text:
Seenaa uummata oromoo keessatti aartistoonni oromoo aarsaa guddaa kaffalaniiru.
Hawwisoo afran qalloo kaasee hanga ammaatti,xiyyeeffannoon aartistoota keenyaa,roorroof, cunqursaa uummata keenya irra gahu kan calaqqisiisudha.Bara uummanni keenya carraa miidiyaa dhabetti,bara hayyoonnii fi dhaabbileen oromoo mogoleen laafetti; motora ta’ee, kan uummata sochoosaa ture; keessattuu, gama walleetiin;Alii Birraa, Alii Shabboo, Halloo Daawwee, Nuhoo Goobanaa,Umar Suleeyman,lfinsh Qannoo, Eebbisaa Addunyaa, Usmaayyoo muusaa fi kannee biroo illee hedduu isaanii kaasuu ni dandeenya.
Garuu waanti garaa nama nyaatu,gochi aartistoonni oromoo muraasni, bara dhiyoo kana raawwachaa jiran, seenaa jarreen kanaatiin ala faallaadha.Bara jijjiiramaa ykn bara micciiramaa jedhan, kana keessa aartistoonni keenya hangi muraasni; daldala siyaasa mootummaa bilxiginnaa keessa seenanii, Aartii oromoo keessatti seenaa gurraacha galmeessaa jiru.
Yeroo hedduudhaaf, tokkummaa uummata oromoo fi seenaa aartii oromootiif, gaarii miti, jennee callisnus, jarreen kun of deebisuu hin dandeenye.Ummanni garuu kan beekuu qabu,qabsoo isaa qaama wayiitti hirkisee,qaama sana irraa kan bilisummaa isaa eegu, osoo hin taane, ofii isaatii wal sochoosee falmachuu qaba.
Ani akka nama aartii keessa jiruutti, dirqama gama aartiitiin narraa eegamu,bahaan jira. Gara fuula duraatti illee waan ogummichi narraa barbaadu raawwachuuf qophiidha.
Seenaa aartistoota Usmaayyoo Muusaa, Eebbisaa Addunyaa faarsaa, gochaan faallaa kanaa dhaabbachuun diinummaadha.
Aartistoonni oromoo kaleessa seenaa gaarii qabdan; har’a immoo bilxiginnaan lafaa, konkolaataa fi koondoominiyeemiin isin liqimsite.Fudhachuun rakkoo miti.gara uummata keessaniitti deebitanii akka sagalee saba keessanii taatan;kabajaan waamicha isinii dhiyeesseera.Waamicha uummata keessanii dhageessanii akka deebitan abdiin qaba.
Kaayyoo sabaa faayidaa dhuunfaan dagachuun diinummaadha.Osoo Nuhoon Goobanaa rakkatuu, Halloo Daawwee rakkattuu, Osoo faffacaaneen, mana ona keessatti beela’uu, osoo aartistoonni nu dura jiran,barbaacha dhabanii dagatamanii jiranii, gargaarsi aartistoota fayidaaf fiiganii godhamu daldala siyaasaati.waggaa lamaa asitti OPDO durii fi bilxiginnaan ammaa haala duraan hin baratamneen aartistoota oromoo keessa harka galfataniiru.
Kana baraaruuf immoo uummatatti beeksiisuun dirqama waan ta’eefan barreesse.
Dogoggorri yoo jiraate; na sirreessaa.
#OSOO
NUTI JIRRUU; AARTIIN OROMOO SEENAA GURRAACHAAN HIN GAL’MAA’U.


