ekkidi, he bitaniyaakko eesuwan guyye biite. 14I hinkko intte ishaa yeddana mala, Biniyaaminne inttenaara yaana mala, Ubbaa Danddayiya Xoossai he bitanee intteyyo qarettanaadan ootto. Tana gidikko, ta naatuppe mela attikkonne attaas" yaagiis. 15Hegaa gishshau he asati immiyoobatanne naa77u kushe biraanne qassi Biniyaamanne ekkidosona. Eti duge Gibxxe biidi, Yooseefa sintti shiiqidosona. 16Yooseefi Biniyaama etaara be7ido wode, ba keettaa halaqaa, "He asata ta soo ekkada ba; issi mehe shukkada giigissa; eti seeta gallassan laaxaa tanaara moosona" yaagidi azaziis. 17Yaatin i Yooseefi ayyo yootidoogaadan he asata Yooseefa soo efiis. 18Asati Yooseefa soo biido gishshau, yayyidosona; eti, "Nuuni hagaa yiidoi koiro nu ogoruwaara simmidi biida biraa gishshaassa; i nuna wadhdhanau, ailletettan haaranaunne nu hareta ekkanau hanees" yaagidi qoppidosona. 19Hegaa gishshau eti Yooseefa keettaa pengge gakkidi, keettaa halaqaa haasayissidosona; 20"Ta godau, nuuni koiro kattaa woommanau hagaa yiida; 21simmiiddi nuuni qammaa aqiyoosan ogoruwaa birshshidi, huuphiyan huuphiyan nu birai paccennan nu ogoruwaa doonan de7iyaagaa demmida; hegaa gishshau ha77i nuuni a guyye ekkidi yiida. 22Qassi nuuni kattaa woommanau hara biraakka ehiida. Nu biraa nu ogoruwaa ogoruwaa doonan ooni wottidaakkonne erokko" yaagidosona. 23Yaagin i eta, "Hegee aikkobaa; yayyoppite! Intte Xoossai, intte aawaa Xoossai, intte ogoruwaa giddon intteyyo biraa immiis; taani intte biraa ekkaas" yaagiis. Hegaappe guyyiyan, i Simoona etakko kessiis. 24He bitanee he asata Yooseefa soo efiidi, eta tohuwaayyo haattaa ehin, bantta tohuwaa meecettidosona. Eta haretuyyo harqquwaa yeggiis. 25Yooseefi seeta gallassi yin immanau, eti bantta immiyoobaa ayyo giigissidosona; aissi giikko, eti yan maanaagaa siyi uttidosona. 26Yooseefi ba soo gelido wode, eti soo ehiido bantta immiyoobaa son ayyo immidosona; eti a sinttan sa7aa gakkidi ziggidosona. 27I eta sarotettaa oichchi simmidi, "Intte taayyo yootido intte aawai ceegai lo77oo? Ha77inne i paxa de7ii?" yaagiis. 28Yaagin eti, "Ee, ne ashkkarai, nu aawai ha77ikka paxa de7ees; i lo77o" yaagidi hokkidi ayyo ziggidosona. 29I ba aayee na7aa Biniyaama be7ido wode eta, "Intte yootido wurssetta kaalo intte ishai hagee?" yaagiis. Qassi i Biniyaama, "Ta na7au, nena Xoossai anjjo" yaagiis. 30Yooseefi a ishai ayyo gomppan michchido gishshau, yeekkanau issisaa lauhu giis. I ba dumma qol77uwaa gelidi yan yeekkiis. 31I ba som77uwaa meecettiichchidoogaappe guyyiyan kiyidi, bana minttettidi, "Qumaa aattite" yaagiis. 32Eti ayyo dumma, he ishanttayyo dumma, hegan aara miya Gibxxe asatuyyo dumma aattidosona; aissi giikko, Gibxxe asati Ibraawe asatuura issippe mookkona. Hegee Gibxxe biittaa asata sheneyiyaaba. 33Eti Yooseefa sinttan bairai ba bairatettaadan, kaaloi ba kaalotettaadan maaran uttidosona. Eti issoi issuwaa xeellidi, eta waati utissidaakko be7idi garamettidosona. 34Yooseefa maaddaappe etau qumaa gishiyo wode, Biniyaamayyo gakkidaagee haratuugaappe ichchashu kushe darees; yaatin eti ufaittiiddi aara miidosonanne uyidosona.


text: 1Ikka araddoon Yesuusi Genshaareexi Baharee gashooch neexaa beehe; ebi baharee gashooch beeti gutta marikabeena'on beeggiye. Haasha yesheena'oo aroochee kindiqqi boonoshi haasha yesha dabboon aacona machii beeheete. Arooba arooch wotta dofee asheena'o Yeerichi qaaroon waayoyich Yesuusin guuddiqqi xu'ee beeheete. 3Ebich Yesuusi marikabeena'oochee Simoonichooch giyiqqi Simoonin "Eke hini marikaboon shawoochee giishachoon gub aaco waan giddiibe!" iye. Aroyee gub Yesuusi ara marikabooch kotaachii asheena'oyich dojiye. 4Yibbaatoon bi ciichitoyee gub, Simoonin "Marikaboon gejo waan katichibe! Haashee yeshoyich ittoshi dabboon dufiree haashoon yeshote!" iye. 5Simooniyoo wochiqqi, "Ta Doonocho! yichi xumo bullin haashee dabboon dupaabee maraataqqaaniye no hariito; tunaballi amoonolla yeshaano noone. Itee ne gettatoyicha getiree haashee dabboon dupehoye" iye. 6Haashee dabboonoo dupiqqi meeti haashoon yechiyeete; boonoshi yechiti haashoo meettitoyich haashee dabbeena'o keexaheete. 7Bara marikabooch beeti boonoshi nuucheena'on waaree boonoshi gaachemmoyich kapiyeete. Areena'oo waaqqi aachi goonooch haashoon ikkooch gutiyeete; ara ikkooch gutteeti haashee maggo gutta marikaboon aaco qoox beddimmi wottoon ikkooch gutiqqi ceechiyeete. 8Simooni gettee beeti Pheexiroosi ebin beeggiqqi Yesuusichi baatooch dihiqqi, "Ta Doonocho! Tayee wohe! Axaaxacho taane" iye. 9Ishin bi gettito, ebiyoomi meeti haashoon boonoshi yeshon biinnaa biinna tookkii beetina'o bullina boonoshi woriganatoyichiye. 10Ebiyoomon wotta Simoonichi nuucheena'o Yabidoosichi bushiisheena'o Yaaqoobinaa Yowannisina woriganaheete. Yesuusiyoo Simoonin "Shattaahine! Ebiyee bek haashoon hashiqqa ne yeshoomon, ashoon ta waan qaawi yeshiree deebemmo neene" iye. 11Boonoshiyoo marikabeena'on shawooch kichii neechiichii bulli mooyon qajiqqi Yesuusichi hillooch hammiyeete. 