text:
(By Makuriya Waahimaa Hunde)
Bara 2009 egalee mootummaan saamicha lafaa qonnaan bulaa buqqisuudhaan murna biyya bulchaa fi saamaa tureen taasifamaa ture irratti tarkaanfii fudhataa jira. Kunis harcaatii haaqabaatu iyyuu malee hattoota lafaa fi albuuda Oromoo saamanii ittiin ofii fi murna isaanii ijaarrataa turan gab-godhee jira.
Gidduutti mootummaan dhiimmota biroof xiyyeeffannoo kennuudhaan hojjetaa yeroo ture muraasa gidduutti finfinnee fi naannoo ishee magaalota jiran keessaa fi qarqara irratti amma waan ajaa’ibaatu jira. Saamicha lafaatiin magaalotni of danda’an hedduun uumamaa jiru.
Kanaafuu dhaamsa ogummaa kana mootummaa biraan ga’uuf
1. Magaalota ISA keessatti geggeeffamaa jiru kun dhimma kanarratti hoggansi magaalaa maaliif callisee ilaala? Odeeffannoo kootiin isaanis harka keessaa qabu. Kan harka keessaa hin qabne jiraachuu mala garuu hoggansa ta’ee ISA kana callisee Kan ilaale anaaf inni tajaajilaa uummataa osoo hin taane tajaajilaa firootasaa fi fedhii dhuunfaa isaati. Kanaafuu battalatti aangoosaarraa kaafamee qoratamee seeratti dhiyaachuu qaba. Yakki isaas biyya gurguruu fi amantaa mootummaa fi dantaa uummataatti fayyadamuu ta’uu qaba. Kanaafuu Firoota keessan sassaabdanii lafa oromoo saamsisaa hin jirru jechuuf kana gochuun ittisa mootummaa isa jalqabaa ta’uu qaba.
2. Namootni dhuunfaa fi gareen ijaarsa seeraan alaa geggeessaa jiran seeratti dhiyaatanii adabbii labsii liizii Lakk.721/2011 irratti tumameen adabamuu qabu. Kana ta’uu baanaan ISA ammallee dhaabachuu wabiin hin jiru.
3. Dalaalota qonnaan bulaa keenya gowwomsan immoo mootummaan fala itti barbaaduun seera qabsiisuun dirqama.
4. ISA ijaarame ilaalchisee seeraa fi pilaaniin magaalaa ni hiika. Isa birattis qorannoon gadi fageenyaan geggeeffamuu akkuma jirutti ta’ee Kan qarqara magaalaa irratti ammuma tarkaanfiin fudhatamuutu irra jira.
Kana yeroon jedhu callisee osoo hin taane xiinxala oogummaakoo geggeesseen waan ta’eef isa beekuu yoo barbaaddan ibsuudhaaf ani qophiidha.
Horaa bulaa!”
~ by Makuriyaa waahimaa Hunde.”


c: text/html

text:
Manni murtii haqaa kan sadarkaa addunyaa Keniyaa fi Somaaliyaa giddutti daangaa bishaanii jiru iratti murtii kennee jira.Kunis biyyonni lameen waggoota dheeraaf dhimmi kana irratti walii galuu eega dadhabanii booda
Mutiin Kibxata kaleessaa kenname kun, bishaan lafa squuweerii kilo meetra kuma dhibba tokko kan galaana Hindii irraa handaara galaana Keniyaa fi Somaaliyaa dhaqqabu irratti ture.
Iddoon kun kuufama Zayiita boba’aa fi Gaaza uumamaa qaba jedhamee waan amanamuuf jecha biyyoota lameen giddutti falmii kaasisee.
Murtiin kenname Somaaliyaaf gaarii waan ta’eef jecha, Keniyaan fudhatama akka dhabsisuuf jirtu beekamaa dha jedhameera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Itiyoophiyaa keessatti dararaa fi ajjechaa mootummaan lammiwwan isaa irraan ga’aa jiru haa dhaabatu jechuun lammiwwan Itiyoophiyaa waashiingtan fi naannoo ishee jiraatan har’a hiriira nagaa ba’uun gaafatan.
Jijjiramni Itiyoophiyaa keessatti dhufuuf yeroon isaa amma kan jedhan hiriirtonni kun iyyataa fi gaaffii isaanii ministrii dantaa alaa kan Yunaaytid Isteestti kan dhiyeeffatan ta’uun beekamee jira.
Hiriira kana irratti namni lakkoofsaan guddaa ta’e ba’u isaa kanneen ijaana rgan beeksisanii jiru.


text:
Bara gaarii – bara guddinaa Bara balleeysinu shiraa fii jallina Bara tokkummaa – bara nageenyaa Bara lagannu wal jibbaaf hammeenya! Bara badhaadhinaa – bara quufaa …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Shanaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaalee dabran afran akka gaariitti dhamdhamachuu keessaniif, mee hedduu galatoomaa! Duubbiin galatoomfannaa …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Afraffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaalee dabran sadeen akka gaariitti dhamdhamachuu keessaniif, mee hedduu galatoomaa! Duubbiin galatoomfannaa …Read More »
Gaafa agabuun dhufe soorree beela baafnee..
Gaafa agabuun dhufe soorree beela baafnee, Garbuu nyaachifnee annaan mi’ii obaafnee, Isaa nama hin fakkaanne nama fakkeessinee, Gara laafina keenyaan qubsiifnee guddifne. Akka ilma keenyaatti …Read More »
Jibbaafi Jaalala
Hawi Anole ~ Hag/2017 ———————- Yunivarsitii Tokko Keessatti Barsiistuun Muummee Xiinsamuu barattoota isheetiif barumsa isaan yoomiyyuu hin irraanfanne kennuu barbaadde. Haaluma kanaan Hojii Manaa tokko …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Sadaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaalee tokkoffaa fi lammaffaa akka gaariitti dhamdhamachuu keessaniif, mee hedduu galatoomaa! Duubbiin …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Lammaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaa tokkoffaa akka gaariitti dhamdhamachuu keessan waanan sirriitti akeekkaddheefan, kunoo ammammoo kutaa …Read More »
KITAABA MAQAA #BEEKAN GULUMMAATIIN MAXXANFAME GUBUUN SIRRII MITI.
(Saphaloo Kadiir irraa) Dura irratti barruun kun seera if danda’ee fi akeekkachiisa qaba. Osoo dubbiftee hin xumurre barruu kana irratti yaada kennachuuniis tahee, yaada …Read More »
JECHOOTA HOJIIF BARBAACHISOO: Kutaa Tokkoffaa
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo mataduree kanaa olitti agartan jalattan waa isiniif dhiyeessaa, mee na hoofkalchaa! Namni waan …Read More »
Dr. MACCA’S PERSPECTIVE ON THE CURRENT DISPUTED ‘PLOT’ AGAINST OROMO LANGUAGE, CHILDREN & PEOPLE
Darajjee Makkoo Boorans Dr. MACCA’S PERSPECTIVE ON THE CURRENT DISPUTED ‘PLOT’ AGAINST OROMO LANGUAGE, CHILDREN & PEOPLE Dr. Macca (anonymized name) is a linguistics professor …Read More »


text:
Godina Wallaggaa Lixaa Aanaalee garaagaraatti ajjeechaa fi dararaan waraanni mootummaa lammiilee nagaa irraan gahu yeroodhaa gara yerootti akkaan hammaataa dhufuu jiraattonni OMN’f ibsan.
Aanaalee Najjoo, Boojji Dirmajjii, Boojji Coqorsaa, Gullisoo, Ayira, Ganjii fi Laaloo Assaabiifaa keessatti waraanni mootummaan bobbaasu akkanumaan namoota nagaa irratti ajjeechaa suukanneessaa raawwataa jiraachuu kan himan maddeen odeeffannoo OMN, Kaleessuma Aanaa Boojjii Coqorsaatti dargaggoota hojii idilee isaanii dalagataa turan lama rasaasaan haleeluun, dargaggoon tokko lubbuun darbuu ibsaniiru.
Ummanni nagaan bahee galuu dadhabeera, qe’eesaa gadi lakkisee baqachuufis dirqamaa jira jedhan.
Waggoota sadan afuran darbanitti Oromiyaan ol adeemaa abdii egereeshee ta’an hedduu gocha humnoota gara jabeeyyiin dhabdeetti.
Ajjeechaa guyyaa guyyaan golee Oromiyaa hundarraa dhagahamu kun ammas taanaan jabaatee itti fufeera.
Iddoowwan ajjeechaan suukanneessaan lammiilee nagaa, ol-adeemaa Oromoo irratti bal’inaan raawwatamu keessaammoo Aanaalee Godina Wallagga Lixaa adda durummaan eeramu.
Bu’uura gabaasaalee yeroo yerootti nuqaqqabaniin, Godina kanatti, aanaan gochi kun keessatti hin raawwatamne jira jechuuf nama dhiba.
Yeroo ammaas Aanaalee Najjoo, Boojji Dirmajjii, Boojji Coqorsaa, Gullisoo, Ayira, Ganjii fi Laaloo Assaabiifaatti haleellaan waraana mootummaan bobbaasuun uummata nagaa mudatu itti fufee jiraachuun ragaan maddeen amanamootiin qindaa’ee OMN qaqqabe ni mirkaneessa.
Jiraataan Godinichaa bilbilaan argannee dubbifnes kanuma ragaa bahu.
“Walumaagalatti wanti aanaalee Godina Wallagga Lixaa jala jiran kanneen keessatti ta’aa jiru, ajjeechaa suukanneessaadha. Ijoolleen Oromoo barattee nagaan gara qe’eesheetti deebi’uu hin dandeessu. Waraanni Konkolaattota gurguddoo Ural fi TATA dhaan garanatti fe’amaa jira. WBO gargaartu jechuun Qeerroon du’aa jira. Ummanni buqqa’aa jira. Lola guddaatu deemaa jira, Helikopter’n guyyaa guyyaan numarsa. Yaaddoo hamaa keessa jirra.” jedhan.
Kaleessuma Aanaa Boojjii Coqorsaatti waraanni mootummaa dargaggoota hojii idilee isaaniirra turan lama rasaasaan rukutuu kan ibsan jiraataan aanichaa kun, dargaggoon tokko lubbuun darbuu tokko ammoo hospitaalatti wal’aansarra jiraachuu ibsaniiru.
“Rakkoon kun kan uumame Aanaa Boojji Coqorsaa magaalaa Fiigaarraa gara Gullisootti hojiidhaaf Mootoraan osoo imalaa jiraniiti. Ijoolleen kun badii tokko malee akkanumaan rasaasaan rukutaman. Gadda hamaa keessa jirra. Dargaggoon Guutuu Hayilee jedhamu boqoteera, inni tokko ammoo hospitaala ciiseera” jedhan jiraataan aanichaa kun.
Taateen kun kaleessa naannoo sa’a sagaliitti kan raawwatame ta’uu ibsan.
Yeroo gochi kun raawwatutti lolli tokkollee akka hin turre himuun, mucaan wareegame nama dubbatee waa ibsachuullee rakkatu “Giingee” dha jedhan.
Aanaa Gullisoo bakka Calliyaa jedhamuttis dargaggoonni lama akkanumaan ajjeefamuu odeeffannoon OMN qaqqabe nimul’isa.
Waraana mootummaa gara godinichaatti bobbaafamu, garee Milishaa bifa addaan ijaaramee naannicha keessa socho’uun walta’ee uummata nagaa dararuu itti fufeera.
Humni mootummaa naannicha keessa socho’u qaama waliin lolatti jiru WBO dhiisee maaliif uummata nagaa irratti fuulleffachuun akka barbaachise hibboo nutti ta’eera jedhu jiraattonni godinichaa.
Waraanni Bilisummaa Oromoo gama isaatiin gocha uummata nagaa irratti fuulleffate kana ilaalchisuun “Oppereeshiniin kun nuyiif miti, ummata nagaa qe’eesaatti fixuuf kan labsamedha jechuunsaa ni yaadatama.
Gochichi qaama Karoora “Qurxummii balleessuuf Galaana gogsuutu barbaachisa jechuun aanga’ooti Biltsiginnaa ifatti dhaadataa turanii ta’uus hubachiiseera.
Dargaggoon Oromoo taa’ee du’a eeggachuu hin qabu, murteeffatee qabsoo bilisummaa Oromootti makamuun, waloon falmatee roorroo ummatasaa mudatetti xumura gochuu qaba jechuun, waamicha dhiyeessuunsaas ni yaadatama.


text:
Oromo News 07.15.21
Oromo News 07/15/2021
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Ogeeyyonni Akka jedhanitti jidduu Iowa fi eastern Iowa keessati bubbee uumamen namni miidhame akka hin jirre gabaasan, garuu baayen bubbeedhan kan miidhame kan akka fooqidhan karaa irraa , mukkiini, fi makiidhan gargaltee argani jiran. National weather service akka jedhanitti bubbeen kun guyyaa kaleesa seaati booda gara galgalaa bakka baadiyaati fi bakka namni hin jirreeti akka tae himan.
Gara South Dakota kan fiduu karaa deemu kan jiran jiraattoni Iowa har’a galgala magaala Sioux City keessati kan dhaabatan ta’a. Native American kan ta’an south Dakota keesati gara lafa gosa isaanitti wayta deebian gareen askireen geggeesuf qarqaaru iran.
Miseensi kan Rosebud Sioux Tribe Pennsylvania keessati mana barumsa Carlisle Indian nitti ijoole sagal kan badaniif gara biyya isaani deebiuu jiruu. Dhalattoonin Iowa garee gosoo walitti deebisuu fi rabbiin kadhachuu bakka yaadanitti guyyaa har’a Tama fi Sioux City keessati dhaabachuu murteesani jiran. Garee Sioux City dhaan halkan har’aa 8;00 bakka parkii War Eagle jedhamu rabiin kan kadhatan ta’a.
Northeast qaccee Nebraska keessa kan jiran ogeeyyoni manneen barumsa naanicha keessati filannoo ballots kan godhame irrati sagalee himu jira, sagalee tokko kan qophaahe fi kan mormuu erga addaan baadan booda. Norfolk Daily News akka gabaasanitti hojattooni filannoo Cedar County filannoo kibxata godhamuun kan Laurel-Concord-Coleridge mana public school waaye filannoo booda irrati qarqaarudhan waraqata 596 wayta deegaran yoo tau wayta lakkaahan 595 tauu irrati mormanii jiru. Irra deebiame guyyaa harbaa lakkaawame ture.
Nebraska-Lincon bara 2021 bakka qonnaa Nebraska Real Estate Market Survey qorannoo gabaaya irrati godheen gabaasa akka mulisetti Nebraska keessati lafto qotan waggaa kana keessa harka 6% olgudatte ira.biyyati keessati lafti ag land tokko $2,895 akka tae himan, garuu state keessati bakka adda addaati gara gara.