c: text/html

text:
The cycle of killings and maiming in Ethiopia.
1. by the group of soldiers sent to his Grand Palace by Col. Mengistu and was killed in August 1975.Emperor Haile Selassie was arrested on Sept. 12, 1974
2. Lt. General Aman Michael Andom, Chairman of the Derg, was shot and killed by the troops sent to his home by Col. Mengistu on Saturday night Nov.23, 1974.
3. Lt. General Teferi Banti, Chairman of the Derg, was shot and killed with other 8 Derg members by the troops sent to the Grand Palace by Col. Mengistu on February 3, 1977.
4. J/ Abdi Raggassa, former OLF Army Commander, was arrested by the group of soldiers sent to his home on Saturday night February 29, 2020, where the commander-in-Chief of the state is a peace laureate Col. Abiy Ahmed.
• When you start dictatorship, you must also forget not how it ends.
• Gaafa abba irrumma jalqabdu, dhumaatni isas maal akka fakkaatu hin dagatin.
• አምባገነናዊ ሥርዓት ስትጀምር፣ አጨራረሱም ምን እንደሚመስል አትርሳ !!!!!!!
Barreefama_Jaal_Marroo (Dhugaabas Dhugumaa) – Adoolessa 16, 2016
Kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf hariiro ABOn Jaarmoolee Oromoo, humnoota polotikaa ummattoota cunqurfamoo, humnoota polotikaa Habashoota, fi polotikaa addunyaa waliin qabu murteessaa dha. Keessa Oromootti dursa ABOn akka sadiitti of ilaallu qaba. Isaaniis: Tokkoffaa akka hangafa fi kallacha Qabsoo Bilisummaa Oromootti jaarmayaa dhalli Oromoon hedduun lubbuu isaa itti dhabe, jireenya isaa itti diigee ta’uun hubatama. Kanaafu ABO qabeenya, wabii, fedhii fi dantaa Oromoo maraa ta’u qaba. Akka hangafummaa isaatti ulaagaa beekamaa fi sirna ifaa ta’e tokkoon jaarmolee Oromoo ofiitti harkifachu qaba. Warra diddaa agarsiisan ummataaf bifa ifa ta’een dhibde jiru labsee xumuruu qaba. Lameessoo akkuma partii tokkootti kayyoo qabatee tarkaanfatuu, dorgommii hojii inni dalaguu fi bu’aa inni buusuun fedhii uummataa guutuu irratti hundaa’uun hordofamu qaba. Sadeesso dhaaba warraaqsa guddaa sochii uummataan(mass movement) deeggarame gaggeessuun rakkoo uummataa hundeen furuuf fi jijjiirama buqqaasaa fiduuf qabaacha of dura furgaasu qaba.
Ilaalcha Siyaasaa ’’Patriotic Ginbot 7 Movement for Unity and Democracy’’ fi Danqaa Qabsoo Bilisummaa Oromoof Qabu
(Adoolessa bara 2016, Dhugaabas Dhugumaa)
…itti fufa kutaa tokkoffaa fi kan xumuraa
Yeroo darbe kutaa itti aanu akkan isiniif katabu waadaa seeneen ture. Akkuma waadaa seenetti ilaalcha siyaasaa namoota jaaramayaa ’Patriotic Ginbot 7 movement for unity and democracy’ gaggeessanii fi shoora guddaa keessatti qaban irratti qiyyaafata. Xiyyeeffannaan kiyya namoota akka namaatti osoo hin taane ilaalchi siyaasaa isaanii sammuu isaaniitti maxxanee jiru maal akka fakkaatu fi tarkaanfii ilaalchi isaanii itti isaan dhiibu uummataaf ibsuu dha.
Kutaa tokkoffaa keessatti jarri kun dhimma Oromoo akkaataa itti ilaalanii fi hariiroo isaan ODF waliin qabaachaauuf tattaafatan akkuma ibsameen wixineen waliigaltee isaanii uummataaf gidduu kana ifa ta’uun akka namoota hedduu dinqisiise yaada isaanii irraa hubadheera. Kutaa lammeessoo kana keessatti namoota jaarmayaa PG7 gaggeessan lama akka namaatti osoo hin taane akka ilaalcha isaan oofan hubattaniif jecha waan isaan dalagaa turan hedduu keessaa fakkenyaaf isiniif qabadhee dhiyaadheera. Isaanis Porf. Mesfin WeldeMariam fi Dr. Brihanu Naggaa ilaallata. Itti dhiyaadhaa! Kan warra kaanii fkn Dr. Geetachew Begashaw, Kaasaa Kabede fi Dr. Masay Kabede yeroof xiyyeeffannaa barruu kanaa ala dha.
Prof. Mesfin WoldeMariam
Prof. Mesfin baroota 1930ta keessa magaala Finfinnetti dhalate. Barnoota isaa kan jalqabaa mana qeesii Orthodoksitti barachuun, daaqoonumma bara 1946 keessa fudhate. Barnoota sadarkaa calqabaa fi lamaffaa mana barumsaa Teferi Mekonen-tti xumure. Barnoota sadarkaa ol aanaa biyya alaatti ba’uun, B.A isaa Punjab University, India irra bara 1955, akkasumas M.A isaa Clark University, USA irraa bara 1957 fudhate. Itti aansee bara HaileSellassie Yuniversity kan amma Addis Aababa Yuniversity jedhamu keessatti Department geography keessatti barsiisaa ta’e.
Prof. Mesfin nama Umuriin badhadhe dha jechuun danda’ama. Mootummooti Impayera Ityophiya kan HaileSilasee irraa eegale wal-duraa duubaan dhufaan hunda keessa jiraate. Akka duubbeen seenaa isaa ibsutti namni kun warra mootummaa jedhaman hunda takka itti dhihachaa fi yeroo kaan irraa fagaachaa balaan haayyoota fi dargaggoota qaroo kan sabaa hunda keessa nyaatu, inni adaba hidhaa waggootii lama fi sadii hin caaliin irraa kan hafe haga har’aa nagaa isaa waliin hojjetaa jiraate. Kanaafu imammatoota Impayerittiin baastu keessatti harki isaa qulqulluu miti. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti waa jechuuf:
- “Education Sector Review (ESR)”
Caamsaa bara 1961 Ityophiyaan konfransi kan Tokkummaa mootummaa Gamtoomaani (UN) gargaarame dhimma guddina mana Barnootaa biyyoota Afrikaa mari’ate. Konfransi kana irratti qaanin guddo Ityophiya mudate. Kunis Sadarkaan haalli mana barnoota sadrkaa jalqabaa (primary School) fi Sadarkaa lamaffa (secondary) Itophiyaa keessa jiruu hundi saxilame. Kanaafuu jijjirama fardii mootummichi akka gaggeessuf tarkaanfiin jalqaba fudhatame akka baasii mana barumsaaf kan 1.4 %
ture akka gara 3 % GNP akka guddisu kan jedhu ture. Sunuu ta’ee baasiin kun kan biyyoota Afrika (2.5-6 %) kaan waliin kan wal gituu hin dandeenye.
Duraanu manni barnoota sadarkaa Jalqabaa (Primary education) baasiin isa Qaraxa (Tax) qonnaa irraa argamuun ture. Barnoota Sadarkaa lamaffa fi ola’anaan mootummaa irraa ture. Qootee bulaa irratti gibra amma kafalamuu ol dabaluun furmaata ta’uu hin dandeenye. Barataan Sadarkaa mana barumsa ol aanaa silaafuu mootumicha irratti gumgumi kaasuu erga eegalee bubbulee. Haala akkasii keessatti Prof. Masfin-ffaa Education Sector Review (ESR) July bara 1972 imammata manni barumsa sadarkaa jalqabaa fardii fi hundaan kan mootumman gargaraamu yeroo ta’u sanaan booda ogguma abbaa ofii dalaguun itti aansee namuu oggumaa abbaa isaa argatuun (informal training) gara sadarkaa lamaffaatti akka deebi’uu kan jedhu dhiyeessani. Hikti imammataa kanaas ijoolleen qotee bulaa, qotee bulaa haa ta’an jechuu irra adda hin turre. Kun osoo labsiin jiru fi hojii irra hin ooliin uummati dhaga’uun moormii nugusichaa irratti ciimsuun kufaatii nugusichaafu sababaa tokko ta’e. ’Better to be right than to be popular’
Koree Hoongee Walloo Qoraatuu irra gara koree qoondaalota motummaa Hailesillasee qoratuutti
Eegala warraaqsa Ityophiya irratti koreen loltu “ the Coordinating Committee of Armed Forces” kan PMAC (Darg) jedhamee beekamu komishi’oni dhimma Hoongee fi Beela WALLO akka qoratamee dihaatu ta’e. Kana keessatti kan akka waliin hojeetu kan waliin ramadame kessaa Oromootni turan akka Baro Tumsa, Jihad Abbba Qoyyaas yeroo tahan Dr.Seyoum Haragot Abba’i fi Mesfin W/Mariam hokkora qoomoo ilaalu kaasuun koreen akka diigamu tolchan. Sana duuba koree nama 15 of keessaa qabdu kan military fi civilian irra ijaramuun Prof. Mesfin WeldeMariam dura ta’aa itti ta’uun qoormaatni Walloo osoo bakka hin ga’iin hafe, Gabaasa isaa kan qarruu Amaaraa fi Nugusicha balaa irraa oolchuuf October 1974 Dergiif galche, Dargiin gabaasa Mesfin lafa kaa’ee tarkanfii siyaasa kan mataa isaa fudhate.
Qoormaata of- bulchiinsa nannoof gaggeeffame keessatti
Bara 1987n dura Dargiin qophii heera kan bara 1987 labsuuf qormaata ta’u qaban oolantummaan kan itti kenne Institute of Nationalities studies-f ture. Dabalatas Yuniversity keessattis koree adda addaa kan utubuduu ijaare ture. Qormaata kan Ogaden- Somalii kan gaggeessu Prof. Mesfin ture. Kana keessatti five autonomous regions (Eritrea, Assab, Tigray, Ogaden and Dire Dawa) kan Dargiin murteeffate dura dhaabbachuu fi Oromiya kutaalee hedduutti akka qoqqoodamtu tochuu keessatti gahee guddoo xabate.
Dhuma irratti tattaafii inni Dargii fi EPRDF araarsuuf yaale
Prof. Mesfin Carraa Ityophiyaa inni hawwuu fi tursiisuu fedhu yoo Dargiin qooda keessatti hin qabaatiin baduuf akka deemtu dursee hubachuun April bara 1991 itti gafatama fudhachuun Wixinee araaraa EPLF, TPLF fi Dargiitti dhi’eesse. Konfransi 11ffaa International Conference of Ethiopian Studies magalaa Finfinnetti qopha’ee irratti qaamaan dhiyaatee ofi isaa dhiyyeesse irraa kan ka’e tumsa hirmattota irraa argate. Koreen araraa fi nagaa (A Committee for Peace and Reconciliation in Ethiopia) kan nama 11of keessaa qabdu utubamtee labsamte. Gumiin Maanguddoota Ityophiyaa irraa (council of elders representing Ethiopia) kan utubamte ishiin ‘trusteship government’ bu’ureessuun mootummaa ce’umsaa ijaartuu akka ta’utti falmuutti eegale. Itti gaafatamni mootummaa ce’umsaa tokkumaa Ityophiya tiksuun Filmaata dimokratawaa gaggeessuun mootummaa ijaaru kan jeedhu ture. Mengistuun Walgahii Shongo irratti gochaa Prof. Mesfin kanaatti aaruun warri waan hunda nu gorsaa turan har’a loola kana xaba hadha manaa fi abba manaa fakkessuun Irqi jedhani as bahani. Kanuuma Prof. Mesfin jedhu dhuguma jechuun Dr. Hailu Araya-tu waliin dhabachuun yaada Prof. Mesfin fudhachuun hunda caalaa Ityophiyaa gargara jedhe.
Interview bara 1992
Qophii tokko irratti kan Mallasaa, Dr. Mekonon Bishaw, Prof. Andreas Eshete fi Prof. Mesfin godhani irratti ilaalcha inni Sabaa fi Sablammoota Ityophiyaaf qabu ibse. Akka uddeelaa kanaa gadiitti jiru Sabni Amhara jedhamu hin jiru jedhe. Yeroo prof. ibsu yoo gara Wollo, Bale, Arsi fi kkf deemtanii yoo gaafattan, uummatni Amaarumma akka kiristanuummaatti hubata jedhe. Prof. Masfin Bofa jiran keessaa kan summiin isa hamaa qabu “Cobra” jedhamu sana jechuun danda’ama. Siyaasa idil-adunya kufaatii godina baha duubatti jiru, Mul’atni siyaasaa kan ummata adunya kana sochoosaa jiru Nationalism, Religion fundamentalism and Democracy dha. Mallasaanuu dhimma Nationalism jedhu of irraa darbatee Ityophiyaan biyya kiristaanaati jechuu jabeessaa turte. Masfin akka jedhutti warri jalqabaaf saba Amhara jedhe nu waame Xaliyaani duwwaa dha jedha.
https://www.youtube.com/watch?v=Jkh6jg0ree4 Prime minister Meles Zenawi and Prof. Mesfin Woldemariam, About Amhara
Falmi mirga dhala namaa keessatti
Onkololeesa bara 1991 keessaa Prof. Mesfin, Jaarmaya mirga dhala namaaf falmu “The Ethiopian Human Rights Council (EHRCO)” jedhamu bu’uresse. Jarmayan kun miidhaa jiruuf bu’ura odeeffatnoo ta’ee kan Jaarmiyoolee halaagaa kan mirga dhala namaaf falman kan akka Amnesty International, Human rights watch fi kkf tajaajiluutti ka’e. Adeemsa keessa dhimmaa Oromoo gabaasuu irraa bara dheeraaf of quussate. Inumaayyu Oromoon saboota biroo irratti midhaa geessisan jeedhee fi dhaadhessee gabaasuu eegale. Akka tokkotti komiin gafaa itti hedduummataa dhufu waan gaggabaasu eegale sana hunda keessatti halagaa duraatti Oromoo jedhee maqaa dhayuun, isaaf tasuma hin fudhatamu ture.
Miseensi Hogganaa ABO tokko yeroo tokko kan naaf hime dhimmoota lama bakka kanatti xuquun fedha. Konfransii Jaarmayaan mirga dhala namaaf falmu guddaa fi teessumni isaa kan biyya Fransayii Paris ta’e International Federation for Human Rights (FIDH) jedhamu kun qophii qopheesse irratti Prof. Mesfin waraqaa dhiyeessee. Miidhaa gazexeesitoota irra ga’uu yeroo ibsu kan warra kaani humnaa ol ol kaasse hasa‘un dhimma Shiferraw Insermu fi Dhabassa Waaqjiraa bira gaafa ga’u Oromo-language service Ethiopian Television (ETV) irra hidhamaan ilaalchisse gaffii itti ka’eef dhimma politikaa gosaa fi ummataa wal irratti kaasuu keessatti waan qooda fudhataniif dha jechuun baabsaa TPLF ta’ee mul‘ate. Haala kana irratti namni ABO walga’ii kana irratti hirmaate haqaa jiru dhiyeessuu irraan kan ka’ee murnii “ Reporters Without Borders” jedhaman kana hubatan atakaroo Prof. Mesfin waliin yeroo galan dhimmichi jabaatee hanga President Jacques Chirac deeme, yeroo Meles Zenawi Fransayyiin daawwatu Apri 14-15 akka itti kaasu gochuun haanga tokko akka furmaati argamu ta’e. Dhabaasaa Waaqjiraa fi Shiferaw Insarmuu garuu sabaa fi sabaa wali irratti kakaasuun osoo hin taane hiriraa barattooni Amaji 4 bara 2004 gaggeessan waliin wal qabate hidhamuu, hogganoota Maccaa fi Tulama, diddaa barattoota Oromoo jijjiraa waajira Oromiyaa magalaa Finfinnee irraa gara Adamaatti ta’u mormuu waan gabasaniif ture.
Kitabootaa isa
Prof. Mesfin Woldemariam kitaboota hedduu barreesse jira. Hedduun isaani kanuuma waan tokkicha faarsan dha, isaan keessaa kitaaboota lama kan afaan Amaraatiin maxxanfaman: ‘Mekshef Ende-Ethiopia Tarik’ (“missing the mark, like Ethiopian history”) kan bara 2013 (2005E.C) fi “Adafne: Firhat ina Mekishef ( Fear and Failure)” kan bara 2015 keessaa maxxanfaman irraa nama qalbiin dubbiseef eenyumma Prof. Mesfin fi warri itti nannahanii jiran hubachuuf karaa salphaa dha.
Kitaabni isaa inni Mekshef ende-Ethiopia Tarik jedhu Abissiniya fi Ethiopia tokko godhee dhiyeessa, isaanin adda baasuun seenaa adda barreessuu dha jedha. Garuu beektootni hedduun kan irratti waliigalan Ethiopia turtes jirtis garuu bal’ini lafa ishee yeroo irraa gara yerootti adda ture jeedhu.
Ethiopia: prof. Mesfin woldemariam’s speech melbourne Oct 19 2014 https://www.youtube.com/watch?v=V5FRZBe013g
Adafneen kan irratti xiyyeeffate dhaloota haarayaa irratti yeroo ta’u, kana keessatti sududaan Oromoo maqaa dha’uu irra seenaan gootota Ityohiyaa kan akka Dejazmach Geresu Duki, General Jagama Kelo, Shaleqa Beqele Weyya-ffaa dhokatee jira jedha.
Ija Kanaan Oromoon attam godhee seena Waqoo guutu fi Jagama Kelloo walfaana ha faarsu?
https://www.youtube.com/watch?v=8098gOmfgts Ethiopia: Prof. Mesfin Woldemariam’s ‘Adafne’ U.S. Book Tour in Atlanta – Q & A 1/2 | Sep 27, 2015
Sochi qeerro irratti
Amajji bara 2016 Mata dure “Ye semoonuu ye Oromia Girgir Gira gebtonyal” jedha. Professor jecha “gir gir” akkuman dura barreffama koo keessatti xuqe kufaati Fonqolcha bara 1960 kan Girmame Newayii-tti kan dhimma bahame ture. Kanaafu dhaamsi isa eessayyu hin ga’uu kan jedhu yeroo ta’u barreeffama keessattiis bali’naan ka’e jira. Waan armaan gadii kana saaqa dubbissa.
Waliigala Prof. Mesfin nama Impayeritti keessatti waliin hojjetee waliin dulloome dha. Gaffii Oromoo hunda isaa ye zer politika jedhe kan amanu yeroo ta’u, ofii amanuu duwwaa osoo hin taane booda isaa qarru(elit) habashaa fi namootiin halagaa Ityophiyaaf mararfanno guddaa qaban akka jiran dha. Hariiroon Oromoo ykn Jarmooleen Oromoo, jarmoolee amahara kan Prof. Mesfin duuba jiraatuutti itti hirkachuun Oromoof bu’aa buusa jedhanii fudhachuun of gowwomsuu dha. Kan Prof. Mesfin hedduu waan ta’eef seensuumaf hagaas yoo jedhame ni ga’a. Namichi maqaa Oromoo dha’uu ni yaaddawa. Tasa Oromoon akka Oromootti gaaffii qaba jedhee hin dhugeeffatu, jaarmayaa yaada akkasiin deemu waliin Oromoon amananii itti hirkachuun fi walii galtee tolchuun Oromoof maal buusa? Gaaffiin jettu gaaffii beekaa Oromoo hedduuti.
Dr. Berhanu Naga
Akkuma Prof. Mesfin Entoto, Finfinneetti dhalate Dr. Berhanu Nagga Bishoftu ykn Debrezeyit yeroo ta’u, abbaan isaa Obbo Negga Bonger qomoon Guraagee fi dureessa beekamaa dha. Oboleessi abbaa isaa Obbo Alemu Bonger Miseensa Parlamaa HaileSilassee ture. Maatiin kun warra Abba Jifar waliin hidhata soddummaa waan qabaniif mi’aa lafa Oromoo Bishoftuu irraa hanga Jimmaatti warra dhandhamnii beekani dha. Berhanuun miseensa EPRP ta’un akka haalli hammataan bara 1977-tti Yuniversity keessatti dhalateen kan inni wagga tokkoffaa keessaa baratuu barnoota isaa gadhiisee gara Asimba-ti nama deeme dha. Asimbatti garagarummaa EPRP keessatti dhalateen gara Sudan-tti baqachuun, sanan booda U.S /New York tti galuun barnoota isa New York State University, sanatti aansee akka barsiisaa economics tti Bicknell University (Pennsylvania) wagga sadiif hojjete. Gara Ityophiyaatti bara 1994 deebi’e. Yeroo Sana irraa kaasse hanga Itophiyaa gadhiise bahutti AAU, Faculty of Business fi Economics keessatti akka barsiisaatti hojjete. Hojii barsiisummaa cinaatti daldalaa mataa isaa Ethiopian Agri-Maize Fertilizers Company and Addis Village Family Real Estate gaggeffataa ture. Dura ta’aa Ethiopian Economic Professionals Association (EEPA) ta’un kan hojjeete yeroo ta’u namoota har’a sadrkaa adda addaatti hojjeetan kan inni horate yeroos ture. Akkasumas bu’ureessaa Ethiopian Economic Policy Research Institute (EEPRI) ture. Yeroo tokko irratti
Berhanuun Addis Broadcasting Corporation kan jedhamu namoota akka Berhanu Mewa, Mesfin Teshome, Tewodros Meles, Prof. Mesfin Woldemariam, Eyesus-Work Zafu, Meleskachew Amha, fi Shimelis Tekletsadik kan gamtaan qabaan keessatti gahe gudda qabaachaa ture.
