c: text/html

text:
Oromoon Marsaa itti aanutti Tarkaanfachuu qabna.
“Fardi Biraan nama gaha malee hin woraanu!” jedha Oromoon.
Dr.Abittiifi Dr.Kab.Lammaa Magarsaa hanga dhufanii tokkoo tokkoo keenya mana keenyaa nu barbaadanitti eeguu hin qabnu
Ilmaan Oromoo reef dhalanne, Lammaffaa dhalanne(Rebirth) dha Jireenyi amma eegalle kun. Imala jireenya koo keessatti Ilmaan Oromoo dandeettii gurguddaafi hojii kamiinuu hojjachuu danda’an heddu argeera, waajjira Federaalaa heddu keessatti hojiif dorgomeera, muraasa tajaajileera, heddu seeneera Garuu Ilma Oromoo kabajaadhaan dandeettii isaatiin ramadamee iddoo dandeettiin isaa madaalu taa’ee hojjate tokkollee hin beeku yoo warra Basaastuu ta’ee ergamee ykn Oromummaasaa dhokfatee maqaa Kiristaanaa qabaateefi Afaan Amaaraa qofa haasa’ee fakkaatee buleera ta’e malee, nama tokko akka fakkeenyaatti kaasu hin qabu.
Kana kan godhe: sirnicha, Dhiibbaa sirni Habashaa waggoota 140 ol nurratti hojjatameen, Jibbiinsa Gareen sirnichaa ummata keenya irraa qabaniin nucabsanii qabeenya keenyatti abbaa tahuuf hojjatametu gabrummaa jalatti nuhidhe, kaan ajjeesise, kaan rukuchiise, kaan hiisise kaan baqachiise kaan ofwallaalchise.
Hub: Oromoon ofwallaalee eenyummaansaa harkaa fudhatamee seenaa ofiidhabee jiru kan dhiyotti nutti dabalamuu hedu na amanaa hedduudha.
Sababoota muraasa asiin olitti tuuquuf yaale kanneeniin miidhaan Oromoo irra gahuu qofa osoo hin taane, HAYYUUN, BEEKAAN, PROFEESARRI, DOKTORRI, INJIINARRI, PAAYILEETIIN, BARSIISAAN, walumatti Qaamni barateefi hin barataminillee Ogummaasaatiin kabajamee hin beeku, Dandeettiisaatiin tajaajilee hin beeku, Mindaa Ogummaafi dandeettiisaa madaaluu argatee hin beeku, Keessattuu:
- Dhaabbilee Mindaa wayyaa kafalan, Waajjira Durgoo gaarii hojjataa kafalee jiruu hojjataa jijjiira jedhaman irraa ittifamneerra. Fkn: Ethiotelecom. Baankii Daldala Itoophiyaa, Daandii Xayyaara Itoophiyaa, Galiiwwaniifi kkf.
Ila; Hojjataa dargaggeessa fuuldura balbalaa kaayan(Fkn-Baankiin daldalaa ijoollee Oromoo maamiloota akka keessumessan fooddaa irra kaayan sana hin ilaalinaa) sun achitti maamila waliin bowwaafataa oolee galuu malee humna biraa hin qabu.
- Dhaabbilee Idil-Addunyaa kan Ofillee itti fayyadanii sabas itti tajaajiluu danda’an irraa ittifamneerra
Fkn: Google, Microsoft, ZTE, Huaewei, fi warshaalee adda addaa
- Imbaasota Biyyoota Addunyaa kan biyya keenya keessa jiran keessa namni keenya guutumatti hin jiru, Imbaasota Itoophiyaa Biyyooa Addunyaa adda addaa keessa jiran keessa ijoolleen oromoo hin jiran. Ofis Sabas fayyadauuf Oromoon carraa hin arganne.
- Oromoon Daldala Idil-Addunyaatti akka hin hirmaanne ittifamneerra, Kanaafuu Ikonomiidhaan eessa akka jirru tilmaamaakaa……
Kana qofaaree, himamee wayii dhumaa wantisaa? hin dhumu kanuma akka fakkeenyatti fudhannee Ilmaan Oromoo Sadarkaa itti aanutti ce’uu qabu yommuu jennu, maal jechuu barbaadeeti seetu: Ilmaan Oromoo Cimuu qabna, Ikoonoomii keenya zeeroo irra jiru kanarratti xiyyeeffannoo guddaa gochutu dirqama ta’a, Sabni Ikoonoomii ofharkaa hin qabne fuulduratti tarkaanfachuu hin danda’u waan ta’eef.
Kun akkamitti ta’a yoo jenne:
“Fardi Biraan nama gaha malee hin woraanu!” jedha Oromoon.
Dr.Abittiifi Dr.Kab.Lammaa Magarsaa hanga dhufanii tokkoo tokkoo keenya mana keenyaa nu barbaadanitti eeguu hin qabnu waan taheef. Tooftaaleen muraasni ani isin gorsu:
- Atakaroo siyaasaa keessaa baanee Ogeessa haa taanu. Ogeessa ta’uuf muuxannoo addaa ykn dhaabbata barnoota olaanaa irraa eebbifamuu qofa miti, Ani ogummaa qabu koompitara irratti cimee hojjachuu, Akkasumas Qeerroon dargaggeessi tokko hojii Liistiroo(Kophee dhiquu) hojjata taanaan isuma cimsee qabee abbaa biyyaa tahuusaa hubatee lafa dur-sodaataa irratti hojjachaa ture sana amma baldhifatee akka eenyuttiyyuu hojjatee jiraachuuf maatiisaa jiraachisuu akka danda’u hubachuun cimuu.
- Mootummaan atakaroo siyaasaa qofa waliin Fiiguu dhiisee, hanqinoota asii olitti eeramuuf yaalameefi kanneen biroo yeroo haaromsaa kanatti xiyyeeffannoo kennuudhaan hojii guddaa hojjachutu irraa eegama.
Mootummaan wanti hubachuu qabu: Waajiroota Haarommsi hin gahin dhiisaa haarome kan jedhamaa jiruyyuu iddoma duraa jira. Fkn: Ethiotelecom Haaromsi godhamaa jira jedhamee bulchiinsi jijjiiramee ture, Haatahuu malee Bulchiinsi haaromfame jedhame sun Cimdaa(Network) duraan dure kanuma Habashaa olbaase waan taheef jijjiiramni wayiituu hin godhamne nama jechisiisa.
Waan nama saalfachiisu hiriyyootni koo waggaa 5 hardhaa ani waliin qacarame hanga ammaa guddina tokko osoo hin argatin iddoma gaafa itti qacaramnee jiru, Sabni biraa(Amaraafi Tigree)n garuu yoo xiqqaate yeroo lama/sadi guddataniiru.
- Ilmaan Oromoo kamuu atakaroo dhaabbilee siyaasaatiinis tahee Amantiin walqabatu kamuu keessa bahuufi Ulaagaa tokkittiifi ishee Furmaataa Oromummaa(Dhiigomaan)dhaan yaaduu eegaluu qabna.
Wanti nuti beekuu qabnu – Paartii Siyaasaa ykn Amantii kan jaalannee harka dhoofnee kan hin jaalatin dhiisuu dandeenya ykn Paartii tokkicha ykn kamiiniyyuu haa ta’u diiganii haaraa dhaabuun ni danda’ama, OROMUMMAA garuu ofirraa haquunis, jijjiirachuunis, ta’ee ofirraa dhiquunis hin danda’amu. Paartii siyaasaammoo kan kaayoo fi muldhata Oromoofi Oromiyaa ceesisu, sanuu Dhaaba Siyaasatu hiruu Oromoofi Oromiyaa murteessa osoo hin taane Ummatatu kaardiidhaan Paartii ykn Jaarmayaa itti amane ofitti affeera, kaan immoo nurraa dhaabbadhu jedhaan.
Paartileenis/Jaarmayaanis dhugaa kana baruu qabu.
- Ilmaan Oromoo hojii barbaadan ammoo gahumsa ofiitti fayyadamuun waajjira federaalaa kan gitni hojii itti bahu hunda jala bu’uun dorgomuun dirqama amma silaa eenyummaa keenyaaf dorgommii keessaa hin baafamnu waan ta’eef.
- Ilmaan Oromoo iddoo jiran hundaa waan hojjachuu danda’anitti bobbayuun dirqama, Sababnisaa yeroo ammaa kanatti qaamni hin hojjatin nuun jedhu hin jirukaa.
Walumaagalatti, Oromoon yeroo ammaa waan heddu ofharkaa qaba. Isaan keessaa: Aangoo, Hamilee, Gammachuu, Ilmaan isaa(Kan baqates deebi’eefii jira), Qabeenya guddaa Oromiyaa jiituu…fikkf. Carraa kana hundatti Fayyadamuun dirqama.
Carraa kana seeraan itti fayyadamnaan Gaarri nuti diiguu hin dandeenye hin jiru, Rakkoon nuti furuu hin dandeenye abadan hin jiraatu, Hiyyummaa sabakeenyatti fe’amaa turte hiddaan buqqisuuf mamii tokkollee hin jiraatu.
Kanaaf Ogeessa taanee saba keenya ceesisuuf dirqama Oromummaa fudhachuun ofirraa eegala.
Obboleessa keessan Abdisa Bencha Jara
Ammajii 2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gaaffiif Deebii Jaal Marroo fi RSWO waliin taasisan
Via Dursaa O Abaadir , April 2, 2020
Gaazixeessaa xiiqii dhugaasaa Ajajaa WBO Zoonii lixaa Jaal #marroo Gaaffiif waamicha keenya fudhattee Gaaffiif deebii keenya kabajjee toora bilbilaa irratti nuuf argamuu keetiif galatoomi.
Akkuma waliinuu Quba qabnu dhibee koronaa (Covid 19) jedhamutu addunyaa Guutuu shororkeessaa jira mootummaan koloneeffataa impaayira ixoophaayaa eggannoo godhaa hin jiru.
Gaama Tokkoon immoo WBO balleessineerra Marroo qofaatu dhagaa keessatti hafe jedha Biraanuu juulaadhaa mee gaggabaabsii Yaadakee nuuf gumaachi olola warri kun ofanii fi dhimma koroonaa vires kana maal quba qaba oromoonni ati keessa sochootu.
Jaal Marroo Hayyee Hayyee Fayyaa ta’i egaa wanni dhukkuba kanaa muka jigee ciisutti qottoon baayyata jetti oromoonii Rakkoo garbummaa oromoon keessa jiru keessattuu tarkaanfii hamtuun oromoota kallattii addaa addaa irratti adeemsifamaa jiruu akkuma jirutti ta’ee wanti dhukkuba kanaammoo waabiraatigaa. isa kana irrattigaa wantin jechuu danda’u hinjiru. maal jenna wanti jedhan hinjiru. rabbummaan nutuffadhuu nubira darbi yoo jenne malee isa kana akka itti irra anaan illee Balleessuu irrattii namni kaayyeeffatee adeemaa jiruu. wantimmoo godhamuu qabu hawaasi keenya ofuma isaatii ofeeggannoo hanga danda’e gochuu qaba.
Biyya bishaan qulqulluun ittiin harka dhiqatan hinjirre keessattimmoo baayyee rakkisaadha dhukkubichi qulqullinaan waan wal qabatuuf ummanni keenyammoo manaa bayeellee galuu danda’aa hinjiru bishaan essaa argata? ummanni keenyaa baadiyaa jirummoo qunnamtii isaa baadiyaama irratti murteeffatee naannoo naannoo jiruttimmoo bishaanuma laga yaa’u yoo fayadamee gaariidha akkaa taamti itti laga dhaqanii bishaan waraabataniyyuu hiniru gama hundaan adamoo irra jira waan ta’eefii hanga danda’ame lubbuu ofii olfachuu fi kan of olche ammoo nama isa bira jiruu fi maatii isaa du’a olchaa maatiin oleemmoo saba du’a olchaa sabnimmoo biyya olchaa akkasitti ummati keenya akka taattafatun dhaammachuu barbaada.
Inni qaama ololaa waggaa tokko guutuu kanuma irra deddebiyee nama odeessu nama sammuun waan addan qabamee fi biyya saba hamma kana qabduu keessaa hattoota kashalaboota mana shiishaa fi mana alkoolii irraa waamanii bulchaadha jedhanii oggansa jedhanii gaardii godhaniifii angoo gariitin nama odeessuuf namni deebii kennu hinjiru.
Hojii malee oduu miti hojiin sunimmoo diida/Ifa keessa jiraa egaa amma iccitiin sichi gadi yaa’u hedduutu jira. erga qunnamtiin kun as deebiyee.
Mootummaan abbaa hirree kun bilbila kanas balleessee kan yaroo dheeraa turee qoophii taasise kasaaruu irraa kan hafe ijifannoo isaan argatan tokkollee hinjiru.
Kisaaraa addatti guurratanii olola sobaatiin lafa balleessa turan
Kutaa 2ffaan itti fufa