text:
This language is currently in review and will be available soon!
Proojektiin dildil/Rikiichaa: Rikiicha qo’aaba amantaa,saalaa fi badhaadhiina fi fayyinaummataa dhiibaa karaa namoota amananni ilaaluu dha
ድልድል/Rikiichii: Qo’aannoon fi qorannoon projeectii kana badhaadhiina fi ciimmiina adda-amantaa, caasaa dhibaa biiya kessaa hirrisuu kan akka Itiiyoophiyaa fi UK (Ingiilizii) kan kutatee dha. Dldl jechuun afaan Tigriffaadhaan rikiichaaa jechuu yoo ta’uu,jeechii kan ibsuu adeemsa of ibsuu, gita bituumaa male fi tokkuumaadhaan dhiima dhiiba namoota amanaanni ilaalu kan kayyefaate dha. Projectiin kun Qo’annaa haaraa fi ragaa haaka ilaalchii Amantaa, Tiyoolojii, fi tajaajjiltoonii dhibaa keesaa hirisuu fi Amtadaa dhiibaa biiya keesaa rawwatoota kan motummaa fi mitti motuummaa waliin hojjechuudhaaf kan kuutatee dha.
Piroojectiin dldl walitti dhufeenya dirrawwan hojii fi gareewwan qooda fudhattoota ta’an gidduu haala mijeessuun fi wal-jijjiirraa beekumsa aadawaa (kan biyya keessaa) Kaaba-Kibbaa jajjabeessuun kaayyoo isaa galmaan gaha. Keessumayyuu, yaad-rimeewwan fakkeenya ta’an fi hallan dirqisiisoo idil-addunyaa qopheessuun qu’annaa fi hojii irra oolmaa hiraarsa idil-addunyaa fi hiraarsa saalaa biyyooleessaa (kan mana keessaa) hojjechuun ol’aantummaa seenawaa hawaasa Kaabaa qolachuu barbaada.
Projectiin kun kan qopha’ee Mana baruumsaa seena, Amantaa fi fiilosoofii kan ta’ee Yuniversitii SOAS Yunivesrisitii Landontti Hoggantuu UKRI Hoggantoota fulduurattiif kan taatee Dr Romina Istratii dhiyaatee dha. Projectiin Gargaartoota, matti fi meensa garee bay’ee kan barbaaduu yoo ta’uu Yuunivarsitii Akusim (Maqalee, Itiyoophiyaa), Koolleejjii Tewooloojii Qul. Fireemnaaxoos (Maqalee, Itiyoophiyaa), Waldaa Ogeeyyii Seeraa Dubartootaa Itiyoophiyaa (WOSDI), (Finfinnee, Itiyoophiyaa), Komishinii Misoomaa fi Gargaarsaa Mana Kiristaanaa Ortodoksii Itiyoophiyaa (Finfinnee, Itiyoophiyaa), Dhaabbata Diversity Resource International (DRI) (Bringtan, UK), Yuunivarsitii Bristool (Bristool,UK) fi Yuunivarsitii Sheefild (Sheefild, UK). Maddii galiin isaas Wagootaa Afuuriif Yuniversiituu Qooranoo fi Kallaqaa Landoon (Grabt Ref:MR/T043350/1) fi Mallaqnii dabalataa ammoo Harry Frank Guggenhiem Foundation (Distinguished Scholars Award 2019).
Proojectiin kun kan maddu Kuutanoo Qo’aanaa fi goochaa Ummata galiin isaanii xiiqoo fi giddu gallesaa ta’ee danddeetti Okkettaa fi jiraata ta’ee ummataa ta’ee beksisuu dha.Seenaa kessatti, fayyaa ummataa fi illalchii saala fi Daggagiinaa ilaalcha Amantaa fi ilaalcha Amantaa bu’uureesen malee xiyyefannoon itti hin kennamnee turee. Xiyyefannoon dhimma goosaa fi qoomo yoo dabaluu kaka’uumsii bay’een namoota amantaattiin yoo addemsifamuu, yoo amma xiyyefanoon xiqqo ille dhimma Seena, Saalaa, fi Saayikooloojii akkamitti ilaalcha dhiibaan biyyaa kessa karaa adda ummatattin kallatti amaantattin xiyyefannon itti hin kenamnee.
Maddi oddefanoo projectii kan Qo’annoo kan duuraa dhimma gosaa irratti akka Kabba Itiyoopiyyaa ammantoota orthodoksii tewaahidootiin wal qabatee dha. Argannoon qo’anna kan agarsisuu qooqnii amantaa akkamitti lubbotaa fi amantootaa birratti akka hubatamuu fi baratamee akkasuumaas dhibbaan nannoo akka ummata badiyyaa fi magalaa nanno kaaba Tigiraayitti fi gahee quudaa lubbotaa wa’ee ga’illlaa fi taatewwan walitti bu’iinsaa fi jequumsaa araarsuu kawwameeraa. Haa ta’uu malee lubboonni tokko tokko rakko qophii bekuumsaa dhimma Sayiikoloojii xaxamaa akka saxiiledhama fi yakka fi balaa gesiisaan ,jeechoonii Tiyoolojiin fayyadamaan fi ilaalchaa jequumsaa jijjiruu ga’iilaan wal qabattee fi wal dansa’uu(qo’annaa dhiyaatee You Tube irratti Cambridge Centre for Christianity Worldwide irrattti dawwadhaa).
Projectiin kun kan qabate: qo’annoo garafaraa Ethiopia kessatti ademsiifanan ragaa quubsaa dagaagsuu irratti akammitti ilaakchii, Tiyoloojiin fi lubbonni rakkolee kanneen fagesuuf fi ammalaa yakka fi yakkaaf saxiilamuu wal qabatee gargaarsa saayikoloojii fi yakkamtootaa dhiyesanii kuunumsuu kan hammatee dha. Qo’annoon kun hojjilee workshoppii lubbootaa waliin akka biyyaatii gahee bahuu guddisuuf dhimma ga’illaa fi dhiibbaa naannoo fi saxiilmtootaa yakka garargaruu(sirresuudhaan) fi balaa yakkamtoitaa irratti gahuu danda’uu hirisuuf. Kayyoon waliigalaa projectii kanaa qammoolee dhimmi ilaalatuu kan mootuumaa ta’ee mitti motuumaa fi hoggentootaa Amantaa wallitti qindesuudhaan cassaa dhibaa rakko nanoo ilaaluu hundesuu dha.
Projectiin kun dawwo qaroominaa callaattii walitti dhuufeenyaa Seenaa waraanaa, dhibaa adaa fi dhibaan nanno kan walliti dhufeenyaa qabuu dha. Qo’anno hara’aa adamsisuuf is jiruu kana halaa galuumsaa isaattin dhibaa nannoo Amant-adaa fi saalaa waliin kesuumatuu seena eritiyaa ilaala. Hojjiin projectii kaanaa Dhabataa Amantaa, Motuumma fi Mitti Mootuumaa waliin dhiibaa nannotiif caasaa gargaruu ummuu dha. Kessumatuu ummata Eritiriyaatiif
Qo’annoon, giddu galuumaan fi waal jijjiraan beekumsaa akka Etiyoophiyyaa yadamee oddefanno addeemsaa jijjirama Amant-adaa si’eesuu UK ‘s secteeraa dhiibaa nanno adda saboota viyyootaa bay’ee wallin Kessunatuu godaantoota Etiyoophiyaa ni qabataa. Ragaan dhiibaa guudaan goodantoota irratti akka gahaa jiruu agarsisuu ni jira. Haa ta’uu secteera dhiimma naannootiin fuuremuu hin dandeenye. Projectiin kun gad fageenyaan yeroo amma jiran Halaa dhabanii amantaa akkamitti qindoominaan hoojechaa akka jiran fi tajajilaa kenemaa jiruu guddisuuf gargaraa.
Projectiin kan kayyefatee giddu galuu dhibbaa bu’uura godhatee furmaataa kenuu irratti kan xiyyafatee, furmaata seenaa rakkolee yeroottif kan hojeetuu dha.
Kayyo keenya ijjoon akka riikicha tajaajjiluu fi siirna baruumsa mijeesuu fi beekumsaan waal gedderuu waal gargaaruu qooda,sectaraa, fi tiyoorii dhiibaa duubartootaa nannoo fi adeemsaa is agarsisuu. Caalaatti kaayoo keenya keeyoo proojectii huubachisuu dha.
Projeectiin kun bu’aa fi argaanoo tilmaamame kan dabalatuu:
Projeectiin kun dhibba ka’uumsa kan godhatee fi kayyoo gahee itti fuufaa qooda fuudhatootaaf, miseensa garee projeectittiif fi hawwasaa dhibba kennaan midhamaan kan davaluu.
Wa’ee projeectii odeefanno dabalataa you barbaadan,malloo kan naa qunaamuu dandessu Dr. Roominaa Istiraatii (ri5@soas.ac.uk) ykn email projectii kanaaf qopha’een (soasfif@soas.ac.uk).


text:
Boordiin Filannoo biyyaaleessaa filannoo marsaa 6ffaa biyaalessaa irratti paartilee morkattoota waliin marii’achaa jira
Finfinnee, Onkololeessa 21, 2013 (FBC) – Boordiin Filannoo biyyaaleessaa filannoo marsaa 6ffaa biyaalessaa irratti paartilee morkattoota waliin marii’achaa jira.
Boordiin Filannoo biyyaaleessaa filannoo marsaa 6ffaa biyaalessaa irratti taateewwan gurguddoo yeroo itti raawwatuu fi ittisa Vaayirasii koronaarratti tarkaanfiiwwan fudhatu ilaalchisee paartilee morkattoota waliin Finfinneetti marii’achaa jira.
Marichaan Walitti qabduun Boordii Filannoo Biyyaalessaa Birtukaan Miidhagsaa paartilee morkattoota siyaasaaf muuxannoon filannoo biyya alaa barreeffamaan dhiyeessan.
Nageenya filannoo fi qophii Boordii Filannoo biyyaaleessaa paarilee morkattootaf dhiyeessaniiru.
Boordichi hojiiwwan gurguddoo filannoo fi yeroon itti raawwatamuu irratti ibsa laataniiru.
Yaadoota hoggantootaa fi miseensoota paartii irra ka’eef ibsa kennaniiru.
Odeeffannoo waqtaawaa argachuuf Teelegraama keenya https://t.me/afanoromofana subiskiraayib godhaa.


text:
Maqaalee Rabbii (Subhaanahu)-Kutaa 4.2
C.Ibsa Aayaata (keeyyattoota) Qur’aanaa muraasa maqaalee kanniin of keessaa qabanii
Kutaa darbe irraa itti fufuun aayaata Qur’aanaa maqaalee Al-Hayy fi Al-Qayyuum of keessaa qaban ni ibsina. Maddi guddaan maqaalee fi sifaata Rabbal aalamiina itti beekan Qur’aana waan ta’eefi. Maqaan Al-Hayy jedhu Qur’aana keessatti si’a shan kan dhufe yommuu ta’u, Al-Qayyuum immoo si’a sadii dhufe. Al-Hayy fi Al-Qayyuum walitti hidhamuun 2:255, 3:2, 20:111 keessatti dhufanii jiru. Addatti Al-Hayy 40:65 fi 25:58 keessatti dhufee jira. Yeroo darbe 2:255 (Aayata Al-Kursiyy) waan ibsineef aaya tana lamu irraa hin deebinu. Amma kan hafan ilaalla.


text:
Kongresiin Federaalistii Oromoo mariin biyyoolessaa mootummaan Itiyoophiyaa qopheessuuf karoorfate kanneen kallattii adda addaan qawwee qabatanii lolaa jiran dabalee gareelee mara kan hirmaachisuu akka tahuu qabu hubachiise.
Kongresiin Federaalistii Oromoo, mariin biyyoolessaa utuu hin geggeessamin dura, barbaachissoo dha kanneen jedhe haal-dureewwan afur lafa kaa’uu isaa itti gaafatamaan waajjira paartichaa obbo Xurneh Gamtaa VOAf ibsaniiru. Yaada KFO dhiyeesse kana irratti mootummaan hanga ammaa waan jedhe hin qabu.


text:
Mootummaan Taayilaand duula Ijoollee Holqa keessatti danqaman baraaruu milkiin xumuruu beeksise
Gareen Kubbaa miilaa ijoollee 12 fi leenjisaan isaanii hamate, holqa Taayilaand keessatti guyyoota 17 dura danqamuun isaanii ni yaadatama. Gareen kun eega dhabamee guyyoota sagal booda lubbuun jiraachuun isaanii beekame. Kanuma hordofuun gareen ogeeyyota idil-addunyaa waraana Taayilaand waliin tahuudhaan ijoollee kana baraaruuf qophii godhaa turan.
Haaluma kanaan duula ijoollee kanniin baraaruu kaleessaa jalqabameen ijoolleen 8 guyyaa kaleessaa kan baafaman yoo tahu, ijoolleen afran hafanii fi leenjisaan isaanii guyyaa hardhaa kan baraaraman tahuu mootummaan biyyattii beeksise.


text:
Taayyee Danda’a osoo ati osoo dhugaa fi ummata Oromootiifi dhaabbattee jeneraalota woyyaannee ka gaafa Mooyaaletti ummata guyyaa adiin fixan JM saaxilee atis dubbii JM jedhe …Read More »
Jawaar badhaasa noobelii fi kitaaba Ida’amutiin hinaafe
Taye Dendea Aredo Akka kee kabajamanii ka’anii salphachuurra maal qaba yoo du’anii biyyee tahan? Akkuma gaafa Oromummaan si beeknu si ulfeessine gaafa ati ulfina irraa …Read More »
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– MARSAA LAMMAFFAA – Lakkoofsa Kudha-afraffaa Berhanu Hundee Dhimman har’a dhiyeessuu barbaadutti osoo hin seenin dura, barreeffamni ani mata duree kanaan dhiyyeessaa ture baatii (ji’a) …Read More »
67 dead in protests against Ethiopian PM Abiy: police, hospital
Addis Ababa (AFP) At least 67 people have been killed and dozens injured in protests in Ethiopia against Nobel Peace Prize laureate and Prime Minister …Read More »
Gaazexeessaan VoA Adaamaatti dargaggootaan rukutame, saamame
BBC Gaazexessaan miidiyaa Ameerikaa VoA’f gabaasu guyyaa har’aa ganama magaalaa Adaamaatti dargaggoonni haleellaa akka irratti raawwatan ibse. Magaalaa Adaamaatti guyyaa har’aas walitti bu’iinsi akka jiru …Read More »
OMN: Ibsa haala yeroo irratti Paartiilee Siyaasaa fi hayyoota Oromoo (Onko 24, 2019)
OMN: Ibsa Paartiilee Siyaasaa (Onko 24, 2019)OMN: Ibsa haala yeroo irratti Paartiilee Siyaasaa fi hayyoota Oromoo (Onko 24, 2019)Publicerat av Oromia Media Network Torsdag 24 …Read More »
Oromoon gaafam haluu bahuu barata lataa?
Lafa Oromoo gubbatti warri Toktor Abiyoot qubsee daa’ima mana barnootaati baate yoo macalaafamtu akkamiin garaan obsee nama laala?Read More »
Wjjira MM Nafxanyyaa keessatti kanneen shira xaxan saaxilaman
Shirri kalee Waajjirri MM keessatti beekkamtii MM akka xaxameef, itti aanaan MM fi hoogganaan paartii ADP Obbo Dammaqaa Mokonnin police commissioner waliin akka hoogganee raawwachiisuuf …Read More »
We demand full protection for all political leaders currently active in Ethiopia including Jawar Mohammed
For Immediate Press Release October 23, 2019 The Oromo Community of Minnesota denounces and condemns the calculated assasination attempts made against Jawar Mohammed, Executive Director …Read More »
Abiyoot deemuu qaba!
Hiriira Nagaa, tooftaa haaraa fi moofaa ======#====== Hiriira kaleessaa fi har’a Oromiyaa keessatti geggeeffamee fi deebiin mootummaa ergaa maalii dabarsan? 1. Hojiin Abiy Ahimed caasaa …Read More »


text:
Caamsa 21,2016 Magaalaa Finfinneetti guyyoota lamaan darban Sochii FXG Boolee Bulbulaa nannoo warra Gannuutti qabsiifameen namootni 10 wareegamuu fi poolisootni lama tarkaanfii uummataan ajjeefaman.
Duulli diigumsa manneen jireenyaas daran jabachuun itti fufe!! Magaalaa Finfinnee fi Magaaloota naannawaa Finfinneetti Mootummaan abbaa irree Wayyaanee duulaa manneen jireenya jiraattoota humnaan buqqisuun Walqabatee Caamsaa 18/2016 Magaalaa Finfinnee Kutaa Boolee Bulbulaa bakka warra Gannuu jedhamuun beekamutti Uumatni utuu lubbuun jirruu mana galmaa keenya konkolaataa Doozeraan nurratti hin diigdaan, qe’ee keenya irraa hin buqqanuu jechuun warraaqsaa FXG finiinsuun wal qabatee mootummaan abbaa irree poolisii federaalaa fi poolisii magaalaa Finfinnee hidhachiisuun uummatatti bobbaasuun uummatarratti dhukaasa banuun hanga ammatti lubbuun jiraattoota sagalee mormii dhageesisaanii 10 olitti lakka’amu wareegamuu fi poolisootni lama tarkaanfii uummatni irratti fudhateen ajjeefamuun ibsame jira.
Haata’uu malee mootummaan wayyaanee gaaffii uummataaf bakka hin qabnee fi deebii hin qabnee tarkaanfii gara jabinaa isaa itti fufuun manneen
jiraatoota diiguu itti fufuun duullii mannee jiraattoota buqqisuu kun Magaalaa Finfinnee fi magaalotaa nannawaa Finfinneetti argaman hundaa
keessatti gaggeeffama kan jiru yoo ta’uu sochiin uummataas gochaa kana dura dhaabbachuu fi mootummaan kun bakka nu hin bu’u jechuun mormii
jabaan itti fufee jira. Mootummaan wayyaanees mormii uummataan yaaddoo keessa galuun magaalaan Finfinnee yeroo amma kanatti haala akkan
sodachisuu fi eeggicha waraanaa jala jiraachuun ishee saaxilame jira.
Magaalaa Finfinneetti guyyoota lamaan darban Sochii FXG Boolee Bulbulaa nannoo warra Gannuutti qabsiifameen namootni 10 wareegamuu fi poolisootni lama tarkaanfii uummataan ajjeefaman. Duulli diigumsa manneen jireenyaas daran jabachuun itti fufe!!
Caamsa 21,2016 Magaalaa Finfinneetti guyyoota lamaan darban Sochii FXG Boolee Bulbulaa nannoo warra Gannuutti qabsiifameen namootni 10 wareegamuu fi poolisootni lama tarkaanfii uummataan ajjeefaman.