Ilaalcha Dr. Berhanuun gafa biyya ture qabu;
1) Kabaja guyyaa Ethio-Eritrean waraana “Operation Sunset” kabajamuutti March 1, 1999 Addis Ababa University’s Lidet Hall keessatti Baadme moo’achuun keenyi akka xumura injifannotti lakkawamuu hin qabu. Shabi’a kan ABO gargara jiru fi ABO dhabamsiisuutu injifatnoo isa dhumaati jedhe. Ija jabeessa irraa sirbi hin fokkisu jedhan, har’aa teessoon Biraanuu Asmaraa ta’e jira.
2) Galma National Lottery Hall ebla 8, 2001 dhimma ‘Academic Freedom and Human Rights’, Professor Mesfin Woldemariam fi Dr. Berhanu marii gaggeeffame irratti, gaaffiin Oromoo gaaffii namoota muraasaa kan Sweden fi Germaniiti bu’ureffame malee kan ummata Oromoo miti kan jedhu kaasee falme.
3) Akka parti CUD-tti, filmaata bara 2005 keessa, keeyyati 39 ka’u qaba akkasumas Oromiyaan bakka heduutti akka ciciraamtu yaada ibsuun, the rights of Oromos to learn and exercise their own language in their preferred Qubee/Latin alphabet will be reversed jechaa ture. Dhimma Oromoon qabsoo isaatiin argate qubee of duuba akka hin deebine tolchina jedha. Kana irraa Qubee Oromoo itti dhimma ba’aa jiru kunuu akka of duuba deebisuuf karoora qaban nama shakkiisiisa.
4) Dhimma qabeenya lafaa irratti, ilaalcha qaban lafti akka kan nama dhuunfaa ta’u dha. Kan amma Wayyaaneen lafa Oromoo halagaaf kennitu caalaa, namni ykn mootummaan qabeenya qabu akka lafa bitatu kan haayyamu dha. Imaammati isaan qaban kan hiyyeessaa fi qotataa Oromoo lafa-dhablee taasisuu, kan duressaa fi halagaa ammoo akka lafa Oromoo haga fedhe Oromoo irraa qircatuuf karaa saaqu dha.
5) Kitaaba isa “Ya Natsaannat Gohi Si Qadd, Dr. Berhanu Naga, 2006” jedhu keessatti fuula 21-23 tti maaliif akka Doktarichi Siyaasa Ityophiyaatti deebi’e yeroo ibsu Oromootan mana hidhaatti arge fi gaaffiin barattoota Galma National Lottery keessatti kaasaa turan waan hiiree Ityophiya fuul duraa na yadesseef jedha. Kanaaf tokkummaa Ityophiyaa tiksuuf, gaffii Oromoo dhaamsuun akeeka isa ta’u ifaan mul’isa. Gaaffii Oromoo deebsaa osoo tokkumaa Ityophiyaa tiksuuf deema ta’ee Mirga waloo (Collective rights)f kabajaa qabu fudhatee, mirgi waloo akka mirga nam-tokkee hin fallessinetti hojjeta ture. Haa ta’uuti isaan akka Qastedamanna, CUD, G-7 fi Patriotic Ginbot-7 Movement for Unity and Democracy-tti ilaalchi isaan qaban tokkichuma.
6) Tokkummaa fi dimokraasumma Itophiyaaf waan dhaabbatan wajjin qabsoo qindeeffanna jedhaniyyu tokkummaa Ethiopia jalatti mirga hiree murteeffannaa ummata ni fudhanna kanneen jedhan, fkn UEDF, waliin hojjechuuf rakkina qabu. Warra walii wajjiin sababa mirga hiree murteeffatnaaf dalaguu hin dandeenye kun hagam akka kaayyo ABO irraa fagoo ta’e tilmaamuun nama hin rakkisu.
7) Akka Ginbot -7 dhaabbateen hogganootaa OLF fi ONLF waliin Washington D.C-tti walga’ii gafa 11.09.09 godhame. Walga’ii kana irratti dhimma Hiree ofii ofiin murteeffanaa irratti gargarummaan akka jiru hubatame. Waliin hojjeechuufiis dursa tokkummaa Ityophiya fudhachuu irraa eegala kan gama isaaniin ka’ee ture. Haalli kun mirga ummata kan referendami bilisaan raawwatamuu qabu waan ugguruuf, faalla demokrasi waan ta’eef, falla sagantaa siyaasaa fi fedhii ummata keenyaa daangeesu dha jechuun hogganotiin OLF fi ONLF didda agarsiisan, yeroo kana Dr. Biranuun dhabbolee
lamaaniitti dhaadatee biraa deeme. Dhadannon isaas isiniin qoodaa kaayyoo keenya galmaan ni geenya, isin irratti dhaaba ijaruun nu hin dhibu keessaafuu Oromoo irratti jedhe deeme.
8) Yaadni Tokkummaa Ethiopia fi mirga hiree murteeffatnaa Oromoo walitti hidhuun aadaa tokko jalatti sirna dimokraatawaa fiduuf waliin qabsoofna jechuun ABOf yaada haara kan hin taane, kan duraanuu Wayyaanee dhaan dhihaate karaa qabsoo gitaa (class struggle) fi karaa dantaa sabaa walitti hidhata tokko qabna yaada jedhu irratti hundaawe. Kunis mirga hiree murteeffatnaa ummata Oromoo irratti danqaa itti ta’uuf tarsimoo qiyyaasame keessaa isa bakka olaana kennaniif ta’uu mirkaneesse. Yaada farra tokkummaa ummata Oromoo ta’e kana hojiin dhugoomsuuf OPDO of jalatti ijaaree hanga har’atti dhibdee ta’un seena keenya. Dhadannoon Dr. Berhanuus kanuma ta’uu haa hubatamuu malee hanga Oromoon siyaasan bilchatee kana of irra hin ittisiinetti didhaa boor nu eeggatu ta’uu hogganichi hubatee seexa sabuummaan murtoo isaa mamii tokko malee murtoo isa mayyi fudhate.
9) Dr. Berhanuuniis Carraa argate maraan Hoggana ABO fi gaffii Oromoo xureessuu irratti bobba’e
10) Jalqaba Anaa Gomezin ulee godhate Dr. Getachoo Jigiin ofiitti qabuun meeshaa godhachuuf yaadame sun gafa hin milka’iin hafu, Caasa dhaaba jalaatti namoota fi miseensolii, qondaloota ABO quunnamuun bobbaa adda addaa gaggeesse.
11) Yeroo jalqabaaf karaa General Kamal Galchuu dhaaba irra achi isa baasuun waan milkaa’ee itti fakkaate, haala kanaan dhibdee Oromoo Impayeeraa Ityophiyaa keessatti hiikamuu ni danda’aama kan jeedhu tessumaa Muddee 30 fi 31 bara 2011 Magalaa Minisootaatti murteessuun Ulee Gaarii Qabsoo bilisummaa Oromoo ittin reeban isaaniif ta’e. Daran bara 2015 keessaa General Kamaliis Qaama jarmoolee walitti baquuf tumsa ijaranii ta’a jeedhee osoo eegamuu General Kamal akka odeeffamuutti guyyaa beellamaaf guyyaa tokko yeroo hafuu kan irraa dhabbate yeroo ta’u, garuu shira isaan xaxaa turan General Kamal gaaf tokko argaaf dhageettii isaa irra ni hima kan jedhuun abdiin jira. General Kamal diddaan haa xumuraatu malee Mollaa Asgadom dirqiin itti seenee hangaa diinatti harka keenatutti isa geessise. Shira xaxaa akkasii kana keessa kan ABOn PAFD ykn Tumsaa Bilisummaa fi Dimokrasii kan ummataa ijaare Ginbot-7n guddoo aarsee ture.
12) Kitaaba Tesfaye (Gadaa) Gebre’ab irratti Dr. Berhanuu fi Andargachewn qooda salphaa hin taane xaphatan. Tesfaye (Gadaa) Gebreab “Ye Sidetenyaw Mastawesha” – yaadannoo baqattummaa jedhee kitaba qopheesse. Kanaafis mana maxxansaa Netsanet Publishing Agency (NPA) keenname. Sababa “Caaltuu akka Helen” irran kan ka’e akka hin maxxanfamne ta’e. Garuu akka jedhamutti duranuu amma sanaatti osoo hin deemiin waan hedduu maqaa si maxxansifinaa jedhuun yaada hedduu akka keessaa baasani ni haasawama.
13) Deemsi Dr. Beraanu kan amma harka irra nu jiru warra Eritrea irran ABO gurra micciiranii waa hunda gochuu hin dandeenye, kanaafuu sibilaan sibilaa muru jecha jarmayaa ADO keessan dhimma Oromoo harka ofitti itti seensifachuuf tattafataa jiru. Itti milka’aa laataa?
Xumuraa
Kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf hariiro ABOn Jaarmoolee Oromoo, humnoota polotikaa ummattoota cunqurfamoo, humnoota polotikaa Habashoota, fi polotikaa addunyaa waliin qabu murteessaa dha.
Keessa Oromootti dursa ABOn akka sadiitti of ilaallu qaba. Isaaniis:
Tokkoffaa akka hangafa fi kallacha Qabsoo Bilisummaa Oromootti jaarmayaa dhalli Oromoon hedduun lubbuu isaa itti dhabe, jireenya isaa itti diigee ta’uun hubatama. Kanaafu ABO qabeenya, wabii, fedhii fi dantaa Oromoo maraa ta’u qaba. Akka hangafummaa isaatti ulaagaa beekamaa fi sirna ifaa ta’e tokkoon jaarmolee Oromoo ofiitti harkifachu qaba. Warra diddaa agarsiisan ummataaf bifa ifa ta’een dhibde jiru labsee xumuruu qaba.
Lameessoo akkuma partii tokkootti kayyoo qabatee tarkaanfatuu, dorgommii hojii inni dalaguu fi bu’aa inni buusuun fedhii uummataa guutuu irratti hundaa’uun hordofamu qaba.
Sadeesso dhaaba warraaqsa guddaa sochii uummataan(mass movement) deeggarame gaggeessuun rakkoo uummataa hundeen furuuf fi jijjiirama buqqaasaa fiduuf qabaacha of dura furgaasu qaba.
Gama Jarmoolee Oromoo birotinis, ABO balaaleeffachuuf kan of uuman ta’u irra darbanii diina balaaleffachuu irratti hojii qabatamaa qabsoo Oromoo gaggeessuu irratti fuulleffachuu qabu. Deemsi isaanii Hayuu Duree, President, Miseensaa Koree Hojii rawwachiftuu ykn Miseensa Gumii sabaa of moggasuuf ta’u hin qabu. Hundeen ijaarsa isaanii gandummaa, goosummaa ykn dhibdee amanti kan raabsu ta’u hin qabu.
Ilaalcha siyaasaa tokko jalatti dhaabota heddummeeysun afaanfaajjii uumuu fi qabeenya qabsoof oolu qisaasuu waan ta’eef jaarmooleen walfakkaatan gaaddisa tokko jalaatti of humneessuutu irraa eegama. Ummatni Oromoos tokkummaa, tokkummaa kan jedhu dhadannoo fi furmaata waan hunda godhachuu irraa tokkummaan eenyu gidduutti, tokkommaan maal irratti, essatti fi maal fiduuf kan jedhuu waliin ilaalamuu qaba.
ABOn mootummaa wayyaanee kuffisuuf tumsi humnoota ilmaan Oromoo marti akka ijaaramu haala aanjessuu fi ijaaru qaba. Akkasumas humnoota biroo hawwachuu keessatti humni Oromoo bakka furtuu qabate kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf carraaquutu irraa eegama.
Tumsi akkasii kuniis Gaanfa Afrikaa keessatti nagaa waaraa argamsiisuuf abdachiisaa (credible alternative) akka ta’e biyyooti fi Jarmoolee adunyaa hubatani akka deggersa QBO godhaniif tattaafachuun barbachiisa dha.
Garuu humnoota kaabaa waliin tumsa ijaaruun kaayyoo waliin akka faallaa hin taane eegannoo gahaa godhamuun murteessaa dha. Warra dantaa nurratti qaban irratti hunda’un of jabeessuuf hawwu (TPLF, moo Warra Amaraa jechuun wal hubatnoo dhabuun) hin barbaachiisu.
Keessaafuu toftaa siyaasaaf jecha qofaa sagantaan yeroo gabaabaa kan yeroo dheeraaf haala aanjessuu malee kan gufuu itti ta’ee isa doomsu akka hin taane eeggannoon guddaan feesisa. Gama kaaniin ammoo, farreen bilisummaa qabsoo Oromoo qabeenya miliyonaan lakkaawamu ogeeyyii (lobbyists) hedduu irratti dhangalaasani akka toftaa siyaasaa itti dhimma ba’uun qabsoo bilisummaa Oromoo doomsuuf, ukkaamsuuf halkanii fi guyyaa haxxummaan hojjechaa akka jiran hubatamuu qaba.
Farreen bilisummaa Oromoo ummata irratti injifannoo akka hin arganne filmaati qabsaawotaa jaarmaya tarreessuu fi abdii sobaan of gowwomsuu osoo hin taane, qabsoo hadhooftuu gaggeysuun
seenaa boonsaa galmeeysuu dha. Seenaa akkasii galmeeysuuf akka Sabaatti dirqama sabummaa qabnu hubatnee, dirqama keenya bahuuf of qopheessu dha. Yeroo gabaabduu keessatti humna ta’uuf kan godhamuu qabu waa lama:
Tokko humna waraanaa kan lola irratti injifannoo gonfachuuf nu gargaaru WBO lakkoofsaa fi akaakuu barbaachisuun horachuu fi hogganuu dha. Kuni ammo wareegema qaalii waan gaafatuuf karaa hundaan mudhii hidhatanii ol ka’uu gaafata. Kan lammataa heddumina ummata keenya biyya keessattis ta’ee alatti humnaatti jijjiiruu dha. Saba dammaqe, hoggana cimaa fi gurmuu qabu, kan mirga ofii kabachiisuuf murate humna kamuu ni injifata. Humna akkasi ijaaruuf kan ololaan wal cicciru, kan dantaa mataaf fiffiganiin osoo hin sakaalamiin ummata giddutti sadarkaa hundatti hoggana biqilchuu gaafata. Kunis sochii “Qeerroo” irraa dhugoomee jira.
Daddaqamni guddoon biyya ambaa ni jirti. Uummati biyya ambaa jirus qaamuma uummata Oromoo waan taʼeef akkamiin bifa ijaaraa ta’een QBO keessatti hirmaatu fi qooda akkamii kennuu danda’u isa jedhu irratti mariin feesisa. Mariin kunis kan jibban guutamee osoo hin ta’in kan bilchinaa fi obsa irratti hunda’e ta’uu qaba. Ammatti godanniisni seenaa dhinuu dide warruma kaleessa qabsicha irratti dhagaa guuraa turantu har’a anatu kana tolche isa jedhu muldhifachuuf OMN irraan isaanii tamsa’uuf fiigaa jiru malee akkamiin walii wajjin humna keenya qindeeffannee waa tolchinaatti hin jiran. Kanaaf ammoo gabaastootni fi gulaaltooni OMN hedduun warra jibba ABOn guutamaan ta’uu irran kan ka’e kan waa dalagaa jiru caasaa ABO miti isa jedhuu agarsiisuuf tattaffii godhan keessatti daranuu dhibde jiru hammeessaa, mataa fi miila dhorkaa, garagaruumaa jiru bal’isaa, diinaaf karaa banaa jiru.
Walii gala Bilisummaan Ummataa Oromoo dhimma Oromoo hundaa waan ta’eef hirmannaa dhala Oromoo qabsoo kana keessatti guddisuuf biyyaa fi ambatti toraa toraan wal ijaruun sochii gamtaan gaggeffamu ta’uu qaba. Hogganni halkan tokkoon argamus halkan tokkotti badus hin jiru, hogganni qabsoo gaggeeffamu keessa dhalata. Ummatni qabsootti jiru hoggana hin dhabu.
Oromoon yeroo mammakuu Karaan Sobaan dabran galatti nama dhiba! Jedha. Jarmooleen Oromoo waliitti dhufne jedhani labsani of irra garagalanii akka Dr. Biranuuffa waliin walii galtee godhachuun of kijibuu dha. Walhubannoo jaarmolee Oromoo waliin ta’es hundee irraan faalleessuu dha. Gama biroon tarkaanfiin kana fakkaataa fudhachuun wal amantaan jirtu fuldurafuu hin laaffistu? Nama jechisiisa.
Prof. Mesfin, Dr. Brihanun fi waa’ilootni isaanii waan umurii isaanii guutuu hojjetaa ba’an keessatti ejjennaa fi iaalcha siyaasa isaanii ifaan mul’ate jira. Ilaalchi isaaniis dhimma Oromoo cabsuu irratti kan qiyyaafate dha. Kunis Oromoon mirga waloo kan gaafatu fi dhugoomsu hin qabnu kan jedhu dha. Jaarmayaan Oromoo jara kana waliin qindoomina hojii tolfachuuf tattaafatus, ilaalcha isaanii jijjirsisuuf moo ofii qalbii jijjiirrachuun isaan walii dalaguuf murteeffate gaaffiin jettu deebbii argachuu qabdi.
Horaa bulaa! Kayoo qabna! Injifannoon Ummata Oromoof!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Yunivarsitii Bulee Horaa Keessatti Hiraarsii fi Haleellaan Gosa Keenyatti Xiyyeeffate Nu Irratti Geggeessame, Jedhu Barattoonni Dhalata Tigiraay Tokko Tokko. Hoogganaan Yunivarsitichaa Garuu Ni Haalan
Bule Hora UNiversity
WAASHINGITAN, DIISII — Yunivarsitii Bulee Horaatti kanneen barataa turan barattoonni dhalattoota Tigiraay, hiraarsaa fi haleellaan gosatti fuuleffate kan isaan irratti geggeessamaa jirutti dubbatan.
Magaalaa Maqalee tii akka bilbilan kan gabaasaa Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Fininnee jiru – Melleskaachew Amahaatti himan – barattoonni dhalata Tigraay lama, Yunivarsitii Bulee Horaa keessatti barattoota waggaa sadaffaa turan ta’uu isaanii ibsanii, sababa dhalata Tigraay ta’aniif, hiraarsaa fi miidhaa irratti geggeessamu dheessanii gara naannoo isaaniitti deebi’uu isaanii dubbatu. Kanneen sababaa kanaan gara warra isaaniitti deebi’an barattoonni dhalata Tigriraay 60 ta’uu illee dubbtanii jiran.
Kan yeroo sanatti prezidaantii Yunivarsitichaa turan – Dr. Abdulqaadir Huseenii fi barattoonni Oromoo Yunivarsiticha keessa jiran garuu, hiraarsis tahe haleellaan gosatti xiyyeeffate gonkumaa ka mooraa Yunivaristichaa keessatti geggeessame akka hin jirre dubbatan. “mormiin keenya barattoota Tigiraay akka keenyaatti otuu hin ta’iin mootummaa wayyaanee mirga keenya sarbaa jiruu fi uummata keenya rakkisaa jiru. Kan hiraarsaa fi haleellaa geggeessaa jiru – humna raayyaa ittisaa mooraa sana keessa qubatee jiru” jedhu – barattoonni Oromoo.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Kittaanaa Dubaraa Haa Lagannu!
MIIDHAAN DHAQNA QABAA DUBARAA FIDU MAALI?
Dhaqna qabaan mucaa dubaraa irratti raawwatu hundinuu miidhaa malee bu’aa tokko illee hin qabu. Dhaabbatni fayyaa addunyaas (WHO) kanuma sababeeffachuun, dhaqna qabaa dubaraa garee 4 (afur) tti hiree lafa kaa’un balaaleffata.
A. MIIDHAA AKKUMA DHAQNA QABAAN SUN RAAWWATEEN DHUFUU DANDA’AN:
1. Dhukkubii fi dhiiguu garmalee,
2. Gadi bu’uu dhiibbaa dhiigaa (shock),
3. Fincaan fincaa’uu dadhabuu,
4. Dhibee wantoota ijaan hin mul’anneen dhufan (infections),
5. Daddarbuu dhibee HIV/AIDS fi ‘Heepaatayitis’ B fi C jedhaman,
6. Miidhama nafaa naannoo qaama saalaa jiran,
7. Lubbuun darbuu (du’a)…. Du’i kan dhufuu danda’u, garmalee gadi bu’uu dhiibbaa dhiigaa kan garmalee dhiiguu yookiin dhukkubbii garmalee akkasumas ‘infeekshinii’ irraa kan dhufuu danda’uuni.
B. MIIDHAMNI YEROO DHEERAA BOODA DHUFUU DANDA’ANIS:
1. Dhukubbii yeroo dheeraa,
2. Madaa’uu qaama saalaa,
3. ‘Infeekshinii’ fi malaa godhachuu,
4. Godaannisa qaama saalaa irrattii hafu,
5. Kaka’umsii fi fedhiin wal-quunnamtii saalaa hir’achuu fi
6. Rakkina sammuu; dhiphina irraan dhufu dha fi kkf dha.
C. YOO GODAANNISNI UUMAMEE GUDDAA TA’E IMMOO:
1. Rakkoo marsaa laguu yeroo isaa eeguu dhabuu,
2. Dhukkubbii gaafa wal-quunnamtii saalaa godhan,
3. Daa’ima godhachuu dhabuu(Infertility)
4. Yeroo daa’imni dhalachuuf jedhu illee, godaannisni uumamee ture sun tarsa’uun rakkoo guddaa fiduu nii danda’a.
D. AKKAMITTIIN DHAQNA QABAA DUBARAA ITTISNA?
Egaan dhaqna qabaan mucaa dubaraa fayyaa irratti miidhaa fidu irratti dabalataan seeraan illee dhoorkaa yeroo ta’u, mirga dhala namaa cabsuu fi saala dubaraa dariitti dhiibuudha.
Miidhaa dhaqna qabaan dubaraa fiduu danda’an kan armaan olitti ilaalle hundumaa uummata biraan ga’uun, akka uummatni keenya hubannaa argatee dhaqna qabaa dubaraa balaaleffatu gochuun miidhaa dhufu hundumaa hir’isuun nii danda’ama!
Fayyaan Qabeenya!
-
waa’een dhaqna Qabaa dubartootaa kun keessumattuu naannoo oromiyaa lixaa godinaLee wallagaa fi giddu-gala oromiyaa godinaalee shawaa keessatti bal’inaan gaggeeffamaa Waan jiruuf harka wal qabannee hanbisuu irratti haa hojjannuu!