12Yesuusi ikka katamooch bi beetee, bi ashittino bullin qeddee shaddee biiyoona biiyati ikka uro hini ara katamooch beehe. Hini ara uroo Yesuusin beeggiqqi bi baroona guufaachii, "Ta Doonocho! Ne daaggi gaata, taan wodiyoon hakkihine" iqqi qollahe. 13Yesuusiyoo bi kishoon hini ara uroochi toommooch kotiiqqi, "Daaggiyoye; wodibe!" iye. Ishichii bi iyona, uro bekkach qeddee shaddee biiyoochee wodiye. 14Yesuusi biich "Ebi ne wodoon konicholla gettaahine! tunaballi and hamiree ne ashittinoon qeeshoyich bekkiibe! Ne wodoon asheena'o bulli xiishemmoyich, Muusi bi callooch 'Deejibote!' iqqi bi kooriti deejoon Yeerich deejibe!" iqqi kupphii gettiqqi daachiihe. 15Tunatee aafichoyee beshoon Yesuusichi shuunoo ara katamee guudoona beeti shawooch waayeehe. Ebich dofee asheena'o bi waanee waayoonaa boonoshi biiyoochee wodoonoyich bi waan kiceeheete; 16Tunaballi aroo boonoshiyee wokkii barahooch hammiqqi corootii beehe. 17Ikka araddoon, Yesuusi asheena'oyich dojii bi beetee, Galiilee shawoonaa Yihudee Shawoonooch beeti gafeena'o bulliiche, wotta Yerusalemeenoo waati Fariseena'onaa Muusichi callee dojachina'ona arooch kotaa beeheete. Arooba bi ashittino qititi ikka uroon shaa'oona shaaggaqqi Yesuus waan deebiyeete; Yesuusi beeti kexooch giijiree bi aafooch kotiiya qiiccaheete. Kiceeti asheena'o meettitoyich, boonoshi giijemmi gommon muccaqqi kechi toommooch kechiyeete; kechi aafoon shaqqiqqi ashittino qititi uroon qeyiqqi bi beeti shaa'oona tookkii wodaroona kiceeti ashi daggooch beeti Yesuusichi aafooch kindiiheete. Hini ara uroon wodiiya Doono Yeerichi giido Yesuusichi toommooch beehe. 20Ebich Yesuusi "Wodiiyemmone" iqqi boonoshi mulloon bi toommooch boonoshi too'iyoon beeggiqqi, bi ashittino qititi uroon "Hini uroocho! Ne axaaxoyich maaroon danato neene" iye. 21Aree gaata Muusichi callee dojachina'onaa Fariseena'onochi daggoochee ikkikkeena'o "Ebi Yeerin naaggii beeto konine? Ikka Yeeriyee damba ashi axaaxoon maaroon hakkemmo konine?" iqqi gabiyeete. 22Tunaballi Yesuusi boonoshi mulloona ishichii boonoshi gaboon ariiqqi, "Ittoshi mulloona amoyich ebin shalligiyotine? 23Ashittino qititi uroon 'Ne axaaxoyich maaroon danato neene' getonaa 'Tiyiree hambe!' getonoochee kettoo aabine? 24Tunatee ashi bushoo ta hini shawee toommoochaa ashi axaaxoon maaroyich, damba Yeer waanee daaggeeto ta tunoon ittoshi ariiyemmoyich . . ." iqqi tiyii ashittino qititi uroon "Hini uroocho! And tiyi ne shaa'oon shaagiree ne kexooch hambe!" iye. 25Arooba asheena'o beeggii beetee, ashittino qititi uro bekkach motakkimii tiyiqqi, tokkataa bi beeti shaa'oon tiijii shaaggiqqi Yeerin gallataabee bi kexooch hammiye. 26Ebina asheena'o bulli woriganaheete; Yeerin oogiiqqi, "Hanaach woriganikkiti mooyon beeggato noone" iibee oogichiqqi shattiyeete. 27Ebiyee gub, Yesuusi ara gafoyee maach kechiqqi, Lewi gettee beeti gabiyee guudoon qaraxo kuxxee beeti gabbarooch kotaa bi beetee ciinniqqi, "Taan dabbibe!" iye. 28Aroo bullin qajiqqi Yesuusin dabbiye. 29Aroyee gub Lewi bi kexooch oogati gifiroon Yesuusich qanniihe. Arooba Yesuusinaa Lewina tookkiqqi madooch kotati gabiyee guudeena'onaa bara asheena'ona meetina'one. 30Ebich Fariseena'onaa Muusichi callee dojachina'ona "Amoyichiye gabiyee guudeena'onaa axaaxachina'ona tookkiqqi maa uchii ittoshi beeto?" iqqi Yesuusichi dabbeena'o toommooch guruuxeeheete. 31Yesuusi wochiqqi ishichiye:- "Biiyachina'oyichalli wodeena'oyich atti kuxxacho qaaweyaanoone. 32'Axaaxee gommoochee Yeer waan wottabote!' getiree axaaxachina'on ceegoyichalli, 'Axaaxoon shuunataano noone; axaaxee gommoochee Yeer waan wotto nooch qaawiyaache' ii beeti cadiqo shaahii beetina'on ceegoyich waataano taane" iye. 33Ebi ara asheena'o Yesuusich "Yowannisichi dabbeena'o meeti araddoon coomii corootii beetina'one; wotta Fariseena'ochi dabbeena'o ebiyoomon coomii corootii beetina'one. Tunaballi ne dabbeena'o coomaacheete; cikkii maa uchiyeete" iyeete. 34Yesuusiyoo wochiqqi, "Wo'ee keno boonoshina tookkii bi beetee, miyaateena'on coomiyoon hakkehotina? 35Tunaballi wo'ee keno boonoshi waanee baremmi aabo woyemmone; arooba coomemmina'one" iye. 36Daakkiqqi shaahiyoona boonoshich ishichiqqi gettiye:- "Andira qoraddoochee keexxiqqi geena tahooch xefaa beeto aalloone; tunaballi andra tahoon bi keexi gaata, hini ara andra tahoon duubiiniye bi ito; wotta andra xefo geenoona doyaache. 37Ebiyee wotta geena mollaxxooch gaara woyinee uyoon kotii beeti asho aalloone; bi kotii gaata, ara gaara woyinee uyo kashi gaata, mollaxxoon gaakkemmone; uyo ufemmone; mollaxxoo duubemmone. 38Ebich koniyolla gaara woyinee uyoon andra mollaxxoochiye bi kotii beeto. 39Kachiti woyinee uyoon uchii doyiichii gaara uyoon qaawii beeto koniyolla aalloone; 'Kachiti woyinee uyo shaawone' iye. Ebiyoomon wotta wonnee ariyoon doyiichii hini andra ariyoon qaawii beeto koniyolla aalloone" iye.


text:
Akkoo Manooyyee Beektuu???