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffama kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, kunoo akkuma dhagayaa, argaa jirtan haalli biyya keenya keessaa irra-caala uummata keenyatti hammaachaa, diinni isaa irra-caala gara bineensaatti of-geeddaraa jira. Kunoo, torban lamaan dabran kana keessa ijoolleen Oromoo akka baala mukaatti nu jalaa harcaatee jirti. Kaan immoo mootummaa Habashaa kan Wayyaanee ofiin jedhuun gaadamtee qabamuun, manneen hidhaa impaayertii keessatti dararamaa jirti. Kaan immoo achi-buuteen ishiituu hin beekamne. Barattuuwwanii fi barattoota Oromoo callaa otoo hin taane, barsiisonni, qonnaan-boltoonni, daldaltoonni fi Oromoonni kaan heddumminaan manneen hidhaatti guramnii, ammallee guuramaa jiru. Hiriirri, diddaan, dabreeyyuu fincilli Oromootaa kun kan akka ennaa biraa godinaalee lama yookaan sadii faa irratti tahee miti. Inni ammaa kun Oromiyaa guutuu irratti kan adeemsifame. Kunis Baabbilee irraa hamma Beegiitti, Kamisee fi Baatii irraa hamma Mooyaleetti, magaalaa fi baadiyaatti walqabachuun kan godhame.
Oromoon akkanatti waltayee olka’a jedhee namni eege, namni ciicate tokkollee hin argamu. Burkaanni (“volcano“) riphee ciisu kun akkanatti dafeetoo dhowa jedhanii xiinxaltoonni taliigaas, xiinxaltoonni waraanaas hin eegne. Haalli kun Oromoota Oromiyaa keessaa duwwaa otoo hin taane, Oromoota bineensummaa mootummoota Habashaa kanneen durii fi isa ammaa baqachuun addunyaa mara keessa faffacayanii jiraatanis akka nama tokkootti, waltahuun akka uummata ofii bira goran taasisee jira. Hiriira gaafa 09. 05. 14 tahe qofa irratti, Oromoonni fi namoonni biyyoota isaan keessa jiraatanii kanneen kuma dhibba hedduun lakkaawaman gayyaa’anii turani. Hiriirri seena-qabeessichii fi boonsisaan kun ardiiwwan shan: Ameerikaa Kaabaa, Oroppaa, Afrikaa, Asiyaa fi Awustiraaliyaa keessatti kanneen argaman biyyoota 37 keessatti adeemsifamee ture. Gaazexoonni, tiibiiwwan, raadiyooleen, weebonnii fi kanneen faffakkaatan isaan biyyoota garagaraa waayee Oromoo baldhinaan dhiyeessanii argamu. Ministeeronni, miseensonni paarlamaa fi manneen marii biyyoota garii, waayee saba Oromoo irratti mootummaa Toopphiyaa balaaleffachuun bira-dhaabannoo Oromoof qoodanii jiru. Gabaabumatti torban lamaan kana keessa, Oromoo fi Oromiyaan arrabaa fi sammuu addunyaa tanaa keessa turani.
SEENSA
Mootummaan Habashoota Tigraay kan Wayyaaneen ofiin jedhuu kun erga waggaa 23-n harraa, kilaashoo fannifatee, harroota ooffachaa, barabaasoon deemaa Oromiyaa seenee wanneen suukanneessoo fi hameenyaa daran hedduu tahan uummata Oromoo irratti adeemsiseeti jira. Inni maqaa nagaatiin biyya keenya seenee uummata keenya nagaa fi nageenya-maleessa taasisee argama. Qabeenyaa fi leecalloo keenya saammachuun biyya ofii ijaarrachaa, uummata keenya kaan gorra’ee, kan manneen hidhaatti naqee jira. Kan biraa hafee, bosona keenya barbadeessee, laggeeni fi harawwan keenya summeessee, ammallee summeessaa jira. Inni oggaa biyya isaa Tigraay keessa ture qabsaawaa, oggaa Biyya Amaaraa Gondorii fi Goojjam faa seene shiftaa, erga Oromiyaa seenee immoo aggaamiddoo taheeti argama. Ee, “aggaamiddoo” afaan durii isa afaan isaanitiif obboleessa tahe, Afaan Gi’iizii saniin:gaadduu, saamtuu kan jedhamu sanitti of-geeddare. Kunoo, inni Oromiyaa keessaa gaaddatee, saammatee, raammatee buluu tahe hojiin isaa!
Yoom kana duwwaatti dhaabata gochii fi hojiin TPLF kun? Qabeenya fi leecalloo Oromoo ofiif gaadachuu fi saammachuu bira dabree, saamtuuwwanii fi yeeyyiiwwan akka isaa baar-gamaa harkisee nutti fiduun nu saamsisaa jira. Akka aadaa fi seera Oromootti lafa lafee Oromoo tahe uummata keenya buqqisuun qabachaa, gurgurachaa jira. Araddaa fi qeyee Oromoo gurgurachuu callaatti otoo hin dhaabatin, kaabbaawwanii (bakka awwaalotaa) fi odaalee, caffeewwanii fi tolchawwan (bakka Waaqa itti-kadhatan) faas buqqisaa, gurgurachaa jira. Odaa Nabee isa Oromoon waggaalee 1300 ol-caayeffachuun yaa’ii isaa jalatti adeemsisaa ture, isa harrallee jalatti adeemsifachaa jiru kana abbaan-macaas kun mancaasuuf adeema. Otoo dubbiin kanaan jirtuu, akkuma mammaaksi Oromoo tokko: “kan qabuufan dabala jettee harreen lagatti fincoofte“, jedhamu sanaa, hacuuccaa irratti hacuuccaa, roorroo irratti roorroo Oromoof dabaluuf jecha, magaalaawwan naannoo Finfinnee Shaggaritti argaman kanneen lakkoofsaan 36 tahanii, harma Oromiyaa jalaa baasee, bobaa Habashaa jala galchuuf dukkana oolgatee karoorfate san amma ifa taasise. Isa kanatu jiraa Oromoo dhiisitii isa du’ee ciisuyyuu aarii fi xiiqii, booree fi seexaa garaa kaawuun tokkoomsee olkaase. Inni harra maqaa guddinaatiin, maqaa misoomatiin magaalaawwanii fi aanalee Oromiyaa Finfinnee jala galchuun, boru immoo Finfinnee Shaggar kana akkuma jirutti Biyya Habashaa isa Manjii jedhamu jala galchuuf deema. Kan nama dhibu, karoorri kun durii, kan bara mootichaa fi bara dargichaa irraa kaasee jiru. Amma warri Wayyaanee akka isa kana galmee awwaaraa fi tukaaniin weeraramte keessaa fudhuun maaf irratti hojjachuuf ka’e, kan jedhu nama maraaf ifaa miti. Tarii sheexana Habashoonni harkisanii, wajjin biyya keenya seenan sanitu itti-ususe taha. Tarii abbootiin garaa kun, isaan kan harraa malee, kan boruu hin yaanne kun horii fi horoo ammaan tana lafa Oromoo gurgurachuun, qabachuun argatan san callaatu itti-muldhate taha.
Waan hundaafuu jarreen kun ibidda saafaa ofumaan ofitti qabsiisanii jiru. Haa tahuutii, maaliif Oromoonni Oromiyaa mara irraa sagalee fi yaada tokkoon waltahuun akkanatti ka’an, isa jedhu deebisuun sonaan barbaachisaa taha. Naannolee kana magaalaa Shaggar jala galchuun, uummanni Oromoo naannolee kana keessa jiraatu aadaa fi afaan isaa dhiisuun akka aadaa fi afaan warra Habashaa, Afaan Amaaraa fudhatu gochuu dha. Amaaromsii nafxanyoonni Amaaraa qawwee fi fannoo-dhan, ajjeechaa fi buqqusiin waggaalee 120 yaalanii daddhaban san isaan kun haaromsanii itti-ka’an jechaa dha. Qabeenyi fi leecalloon Oromoo inni naannolee kanaa Oromiyaaf mitii, warreen birootiif ooluu isaati. Kana malees, Oromiyaan bahaa fi lixatti qoodamuu handhuurri Oromiyaa teenyaa gargar-cituu isaati. Oromoon tokko Jimma, Mattuu yookaan Naqamte irraa ka’ee Dirree Dhawaa, Asallaa, Gobba, Adoolaa yookaan Nageellee Booranaa dhaqu, biyya ofii keessaa mitii biyya alagaa keessa dabree deemuu isaati. Finfinnee Shaggar keenya kanatu ijuma teenya duratti Gondor yookaan Maqalee taha jechaa dha. Uummata Oromoo beekaa fi fageessee-ilaalaa kanaaf waan dubbiin kun sirriitti galeef, alaa-manaa waltahuun olka’e-kaa! Qaama biyya keenyaa, nafa Oromiyaa addaan-mummuruun kun gocha faashistummaa Minilik bowwaa Aannoleetti harmaa fi harka muraa adeemsise sanii fi isa inni gooroo Calanqootti funyaani fi morma Oromootaa mummursiisee sanii gadii miti. Nuuf haati teenya ishiin nu deessee fi Oromiyaan teenya ishiin irratti dhalannee, biyyee daakaa, biyyii darbachaa irratti guddanne tun wanneen adda tahan wayii miti. Kanaafi-kaa, Oromoon keenya alaa-manaa buqqayee bawuun sagalee diddaa fi sagalee qabsoo ofii kan dhageessise. Ammas Aannolee lammaffaa fi Calanqoo lammaffaa nu godhu malee, otoo lubbuun teenya jirtuu harmi harmee teenyaa lamuu hin mummuramu!
QAAMADUBBII
Torbaan lamaan dabran kana keessa mootummaan warra Wayyaanee kun dhiiga ijoollee Oromoo Oromiyaa guutuu keessatti lolaasaa ture. Raajii Waaqaa ginni-bittee Habashaa kan warra Tigree kun, ijoollee harka duwwaa hiriiraaf yaate rasaasa itti-roobsisuun ficcisiisuun kun maal akka isaa fayiduufi? Akkana gochuun uummata Oromoo jilbeeffachiisee qabeenya Oromoo saammachaa barabaraan jiraachuu barbaadaa? Mee yaa Waaq oftuulummaan, ofguurummaa fi sanyummaan akkanatti ijjeen namaa cufaa? Akkanatti sammuu ilmoo namaa, isa yaaduuf uumame sana, gara sammuu horiitti geeddaraa? Mee akka dubbiin tun nuu gabaabbattuufan, barreeffama tokko isan kanaan dura waayeedhuma kanaa irratti mataduree: “BUQQIFAMA OROMOOTA SHAGGARII FI NAANNOO ISAA“*, jedhamu kutaa shanaffaa keessatti kaafame tokkon kanaa gaditti isiniif tuqaa, mee na hoofkalchaa!
“Isaan nu takka Biyya Hindii nu geessanii nu fidanis, takka Biyya Faransaa nu geessanii nu deebisanis, takka akka Alaqaa Taayyeen jedhe san “bishaan Haroo Walaabuu keessaa” akka qorxummii nu baasanis,nutii fi isaan akka biyyoota ollaa tahaniitti waggaalee kuma danuu fi bardhibbee meeqa meeqa walmaddii jiraannee jirra. Isan jaalatanis, jibbanis uummata Oromoo kitila 46 (46 000 000 +) ol tahe kana Gaafa Afrikaa irraa buqqisuun ardiiwwan biroo geessanii qubachiisuu hin dandayanii, akkuma biyyoota ollaalee tahaniitti walcinaa jiraanna. Ennasis uummata isaanii rakkatee namummaan namummaf nutti dhufu, akkuma aadaa keenya isa boonsisaa kanaatti waan qabnu maraan keessummeessina. Kanaaf, lafarraa-duguuggii (“ethnic cleansing”) isaan kunoo amma ijjeen teenya fi ijjeen addunyaa fuulduratti uummata Oromoo isa naannoo Finfinnee Shaggar irratti adeemsisaa jiran waltaanee oljechuun ofirraa qolachuu malee, filmaata biraa hin qabnu. Jarri kun uummata keenyatti ba’aa inni baatee deemuu hin dandeenye itti-fe’aa jiru. Akka nama tokkootti waltahuun akka fincila-diddaa gabrummaa jabaannee itti-fufnuuf nu dhiibaa jiru. Egaa, erga isaanumtuu barbaadanii akkuma Falastiinotaa, isaan akkuma keenya qeyee fi araddaa ofirraa buqqifamnaan intifaadaan olka’anii sanaa nutis: intifaadaa, intifaadaa jechuun garuma fuulduraatti tarkaanfachuu qabna!“
Maarree, ijoolleen Oromoo Oromiyaa guutuu irraa olka’uun torban lamaan dabran kana keessa: “intifaadaa, intifaadaa” jechuun impaayerittii moofomtee, moofomtee bututtuu fakkaatte tana raasaa turte. Nuti Oromoonni jaalannus, jibbinus akkanuma ginni-bittee Habashaa fi illiitonni isaanii jalatanis, jibbanis intifaadaa kana irraa kaasee, uummannii fi sabni Oromoo akka kanaan duraatti, kottee koloneeffatoota Habashaatiin dhiddhiitamanii buluu gonkumaa hin dandayani. Habashoonni nu bitaa turanii fi isaan amma nu bitaa jiran, Oromoo fi Oromiyaa ammas akkuma bara Yohaannis Afraffaa fi bara Minilik Lammaffaa sanatti ilaalu. Ammas “Gaallota” isaanii durii “Woromoota” isaanii harraa akkuma gabbaarota isaanii durii, isaan qawween doorsisuun qochisiifatanii sanaatti ilaalu. Amma isaanitti namummaa fi mirgi namummaa otoo hin taane: dhadhaa fi damma, aannanii fi daadhii, biddeena maanyaa fi murachiisaa Biyya Gadaatu isaanitti muldhata. Gita-bittee fi muummiyeewwan Habashaa isaan duriis tahee, isaan ammaa kana oftuulummaa, ofguurummaa fi sanyummaan sammuu fi onnee isaanii waan sonaan cufeef, cobni namummaa wayiituu keessatti hin argamu. Nuti Oromoonni kana beeknee, uummatoota Kibbaa isaan akkuma keenya harqoota gabrummaa jala jiran wajjin, karaa maraan obbolummaa fi mararfannoo jabeeffannee garuma fuulduraatti bilisummaa fi walabummaa keenyaaf tarkaanfachuu malee, filmaata tokkollee hin qabnu.
Kanaa olitti: “intifaadaa kana irraa kaasee, uummannii fi sabni Oromoo akka kanaan duraatti kottee koloneeffatoota Habashaatiin dhiiddhitamanii buluu gonkumaa hin dandayani.” Jedhameeti ture. Eekaa, nuti Oromoonni akkamitti, maal taanetoo, maal goonetoo kichuuwwan Oromoo, qacaleewwan Oromoo torban lamaan dabran kana keessa loltoota fi hidhattoota Wayyaanee-tiin: gorra’aman, garafaman, waadaman faa irraanfachuu dandeenya? Akkamitti mucayyoon teenya, intalli Oromoo ishiin magaalaa Roobee Baaletti, ajjeefamte tana, ilma Oromoo Hara Maayatti mataan isaa dhoofamee dhiigni irra galaanu sana, humna Waaqatiin du’a irraa haftullee intala Oromoo magaalaa Naqamteetti diinaan reebamtee hidhiin ishii dhoofame sana, Abdiisaa Guutuu mucaa waggaa 9 kan magaalaa Gudaritti ajjeefamee reeffi isaa daggala keessatti gatame sana, jaarsa Oromoo Nagaasaa Lammeessaa kan umuriin isaa waggaa 80 isa Waddeessatti (naannoo magaalaa Ambootti) galaafatame sana, eekaa kam himnee kam dhiifnaa mitii, maal himnee dandeenyaa mitii: ijoollee Horroo Guduruutti, Naqamtetti, Gimmbiitti, Najjootti, Mandiitti, Dambi Doollootti, Jimmatti, Gudaritti, Ambotti, Dirree Dhawaatti, Hara Maayaatti, Roobeetti eessa eessa faatti ajjeefamte, madoofte, hidhamtee waxalamaa jirtu tana maal gooneeti sammuu fi qalbii teenya keessaa haqnee baasuun irraanfachuu dandeenya?
Akka ijaarsonni namoomaa kanneen addaddaa gabaasannitti keessumaa akka “HRLHA” ibsetti, godina Oromiyaa Waltajjii isa “Shawaa Lixaa” jedhamu keessaa qofa Oromoota kuma shantamatu (50 000) manneen hidhaatti guuramanii jiru. Godina tokkicha callaa irraa yommuu akkana tahu, godinaalee Oroiyaa 17-n keessaa namoota kuma dhibba afurii oli tahu jechaa dha. Kunoo, akkanatti ijjeen teenyaa fi kanneen uummatoota addunyaa duratti warri Wayyaanee Oromiyaa gara manneen hidhaatti jijjiiranii argamu. Kakuu dha; laguu dha; kakuun kakuu Oromootii, laguun laguu Oromiyaatii isa kanatu akka alaa-manaa waltaanee intifaadaa keenya itti-fufnuuf, caalayyuu daran cimsachaa deemnuuf nu dirqisiisa!
XUMURADUBBII
Kunoo hiriirri torban lama otoo walirraa hin citin Oromiyaa mara keessatti adeemsifame kun uummanni Oromoo mirgaa fi haqa uumaan qabu, isa irraa sarbame deebisee gonfachuuf karaa nagaatiin oljeddhee ture. Garuu, Habashoonni Wayyaanee isaan meeshaa waranaa bakka amantii ofii buufatan kun, uummata nagaan hiriira baye kana garii ajjeesanii, garii madeessanii, garii immoo manneen hidhaatti naqanii jiru. Tahus Oromoon keenya uummata nagaa kan nagaan ka’eetoo mirgaa fi haqa ofiitiif takaanfatu tahuu isaa, uummatoota addunyaatti muldhifatee jira. Dabalees amma irraa kaasee Oromoonni bisummaa keenya karaa nagaatiini moo, karaa qabsoo hindhannootini jechuun walfalmuun, akka isaan irra hin jirre ifumatti ka’iifni kun nutti agarsiise. Uummata keenya isa humna meeshaa waraanatiin qabamee, ammallee humna meeshaa waraanatiin dhiddhiitamee bitamaa jiru kun, karuma qabsoo hindhannootiin akka bilisummaa ofii gonfatu, amma irraa kaasee mamiin tokkollee kan argamuu miti! Kana jechuun immoo ulaalee karaa nagaatiin argamanitti dhimma ittiin hin banu, yookaan immoo isaan lachuunuu dhimma hin baanu jechaa miti. Uummanni fi sabni keenya akka haalli fi humni isaa hayyameefitti qabsaawuun sirriidhuma.
Mee waan hundaafuu, kanaa gadittan wanneen amma nu irraa eegaman tokko tokkoon tarreessuun, Oromoota barreeffama kana dubbisan hundi akka naaf qalbeeffatanii fi akeekkatan jala-harriquun dhaamsa kiyya dabarfaddha:
1) Uummanni Oromoo bakka maraa waltahuun yoo olka’e, akka humna daran cimaa eenyuyyuu cabsuu hin dandeenye tahuu isaa suduudumatti muldhifatee jira. Alaa-manaa Oromoonni waltahuun tokkummaa isaanii sirriitti agasiifatanii argamu. Si-achi Oromoo amantiin, gosaan, godina fayiin addaan-qoqqoodanii bituuf warra abjootaniif, kun akka matumaa hin dandayamne amma ifa taheefii jira. Haatahu malee, jaarmoleen Oromoo hundumtuu hatattamaan odaa tokko jalatti walitti qabamuun akka isaan irraa eegamu, dhiignii fi lafeen ijoollee Oromoo dhumtee sun isaanitti iyyachaa jira. Kanaaf: a) jaarmoleen bilisummaa Oromoo hundi b) dhaabni hawaasota Oromoo marti c) ijaarsi dubartoota Oromoo d) ijaarsi dargaggoo-shamarran Oromoo e) ijaarsi qorannoo fi barateeyyii Oromoo f) ijaarsi artistootaa fi barreessitoota Oromoo g) waldaaleen amantii kan Muslimoota Oromoo, kan Kiristaanota Oromoo fi kan Waaqeffatootaa fi kanneen as irratti hin tuqamne hundi ariitiin walagayanii walmariyachuun kan beellamni kennamuufii miti.
Walgayanii marii adeemsisuu callaa otoo hin taane, Gumii Saba Oromoo hundeeffachuun dirqama isaanitti taha. Kora sabaa kana bakkaa fi yeroo jaarmolee maraaf mijjaawutti waamuunis sirriidhuma. Dursee eenyutu kana waamaan anaaf dubbii rakkiftuu wayii miti. Eenyu fi eenyumtuu haa waamuu, dubbiin hundee Oromoonni walgayanii mariyachuu isaaniti. Otoo Waldaan Qorannoo Oromoo (OSA) walgayii kana waamee irrayyuu bayeessa taha.
2) Sana dursuun fakkeenyaaf, ijaarsonni dargaggoo-shamarranii kanneen biyyoota addaddaa keessatti of ijaaranii argaman, sadarkaa ardii keessa jiranitti walitti dhuufuu qabu. Kan dubartootaa, kan hawaasotaa, kan artistootaa faas akkanumatti taha jechaa dha. Ardiiwwan immoo gara kan biyyalafaatti ol-siquun waanuma jiru.
3) Jaarmoleen bilisummaa Oromoo isaan addaddaa uummata ofii keessa kan durii caala seenuun, isa uffatanii, isa oolgatanii, isa irraa baratanii deebisanii isa barsiisaa deemuun daran barbaachisaa dha. Qabsaawota Oromootiif bosona Oromiyaa irra uummata Oromootu caala. Uummata Oromoo galaana kana keessa seenanii akka isaatti nyaatanii, akka isaatti uffatanii, akka isaatti jiraatanii wajjin warraaquun kan borutti dabarfamuu miti.
4) Oromoonni fi jaarmoleen Oromoo alaa-manaa namoota fi jaarmolee uummatoota Kibbaa waliin, obbulummaa irratti hundaawuun walbira-dhaabannoo fi walmararfannoo buufachuu qabu. Kunoo, hiriirota nuti addunyaa mara irratti goone irratti obbolaan keenya warri Ogaadeniyaa akka gaariitti nu cinaa goranii jiru. Kanaaf, nuti warra Gambeellaa, Benshaangul, Sidaamaa, Ogaadeniyaa faa waliin hojjachuu qabna. Dabrees, lafarraa buqqifamaa fi lafarraa duguuggii mootummaan Wayyaanee uummatoota Sulula Laga Omoo irratti amma adeemsisaa jirtu, akkuma isaa keenyaatti addunyaatti dhageessisuufii qabna! Isaan hamma keenyallee carraa argatanii biyyoota alaa kana keessa hin jiraani. Namummaa fi Oromummaa keenyatu sagalee isaanii akka dhageessifnuuf nu taasisa.
5) Nuti Oromoonni biyyambaa (“diaspora“) humna daran cimaa tahuu keenya hiriira torban dabree biyyalafaa mara irratti adeemsifne irraa hubanneeti jirra. Ammammoo kana caala jabaannee hojjachuun akka nu irraa eegamu hunda keenyaaf ifa tuhuu qaba. Uuummannii fi sabni Oromoo nu malee, dhaaba waayee lamummaa (dippilomaasii) adeemsisu waayii hin qabu. Nuti bakka jiraannu, bakka itti-barannu, bakka hojjannu faa maratti waayee: biyya, sabaa fi uummata keenyaa beeksifachuuu qabna. Kun qabsoo isa bosonaa fi dirree Oromiyaa keessatti loltuuwwan keenya fi ijoolleen teenyaan adeemsifamaa jiruu gadii miti. Karaa kanaan qabsoo saba keenyaa beeksifachuu callaa otoo hin taane, mararfannoo fi bira-dhaabannoos horachuu dandeenya.
6) Ijoollee teenya ishii madoofte waldhaansisuuf, ishii manneen hindhaa jirtu hiiksisuuf, ishii galaa hin qabneef galaa dhiyeessuuf, manneeni fi qabeenya warreen isaanii kanneen barbadaayan san hamma wayii bakka-buusuuf, abukaatota isaanii dhaabuu fi kanneen fafakkaataniif gargaarsa bakka marattuu waltiqabuun dansa. Barattootaa unibarsitii irraa hariyaman akka barumsa isaanitti deebiyaniif, karaa addaddaatiin gargaaruu qabna. Jaarmoleen namoomaa isaan biyyoota Ameerikaa fi Oroppaa keessatti argaman akka dhaqanii warra hindame gaafatan, hiiksisan, waayee isaanii qorataniif itti-iyyannee, kakaafnee qoricha faa wajjin gara Oromiyaatti erguu qabna! Akka hojiin kun laafaa hin taane, sirriittan beeka. Garuu, waltaanee yaaluun ni dirqii dha.
7) Akka bultii sadii dura tiibii warra Amaaraa kan “Isaat” jedhamu irraa dhagayametti, jarri kun qabsoo uummata keenyaa busheessuu fi xureessuu irratti argamu. Oduu sobaa ololaaf jecha, Oromoonni keenya namoota Amaaraa magaalaa Gimbii irraa akka hariyaanitti dhiyeessaa jiru. Amma jarreen kun maaluma barbaadu? Qabsoo saba Oromoo isa mootummaa Habashaa irratti xiyyeeffatee deemaa jiru kana akka waan uummata Amaaraa irratti xiyyeeffameetti nutti gurgurachuu fedhuu? Kana irratti waraqaan obboo Jawaar Mohaammad “The Gulele-Post” irratti nuuf dhiyeesse, dabaa fi jibbaa-sodaa (” Oromophobia“) isaan Oromoo irratti qaban akka gaariitti nuuf ibsaa, mee isa ilaaluuf yaalaa! Duris, harras, borus lammiiwwan Habashaa kan warra Amaaraas tahee, kan warra Tigree biyya keenya keessa nagaan jiraachaa turan, nagaan jiraatusi. Qabsoon keenya gita-bittee Habashaa irratti malee, uummata irrattii miti. Kana nafxanyoonni “Isaat” boongoo (waasshaa) godhachuun uummata nagaan waliin jiraatu waltti naquuf, oduu sobaa sobaan labsan kun hojii fi ergaa sheexana isaanii saniti malee, kan nama itti-gaafatamni uummata isaas, kan namummaas itti-dhagayamuu miti. Nuti nagaa uummata biyya keenya keessa jiraatuu eegaa, qabsoo keenya hammas akkuma duraanii mootummaa gabroomfataa kanatti xiyyeeffachaa sochowuu qabna. Aadaan Oromoo boonsisaa fi raajeffatamaan kun, nagaa ilmoo namaa dhiisitii kan bineeyyii fi kan mukaa-margaatuu ni tiksa. Aadaan keenya kun dabaa fi soba warri “Isaat” dabarsan kanaan boorawuu hin qabu!
Yaa lammiiwwan kiyya warra barreeffata kana dubbiftanii, hiriirri fi diddaan ijoolleen Oromoo biyya guutuu irratti olkaateef sun homaayyuu hin dhaabannee, kunoo kaleessa magaalaa Naqamtee keessatti itti-fufee jira. Kana irratti kunoo, achuma Naqamteetti dhalawwan keenya sadii galaafatamanii isaan kaanimmoo akka malee madaayanii jiru. Mee “gadaa.com
” isa hardhaa ilaalaa! Akka fakkoolee kana irraa agarrutti, biyya ofii keessatti warra qawween namatti dhufeen dhiddhiitamanii jiraachuun, kan onnee namaa madeessu. Kan aarii fi xiiqiin ol nama kaasu. Ijaarsuma kiyya qofaa, yaaduma kiyya qofaa, maaloo maaloo kiyya qofaa, inni jedhamu amma dhiiga kichuuwwan keenyaa kanaan haqamee hafuu qaba! Amma arrabni keenya, qalamni keenyaa fi eeboon keenya wal-irrattii mitii, gara diina uummata keenyaatti xiyyeeffamuu qaba!
============== // ==============