text:
Haleellaa Waraanni Liyyuu Poolisii Araaddaa Kaasaa Oromiyaa jedhamu keessatti guyyaa kaleessaa raawwate kanaan, Bulchaa gandaa dabalatee namootni lama akka madaayanii fi namoonni 6 immoo ajjeefamuu maddeen naannawa irraa nuuf gabaasan.
Akka namni naannawa san irraa bilbilaan dubbisne nuuf himetti, haleella waraana Liyyuu Poolisii naannoo somaalee kana qolachuuf poolisoonni Oromiyaa tarkaanfii fudhataniin, waraana Liyyuu Poolisii irraa loltoonni 6 kan ajjeefaman akka tahee fi Poolisii Oromiyaa irraallee namni jaha kan ajjeefaman tahuu nuuf hime.
Liyyuu Poolisiin naannoo somaalee yeroo ammaa kana jiraattota aanichaa keessaa, namoota ummata biratti fudhatama qaban ajjeessuudhaaf xiyyeeffatanii socho’aa kan jiran tahuu gabaasni naannawa irraa arganne ni ibsa.


text:
Review Overview
Addunyaan har’a keessa jirru kun , tokko isa tokko liqimsee, bakka bal’ifatee kan itti jiraachuu barbaadudha yoo jenne, dhugaa irraa fagaachuu hin ta’u. haqi addunyaa kana irraa eegaa jirru , dantaan takaalamtee afuura baafachuu isheen qofaa jirtii jennee dubbachuu dandeenya. Adeemsa hannaa kana hubatanii fi addunyaa dantaa ishee waliin arreedaa jirtu kana waliin harka keessa naqatanii hegaree isaanii kanneen dagatan “wayyaanoonni” , guyyaan isaa haa dheeratu malee, addunyaa kana keessaa adda durummaan , kan harka isaanii akka argatan hin shakkisiisu. Wayyaaneen har’a humnaan jiraachuuf waraana ijaarrachuu fi Dinagdee biyyaa tu’attee isa kaan harkattoota ishee qofa taasisuu qofaa odoo hin taane, kan na dura dhaabbata jettu hundumaa dhabamsiisuu, dadhabdu ammo, diiguu akka qabdu beektiif, karaa gara garaa duula gara garaa gaggeeffataa jirti. Kan ishee dura dhaabbate kaasuuf , hidhaa fi godaansiisu irra dabranii, akka nama rashanuu danda’an, Addunyaan dantaan takaalaman hayyamuufii ragaa hedduu tarrisuun ni danda’ama.
Adeemsa addunyaa hannaan guutame kana keessatti addu durummaan miidhamuun keenya waan hin hafneedha. Kan miidhamne ammoo , waanuma sirnoonni hundi ittiin nu miidhaniin yennaa ta’u , kan wayyaanee garuu ija kan baaseedha. Qabsoo Oromoo diiguuf bara wayyaanee kana yaaliin taasifame waan ifa jiru. Yaalii wayyaanee fi dadhabiina keenyaan waan nu irra ga’e , waan keessa jirru irraa herreeggachuun hin ulfaatu. Irra jireessi isaa garuu , kan kaleessaa irraa barachuu dhabuu keenya irraa kan maddaniidha yoo jedhame, dhugaa irraa fagaachu hin ta’u. kanaafidha, akkuma mammaaksa Oromoo “ MANNI GOGAA HARREEN IJAARAMEE , GAAFA WARAABEESSI YUUSU DIIGAMAA ” san, hundumtuu of labsee deebisee yeroo gabaabaa keessatti bakka itti of yaadu irraa kan of dhabe.
KUTAA 1ffaa barreeffama dabree keessatti , kan dabre irraa barachuuf waan sirreeffachuu qabnu, qabxiilee 3n tokko kaaseera. Namoonni hedduunis yaada hedduu irratti gumaachitanii jirtani, GALATOOMAA ! Warra har’allee qalbii arrabsoo “Ganda marqaa jennaan, ijoolleen boojitoo qabattee yaate ” san keessa warra gangalataniif, kan jedhu hin qabu. Sababaan waa sadiif.
Halagaa Afaan Oromoo katabanii dubbisan heddummaachuu irraa ,
Qalbiin isaanii obboloota isaanitti waan hin kalaa’iniif,
Kaayyoo halgaan oofamuun waggaa 150 booda illee waan hin galiiniif.
Garuu adeemsi itti jiran waanuma waggaa 150 oliif keessa gangalannu waan ta’eef, isaanu kana keessaa of baasanii ilaa fi ilaameef of qopheessuu qabuun jedha.qabxiileen ka’an:-
=WAAN FOOYYEEFFACHUUN NU IRRAA EEGAMU:-
1. FEDHII UMMATAA GADI FAGEESSANII BEEKU :
2. ABOn, KUDHAAMA UMMATA OROMOOTI !
3.ILAALCHAAN ADDA TA’UUN, OROMUMMAAN ADDA TA’UU MITI !
4.TOKKUMMAA HOJIIN ARGISIISUU:
Tokkummaan hiikkaa biro fi ulfaataa hin qabu. Barbaachisummaa isaatti amanuun , tarkaanfii jalqabaatii. Tokkummaa wayita jennu waan qorannoon addunyaa biraa irraa ergifannee odoo hin taane, waan nu keessa ture haa deeffannudha. Osoo bakka ofii laannee ofiis yaannee, tokkummaa ummachuun kun nuuf waan hunda irra salphaa ture. Waan salphaa kana hojii irra oolchuuf kan nu gufachiise inni duraa laafina dhuunfaa kaafnee qabnuudha. “Oromoon tokko” wayita jennu , Addunyaa biraa irraa finnee walitti baqsina odoo hin taane, Dhiigni keenya tokko jechuu keenyadha. Gama biraan addunyaa akkas wal hirtee mataa cabdu keessatti , Ummati Oromoo miliyoon 45 ol ta’u tokko ta’a jennee eeguun rakkisaadha. Hubadhaa gama ilaalchaan malee dhiigaan jechuu kiyya miti. Ani hanga har’aatti, Oromoo , Oromoo dhiigaan tokko miti jedhee dubbate dhaga’ee hin beeku. kana jechuun ammo, hundeen rakkoo keenyaa kan ta’een waliif gallee, isa nu rakkisuu hin qabneen dhama’aa jirra jechuudha. Ani Oromoon ilaalchaan adda ba’uun yakkaa hin jedhu. Yakkaa kanan jedhuu fi ummata kanaaf balaadha jedhu, kan GANDAA FI AMANTIIN, wal qoodee diinaaf humna ta’u qofaadha. Ilaalcha diinaaf huna ta’aa jiru kana of keessaa baasuun murtee guutooti. Waan kana ga;ga;a tokkotti of keessaa baafna jennee yaannaanis yaadaan gabaabbachuu ta’a. of irraa eegalanii dhaloota itti aanu baruutu furmaata guddaadha !
Ilaalchi akkasii kun irra jireessa halagaan nu keessa haa facaasu malee, nuutis ilaalcha gadi aantummaa kana keessaa ba’uu dadhabuun keenya qaaniidha. Waan akaakilee keenya irraa eegalee nu miidhaa jiru irraa fayyuu dadhabuun keenya nu hin taajjabsiisu ?. ilaalchi kun addatti warra waa hubatan biratti itti fufun isaa nama hin gaddisisuu ? kun nu keessaa buqqa’uu qaba. TOKKUMMAAN dhaadanno irra dabree hojiin mul’achuu qaba. Sammuun kana keessa marqamus akka godhachuu qaba. Dhaloota itti aanu haala kana keessaa baraaruun barbaachisaadha. Tokkummaa hojii irra oolchuu jechuun, sadarkaa dhunfaa fi olmaa keenya irraa eegala. Hojii guyyuu gaggeessinu irraa eegala. Dubbiin sadarkaa dhuunfaa fi maatii ofii irraa eegaluu gaafata. Kana jechuun ammo, sadarkaa dhunfaa eegallee , diina keenya dura dhaabbachaa jiraachuu keenya mirkaneessa. Qooda gumaachuun jechuun kanuma. Mee ijoollee keenya ykn maatii keenyaaf kana ibsinee beeknaa ? laafinni asi eegala.
Waa’ee tokkummaa bara baraan dhaabbileen siyaasa Oromoo nutti himaa jiraachuu hin qaban. Kun hojii hawaasummaan dhaabbachuu danda’uudha. Waan salphaa hubannoo dhabuu irraa waggaa amma kana nu jilbeenfachiisee jiraachuun isaa hedduu nu qaanfachiisuu qaba. Keessattu Diyaaspooraan dhukkuba kana keessaa ba’ee sochii jiru jabeessu qaba. Oromoo ta’uu keenyatti ni amanna ega ta’ee, maaf Gandummaan nu mo’a ? maqaa gandummaan maaliif Oromoo wal caalchifna ? loqoda dhageenye amma yoomitti wal foona. ? amma yoomitti Amantiin wal foonee waan keessa ofii walii ibsuuf ulaagaa godhanna ? kan hedduu nama gaddisiisu, halagaan nu gabroomsuuf warra fagoon wal ta’uuf daboo waammata. Nuuti ammo gabrummaa sana jalaa ba’uuf , wal fo’uu keenyadha. Adeemsa kana keessaan salphina meeqa arginee jirra. Kana keessaa of baafnee qabsoo furgaasuuf, diinni ,qabxiilee bara baraaf dhiiga keenyaan wal makee akka jiraatu barbaadu kana of keesaa dhabamsiisuuf hojjachuudha.
Tokkummaan nuuf hiikkaan isaa , Oromoo ta’uu keenya fudhachuudha. Waan kana booda jiru hundaan wal dhabuu hin qabnu. Oromoonni Biyya keessaa yennaa hidhaman ykn hiriira gara garaa yennaa yamamu, eenyutu waameen odoo hin taane, dhimma Oromoo ilaallatuudhaa jedhanii waliin dhaabbachuutu diina mogolee jalatti cabsa. Hundi namaa waan nu mudatu hundaa irratti yaadi fi fedhiin keenya hundi bu’aa OROMOO FO OROMIYAA irratti yoo hundaa’e, yeroo gabaabaa keessatti humna taana. Wal irraa qollifachuun gonkumaa tokkummaatti amanu keenya hin argisiisu. Hojiin dhaabaa kan biraati. Hojiin ummataa waan biraati . miseensummaan waan biraati . dhimma ummataaf wal tumsuun waan biraati. YOO DUUNE BANNE ILLEE, DHIMMA OROMOO FI OROMIYAA irratti eenyufu garaa laafuu hin qabnu . bu’ura keenyas haa godhannu. kun kakuu keenya taanaan, waan kana booda umaman hundi nu diigu hin danda’an.Kanaaf yaada keenya bal’ifachuu qabna. Addunyaa hannaa maqaa ummata biraan wal ijaaranii nu dhabamsiisuuf kanneen deeman keessatti akkamiin haala jiruun of baraaruu dandeenya. Haxxummaa fi shira galma keenyaatti nu geessan barachuu qabna. Waan galii keenyatti nu geessu hundaa keessaan dhimma ba’uuf Oromoo ta’uu qofa irratti wal hubachuun ga’aadha.bara baraan diigamuu qofaa odoo hin taane, diigus barachuu qabna. Kana hundatti kan nu geessu garuu , tokkummaa hojiin mul’atu qofaadha. Kan sadarkaa dhuunfaa irraa eegalu. Namni dhunfaa isaatti hiikkaa tokkummaatti hin amaniin , bakka jamaan baayyatutti akkamitti amanu danda’a. tokkummaa kan fidu, tokkummaatti kan amanan qofaadha.
Yaadi gabaabaa dhuma irratti qabuu , Ummata Oromoo hundaa tokkomsinee Bilisummaatti deemna yoo jenne bara baraanu gabrummaan nu irraa hin ka’u. garuu ammi qalbii qabu yoo walii galee beekumsaa fi dandeetti isaa humnatti geeddaree yeroo gabaabaa keessatti Bilisummaa bira ga’uun ni danda’ama. Waan hundaan humna ta’ee kan of ijaare , ummata cinaa isaa hirirsuun mamii hin qabu. Kun mataan isaa Bilisummaa lubbu itti horee nu keessa akka burraaqu taasisuu danda’a jedheen amana.seenaa addunyaas yoo ilaallee amma walii galeetu humna ta’ee ummata isaa BILISA BAASE .
5 .MATA DUREE ADDUNYAAN NU UMTUUN WAL TAKAALUU DHAABUU :
Addunyaan keessa jirru kan warra humnaati. Haqi bakka dhabdeetti . kanaaf, humna addunyaa kana irra jiru hundumaa , warri humna qaban akka ofii barbaadanitti sochoosuu barbaadan. Kaan, har’ayyuu lubbuun jiraachuutu isa rakkisa. Isaan ammoo,dhaloota isaanii waggaa 100 fi 200 boodaaf dhiphatu. Garaagarummaan addunyaa keessa jirutu hangana bal’ata.
Kana keessatti of ilaaluun egaa waan hin hafne. Addunyaan qabsoo keenya ega hubattee bubbultee jirti. Ega qabsoon keenya eegalee miti , ega Oromoon abbaa biyyummaa isaa sarbamee kaasanii rakkoo itoophiyaa keessa jiru ni beekan. Garuu dantaa isaaf jecha waan lama nu dura qabanii jiru. Immiyyee Itoophiyaa isaanii tikifachuuf jecha, kaayyoo keenya akka jijjiirru ni fedhan. Kaayyoo keenya geeddarrus ammoo , Ummati Oromoo gabrummaa diduu irraa , minilikiin jibbee , Islaamummaa fudhachuu irraa, hordoftoonni Amantii islaamaa baayyachuu keenyaanis nu sodaatan. Kana malees Oromoon Biyya isaa dhunfachuus ta’ee, Itoophiyaama iyyuu bulchuutti ce’uu fi waan Afriikaa keessatti raawwataniin wal bira qabanii , hegaree AFRIIKAA saamuu keessattis shakkii ni qaban. Kanaan alas beektoonni keenyaa fi qabsaa’oonni waan isaan mudate irraa dubbatan hedduudha.
Amma nuuti asi keessaa kaasuu kan dandeenyu, ykn akka gaariitti qalbeefachuu kan nu barbaachisu, walii galteef illee bu’uura kan ta’uu, yeroo gabaabaa keessattis ta’uu yeroo dheeraa keessatti, bu’aa har’aa fi dhaloota borii kamtu nu qajeelacha isa jedhu gadi fageessanii hubatanii waliin deemuudha. Warri dhihaa dantaa isaaniif jedhanii wayyaanee yakkamaa jiraachisaa jiran. Kana ofitti deeffachuuf, waan jedhamne guunnee harka laachuu nu wayya ? moo jabaannee humna keenya argisifnee qalbii ADDUNYAA humnatti amantuu hawwachuu qabna ? kan jedhu irratti marii gochuu nu barbaachisa. Marii akkasii kanaaf dhaabni qooda mataa isaa qabaatuyyuu , beektoonni dhiibanii waan ta’uu qabu kennuu fi akeeku qaban. Dhimmi , dhimma Oromooti.
Egaa addunyaan dantaa isheef arreedduu akka adeemsa ishee keessa galluuf gargaarsa fakkeessaa laachuun akkuma jirutti ta’ee, nu diiguu irratti akka hojjatanis beekuun dansaadha. Warri addunyaan nu harka jirti jedhan faashinni har’a hordofaa jiran, mootummaa tokko kaasanii , lammiilee Biyya sanaa garuu Iyidolojii isaaniin guddatan angoomsuu akka ta’e argaa jirra. Nuus kana keessaa qabna. Oromoon Bilisummaa gaafachuu isaatti gammachuu qabu jechuun rakkisaadha. Kunis gaaffii jiru irraa rakkoo qabaatanii odooo hin taane, dantaa isaanii hegaree keessatti ilaallatanitu. Kanaaf , ilmaan Oromoo Biyya ambaa jiran irratti duulli qor-qalbii Oromummaa dhabamsiisuu akka irratti gaggeeffamu danda’u hubachuu barbaachisa. Maaf dhaabaa kana dhiftanii , gurmooftanii Ummata keessan hin bulchitan ? jedhamuun akka jiru beeku barbaachisa. Kana kan wallaalu hin jiru.
Inni guddaan hubachuu qabnu, waan fedhe jedhamu waan gurmuu keenya laaffisu keessa seenu miti. Akka wal nyaanuuf waan nu qopheeffamu keessa seennee joonja’uu hin qabnu. Obsuma biyya keessaa sanaan jiraannee wal gorfachuu qabna. Akka faranjootaa kaanee xarapheezzaa tumuun umama keenya miti. Daandii fi waltajjii irratti akka farnjoota salphoo ta’anii san , wal salphisuun gonkumaa beekumsas ta’ee qaroomiin ta’uu hin danda’u. Angafummaa fi maanguddummaan wal salphisuun aadaa isaanii yoo ta’ee, kan keenya garuu miti. Namni biyya alaa ba’eef keessii isaa hundi jijjiiramee qilleensa irra of kaa’ee yoo ta’ee , namni akka isaa salphatee qilleesa irra ba’ee waliin dubbatu hin jiru.
Waan hundaafuu, meeshummaan yoo qalbiii nu mootee, Ummata keenyaaf meeshaa haa taanu. Humna alaa wayita isiniin jedhu , warra faranjii qofaa miti. Warra nu waliin dhalatee guddates ta’uu mala. Humni kamuu waan isaaf jedhee nuun nu micciiree , obbolaa keenyaan akkamiin walitti nu dira ? waan hundaa Dantaa Ummata keenyaa fi Oromiyaa irratti hundoofnee gulaallee waliin haa mari’annu . yoo akkas goone, MANNI GOGAA HARREEN IJAARAME,…… kan jedhu mammaaksa qofaa ta’a.
Burqaa430@gmail.com . kutaan 3ffaa fi kan xumuraa itti fufa.


