text:
Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessa maaltu adeemaa jiraa?
Abdii Boruutiin*
Yeroo ammaa, yoomiyyuu caalaa, diinni kan xiyyeeffachaa jiru dhaabota (dhaabilee) ykn jaarmayoota Oromoo, kan isaan morman, qofaatti otuu hin taane, dimshaashumaan Oromootti, keessumaayuu Oromummaatti akka ta’e ifa ta’aa jira. Wayyaaneen hamma har’aatti maqaa Adda Bilisummaa Oromootiin (ABOtiin) uummata keenya hidhaa, dararaa fi ajjeesaa turte. Har’a garuu dhaabni tajaajila ishiitiif ijaaramellee – OPDOnillee xiyyeeffannaa kana jalaa hin baane. Miseensotni dhaaba kanaas mana hidhaatti guuramaa akka turan (jiran?) meediyaalee gara garaarratti mul’achaa ture ammas jira. Walumaagalatti, adamsi fi hidhaan uummata keenyarra gahaa jiru bifa fi aayinaa biraa agarsiisaa jira. Wayyaaneen sababa gara garaa uumtee kanaan uummata keenya mana hidhaatti haa guurtu malee, sababni guddaan sodaa warraaqsaa akka ta’e waan nama mamsiisuu miti.
Haa ta’u garuu, oolee bula yookaanis ni tura ta’a malee, uummatni gabrummaa fi roorroo jala jiru, kana keessaa bahuun waan hin hafnee dha. Gabroonfataa fi roorrisaanis, har’a waa hundaa waan harka isaatii qabuuf; waan humna caalaas qabuuf; akka ofiif barbaade godha malee, kufaatiin isaatiis hin oolu. Karaa biraatiin booll’a itti awwaalamu qopheeffachaa jira jechuu dha. Gochaan Wayyaaneen dalagaa jirtu kun, karaa lamaan ilaalamuu danda’a: Karaan tokko, bubbeen warraaqsa uummataa, kan Aafrikaa kaabaatti jalqabe kun, gara Aafrikaa bahaas dhufee; isaanis fuudhee deemuu akka danda’u; akka hin oollees waan beekaniif, haalli akkanaa impaayara kana keessatti akka hin uumamne, uummata sodaachisuu fi hamilee cabsuufi. Karaan biraa ammoo, humni mormitootaa biyya keessas ta’ee biyya alaa keessatti, baay’ee laafaa akka ta’e Wayyaaneen waan beektuu fi hubattuuf; tuffii fi eenyutu maal nu godhuu danda’a kan jedhurraa kan ka’e uummata keenya akka barbaadde godhaa jirti.
Jaarmayootni Oromoo ammoo, haala uummatni keenya keessa jiru fi haala ardiin Aafrikaa yeroo ammaa keessa jirullee hubatanii, silaa yoomiyyuu caalaa tokkomanii humna jabaa fi abdachiisaa uumuuf ciminaan hojjechuutu isaanirra ture. Tokkummaa dhugaa kan barbaachisullee yoomiyyuu caalaa amma ture jechuu dha. Haa ta’u malee, yeroo ammaa wanti mooraa QBO keessa adeemaa jiru waan namaa galu hin fakkaatu. Akkan ofii kiyyaa hubadhutti, afaanfaajjiin tokko tokko mul’achaa jru. Kan gadi bahee waan tokko ifa godhus dhabame. Dhugaa fi dhara jirus addaan baasuun rakkisaa ta’e. Wanti dalagamaa jirus akkasuma ifa ta’ee, uummata keenyatti hin himamu. Wanti dalagamullee balbala cufaa duubatti waan ta’u fakkaachaa jira. Qabiyyeen barruu kiyyaa kan har’aa waayee kanatti xiyyeeffata.