text:
Qeerroon Bilisummaa Oromoo Harka Qullaa Waraana Wayyaannee Injifate Eessa Jira?
Damee Boruu: 07/22/2019
OPDOn qaama EPRDF mucaa guddisaa TPLF turte. TPLF duraa deemee kan ilmaan Ormoo fixaa fi ficiisaa ture OPDO dha. Waraaqsi bilisummaa Uummata Oromoo kan OPDO akkeekatu malee kan OPDO itti hirkatu qabu hin ture. Qabsoon Bilisummaa Uummata Oromoo karaa irraa butamee(hijacked tahee) jira.Qabsoon bilisummaa Saba Oromoo dorrrobee dhufe gatatee jira. Sababni maal akka tahe utuu hin hubatiin hiikaa isaa arguun laafaa hin tahu.
Qeerroon Bilisummaa Oromoo harka qullaa waraana Wayyaanee daccee Oromiyaa irraa buqqisuuf milka’ejira. Garuu maaliif injifannoon kun harka OPDO galuu danda’e e? gaaffiin jedhu deebii gahaa argachuu qaba. Erga OPDOn aangoo dhuunfatee as Qeerroo fi Qarreen Oromoo maaliif taa’ee ilaaluu filate? Dhuguma ijoolleen Abbaa Gadaa masaraa Miniliki seente dhaadannoon jedhu dhaloota qubee akkas onnoomee jiru bishaan qabanaa itti facaasee onnee isaanii bishaan godhe immoo? durumaanuu damqinsi siyaasaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo sadarkaa guddina aangoo qabachuu irra hin geenye?
Aangoo biyya bulchuu qabachuuf caasaan ijaarsaa fi jabeenyi siyaasaa biyya bulchuu danda’u jiraachuun Barbaachisaa dha. Bara darbe yaroon qabsoon bilisummaa Uummata Oromoo Waraana Wayyaanee of irraa darbu ABO fi WBO bakka har’a jiran kana waan hin turrreef biyyaa bulchuuf Qeerroon BIlisummaa Oromoo OPDO itti hirkachuu malee filmaata biraa waan qabu hin fakkaatu.
Walii galla garuu uummatni Oromoo keessattuu Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhiga isaa itti dhangalaasee, qaama isaa itti hirisee, lafee isaa itti caccabsee biyya Waraana Wayyaanee harka bilisa baasee OPDOn amma lafaa raabisuun, maalaqa hiruu fi dantaa taayyitaan dabbalootaa fi kittillayoota kumaatamaan horatee qabsoo Bisilummaa Oromoo ifatti balleessuuf agamatu maaliif yaroon kennameef? Har’a OPDOn dantaa fi mindaan namoota hedduu bitachuudhaan basaastotaa fi dabbaloota biyyaa fi biyya alaa keessa facaaftee jirti. Hojiin isaanii inni guddaan qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti dogonoraa uumuu dha. Namoota nagaaf yaadu fakkaatanii ABO fi WBO balaallefatu. Mootummaa Kononeel Abiyiif yaroon akka kennamuuf gaafatu. Biyya keessaa fi alatti hiriira Mootummaa OPDO gargaaru qindeesaa jiru. Biyya keessatti Shannee balaallefanna kan jedhu hiriiraa oofaa turan. Garuu walaallummaa isaanii kan agarsiisu ijaarsi Shanee jedhu Uummata Oromoo keessa akka hin jirre adda baafachuu dhabuu dha.
Waraaqsi keenya kan akeekatee ka’e sirna EPRDF buqqisuu ture. OPDOn kan qaama EPRDF turte baduun hafe abbaa aangoo taatee ijifanaan as bahuun kan nu qaanessuu qabu. Qabeenya Oromiyaa samamee fi dhiiga ilmaan Oromoo waggaa 27f dhangalaa’aa tureef kan duraan dursee itti gaafatamuu qabu OPDO tahee utuu jiru OPDOn badhaasa aangoo argachuun baayyee kan nama qaannessuu dha. Seenaa uummata Oromoo keessatti kun madaa fayyuu hin dandeenye dhiigaan barreefamee dhaloota boruuf kan darbuu qabu dha.
Waan hunda caalaa baayyee kan nama gadsiisu har’a hidhaa, ajjeechaa fi gidiraan uummata Oromoo bara Wayyaanee ol jabaatee jira. Isa darbe irraa barachuu dhiiftee OPDOn yakkaa fi badii hiriyyaa hin qabne Uummata Oromoo irratti raawwataa jirti. Yaroof itti haa fakkaatu malee Mootummaan kami iyyuu hidhaa fi ajjechaan biyyaa bulchuu hin danda’u.
Utuu hidhaa fi ajjeechaan kan biyyaa bulchu tahee mootummaan bara baraan jiraachuu qabu Mootummaa Dargii ture. Mootummaan Dargii walii galla Uummata Impaayeera Itoophiyaa keessa dhaloota tokko fixxee jira. Garuu aangoo irra baayyee turuu hin dandeenye. Jeequmsi Impaayeerri Itoophiyaa har’a keessa jirtu bara kufaatii Dargii wajjin baayyee wal fakkaata. Uummatni jumulaal buqqa’uun, mana wajjin gubachuun, saamamuun fi seeraa fi heera malee hedhamuufi ajjeefamuun kan bara Dargii wajjin tokko tahaa jira.
Mootummaan Dargii dhaloota tokko waan balleessee jiruuf haala Impaayeera Itophiyaa keessatti dhalachaa jiru kana hubatee akka biyyi sun gara sirna qabeessaa fi bulchina demookraasi akka ceetu humni gochuu danda’u jiddutti dhumee jira. OPDO yoo tahe Sabboonummaa qabaachuu miti namumaa iyyuu hin qabane dha. Ofii jiraachuu wixxifachuu malee waan biyyaa fi uummataaf tahu hojjechuuf ganama iyyuu manaa hin baane. Namootni mootummaaf dabballee tahan warra uummata biratti tafattaman, warra gadi aantumman itti dhaga’amu fi jibamoo akka tahan bara dargii irraa kaafnee kaan hubachaa turre dha. Akkuma uummatni isaan jibbu isaan illee uummata jibbu. Kanaafuu gara laafina tokko malee uummata irratti yakkaa hiriyyaa hin qabne hojjetu.
Keessattu namoota beekumsa qabanii fi warra uummatni jaallatu hidhuu fi ajjeessuu ergama isaanii keessa isa duraa taha. Beekkumsa gahaa waan hin qabnee ummata itti dubbatnii qabachuuf waan rakkoo qabaniif waan hundaa qawwee fi humnaan hiikuuf carraaqu. Yaroof haa sodataman malee karaa yoo argatee uummtni isaan balleessuu irraa of duba akka hin jenne hin galuuf. Gaaffii mirgaa uuammatni gaafatuf deebiin kennamu hidhaa fi rasaaaa tahuun jabina miti. Hojiin OPDO hunduu kan umurii OPDO gabaabsu akka tahe gaaffii hin qabu.
Ilmaan Abbaa Gadaa masaraa Miniliki seenan oduun jedhu kijiba. Kan masaraa Miniliki seene diqaalota Habashaa qofa. Maqaa OPDOn kan Mootummaa EPRDF hooganaa dhuunfatee jiru diqaalota Habashaa akka tahan kana duras kaafnee jirra. Mootummaa kana qajeelchma hojii(road map) fuula 27 baase kan kenneef ilmaan nafxanyootaa fi harcaatota Dargii akka tahe afaan Andargach TSigee irraa dhiyeenya kana Atilaantaatti dubatee dhageenyee jirra. OPDOn ABO waan hundaa duraa akka balleessuu qabdu kan gorsaa jiru warra farra Uummata Oromoo tahan ilmaan nafxanyootaa fi harcaatota Mootummaa Dargii akka tahan nuyis hin daganne.
Obbo Leencoo Lataa fi Dr. Dimaa Nogoo amma dhiyyeenya kana ODF ijaaratanii saaxila of baasan ABO bukkoksaan qabuun akka guddatee Uummata Oromoo bilisa hin baafnee hammeenya warra diina Oromoo jennu ol raawwataa turan. Akkuma kana maqaa OPDOn har’a Diqaaltonni Habashaa uummata Oromoo irratti yakkaa guddaa raawwachaa jiru. Guyyan isaan saaxilmanis fagoo hin jiru.
Naannoo hundaa keessatti mormtoonni fi mootummaan naannoo wal tahanii yaroo fedhii uummata isaanii guutuuf tattaafatan agarra. Kan garaagrumma jiru dhiphisee mormtoota wajjin hojjechuu irra waraana filatee jiru OPDO duwwaa akka tahe waan ifatti argamu. OPDOn yakka waggaa 27 uummata keenya irratti hojjetaa turte xiqqaate har’a komandi postiin Oromiyaa bulchuuf yaaliin godhamu fudhatama hin qabu. OPDO fi Uummata Oromoo garaa fi dugda tahaa jira. Haa tahu malee Qeerroon Bilisummaa Oromoo Waraana Wayyaanee harka qullaa buyyaa baase har’a eessa jira? WBOn har’a qeerroo fi qarree kaleessa akka ture naaf gala. Garuu OPDOf shimalli waan gahu natti fakkaatee ture.
Injifannoo Uuummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!