Bara durii keessa jaartiin Akkoo Manooyyee jedhamtu takka angoo/taayitaa /aargattee turte. Angoo isii kanaan wonta ajaa’ibaa raawwataa/hojjataa turte. Yeroo angoo irra jirtutti akkoon mannoyyee turte tarkaanfii asii gaditti ibsamaan tartiibaan ummata ishee irratti fudhatte:
Jalqaba namoota gabaabaa lafarraa fixaa jettee murtii labsite. Akka yaada akkoo mannoyyeetti namoonni gabaaboon qaroodha. Yeroo adda addaatti yeroo isiin ajaja adda adaa ummatni akka raawwatan barbaaddu, namoonni gaggabaaboon ni mormuun. Dubbiin isaan injifachu hin dandeenne. Kanaaf dubbiin isii akka nammoota qaroo kanaan akka jalaa hin fashaleefi. Walumaagalatti nama isii mormu waan hinbarbaanneef murtii kana fudhattee. Battaluma sanatti jaarsi gabaabaan tokko , “ mee waan isinii toluuf qabaa boolla keessatti nadhoysaa nahanbisaa jedhee.” namootta ajaja akkoo mannooyyee hojii irra oolchuutti jiran gaafatte. Isaanis tolee jedhanii jaarsa kana osoo hin ajjeesin hambisan.
Erga namoota na morman ykn yaada kiyya afoo dhabbachuu dandan’an (namoota gaggabaaboo) jettee amantu erga ajjesisiiftee raawwattee booda , ajaja jajjaboo enyuuyeroo sanatti fala itti argachuu hin dandeenne dabarsuu eegalte.
Ajajinni isa duraa: lafaa fi samii jiddutti mana naaf ijaaraa jettee ajajje. Namoonnis dubbin kun waan isaan rakkiseef fala dhabanii jennaan jarsa gabaabaa na’awwaalaa jedhe san bira dhaqanii furmaata gaafatan. Jaarsichi dubbiin geette itti yaadde fala gabaabaa namoota isa gaafataniitti hime. “Akka jettaniin, nuti mana siif ijaarraa garuu dhoqqee abbatu buufataa ati buufadhu” jedhaanii jedhe. Namootni akkoo mannooyyeetti deebi’anii deebi’anii akkumma jaarsi gabaabaan jedhe jedhanii itti himanii jennaan namni gabaabaan hafee jira jette.
Ajajinni isa lammaffaa: mana ani keessa galu kana usoo asii hin sochoosin balbala isaa kana gara gaaraatti laalchisaa naa baasaa jette, isaanis akkuma duraa san jaarsa gabaabaa bira deemanii furmaata gaafatan. Jaarsi akkana jedheen deebiseef “yoo isiin rafte balbala mana isii kan duraa cufaattii kan biraa gara gaaraa laalchisaa banaafii jedhe.
Kana booda hifattee jennaan akkana jette “wonta fardaa gadii kan harree olii naa fidaa nayaabbisaa” jette ajaja dabarsite. Toleekaa jedhanii harree-diidoo fidaniifii yaabisanii irraatti hidhanii gad dhiisan,kana booda harreen fuutee halayyaa irraa gattee akkoo mannooyyee achitti hambifte jedhama.
- Abdii Borii Irraa
Imagining the Reign of Akkoo Manooyee
Once upon a time said a pro-feminine story teller, women were the rulers of Kuusaa (Kush) land. A dynasty of women known as Candace with its capital at Merowe was well known throughout Africa and the world of that period. War, famine and internal strife forced a segment of the people of Kuusaa to migrate southward. The people of Ilmoo Ormaa (Oromoo) were the largest group of that segment. It was this group that transformed itself from centralized monarchical system to democratic Gadaa one.
All political offices continued to be led by woman as in Merowe tradition. Other jobs were occupied by competition of citizens irrespective of gender. Then every thing was in abundance. Draught never threatened them for they had kept reserves of grain enough for years and had also dug several tulaa (water wells).
Women led every unit from family to nation. At all levels they imposed strict discipline of work. Laziness was not tolerated. Their aim was to create a passionate and hard working society in the image of women. Training of children started from babyhood. Every eight years there were initiation to higher levels. Every thing was set for eight years. Training included cattle herding, history, horse riding, military science, public administration etc. A Gadaa stays in power only for eight years.
Read the Full Story (Imagining the Reign of Akkoo Manooyee)


text: 1Xillo asi haiqqees; shin hegaa akeekidi qoppiyaabi baawa. Banttana Xoossaassi immida asati biittaappe xayoosona; shin xillo asi bashshai yaanaappe kasetidi ekettiyoogaa ooninne akeekenna. 2I biidi sarotettai de7iyo sohuwaa gelees. Suuretettan hemettiyaageeti haiqqidi shemppuwaa demmoosona. 3GODAI hagaadan yaagees; "Inttenoo, shareechchee naatoo, inttenoo laggettiyaarinne shaaramuxiyaari zerettatoo, haayite. 4Intte o bolli qilliicceetii? Intte oona qooseetii? Intte inxxarssaakka o bolli kesseetii? Intte makkalanchchatu naatanne worddanchchatu naata gidekketii? 5Intte wolaa giddooninne daashsha mitta ubbaa garssan amuwan xuugetteetanne tunabaa ootteeta; intte naatakka zanggaaraa shoobbaaninne shuchchaa kooppuwan shukkidi yarshsheeta. 6Zanggaaraa shoobban de7iya liiqo shuchchati intte xoossata. Intte etau ushshaa yarshshuwaa tigideta; kattaa yarshshuwaakka immideta. Yaatin, taani hagan ubban ufaittiyaabaa intteyyo milatii? 7Keehi xoqqanne adussa deriyaa huuphiyan intte hiixaa yeggideta; yeggidi yan yarshshanau pude kiyideta. 8Intte penggiyaappenne qosilettaappe so baggaara eeqaa misileta essideta. Tana aggiigidi, intte arssaa aassidi, yaa pude kiyideta. Etaara maachchaa maacettideta; yaatidi eta arssaa dosideta; eta kalluwaakka be7ideta. 9Zaitiyaa ekkidi, Molooka giyo eeqaakko biideta; intte shittuwaakka darissideta; inttiyo kiitettiyaageeta haahosaa kiittideta; harai attin, Si7ooliyaa gakkanaashin wodhdhideta. 10Intte hara xoossata koyiiddi daafurideta; shin, 'Hidooti baawa' yaagibeekketa. Intte wolqqai haa ooraxxiis; hegaa gishshau, labbanidi kunddibeekketa. 11"Intte oossi yayyidi, taayyo worddotidetii? Intte tana hassayibeekketa; intte wozanankka qoppibeekketa. Taani daro wodiyaa co77u giido gishshaassa gidennee, intte taassi yayyennan aggidoogee? 12Taani intte xillotettaanne intte oosota awaajjana; shin inttena ainne go7okkona. 13Intte waassiyo wode, intte shiishshido eeqati inttena ashshona! Eta ubbaakka carkkoi ekki efaana; issiton shemppiyo shemppoi eta punni xaissana. SHin tana baayyo baqati attiyo soho oottiya asi biittaa laattana; ta geeshsha deriyaakka i ekkana" yaagees. 14GODAI hagaadan yaagees; "Gimbbite, Gimbbite! Ogiyaakka giigissite; ta asaa ogiyaappe xubbiyaaba ubbaa diggite" yaagees. 15Aissi giikko, merinau de7iyaagee, gitai, xoqqan de7iyaagee, a sunttaikka Geeshshaa geetettiyoogee, hagaadan yaagees; "Taani xoqqu giidanne geeshsha sohuwan de7ais; gidikkonne, bantta oottido nagarau azzanidi simmiyaageetuuranne banttana ziqqi oottiyaageetuura de7ais. Yaatada taani bantta oottido nagarau azzanidi simmiyaageetu ayyaanaanne banttana ziqqi oottiyaageetu wozanaa ooraxissais. 16Taani merinau mootikke; ubbatonkka hanqqettikke. Hanqqettikko asaa ayyaanai, taani medhdhido asaa shemppoi daafurana. 17Eta nagaraa gaasuwaaninne eta yaariyaa gaasuwan, taani eta hanqqettaas. Hanqqettada eta shocaas; ta sinttaakka etappe genttaas. SHin eti ha77ikka simmidi, bantta wozanaa qofan biidosona. 18Taani eta ogeta be7aas; shin taani eta pattana, kaalettananne yeekkiyaageeta minttettana. 19Israa7eela biittan yeekkiyaageetu menttershshan galataa wottana. Haahuwaaninne matan de7iyaageetussi saroi gido. Taani eta pattana" yaagees. 20SHin iitati bulqquwaanne urqqaa pude pushakkiya, woppu gaanaukka danddayenna abbaa beetaa mala. 21Ta Xoossai, "Iitatussi saroi baawa" yaagees.