text:
Hriira mormii naannoo Oromiyaatii fi Amaaraa iratti akka oduu gara garaatti nama dhibba hedduu fixan.
Koomishiinii mirga Ummataa fi Hawaasa akka mootummaan Itoophiyaa miidhaa hiriira sun irratti dhalatan ykn ufii ykn ammoo dhaabbilee biyya alaa qorachiisu gaafate.
Mootummaan Itoophiyaa rakkoo tana ufumaa malee dhaaba biyya alaa itti fidee akka hin qorachiifne ammallee irra deebihee mirkanse.
Gama kaaniin ammoo paartiin Tokkummaa Guutummaa Paartilee Itoophiyaa nama mana hidhaa Qilinxoo keessatti dhumateef mootummaatti itti gaafatama jedhe.
Paartiin tun dubbii muummeen minsitera Itoophiyaa torbaan dabre keessa akkaataa nagaa eeguu qaban irratti dubbate waan biyya nagaa dhowwaa jechuun dubbate.
Namii Itoophiyaa ka London jiraatulleen hardha embaasii Itoophiyaa biyya sun jiraatu oli duudee akka waan mana hidhaa Qilinxoo keesstti nama fixe ariitiin qoratanii ummata Itoophiyaatti himan gaafate.
Jarii kun embaasii kana oli duudee daqiiqaa 45 keessa turee alaabaa achi jiru fuudhee ka ufii fidate achi keeyyate.
Akka Solomoon Kiflee gabaasetti hojjataan embaasi Itoophiyaa London jiruu maqaa ufiillee himachuu hin barbaadin tokko dubbii nama mana hidhaa Qilinxootti hidhamee mootummaatti qorahcuutti jiraa, jedhee jara seera malee embaasii Itoophiyaa duudeef deebii kennuun barbaachisaa miti.
Manii hidhaa Qilinxoo sanbata dabre gubate keesatti akka mootummaan jedhetti nama 23 dhumatee reefa nama sadii ya maatiitti kennan.


text:
Odeeffannoowwan Yuutuubii irratti gadhiifaman amanuu keenyaan dura gaafilee kunneen of yaa gaafannu.
Torbeewwan sadi dura dhaabbileen hojii odeeffannoo mirkaneessuu hojjetan 80 ta’an ‘laafummaa dhaabbatni Yuutuubii gama odeeffannoowwan dogongoraa ittisuutiin agarsiisaa jiru’ ilaalchisee dhaabbatichaaf xalayaa barreessaniiru.
Dhaabbileen kunneen Yuutuubiin namoota odeeffannoowwan sobaafii dogongoraa tamsaasaniif akkasumas kunneen yaadawwan dhugummaan isaanii hin mirkanoofne tarkaanfachiisaniif iddoo mijataa ta’ee itti fufuusaa himan.
Kunis akka isaan yaaddesse eeran.
“Namootni dhuunfaafii dhaabbileen itti gaafatamummaa hinqabne fayyadamtoota /Yuutuubii/ irratti dhiibbaa akka taasisan, akka ijaaramanfii maallaqa akka sassaaban heeyyameera” jechuunis qeeqan.
Biyya keenya keessattis keessattuu yeroo dhiyootii as chaanaaliiwwan Yuutuubii heddu banamuun odeeffannoo, xiinxala, gaafif deebii akkasumas qabiyyeewwan biro yeroo tamsaasan mul’ata.
Qabiyyeewwan chaanaaliiwwan Yuutuubii kunneen tamsaasanis namoota kuma dhibbaan lakka’amaniin yeroo daawwataman taajjabneerra.
Kunis Yuutuubiin namoota hedduuf madda odeeffannoo ijoo akka ta’e kan agarsiisudha.
Baay’achuun chaanaaliiwwan Yuutuubii heddumina yaadaaf waan dansaa ta’ullee facaatii odeeffannoowwan sobaafii dogongoraaf haala mijataa uumuu kan danda’udha.
Kanaafis odeeffannoowwan toora Yuutuubii irratti tamsa’an amanuufii qooduu keenyaan dura gaafiiwwan kunneen of gaafachuu barbaachisa:
• Chaanaaliin Yuutuubii odeeffannoowwan galaalchitoota/gabaastota mataa isaatiin hojjetaman /Original story/ ni dhiyeessaa?
• Chaanaalichi odeeffannoowwan dhiyeessuuf maddoota amanamoofii beekamoo ta’an ni eeraa?
• Odeeffannoowwan dhiyaatan keessatti duudhaaleen gaazexeessummaa akka sirrummaa, madaalawaa ta’uu, hirmaachisummaafii kkf ni mul’atuu?
• Chaanaalichi dogongorawwan raawwatuuf tarkaanfilee sirreeffamaa ifaafii hatattamaa ni fudhataa?
• Teessoon chaanaalichaafii eenyummaan qopheessitootaa ni beekamaa?
Deebiin gaafiiwwan kunneenii harka caalmaan ‘lakki/miti’ kan jedhu yoo ta’e chaanaaliin Yuutuubii hordofaa jirru odeeffannoo sobaafii dogongoraaf nu saaxiluu waan danda’uuf dhimmicha haalaan qalbeeffachuufii maloota odeeffannoo itti argannu kanbiraa barbaaduun nurra jira.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
(Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Amajji 14,2019)Daguuggaa sanyii uummata keenya Oromoo irratti raawwataa jiru utuu arginuu, utuu dhageenyuu callisuu hindandeenyu. Mootummaan rakkoo Adda Bilisummaa Oromoo waliin qabu karaa nagaa furuu didee waraanaan ABO balleessuu irratti hojii hojjetaa jiru cimsinee balaaleffanna. Nuti kan qabsaa’aa turreef nagaan Oromoo akka deebi’uuf malee, araddaan Oromoo xiyyaara waraanaan akka barbadaa’uuf miti.
Hoggana EPRDF afaan Qawween rasaasaan nu ajjeesu bakkaa kaafnee, hoggana Elekoopteraan daguuggaa sanyii raawwatu ofirra bulchuufis qabsoon goone hinjiru. Kun ta’ee utuu jiru mootummaan akkuma “yoo dogoggora raawwatne dhiifama gaafanne beenyaa kaffalla” jedhee dhaadatetti lubbuu lammilee keenyaa guyyaa kaleessaa Qellem Wallaggaa keessatti Xiyyaaraan Boonbii rafarafuudhaan akeeka jallataa, garajabummaan raawwateen ilmaan Oromoo nagaa lakkoofsi itti hinbahin barbadeesse. Kana biratti manneen Barnootaa guutummaatti bakkoota addaa addaatti Elekoopteraan rukuutuudhaan barbadeessee jira. Akeekni akkanaa uummata irratti raawwachuun barnootaan ala Oromoo taasisuuf kan adeemaa jiruuf yaalaa dhabanii uummatni akka dhuman gochuun akeeka Daguuggaa sanyii keessaa tokko ta’uu hubanna. Gochaa kana eenyuun olitti, sirna Oromoo hacuucaa tureen olitti waan nurra geessisaa jiruuf kan balaaleffannu ta’uu Qeerroo Bilisummaa Oromoo nii hubachiisa.
Akkasuma saamichi dhaabbilee hawwaasaa kanneen akka mana Qorichaa fi manneen Baankii irratti adeemsifamaa jiran, utuu waraanni mootummaa uummata daguugaa jiranii saamicha dabalee raawwatamaa jiru cimsinee balaaleffanna. Hidhaan lammilee nagaa Oromoo irra bakka maratti raawwataa jiru mootummaan halduree tokko malee dhaabu akka qabu Oromoon bakka maraa nu cina dhaabbatee gaafaachuu akka qabu dhaamna!
Kanaaf bakka maraa waliif dirmachuutiin Oromoo waan qabuun akka wal bira dhaabbachuu qabnu, mootummaa uummata nagaatti Boonbii Xiyyaaraan roobsaa jiru yakka suukaneessaa raawwataa jiruu irraa akka of qusatuuf qaamotni daguuggaa sanyii raawwataa jiranis gaafatama akka fudhachuu qabaniif addunyaatti gama danda’u maraan uummatni Oromoo akka lallabee himatu gaafanna.
Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajji 14,2019