text:
Hachallu Hundessa conquered the hearts and minds of Oromo’ one lyric at a time!
“Yaa saba koo dhugaa Haacaaluu baruu yoo barbaaddan akka namni isinitti himu hin eeginaa. Anis waanan isinitti himu hin qabu anas nan eeginaa! Eenyu akka ajjeese, maaliif akka du’e baruu yoo barbaaddan irra deddeebi’aa Haacee dhaggeeffadhaa! Waliin dubbadhaa isa inni ol isinii ka’ee deeme dhaga’a waan inni isiniin jedhurraayyuu dhugaa jiru ni argattu.”
#Pr
. Yuunivarisiitii Amboo
#Dr
. Tadesse Kenea Amentae Sirna Eebbaa Siidaa Hacee Irratti taasisan keessa kan fudhatame
Dr. Taadase Qana’a har’a dhugaa tokko Oromoof dhaaman waan Haacaaluun du’eef na hin gaafatiina, isuma gaafadha innuu isinitti hima jedhanii imimmaaniif dubbachu dadhabanii dhiisan. Abbaan isaa immoo” Qeerro fi Qarreen nama jaalladha malee hin amaniina mucaa koo kan inni amanutu nyaachise” jedhe…
Luubbu biliqa baatu maafan gola naanna’a
saba koof falmee du’een Taaddasaa Birruu ta’a…
Hacee!
New Oromo 2013 music – Alamituu Kaasuu – Kuullee boonaa kiyya – Baga Geessan – Ayyaana Waggaa
Carraa kannan Yuunivarsitii #Amboo
fi Pireesidantii Yuunivarsiticha Dr.
Tadesse Kenea Amentae
galateefachuu barbaachisa.
Yeroo Gabaabaa kana keessatti Siidaa seenaa #Hacaaluu
madaalu hojjechisuun xumuranii eebbaf qaqqabsiisuun salphaa fakkachuu danda’a akka suuraa irratti arginu kana garuu hojii baayyee dadhabsiisaa fi bu’aa bahii qabu tahuu nan hubadha.
Dhaloota Seenaa Walii dhaloota dhufuuf dabarsu qabaachuun hedduu nama boonsa ulfaadhaa.
Siidaan kun har’a eebbifameera. Kan eebbifamuuf ture garuu har’a miti. Gaafa Shimallis Yuniversitii Amboo dhaqe san ture. Haa tahu malee Haceen farda irra taa’ee akkasitti mul’achuun isaaniif hin taane. Goofticha keenya guddaa Minilikiin wal isa fakkeessa waan taheef hin eebbifamu jedhee dhorkuu isaa ni yaadanna. Dhihoo kana ammoo carqii itti uwwifame qilleensi irraa babbaqasee gam tokkoon siidaa kana saaxiluu isaatiin akka kana booda dhoksuun hin danda’amne hubatanii eebbisuu murteessan. Hundumaafuu pirezidantii yuniversitichaa Dr. Taddesee Qana’aa, qabsoo gooteef galanni kee bilisummaa dha jennaan. Oromoon nama kana jabeeffachuu qabdi.
You already have a statue in each one of our hearts and for generations to come. Heroes never die.
We will get to the promise land and fulfill your aspirations for your people.
When you live and die for your people, your people make your legacy eternal.
AGM: Oduu Gammachiisaa – Siidan A/Haacaluu Hundeessaa U/Amboo Ijaarsisaa Ture Xummuramee Ebbifame
Related