text:
Oromia: Knoweldge and Society: Mammaaksa Oromoo March 4, 2017Posted by OromianEconomist in 10 best Youtube videos, 25 killer Websites that make you cleverer, Afaan Oromoo, African Literature, Black History, Chiekh Anta Diop, Culture, Cushtic, Indigenous People, Kemetic Ancient African Culture, Khemetic Africa's culture, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Oromo Art, Oromo Literature, Oromo Wisdom, Uncategorized.
Tags: Afaan Oromoo, Africa, African Studies, Ancient Egyptian, Ateetee (Siiqqee Institution), Black History, Chiekh Anta Diop, Kemetic Ancient African Culture, Language and Development, Mammaaksa Oromoo, Meroetic Oromo, Muscians and the Performance Of Oromo Nationalism, Oral Oromo literature, Oromia, Oromian Voices, Oromo, Oromo Artists, Oromo culture, Oromo Identity, Oromo music, Oromo Nation, Oromo people, Oromo Proverbs, Oromo Proverbs (Mammaaksa Oromoo), Philosophy and Knowledge, Qubee Afaan Oromo, Safuu: the Oromo moral value and doctrine, The Goddess of Fecundity, The Making of African Philosophy: Converting Knowledge to Wisdom in Traditional Oromo (African) Society
trackback
True Knowledge is wisdom. The Oromo value wisdom to the highest degree: ‘Rather than to be kissed by foolish man, I prefer to slapped by a wise man.’ How is true knowledge acquired? The Oromo proverbs answers: By inference, by study, through suffering, by moulding another person, by heart. ‘ One who does not understand an inference will never understand the thing as it is.. … But the great school of knowledge is experience, long life and old age. … The Oromo proverb offers no definition of knowledge; they are not interested so much in nature of knowledge as the type of knowledge they propose as a model for man-in-society, and it is clearly a knowledge obtained through experience through proximity to the object, as ‘the calf is known by the enclosure to have become a bull.’ See Claud Summer, Ph.D., Dr.h.c (1995), Oromo Wisdom Literature, Volume I , Proverbs Collection and Analysis.
Makmaaksa Oromoo (Oromo proverbs):
Abba hin qabdu akaakyuuf boochi
Abbaa iyyu malee ollaan namaa hin birmatu
Abbaan damma nyaateef ilma hafaan hin mi’aawu
Abbaatu of mara jedhe bofti hantuuta liqimsee
Abjuun bara beelaa buddeena abjoota
Addaggeen hamma lafa irra ejjettu nama irra ejjetti
Afaan dubbii bare bulluqa alanfata
Afaan gaariin afaa gaarii caala
Afaanii bahee gooftaa namaa ta’a
Akka madaa qubaa, yaadni garaa guba
Akka abalun sirbaan boquu nama jallisa
Akkuma cabannitti okkolu
Akukkuun yeroo argate dhakaa cabsa
Alanfadhuuti gara fira keetti garagalii liqimsi
ama of komatu namni hin komatu
Amartiin namaa hin taane quba namaa hin uriin
Ana haa nyaatuun beela hin baasu
Ani hin hanbifne, ati hin qalbifne
arrabni lafee hin qabdu lafee nama cabsiti
Asiin dhihoon karaa nama busha
“Aseennaa natu dide, kennaa warratu dide otoo nabutanii maal ta’a laata”,jette intalli haftuun
Badduun fira ishee yoo hamattee, baddubaatuun niiti ishee hamatti
Bakkka oolan irra bakka bulan wayya
Bakka kufte osoo hin taane, bakka mucucaatte bari
Balaliitee balaliite allaattiin lafa hin hanqattu
Bara bofti nama nyaate lootuun nama kajeelti!!
Bara dhibee bishaan muka namatti yaaba
Bara fuggisoo harreen gara mana, sareen gara margaa
Barri gangalata fardaati
Beekaan namaa afaan cufata malee hulaa hin cufatu
Biddeena nama quubsu eelee irratti beeku
Billaachi otoo ofii hin uffatiin dhakaatti uffisti
Bishaan gu’a gahe nama hin nyaatiin, namni du’a gahe si hin abaariin
Bishaan maaltu goosa jennaan waan achi keessa jiru gaafadhu jedhe
Bishingaan otoo gubattuu kofalti
Boru hin beekneen qad-bukoon ishee lama
Boftii fi raachi hanga ganni darbutti wal faana jiraattu
Bulbuluma bulbuli hangan dhugu anuu beeka
Buna lubbuuf xaaxa’u warri naa tolii kadhatu
Cabsituun tulluu amaaraatiin giraancee jetti
Citaan tokko luqqaasaniif manni hin dhimmisu
Dabeessa uleen (jirmi) shani
Daddaftee na dhungateef dhirsa naa hin taatu jette sanyoon
Dawaa ofii beekan namaa kudhaamu
Deegan malee waqayyo hin beekani
dhalli namaa otoo nyaattu diida laalti
Dhirsi hamaan maaf hin nyaatiin jedha niitii dhaan
Dhirsaa fi niitiin muka tokko irraa muramu
Dugda hin dhungatan, hunda hin dubbatani
Durbaa fi jiboota garaa gogaa lenjisu
Iyyuuf bakkeen naguma, dhiisuuf laphee na guba
Dhuufuun waliin mari’atanii dhuufan hin ajooftu
Diimina haaduun nyaatani,diimaa arrabaan nyaatu
Dinnichi bakka gobbitetti hordaa cabsiti
Doqnaa fi garbuu sukkuumanii nyaatu
Du’aan dhuufaa jennaan kan bokoke dhiisaa jedhe
Dubbii baha hin dhorkani galma malee
Dubbii jaarsaa ganama didanii galgala itti deebi’ani
Duulli biyya wajjinii godaansa
Eeboo darbatanii jinfuu hin qabatani
Edda waraabessi darbee sareen dutti
Fagaatan malee mi’aa biyyaa hin beekani
Farda kophaa fiiguu fi nama kophaa himatu hin amaniin
Firri gara firaa jennaan kal’een gara loonii jette
Foon lafa jira allaatti samii irraa wal lolti
foon lakkayi jennaan rajijjin tokko jedhe
fokkisaan nama qabata malee nama hin kadhatu
Fuula na tolchi beekumsi ollaa irraa argamaa jette intalli
Gaangeen abbaan kee eenyu jennaan eessumni koo farda jette
Gaangoonn haada kutte jennaan oftti jabeessite jedhani
Gabaan fira dhaba malee nama dhabinsa hin iyyitu
Galaanni bakka bulu hin beekne dhakaa gangalchee deema
Gaalli yoom bade jennaan, gaafa morma dheeratu bade
Gama sanaa garbuun biile (asheete) jennan warra sodaanne malee yoom argaa dhabne jedhe jaldeessi
Gamna gowomsuun jibba dabalachuu dha
Ganaman bahani waaqa jalaahin bahani
Gara barii ni dukkanaa’a
Garaa dhiibuu irra miila dhiibuu wayya
Garbittii lubbuuf walii gadi kaattu, warri qophinaafi se’u
Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessa
Gaashatti dhuufuun daalattii dha
Gogaa duugduun yoo dadhabdu saree arisaa kaati
Gola waaqayyoo itti nama hidhe lookoo malee ijaajju
Goomattuuf goommanni hin margu
Goondaan walqabattee laga ceeti
Gowwaa wajjin hin haasa’iin bakka maleetti sitti odeessa, karaa jaldeesaa hin hordofiin halayyaa nama geessa
Gowwaan ballessaa isaa irraa barat, gamni balleessaa gowwaa irraa barata
Gowwaan bishaan keessa ijaajjee dheebota
Gowwaan gaafa deege nagada
Gubattee hin agarre ibiddatti gamti
Guulaa hin bitiin jiilaa biti
Gowwaa kofalchiisanii, ilkee lakawu
Gowwaa fi bishaan gara itti jallisan deemu
Haadha gabaabduu ijoolleen hiriyaa seeti
haadha laalii intala fuudhi
Haadha yoo garaa beekan ilmoo jalaa qabani
Halagaa ilkaan adii, halangaan isaa sadi
Hanqaaquu keessa huuba barbaada
Haati ballaa (suuloo) ya bakkalcha koo jetti
Haa hafuun biyya abbaa ofiitti nama hanbisa
Haati hattuun intala hin amantu
Haati hattuun intala hin amantu
Haati kee bareeddi jennaan, karaa kana dhufti eegi jedhe
Habbuuqqaa guddinaaf hin quufani
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaatte
Hagu dhiba jette sareen foksoo nyaattee
Halagaa gaafa kolfaa fira gaafa golfaa
Hantuunni hadha ishee jalatti gumbii uruu bartii
Harka namaatiin ibidda qabaa hin sodaatani
Harki dabaruu wal dhiqxi
Harkaan Gudunfanii, Ilkaaniin Hiikkaa Dhaqu
Harree ganama badee, galgala kur-kuriin hin argitu
Harree hin qabnu, waraabessa wajjin wal hin lollu
Kan harree hin qabne farda tuffata
Harreen nyaattu na nyaadhu malee bishaan ol hin yaa’u jette waraabessaan
Harreen yoo alaaktu malee yoo dhuuftu hin beektu
Hidda malee xannachi hin dhiigu
Hidda mukaa lolaan baaseetu, hidda dubbii farshoo (jimaa)n baase
Hidhaa yoo tolcha, gadi garagalchanii baatu
hin guddattuu jennaan baratu dhumee jedhe
Hiriyaa malee dhaqanii gaggeessaa malee galu
hiyyeessaf hin qalani kan qalame nyaata
Hoodhu jennaan diddeetu lafa keenyaan hatte
Hoolaan abbaa abdatte, diboo duuba bulchiti
Hoolaan gaafa morma kutan samii(waaqa) arkiti
Ija laafettiin durbaa obboleessaf dhalti
Ijoollee bara quufaa munneen ibidda afuufa
Ijoollee hamtuun yoo nyaataaf waaman ergaaf na waamu jettee diddi
Ijoolleen abaa ishee dabeessa hin seetu
Ijoolleen quufne hin jett, garaatu na dhukube jetti malee
Ijoolleen quufne hin jettu beerri fayyaa bulle hin jettu
Ijoolleen niitii fuute gaafa quuftu galchiti
Ijoollee qananii fi farshoo qomocoraa warratu leellisa
Ijoollee soressaa dhungachuun gabbarsuu fakkaatti
Ilkaan waraabessaa lafee irratti sodaatu
Ilmi akkoon guddiftu dudda duubaan laga ce’a
Intalli bareedduun koomee milaatiin beekamti
Intallii haati jajju hin heerumtu
Itti hirkisaan kabaa hin ta’u
Ittiin bulinnaa sareen udaan namaa nyaatti
Jaamaan boru ijji keen ni banamti jennaan, edana akkamitin arka jedhe
Jaarsi dhukuba qofaa hin aaduu, waan achisutu garaa jira
Jaarsii fi qalqalloon guutuu malee hin dhaabatu
Jabbiin hootu hin mar’attu
Jaalalli jaldeessa yeroo fixeensaa garaa jalatti, yeroo bokkaa dugda irratti nama baatti
Jaalala keessa adurreen ilmoo nyaatti
Jaalalli allaatti gara raqaatti nama geessa
Jarjaraan re’ee hin horu
Jarjaraan waraabessaa gaafa ciniina
Jibicha korma ta’u elmaa irratti beeku
Jiraa ajjeesuun jalaa callisuu dha
Kadhatanii galanii weddisaa hin daakani
Kan abbaan gaafa cabse halagaan gatii cabsa
Kan abbaan quba kaa’e oromi(namni, halagaan) dhumdhuma kaa’a
Kan afaanii bahee fi kan muccaa bahehin deebi’u
Kan bishaaan nyaate hoomacha qabata
Kan citaa qabaa tokko namaa hin kennine mana bal’isii gorsiti
Kan dandeessu dhaan jennaan gowwaan galee nitii dhaane Adaamiin ollaa hagamsaa jiru bara baraan boo’aa jiraata
Kan gabaa dhagahe gowwaan galee niitii dhokse
Kan hanna bare dooluutu sosso’a
Kan hordaa natti fiiges, kan haaduun natti kaates bagan arge jette saani du’uuf edda fayyitee booda
Kan humnaan lafaa hin kaane yaadaan Sudaanitti nagada
Kan ilkaan dhalchu kormi hin dhalchu
Kan namni nama arabsi irr, kan abbaan of arabsutu caala
kan qabuuf dabali jennaan harreen laga geesse fincoofte
Kan of jaju hin dogoggoru
Kan quufe ni utaala, kan utaale ni caba
Kan tolu fidi jennaan, sidaama biyya fide
Kan tuffatantu nama caala, kan jibbanitu nama dhaala
Kan tuta wajjin hin nyaanne hantuuta wajjin nyaatti
Kan waaqni namaa kaa’e cululleen hin fudhattu
Karaa foolii nun hin jedhani jette wacwacoon
Karaan baheef maqaan bahe hin deebi’u
Karaan sobaan darban, deebi’iitti nama dhiba
Karaa dheeraa milatu gabaabsa, dubbii dheeraa jaarsatu gabaabsa
Karaa fi halagaatu gargar nama baasa
Keessummaan waan dhubbattu dhabde mucaa kee harma guusi jetti
Keessummaan lolaa dha abbaatu dabarfata
Keessa marqaa boojjitootu beeka
Kijiba baranaa manna dhugaa bara egeree wayya
Kokkolfaa haati goota hin seetu
Kormi biyya isaatti bookkisu biyya namaatti ni mar’ata
Kursii irra taa’anii muka hin hamatani
Lafa rukuchuun yartuu ofiin qixxeessuu dha
Lafa sooriin du’e baataatu garmaama
Lafaa fuudhuutti ukaa nama bu’a
Lafti abdatan sanyii nyaatee namni abdatan lammii nyaate
Laga marqaa jennaan ijoolleen fal’aanaan yaate
Lama na hin suufani jette jaartiin qullubbii hattee
Leenci maal nyaata jennaan, liqeeffatte jedhe, maal kanfala jennaan, eenyu isa gaafata jedhe
Lilmoon qaawwaa ishee hin agartu, qaawwaa namaa duuchiti
Lukkuun(hindaaqqoon) haatee haateealbee ittiin qalan baafti
Maa hin nyaatiin jedha dhirsi hamaan
Maal haa baasuuf dhama raasu
Mammaaksi tokko tokko dubbii fida tokko tokko dubbii fida
Mana haadha koon dhaqa jettee goraa bira hin darbiin
Mana karaa irra kessumaatu itti baayyata
Manni Abbaan Gube Iyya Hin Qabu
Maraataa fi sareen mana ofii hin wallalani
Maraatuun jecha beektu, waan jettu garuu hin beektu
Marqaa afuufuun sossobanii liqimsuufi
Marqaan distii badaa miti, irri ni bukata, jalli ni gubata
Marxoon otoo fiiganii hidhatan otuma fiiganii nama irraa bu’a
Mataa hiyyaassaatti haaduu baru
Midhaan eeguun baalatti hafe
Mucaa keetiin qabii mucaa koo naa qabi jettehaati mucaa
Muka jabana qabu reejjiitti dhibaafatu
Morkii dhaaf haaduu liqimsu
Nama foon beeku sombaan hin sobani
Namni akka fardaa nyaatu, gaafa akka namaa nyaate rakkata
Namni beela’e waan quufu hin se’u
Namni dhadhaa afaan kaa’an, dhakaa afaan nama kaa’a
Namni gaafa irrechaa duude, sirba irreechaa sirbaa hafa
Namni guyyaa bofa arge halkan teepha dheessa
Namni hudduu kooban galannii isaa dhuufuu dha
Namni mana tokko ijaaru citaa wal hin saamu
Namni nama arabsu nama hin faarsu
Namni badaan bakka itti badutti mari’ata
Namni gabaabaan otoo kabaja hin argatiin du’a
Namni qotiyyoo hin qabne qacceen qalqala guutuu dha
Nama kokkolfaa nama miidhuu fi bokkaan aduu baasaa roobu tokko
Niitiin dhirsaaf kafana
Niitiin marii malee fuudhan marii malee baati
Niitiin afaan kaa’aami’eeffatte yoo kabaluuf jedhan afaan banti
Nitaati jennaan harree qalle, hin tatuu jennaan harree ganne, qoricha jennaan isuma iyyuu dhaqnee dhabne
Obboleessa laga gamaa mannaa gogaa dugduu(faaqqii) ollaa ofii wayya
Obsaan aannan goromsaa dhuga
Obsan malee hn warroomani
Ofii badanii namaa hin malani
Of jajjuun saree qarriffaan udaani
Ofi iyyuu ni duuti maaliif of huuti
Ofii jedhii na dhugi jedhe dhadhaan
Okolee diddu okkotee hin diddu
Ollaa araban jira akkamittin guddadha jette gurri
Ollaan akkam bultee beeka, akkatti bule abbaatu beeka
Ollaafi garaan nama hin diddiin
Ollaa fi kateen nama xiqqeessiti
Ol hin liqeessiin horii keetu badaa, gadi hin asaasiin hasa’aa keetu bushaa’a
Otoo beeknuu huuba wajjin jette sareen
Otoo garaan tarsa’e jiruu, darsa tarsa’eef boossi
Otoo farda hin bitiin dirree bite
Otoo fi eegeen gara boodaati
Otoo garaan dudda duuba jiraate, qiletti nama darbata
Otoo sireen nama hin dadhabiin tafkii fi tukaaniin nama dadhabdi
Qaalluun kan ishee hin beektu kan namaa xibaarti
Qaban qabaa hin guunnee gad-lakkisan bakkee guutti
Qabbanaa’u harkaan gubnaan fal’aanan
Qabanootuharkaa, hoo’itu fal’aanaan
Qabeenyi fixeensa ganamaati
Qalloo keessi sibiila
Qalladhu illee ani obboleessa eebooti jette lilmoon
qaaqeen yoo mataan ishee marge bade jetti
Qarri lama wal hin waraanu
Qeesiinwaaqayyoo itti dheekkam, daawwitii gurgurtee harree bitatte
Qoonqoon darbu, maqaa hin dabarre nama irra kaa’a
Qoonqoon bilchina eeggattee, qabbana dadhabde
Qorichaofii beekan namaa kudhaamu
Qotee bulaa doofaan, miila kee dhiqadhu jennaa, maalan dhiqadha borus nan qota jedhe
Qurcii dhaan aboottadhu jennaan, qophoofneerra jedhe
Raadni harree keessa ooltedhuufuu barattee galti
Sa’a bonni ajjeese ganni maqaa fuudhe
Saddetin heerume jarjarrsaa akka baranaa hin agarre jette jaartiin, salgaffaa irratti waraabessi bunnaan
Salphoo soqolatte soqolaa gargaaru
Saree soroobduun afaan isheef bukoo ykn. dudda isheef falaxaa hin dhabdu
Sabni namatti jiguu irra gaarri (tulluun) namatti jiguu wayya
Sareen duttu nama hin ciniintu
Sanyii ibiddaa daaraatu nama guba
Sareen warra nyaattuuf dutti
Seenaa bar dhibbaa baruuf bardhibba jiraachuun dirqama miti
Shanis elmamu kudhanis, kan koo qiraaciitti jette adurreen
Sirbituu aggaammii beeku
Sii uggum yaa gollobaa, anaafoo goommani ni dorroba inni gurr’uu soddomaa jette jaartiin horii ishee gollobaan fixnaan
Sodaa abjuu hriba malee hin bulani
Soogidda ofiif jettu mi’aayi kanaachi dhakaa taata
Sombaaf aalbee hin barbaadani
Suphee dhooftuun fayyaa gorgurtee, cabaatti nyaatti
Taa’anii fannisanii dhaabatanii fuudhuun nama dhiba
Takkaa dhuufuun namummaa dh, lammmeessuun harrummaadha
Tikseen dhiyootti dhiifte fagootti barbaacha deemti
Tiksee haaraan horii irraa silmii buqqisaa oolti
Tokko cabe jedhe maraataan dhakaa gabaatti darbatee
tokko kophee dhabeetu booha, tokko immoo miila dhabee booha
Tufani hin arraabani
Udaan lafatti jibban funyaan nama tuqa
Ulee bofa itti ajjeesan alumatti gatu
Ulee fi dubbiin gabaabduu wayya
Ulfinaa fi marcuma abbaatu of jala baata
Waa’een garbaa daakuu fi bishaani
Waan ergisaa galu fokkisa
Waan jiilaniin kakatu
Waan kocaan kaa’e allaattiin hin argu
Waan namaa kaballaa malee hin quufani
Waan samii bu’e dacheen baachuu hin dadhabu
Waan uffattu hin qabdu haguuggatee bobbaa teessi
Waan warri waarii hasa’aan, Ijoolen waaree odeesiti
Wadalli harree nitii isaa irraa waraabessa hin dhowwu
Wal-fakkaattiin wal barbaaddi
Wali galan, alaa galan
Wallaalaan waan beeku dubbata, beekaan waan dubbatu beeka
Waaqaaf safuu jette hindaaqqoon bishaan liqimsitee
Warra gowwaa sareen torba
Waraabessi bakka takkaa nyaatetti sagal deddeebi’a
Waraabessi biyya hin beekne dhaqee gogaa naa afaa jedhe
Waraabessi waan halkan hojjete beekee guyyaa dhokata
Yaa marqaa si afuufuun si liqimsuufi
Yoo ala dhiisan mana seenan, yoo mana dhiisan eessa seenan
Yoo boora’e malee hin taliilu
Yoo ejjennaa tolan darbatanii haleelu
Yoo iyyan malee hin dhalchanii jedhe korbeesi hoolaa kan re’eetiin
Yoo suuta ejjetan qoreen suuta nama waraanti
yoo dhaqna of jaalatan fuula dhiqatu
Yoo namaa oogan eelee jalatti namaa marqu
yoo ta’eef miinjee naa taata jette intalli
Mammaaksota Dubartootaa Oromoo
1. Heeruma dharraanee(hawwinee) heerumnaan rarraane (rakkannee)
2. Asuu oolle jette tan heerumaaf muddamte”
3. Takkattii qayyannee taduraa hanqannee ykn takkaa qayyannee lukaa gubanne
4. Bakka dhiiganii hin fiigan.
5. Kana muranii kamiin fincaayan jette haati manaa inni ofirraa mura jennaan.
6. Kaanittuu abbaa argadhu jette haati intalaan.
7. Intalti ariifattuun haadha ciniinsuubarsiifti
8. Akka beekutti dhalaa(dahaa) nadhiisaa jette intalti harka namaa diddu
9. Sirbaaf bayanii morma hin dhofatan jettee intalti waa hin saalfannee.
10. Akka ebaluutti sirbaan morma nama jallifti jette intalti qalbii qabdu.
11. Mucaa deenna malee mucaa hin geennu jette intalti of tuffatte.
12. Wol akkeessee ollaan marqa balleesse jette intalti ofiin bultun .
13. Akka aadaa teennaa gaara gubbaa baanee teenna jedhe harmi dubartootaa.
14. Ati baldi ta dhiirsa ka’imaa jette intalti abbaan manaa isii jaarsaa.
(Baldu : ashuu,qoosuu,taphachuu, busheesuu)
15. Har’allee moo jette haati ijoolleen beelofne (shoomofne) jennaan isiin bakka cidhaatii quuftee waan galteef
16. Ani ufiif hin jennee, mucaan keessan ka hangafaa sun fuudha hin geennee? jette intalti mucaa kajeelte.
17. Soddaa fi dayma hin duudhatan.
18. Osoo dhukubsataan jiru, fayyaalessi du’a.
19. Ana bakki na dhukubu asii mitii maraafuu bakkuma gooftaan kiyya jedhe san kooba jette bookeen.
20. Makkitu malee makkaa hin hajjan
(Makkitu : naamaaf mijooftu/mijaa’u)
21. Akka dida’aa fi akka didanaatti na galchi
22. Daalun xaraan kaanu tara.
Qopheessan : Abdii Boriiti
Source: http://opride.com/hamba/?p=231
Related:


text:
Dhammasa hatataama Haala yeroo Ammaa Naannoo Oromiyaa Keessaattii jirtu irraa hakamittii jira? maal
#Qabsoon
Bu’aa Bahii Hedduu Qabdi! Qabsoo keesatti didhaalee heddutuu si mudata, Qabsaawota kees bifa gara garaan of biraa dhabada!
#Tokko du’aan dhabda, Rabbiin isaaniif haa araaramu, Seenaan isaan Haayaadatu.
#Tokko Jiruun Dhabda isaaniifis Waaqni haa araaramu, Seeraa fi Seenaan isaan haa gaafatu.
Salphina Abiyoot dhageefadhaa salphataanakkana . nuti waan saalfannu hinqabnu!
#Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) n Paartiilee Siyaasaa Wajjiin Dhimma Filannoon Duraa, Yeroo Filannoo fi Filannoon Boodaa Irratti Marii Taasise.
Guyyaa Kaleessa Amajjii 29,2021 paartiilee siyaasaa wajjiin ABOn dhimma wal dhabdee yeroo Filannoon duraa yeroo Filannoo fi Filannoon boodaa irratti marii taasiseen,
“Waajjiraaleen ABO sadarkaa onaa baadiyaa irraa hanga Waajiira Guddicha Muummee Gullalleetti argamuutti akka banamuu fi Miseensonni dhaabichaa Hooganoota ol aanoo Shanee Gumii gumii sabaa (koree hojii raawwachiiftuu) dhaabichaa irraa qabee hanga miseensota dhaabaa guutummaa golee Oromiyaa keessatti hidhanii manneen hidhaa itti hiraarfamaa jiranii akka gadi dhiifamaniif, Boordiin Filannoo Biyyoolessaas dirqama isarraa eeggamu akka bahatu qabu, qophii filannoo duraa irratti Boordiin Filannoo Biyyoolessaa bilisa ta’e danqaalee fi dhiibbaalee ABO irratti aggaamamaa jiran hunda ija ogummaatiin fala itti kennaa deemuu qaba.
Biiyya kana keessatti Nagaha waaraa buufnee tasgabbii sabatiinsa qabu argamsiisuun Filannoon haqa qabeessi hunda hirmaachisu akka ta’amuuf qoonni nuti kennaa turree fi jirru bakka ol aanaa qaba; waan nurraa eeggamu cufa goonee qaama nu dhagahu dhabuu irraa yaada furmaata rakkoo COVID-19 waliin wal qabate bara darbeef ABOn ka’ee fudhachuu dhabuun biyyattiin kesssatti goolamiinsi siyaasaa ammaa dhalateen lubbuun lammiilee fi qabeenyaan biyyatti hin barbaada’u turee, ammaas gara fuula duraati fala maayiti jennee kan keenyeen akka dhaabaati Mootummaan Ceehumsaa Biyyaalessaa Oromiyaa akka hundaawuuf labsii taasifneera.
Gama keenyaan ijaarsaa biyyaaf waan nurraa eeggamu cufa osoo godhaa jirruu, ammas Filannoo ijibataa itti hirmaataa jirru kana irraas ala nu gochuuf aggaammiin hedduun nurratti ta’aa jiru Kun hatattamaan dhaabbachuu qaba!”
Jechuun marii guyyaa kaleessaa irratti danqaa dhaabaa keenya mudate ABO irratti deema jiru ammaas boordiin filannoo dirqaama isaa walbaan haa bahuun ABO gadi jabeessee hubachiiseera!
Related