text:
Kutaa 2ffaa
Kutaa tokkoffaa barruu kiyyaa keessatti mallattoolee mootummaan tokko darrachuufi kufuuf dhiyaachuu isaa mul’asu, diigamuu gahuu isaa mirkaneessu isiniif tuqee tooftaa yeroo ammaa mootummaa kana ittiin diiguu dandeenyu immoo kutaa 2ffaa keessatti akkaan isiniif dhiheessu isin beellamee turuun kiyya ni yaadatama. Kutaa 2ffaa kunoo akkumaan jedhe qabadhee isiniif dhihaadheen jira. Garuu dhibaa’uu koof dhiifama isin gaafachaa, hanga xumura barruu kootti na faana bu’aan afeerraa kooti.
Akkuma beekkamu qabsoo saba tokkoo kan fiinxa bahiinsa gonfachiisuu danda’u maloota baayyeetu jira. Keessattuu tooftaan yeroo ammaa mootummaa wayyaanee kan qabsoon gatantarsiifne kana ittiin diiguufi kuffisuu dandeenyu walitti qabaan lama. Isaaniis humna hawaasa bal’aa roga tokkoon ijaaruufi humna waraana hidhannoo gama kaaniin walitti qindeessuun qabsoo haftee hin qabne gaggeessuun injifannoo cululuqaa galmeessuun danda’ama. Tooftaan kun lamaan walitti qabaan malee bifa bittinnaa’aan ykn adda addaan fiigee kan bu’aa guddaafi saffisaa galmeessisuu danda’uu miti. Haatahuu malee gara qabsoo hidhannootti seenuu dura humna hawaasa bal’aafi qabsoof dugugguruu duuydaa tahe bifa qindoomina qabuun bocanii gara warraaqsa qabsootti naquuf qopheessuun gaariidha. Yeroo ammaa hawaasni keenya sadarkaa gara qabsootti naquu kana ofumaaf irra gahee jira. Haatahuu malee ammallee waan nuuf hafuutu jira. Mee hundaafuu tokko tokkoon dhilliyyinee haa laallu.
1) HUMNA HAWAASAA BAL’AA QABSOOF JABEESSUUFI CIMSUU.
Tooftaan kun geengoo bal’aa fi qabsoo kamiifuu dugugguruu duuydaa kan tahee dha. Qabsoon hawaasa guutuu hin hirmaachifne immoo okkoltuu dha. Akkuma beekkamu qabsoon ummanni keenya yeroo ammaa gaggeessaa jiru guututti hirmaannaa hawaasaa irratti kan hundaa’e tahuus kutaa hawaasaa mara bifa wal fakkaataan kan hirmaachise akka hin tahin beekkamaa dha. Qabsoon harka duwwaa fi bifa bittinaawaan hawaasa qofaan godhamaa ture kun injifannoo danuu galmeessisuu danda’ee jira. Haatahuu malee injifannoon baayyeen galmaa’anillee hanqinoonni tokko tokko keessattuu humna hawaasa bal’aa bifa wal fakkaatuun dammaqsuufi hirmaachisuu irratti ni mul’ata. Hanqina kana furuuf haala itti hawaasa keenyaa bifa wal fakkaataan hiriirsinu gad fageenyaan beekuu qabna. Sochii keenya gad jabeessinee iddoolee mara dammaqsuutu nurra jiraata. Kana tahuu baannaan immoo humni hawaasa keenya gargar faca’uun kun tirachuu imala injifannoo, laamsha’uu akeekaa akkasumaas deemsa dheeraa keessa kufaatiin qabsoo akka nu mudatu taasisa. Kanaaf hawaasa keenya fiinxaa fiinxatti bifa wal fakkaataafi si’aa’ina qabuun dammaqsinee qabsotti galchuun injifannoo keenya saffisuuf nu gargaara. Tooftaan hirmaannaa hawaasa guutuu gara qabsoo dabaluu nu dandeessisuufi nu gargaaru keessaa:
1.1) Hirmaannaa Hawaasaa Bal’aa Daran cimsuu:
• Namoota hawaasa bal’aa keessa jiraataniifi amaloota salphatti hawaasaan waliif galuu qaban, kan hawaasa mariisisee amansiisuu danda’an, kanneen qabeenyaafi humna diinagdee qaban, kan dhageettiin isaanii hawaasa biratti ol aanaa tahan hirmaachisuun gara qabsootti galchuun, hirmaannaa isaanii roga maraan dabaluun dirqama. Manguddoota, dubartoota, dargaggoota, sheekkoota, luboota, qeessoota, imaamootaafi kkf warra dhiigaan Oromoo tahaniifi miidhama Oromootiif quuqaman mara akkaataa itti gama warraaqsa qabsoo Oromoo bal’inaan fiduun danda’amu irratti bifa iccitaawaan hojjachuun gaarii dha.
• Bu’urri sabaa maatii waan taheef qabsoon sabaatiis mana irraa gad jalqabdi. Mana manatti miseensoota maatii irraa jalqabuun kan Oromoo tahe marti gumaata qabsoo keessatti roga danda’uun akka hirmaatan taasisuun gaariidha. Yeroo ammaa namni tokko sadarkaa maatiitti kan hin baratin waan jiru natti hin fakkaatu. Kanaaf namuu sadarkaa maatiitti mana isaanii keessatti abbaafi haadha isaa irraa jalqabuun maatii isaa kan umriin deeggarsa qabsoo godhuu malu keessa jiran mara dhimma kanaaf mariisuufi amansiisuu qaba. Barbaachisummaa qabsoo Oromoo irratti ilaalcha isaanii gabbisuu, miidhaaleefi shira mootummaa wayyaanee guddisee itti agarsiisuun onnachiisuu danda’uu qaba. Tooftaan baayyeen miidhaa diinaaf kan nu saaxilu tahullee maatiin tokko hangamuu yoo hammaate dabarsee alagaaf wal hin kennu. Kanaaf tooftaan maatii ofii irraa hojjachuu jalqabuu kun qaawa balaa diinaatiif nu saaxilu illee kan nurraa duuchuu dha. Kanaaf tooftaan kun qabsoo keenyaaf hedduu barbaachisaa waan taheef itti fayyadamuu qabna.
• Warraaqsi Oromoo ji’oota sagaliif finiine kun kutaalee Oromiyaa harka caalu keessatti kan gaggeeffamaa tureefi jiru yoo tahu iddoolee muraasa keessatti immoo ammallee rincicaatu mul’ata. Yeroo ammaa garri tokko ka’ee garri kaan riphisuun kun immoo warraaqsa qabsoo ummanni Oromoo mirga isaatiif taasisaa jiru kana buburreeysuufi humna gargar bittinneessuun akkasumaas sagalee keenya xiqqeessuun injifannoo guutuu silaa salphatti gonfachuu dandeenyu nu duraa dhibeeysa. Kanaaf, godinoota, Onoota, magaalootaafi gandoota fincilli keessatti ukkaamamee jiru irratti hojjachuun, kaka’uumsa keessatti uumuun, tokkoon tokkoo ilmaan Oromoo roga hundaan bifa wal fakkaataafi si’aa’ina qabuun kakaasuun warraaqsaaf hiriirsinee Oromiyaa guutuu keessatti ibiddi diddaa akka wajiijamu godhuun gaarii dha.
1.2. Hawaasa Oromoo Sadarka Sadarkaan Ijaaruu:
Hojiin kamiyyuu keessattuu warraaqsi qabsoo hawaasa diigameefi faca’aa qofaan deeggaramee galma barbaadamu san gahuu ni danda’a jedhanii eeguun rakkisaa dha. Akkuma bishaan guddaan yoo gargar faffaca’e kullooda gangalchuu hin dandeenye san hawaasni bal’aafi guddaan fedhe yoo hin jaaramne tahe warraaqsa isaa hangamuu finiinsuus dibaa gabrummaa gangalchee injifannoo barbaadu fiduu danda’uu keessatti karaan itti dheerata. Yeroofi bakka barbaadutti injifannoo fiduuf immoo jaarmaya mataa walitti qabu qabaachuun dirqama. Karoorafi sagantaa waytaawaa hojiirra oolma mirkaneessu baafachuun raawwii bu’aa hojichaas kan faana bu’u yoo hin qabaanne warraaqsi bittinnaa’insaafi qisaasa’ina baayy’ata. Kanaaf, qisaasamaafi dhibaa’iinsa injifannoo warraaqsa qabsoo keenya irratti amma mudachaa jiruufi fuul-duraas nu qunnamuu malu kana hambisuuf immoo karoora giddugaleessa baafachuu nu barbaachisa. Yoo karoora hin qabaanne hojiin kamilleen walitti fufiinsaan adeemsa eeggachaa deemuufi sirnaan hojjatamuu hin danda’u. Hojii mara karooraafi sagantaan deeggaruuf immoo ijaarsi hawaasa tuuttoo walitti qabu jiraachuu qaba jennee jirra.
Jaarmayni yoo hin jiraanne immoo karoora baafachuus tahee sagantaan hojiirra oolma karoorichaa eeganii bu’aa argamuus madaaluun hin danda’amu. Keessattuu yeroo amma qabsoon Oromoo sadarkaa ol aanaafi finiinaa irra jira. Sadarkaa amma irra jiru kanatti dirqama karoora bal’aafi hunda galeessa adeemsa ammaan boodaa jiru tilmaamuufi warraaqsa kana haala hoo’aafi hunda hirmaachiseen itti fufiinsu barbaachisa. Kanaaf, warraaqsa keenya fuuldura akka furgifamu godhuufi deemsa warraaqsa keenyaa hordofuufiis tahee bu’aa argamu madaaluuf kan nu dandeessisu yoo jaarmaya qabaanne qofa waan taheef karoora ijaarsa hawaasaa cimsu baafachuun yeroo gabaabatti hawaasa sadarka sadarkaan ijaaruun dirqama. Eenyuutu ijaara jechuuf immoo kanuma bayyanatee miidhaa saba isaarra gahaa jiru kana jibbu maraan kan ijaaramuu dha. Hawaasni hin ijaaramne wal dhageettiifi quba wal qabaatiinsi isaa dhibaawaadha. Kanaaf hiriyyummaa, walitti dhiheenyaafi firummaafi ollummaan wal ijaaruu haa jalqabnuu.
1.3. Jaarmalee Hawaasummaa Adda Addaa Gara Warraaqsaa Galchuu.
Akkuma beekkamu hawaasni tokko sadarkaa adda addaatti haala jireenyaa, hawaasummaa, diinagdee, aadeeffata, amantaafi siyaasummaa isaa gaggeeffachaa jiraata. Keessattuu sabni Oromoo dur osoo sirni gadaa isaa hin diigamin dura ijaarsi isaa kan waan mara keessatti gaggeeffatu ture. Ijaarsi sirna gadaa kan sadarkaa umriitiin addaan qoqqoodamee jiru waan taheef silaa yeroo ammaa kana jiraate hedduu barbaachisa ture. Yeroo dur gaafa sirni gadaa qulqulluun turetti ummanni Oromoo guutuun amantaa, aadaa, siyaasaa, bulchiinsa, jaarmayafi kkf mara iddoo tokkotti qabachaa waan tureef diigamiinsi hagas mara hin hammaatu ture. Hawaasni ijaaramee jiru roga qabsoofi warraaqsaatti galchuufiis nama hin rakkisu ture. Haatahuu garuu arra san marti sababa adda addaatiin waan buburraa’eef dhaabbiileen hawaasummaa geengoo takka keessa hin jiran. Sabni Oromoo yeroo ammaa amantaa, siyaasaa, hawaasummaafi diinagdee adda addaa keessa kan jiraatu tahullee, ilaalchoota biraa wal fakkaataa qabaachuu baataniis Oromummaa irratti ilaalcha walitti dhihoo qabaachuun beekkamaa dha.
Kanaaf kan oromoo tahee jaarmaya hawaasummaa, diinagdee fi siyaasaa fedhe keessa jiru haaluma keessa jiruun gama warraaqsa qabsoo Oromoo fiduun amna galma ga’iinsa keenyaa baayyee saffisa. Jaaramaya waliin jireenya hawaasummaa gaggeeffatan keessaa humnaafi dhageettii guddaa kan qaban kan akka afooshaa (iddirii), walda’oota amantii, gareelee hojii fi kkf guuza qabsoo akka tahan mari’achiisuun deeggarsa isaan irraa barbaachisu roga hundaan akka godhan taasisuun barbaachisaa dha. Ilmaan Oromoo waldaaleefi dhaabbiilee amantaa, diinagdeefi hawaasummaa keessa jiran mara gara qabsoo dabaluun humna warraaqsa keenyaa guddisuu qofaaf osoo hin taane fuul-duree Oromiyaatiif murteessummaan isaa guddaadha. Amantiin, ilaalchaafi falaasamaan garagara taanuus nuti ilmaan Oromoo dhiiga Oromummaatiin tokko. Dhiiga Oromummaa waliin qabnu kana bu’ura godhannee tokkummaan qabsoo Oromoo finiinsuun salphatti injifannoo guddaa galmeessuun akka danda’amu diinatti garsiisuufi qaama gamtummaa Oromoo facaasutti gammadu mara hamilee cabsuun barbaachisaa dha. Gama dhaabbiilee amantaa waliin wal qabatee sochiin dhaabbanni amantaa garagaraa barana godhan fakkeenya gaariidha. Keessattuu sochiin hawaasni Oromoo muslimaafi kiristaanaa sabboonummaafi adeemsa amantaa isaanii haala hin faalleessineen naannoolee muraasatti yeroo garagaraa taasisaan humna warraaqsaa tahuun bu’aan galmeessisee guddaadha. Muuxannoolee sochii akkanaa roga hundatti babsl’isuun, dhaabbiilee mara qabsoof hirmaachisuun gaariidha.
1.4. Qaama Mootummaafi Hayyoota Oromoo qabsotti makuu.
A) Hojjattoota Mootummaa (Civil Servant) Qabsotti Fiduu.
Akkuma beekkamu hojjattoonni manneen hojii mootummaa keessatti qacaramanii hojjatan humna mootummaa diddiiguufi qabsoo hawaasaan godhamu finiinsuu keessatti shoora guddaa taphatu. Qabsoo hanga ammaa hawaasa Oromoon godhamaa tureefi bu’aa guddaa galmeessise kana keessattiis gaheen hojjattoonni mootummaa sadarkaa gadii irraa hanga oliitti gumaachaniis baayyee gaariidha. Odeeffannoo iccitaawaa dabarsanii kennuu irraa jalqabee hanga ragaalee qaama bulchiisa wayyaanee ol aanaa baasuu, xalayaa qoruumsa biyyooleessa kutaa 12ffaa dabalatee odeeffannoo biraas aktiivestoota#Oromoprotests‘iif kan dabarsaa turan qaamuma mootummaa kana keessa hojjachaa jiran akka tahe beekkamaa dha. Barsiisoota, bakka bu’oota ummataa, ogeeyyii fayyaa, qaama seeraatiifi ogeeyyoota ogummaa adda addaan mootummaa kana keessatti qacaramanii hojjachaa jiran kun ammaas tahee fuulduraas sirritti Oromoofi Oromiyaafiis kan barbaachisan waan taheef maxxanfachuu, hariiroo jabaafi hidhata cimaa waliin uumuun gumaacha isaanii akka dabalan taasisuun qooda qabsoo guddisuun humna humna mootummaa kanaa dhawanii akka caaseeffama isaa diigan godhuun gaarii dha. Hirmaannaa sadarkaa gadiitii hanga qaama ol’aanaatti hojjattoonni mootummaa kun warraaqsa qabsoof taasisan kana irraa ka’uun wayyaaneen ragaa qabatama malee shakkii qofaan kumaatama hojii irraa ari’uun beekkamaa dha. Gara adeemsa qabsoo kanatti akka hin dhufnees uggura addaatiin daangawaa jiran. Daangaaleen kun immoo caccaphuu qaba.
Hojjattoota mootummaafi ogeeyyoota akkasumaas caasaalee araddaafi kaabinoota aanaa dabalatee hanga hoggantoota Oromiyaatti sabboontoonni warraaqsa qabsoo keessa kallattiifi alkallattiiniis hirmaachaa turaniifi ammaas itti jiran haa jiraatan malee garuu muraasa. Keessattuu sadarkaa caasaalee gadiitti kan wayyaaneen aangeeffaman Oromiyaa keessatti Oromo waan tahaniif irratti hojjatanii gara qabsoo fiduun ni danda’ama. Isaan kun of wallaaluuniis tahee hubannoo dhabaan kallattiin ummatarra miidhaa geessisuu kan dandahan waan taheef irratti hojjatamnaan sababni warraaqsa qabsootiif tumsa hin taaneef hin jiru. Gama biraatiin immoo shakkii garagaraan wayyaaneen hojjattoota sabboonummaa calaqqisaniifi gaaffii mirgaa gaafatan mara walitti qabaan akeekkachiisaa jirti. Inniis haa akeekkachiisuu, hojiirraahiis haa gaggeessuu nuti gara qabsoo keenyaa fiduu danda’uutu nurra jiraata. Hanga ammaa qaamni gahuumsaan irratti hojjatu waan hin jirreef bifa wal fakkaataa fi itti fufiinsa qabuun gumaanni hojjattoonni kun qabsoof laatan hanga barbaadamu sanii gadi. Kanaaf akka ofitti amantummaan humna isaanii jabeeffatanii qabsoof wareegama barbaachisu kafalan godhuuf tinnisa yaadaafi qalbii laachuufiin gaariidha.
B) Ilmaan Oromoo Qawwee Hidhatanii Wayyaanee Tajaajilaa Jiran Gara Warraaqsaa Fiduu.
Dhalootaan Oromoo tahanii kan humna waraanaa keessatti hirmaatanii qawwee alagaa ba’atanii mootummaa wayyaanee tajaajilaa jiran baayyeedha. Bakka guddaafi ol’aanaa qulfii taate irra tahuu hin baddin malee milishaa araddaa, humna eeggataa, humna furgaatuu, poolisii Oromiyaa, poolisii addaa (liyyuu poolisii), poolisii federaalaa, kora bittinneessaa, raayyaa ittisa biyyaafi kkf keessatti hirmaachuun shiraa wayyaaneen ilmaan Oromoo irratti wixineessitu raawwachuuf kan ajajaman keessaa ilmaan Oromoo hin dhabaman. Muraasni isaani shira wayyaanee kana kan didaniifi morman tahullee humni ibidda harkaa qabufi qabsoo Oromoof murteessaa tahe kun harki caalu sababa adda addaatiin tumsa alagaa tahuun qabsoo teenyaa irraa daangawani jiru. Gariin hubannaa dhabuun, garii immoo tarsiimo sobaa diinni dhuubee obaase fudhachuun, kaan dhiibbaa ajajoota isaanii irraa itti godhamuun, gariin maal na dhibeefi danta dhabummaan golgamanii quuqama sabummaa keessa bahuun, gariin immoo eega takka tarsiimoo alagaatiin najifamne warraaqsi qabso Oromoo kuniis nun fudhatu shakki jedhuun xaxamani warraaqsa irraa moggaa dhaabachaa jiran.
Isaan kanaafi kana fakkaatan warra humna dhabuun qawwee harkaa qaban gara saba isaani deebisanii jiran kana irratti hojjachun afaan qawwee gara diinaa akka deebisan tahuu baannan ilmaan sabaa irratti osoo hin tahin akka lafatti gad qaban godhuun dirqama. Iddoo takka takkatti sabboontoonni Oromoo poolisii Oromiyaa fi federaalaa keessa jiran afaan qawwee gara diinaa deebisuu baatanillee ajaja wayyaaneetiin rasaasa obboleewwan isaanii irratti dhukaasuu didanii lubbuu qeerroo hedduu eewalanii hojii gaarii hojjataniis ni jiran. Haatahuu malee sababa kanarraa ka’uun ijoollee Oromoo hojii irraa dhaabuun waraana Agaazii jedhamu, humna amanamaa wayyaanee kan ijoollee Tigraay qofa irraa ijaarameefi waardiyaa TPLF tahe Oromiyatti bobbaase mootummaan. Oromiyaan eega humna waraanaa kana jalatti buluuf dirqamte booda ilmaan Oromoo irratti duguugaa sanyii hamaa raawwachuun lubbuu oromoota qulqulluu 500 ol macalaasan. Kanaaf nuti immoo ilmaan Oromoo qawwee alagaa baadhan kana daran irratti hojjachuu nu barbaachisa. Oromoo tahanii kan qawwee alagaa harkaa qaban kun yoo irratti hojjatanii sabboonummaa isaanii guddisaniif sababni gara keenya hin deebineef tokkolleen hin jiraatu. Jarri kun yoo gara keenya deebi’an warraaqsa ammaa qofaaf osoo hin taane abdii fuula duraatiif illee akka nu barbaachisan beekuun salphaadha. Kanaaf nutiis bifa tarsiimawaafi siyaasawaan balbala teenya banaa godhuun isaan ofitti harkisuu qabna. Keessattuu sabboontoota qoraan ibbidda alagaa dirqiin ba’atanii jiran kanaan hariiroo wal quba qabeenya keenya cimsuun hin hammaatu.
C) Hayyoota Oromoo Baayyinaan Qabsotti Fiduu.
Qabsoon hayyoota saba ofii hin dabalanne gaaga’ama baayy’atti. Gama biraatiin beektoonni saba keessaa bahaniif roga barbaachisuun tinnisa yaadaafi qalbii yoo hin gumaachine qabsoon tirachuu qofa osoo hin taane injifannooniis ni qancarti. Keessattuu immoo hayyoonni keenya, beektoonni Oromoo irra baayyeen durii hanga ammaa qabsoo irraa moggaa dhaabbatanii akkuma qaama biraa mudhii qabatanii qabsoo sabaa akka diraamaatti daawwatu. Kun immoo gaarii miti. Hubadha! Hayyoota hunda jechuu koo miti. Harka caalu jechuu kiyya malee. Oromoon hayyoota hin dhabne. Hayyoota sabaa danuu qabna. Hayyoonni Oromoo gurguddaafi ciccimoon addunyaafuu gahu kan biyya keessaas tahee biyyoota alaa jiraatan harki caalu garuu saba quba hin qaban yoon jedhe dhaadheessuu natti hin fakkaatu. “Wallaalaan nutti kolfee, beekaan beekumsaan nu fure” jedhe Dr. Ali Birraan, walaloo Dr. Gammachuun barreesseen. Dhugaadha! Kan beekuumsaan saba furuu danda’u beekaa dha. Garuu beektoonni keenya kan geengoo warraaqsa Oromoo keessa jiran lakkoofsa qubaati. Kanaaf maali rakkoon hayyoota keenya baayyee durii hanga ammaa qabsoo irraa moggatti dhiibe, isaaniitu nurraa qoorrifate moo nuutu jala deemuu dide laata? jennee of gaafachuutu nurra jiraata. Akeeka keenya fuul-duraatiifiis tahee warraaqsa qabsoo keenya arraatiif hayyoonni keenya nu barbaachisan. Isaan furtuu furmaata rakkoo maraati. Beektoonni keenya qoricha dhibeewwan keenyaati. Doktoroota wal’aansa keessoo Oromooti. Hanguma isaan nu irraa qoorrifatan injifannoon teenyaas fagaachaa deemti. Hanguma nuti isaan maxxanfachuu barbaannu, isaaniis nutti maxxanuuf fedhii qabaachuun barbaachisaa dha.
Kanaafuu, nutiis isaanitti siqnee mala rakkoo keenya itti furannu baafannee hayyoota keenya haa iyyaafannu. Hayyoonni keenya immoo akka qaama sadaffaatti qabsoo Oromoo irraa handaaratti bahanii daawwachuu osoo hin taane, saba isaanii kan gabrummaan waggaa danuu mudhursite kanaaf dafanii fala laachuuf qophaa’oo tahuu qaban. Ummata bal’aa cittoon gabrummaa burreeysite kanaaf qoricha bilisummaa heesabuu qaban. Iyyaafannaa qaama biraa irraa eeggachuu osoo hin taane, afeerraa jaarmayoota siyaasaa irraa osoo hin kajeelle saba kanaaf qarayyoo ijaa tahuu hubatanii iyyeensa keenyaaf dirmachuu qaban. Nutiis kabajaafi tajaajila isaaniin malu laachuufii nurraa eegama. “Sa’aa mucha jallaa abbaatu akka itti elmatu beeka” akkuma jedhamu san nurraa dheeysan jennee hayyoota keenya komachuufi irraa fagaachuu osoo hin taane hooysinee, dhidhiibnee copha beekkumsa isaanii irraa conachuu qabna. Yoo qaawa nuu fi hayyoota keenya jidduun qilleensa nutti naqu kana hin duuchine yoomillee bohara bilisummaa argannee hawwii keenya dhugoomsuu hin dandeenyu. Nuti dhaloonni qubee kuniis hunda ni beeyna, ni beeynaa tana xiqqeeffannee hayyoota keenya irratti xiyyeeffannee waan beekan irraa guduunfachuuf qandii teenya bal’ifachuutu nurraa eegama. Sabni hayyuu isaa hin qabanne, kan beekaa isaa irraa hin baranne, kan goota isaa jala hin deemte, kan eenyummaa isaa hin kabajne, kan wallaalaa isaa hin barsiifne, kan gowwaa isaa hin gorfanne… yoomillee saba injifatu hin tahu. Sabni wal hin qabne daandii jireenyaa irra imalee amna hin xumuru. Hangam saffisaan tarkaanfatuus deemee bakka hawwe hin gahu. Osoo walakkaa karaa hin geenye meelatee karatti hafa waan taheef, hayyoonni keenyaas haa dirmatanii, nutiis hayyoota keenya qabsoof haa dirmachiifnu. Arraaf hangana eegaan jedhe waan hafe kutaa itti aanu keessatti eeggadhaa. Waan na faana turtaniif galatoomaa.
=Itti Fufa=
“Waliin gabroomne waliin bilisoomnaas!”
Saphaloo Kadiir | Abdulbasit
Adooleessa 2016


text:
Manni Foonii “Daattoo Beet” jedhamuun beekamu Magaalaa Amboo keessaa, ganda “Torban Kuttaayee”, bakka “Gabaa Araadaa” jedhamee waamamutti argama.
Maammiltootni, Manni Foonii Daattoo kan hundumtuu quufee keessaa nyaatu, abbaa hiyyeessaati” jedhu. Mana Foonii kana wanti adda taasisu Foon Sangaa alatti gurguramuun ala, namootni waan nyaachuu barbaadan bitatanii, diinqatti ol darbanii garee gareedhaan hojjatatanii bakka itti nyaatan tahuu hubanne. Keessumaa dhiirotni yeroo dheeraa hojjachuu isaaniirraa kan kahe “Kaameyyii” tahaniiru jechuun ni danda’ama.
“Yoo maammilootni nyaata ofii hojjatachuu barbaadan, manneen nyaataa uffata nyaata itti blicheessan guutuun maammilootni bakka nyaati itti hojjatamu seenanii akka hojjatatanii nyaatan taasisuutu isaan irraa eegama” jedhan, Qindeessaan Qulqullinaa Waajjira Eegumsa Fayyaa Magaalaa Amboo Obbo Mulunaa Gonfaa.