text:
Haleellaalee gosatti qiyaafatanii geggeessamaa jiran jedhan mormuudhaan halellaan sab-lammiitti qiyaafate geggeessamu haa dhaabatu, Heerri mootummaa haa kabajamu dhaadannoolee jedhanii fi ka biroo dhageessisaa turan.
Itti-aanaa prezidaantiin bulchiinsa naannoo Tigiraay Dr. Dabra-tsiyoon G/Mikaa’el hiriiricha irratti haasawa dhageessisaniin, sagalee uummataa dhageessisuu hanqachuun gatii jabaa nama baasisa jechuu isaanii gabaafamee jira.
Hoggana uummata bulchuu hin dandeenye hoggana jijjiramaa jedhaa hoggana seeraanakkasumas nagaan biyya bulchaa ture immoo farra jijjiramaa jedhuun taargaa itti maxxansan jedhan Dr. Dabra Tsiyoon.Kanas iddootti deebisuuf qabsaa’uun barbaachisaa akka ta’e dubbatanii uummanni Tigraay eenyuun caalaatti gatii kan baase ta’uus waan silaa argachuu malee iyyu hin gaafanne jedhan.
Biyya keessattis ta’e naannoo daangaa irratti maddi rakkoo jiru tokko jedhamaa kan jiru yoo ta’u deemsii maraannaa akkasii yaada hundumaa miidhu waan ta’eef jecha uummata walitti buusaa aangoo isaanii mijeeffachuu kanneen yaalan seeraan akka gaafatamaniif kanneen nagaa fi misooma fedhan martii seera qabsisuu qabu jechuun itti aanaa prezidaantiin bulchiinsa nannoo Tiraay dubbachuu isaanii Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee irraa gabaasee jira.


text:
Biyyiti Afrikaa gama jidduu, CAR (Central Africa Republic) tun biyya yoo hedduu siyaasaa miilaa lafaa fuudhe,ta namii Kiristaanaa fi Musliima jedhee irratti wal hadhu.
Lolii kun gamuma gamaan farqachaa deemuutti jira.Itti gaafatamaan guddaan Tokkummaa Mootummootaa, Baankii Moon nagaa biyya tanaa humna waraanaatiin eeguuf,loltuu humna qabdu 12,000 itti erguu fedha.
Hujiin waraana kanaa akka Baankii Moon jedhetti tokko, nama nagaa waranaa jidduu baasuu,mootummaa humna jabeessuu,warrra nama hadhu irraa qawwee hiikuu fi akka namii gargaarsa argatu tolchuu fa.
Rakkoon tun akka Baankii Moonitti rakkoo fala jabaafi ariifataa argachu malte.“ Jeequsmii mare mare dhufee haaloo wal fuusisu kun, ariifatee dhaabachuu male. Tokkummaan Mootummootaa akka CAR rakkoo akka malee hamtuu keessaa baatee ufi dandeetu fedha”
CAR, amma waraana Waldaa Afrikaa 6,000-tti ka Faransaa 2,000-tti dabalmaee eeguutti jira.Waldaan Awurooppaalleen waraanaa 1,000 ergaa jedhee waadaa gale.
Biyyitii tun akka lakkoosa bara 2012 bahetti ummatii isi haga miliyoona shanitti dhiyaataa,teessoon isii Bangui, Afrikaa gama jidduutiin qubatti.
Biyya tana durii Faransaayitti bitaa bahee bara 1960 bilisoomtee afaan isiilleen Faransaayii fi Sangoo.Bara 2003 jalqabdee haga 2013tti mootummaa sadii argite. Perzdaantiin ammaa Samba –Panzati.
Afrikaan haga ammaatti dubartii sadiitti perzdaantii itti tahe.Ta CAR ta ammaa Joyce Baandaati ta Laaybeeriyaa Ellen Johanson, ta Malawi ammoo Joyece Baandaati.Jari sadeenu bara biyyiti isaanii rakkoo hamtuu keessa buute bulchaa tahe.


text:
Biyyaarraa: Ummata keenna #Baalee kan Ajjeese raayyaa ittisa biyyaa Osoo hin taanee Poolisii Oromiyaa tanniini jedhamaa jira Akka gabaasni na gaayeetti
Via: Awel Mohammed
#Breaking_News
#Alert
Ummani Baalee irraa Reenfa Qabatee Itti Gaafatamtootta Adaama jiran bira akka fidan beekkamme.
Ummani keenya Godina Baalee Aana Gololcha Ilmaan Oromoo Diinan Ajeefamani Reenfa isaani 5 Qabachuudhan Guyyaa hardhaa Itti Gaafatamtootta Mootummaa kora Caffee Oromiyaa Adaamat ta’aa jiran Bira Reenfa qabatanii akka dhufaniif amma Galama Abba Gadaa Akka jiran Gabaasni nu dhaqabaaru ni Addeessa.
Hawaasni Reenfa fuudhe yeroo deemuf jedhu Raayyan Ittissa biyya dura dhaabbana guddaa taasissa Kan ture tahus Qabsoo Qeerroon taasiseen akka dabarsani beekkameera.
Madoon Namnii 10 Hospital Gindhiir keessatti ammas woldhaanamaaru.
Dhimma kana irraa Miidiyaalen hedduun caldhisaniiru, Qaamon Mootummaas deebi hin kenine, Wanta deemu hordofaa kan isiniif gabaafnu taha .
#RDH Fuulbana 29 2011
Dhimma Keennaaf Dubbachuu Qabna
Lammiilee keenya kan Godina Baalee Aanaa Gololchatti 08/10/2018 rasaasan raayyaa ittisa biyyaatiin du’aniif baay’ee gaddina garuu gaddi keenya kun hamma yoomiti laata uuufff yaa rabbi


text:
Miseensi mana-maree murtii-seeraa yokaan Seneetariin Yunaayitid Isteets – Joon Mikkeen, kaanseriin sammuu isaanii keessatti argamuu Hospitalli Kilinikii Maayoo, ka magaalaa Fiiniks keessaa kaleessa beeksisee jira.
Kan umuriin isaanii waggaa saddeettamaa – Seneetarri Arizoonaa kun, torban dabre keessa, ititaa dhiigaa seniti-meetira shan tahu, kan ija isaanii gama bitaa duubatti argame basisuuf yeroo wal’aansa baqaqsanii hodhuuf hospitaalicha seenanitti kaanseriin sammuu lubbuu galaafatu mataa isaanii keessatti argame – jedhama.
Qorannaan geggeessame akka agarsiisutti, tumeriin yokaan xannachi keessatti sun ititaa dhiigaa ija isaanii duubaa baasame sanatti hidhata qaba.
Ka goota waraana Veetinaam turanii fi seneetii Yunaayitid Isteets keessa waggoota soddomaaf tajaajilan – Joon Mikkeenii fi maatiin isaanii, mala wal’aansaa ka biraa – kan Kiimoo-traappii fi qaanqee fudhachuutti yaadaa jiru – jedhama.