text:
Ajjeechaa suukanneessaa Aayyoo Oromoo, haadha daa'imman afurii, Aadde Amsaaluu Guddataa jedhamtu irratti, Konyaa Lixa Wallaggaa, Ona Laaloo Assaabii keessatti, Kamisa Caamsaa 21, 2020, Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan raawwatame ilaalchisuun, gaafii-deebiin Abbaa-warraa Aadde Amsaaluu, Obbo Miratee Immaanaa fi Oromticha ollaa isaanii tokko waliin taasifame.
Oromoonni daa'imman haati irraa ajjeefamete kana gargaaruu feetan, karaa lakkoofsa herrega baankii Obbo Miratee Immaanaa Rundaasaa (Abbaa ijoollee) armaan gadiitiin gargaarsa keessan dhaqqabsiisuu dandeessu.
Maqaa guutuu: Mirate Emana Rundasa
Teessoo: Godina Lixa Wallaggaa, Ona Laaloo Assaabii
Baankii Hojii Gamtaa Oromiyaa, Damee: Gullisoo
Lakkoofsa Herregaa: 1000047094252


text:
Muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa Dr. Abiy Ahimed guyyoota lamaaf Eertraa erga daawwatanii booda kaleessa Finfinneetti deebi’an
Akka gabaasa sabaa himaa biyya keessatti muummichi ministeerichaa fi jilli isaanii prezidaantii Eertraa Isaayyaas Afewerqii waliin marii geggeessaniiru.
Marii sambata darbe geggeessaniin prezidaant Isaayyaas Afewersqii fi muummichi ministeeraa Abiy Ahimed fooyya’ina argame fi danqaa waggoottan lamaan darban murtii nagaa seena qabeessaa fi michummaa biyyoota lamaan gidduutti irra ga’ame ilaalchisuun bara 2018 walii galtee mallatteeffame danqaa mudate xiinxalanii jiru jechuu dhaan ministeerri odeeffannoo Eertraa Yemane Gebremesqel twiiter irratti maxxansaniiru.
Muummichi ministeeraa Dr.Abiy Ahimed fi jilli isaanii projektiiww misooma qonnaa kan naannoo Gaas Baarkaa jiru daawwataniiru. Ennaa daawwannaa kanaas jila isaan waliin gamasitti imale, prezidaant Isaayyaasii fi angawoonni mootummaa gameeyyiin argamaniiru.
Yemaaneen twiter irratti akka beeksisanitti jilli kun miseensonni tajaajila biyyoolessaa marsaa 33ffaa eebbisiisuuf qophee agarsiisaa shaakala irra jiru daawwatee jira jedhan.


text:
Seerri mirga namoomaa fi itti gaafatamummaa akka raggaasisamu bu’aa ol aanaa buusanii fi dhiibbaa kan godhan miseensota Kongresa Ameerikaa yeroo ammaa Itiyoophiyaa daawwataa jiran. Seerri sun qabiyyee mirga namaa Itiyoophiyaa keessaa ni qeeqa, tarkaanfiiwwan adda addaa akka fudhataman illee ni gaafata.
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy Ahimed aangootti erga dhufanii as garuu haalawwan jiran hatattamaan jijjiiramaa jira.
Miseensonni Kongresii Ameerikaa kun haala kana mul’inaan hubachuu isaanii ibsaniiru.
Demokraatittii kan ta’an Karen Baaz kan dubbatanis jijjiiramni argame jajjabeessaa ta’uu isaa ti.
Mootummaa inni haaraan aangoo irra kan ture guyyoota 120 kan hin caalle ta’uu hubadheen jira. Haa ta’u malee tarkaanfiiwwan jijjiiramaa fudhataman hedduu kan nama jajjabeessani.
Kongeresiin baatii Fulbaanaa keessa ennaa wal ga’u oduu gaarii kanan ittiin ga’a jedheen abdadha. Anii fi dura taa’aa kan ta’an Chris Smith kan nuti gochuu yaannu keessaa US fooyya’ina argamaa jiru kana jajjabeessuu akkasumas akkamiin deggeruu akka qabdu adda baasuu fi Itiyoophiyaan gama kanaan attamiin gara fuula duraatti akka tarkaanfachuu gochuuf maal gochuu akka dandeenyu murteessuu dha.
Magaalaa ani keessa jiraadhu LA keessa lammiiwwan Itiyoophiyaa hedduutu jiru. kutaan magaalattii Itiyoophiyaa xiqqoo jedhamee waamamu illee ni jira.
Jijjiirama argamaa jiru dubbachuu akkasumas kaan illee yeroo yaadanii as gara biyya isaaniitti akka deebi’an jajjabeessuun yaala jedhan.


text:
Gaheen Hawaasaa fi qabsaa’otaa galateessamuu malee waakkatamuun hin malle
Ibsa Jaarmayaa ABO – Caasaa Biyya Ambaa, Fulbaana 25, 2020
Gidduu kana deddeebi’ee ijoon dubbii sabaa himaalee Habashootaa fi media PP lellisu irratti qooda Hawaasa Oromoo biyya alaa fi addattis gahee miseensotiin ABO Caasaa biyya alaa jiran gummaacha as gahan xiqqeessu fi balaaleffachuun gartuun muraasni dhiheenya kana ABO keessaa mufannoon of moggeessanii PP waliin ta’uun ibsa isaan kennan dhagahamaa jira. Ibsi gartuu kanaa ga’ee fi qooda hawaasni Oromoo biyya ambaa baroota dheeraaf qabaacha turee fi ammasittijiruni balaaleffata. Gamabiraatiniimmojiraachuu isaalleni haala. Ibsiwaldhahaa figochaan gantummaa gartuu kanaa hawaasa Oromoobiyya alaa fi keessa biratti sagale tokkoon (Unanimously) fudhatama dhabuun isaas ifa galaa dha. Itti dabalees gochaan kun aarii fi mufanna gudda Ummata keenyaa keessatti uumuun caalaattu Qabsa’ota Oromoo xiiqiin hamilchiisuutu mullatte .
Waldaaleen hawaasaa, dhaabbatni beektotaa, hayyootni fi qaroon saba keenyaa biyya ambaa keessaa qabsoo Oromo tinnisu keessatti gaheen gumaachan waan akka saphlaatti ilaalamu miti. Nuffii fi hifannaa takkaan malee qaamaan qabsoo saba keenyaatti birmatan. Yaada, qalbii fi dinagdeedhaan tumsan. Hiriira bahanii, miidhaa saba keenyaaf sagalee tahanii iyya ummata keenyaa waliif labsan, addunyaas dhageessisan. Sarbama mirga namoomaa fi gochaa hammeenyaa dalagamaa jiru ifatti saaxilan. Mooraa qabsoo Oromia gabbisan. Oromoo addunyaatti beeksisan. Oromummaa jabeessan. Waluma galatti hawaasni biyyaa yaroo ummataa biyya keessatti tokko-shane jaarte sochii dhorgite mara lafee duugda qabsoo Oromootiif tahani asiin gahan. Mootummaan TPLFqooda haawasni biyya ambaa qabsoo keessatti qabu hubate kana lamsheessuuf Embaasota isaa addunyyaa mara keessatti Diaspora Affairs dhaabe dantaa xixiqqaan namoota tokko tokkoon hawatuun qabsoo irraa faallessuf yaalun seena kaleessattii.
Mootummaan K Abiyis waanuma barsiisota isaa irraa bare itti fufuun warra garaaf bule hanga xiqqoo tokko hawatee kanneen inni ofitti fudhatee keessa warri harra Masaaraa isaa waliin hirmaatan raga dha. Itti dabalees xiyyeeffannaa Ummata ala jiraatuu gara dabarsuuf guyyatti Doolaara tokko nuuf buusa jechuun waggoota lamaan darban kadhatulle hanga Hawaasni Oromoo biyya ambaa Qabsoo Bilisummaa Oromoof baati sadii keessatti ABOf gumaache wagga lamatti Ummata Ethiopia ala jiru kana mara irraa argatuu hin dandeenye. Sababiin isaas Ummatni Oromo biyya ambaa jiraatuu firaa fi diina isaa addaan baasee waan beekeef qabeenyii fi beekumsi isaa essa akka dhaquu maluu waan siritti hubatuufi. Kanaaf qabeenya, beekumsaa fi deggersa hamilee bifa hundaan ABO fi qabsoo bilisummaa Ummata isaa irratti dhangalaasee qabsoo kana gargaasaa alagaa malee of irratti hirkannoon asiin ga’e. Gochaa eebifamaa kana kan balaaleffatuu fi yakku mootummaa mirga Oromoo hacuucaa jiru fi ilmaan Abashaa kanneen jibansa ABO qaban qofa dha. Qaamotni kunis yakkamtoota moora Oromoo keessaa hirrina naamuusaa fi ga’ummaa ykn amanamummaa dhabuun harca’an akka meeshatti dhimma ba’uun ABO fi QBO abaarsisuutti shaakala guddaa waan qabaniif gartuun amma achi ba’ee ABOtti dhagaa darbatus haaraya miti. Gartuuleen hedduun isaan fakkaatan hedduun akkasumma yeroo gaggabaabduuf wixxifatanii achummaan badaniiru.
Kanaaf gartuun amma dhiheenya kana PP fi ilmaan Nafxanyaatti yeroof maxxantees hojii faallaa akka waan jaarmayaan hawaasa keenyaa fi caasaan qabsoo saba keenyaa farra nagaa taheetti dhiheessuun dogoggora seenaa fi qabsoo saba Oromoo haaluu fi ganuu dhan of labsatte.Keessattuuyerooammaaummatni keenya goleeOromiakeessaabakka hundaa nageenyi isaa boorawee; Kumootaan guuramee maneen hidhaa keessatti gidirsamaa jira. Qeerroo qabanii ajjessanii bineensa nyaachisaa jiru, ka’immaan humnaa ittisaa biyyaa fi police dhaan ajjefamani reeffa awwallachuufille rasaasa ittiin ajjefne kafaltan male jechuun, ummannii keenya reeffa maatii qarshiin bitata jira. Maatii warra tokko bakka tokkotti fixu, Aruzaa, dubartii ulfaa, fi kkf osoo hin jenne ummataa goola jiru kana keessatti yeroo silaa Oromoo jabadha jedhani ummataa jajjabeessu qaban qabsoo oromoo fi Umaataa keenya duugda ittii kennani media Nafxanyaa irraa iyyun diina gamachisaani jalala rakisha alagaa irraa hawwuun dhugaa Oromoo halun qabsawaata fi hoggaana Manneen hidhaa keessaa gadi baasanii ajjeesum ABO maqaa yakkuun, ofiif jirachuuf qabsoo sabaa sharafachuun gonkumaa kan hin danda’amnee fi farrummaa hiriyaa hin qabne tahun wal nama hin gaafachisu.
Akkuma Kolonel Abiy uniform waranaa uffatee ummataatti dhaadataa oolu argani gaantoonnis gochaa fi doorsisa isaan Hawaasa biyya irratti dhaadatan xiqqaate hawaasa keenya biyyaa alaas doorrsisuuf yaalun akka isaan milla ofii ittiin dhaabbatan hin qabne ifatti mullise. Tarii ni irranfatan yoo ta’es waluma yaadachisuuf Haawasni Oromoo biyya ambaa qabsoo Oromoo gargaaruu bira kute maatii qabsawoota waregamaniif qabsoo irraa jiranille gargaarun beekkama. Fakkeenyaaf Warraa fi joolee obbo Araarsoo Biqilaa maati qabsaawaati jachuun biyya irra fiduu bira darbee hanga biyya sadaffaadhaqanigargaarsamootummaa argatanittillee ganna tokkoguutufbiyya ambaa keessattikiraa manaafi qallabaaf bajeeeta baasani gargaaraa turan. Harra garuu Obbo Ararsoon qarshii PP argani Hawaasa keenya biyya kan bara rakkinaa maatii isaa walitti qabeefif bifa safuu hin qabneen galata dhowwatuu caalaa gochaa gaarumma Hawaasicha haalan.
Kanneen birootiis bifuma wal fakkaataan waan Qabsaawoota of fakkeessaa turaniif jecha biyya alaa kana irraa gargaarsa akkam akka argachaa turan tokko tokkoon tarrisuuf bakki fi yeroon nu hin gahu. Obbo Araarso kan akka fakkeenyaatti kaasneef sababaa inni ABOkeessatti bara 2004—2017Mataa DameeDinaggee fi Dhiheessi ABO tahe hojjata ture fi Caasaa ABO biyya alaa kanarra horii guuraamee isatti gabaasamaa ture irratti abba ta’uun ajaja isaatiin dhimmaa qabsoof bakka gara garaatti Doolarri ergamaa ture waan raga dhaan lafa jiruuf jecha dha. Kana malees Horii guddaa KS ABO 4ffaa itti qopheessuuf biyyaa alaa irraa guramee isatti gala ture ni dagatan jenne hin yaadnu yoo arrabni gatantaree malee. Yaroo amma hanga guyyaa qabsoo lagatee diinaa firomsatutti I/ A HD irratti dabalee Bulchinsaa mooraa muummee ABO Gullallee ta’uun dhimaa jireenya miseensoota, makinaa namootaaf ramaduu, rakkinaa furuu fi kkf tahe hojjata ture. Haala kana keessatti isaa fi Abba Diinaggee jidduu caasaan biraa waan hin jireef kallattiin horii dhaabni qabuu fi hin qabne isaatu beeka ture. Garuu gaafa qarshii, Villaa fi V8 PP argu dhugaa kanarran tarkanfate media Nafxanyaa gubbatti quba nama tokko duwwaatti qabani bookkisuu caalaa waan nama saalfachisuu hin jiru. Gaafaa dhaabaa keessa jiran dhimmaa galii fi ba’ii kan to’atu mataan isaa ture. Dhugaa kanaa yeroo toorbanootan lakkawwamtu keessatti irraanfatani nam-tokke yakkuun nagummaa dha? Waan dhabni qabu namuu isa caalaa hin beeku maltu jala dhokasmee jennaani kana hunda hirqinfatani nama yakkuun kan dhufe? Waan marafuu deebii ummataa Oromoo fi miseensotaa dhaabaa dhugaa kana beekaniif dhiisna.
As irratti garuu waan Obbo Araarsoon mirqaanaan boone dubbate keessaa waanti dhugaan gartuun isaa biyya alaa irraa caasaa tokkollee akka hin qabnee waan inni dhugaa ba’e dha. Eyye! Sirrii dha. Biyyaa alaa irraa kan Caasaa balloo baroota 25 oliif qabaatee Ummata ballaa ittiin qabsootti hiriirsaa ture ABO dha malee gartuu xiqqoo akkanaa miti. ABOn dhuguma Caasaa ballaa biyya alaa irraa qaba. Kanas seeraan Boordi Filannoo Biyyoolessa Itophiyaatti gabaasee galmeen beekame jira. Kanaafi Obbo Araarsoonis yeroo Media Nafxanyaa irratti of saaxilu “Nuti alarra Miseensaa fi caasaa waa takka hin qabnu” kan inni jedheef. Yoo namni dhugaa dubachuuille itti ulfaatee dhugaan ofumaan of dubbata jechuun isa akkasiiti. Raga Obbo Ararsoon ba’e irrattis dabalee akkaata Ummatni Oromoo alaa fi keessaa gocha gantummaa “Gartuu Araarso” tti balfate qalbeeffatuu duwwaan ga’aa dha. Abbaan dhugaas Ummaticha waan ta’eef!!
Dubbi kana akkadubbannu kan taasise miidha gartuunkunqabsoo bilisummaa UmmataOromoABOn durfamu irran ga’uu maltu utuu hin taane, kanneen akka Obbo Araarsoo waan wagga 30 olii toorban lama gidduutti irraanfatuun oolma jaallan issaa biyya ambaa balaaleffatuuf ka’uu isaatiifi. Yakki Qabsoo fi Dhaaba kana irratti wagoota 21 oliif namuma tokkoon raawwatama ture yoo ta’e isin eessa turtan? Moo gaafa sana dantaa keessan hin tiqamneeyyu moo? Gaafa sana namni akka PPn isinif godhaa jirtutti kan waa isinitti hiixatuti hin turre? Ajaa’ibaam!! Yoo waan namni tokkichi wagga 21 guutuu akkuma nam-tokkeetti godhuu teessani ilala turtan ta’e rakkoon sun isin bira malee nama sana bira miti. Isin nama moo meeshaa dhak an hin dubbanne, kan hin mormine? Dhaggeeffadha yakkoota baroota 21 nauma tokko irra tuuluuf tarreessitan yoo dhugaa yakkichi jiraate walumaan hirmaattani itti gaafatamtu. Sababiin isaas qabsoo Ummata miitan ka. Itti gaafatamni keessan PPf utuu hin taane Ummata Oromoof ta’u kakattanii turtaniim. Harra mooricha keessaa baataniif itti gaafatama jalaa hin baatani. PPn akka qodaa cabatti isin darbatte isin gatuuf yeroo jio’ootaan lakkaawwamu duwwaa barbaaddi. PPn ABO isin caala beekti. Iciiti kana booda isin irra argattu waan hin qabneef faayidaan keessan dhumateera. Yoo Jaallan keessan ija keessa ilaaltanii dhiifama gaafachuun isinitti ulfaate Ummata Oromoo jilbeeffadhaa ti dhiifama gaafadha. Ummata kana ni madeessitan, ni qaanessitan. Ummata xiiqiin guutamee diina waliin kokkee wal qabee jiru, haala hin taaneen warra kokkee Ummata Oromoo qabee jiru waliin dhaabbattan. Xurii seena.
Amma waan fedhee haa hafu Obbo Araarsoon gochaa doofa Poolisaa fi Tika mootummaa PP isayyu harra buluuf ummata hiraarsuu abadatte akka waan inni Adunyaa mara qaqqabuutti doorsisa qabsaa’ota biyya alaa irratti xibaartee deebisi liqimsi. Tarii hanga adunyaan kun ballattu tilmaamuu dhaddhabde ta’a. Polisi fi tikni PP waajjiruma Gullallee seentee ba’uuf yoo si gargaare irraan kan hafe yoo boolla seenteyyu dhimma kee hin qaban. Hin saalfattu Waajjiruma kee dur nagaan seentee baatu harra halagaatu si eegee ba’uu fi seenuu kee to’ata. Kana caalaa gad-galummaan hin jiru. Diiniina Diaspora dhaaf kennitee ammaaf afurfadhuuti qabsaawoota quba itti laattani hisiiftaniif Ummata keenyaa hiraarsaa jirtan irra harka keessan kaasaa. Jaallan raga itti baatanii hiisiftanii fi ajjeesistaniif itti gaafatamuun keessan hin oolu.Dhlootni gatiitti keessan irra hin bu’u. PP nisin abdattan akka duumessaatti ija keessan duratti bittinnaa’uuf jirti. Kanaaf isa humna mootumma abdattani qabsaa’ota doorsistan irra dhaabbadha. Kan dhimma keessanii ooffadha. Akkuma Obbo Ararsoon raga baateettis Caasaa ABO biyya alaa irra lammata akka hin dubbanne waada keessan haaromsa.
Xumura irratti qQabsoon Bilisummaa Oromoo kallachummaa ABOn durfamu daandi egaleen humna, qabeenya, beekumsaa fi deggersa bifa hundaan Ummatni oromoo qabu alaa fi keessaan qindeessuun hanga Bilisummaa Ummata Oromootti itti fufa. Kana keessatti caasaan ABO biyya alaa bifa haaraan caalaatti qabeenya fi daandeetti Ummaticha qindeessuun (Moblize godhuun) akeeka balla lafa kaawwateen masakamee itti fufa. Kanaaf dorsisa keessan liqimsaati akkuma amala keessani balaaleffanna diinni barreesse isinitti kennu irras utuu of qusattani gorsa keenya.
Qabsoon itti fufa!
Gantummaan yakka guddaa dha!
ABOn Kallacha QBO ti !!
Fuulbaana 20, 2020
Jaarmiyaa ABO – Caasaa Biyya Alaa