text: 1GODAI a morkketu ubbaa kushiyaappenne Saa7oola kushiyaappe ashshido gallassi Daawiti GODAASSI ha yettaa yexxiis. 2"GODAI tau wogga zaallaa; taani olaappe naagettiyo miixaa; i tana ashshiyaagaa. 3Ta Xoossai taani akko baqatiyo ta wogga zaallaa. I ta gonddalliyaa; i tana ashshiya wolqqaamaa. I taani qosetta attiyo soho; i tana makkalanchcha asatuppe ashshees. 4Galatai bessiyo GODAA taani xeesais; i ta morkketuppe tana ashshees. 5"Haiquwaa beetai ta heeran sirimettees; bashshai di7odan tana muukkiis. 6Duufuwaa wodoroi tana qachchana hanees; haiqoi piredan tana oiqqiis. 7Tana metoi iissin GODAA xeesaas; 'Tana maadda' gaada ta Xoossaayyo waassaas. I ba Beeta Maqidasiyan ta cenggurssaa siyiis; taani waassido waasoi a haittan wodhdhiis. 8"Wodhdhin Xoossai hanqqettido gishshau, biittai yaaqiyaaqidi qaaxxiis; deretu xaphoi gajigajidi kokkoriis. 9A siiriyaappe hanqquwaa cuwai cuwattiis; a doonaappe miya tamaa lacoinne xuuggiya bonqqoi kiyiis. 10Saluwaa i phalqqidi, duge wodhdhiis. He wode a gediyaappe garssaara sikkida shaarai de7ees. 11Qefiyaara de7iya kiitanchchatun, kiruubetun uttidi paalliis; carkkuwaa qefiyaa bollan beettiis. 12Bana xuman kammiis; a dunkkaanee iraara sikkida shaaraa. 13A sinttan de7iya gita poo7uwaappe tamaa lacoi kiyiis. 14"Qassi GODAI dadaadan saluwaappe guummiis. Ubbaappe Xoqqiya Xoossai ba cenggurssaa sissiis. 15Ba wonddafiyaa zubbiyaa yeddidi, ba morkketa laaliis. Wolqqanttaa poo7uwaa kiittidi, eta yedettiis. 16GODAI seerido wodenne hanqqettidi peenuqido wode, abbaa haattai zin77ido biittai beettiis. Qassi sa7aa baasoikka qoncciis. 17"GODAI bollappe kushiyaa duge yeddidi, tana oiqqiis; ciimma haattaappe tana kessiis. 18I tana ta wolqqaama morkkiyaappenne tana ixxiyaageetuppe ashshiis; aissi giikko, eti taayyo keehi daro wolqqaama. 19Ta waayiyaa gallassi eti ta bolli denddidosona; shin GODAI tana zemppissiyaagaa. 20I tana aaho sohuwaa kessiis; tanan ufaittido gishshau, tana ashshiis. 21"Ta xillotettaadan GODAI tau qanxxiis; ta kushiyaa geeshshatettaadan i tau zaariis. 22Taani GODAA ogiyaa kaallaas; taani ta Xoossaa aggada wora babeikke. 23Taani a higgiyaa ubbaa naagaas; a wogaa poliyoogaa aggabeikke. 24Taani a sinttan suure de7aas; taani tana nagarappe naagaas. 25Hegaa gishshau, GODAI tau ta xillotettaadaaninne ta geeshshatettaadan zaariis. 26"Abeet GODAU, ammanettiyaageetuyyo neeni ammanettiyaagaa; suuretuyyo neenikka suure. 27Geeshshatuyyo neenikka geeshsha; shin geellatuyyo neeni cincca. 28Banttana ziqqissiyaageeta ashshaasa; shin banttana xoqqissiyaageeta ziqqissanau neeni eta xeellaasa. 29Abeet GODAU, ta xomppee nena; GODAI poo7issin, ta xumai kichchees. 30Ne maaduwan taani ta morkke olanchchatu bolli woraajjais; ta Xoossan taani eta miixaa xeeraara guppa aadhdhais. 31"Xoossaa ogee suure. GODAA qaalai ammanettiyaagaa. Akko baqatiya ubbatussi i gonddalle. 32GODAAPPE attin, hara xoossi baawa; nu Xoossaappe attin, hara wogga zaalli baawa. 33Taayyo wolqqaa immiyaageenne ta ogiyaa saro oottiyaagee Xoossaattennee. 34I ta gediyaa genessaa gediyaadan minttees. Tana xoqqa sohotun sarotettan wottees. 35I ta kushiyaa olaa meezeyees; hegaa gishshau, taani ta qesiyan nahaasiyaa giyo birataa wonddafiyaa dafada dukkais. 36"Tana ashshiya ne gonddalliyaa neeni taayyo immadasa; ne lo77o ohettai tana gitayees. 37Taani hemettiyoosaa aassaasa; hegaa gishshau, ta tohoi harchchibeenna. 38Ta morkketa taani yedettada mentterettaas; taani eta xaissennan de7aidda guyye simmabeikke. 39Taani eta naa77antto denddennaadan shocaas; eti ta tohuwan wullidosona. 40Olau tana wolqqaa gixissadasa; tanaara gaaddetiyaageeta taayyo gulbbatissadasa. 41Ta morkketa ta sinttappe guyye baqatissadasa; tana ixxiyaageeta taani xaissaas. 42Banttana maaddiyaabaa koyidosona; shin ooninne eta ashshibeenna. GODAAKKA eti xeesidosona; shin i etau koyibeenna. 43Taani eta baanadan liiqissaas; ogiyan de7iya urqqaadankka eta dirxxerettada yedhdhaas. 44"Ta asaa makkalaappe tana ashshadasa. Kawotettatu bolli sunttada, tana naagadasa; taani erenna asai tau haarettiis. 45Allaga dere asaikka ta sinttan lahottees. Eti ta woriyaa siyidi, tau azazettoosona. 46Eti wozanaa kahaa bayoosona. Bantta naagettiyo miixaappe kokkoriiddi yoosona. 47"GODAI de7ees! Xoossai, ta wogga zaallai galatetto. Xoossai, tana ashshiya zaallai, xoqqu xoqqu go. 48I ta haluwaa kessiya Xoossaa; kawotettata taappe garssaara wottiyaagaa. 49Ta morkketuppe tana kessi ekkiyaagaa. Abeet GODAU, neeni tanaara gaaddetiyaageetu bollan tana xoqqu xoqqu oottaasa. Makkalanchcha asatuppe neeni tana ashshaasa. 50Hegaa gishshau, taani nena kawotettatu giddon galatana; taani ne sunttaakka sabbana. 51"Xoossai ba kawuwaassi xoonuwaa bollan xoonuwaa immees. Ba tiyidoogaassi, Daawitassinne a zerettaassi, aggenna siiquwaa merinau bessees" yaagidi yexxiis.