text:
Doonii biyya Masrii irraa gara Itaalii osoo deemaa jirtuu dhidhimterraa warri hafan akka jedhanitti, walii galatti namoonni doonii san yaabbatan gara namoota 550 yoo ta’an, kan dhuman gara 500 ti. Oromoon doonii sanirra turan, 250’tti yoo tilmaamaman; walii galatti hanga ammaatti baqattootni Oromoo lubbuun baraaraman 9 qofatu beekkame. Taarreen maqaa isaanii kan armaan gadii ti.
1. Joorji ( Baale irraa)
2. Ibsaa Abdusalaam ( Dirre Dhawaa)
3. Abdalla ( Baale)
4. Muaz Hassan ( Bale)
5. Abdulfattah ( Baale)
6. Gammachis Hussen ( Bordoddee, Harargee Lixaa)
7. Umar ( bakki hin beekamne)
8. Ibrahim ( bakki hin beekamne)
9. Ibsaa ( Bakki hin beekamne)
Ilmaan Oromo gabrummaan wayyaanee biyyaa baafatee bishaan kessatti dhihana kalluunaa fi hirbaata qurxummii tahan kessa maqaalee muraasa qabannee isini dhihaannee jirra.
1.Tofiiq Abdallaa
2.Muraad Abdii
3.Abdiisaa Haajii
4.Lammii shaafii
5.Aliizaa Xaahir
6.Yaasiin Abdulkariim
Kanebiros hedun adunyaraboqatanijiru rabinjanattasatin haqananiisuu


text:
QO’ANNAA KITAABA QULQULLUU
RATTAA GUREEN
KUTAA TOKKOFFAA
1. HIIKA KITAABA QULQULLUU
-
-
- KITAABA QULQULLUU JECHUUN MAAL JECHUUDHA?
- KITAABNI QULQULLUU MAALIIF QULQULLUU JEDHAME?
- FAAYIDAAN KITAABA QULQULLUU MAALI?
- KITAABA QULQULLUU EENYUTU BARREESSE?
- WAA’EE NAMOOTA QULQULLUU KITAABA QULQULLUU BARREESSANII RAGAAN KITAABA QULQULLUU JIRAA?
- YOOMII FI EESSATTI BARREEFFAME?
KUTAA LAMMAFFAA
2. MOGGAAFAMAAFI BAAY’INA KITAABOLII KITAABA QULQULLUU KEESSATTI ARGAMANII
-
-
- MOGGAAFAMA KITAABA QULQULLUU
- KITAABNI QULQULLUU QOOQA ADDA ADDAAN BARREEFFAMUUSAA
- KITAABNI QULQULLUU GARA QOOQA ADDA ADDAATTI HIIKAMUUSAA
- AKKAATA ITTI KITAABNI QULQULLUU QOOQAA GARA QOOQAATTI HIIKAMU
KUTAA SADAFFAA
3. KITAABNI QULQULLUU GARA ITIYOOPHIYAATTI DHUFUU ISAA
- HIIKA KITAABA QULQULLUU ITIYOOPHIYAATTI
KUTAA TOKKOFFAA
1 HIIKA KITAABA QULQULLUU
- 1KITAABA QULQULLUU JECHUUN MAAL JECHUUDHA?
Kitaaba qulqulluu jechuun maal jechuudha? Jechi “kitaaba qulqulluu” jedhu jechoota “kitaaba” fi “qulqulluu” jedhaman irraa kan argamedha. Kitaaba jechuun barreeffama bakka tokkotti hidhamee /walitti qabamee/ argamu yommuu ibsu; “qulqulluu” jechuun immoo kan filatame kan adda bahe kan kabajame jechuudha. Kanaafuu kitaaba qulqulluu jechuun barreeffama walitti hidhamee /walitti qabamee/ argamu barreeffama kabajame, barreeffama filatame, barreeffama adda
bahe jechuudha.
- 2 KITAABNI QULQULLUU MAALIIF QULQULLUU JEDHAME?
-
-
- Argamsiisaan kitaaba kanaa waaqayyo gooftaan qulqulluu waan ta’eef
- Namootii qulqulluun afuura waaqayyoon durfaman kan barreessan waan ta’eef
- Namoota gara qulqullinaatti kan geessisu waan ta’eef
- Namootii dubbisanii fi dhagahan waan eebbisuuf
- Ilmaan namaa osoo hin uumamiin dura haala jiru mirkaneessee waan dubbatuuf
- Gara fuulduraatti wanta raawwatu mirkaneessee kan dubbatu waan ta’eef
- Barri kan isa hin geeddarre waan ta’eef
- Kabaja qulqullootaa kan dubbatu waan ta’eef qulqulluu jedhameera.
1)Argamsiisaan kitaaba kanaa waaqayyo gooftaan qulqulluu waan ta’eef
Kan waaqayyoo kan ta’e hunduu qulqulluudhaatii kitaaba qulqulluurrattis akkas jedha. “Ani waaqayyo uumaan keessan qulqulluudhaatii isinis qulqulloota ta’aa.” See. Lewootaa 19:2. Namootiin waaqayyoof adda yommuu ta’an, jechuunis waaqayyo hojii adda ta’eef yommuu isaan filatu qulqulluu jedhamu. Waaqayyo qondaalaa raajotaa Museedhaan “kana booda obboleessa kee Aarooniin isa wajjinis ijoollee isaa ni uffifta luboota ta’anii akka tajaajilan isaan dibda isaan qulqulleessitas” kan jedhe. See.Ba’uu 28:40-41. “kan isin waame qulqulluu akka ta’e isin ammo jireenya keessan hundaan qululloota ta’aa”/1pheexiroos 1:15-16/.
2)Namootii qulqulluun afuura waaqayyoon durfaman kan barreessan waan ta’eef
“Raajii kitaaba keessa jiru hunda eenyuyyuu ofiisaaf akka fedhii mataa isaatti hiikuuf hin eeyyamamneef; raajiin eeyyama namootaan hin dhufneetii; haata’uutii waaqayyoon ergamanii namootii qulqulluun durfamanii dubbatan” /2 pheexros 1:20-21/.
3)Namoota gara qulqullinaatti kan geessisu waan ta’eef
Kitaabolii kabajaman amananii fudhachuun sagalee Waaqayyoo dhagahuudha. Gara dhugoominaa gahuuf duraan dursee amanuun barbaachisaadha. “Amantiin dhag’uudha; dhagahuunis sagalee waaqayyoodha” akka jedhame. Roomee 10:17. Sagalee waaqayyoo kan dhagahan hundi gara qulqullinaa ga’uunsaanii hin shakkamu. Kanaafidha qulqulluu Yohaannis “sagalee raajii kitaaba kanaa kan eegu eebbifamaadha” Mul’ata 2:7 jechuun Waaqayyo gooftaan kan isaaf ibse.
4)Namootii dubbisanii fi dhagahan waan eebbisuuf
Kitaabolii isaan kaan dubbisuun gorsiifi beekumsi ni argama. Kitaaba qulqulluu dubbisuunii fi sagaleesaa dhagahuun garuu eebba ni arganna. Mul’ata 1:3
5)Ilmaan namaa osoo hin uumamiin dura haala jiru mirkaneessee waan dubbatuuf
kitaabolii qulqulluu keessatti duraan dursanii kan raawwatan hunda yommuu ibsu tilmaamaan yookaan ni ta’a laata jedheet osoo hin taanee haala mirkaneeffameen dubbata. Fakkeenyaaf:- “waaqayyo duraan dursee samiifi lafa uume” /See. uumama 1:1/. Ergaan caqasa kana irraa hubannu “waaqayyo samiif lafa osoo hin uumiin hin hafne yookaan uumeet ta’a” osoo hin taanee “uume” jechuusaa hubachuun barbaachisaadha. Kunis adda isa taasisa.
6)Gara fuulduraatti wanta raawwatu mirkaneessee kan dubbatu waan ta’eef
Kitaabni qulqulluu kan darbe akkuma mirkaneessu hunda kan dhufus shakkii tokko malee mirkaneessee kan dubbatu waan ta’eef addadha. Kitaaboliin isaan kaan dhimma gara fuulduraatti dhufu tilmaama isaanii qo’annaa fi qorannaan yookaan tilmaamaan akkas “ta’uu danda’a” yoo jedhan malee akkas taasisa jechuun mirkaneessanii hin dubbatani.
Fakkeenyaaf raajaa isaayyaas “kunoo dubartiin garaatti ni baatti mucaa ilmaas ni deessi; maqaasaas Amaanu’eel jettee ni waamti” jedhe malee “garaatti ni baatti ta’a; ni deessi ta’a; Amaanu’eel jedhamuu danda’a” hin jenne. /Isaayyaas. 7:14/. Raajaa Isaayyaas wa’ee waa’ee gooftaa keenya Iyyasuus kiristoos raajiin dubbate kan raawwate inni dubbatee waggaa dhibba torba /700/ yommuu ta’u yoo ta’u, jechasaa irraa homtuu osoo hin raawwatiin kan hafe hin jiru.
Akkasumas qulqulluun Daawwit waa’ee dhufaatiisaa lammaffaa gooftaa keenya Iyyesuus kiristoos mirkaneessuun “kabaja miidhaginasaa tsiyoon irraa waaqayyo ifa ta’ee ni dhufa.” Jedhe malee “ni dhufa ta’a” yookaan “dhufuu hin dhiisu” hin jenne /faarfannaa 49:2/
7)Barri kan isa hin geeddarre waan ta’eef
Kitaabni qulqulluu kan hin dulloomne; baay’inni waggootaa kan isa hin daangessine kan bara baraati. Mee caqasa armaan gadii haa hubannu.
“sagaleen waaqayyoo garuu bara baraaf jabaattee ni jiraatti” Isaayyaas. 40:8
“samii fi lafti ni darbu sagaleen koo garuu hin darbu” Maat. 24:25
“Sagaleen gooftaa bara baraaf ni jiraata” Pheexiroos 1ffaa 1:25
8)Kabaja qulqullootaa kan dubbatu waan ta’eef qulqulluu jedhameera.
Waa’ee dudroo Maariyaam, waa’ee ergamoota qulqulluu, waa’ee qulqullootaa, waa’ee dhugoomtotaa, waa’ee wareegamtootaa waan dubbatuuf qulqulluu jedhameera.
- 3 FAAYIDAAN KITAABA QULQULLUU MAALI?
Faayidaan kitaabni qulqulluu qabu baay’ee ta’uurraan kan ka’e muraasa isaanii akka armaan gadiitti haa ilaallu
1ffaa. Ilmaan namaa akka itti durfamuuf.
2ffaa. Ajajaa fi eeyyama waaqayyoo beekuufidha.
3ffaa. Aangoo isaa fi jireenya isaa beekuuf
1ffaa.Ilmaan namaa akka itti durfamuuf.
Kitaabni Qulqulluu daandii ilmaan namaa gara fayyina bara baraatti akka ga’aniif taasisudha. “Iyyesuus kiristoos ilma Waaqayyoo akka ta’e akka amantaniif amantaniis maqaasaan jireenya akka isiniif ta’u barreeffameera” Yoh.20;31 dhugaasaa sobarraa; ifa dukkanarraa; gaariisaa hamaarraa adda baasanii ittiin beeku. Qulqulluu Daawwit “seerri kee miilla koof ibsaa; daandiikoofis ifadha” jechuun kan dubbate kana nuuf mirkaneessa. Faar. 119:105
Qulqulluu phaawuloos ilmasaa ximootiyoositti ergaa barreesseen waa’ee kitaabolii Qulqulluu akkas jedheera “haa ta’uutii namootii hamooniifi goyyomsitoonni akka dogoggorsaniifi akka dogoggoran miidhaadhaan dabalaa deemu. Ati garuu kan baratteeni fi kan siif galeen jabaadhuu jiraadhu; eenyurraa akka baratte ni beektaatii; daa’imummaakeetii eegaltee Kiristoos Iyyesuusiin amanuun ogummaa fayyuun itti argamu siif kennuu kan danda’an Kitaabolii Qulqulluu beekteetta. Namni waaqayyoo gonkumaa fi hojii gaariif kan qophaa’e akka ta’uuf kitaaba afuura Waaqayyoo qabu hunda, beekumsaa fi dheekkamsaaf; laphee sirreessuuf gorsa dhugoominaaf ni fayyada.” Jechuun bal’inaan ibseeraatii. Ximot. 2ffaa 3:13-17
Barumsa qulqulluu Phaawuloos irraa kan hubannu kitaabni qulqulluu fayyuuf, gonkummaaf, hojii gaariif qophaa’uuf, barumsaaf, dheekkamsa qajeelinaatiif, laphee ofii sirreessuuf; gorsaaf fayyaduusaati.
2ffaa.Ajajaa fi eeyyama waaqayyoo beekuufidha.
Kitaabni Qulqulluu Waaqayyo ilmaan namaaf seera kenne kan barsiisu waan ta’eef icciitii kana ijoolleesaaf barsiisaa ibsu waan ta’eef faayidaansaa ol’aanaadha. “ani kanan isin ajaje ajaja waaqayyo uumaa keessanii ni eegdu malee ajaja ani isin ajaje irratti hin dabaltani; isarraas hin hir’iftani” jechuun eeyyama namaa wajjin akka walitti hin makne ajajaa fi eeyyama waaqayyoo nu beeksisa’ See. Kee.deebii 4:2
“Waaqayyo gooftaakee laphee gonkumaan, lubbuu gonkumaan, yaada kee gonkumaan yaadadhu jaalladhu. Ajajni isheen duraa fi guddaan kanadha. Isheen lammaffaas kana fakkaatti isheenis hiriyyaakee akka lubbuukeetti jaaladhu kan jettudha.” Jechi jedhu ajaja Waaqayyoo beeksisa. Maat. 22;27-39
Eeyyama isaa ilaalchisee immoo “isaan kan amanu hundi jireenya bara baraa akka qabaatu malee akka hin banne Waaqayyo ilmasaa tokko hanga kennutti addunyaa akkasumaan jaalateeraatii. Addunyaan ilmasaan akka fayyu malee addunyaatti akka murteessu waaqayyo gara addunyaatti hin eegneetii” jedha. Yoh.3:16-17 \
3ffaa.Aangoo isaa fi jireenya isaa beekuuf
Kitaabni Qulqulluu waa’ee aangoo Waaqayyoo ilaalchisee akkas jedha “samiirratti, lafarratti, galaanarratti Waaqayyo kan jaalate hunda taasise.” faar. 134:6. Dabalataanis harkasaa kan dhorku yookaan maal taasifta kan isaan jedhu hin jiru “yommuu jedhu taayitaa /aangoo/ Waaqayyo agarsiisa. Daan.4:35. “lubbuukoo kaasuuf jiraachisuufis ani eeyyama koon nan jiraachisa malee anarraa eenyuyyuu hin fudhatu. Jiraachisuuf aangoo qaba; kaasuufis aangoo qaba.” Kan jedhes aangoosaa kan mul’isudha. Yoh. 10:17-18.
Addunyaa kana akka bitu Qulqulluu Daawwit yommuu ibsu akkas jedheera. “Waaqayyo teessoo ulfinasaa samiirratti qopheessee; mootummaasaas hundumaa ni bitti” jechuun Waaqayyo hundumaa kan bitu ta’uusaa agarsiisa. Faar. 102:19
4KITAABA QULQULLUU EENYUTU BARREESSE?
Barreessitooni kitaaba Qulqulluu Waaqayyoon kan ergaman namootii qulqulluudha. Baay’inaanis afurtama (40) olidha. Namootii qulqulluun Kitaaba Qulqulluu barreessan hojii fi jireenya adda addaa keessaa akkasumas bara adda addaa fi iddoo adda addaa kan turanidha. Haata’uutii hundinuu barreessaa jedhamanii kan barreessan keessatti hojii, barri jiraatan, iddoon itti jiraatan Kitaaba Qulqulluu keessatti ergaan isa tokkoo kan isa tokkoo wajjin kan wal hin faallessine waan taasiseef hojii Waaqayyoo ajaa’iba ta’uusaa agarsiisa. Barreessitoota gidduudhaa luboonni, Raajonni, Mootummoonnii fi Qonnaan bulaan ni argamu.
Fakkeenyaaf:- Barreessitoota kakuu moofaa keessaa Ermiyaas, Hizqi’eelii fi Zakkaariyaas lubootaa fi Raajjota yoo ta’an Saamu’eel, Isaayyaas, Daani’eelii fi Hoseen immoo Raajjotadha. Qulqulluu Daawwitii fi ilmi isaa solomoon ammo moototadha. Raajjota kudha lama xixiqqoo keessaa tokko kan ta’e Amotsi qotee bulaa akka ture Kitaabni Qulqulluu ni ibsa. Amotsi 1:1
Barreessitoonni kakuu haaraas akkasuma hojii adda addaa kan qaban ture. Fakkeenyaaf qulqulluu Pheexiroosii fi qulqulluu Yohaannis qurxummii kiyyeessu ture. Luqaas 5:1-11. Isaan kunis yeroosaatti kan hin baranne kan jedhaman uummata birattis hedduu kan tuffataman ture. Wangeela luqaasii fi hojii duukaa bu’ootaa kan barreesse qulqulluu Luuqaas immoo Ogeessa fayyaa ture. Qolaasiyaas 4:14. Qulqulluu Maatiwoos immoo galii funaanaa /walitti qabaa/ /gibira sassaabaa/ ture. Maatiwoos 9:9.
Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos duukaa bu’oonni kakuu haaraa keessatti file osoo hin filamiin dura kan hin baranne haa ta’an malee Waaqayyo kan isaaniif ibse haala barbaachisaa ta’een barreessaniiru; barsiisaniirus. Kanaafis qulqulluu phaawuloos “obbolootakoo waamamuu keessan ilaalaa akka ogummaa namaatti beektota kan ta’an hedduuwwan, ol’aantota kan ta’an hedduun, soressoota kan ta’an hedduun hin waamamne. Haata’uutii waaqayyo beektota akka qaanessu gowwummaa Addunyaa filate; dhimma jabaas akka qaanessu. Waaqayyo dhimma dadhabaa addunyaa filate waaqayyos kan ta’e hunda akka balleessuuf wantoota yaraa kan addunyaa kan tuffatames dhimma hin taanes filate” jechuun barsiiseera. Qorontoos 1ffaa 1:26-28.
Kitaaboliin bara adda addaa barreeffamuu isaaniin alatti bakkeen itti barreeffaman akkasuma adda addadha. Fakkeenyaaf kitaaboliin Musee shananuu kan barreeffaman gammoojjii Siinaatti yoo ta’u; kitaaboliin seenaa kudha lamaan immoo Iyyerusaalemii fi kutaalee Isiraa’el adda addaatti barreeffamaniiru. Kan Izqi’eel kan Daani’eelii fi kitaaboliin raajotaa xixxiqqoo kan barreeffaman biyya godaanaan Baabiloonitti yoo ta’u kitaaboliin Asteerii fi Yooditi ammoo biyya Faarisitti kan barreeffamanidha.
Kaakuu haaraa keessatti immoo ergaawwan qulqulluu Phaawuloosii fi kan qulqulluu pheexiroos magaalaa Roomaatti; akkasumatti isaan kaan mana hidhaatti, mul’anni Yohaannis immoo Fixmootti kan barreeffamanidha.
- 5 WAA’EE NAMOOTA QULQULLUU KITAABA QULQULLUU BARREESSANII RAGAAN KITAABA QULQULLUU JIRAA?
“kunoo sagalee koo /jechakoo/ afaan kee keessa nan kaa’a” jechuun akkuma dubbate Raajaan Eermiyaas Waaqayyo kan isaaf kenne barreesseera . Eermiyaas 1;10. “kirtaasa kitaaba tokko fudhadhu guyyaa sittan hime bara Iyyoosiyaasii jalqabee hanga guyyaa kanaatti Isiraa’elii fi Yihuudaarratti ayizaabota irratti jecha dubbadhe hunda irratti barreessi” jedhamee Eermiyaas akka barreesse ni ilaalla. Dabalataanis “jecha /sagalee/ sittan hime hunda kitaabarratti barreessi jedhee Waaqayyo Eermiyaasiin akka ajaje barreeffameera. Eerm.36:2
Mul’ata 1;11 “kan argitu kitaabaan barreessiitii gara Efeesoonii fi Saarminees gara pheergaamoonis gara xiyaaxiroonis, gara sardeesis, gara filiidilfiyaas, gara loodooqiyaas Isiyaa warra jiran gara mana kiristaanota toorbaniitti ergi naan jedhe’ jedheera.
- 6 YOOMII FI EESSATTI ARREEFFAME?
Akka armaan olitti ibsuuf yaalametti kitaabni qulqulluu namootii adda addaan akka barreeffame hunda barrii fi bakki itti barreeffames akkasumadha. Kitaabni inni jalqabaa kitaabni heenook yeroon itti barreeffame 1486 /addunyaan erga uumamee jalqabee yommuu lakkaawamu /mul’atni yohaannes hanga barreeffame bara 98 /bara araaraa/ barri hedduun darbaniiru. Kanaafuu kitaaba qulqulluu barreessuuf waggoota 4100 ol fudhateera.