Eessaa akkan jalqabu na rakkisullee, mee waayee tokkummaa qabsaa’ota Oromoo irraa ka’uun yaala. Akkuma dhaga’ame fi beekamu, yeroo dabran (turban dabran) keessatti, oduulee gaariin mumul’achaa turan. Karaa tokkoon, jaarmayootni lama RDOLF fi ULFOn walittibaqanii jaarmayaa tokko ULFO akka ta’an ibsa baasanii turan. Tokkummaa kanas gammachuu dhaan simannee turre. Karaa biraatiinis, yaaliin araaraa fi tokkummaa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) kan ji’oota shanii ol adeemaa ture, sadarkaa gaariirra akka gahe, koreen tokkummaa ABO ibsa baasee ture. Kuni gammachuurratti gammachuu biraa akka dabalen yaada. Yaamichi tokkummaa uummata Oromoo dhaga’amaa waan jiruuf, uummata keenyaaf gammachuu; diinaaf ammoo gadda akka ta’u nama hin mamsiisu.
Kuni ta’ee otuu jiruu, dubbiin ifa naaf hin taane karaa biraatiin mul’achaa jira. Inni tokko, ibsa koreen tokkummaa ABO baase wajjin walqabsiisee, dhaamsa ULFOn baase dha. Dhaamsi kunis waayee tokkummaa ABO ilaalchisee, gammachuu isaanitti dhaga’ame ibsuuf ture. Haa ta’u malee, karaa biraatiin, ibsa jaarmayaan Adda Deemookraasii Fincila Bilisummaa Oromoo (ADFBO) yookaanis Afaan Ingiliziitiin Revolutionary Democratic Oromo Liberation Front (RDOLF) baase bilisummaa.com irratti dubbiseen ture. Akka ibsi kun agarsiisutti, miseensi haaraan ULFO kun (RDOLFn) ibsa koree tokkummaa ABO sanarraa akka of qusatu fi akkasumas ibsa (dhaamsa) ULFOn baase sana akka balaaleffatu dha. Waan tokkorraa shakkii qabaachuun mirga abbaa fedhee ta’ullee, wanti naaf hin galle; erga RDOLF, ULFO wajjin walittibaqee jaarmayaa tokko ta’ani, ULFOn RDOLFn otuu hin mari’atin ykn hin beeksisin maaliif dugda isaanii duubatti ibsa ykn dhaamsa kana baase? RDOLF hoo erga ULFO keessa jiraate, akkamitti waayee kana otuu hin beekin hafe? Moo tokkoomuu isaaniitu hin milkaawin?
Jaarmayootni walitti baqanii, jaarmayaa tokko yoo uuman, hoggana tokko qabaachuu malu. Akkana jechuun ammoo, RDOLF fi ULFOn walitti baqanii ykn tokkoomanii jaarmayaa tokko yoo ta’an, hogganummaa tokko jalatti uumamu jechuu dha; hoggana tokkotu ijaarama jechuu natti fakkaata. Yoo akkana ta’e ammoo, dhaamsi ULFO sun yoo gadi bahu, RDOLFn maaliif quba otuu hin qabaatin hafe? Durumaanuu tokkummaan sun hin xumuramne ykn hin milkoofne jechuu dhaa? Asirratti maaliif dubbii oo’ifta naan hin jedhinaa!! Kanaan duras ULFO keessatti rakkoon tokko waan uumame natti fakkaata. Nan yaadadha, waayeen kun yeroo sana Raadiyoonii Hawaasa Oromoo Minisootaa (OCR-MSP) irrattillee dubbatamee ture. Gara jaarmayaatiin wanti ifa godhamee gadi bahe garuu hin turre.