text: 1Ōbērbērēch :Kalaatyeek sōō nyēē tyaa! Keewarwaaraak :ng'oo, ēē? So! Ntēē /kikiiboorwook kutook kiyēē kibur sukumēēchi :Yēēsu murtooywoontēēt. 2Lēyyē, ānkōōmwoowoo ng'ālyoontooni: kyōōnyōōru Tāmirmiryēētaab Yēyiin kuuyu kyoorub kiruutēkaab Yuutayeek, ēē, nto, kuuyu kyōōyēnchi kiyēē /kikyoomwook? 3Ōbērbērēch nyēē -/mākyoomu. Ara, yu kyōōtoowunēē onam Tāmirmiryēētaab Yēyiin, nto yityo, neennyi ōmāchē kule boowaang'tee ōrubē kāāsōōtēywēēkaab biiko buch! 4Ōmāchē ōmwoowoo kule kyōōnyāliilchē kubo tukuuk chēē tēē choo nyēbo buch? Kubooyiit man, kimābo buch. 5Kikōōnook :Yēyiin Tāmirmiryēēnyii ankuyey tukuuk chēē /kiilātē ām wōlēē ōmiitē kubo kule kyōōyēnchi kiyēē /kikyoomwook. Mēēbērē kikōōnook kubo kule kyoorub wōlēē wuu :kiruutēkaab Yuutayeek. 6Okasee baa Abraam nyoo kiiyēnchi Yēyiin. Yooto nanyuun kuchamta :Yēyiin Abraam kule ākoo ki chii nyēē churtaat. 7Kunyi, māchāktōōs ōnkēt kule biiko choo iyēnchinē Yēyiin kuu Abraam ku biikaab Yēyiin :choo kuchurta. 8Kisimkōōboor :siruutēkaab Yēyiin kule mākōōtiilchi :Yēyiin biiko choo ma Yuutayeek kule mākuyēk biich chēē churtootiin yoo kāākōōyēnchi inee. /Kikiiboorunēē yooto yoo kimwoochinē :Yēyiin Abraam kule "Mākōōbēruurākiis :biiko tukul chēē mii kōōrēēt kubununēē inyiing'." 9Kunyoo, kōōbēruurākiis :biiko tukul choo iyēnchinē Yēyiin kuu yoo kiiyēnchinē :Abraam. 10Nteenee chubootiin :biiko tukul choo swēē kiruutēk. Āmwooyē kuu nyooto, kuuyu mwooyē :siruutēkaab Yēyiin kule, "Chuboot :chii ake tukul nyoo mātāsē taay kuyēyē tukuuk tukul kuu yoo /kikēēsirchi kitaabuutaab kiruutēk." 11Nteenee kubooyiit man, māmii :chii nyēē chāmtooy :Yēyiin kule churtaat kubo kule rubē kiruutēk. Āmwooyē kuu nyooto kuuyu mwooyē :siruutēk kule, "Nyōōru soboonto :chiito nyoo churtooy kukeekaasee keey Yēyiin." 12Yoo rubē :chii kiruutēk ku māmāchāksē :nyoo kōōkoosēē keey Yēyiin. Nteenee chiito nyēē kāswēē kiruutēchoo, ku mākōōtiiny nyoo :kiruutēk ākookoy. 13Kiwālāng'wēēch :Kiriistō kēēng'ēētyēē chubiisyēētaab kiruutēk, yoo kichubāktōōs :inee kubo acheek. Āmwooyē kuu nyooto kuuyu mwooyē :siruutēk kule, "Kuchubākoy :chii nyoo /kākiikārtootyi keet." 14Yoo kiwālāng'wēēch :Kāārārookiintēēt Yēēsu /kiibēruur nkicheek biiko choo ma Yuutayeek kuu yoo /kikiibēruurē Abraam ām taay. /Kikeeyey kuu nyooto sikēēnyōōru Tāmirmiryēēt nyoo kikuurtoowēēch :Yēyiin yoo kiikoosēē keey inee. 15Mbo ng'eetaabiya, okany, baa, āboorunēēnook ng'aleechu wōlēē kēētēbtooy kwaak: Yoo kāākuyēchiin :biiko āyēēnku kiirootyeet ām kiyēē kāākukāsyiin, ānkōōtiinkyi āwunnyēk ku māmii :chii nyēē imuuchē kwiiri. Kerkeey :yooto āk ng'aleechu. 16Kikuurtoochi :Yēyiin Abraam kiy āk kesennyaanteenyii. Mēēbērē mwooyē :siruutēk kule keseniisyekyii ku wuu nyēē ibooru :yooto kule biiko chēē chaang'. Acha, nteenee ng'āloolēē chiito akeenke yoo mwooyē kule "kesennyaanteet" nto chiichooto ku Kiriistō. 17Kiyēē āmiitē ābooru ku nyi: Kiyey :Yēyiin kiirootyeet āk Abraam. Kunyoo, -mēēmuuchē :kiruutēk choo /kibākēēyēyē ām kēnyiisyēk bokolwookik ang'wan āk sosom lētuunoo kuweechweech kiirootyaanaa. Kunyi, -mēēmuuchē kutilta :kiruutēkaab Muusa kiyēē kiikukuurtoowēēch :Yēyiin. 18Nto yoo kānyōōr :chii rōōbēywoontēēt kubo yu karub kiruutēk, nto mēēbērē /kiikoochinē kubo yu /kikēēkuurtoochi. Nteenee, kiikoochi :Yēyiin Abraam rōōbēywoontoonoo buch, kuuyu kikiikukuurtoochi. 19Kibo nee naas :kiruutēk? Okany āmwoowook. /Kikēētās kiruutēk kuuyu choolwookēnē :biiko. Kimāchāktōōs kule kōōbuur :kiruutēchoo ākoy yoo kāākutook :kesennyaantaanaa kibo Abraam nyoo king'āloolēē :Yēyiin. Kiyey :Yēyiin kiruutēchoo ānkōōkoochi ng'ālooltooyiintēēt kubununēē malayikaanik. 20Boonto :ng'ālooltooyiintō kubo kwaak komoswookik āyēēng' chēē iyyoonkyinē. Nteenee akeenke :Yēyiin. 21Ara kimii :Yēyiin kukwiilē keey nkit ām tukuuk chēē kikuurtoochi biiko yoo kikōōnu kiruutēk? Acha, māwuu nyoo mbo kisich! Nto /kikēēkōōnu kiruutēk sukukōōn soboontaab kibchuulyo, nto kiimuuchē :chiito kutililiit kuchurta ām wōlēē mii :Yēyiin kubo kiruutēk. 