text:
Gaa’ila Islaamaa-Lakk.5.1
Niiti Tee Akkamitti Filattaa?-Kutaa 1
Jireenya keessatti dhiirri kamuu dubartii isaaf maltu filachuun jireenya gammachuu jiraachu barbaada. Sababa adda addaa irraa kan ka’e dubartii tana filata. Tarii waan bareedduuf bareedamuuf ishii filata. Tarii qabeenya waan qabduuf qabeenya ishiitti fayyadamuf ishii filata. Tarii sadarkaa waan qabduu fi sanyii gaarii irraa waan taateef ishiitti boonuf ishii filata. Tarii nuura (ifa) iimaanatiin waan faayamteef “Harka wal qabannee Daaru Salaam (Ganda nageenya-Jannata) geenya” jechuun ishii filata. Eeti namni hunduu fedhii adda addaa qaba. Garuu wanti inni fedhe hundi galma waan hin geenyef akkaataa hiriyyaa jireenya isaa tan taate niiti isaa itti filatu karaa itti akeekun dirqama obbolummaa nurra jiruudha. Tarii dubartii bareeddu fi sanyii qabduu filatee boodarraa jireenyi isatti fokkatu fi bushaayu dandeessi. Ishii waliin jireenya ibiddaa jiraachu danda’a. Kanaafu, kana hunda akka hin dhandhamneef akkaata niiti itti filatu tooftaa walitti haa akeeknu.


text:
Teknooloojii kan akka mobaayilaan ragaalee walitti qabuu dhaan biyyoota Afriikaaf imaammata bu’aa qabu qopheessuu akkasumas dandeettii isaanii waa murteessuu ol guddisuuf kan qophaa’e projektiin tokko jalqabamee jira.
Gama teeknooloojiiwwan haarawaa kana ragaalee walitti qabuun bu’aa gaarii hedduu qabaachuun isaas ibsamee jira.
Text: har’a galma tokkummaa mootummootaa kan waaltaa dinagdee Afriikaa keessatti woorkishooppiin bu’aa teeknooloojiiwwan moobaayilaa irratti akka ibsametti adeemsi ragaalee walitti qabuu biyyoota Afriikaa hedduu bodoatti hafaaf waraqaa irratti kan fuuleffate.
Work shooppii kana haasaa dhaan kan banan itti gaafatamaan waaltaa staatstiksii fi kutaa ragaa teeknooloojii Mr. Doozee Ezik Baalaayiik ragaan staatstiksii murtii kennuuf murteessaa ta’uun hundumaa biratti fudhatama qabaachuun kan wal falmisiisu miti jedhan.
Komiishina dinagdee Afriikaa fi gamtaa Afriikaa dabalatee waaltaaleen addunyaa hedduun ardittiin dandeettii isee kan Istaatstiksii akka jabeeffattuuf deggersa adda addaa kennaa turuu isaanii illee ibsanii jiran.
Kaayyoon ijoo kan Projektii Teknooloojii mobaayilaan ragaalee walitti qabuu dhaan biyyoota Afriikaaf imaammata bu’aa qabu qopheessuu akkasumas dandeettii isaanii waa murteessuu ol guddisuuf qophaa’e-s isuma kana jedhan.
Boqonnaa duraa projektii kanaa keessatti biyyoota haammataman keessaa Itiyoopiyaan tokko.
Kanneen work shoopoii kana irratti waraqaa qorannaa dhiyeessan keessaa tokko Waajjira waldaa Istaatstikii Itiyoopiyaa irraa Obbo Zelaalem Destaw tokko ennaa ta’an ba’iin qorannaa isaaniis adeems Istaatstiksii biyyattii dhiibbaa inni qabaachuu danda’u ibsaniiru.
///Act #1///
Projektii hojjennu Kanaan qorannaa geggeessaa jirra. Qorannaalee kanneen biroof mala kana bal’isnee yoo ittiin hojjenne bu’aa qabaa kanjedhu qorannaa yaalii ti.
Qorannaan kun waggaa tokko fudhate. Ba’iin isaas kan mul’isu bu’a qabeessa ta’uu isaa ti. Kanas qorannaalee ka biroof ragaa walitti qabuuf itti gargaaramuu dandeenya.
///end///
Ragaan karaa teeknoloojii mobaayilaa walitti qabamu ragaalee waraqaan walitti qabamu irra sababaa inni itti wayyu kan ibsan obbo Zelaalem yeroo, baasii fi dandeettii qusachuu isaa irra iyyuu qulqullina ragaa sanaas gama hedduun ol guddisa jedhan.


text:
Waggaa 11ffaa Guyyaa FDGn Itti Labsame ykn Itti Eegale Yoo Yaadannee
Oollutti Kaayyoo Gootonni Keenyaa Irratti Kufan Galmaan Gahuuf Waada
Keenya Haaroomsuun Dubbii Ijoodha!///
Baarentuu Gadaa Irraa
gessogeda@gmail.com
…………………………
Sadaasa 9 bara 2016, sadaasa 9 bara 2005 waggaa 11n dura guyyaa
borii dhaabni qabsoo bilisummaa Oromoo adda durummaan gaggeessaa turee
fi jiru ABOn Ummanni Oromoo keessumaa ilmaan isaa qeerroon akka
gamtaan ka’anii mirga abbaa biyyummaa, hiree ofii, ofiin
murteeffachuuf falamatan, akka mirga abbaa biyyummaaf FDG walirraa hin
cinne gaggeessan guyyaa waamicha itti dhiheesse, ykn FDG itti
labseedha.
Gaafa waamichi ykn labsiin FDG kun itti labsamee booda kan baroota
dheeraaf gabrummaa jala turee fi qabsoo walirraa hin cinne karaa
gurmaayee fi karaa adda addaatin gaggeessaa ture ummanni Oromoo
keessumaa qeerroon Oromoo FDG murna gabroonfattuu Wayyaanee irratti
finiinsuu eegale. Baddaa-gammoojjitti, magaalaa- baadiyyaattii,
dhiiraa dubartiin, xiqqaa-guddaan diddaa isaa itti fufuudhaan qabsoo
hidhannoo gotichi WBOn gaggeessu cinaatti diina dhiphisuu eegalan.
Inni tokko jedhe; lama jechuun waan hin oolleef , FDG waggoota 11n
dura waamicha ABOn taasiseen eegale sun kunoo injifannoorratti
injifannoo galmeesisaa har’a gaheera. FDG irraayis gara FXGtti cehee
Wayyaanee waggoota 25n darbaniif nugoolaa fi nusaamaa turte kufaatii
jalaan gaheera.
Ummanni Oromoo keessumaa barattoonni dhaabolee barnootaa sadarakaa
godaarraa kaasee amma Yunivarstiitti baratan FDG kana walirraa
fuudhuun sadarakaa har’a qabsoon Oromoo irra jiru kanaan gahaniiru.
Gaafii mirga abbaa biyyummaa, gaafii hiree ofii ofiin murteeffachuu,
qabsoo dhugaa, qabsoo haqa ofii deeffachuu ummanni Oromoo barootaaf
itti jiru kana; kuun harka duwwaa qalama qabatee waraana diinaa dura
dhaabbachuun, kuun ammoo ogummaa Artii qabuun , kuunis fiigee yeroo
injifatee galutti diddaa sirna wayyaaneef qabu argisiisuun, kan hafe
ammoo beekumsaan, qabeenyaa fi dandeettii qabu maratti fayyadamee
diinni akka baaragu,addunyaan akka quba qabaatu taasisaniiru.
Keessumaa Sirni gabroonafataan abbaa irree Wayyaaneen akka dirqamee
wal laaqu, waan qabee gadi dhiisu dhabu taasisuun waan amma Impaayeera
Itiyoophiyaa keessatti argaa jirru kana akka arginu taasisaniiru. Kun
Injifannoo safaramee hin dhumneedha.
FDG Sabboontoonni Barattoonni Qeerroon Oromoo, manneen barnootaa
sadarakaa gadirraa amma Yunivarstiilee akka Jimmaa, Adaamaa,
Finfinnee, Amboo, Haramaayaa fi kanneen birootin eegalame kun
babbalatee barattoonni yunivarstiilee Oromiyaa keessa jiranii fi
manneen barnootaa sadarakaalee adda addaa hirmaachisee achirraayis
gara guutuu ummata Oromootti cehee kunoo har’a FXGti cehe finiinaa
jira.
Sabboontonni qeerroon Oromoo FDG waggaa 11n dura waamicha ABOn taasise
hordofanii eegalan har’as qabsoo injifannoolee gara garaa
galmeesisaa gara FXGti cehe kana wareegamaa qaalii kaffalaa adda
durummaadhaan gaggeessaa jiru. Sirna gabroonfattuu ummata Oromoo
waggoottan 25n darbaniif saamaa, ajjeesaa fi dararaa akkasumas biyyaa
godaansisaa turte tanatti xumura gochuuf kuffisanii kufaa jiru.
Qeerroon Oromoo hidhaa, ajjeechaa fi dararaaf osoo hin jilbiiffatin
inni tokko yoo kufu inni biraa itti darbaa qabsoo Oromoo, qabsoo
haqaa, qabsoo mirga abbaa biyummaa, qabsoo hiree ofii ofiin
murteeffachuu finiinsuun akka eenyufuu ifa ta’eetti kunoo balabala
bilisummaarran gahaniiru.
Qabsoon manneen barnootaa adda addaa keessatti keessumaa ammoo
Yunivarstootaa fi koleejootoota keessatti nyaata dhaabuun, hiriira
gaggeessuun, mormii adda addaa dhageesisuun eegale sun, gara daandii
kutuu, dhaaboolee murna gabroonfattuu Wayyaanee gubuu, waraana
Wayyaanee fi lukkeelee diinaa naannoo Oromiyaatii hari’anii baasuu fi
adabuutti cehee kunoo sirnichi dhiphuurraa ka’ee labsii yeroo
atattamaa baasee biyya bulchiinsa waraanaa jala jirti. Mootummaan
baatilee muraasa dura ummanni biyyattii waan najaalateef kunoo 100 fi
dhibbaan filatame jedhee humnaan paarlaamaa biyyattii dhuunfate
har’ammoo mormiin natty ka’e jedhee ministeeroota erga muudamanii
waggaa hin guutiin kaasee kan biraa muude. Gaafiin ummata Oromoo kana
ta’uu baatus maddi isaa garuu FXG ummanni Oromoo gaggeessaa jirruudha.
Kunis injifannoodha.
Kan FXG ummata Oromoo keessumaa ammoo sochii qeerroo Oromoo kanaan
baragee fi muddame murni gabroonfataa Wayyaanee guyyaa FDG kun
eegaleerraa kaasee amma har’aatti sabboontoota,barattoota, qeerroo
Oromoo adamsee hidhuu, dararuu fi ajjeesun qabsoo Oromoo kana
dhaasuuf yaaluus hin milkoofne. Qabsoon hin dhaabbanne. FDG gara
FXGtti cehee, ittuu cimee kunoo dhiiga keenyaan injifannoorratti
injifannoo galmeessisaa jirra. Galanni kan qabsaawoota dhiiga isaanii
dhangalaasaa turanii fi jiranii haa ta’uutii kunoo dinni dhiphatee,
Oromoon ammo qabsoo ilmaan isaatin gammadaa jira, qabsoo caaluufis
bakka jirutti allaa manatti wal ijaaree socho’aa jira. Kaayyoo
gotoonni darbaa dabrsaan irratti kufaa turanis mirga abbaa biyyummaa
galamaan gahuuf kutatee FXG eegale finiinsaa jira. Kunis
Injifannoodha!
Egaa Sadaasa 9 Waggaa 11ffaa Guyyaa FDG ABOn itti labsame ykn waamichi
itti dhihaatee fi sabboontoonni daraggoonni Oromoo waamicha kana
hordofanii qabsoo hadhooftuu murna gabroonfataa wayyaanee irratti itti
eegalan yoo yaadannee ollu kan ta’uu qabu injifannoolee keenya
kunuunfachaa isa hafeef waada keenya haaroomsaa, qabsoo caaluuf wal
ijaaraa ta’uu qaba.
Sadaasi 9 kan bara 2016 waggaa 11n guyyaan FDG itti labsame; jala
bultii isaa sadaasa 8 bara 2016 irraa eegalee biyya keessaa fi bakka
hawaasi Oromoo argamu maratti sagantaa adda addaatin akka yaadatamee
oolu karoorri bahe ni muldhisa. Kanumaan wal qabatee Hundii keenyaa
bakka sirna kana itti gaggeessinutti kan wal yaadachiisuu qabnu;
adaraa, ykn imaanaa gottoota sabboontoota qeerroo kufanii gaafii
ummata Oromoo, gaafii mirga abbaa biyyummaa dhiiga isaanii irratti
gadi naqan, lafee isaanii irratti caban galamaan gahuuf waadaa keenya
haaromsuudha. Goota yaadachaa kaayyoo goonni kuffeef galmaan gahuuf
caalaatti hojjechuudha. Kan hunda dursuu qabu holola diinaaf gurra
kennuu dhiisanii FDG waggaa 11 dura adda duree qabsoo Oromoo ABOn
labsamee kan hara’a dhiiga qeerroo Oromootin FXG cehe Fiixa baasuuf
Hojjechuudha. Isa santu imimmaan Oromoo haqa, isa santu dhiiga
gootoota keenyaatti kabaja hora.
Qabsaawan ni kufa qabsoon itti fufa!
Kabajaa fi ulfina bara baraa qabsaawoota keenyaaf!
IUO!