text:
Ann McClellan kitaaba Cherry Blossoms jedhu barreessan. Dararaa kana ilaaluun hafuura namaa haaressa jedhan.
Namni kam eessa irraa iyyuu haa dhufu dararan kun hagam bareedaa ta’uu isaa dhugaa ba’a. Yeroon gannaa cabbiin bu’aa ture hagam gaarii hin ta’inuu malee dararaa kana waliin abdiin dhfuu isaa beeku. Sana qofaa miti, jireenyi illee hagam gababaa akka ta’e hubatu.
Dararaan Cherry blossoms jedhamu kun michummaa US fi Japan gidduu jiruuf mallattoo dha. Bara 1912 Tlkyon muka Cherry jedhamu kuma sadii Washingtoniin badhaaste. Kunis naannoo laggeen magaalattii keessa jiranii dhaabame.
Kennaan kun kan kenname United States walii galtee nageenyaa Portsmouth, kan waraana Raashyaa fi Japan gidduu xumuraan ga’e jaarsummaan geggeessuu ishee galateeffachuuf jecha jedhan.
Yeroo waraana addunyaa lammataa jechuunis erga Japan maadhee humna galaanaa kan Pearl Harbor jiru haleeltee booda mukkeen Cherry blossoms kun hagi tokko ni muraman. Ann McClellan akka jedhanitti uummanni naannoo
Naannoo laggeen muki kun dhaabamu halkan naanna’anii ilaaluu dhaan muki itti dabalaa akka hin murmne mirkaneeffatu. Maqaa muka kanaas waraana sana nu yaadachiisa jechuu dhaan “Oriental Cherry” jechuun moggaasan.
Aadaan feesitvaala daraaraa Cherry Blossom jedhamu kanaa kan jalqabame bara 1935 keessa.
Directorri tajaajila paarkii biyyoolessaa Bob Vogel akka jedhanitti waggoota dheeraa keessa ayyaanni kun feestivaala aadaa, aartii muuziqaa fi ayyaana michummaa uummata US fi Japan gidduu jiru kabajuutti jijjiirame.
Muuxannoo gaarii kan biyyoota keenya lamaan walitti hidhu. Eeyyee yaadi inni duraas kanumaaf ture. Kun immoo dhugumatti guddataa adeeme jedheen yaada jedhan.
Feestivaalli waggaa kanaa baatii darbe Bitootessa 20 hanga dilbata kaleessaatti ture. Daraaraan Cherry jedhamu baay’isee kan naqatu xumura torban darbee ture.


text:
Pezidaant Doonaald Traamp lammiin Uzbek kan magaalaa New York keessatti konkolaataa namatti oofuun namoota saddeet galaafate du’aan adabamuu qaba jedhanii gara waaltaa US kan shakkamtoonni shororkeessotaa keessatti hidhaman Guantanamo Bay cuba keessatti ergamuu isaa ilaalchisee garuu of qusataniiru.
Traamp akka jedhanitti shorokeessaa New York keessaa kana Grantanamotti erguu nan fedha garuu adeemsi isaa kan mana murtii US keessatti geggeessamu caalaa dheerata jedhan.
Bakka inni yakka suukaneessaa raawwate keessa tursuun sirrii dha kan jedhan Traamp kan umuriin waggaa 29 Sayfullo Saipov NY keessatti himatamee adabi du’aa murtaa’u saffisuu qaba jedhan.
Traamp yakka kana ergaa twitter Roobii galgala maxxansanii cimsanii balaaleffatan.
Shorokeessaan NY keessa kun alabaan ISIS kutaa hospitaala inni keessa ciisutti naaf haa fannifamu jechuu dhaan gammachuun gaafate. Haleellaa kana illee torbanneen hedduu dura karoorfachuu isaa Saipov qorattootatti himee jira.


text:
Mormii fi Ibsa Qeerroo fi Qarree Oromiyaa Irraa Kennname
QEERROO QOPHAA’AA
======================
Akka odeeffannoo qabnutti bulchiinsi magaalaa Finfinnee poolisii fedraalaa qabachuun manneen daangaa Finfinnee darbuun lafa qotee bulaa Oromoo irraa buqqisan irratti ijaaran dabarsanii jiraattota Finfinneef kennuuf qophiirra jiru.
Mootummaan kuni akkuma kaleessa Oromoo duguuguu baratetti humna waraanaa fayyadamuu barbaada. Qeerron Oromoo lafa teenya diinatti dabarsinee hin laannu.
Qeerron Oromoo guutummaa Oromiyaa bakka jirtanii dammaqinaan qophaa’aa ijaa fi gurra keessan gara Finfinnee deebisaa waan tahu hordofaa.
Dubbiin humnaan dhufti taanan dubbiin tuni tan xumura qabsoo Oromoo taati malee abadan kanaan booda lafa Oromoo irra ilmi alagaa tokko hin qubatuu.
Qeerroo Arsii qophaa’i
Qeerroo Jimmaa qophaa’i
Qeerroo Shawaa qophaa’i
Qeerroo Wallaggaa qophaa’i
Qeerroo Booranaa qophaa’i
Qeerroo Gujii qophaa’i
Qeerroo Harargee qophaa’i
Qeerroo Shawaa qophaa’i
Qeerroo Baalee qophaa’i.
Diina diddee dhufte akka dhufteen keessummeessun ofirraa deebisna.
#Qeerroo _fi_Qarree_Oromiyaa
“IBSA QEERROO FI QARREE OROMIYAA IRRAA KENNAME!!!
“Bulchiinsi magaalaa Finfinnee manneen kondomiiniyeemii kuma 52 ta’an daangaa bulchiinsaa isaatii alatti godina addaa Oromiyaatti ijaaraman akka qoodu beeksiseeti jira. “Tarkaanfiin bulchiinsa magaalaa kun aggaammii mastarpilaanii 2ffaatii gadii miti. Qeerroon Oromiyaa gochaa seera-maleessaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee kana cimsee akka balaaleffatu beeksisa. “Kanuma waliin walqabatees bulchiinsi magaalattii olaantummaa seeraa Qeerroo fi Qarreen wareegama qaalii kafalaniif akka kabaju kabajaan gaafanna.
“Kun ta’uu didee humnaan manneen koondomiiniyeemii seeraan-ala daangaa bulchiinsa magaalaa Finfinneen alatti qonnaan bultoota Oromoo buqqisuun ijaaraman keessa namoota kuma 300tti tilmaamaman qubachiisuutti deema yoo ta’e nuti Qeerroo fi Qarreen Oromoo gara tarkaanfii mirga sabaa kabajsiisutti akka deemnu kabajaan isin beeksifna.
“Kunis manneen seeraan-ala dabarfamanii kennamuuf jedhan yeroof to’achuu irraa jalqabee hanga guutuu Oromiyaatti hiriira yaamutti kan deemu ta’a. Kanaafuu kun akka hin taane gama bulchiinsa magaalaa Finfinneetiin seera kabajuun akka jiraatu kabajaan irra-deebiin isin gaafanna.
“Seerri haa kabajamu!
“Olaantummaan Seeraa hin Cabu!
“Kabajni Qeerroowwanii fi Qarreewwan qabsoo
sabaaf wareegama qaalii kafalaniif!
“Qeerroo fi Qarree Oromiyaaf Humna!