22Nteenee, iboorwēēch :siruutēk kule rātootiin biiko tukul ām choolwookātēēt. Kunyoo, mākōōkoochi :Yēyiin biiko choo ikoosēē keey Yēēsu Kiriistō kiyoo kiikukuurtoochi. 23Kitākēērātootiin :tukul ām kiruutēk ānkuriibēēch :kiruutēchoo ākoy kuchō :Yēēsu nyoo kiikoosēē keey. 24/Kikēēkōōnēēch kiruutēchoo kuriibootēēch sikēēyityi Yēēsu /sikiitiilwēēch kule kēēchurtootiin kubo kule kiikoosēē keey inee. 25Kunyoo, yu kookiikaasee keey Kiriistō kōmēētākuriibootēēch :kiruutēk. 26Kyōōyēku :tukul lōkōkaab Yēyiin kuuyu, ōkoosēē keey Kāārārookiintēēt Yēēsu. 27Yu /kabakiibatisanaak ōbooyiitu Kiriistō, olaach ānkōōnoomyē āk inee. 28Mātinyē kule ng'oo :ng'oo. Yoo ka Yuutayeek nto ku choo ma Yuutayeek nto choo motwoor āk choo mā motwoor, nto nyēē murēn nto nyēē koorko, ku māmii :tēērchinooyēēt nyēē miitē. Ōmiitē :tukul akeenke ām Yēēsu Kiriistō. 29Kuu yoo ōbooyē Kiriistō, ōyēku lōkōkaab Abraam ānkunyoolu /kēērōōbwook bērurto nyoo kikuurtoochinē :Yēyiin Abraam.


text: 1Lēyyē, ōyēbchi baa yiit :akweek mokorēēnik. Ōriiryē ānkōōnchōōyiisyē, kuuyu mii wokuchōōnchook :ng'wooninto. 2Mii wokubotē :mokornoontiinoong'woong' ānku makwaam :tooyiik sirookwook. 3Makusal koroti :kariik choo ōboontē. Mākōōboor :salaanaa bo koroti miyootyēēt nyēē ōboontē ānku mākuchututēēnook ānkōōmirtiitook kuu maat. Bo nee tōōtukuulchi keey mokornoontiinoo ām bēsyōōsyēchēēb lēt? 4Lēyyē, ōrōōtootē ng'aleechu: Miitē kuriirēēnook :tukuuk choo kyōōtāyē ōkwēchi biiko choo kiyēwook yiisyōōnuutēk ām mbareenikwook. Kōōkuyityi Yēyiin nyoo bāwu kiy ake tukul, :riirikaab kēsiik. 5Kyōōminy kōōrooni ōchāmē tukuuk chēbo leles ānkyōōboor kuyem. Kyōōnēēryē ōlumlumiitu ōmiitē ōkānyoonu bēsyēēt nyēē /kēētilēēnook. 6Kyooruuste biiko ankoobakach ānkoo kut kimātinyē lēēlis āmēēbērē mbo kikwiilook. 7Lēyyē, mbo ng'eetaabiya, omuyte ākoy bēsyēēt nyēē iyēēwunēē :Mokoryoontēēt. Okasee mbo wōlēē kāng'tooy :kāābātiintēēt kurur mbareenyii. Muytoochinē kut kunyōōr roobtaab taayta āk nyēbo lētuut. 8Mākwook nkakweek ōmuytoochinē ānkōōkiilchē, kuuyu kaakuriik kuyit :bēsyēēt nyēē iyēēwunēē :Mokoryoontēēt. 9Mbo ng'eetaabiya, -mōōng'uunyānē keey /simākiitiilchook ng'al. Kaakuyit :kāātiiliintēēt kurkat. 10Mbo ng'eetaabiya, ōsōōtēē ng'ālooltooyik choo king'alaal ām kaayneetaab Yēyiin. Okasee nyāliluutēk chēē kinyōōr āk muytaayeeng'waa. 11Kiibēruurootiin :biich choo kimuyta. Ābērē kyookas muytaayeet nyēē kiboonto :Āyuubu āk kiyēē kichākuyēchi :Yēyiin ām lētuunoo. Lēyyē, riirēē biiko :Yēyiin miisin ām mooyēēt nyēē lēēl. 12Mbo ng'eetaabiya, ng'ālyoo nyēē māchē ōrōōtootē ku nyi: -Mōōwoolē keey kule, "Kuu Yēyiin nto kule kwaama :teng'et" Yoo 'kēēchāmiisyē, ichāmiisyē, nto yoo 'kēētāyiisyē, itāyiisyē, /simakiiruustaak. 13Yoo kānyōōr :chii ām akweek nyalil, ku māchāktōōs kusaay Yēyiin. Nto yoo ng'erekaat, kutyēēn kusilē Yēyiin. 14Nto yēē kamnyaan, ku māchāktōōs kukuur booyikaab biikaab Yēyiin subākusoochi inee ankooyiilee mwaayta ām kaayneetaab Mokoryoontēēt. 15Yoo /kēēsoochinē chii nyēē imnyoonē /kiikoosēē keey Yēyiin, mākōōsoob :Yēyiin chiichoo. Nto yoo kiikuchoolwookēn, +/mākēēnyōōchi kaat. 16Kunyoo, ii, biikyoo, kumwoochi :chii ake miyootyēēt nyēē kiikuyey ānkōōsoochinē keey, sukung'eet /kiisoobook. Yoo kasaay :chii nyēē churtaat, kutinyē :soowuutēkyii kāāmuukēywēēk ānkunāmtoochinē. 17Ki chii :Eliiya nyēē wuu acheek. Kisaay miisin kule kumārōōbēn. Yooto, kōōbuur :kōōrēēt kēnyiisyēk sōmōk āk ārook lo nyēē māmii :roob. 18Nto mii yoo, kusaay subak kule kurōōbēn. Yooto, kurōōbēn :kōōrēēt ankuyey :āmiik miisin ām kōōrēēt. 19Mbo ng'eetaabiya, yoo kāchuunnyēē :chii ām akweek wōlēē mii :manta, ku māchāktōōs /kēēyis. 20Okas baa ng'ālyoontooni: chii ake tukul nyoo kāyisunēē chiito ake wōlēē mii :miyootyēēt, ku kāākōōsoob :chiichoo nyiin ankuyey /kēēnyōōchi kaat ām ng'ōōkiswookik chēē chaang'.