text:
Ibsa Bara Haaraa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa Kenname. #Oromo January 1, 2015Posted by OromianEconomist in Africa, Because I am Oromo, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Qeerroo.
Tags: Africa, African Studies, Development and Change, Economic and Social Freedom, National Self Determination, Oromiyaa, Oromo, Oromo culture, Oromo people, Oromummaa, Qeerroo
trackback
Amajjii 1, 2015
Uummata Oromoo hundi baga nagana bara haraawaa Amajjiin 1, 2015 fi guyyaa WBOn isin gahe. Barri 2015 Sabni Oromoo bara cunqursaan jaarraa olii keessaa hiikamee Oromiyaa keessa nagaa, tasgabbii fi jaalanaan abbumaan jiraatu akka nuu ta’u hawwii fi dhugoomsa kaayyoo kanaaf ciccoominaan qabsaawuu qabnuu isinii dabarsina.
Bara 2014 darbe keessatti uumati Oromoo baadiyyaa irraa hamma magaalaatti dararaa sirna bulchiinsa EPRDF Wayyaanee jalatti argaa bahe dha. Qabeenya saamamuu irra darbee hidhaa,ajjeechaa fi biyyaa arihamuu dhittaa mirga namaa haalaan hammaataa keessa darbe. Haalli gabrummaa dhufaa darbaa daran hammaachuu irraan dargaggooti Oromoo(Qeerroon) cunqursaa kana darbaa baadhachuun nu gahe jechuun fincila diddaa gabrummaaf (FDG)Oromiyaa guutuu keessatti qabsiisuun mirga uumata keenyaa yeroo falmataa turre dha. Haala kanaan gaaga’ami lubbuu dhabamuu fi hidhaan uumata Oromoo addattis dargaggoota Oromoo irraan gahe kan yeroo kamuu caalaa hammaataa ture. Falmii mirga Oromoo fi dhumaatii uumata Oromoo irraanis lammiileen Oromoo biyyoota ambaa jiraatan tokkummaan dhaabbatanii mirga sabaa falmuu irratti eenyummaa fi jalaala biyyaaf qaban muldhisanii jiru. Haalli tokkummaa Oromoo waliigala bara 2014 keessatti muldhate jabinaan itti fufuun waggaan itti deemnu 2015 keessa kan kaayyoo saba Oromoo injifatnoon golboobu akka ta’u hogganni Qeerroo bilisummaa Oromoo gadi jabeessee dhaammata.
- Guyyaa seena qabeessa guyyaa WBO Amajjii tokko bara 2015 sababeeffachuun hojii qindeesitooti Qeerroo bilisummaa Oromoo Oromiyaa bakka maraa walitti dhufuun walitti dhufuun haala qabsoo bilisummaa Oromoo sochii warraaqsa FDG Qeerroo bilisummaa Oromoon durfamuu, haala Siyaasaa Impaayerri Itoophiyaa keessatti kuftee jirtuu, gochaa hammeenya mootummaan abba irree Wayyaaneen EPRDF itti fufinsaan uummata Oromoo irratti gaggeessa jiruu, olola maqaa filannoo dimookiraasii sobaan oofaa jiru, haalaa Master planii Finfinnee fi waligalatti haala uummatni Oromoo fi lammiileen cunqurfamoo biyyatti keessa jiran irratti hundaa’uun marii bal’aa gaggeessuun uummata Oromoo hundaa fi lammiilee cunqurfamoo biyyattii hundaaf ibsa gabaaba armaan gadii dabarsee jira!!
- Amajjiin tokko guyyaa WBO, guyyaa warannii Oromoo mirga uummata Oromoo kabachiisuuf bara baraan wareegama qaalii kanfaluun Oromiyaan har’a arginu kunii fiuummatni Oromoo har’a jiraatnu kun akka jiraannu waraana uummata Oromoo irraa ijaaramee fiuummatichi bilisummaa isaa fi birmadummaan isaa kabajamee fi mirgi abbaa biyyummaa isaaeegamee fi Oromoon qabeenyaa isaa fi uummata isaa fi biyya isaa irratti aangoo siyaasaa qabateeakka ofiin of bulchuuf waraana wareegama qaalii fi bu’aa ba’ii qabsoo keessa darbuun as ga’eewaan ta’eef nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo WBOf kabajaa fi jaalala guddaa qabna.Uummatni Oromoo hundi waraana kana akka qaroo ija isaatti akka ilaallatuu fi tumsa gamahundaan godhamuun akka cina dhaabbatu waamicha dabarsina. Amajjiin tokko guyyaan WBObarri 2015 guttummaa Oromiyaa fi biyyoota Oromoon jiru hundatti sirnaan akka kabajamuudhaamsa dabarsaa, addatti Qeerroon bilisummaa Oromoo guyyaa kana bifa adda ta’een lafacaasaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo jiru hundatti kabajuuf qophii dursaa xummuruu keenya nihubachiifna.
- Mootummaan abbaa irree EPRDF gochaa hammeenyaa uumata Oromoo Oromiyaa irraa kaasuu fiballeessuu imaamata godhatee jiruu fi olola dharaa uumata Oromoo irratti gaggeessa jiruufseeratti dhiyaachuu qaba. Dhiitaa mirga dhala namaa fi ukkamsaa mirga dimookiraasiimootummaan abbaa irree gaggeessa jiruuf mootummootni gamtooman, dhaabbileen mirga dhalanamummaa addunyaa, fi uummatni Oromoo gama hundaan mootumman yakkamaanWayyaanee himatamee mana murtii idil addunyaa ICC ‘tti dhiyaachuun yakka duguginsa sanyiigaggeessa jiruuf akka itti gaafatamu jabeessinee gaafatna!! Kana irratti irra guddaan hayyoonniOromoo alaa fi biyya keessa jirtan tokkummaan irratti akka qabsooftan abdii isin irratti gatna.
- Biyyaa fi dachii Itiyopiyaa dimookiraasiin hin jirretti maqaa Filannoo jedhuun mootummaan Wayyaanee olola deemsisaa jiru ni balaaleffanna. Filatnoon dharaa baroota 23 deemaa jiru umriiWayyaanee dheeressuuf kan deemu malee diimokiraasii dhugaa kan muldhisu akka hin taanebeekama. Kanaafuu filmaati ammaa kunis lammiilee cunqurfamoo biyyattii fi uummata Oromoohunda kan hin ilaallannee ta’uu hubachiisuun uummatni Oromoo cufti dimookiraasii dhugaa, kanmirgi ilma namaa fi mirgootni dimookiraasii keessatti kabajamanii fi bilisummaan uummataOromoo kan itti mirkanaa’uu fiduuf Warraaqsi FDG haalaan jabaatee kan itti fufuu ta’uu nihubachiifna!!
- Dhaabbileen mormitoota biyyatti maqaa uummata Oromoon ijaaramtanii diraama dimookiraasiikijibaa Wayyaanee keessatti hiriirtanii jirtan, maqaaf malee mirga kan hin qabne, miseensabilisaan ijaarrachuu kan hin dandeenye, uummata Oromoo bilisaan ijaaruu fi sochoosuu haalaahin dandeenyee fi bakka barbaadanitt wajjiraalee banachuun socho’uu kan hin dandeenyee ,taatanii utuu jirtanii, Dimookiraasiin jira filmaatatti seenee Wayyaanee waliin morkii goonajechuun sochii bu’aa hin qabnee fi jijjirama fiduu hin dandeenye keessatti waan argamtaniifyeroon gara sochii Warraaqsa FDG ‘tti makamuun akka mirga Oromoo dhugaaf falmitanwaamicha lammummaa isinii dabarsina.
- Goototni Qeerroon (dargaggootni Oromoo) bara darbee jalqaba baatii Ebla 2014 irraa eegaluungaaffii mirga abbaa biyyummaa fi dimookiraasii karaa nagaa bifa qindaa’een mootummaa abbaairree Wayyaanee gaafachuun FDG irratti kaasuun sagaleen uummata Oromoo hanga sadarkaa idil-addunyaatti dhaga’amuu danda’ee jira, gaaffii karaa nagaa fi dimookiraasii dhiyeeffanneefdeebii ajjeechaa fi hidhaa Oromoo irratti raawwachuu EPRDF/TPLF fudhateen ija mootummataaddunyaa duratti yakkamaa ta’uun isaa hubatamee jira. Sochiin FDG bifa garaagaraan jabaachuunhanga guyyaa har’atti itti fufinsaa fi qindoomina haala qabuun jabaatee itti fufaa jira. UummatniOromoo bakka jirtan hundaa warraqsa kana cina akka dhaabbattan waamichaa keenya dabarsina!!
- Hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoo yeroo kamiinuu olitti qabsoo bilisummaa Oromoo galiiisaan ga’uuf sochii warraqsa FDG qindeessuu, uummata Oromoo sadarkaa garaagara keessa jiruuijaaruun jabeessuu, garaagarummaan ilaalchaan akka wal hin qoodnee fi tokkummaa UummataOromoo jabeessuun ,mootummaa abbaa irree Wayyaaneetti xummura gochuuf kutannoo fimurannoodhaan qabsoo warraqsaa biyyooleessaa (national revolution) gaggeessuuf qophii ta’uuni hubachiifna.
- Walii galatti Oromiyaa irratti Oromoon ofiin of bulchuuf furmaatni guddaan jiru FDG jabeessuufi Uummani Oromoo bakka hundatti gaaffii mirga hiree murteeffannaa jabeessuun sagaleetokkoon harka wal qabatnee yeroon gamtaan warraaqa biyyalessaa FDG keessatti hiriiruuntokkummaan qabsoofnu amma jechuun uummata Oromoo waliigalaaf dhaamsa dabarfatna.
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Injifannoon Uumata Oromoof!
Bara Milkii
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajjii 1,2015 Oromiyaa
Comments»
No comments yet — be the first.
Leave a Reply Cancel reply
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Edi Mubarak jecha jiru Qeerroon Harargee 💪💪💪
Oromummaa & sabboonummaa!
Shirri Wayyaaneen dhalattoota sablammii biroo tokko tokko fayyadamtee Jimmaan gooluuf qindeeffatte tumsa Qeerroo Jimmaa fi Polisa Oromiyaatiin fashalee jira. Hanga ammaatti namoonni ergama kana fudhatanii goolii uumaa turan jedhaman182 toyannoo polisii jala oolaniiru. Qeerroo fi Polisni Oromiyaa bakka hundattuu bifa kanaan qindoomnaan shira Oromiyaa irratti xaxamaa jiru kana salphaatti toyatu. Gabaasaan achirraa dhufe akka armaan gadiiti.
===============
“Guyyaa kaleessaa sablammoota biroo Oromoo irratti kakaasuuf shirri shirame maseeneera. Kanneen shira walitti bu’iinsa Oromoo waliin uumuuf qindeessan keessaa:
Abdalla murshid fi mesfin aringo (qindeessa dha jarri kun ergama adda qabu)
Galaye ashawa delala
Elias fikadu
Tilahun getachew
Fasiga getachew
Mokonin shawer bet
Markis mana buna sameen omo
Golorofi ilmaan ishee,
Abrahamifi nama biftisa hinbeekamne tigree ta’anifi wolii gala(182) ta’an to’anna jala oolani jiru,
Warra shira kana keessaa harka qabuu fi yeroof miliqanii barbaadamaa jiran keessaa:
1. Alamayyoo Ayyalee
2. Masfin Orongoo
3. Gollooroo
4. Xigaabuu Ciimoo faa dha.
Ijoolleen keenya shira kana fashalsiisuu keessatti miidhaman:
Yohanis
Beqele
Tsegaye
Andinet
baayetu jiru…..
Akka odeeffannoon jiru ibsutti dhalatoota sablammii Daawroo konkolaataa lama biyya irraa fe’anii magaala Jimmaa galchaniiru jedhama. Kanaafuu ammas qindoominni Qeerroo keenyaa fi Polisa Oromiyaa jabaatee itti fufuun haleellaa abdii kutannaa Wayyaanee kana fashalsuu qabna. Qeerroon keenya warra rakkoon deemu kana qabee polisatti kennuu malee tarkaanfii humnaa akka irratti hin fudhanne wal gorsina. Polisni ammoo jara kana erga toyatee booda eenyu akka jara ergee fi maaliin akka gowwoomfaman qoratee ummataaf akka gabaasu eegama.”
Via:Yaya Beshir