text:
Kamal_Haasan 20 mafana sy Sexy sary
Bollywood HOLLYWOOD mamorona vaovao Gallery
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
Kamal_Haasan
0 Like
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Nama naa kadhatu ykn naa yaadu hin fedhu kan jedhan haatii ilmii isaani torban kana mana Bunaa Kaliforniyaa keessatti jalaa ajjeefame seerri meeshaa ugguru ba’u qaba jedhan.Ilma isaanii kan haleellaa bara darbee Laas Vegas keessatti gaggeeffame irraa lubbuun hafeetu haleellaa ammaa Kanaan jalaa ajjeefame.
Mana isaa irraa deemsa daqiiqaa 10 irratti Robii darbe kan ajjeefame yoo ta’u yeroo hidhataan seenee uummata achi jiru irratti dhukaas banuun nama 12 galaafatu achii ture
Ajjechaa kana kan gaggeesse gadamojjiin miseensa humna galaanaa Ian David Long umriin isaa 28 yoo ta’u ajjechaa kana eega gaggeessee booda ofii isaas of ajjeese. Robii galgala ajjechaa kana ituu hin geesisiin dura yaadii sammuu isaa attam akka ture qorattonni faana dhahaa jiru.
Kongreesiin Amerikaa seera qawwee to’atu akka raggaasisuuf kun hojii irra ollaan , ammaan booda mucaan eenyu iyyu manaa ba’e akka hin hafne gargaara jedhan haatii ilmii jalaa ajjeefame kun.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Kutaan kun ibsawwan qabduuwwan qaxxaamuraa LibreOffice keessaa yeroo hedduu fayyadan of keessaa qaba.
Akka hojii waliinii atataamaan hojeechuuf, qabduuwwan qaxxaamuraa LibreOffice keessaa fayyadamuu nidandeessa. Kutaan kun qabduuwwan qaxxaamuraa durtii, Barreessaa LibreOffice dhaaf tarreesa.
Kan armaan gadii tarree furtuuwwan qaxxaamuraa LibreOffice Impreessiif
furtuuwwan qaxxaamuraa waliigalaa LibreOfficekeessatti fayyadamuu dandeessa.
Kan armaan gadii tarree furtuuwwan qaxxaamuraa galmeewwan Fakkiitti murtaa'eedha.
Dabalataanis furtuuwwan qaxxaamuraa [officename] fayyadamuu ni dandeessa.
Tarreen furtuu qaxxaamura addaa foormulaa uuman kutaa kana keessatti hammatamaniiru.
Furtuu qaxxaamura waliigalaas LibreOffice fayyadami.


text:
Mootummaan Sa’udii Prezdaantiin Yaman akka hin sochoone uggure
Mootummaan Sa’udii Prezdaantiin Yaman, ilmaan isaa akkasumas ministeerota isaa fi qondaaltonni waraanaa gara biyya isaaniitti akka hin deebinee kan uggure tahuu qondaaltonni Yaman AFP’tti himan.
Qondaaltonni Yaman akka jedhanitti, Prezdaantiin Yaman Abd-Rabuu Mansuur Hadi michuu Sa’udii kantaate U.A.E waliin eega waldhabbii keessa seenee booda, uggurri kun kan irra kaayame tahuu beeksise
Prezdaant Haadiin fi irra hedduun Ministeerota mootummaa isaa, fonqolcha hidhattoota Husii dheessuun gara Riyaad baqachuun isaanii niyaadatama. Sa’udii fi U.A.E durfamuudhaan gamtaan waraana biyyoota Arabaa, Mootummaa Prezdaant Abdu-Rabuu Mansuur Haadii deeggaruun duula garee Huusii irratti bananiin, magaalaa Adan dabalatee kutaa biyyattii gama Kibbaa harka Husiitii baasaniiru. Kanuma hordofuun Pirazadaantichi gara Adanitti deebi’uuf yeroo qophaayetti, mootummaan Sa’udii kan uggure tahuu gabaasni Aljaziiraa ni mul’isa.
Sababni Waldhabbiin U.A.E fi Prezdaant Haadii jiddutti uumamen, Abu-Daabiin Prezdaant Haadiin paartii Islaah jedhamu, kan Akhwaan waliin walitti hidhata qabu deeggara jechuun kan himattu tahuun bekameera. Haaluma kanaan yeroo ammaa U.A.E garee mataa ufii uumuun, Kutaa Kibbaa Yaman kan too’ataa jirtu tahuu gabaasni kun ni addeessa.
Mootummaan Sa’udii dhimma kana ilaalchisee yaada kennuu irraa kan of qusate tahuun beekkameera.


text:
Miseensonni Koree Furmaata Barbaadduu Hawaasa Muslimaa Sanada kijibaa irratti mallatteessuu didan.
Ustaaz Ahmaddiin Jabal dabalatee miseensonni Koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa afran mana hidhaa keessatti hafan, sanada dhiifamaa mootummaan akka irratti mallatteessanii mana hidhaatiii bayaniif qopheesse kan kuffisan tahuun beekkame.
Waraqaan mootummaan akka Ustaazonni irratti mallatteessaniif qophaaye”Yakka shororkeessummaa irratti bobbaane turreef mootummaa fi ummata dhiifama ni gaafanna” kan jedhu yoo tahu, miseensonni koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa nuti yakka tokkoyyuu hin raawwanne waraqaa kanas hin mallateessinu jechuun kan didan tahuu odeeyfannoon arganne ni ibsa.


text:
Hiriirri mormii Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru itti fufee jiraachuu jiraattonni godinaalee addaa addaa ibsaa jiran. Hiriirri kun irra jireessi nagaan geggeessamee kan xumurame ennaa ta’u bakka tokko tokkotti gara hookkaraatti jijjiramuu lubbuun namaa illee dhabamuu jiraattonni nuti dubbifne nuuf ibsaniiru.
Wixata darbee qabee shawaa kaabaa aanaa Kuyyuu Garba Gurraachaa, aanaa Dagam Hambisoo Fichee akkasumas aanaa Wucaalee magaalaa Muka xurii keessatti geggeessamee jira. Oromiyaa keessatti mormiiwwan geggeeffaman ilaalchisuu dhaan biiroon dhimmootii kominikeeshinii mootummaa Oromiyaa deebii kenneen humnootii nageenyaa fi uummata nagaan mormii isaa dhiyeeffataa jiru gufachiisuu yaalantu nagaa uummataa booressa jedhee jira.
Itti gaafatamaan biiroo kanaa obbo Baayisaa Kumaa akka jedhanitti gaaffii uummataa deebisuuf mootummaanis mootummaan naannoo Oromiyaas hojjetaa jira jedhan.


text:
Ibida Ibidaan Lolu
Damee Boruu, April 19, 2018
Qabsoo Bilisummaaf gochaa jirru kana keessatti wareegama guddaa baafnee as geenye. Dhiiga ilmaan Oromoo qarroo tahan kumaatamaan lakkawwaman itti dhangala’ee as gahe kana sarootni TPLF kolokoltee guddifate injifannoo uummata keenya harkaa butachuuf itti roorisaa jiru. Haala deemaa jiru kana akka laayootti ilaaluun miidhaa gudda nutti fiduu danda’a. Diinni uummata keenyaa kan duraajennee kan fudhannu TPLF meeshaa qabdu hundaan fuula dandeessuun nutti bobatee jirti.
Akka barreefama koo guyyaa 4/15/2018,“Duulaa Fuula Lamaa” jedhu jalatti ibsuu yaale maqaa Labsii Yaroo Mudamaan komandi postiin uummata keenyaa irra qubatee bahaa fi gala dowwaa jira. Dubartiin ulfaa utuu hin hafiin hammeenya hiriyyaa hin qabneen uummata keenya irratti rawwatamaa jira. Uummatni keenya ajjeessamaa, hidhamaa fi tumamaa akka jiru eenyu jalaa iyyuu dhokkataa miti. Dararama uummata Oromoo irraa jiru himuuf karaa koo sagalee gahaa tahe argachuu dhabaan jira. Uummatni keenya haala suukaneessaa tahe keessa kufeera.
Karaa biraa ergamtoonni TPLF siif jirra jechaa uummata dogongorsanii akka qabsoon bilisummaa dhaabbatuu olola afuufaa jiru. Kaayyoo fi tooftaa isaanii maal akka the warri hin hubatne dhugaa itti fakkaatee kan jala kaatan jiru. Obbo Lammaa fi Dr. Abiyi kan guddiste asiin gahe TPLF. Sareen abba guddifateef dutti. Warri kun waggaa dhigdamii torba wajjin uummata keenya gidirsaa turan. Har’as ijaarsa EPRDF keessatti qaama tokko tahanii wajjin hojjetu. Maaliif akka isaan isaani irraa eegannaa naaf hin galu. Uummata keenya burjaajeessuuf haasaa damaan makaa OPDOn ofaa jirtu maalitu waraanaa Agaazii irraa adda godha? Kanaafuu waraana Agaazii uummata keenyaa dararaa jiruu humnaan cabsuu fi olola OPDO dura of irraa dhaamsuu qabna.
Dr. Abiyi Mumicha Ministeeraa tahee erga muudamee kaasaa ilmaan Oromoo ajjeefaman hundaaf kan itti gaafatamu mataa isaa akka tahe dagachuu hin qabu. Ajajaa waraana Impaayeera Itoopiyaa tahuuf erga kakate booda badiin waraanni kun uummata irraan gahuuf duraan dursee kan itti gaafatamuu nama ajajaa waraanaa tahe. Obbo Lammaas tahee Dr. Abiyi yaroo ilmaan Oromoo bakka hundatti ajjeefaman akka nama hin agarree fi hin dhageenyee gama ilaalu. Maaliif yoo jenne hojiin TPLF irraa fudhatan Oromoo diiguu fi dhiiksuu malee ijaaruu fi gargaaruu miti.
Dr. Abiyi Mumicha Ministeeraa tahe namni dura dhaqee harka fuudhe Abdii Illee namicha ilmaan oromoo dhibaan lakkawwaman ajjeessee fi uummata miliyyoonaa ol tahu jiruu fi jireenya isaa irraa buqqisuudhaan biyya abbaa isaanii keessatti hirkataa tahanii jirrenya gagadoof akka saaxilaman nama godhe. Uummata Oromoo biyyaa isaa irratti baqataa tahee kan nyaatuu, kan dhugu, kan ufatuu dhabee guyyaa aduun halkan qabanaan waadamuu bira darbee deemee Abdii Illee harka fuudha. Silaa kan gaafatamuu qabu uummata rakkinna irra jiru tahuu hin qaba. Kan uummata kana rakkinaa fi salphinaa kana fakkaatuuf saaxilee shira TPLF waan taheef innis akkuma Dr. Dabteraason Abdii Illeef badhaasa kennuu malee rakkina irraa hin qabu.
Warri keenya durati yoo ibidi dagala qabatee garaa manaa kan dhufu tahe asii achi ibida itti kaa’u. Ibidas ibidaan lolu jedhan. Bishaan ibida humna hin qabne yoo tahe malee ibida humna qabu dhaamsuu hin danda’u. Uummatni Oromoo qee’ee isaa irratti rasaasa Agaaziin waadamaa jira. Agaazii kan uummata keenyaa irraa kaasuu danda’u qawwee malee falli biraa hin jiru. Harka mataa irraa qabannee mirga keenyaa gaafachuun yaroo isaatti bareedaa ture. Biyyi lafaa hundi uummata keenyaa fi qabsoo isaa dinqisiifatee jira. Qabsoon uummata keenyaa har’a biyya lafaa irratti deegrsa argachaa jira. Dhiiyeenya kana Mana Maree Ameerikaa keessatti wixxinee HR128 jedhu darbee jira.Kan isa fakkaatu biyya Kanadaa, Awuroopaa fi Awustraliyaa keessatti illee akka darbu dhiibaa gochaa waraana Agaazii immoo humnaan dhiibnee of keessaa baasuu qabna.
Kan qawween nu lolu qawween of irraa ittisuun seera biyya lafaa duratti haqa keenya akka tahe dagachuu hin qabnu. Dhaadannoon haaraan biyyaa Impaayeera Itoopiyaa keessatti bitaa fi mirgaan, duraa fi duubaan “nagaa”ykn”salaam” kan jedhu, warra ammanttiin, bartootaa , hojjetotaan, jaarsaa fi jaartiin buufamaa jira. Uummatni keenya du’aa, qee’ee isaa irraa buqqaa’aa , mana hidhaa keessatti kumaatamaan dararmaa warra nu bitaa jiruuf nagaa laachuu qabna jechuun waan hin fakkanne. Utuu nagaa barbaadanii qabeenya keenya isa uummata keenya saamanii horatan illee fudhatnii nu dhiisanii deemuu danda’u ture. Garuu bara baraan nu garboomsuuf waan akkeeka qabaniif biyya keenya dhiisanii deemaa hin jiran.
Agaaziin shan yaroo uummata Oromoo kuma shanta jeeqaa jirtu ilaaluun ijattu hin tolu. Waan qabnuun kaane Agaazii kana of kaasaa haxxoofne baasuuf humna waan dhabne natti fakkaatu. Rakkinni jiruu walii dirmannee humna keenya qindeefannee yaroo tokkotti itti boba’uu hanqachuutu rakkina tahaa jira. Hojii kana fakkaatu qindeessuu kan danda’u WBO fi QBO waan taheef waan qabnu hundaan isaan gargaaruu fi wajjin dhaabbachuun dirqama keenya. OPDOn akkuma amala ishee uummata keenya qaanesaa jirti. Ololaa fi kijiba ishee kana biraa dabarree tarkaanfachuu qabna. Barri bara afaan mi’eefachuu fi gamnummaan, wal gowwomsanii qabsawwan biraa kutee jira.
Gadaan Gadaa Bilisumaa TI!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Nunatta meeqqat pisinnaatitaaffiinut sullissivia
Nunatta meeqqat pisinnaatitaaffiinut sullissivia, Naalagaaffiit Peqatigiit Meeqqat pillugit Isumaqatigiissutaa nunatsinni tamakkiisumik naammassineqarnissaa anguniagaraarput
Ikiortissaaleqivit?
Tusaannga 801180 attavigiuk
Nuaannillioruit, ajornartorsiuteqaruit, saaffissaaleqiguit imaluuniit oqaloqatissaaleqiguit. Tusaannga 801180 sianerfigisinnaavat immaqaluunniit SMS’ersinnaavutit 1899-imut. Nuna tamakkerlugu meeqqat inuusuttunullu akeqanngitsumik inersimasumik siunnersuisinnaasumik oqaloqateqarlutilluunniit allaqateqarsinnaavutit.