text: 1Abeet Xoossau, asati tana yedhdhiyo gishshaunne gallassa ubbankka ta morkketi tana qohido gishshau, taayyo qaretta. 2Ta morkketi gallassa ubban tana yedhdhoosona; daroti otoruwan tana oloosona. 3Taani yayyido wode, nenan ammanettais. 4Taani Xoossan ammanettais; taani a qaalaa galatiyo Xoossan ammanettaisinne yayyikke. Asi tana ai oottanee? 5Gallassa ubban ta morkketi taayyo meto medhdhoosona; eti ubbaton taayyo iitabaa qoppoosona. 6Eti ta bolli maqettoosona; zuggidi wochchoosonanne ta ogiyaa naagoosona; tana woranau koyoosona. 7Eta iitatettaa gishshau, eta yeddoppa; ne hanqquwan he asata ziqqi ootta. 8Neeni ta metoi woisaakko qoodadasa. Taani woisu afuttaa tigidaakko, neeni eraasa. Eti ne mazggafan de7okkonaa? 9Taani nena xeesiyo wode, ta morkketi guyye simmana. Xoossai ta bagga gidiyoogaa taani erais. 10Taani a qaalaa galatiyo Xoossan, taani a qaalaa galatiyo GODAN, 11taani he Xoossan ammanettais; yayyikke. Asi tana ai oottannee? 12Abeet Xoossau, taani neessi shiiqettidobaa oottana; hegaa galataa yarshshuwaa taani neeyyo immana. 13Aissi giikko, neeni tana haiquwaappe, ta tohuwaa kunddettaappe ashshadasa. Hegaa gishshau, i paxa de7iyaageetu bollan poo7issiyo poo7uwan Xoossaa sinttan taani hemettais.


text:
By
Admin on September 16, 2015
ABO, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT), WBO
1All_Videos, News
VIDEO
By
Admin on September 7, 2015
Featured, Irreecha, Irreecha 2015, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Culture, Culture/History/Language/Religion, Irreechaa
VIDEO
By
Admin on September 5, 2015
Featured, Irreecha, Irreecha 2015, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, News
VIDEO
By
Admin on September 5, 2015
Hyder Usmael, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Hyder Usmael, Music/Films/Poetry
VIDEO
TVOMT: Gaafiif Deebii Artiistii Haarayaa fi Sabboonticha Hyder Usmael
By
Admin on May 5, 2015
HRLHA, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Gaafiiif Deebii Obboo Gaaromaa Waaqqessaa Waliin Goone!
By
Admin on April 27, 2015
TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Prof. Ismail Abdullee Magaalaa Torontoo Keessatti
By
Admin on April 15, 2015
Guyyaa Gootota, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT), WBO
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Gaafiif Deebi’ii Ob. Billoo Garbii Bakka Bu’aa G.M. WBO Biyya Alaa Waliin Goone
By
Admin on April 14, 2015
Guyyaa Gootota, Oromo Refugees, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos
VIDEO
TVOMT: Gaafiif Deebi’ii Baqqatoota Yeman Jiruu Waliin Goone fi Kabajaa Guyyaa Gootota!
By
Admin on April 7, 2015
Asaantii, Keyirat Yusuf, Oromo Movies, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Keyirat Yusuf, Music/Films/Poetry
VIDEO
TVOMT: Sagantaa Filmii Asaantii Magaalaa TORONTOO
By
Admin on April 3, 2015
Featured, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT), WBO
1All_Videos
VIDEO
By
Admin on March 2, 2015
TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, News
VIDEO
TVOMT: Waan Abbaay Tsahaayyee Jedhe Ilaalchisee Artistooni Keenya Maal Jedhu?
By
Admin on February 25, 2015
Ifaa Gammachuu, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
1All_Videos, Ifaa Gammachuu, Music/Films/Poetry
VIDEO
By
Admin on April 9, 2014
Toltu Tufa, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Advocacy/Activism, Language
Aad. Toltu Tufaa Kurfii Kaaba Ameerkaa Kan Duraa Torontoti Geggeesite
By
Admin on April 4, 2014
Afaan Publications, Toltu Tufa, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
News
AFAAN Publications’ Founder Aad. Toltu Tufa Warmly Welcomed by Torontonian Oromos as She Arrives for the AFAAN Event (Event Scheduled for Tomorrow/April 5, 2014 @ 94 Kenhar Drive, Toronto – between 2-7pm)
By
Admin on March 11, 2014
Elemo Ali, Menelik II, Teddy Afro, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Elemo Ali, ElemoMenelik, Music/Films/Poetry
Elemo Ali: Maali Mallisaa
By
Admin on March 9, 2014
Juneeddii Saaddoo, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
News
TVOMT: Obboo Juneeddii Saaddoo Eenyu? TVOMT: “TV Oromiyaa MT: Badii Obboo Jundeedi Saaddoo Saba isaa irrati raawate hin himinaa jedhuu? Kun waan addunyarrati hin argamini. Yoo badii kan hin qabne tahe abbummaan as bahee akka badii itti hin qabne himachuutu akka malee, haqa jiru dhoksuuf muka walirrati cabsuun Oromummaa miti. Dhugaan yoomiyyuu ni injufati. Kanneen […]
By
Admin on March 5, 2014
Oromia Media Network (OMN), TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
News
Kurfii Guyyaa Eebba OMN Galma Aadaa Oromiyaa Magaalaa Toronto ti Raawate Hordofaa Kurfii Guyyaa Eebba OMN Galma Aadaa Oromiyaa Magaalaa Toronto ti raawate Hordofaa sagantaan kan Torontoo fii USA ti geffeefame yemmuu tahu hirmaattonni isa Ameerikati gaggeefames hordofaati irraa hirmaatan. Rakkoo qulgullin sagalee garuu dursinee dhiifama isin gaafanna.