text:
Mana hidhaa Maakalaawwii keessa kan jiran hogganni Kongreesii Federaalawaa Oromoo fi kanneen biroon haala hidhaa keessatti itti qabamanii jiran mormuuf jecha guyyaa shaniif nyata lagatanii jiran.Sababaa nyaata dhaabuu kanaaf kanneen miidhaman wal’ansaaf geeffamuun ibsamee jira.
Itti anaa dura ta’an KFO Obbo Mulaatuu Gammachuu Raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsanti nyaata kanneen lagatan saddeettamii tokko ta’u isaanii fi kanneen gara yaalaatti geessaman soddomii tokko ta’u ibsan. Maatiin akka naa ibsanti jedhu Obbo Mulaatuun Obbo Baqqalaa Garbaa dhukkubsatee jira.Maatiin isaa Dilbata kaleessaa daqiiqaa shaniif kan arguu danda’an yoo ta’u har’a garu yeroo dhaqan arguu hin dandeeye jedhu.
Gama kaaniin Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Haaylee Maariyaam Dassaaleeny torbanneen hanga tokko dura paarlaamaa biyya isaaniif akka ibsanti rakkoo Oromiyaa keessatti dhalateef ittiin ka’uumsi dhabamuu bulchiinsa gaarii ta’u dubbachuun kanaafis mootummaan itti gaafatama isaa akka fudhatu kan beeksiisan ta’uus fallaa Sanaa yeroo ammaa Oromiyaa keessatti haala ammaan dura mul’atee hin beekneen hedduminaan hidhuu fi eessa butee dhabamsisuun akka hammaate ibsamee jira


text:
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa Adoolessa 2015 keessa sadarkaa idil-addunyaatti badhaasa gaarummaafi hooggansa gaarii argateera
Torbaan darbe Baankiin Biyyoolessa Itoophiyaa hooggantoota Bankii Hojii Gamtaa Oromiyaa ijoo hujii irraa ari’uun niyaadatama. Ari’amuu isaanii hordofee, boordiin haarofni uumamuun isaas labsameera.
Akka ibsa bayeetti namoonni ari’aman dura taa’aa boordii baankichaa Dr. Abarraa Dheeressaa, Itti-aanaa boordii ob.Taaddasaa Masqalaa, prezidaantii baankichaa ob. Wondimaaganyehu Nagaraa fi itti aantota isaanii ob. Tolosaa Bayyanaafi ob. Abbabaa Xilahuun dha. Akkasumas daayireektara tajaajila baankii biyya alaa kan ta’an ob. Baantaayyehu Kabbadaa kanniin ari’aman keessa isa tokko.
Hoogganni kuni guutuun maaliif altokkoon ari’ame? Gaafii madda wolaba ta’e irraa hanaga ammaatti deebii hinarganneedha. Dhimmi sharafaafi daldala biyya alaa ari’amuu hoogganoota Baankii Hojii Gamtaa Oromiyaatiif waan Baankiin Biyyoolessa Itoophiyaa akka sababaatti dhiyeesseedha. Sharafaafi daldalli biyya alaa dhimoota baankiin kamuu irratti hojjatuudha. Achi biratti maaltu akka bade ykn hir’ate Baankiin Biyyoolessa Itoophiyaa hinibsine. Maaliif akka ibsuus hinfeene wanti beekame hinjiru. Baankiin Biyyoolessa Itoophiyaa tankaarfii kana fudhachuuf seerri biyyattii isaaf ni hayyamaa inni jedhus gaafii nama hedduuti. Kanas ta’ee san gama miidiyaalee hawasaatiin yaanni garagaraa laatamaa jira. Hedduun namaa jechutti kan jiran kufaatii hooggana Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaatiif sababni guddaan guddinaafi milkii baankichaafi hoogganni kuni galmeessiseedha. Baankiin kuni yeroo gabaabaa keessatti akkas saffisaan guddachuufi injifannoo gurguddaa galmeessisuun isaa mootujmmaa hingammachiisne yaanni jedhu dhageettii argataa kan dhufe fakkaata.
Sababa arii’amuu isanii ibsuuf hoogganoota bankichaa kanniin ari’aman keessaas namni hanga ammaatti dhimma kana irratti ibsa laate tokko hinjiru. Yeroo Baankiin Biyyoolessa Itoophiyaa hujii irraa ari’amuu hooogganoota kanaa ibsutti, hoogganni baakii gurguddoon sadi biyya keessa hinturre. Hujiidhaaf biyyaan ala turuu isaati kan himame.
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa erga dhaabatee umrii woggaa 10 keessatti injifannoo gurgudada galmeessiseera. Baankichi baankota dhuunfaa Itoophiyaa 16 keeessaa Daasheniifi Awaashitti aanee bu’aa gabeessummaadhaan yeroo dhihoo asi sadarkaa 3ffaa irra jira. Baankichi dimshaashatti (gibiraa keessaa osoo hinbayin) bara 2014 keessa faaydaa qarshii miliyoona 602 galmeessisuun isaa gabaafameera. Kallattii baankichi faaydaa guddaa ittiin argamsiise keessaa inni tokko damee tajaajila baankii biyya alaati. Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa Adoolessa 2015 keessa sadarkaa idil-addunyaatti badhaasa gaarummaafi hooggansa gaarii argateera.
Hoogantoonni baankii namoota sadarkaa biyyaatti maqaafi seenaa guddaa qabaniidha. Dr. Abarraa Dheeressaa, dura taa’aan boordii, itti aanaa minisitera qonna Itoophiyaa ture. Nama sadarkaa addunyaatti dhaabbilee addaddaa hoogganeefi qorannoo addaddaa geggeessaa tureedha. Kitaabaafi barruulee qorannoo 40 oli nama barreesseedha, Dr. Abarraa Dheeressaa. Ob.Taaddasaa Masqalaa ammo Gamtaa Qoteebultoota Buna Oromomiyaa 1999 kaasee nama hoogganeefi gamtaan kuni sadarkaa addunttatiis osoo hinhafin akka beekamuuf adda durummaadhaan nama hojjateedha.
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa bara 2005, woggaa 10 dura, kaapitaala qarshii miliyoona 112’n hojii eegale. Xiyyeeffannaan isaa irra jireessatti damee qonnaaf deeggarsaafi liqii maallaqaa laatuudha. Irra jireessatti baankii kana kan hundeessan gamtaalee qoteebultoota garagaraati. Akaakuu isaatiin Baankiin kuni Itoophiyaa keessatti isa jalqabaati.
Baankiin Biyyoolessa Itoophiyaa boordii Bankii Hojii Gamtaa Oromiyaa haarawaan bakka buuse
Baankiin Hojii Gamtaa Oromiyaa Adoolessa 2015 keessa sadarkaa idil-addunyaatti badhaasa gaarummaafi hooggansa gaarii argateera


text:
Onkololeessa 14, 2017
Abbaa Urjii tiin:
Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa baroota hedduuf munyuuqqachaa baatullee arra bakka if duuba hin deebinee fii sadarkaa abdachiisaarra geeysee jirti. Irreeysii torbaan lama dura Hora Arsadeetti gaggeeyfame haala kan firaa fii diinaa fiis ifa godhee jira. Ayyaanni ummanni miliyoona shanii olitti shalagaman irratti arkaman milkiin xumuramuun, qabsaawotaa fii sab-boonota bira dabree warra diinaaf meeshaa tahaa jiranillee, gammaachuu fii naasuun onnee raase. Wayyaanee, tan ummatoota biyyaa maraaf tuuta jaartee, maqaa Feedraalaa tiin kormaa irratti tattee, qabeenya biyyaa xuuxaa jirtu, haala kanarraa waan itti dhagayame tilmaamuun nama hin dhibu.
Fincilli Sadaasa 12, bara 2015, Gincitti jalqabe waggaa lamaaf itti fufee yoona gayuun waan mataa Wayyaanee keessa hin turini. Gatiinsa Irreessa bara dabrerratti gooteen kan itti aanu ni kolaafamaan fedhii isii ti ture. Haala kanaaf, kumaatama mana hidhaatti guurtee “አይደገምም” yaroo jattuuniis hawwiin isii fiixa ni bahaa abdattee ti. Hawwii kanaas akka fiixa baasaniif basaasotaa fii dabballoonni leenjifachaa baate, horiin irratti dhangalafte, himanaa oli.
Karoora olii tiin fedhiin isii fiixa bahuu hanqannaan shira lammii waliin fixuu fii shorokeessuutti bobbaate. Bobbaa kanaaf, Aaw-wadaayii fii Hargeeysatti lubbuu Soomaalootaa galaafattee, Oromotatti quba laattee, shiftoota akka isii tiin ilmaan Oromoo kanneen lafa ummata Soomaalee keessa jiran xiqqaa fii guddaa gatutti seente. San isii hanqatee, kumaatama qe’ee alagaa tii fii lafuma abbaa isaanii (Jijjiga)-rraa buqaafte. Yaroo kana gootu, ummanni Oromoo tiis Soomaalota irratti haala fakkaataa ni fudhataa murteeyfattee ti. Garuu, lammiin, Wayyaaneen kana hunda godhuun, qabsoo bilisummaa isaanii irraa ija libsachiisuu fii bulchiinsa umrii isii dheereeyfachuuf tahuu waan hubataniif, Soomaalota isaan keessa jiran, ifirraa odoo hin taane, isiirraa eegutti seenan.
Haala Wayyaanee kan gochoota shiroota armaa olii tii fii kanneen biraa tiin sukukkulooyte keessatti Irreessi qophaawe, irree ummata Oromiyaa, tokkummaa isaanii, fii hunda caalaa, murannoo qabsoo bilisummaa tiif qaban yoomiyyuu daran hangaase. Hanga’iinsi kuniis, ummata bira dabree, meeshaalee isiin ummata Oromiyaa tiin ugguruu fii bulchuuf tolfatte, OBN fii OPDO keessaan dhawwaaquu jalqabe. Kuni waan tasa godhamee odoo hin taane waan itti karoorfame. Qophii Irreessaaf godhamaa ture hanqisuuf, gufachiisuu fii booreeysuu Wayyaaneen ijibbaata hin godhin hin qabdu. Lakkuma hawwiin fincila ummataa dhaabuu fii qophii Irreessaa hanqisuu dhabuu dhugaa itti tahaa dhufeen, karoora biraa baafachuu dirqamte. Karoorri kuniis, anaannata ummataa meeshaalee isii keessaan lallabsuu jalqabuu dha. Mala kanaa fiis ORTO (Oromia Radio and Television Organization) ykns TV-Oromiyaatti kan beekkame, kan ummanni “TV-Boqqolloo” baasaniifiif maqaa haaraya OBN (Oromiya Bloggers Network) moggaasuu fii hoogganoota OPDO, garii, warra lammiif anaannatan gootee as baasuun, qabsoo ummataa boojihuuf tattaafachuu dha.
Meeshaan lameen olitti ibsaman, warra Wayyaaneen dantaa isii tiiyfachuuf, baroota dheeraa dura tolfatte. Baroota dila aangorra jirtu kanaas, yaroo feete ummatatti “jaas” jachaanii, yaroo biraa ammoo irraa qabaa as geeyse. Arraas, haluma san itti fufuun, hoogganoota OPDO warra OBN-iin dabaaltee, dinqarratti baaftee, dhibdee ummataa akka dhageeyfatan godhaa jirti. Jarri OPDO kanneen haala kanaaf leenjifamaa bahan, warri dantaa ummataa fiixa baasurra TV-rratti bahanii mul’achuun itti fardii, akka waan biyya alaa tii dhufaniitti, miidhaa baroota 26–af Wayyaanee waliin ummata mudan jiran dhageeyfachaa, bakka barbaachisetti gadadoo isaanii bowwaasaa jiru.
Wayyaaneen gama tokkoon san godhaa, karaa kaaniin, Abdii Illee bira dabratee warra akka isaa kanneen ummatoota Oromiyaa waliin daangaa qaban irratti muudde, bitaa fii mirgaan, Kaabaa fii Kibbaan, hidhachiisaa, ummaata Oromiyaa gachisiisuu fii daangotarraa buqqaasuuf shftoota irratti gurmeeysaa jirti. Warri OPDO kan kana hunda beekan, ijaan arkan, gurraan dhagayn, hujiin fardeeyfatanii jiran waanuma itti ajajaman tan ummata hujii dhoorkanii walgayiif yaamanii rakkoo isaanii himachiisuu fii anaannatoo if fakkeeysu. Wanni godhaa jiran kuni, gadadoo ummataatti qoosuu dha. Haalli isaanii akka haala adurree miidhama hantuutaa tiif mararfattuu ti. Ummanni Oromiyaa warra ilmaan irraa ajjeesaa taaziyaa waliin taa’anii fii dinqarratti bahanii gadadoo isaa irraa dhageeyfatan takkaa hin dhabne. Kanneen miidhama isaa dhawwaqanii fiis itti qaalawanii hin beekan. Kan dhabe, warra sirna gabrummaa Wayyaanee jalaa isa baasu qofa.
Duuba, arra, kaa’iimman isaa, qeeyroon, diina hidhannoo caanceeyfate, kan waan naasuun taate hin beeyne dura harka qullaa dhaabbatanii injifannoo injifannoorratti galmeeysaa jiru. Haala kana keessatti, ummanni akka duritti sobamuun irra hin jiru. Gara laafina isaa irra aanee, shoora deemaa jiru sirritti xiinxaluu qaba. Qabsoon hadhooytuun gaggeeysaa jiruu bilisummaa isaa gonfachuu biraan geeysee jirti. Kanaa tu Wayyaanee waan qabattuu fii dhiiftu wallaalchisee, OPDO sab-boonaa fakkeeysuu dirqe. Haalli kuni as qofatti kan dhaabbatuu miti. Lakkuma hudhaan itti jabaatuun Wayyaaneen maloota hedduun as bahuun isii waan hin oole. Maloota kana keeysa tokko warroota baroota hedduuf ifaa fii dhooysatti “Maalo nu galchaa!” jachaa, kadhachaa jiranii fii Faranjootatti dirmachuu iyyachuu dha. Ayyaan-laalltoonni haala kanaaf biyyoota alaa keessatti wal haqaaranii, libaanata “yoomuma qunnamamnaa?” arfachaa jiran heddu.
Haallan armaa oli gufuulee xumura qabsoo bilisummaa dura tarrifamuuf jiraatan keessaa jibiri. Ummanni kana hubachuun, akka ammaan duraatti, hiree isaa namoota ykn garoota harka kaayuun dogoggora lamadaa keessa seenuu irraa if eeguun barbaachisaa dha. Tumsa abbaa fedherraa dhuftuuf fudhachaa, qabsoo isaa boojihama irraa tiiyfachaa, murtii hiree isaa murteeyfachuu, hamma maayyiitti, itti fufuu qaba.
Oromiyaan ni bilisoomti!
abbaaurjii@gmail.com