text:
Biyyi Afriikaa dhiyaa waraansa warreen Jidhaadaa waliin geggeessu keessatti dhiittaa mirga namaa raawwatamu ilaalchisee yaaddoon jiru dabalaa waan deemeef jecha muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Maalii fi michoonni ishee dirqama isaanii kan sadarkaa addunyaa akka ba’an gaafataniiru.
Antooniyoo Gutereesh, haleellaa hedduun finxaaleyyii dhaan geggeessamuu isaa amananuu isaanii gola naga eegumsaaf ibsanii, yaalii Maaliin farra shororkeessummaa ilaalchistee gootu, uummata siivilii irratti daafoo hamaa dhaqqabsiisa jechuu isaanii AFPn gabaasa icitii argateen beeksiseera.
Muummichi barreessaan kun akka jedhanitti mootummaan itti gaafatamummaa cimsuuf akkasumas sochii waraanaa michoota isaa lamaan waliin geggeessu ilaalchisee dirqama sadarkaa addunyaa irra jiru ba’uuf waan danda’e mara akka godhu cimseen gaafadha jedhan.
Michoota isaa lama jechi jedhu kanneen Kiremliniif dhiyoo dha jedhaman gareen Wagner kan Raashiyaa fi biyyattii keessa mindeeffamanii garee sosso’an akka ta’e amanama.
Tarkaanfii humnaa garee finxaaleyyii kanaa dura dhaabbachuuf humnootii naga eegumsa biyyoolessaan gochaaleen raawwataman dhiittaa mirga namaa hamaa dhaqqabsiisaniiru jechuu dhaan hoogganaan tokkummaa mootummootaa ibsanii jiru.


text:
Ityoophiyaanonni 323 marsaa lammaffaaf Liibaanoosi gara biyyaa deebi’an
Finfinnee, Caamsaa 23, 2012 (FBC) – Ityoophiyaanonni 323 marsaa lammaffaaf guyyaa kaleessaa Liibaanoosi gara biyyaa deebi’an.
Lammiileen Ityoophiyaa kanneen biyyattiitti haala rakkisaa keessa kan turanidha.
Ministeerri Dhimma Alaa FDRI fi Ministeerri Nageenyaa qindoominaan hojjechuun lammiileen kanneen gara biyyaa akka deebi’an taasifameera.
Ityoophiyaattis tursa addaa keessa kan turan ta’a.
Ministir deettaan Ministeera Dhimma Alaa FDRI aadde Tsiyoon Takluu, ministir deettaan Ministeera Nageenyaa aadde Firee’aalam Shibaabbaaw, Ministir deettaan Ministeera dhimmoota dubartoota, daa’immanii fi dargaggoota aaddee Simaany Wubee akkasumaas hoggansi biroon Buufata Xiyyaaraa Idil Addunyaa Booleetti argamuun simannaa taasisaniifiru.
Kamisaa darbe Caamsaa 20, 2012 Ityoophiyaanota 333 baasii hunda uwwiisuun Libaanoosii garaa biyyaa akka deebi’aan taasifamuun ni yaadatama.
Kanneen dabalatee torbe kana lammiileen Ityoophiyaa gara biyyaa isaanii deebi’aan 656 ta’u himameera.
Odeeffannoo waqtaawaa argachuuf Teelegraama keenya https://t.me/afanoromofana subiskiraayib godhaa.


text:
Beelaa Ardii Afrikaa Muudate
Afrikaa keessatti ummanni miliyoonaan lakkaawwamu nyaata gaha argachaa hin jiru. Somaaliyaa beelli jiraachuu labsamuudhaa xinnumaatuu hafa. Keeniyaatii sababa ongeetiin labsiin yeroo atattamaa labsamee jira. Sudaan Kibbaa belli jiraachuun ifa godhamee jira. Arditiitti ijoollleee baayyee dabalatee namoonni miliyooonaan lakkaawwaman hanqina midhaan nyaataatiif saxilamanii jiran. Sagalee Ameerikaa sagantaan Afaan Oromoo dhimma barbaachisaa kana irratti gabaasa yeroo yeroon dhiheessa. Gabaasa afaan Ingilizii hordofuudhaaf kana cuqaasaa.


text:
Finfinnee Caamsaa 19/2012(TOI) – Godina Baalee magaalaa Roobeettti pirojektoota misoomaa gaaffii bulchiinsa gaarii jiraattota magaalichaa yeroo dheeraa tahan 42 birrii miiliyoona 60 oliin hojjatamaa jiruu jedhe bulchiinsi magaalichaa.
Pirojektoonni kunniin gaaffii hawaasaa deebisuun cinaatti dargaggoota dhaabbilee Barnoota Ol’aanoo irraa eebbifamuun waldaalee hojii ijaarsaa jalatti gurmaahan dabalatee carraa hojii yeroo namoota kuma 1,400 oliif uumera jedhame.
Jiraattonni magaalaa Roobee Aaddee Haliimaa Sulxaaniif Taaddasaa Kabbadaa akka dubbatanitti bu’uuraaleen misoomaa Daandii Koobilii, Bo’oo Lolaa,Daandii Aspaaltii magaalattii keessa hanga barbaadamu waan hin jirreef rakkachaa turuu isaanii yaadatu.
Gaaffiin keenya yeroo dheeraa waan nuuf deebi’eef gammannee jirra jechuun pirojektoota kanneenif kunuunsi barbaachisaa akka godhamu dubbatu.
Dargaggoo Huseen Kadiiriifii Abeel Katamaa gurmaahanii wara ijaarsa pirojektoota kanaa irraa carraa hojii argachuun fayadaman yoo ta’u muuxannoo hojii gaaris argannne jedhan.
Kantiibaa Itti Aaanaan bulchiinsa magaalaa Roobee obboo Seeyfuu Ismaa’il akka jedhanitti Magaalaa Roobee iddoo jiraattotaaf hawwattuu taatee fi jiddu gala daldalaa gochuudhaaf bu’uraalee misoomaa guutuf xiyyeffannoon hojjetamaa jira jedhan.
Bu’uruma kanaan bara kana keessa hojiileen bu’uraalee misoomaa kanneen akka daandii aspaaltii keessa keessaa kilomeetira 15,daandii koobilii km 4, bo’oo lolaa fi hojiin magariisummaa magaalaa bajata magaalaa fi UIDP tiin hojjetamaa jiru jedhan.
Dabalataanis Buufata Konkolaataa sadarkaa Aspaaltii Koonkiriitii, jiddu gala Yaala Haadholii fi pirojektiin manneen barnootaa 4 bajata mootummaa Federaalaa, deeggarsa Mootummaa Emireetota Arabaa irraa argameen hojjatamaa jiraachus eeran.
Pirojektoonni 42 magaalicha keessatti hoojjetamaa jiran kunniin bajata mootummaa naannoo, mana qopheessaafi hirmaannaa hawaasaa irraa argame birrii miiliyoona 60 dabalatee bajata mootummaa federaalaafii, UIDP, deeggarsa mootummoota Emireetota Arabaa irraa argame walumaa galaan birrii biiliyoona saditti siquun hojjatamaa akka jiranis himan.


text:
Seenaa saba keenya Oromoo tiksinee qabsoo bilisummaatti xumura goona!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Gurraandhala 26,2020
Uummati seenaa hinqabne biyya hinqabu. Seenaan uummata tokkoo tikfamuun kan barbaachiseef ragaa abbummaa biyyichaa sabichi qabu kan of keessaa qabuu fi godaannisa halagaan irraan gahaa ture Dhalootni baratee roorroon wal fakkaataan saba isaatti akka hin dhufne qophaa’uu akka qabuuf seenaan saba tokkoo dhalootaa dhalootatti darba. Qaamni seenaa uummata tokkoo haaluu fi soba fakkeessee lallabu qaama biyya sana saamuu barbaadudha. Biyyicha dhabamsiisuuf mallattoolee eenyummaa saba achirraa calaqqisiisan balleessuu, maqaa lafaa jijjiiruu fi seenaa uumatichaa dhabamsiisuun eegalama.
Qaamni seenaa uummataa haalu isa uummaaticha dhabamsiisuuf abbalu ta’uu hubachuun barbaachisaadha. Nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo seenaan lubbuu qaba jenna. Seenaan ni dubbata, ni lallaba. Seenaa uummata keenya Oromoo caalaa kan nu mararus hinjiru. Sabni keenya seenaa suukanneessaa, seenaa gootummaa fi seenaa ogummaa garaagaraa lafa kaahee darbeera; sana nutu tiksa. Seenaan Oromoo kaleessaa har’a dhalootaan baratamuu fi dhalootaan qoratamuu qaba jennee kan amannu nuti Qeerroon, seenaa suukanneessaa giti bittaa Habashaa nurraan gahaa ture kan qorannoon galmaa’ee jiru tikfamee kan ammallee uummaticha keessa jiru barreeffamee akka ol taa’uuf hojjenna.
Jechootiin dhimma Siidaa Aanolee fi calanqoon wal qabsiifamee nam-qeenxee fi qaamolee mootummaa afarsaniin, seenaa dhugaa uummata keenya irratti ta’e haalanii “Sheekkoo fi durdurii” fakkeessuutti hojii jiramu cimsinee balaaleffanna. Gochaan akkanaa saamicha seenaa fi saamicha biyyaati jenna akkasidhas. Uummata keenya tilmaama waggaa 100 dura harma isaa dhabee fi miila isaa dhabaa ture, dhugaa uummata keenya irratti Minilikiin raawwatame haaluun ‘gochaa sana fakkaatu Oromoo irratti deebifna!’ Kan jedhu ergaa dabarsuudha. Abadan sun Oromoo irratti deebi’ee raawwachuu hin danda’u. Kana haalanii uummata keenya duraa dhugaa isaa awwaalaa, seenaaf eenyummaa saba keenyaa ukkaamsaa bakki gahan yoo jiraate saba keenya keessaa of baasuu qofa.
Qaamni seenaaf eenyummaa Oromoo awwaaluu irratti dalagu diina saba keenyaa ta’uutti amanna nuyi Qeerroon Bilisummaa Oromoo
Gocha Minilik saalfachiisaa seenaa isaa barreeffamaniis ta’ee namootiin baras jiran waan uummata gochaa ture dhalootatti himaa as gahame, gochaa gara jabinaa Minilikiin raawwatamaa ture soba jedhanii irra deddeebiin dubbii Muummichi Ministeera biyyattii dubbataa jiran hedduutti nu dallanse.
Nu dallansuu qofas utuu hin taane wareegama kaffallu kaffallee seenaa suukanneessaa saba keenya irratti raawwatame kana tiksuuf kutannoon qabsoo gochuu akka qabnu nu hubachiisee jira.
Seenaan uummata keenyaa Sirna Impaayeraa Xoophiyaa kana keessatti balfamaa, ceepha’amaa fi seenaan dhugaan Oromoo akka hin barreeffamne danqamaa as gahe. Seenaa qofas utuu hintaane, eenyummaa uummata keenyaaf biyya keenya kanneen ibsan mallattooleef maqaalee lafa keenyaa jijjiiraa akka maqaaleen durumaa ittiin waamamee turee fakkeessanii giti Habashaa maqaa lafa Oromoo illee jijjiiree moggaasaa as gahan. Gochaan sun hanga har’aatti kan Oromoo irratti ta’aa jiru yoo ta’u, kanatti daangaa gochuuf nu Qeerroo Bilisummaa Oromootti dirqamni seenaaf dirqamni biyya keenya Oromiyaa nutti laatamee jiraachuu himuu feena.
Hundaa olitti nuti Qeerroo Bilisummaa Oromoo maqaalee lafaa Oromoo duraa barbadaa’an deebisuudhaan Seenaa saba keenya Oromoo awwaalamee baafnee barreessuudhaan kan barreeffame tiksinee qabsoo bilisummaatti xumura goona! Humnoota seenaa uummata keenyaa haaluu irratti bobbaa’anii jiran daddaffiin gochaa saalfachiisaa fi qaanfachiisaa jibba saba keenyaa irratti fuulleffatee hojjetamaa jiru kana akka dhaaban gaafanna.
Qaama didee seenaaf eenyummaa keenya Oromummaa haaluu irratti fuulleffatu qabsoo keenyaan of irraa dinninna.
Injifannoon uummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoof
Gurraandhala 26,2020


text:
Mootummaan Itoophiyaas ta’ee paartiin biyyattii bulchaa jiru gaaffilee uummataaf deebii kennaa akka hin jirre paartiin Koongirasii Federaalistii Oromoo ibsa har’a miidiyaaleef kenneen beeksiseera.
Hirriirawwan tibbana adeemsifaman irratti lubbuun namaa darbuunsaa fi qabeenyi manca’uunsaa na yaaddeeseera kan jedhe paartichi mootummaan gaaffilee uummataaf xiyyeeffannaa kennuu qaba jedheera.
Akkaatuma hiriira irratti gaafatamaa tureenis, mootummaan hidhamtoota siyaasaa mara akka hiiku, buqqa’iinsi uummataa akka dhaabbatu fi kanneen dararaan irra gahee qe’ee isaanii irraa buqqaafamanis hattatamaan iddoo irraa buqqa’anitti deebi’anii akka dhaabbatan paartichi gaafateera.
Aangawoota mootummaa dabalatee shakkamtoonni ajjeechaa raawwatan seeratti dhiyaachu qabus jedha ibsi paarticha.
Hiriirawwan tibbanaa irratti namootni aasxaa yookan alaabaa paartii koongirasii Oromoo qabatanii bahuusaanii fi taatichi fedhii KFO akka hin taane dura taa’aa itti aanaan paartichaa Obbo Mulaatuu Gammachuu himaniiru.
Paartichi namootni asxaa/alaabaa Koongirasii Federaalistii Oromoo qabatanii hiriirawwan kunneen keessatti hirmaataa turanis malaammaltoota viidiyoo waraabuun fiilmii dokimantarii hojjechuu karoorfatan ta’uusaanii ragaalee argadheeras jedheera.
Rakkoon naannoolee daangaa Oromiyaa fi Somaalee gidduutti uummames “mala mootummaan gafilee uummata ukkamsuuf itti fayyadamedha” kan jedhe partichi “dhimmichi walitti bu’iinsa uummataa osoo hin taanee haleellaa humni mootummaa hidhate uummatarraan gahe dha,” jedheera.
Humnoota hidhataniin uummata irraan miidhaa geessisan kanneen gama dhaabsisuutinis mootummaan gahee isa irraa eegamu akkan hin baane fi mirga uummataa kabachiisuu dadhabuusaa himan dura taa’aan itti aanaa paartichaa Obbo Mulaatuun.
Taateewwan uummatni mootummaarraa abdii akka hin qabaanne taasisan uumamaa jiran biyya qabna jechuuf nu yaaddesseeras jedhaniiru.
Dhumarattis uummatni sabaaf sab-lammiilee biroo naannoo Oromiyaa keessa jiraniif eegumsa akka godhan paartichi waamicha dhiyeeseera.