By
Admin on February 27, 2014
Adnaan Mohammed, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Adnaan Mohammed, Music/Films/Poetry
TVOMT: Gaafif Deebii Artist Adnaan Mohamad waliin Goone Hodofaa
By
Admin on February 16, 2014
Abdii Wuushu, Ahmad Sayyoo, Garibii Nuuree, Naasir Aadam, Tumsaa Omer, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Movies, News
TVOMT: Artists Abdii Wuushu and Naasir Aadam Discuss About One of the Best Action Movies from Oromiyaa
By
Admin on February 4, 2014
Sharmarkee Aadam, TV Oromiyaa Magaalaa Torontoo (TVOMT)
Music/Films/Poetry
TVOMT: Producer Artist Sharmarkee Aadam Hojii Boonsaa Hojachaa Jiran Ibsu


text: 1Hessafe guye, Yesuusi Xibaaryoosa Abbaa matan ba tamaaretas zaari qonccis. I enttaw hayssafe kaallidi de7iya hanotan qonccis. 2Simoon Phexiroosi, Mentte geetettiya Toomasi, Qaana Galiilappe yida Natina7eeli, Zabdiyoosa naytinne Yesuusa tamaaretappe hara nam77ati issife de7oosona. 3Simoon Phexiroosi enttako, "Taani molo oykkanaw bays" yaagis. Entti, "Nukka neera baana" yaagidi, wogoluwa giddo gelidosona. Shin entti he qamman aybi molokka oykkibookkona. 4Wontta guura xalqey dolanaappe sinthe, Yesuusi abbaa gaxan eqqis, shin iya tamaareti Yesuusa gididayssa erbookkona. 5Yesuusi enttako, "Ta laggeto, molo oykkibeekketii?" yaagis. Entti zaaridi, "Aykkoka oykkibookko" yaagidosona. 6I zaaridi, "Hintte gitiya wogoluwappe ushachcha baggara yeggite; guutha molo hintte oykkana" yaagis. Hessa gisho, gitiya ushachcha baggara yeggidosona. Moloy darida gisho goochchidi kessanaw xoonettidosona. 7Yesuusi dosiya tamaarey Phexiroosakko, "Hayssi Godaa!" yaagis. Simoon Phexiroosi I Godaa gidayssa si7ida wode kallo de7iya gisho ba ma7uwa ma77idi abbaa giddo guppi gelis. 8Shin wogoluwan attida hankko tamaareti moloy kumida gitiya goochchidi, abbaafe gaxa keyidosona. Entti abbaafe nam77u xeetu wadha mela haakkoosona. 9Entti abbaafe gaxa keyida wode xiifa bonqon moloy de7eyssanne uythi be7idosona. 10Yesuusi enttako, "Ha77i hintte oykkida moluwappe guuthara hammite" yaagis. 11Simoon Phexiroosi wogoluwan gelidi, xeetanne ishatammanne heedzu wogga moloti kumida gitiya goochchidi abbaafe gaxa kessis. Moloy hessa mela daro gidin gitey daakettibeenna. 12Yesuusi enttako, "Haa yidi miite" yaagis. I Godaa gideyssa entti erida gisho iya tamaaretappe issoykka, "Neeni oonee?" gidi iya oychchanaw minniday baawa. 13Yesuusi yidi, uythaa ekkidi enttaw immis; moluwakka hessada immis. 14Yesuusi hayqoppe denddidi ba tamaaretas qonccishin hayssi heedzantho. 15Entti midaappe guye, Yesuusi Simoon Phexiroosakko, "Yoona na7aw Simoona, tana hayssatappe aathada dosay?" yaagis. Simoon Phexiroosi, "Ee Godaw, taani nena doseyssa ne eraasa" yaagis. Yesuusi iyaakko, "Ta dorssa marata heemma" yaagis. 16Yesuusi qassika, "Yoona na7aw Simoona, tana dosay?" yaagis. Simoon Phexiroosi, "Ee Godaw, taani nena doseyssa ne eraasa" yaagis. Yesuusi, "Ta dorssata heemma" yaagis. 17Yesuusi heedzantho, "Yoona na7aw Simoona, tana dosay?" yaagis. Yesuusi heedzantho Simoon Phexiroosakko, "Tana dosay?" yaagidi oychchida gisho Phexiroosi azzanidi, "Godaw, neeni ubbabaa eraasa; taani nena doseyssa ne eraasa" yaagis. Yesuusi, "Ta dorssata heemma. 18Taani new tuma odays; neeni na7atethan de7iya wode nerkka danccettada, ne koyida soo baasa. Shin ne cimida wode ne kushiya micca bessana. Hari danccisana; ne dosonna soo efana" yaagis. 19Yesuusi hessa Phexiroosi ay mela hayqo hayqqidi, Xoossaa bonchchisaneekko erisanaw gis. Hessa gidaappe guye, Yesuusi Phexiroosakko, "Tana kaalla" yaagis. 20Phexiroosi guye simmidi, Yesuusi dosiya tamaarey baappe guyera yeyssa be7is. He tamaarey, kaho miyason Yesuusakko shiiqidi, "Godaw, nena aathi immanay oonee?" gidayssa. 21Phexiroosi he tamaariya be7idi, "Godaw, ha addey qassi waananee?" yaagidi Yesuusa oychchis. 22Yesuusi iyaakko, "Taani yaana gakkanaw I daana mela taani koykko, hessi nena ay metidee? Neeni tana kaalla" yaagis. 23Hessa gisho, he tamaarey hayqqenna giya oday ishata ubbaa gakkis. Shin Yesuusi, "Taani yaana gakkanaw, I daana mela taani koykko nena ay metidee?" yaagisippe attin "Hayqqenna" gibeenna. 24Ha odabaa markkattidaynne hayssa xaafiday he tamaariya. Iya markkatethay tuma gideyssa nuuni eroos. 25Yesuusi oothida hara darobay de7ees. Ta qoppin, ubbabay huu7en huu7en xaafettidaakko, xaafettiya maxaafatas kumetha alamey wothanw gidanabaa daanenna.


text: 1Wurssethan nu ishato, Godaa qaalay hintte giddon ellesidi dalgganaadanne bonchchettanaada nuus woossite. 2Hessadakka, asi ubbay qaalaa si7idi ammanonna gisho Xoossay geellatappenne iita asatappe nuna ashshana mela nuus woossite. 3Shin Goday ammanettidayssa; I hinttena minthethananne Xalaheppe naagana. 4Nuuni hinttena kiitteyssa ha77ika sinthafekka hintte oothanayssas Godan nuuni ammanettos. 5Goday hintte wozanaa Xoossaa siiquwakkonne Kiristtoosa dandda7aakko kaaletho. 6Nu ishato, hintte nuuppe ekkida kiitaa kaallonnayssatappenne ooso billiya azalla ammaniyaa asatappe hintte shaakettanaada Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan hinttena kiittoos. 7Nuuda hanidi daanaw besseyssa hinttee, hintte huu7en ereeta. Nuuni hinttera de7iya wode ooso billibookko. 8Nuuni ooddefekka kathi mela mibookko. Nuus dandda7ettida mela qammanne gallas oothi daaburidi de7idappe attin ooddeskka tooho gidibookko. 9Nuuni hessa oothiday, hinttew leemiso gidanaassafe attin hinttefe maade oychchanaw nuus maati dhayina gidenna. 10Nu hinttera de7iya wodekka, "Oothanaw koyonna asi oonikka mooppo" yaagidi kiittida. 11Nuuni hessa giday, hintte giddon issi issi azallati de7eyssa si7ida gishossa. He asati gelssonnaban gelidi harata ooso bilisoosonappe attin aykkoka oothokona. 12Nuuni hessa mela asati maara de7o daanadanne banttana koshshiyabaa oothidi demmanaada Godaa Yesuus Kiristtoosa sunthan entta kiittosinne zoroos. 13Shin nu ishato, lo77o ooso oothanaw azallofite. 14Ha77i nuuni ha dabddaabbiyan kiittida kiitas kiitettonna asi oonikka de7ikko he uraa erite. I yeellatana mela iyappe shaakettite. 15Shin iya ishada seeriteppe attin morkkeda xeellofite. 16Saro immiya Goday, ba huu7en hinttew ubba wodenne ubba baggara saro immo. Goday hintte ubbaara gido. 17Taani Phawuloosi, ha kiitaa ta kushen xaafas. Ta kiita ubbaas mallay hayssa; taani hessada xaafays. 18Nu Godaa Yesuus Kiristtoosa aadho keehatethay hintte ubbaara gido.