text:
Saamicha loltoonni Eeltiraa ummata Tigraay irraan gahaa jiran ilaalaa.
Osoo waa tokko hin dhiisin qabeenya ummataa bifa kanaan saamaa jiru. TPLF diina ummata Oromooti. Garuu ummani qulqulluun gaafa mootummaa biyya biraatiin saamamu nama aarsa.
Osoo waa tokko hin dhiisin qabeenya ummataa bifa kanaan saamaa jiru. TPLF diina ummata Oromooti. Garuu ummani qulqulluun gaafa mootummaa biyya biraatiin saamamu nama aarsa.
Waraanni Eertiraa Itoophiyaa naannoo Tigraay keessaa ba’uu fedha akka hin qabne beeksise
AMAJJII 30/2021. Mootummaan Eertiraa dantaa mataa isaaf lola mootummaan bilxiginnaa lammiilee isaa biyya Tigraay irratti godhe irratti kallattii hirmaachuun dhiibbaa garaagaraa uumaamaa turuu haalaa turaniyyuu ragaa argameen qabatamaan ta’uun barameeraa.
Mootummaan Eertiraa lola Tigraay irratti loltoota Birgeedii 40 akka hirmaachise kan himamu yeroo ammaa waltajjii dhoksaa gara kaaba Tigraay irratti godhataniin mootummaan bilxiginnaa Itoophiyaa humna isaa %80 ol waan dhumeef itti gadhiisnee yoo baane TPLF bayyanachuu dandessi, kanaaf humna dadhabaa bilxiginnaa kana cina dhaabanna jechuun addeessiteetti.
Mootummaan Ameerikaa mootummaa Itoophiyaan loltootni Eertiraa dafanii akka Tigraay keessaa ba’an gaafatus Eertiraan itti qoosteetti. Haala kanaan yeroo ammaa loltootni Eertiraa gara kaaba Tigraay itti walitti qabamuun akka taa’aa jiran barameera
Lola Tigraay keessatti ajajoota waraana olaanoo hedduu du’aan dhabde Shaabiyaan garuu waan kan dhoksuuf dhukkubaan Du’anii maqaa koronaan du’uu isaanii labsaa jirti.
Haala kanaanis torbe kana Generaala Girmaayee Gabire Yasuus jedhamu akka du’e ibsitee jirti. Duuti jeneraalota Eertiraa gar-malee himaamaa jiru kun uummata biyyichaa yaaddessaa jira.Ji’a tokko qofa keessatti jeneraalota Eertiraa 10 ol du’uu TVn biyyichaa gabaaseera.
Mootummaan Itoophiyaa ammoo hanga yoonaatti du’a jeneraalota isaa hin ibsin jira.
Waan nama dinqisiisuudha!. nafxanyummaan hundee gadi fageeffachuu kajeelaa jira. mootummaan abbaa irree nafxanyaa karoora isaa galmaan gahachuuf iddoo gara garaatti hojii fokkisaa eegale itti fufeera. guyyaa har’aa godina baalee ona dallo mannaatti uummata keenya jiraattota naannichaa hordoftoota amantaa muslimaa maqaa isin Alshabaabi jedhuun jumlaan hidhatti guuree jira!. sanaan boodas miidiyaalee gara garaatiin alshabaab toohadhe jechuun geeraraas jira. uummata nagahaan qa’ee ofii irratti bobba’ee galu kan badii tokko hin raawwatin sababa inni muslimaa fi oromoo ta’eef qofa maqaa uummanni keenya ittiin hin beekamne itti moggaasuun dararaa jiru!!.
Uummata oromoo dammaqaa!! .
Oromia Qeerroo Media
Related


text:
Check Also
Waraana calqaba isaa malee xumurrii fi ittibahinsi isaa hin beekamne – Oromoon maal godhuu qaba?
Berhanu Hundee Waraanni amma garee seeraa fi heeraa ala mootummaa Federaalaa ofiin jedhu fi mootummaa …
2 comments
-
Afuuftuu! Tigireetu si bitee si odeesisa. Harcaatuu hambaa Tigiree jelaa ba’iitii waa’ee hooggana ABO haasa’i. hangasitti kan si hubatu hin jiru.Odilee haasaan beeka jettee waan hin beekne xibaarte. Deemii HOOGGANA Irraa dirqamicha fuudhii uummata oromoo bilisoomsi.
Wasilaatta.
-
maaluma haasawa namtichi,?nuti jaa,inni ykn isaan eenyu? komiif dhufe moo hujiifi?


text:
Hidhamtoonni Oromoo gara dirree waraanaatti dirqiin bobbaafamaa jiraachuu
Dargaggoonnii fi hidhamtoonni Oromoo manneen hidhaa kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti argaman keessatti hidhamanii gidirfamaa turan, mana hidhaa keessaa baafamuun, dirqamsiifamuun, gara dirree waraanaa, waraana Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa fi humna Mootummaa Naannoo Tigiraay gidduutti geggeeffamaa jiruutti geeffamuun duulaaf hiriirfamuuf qopheeffamaa jiraachuu.
Milishoonni kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessaa bobbaafamuun gara dirree waraanaa humnoota Koloneeffattoota Impaayera Itoophiyaa gidduutti geggeeffamaa jiruutti bobbaafaman, kanneen dhibbaan lakkaa'aman, waraana sana lakkisuun gara Oromiyaatti deebi'an.
Haata'u malee, milishoonni duraanuu dirqamaan duulaaf bobbaafamnii, achii baqatanii, gara qe'ee ofiitti galuuf ka'an kun, loltootaa fi tikoota Mootummaa Impaayerattiin adamsamuun Magaalaa Adaamaatti erga walitti qabamanii booda, kuuwwan isaanii leenjii fudhatanii gara dirree waraanaa irraa dheessanii dhufaniitti haa deebi'aniif, gara Awaash Arbaatti geeffamuu; kaan ammoo achi-buutee dabamsiifamuu.
Dararaa fi ajjeechaan akkaan jabaachuu
Ajjeechaan, akkasumas, saamichii fi barbadeeffamni qabeenyaa Oromoo irratti, Giddu-gala Oromiyaa, Lixa Shaggar, Ona Gindabarat, Magaalaa Kaachisii fi naannoo sanatti, hidhattoota MKII'n raawwatamu daran jabaatee itti-fufee jiraachuu.
Lola WBO fi Loltoota MKII gidduutti, Lixa Wallaggaa, Ona Begii keessatti torban darbe geggeeffame irratti WBO'dhaan haleelamuu LMKII'n wal-qabatee, dararaan erga lola sanaa as Uummata Oromoo irra ga'u isa duraa irra daran jabaatee jirachuu.


text:
This language is currently in review and will be available soon!
Piroojektiin Dildil hikaa fi bu’aa qabeessa kan ta’ee dhaabbilee wal fakkaatan wajjin walitti dhufeenya uumuun miseensoota dhaabilleewwaniif carraa sadarkaa guddina uumuu dha. Qaamni ilaalatu biyyoota sadii irraa walitti kan dhufanii, kanaas galmaan ga’uuf qaamota garagaraa addaan baasuun tooftaa ammayyaa (addunyaa) kan rawwaatu dha.
Haa ta’uu malee, amantaan dubartoota wajjin kan walqabate fi qo’annoo walfakkattan irratti dhaabbilee hojjatan Itiyoophiyaa, Ertiriyaa fi Ingiliiz irraa kan hirmaatanii dha. Qaamolee hirmaattota akka itti aanuutti agarsiisuun ni danda’ama.


text:
Bulchiinsa naannoo Affaan Erta-Allee keessatti kan butaman lammiwwan Jarmanii lama gadhifamuu isaanii Addi Tokkummaa Waraaqsa Dimokraatawaa Affaar kan beeksise ta’us Ministriin dantaa alaa Itiyoophiyaa garu waaniin beeku hin qabu jedhe.
Dhaabbati oduu Ajaans Fraans Prees akka gabaaseetti maanguddonni Affaar lammiwwan Jarmanii kana aangawoota Jarmaniitti kennanii jiran.
Gama kaaniin garee mirga dhala namaaf falmu kan Affaariif prezidaantii kan ta’an Gaas Ahmad Nuur jarreen gadhifamuu isaaniif odeeffanno qubsaa qabna jedhu.
Ministriin dantaa alaa kan Jarmanii dhimma kana irratti hojjachaa kan jiranii fi kana caalaa ibsa biraa kennu kan hin feene ta’u Raadiyoo Sagalee Amerikaaf ibsee jira.
Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun Dhaggefadhaa