Waayee kana ibsuuf waan tokko tokko dubbistoota yaadachiisuun barbaada. Bara dabre (2010) baatii (ji’a) Bitootessa keessatti, jaarmayootni Oromoo sadi COPLF (GABUO), FIDO (AWDO) fi UOPLF (ATBUO)n walittibaqanii jaarmayaa tokko ULFO akka uuman ni yaadatama. Akka naaf galetti, jaarmayootni kun sadeen tokko ta’anii hoggana tokko jalatti akka socha’anii dha. Kuni ta’ee otuu jiruu, jalqaba bara kanaarratti (2011) bakka bu’ootni FIDO fi QC ABO Obboo Jaarraa Abbaa Gadaa fi Obboo Galaasaa Dilboo marii araaraa akka godhanis himamee ture. Wanti ifa otuu hin ta’in hafe garuu, FIDOn bakka ULFO bu’ee dhiyaachuu ykn akka jaarmayaa tokkootti kophaa dhiyaachuu dha. Akkuman kanaa olitti ibse, gaafii fi deebii yeroo sana OCR-MSP irratti ta’e tokko akkan dhaga’etti, FIDOn guutumaa guutuutti ULFO wajjin akka walitti hin baqini fi warri alatti hafan akka jirani dha. Kanarratti garuu gama ULFOtiinis ta’ee gama FIDOtiin ibsi kenname hin turre.
Gara ABOtti deebi’uu dhaaf, asittis wanti ifa naaf hin taane tokko jira; innis KY ABO ilaalchisee ti. Ammas nan yaadadha, yeroo SG ABO wajjin tokkoomuuf waliigaltee mallatteessan sana, garee lamaani irraayuu bakka bu’ootni jaarmayootaa dubbatanii turan. Isaanis kan jedhan, ji’a (baatii) shan keessatti koreen tokkummaa ijaaramee; walgahiin adda addaa bakkee adda addaatti taasifamee; hojiin tokkummaa akka xumuramu fi sana booda korri sabaa godhamee; achirratti hoggantootni, ABO tokko ta’u kanaa, akka filatamuuf deeman ibsamee ture. Korri sabaa kunis gara fuulduraatti ta’uu waan danda’uuf; waayee kanas ilaalchise wantin beeku waan hin jirreef; kanaaf muddamee waa jechuu hin barbaadu.
Akkuma meediyaalee tokko tokkorratti dhaga’ame fi argame, KY ABO dhiyoo kana jila qabsaa’otaa qopheessee akka ture dha. Jila qabsaa’otaa kanarratti ammoo filatnoon hogganaa akka godhame dubbatamee ture. Fakkeenyaaf, dura-deemaa KY ABO kan turan Gen. Kamaal Galchuu, akka Hayyu-Duree jaarmayichaatti akka filataman beekamee jira. Haa ta’u malee, wanti asirrattis ifa naaf hin taane, yoo ABO garee lamaan (KY fi SG) tokkooman; yoo korri sabaa hundaa hammatu tokko godhame; asirratti ammoo hogganni haaraan? kan filatamu ta’e, silaa Hayyu-Duree (HD) ABO filuun hin oolu ta’a. Gaafiin asirratti ka’u garuu, korri sabaa jedhame sun otuu hin godhamin; sanumaa asitti HD jaarmayichaa filuun maaliif barbaachisaa ta’e? kan jedhu dha. Moo yookaanis adeemsa tokkummaa kanatu otuu naaf hin galin hafe?
Asirratti, wantin dubbistoota barruu kiyyaa hubachiisuu barbaadu, tokkummaan ilmaan Oromoo, keessumaayuu tokkummaan qabsaa’otaa hawwii kiyya isa guddaa waan ta’eef, waayee kanas qalbii dhaan hordofaan jira. Isa kanatu akkan waan mooraa keenya keessa adeemaa jiru hubadhu na godhe. Waan ta’aa ykn dalagamaa jiru (dhugaa jiru) beekuun ammoo mirga abbaa dhimmaa – kan uummata Oromoo ti jedheen amana. Kanaaf, uummata keenyaaf waayee kana ifa godhuun barbaachisaa ta’a. Kanaafan anis, akka nama tokkootti – akka Oromoo tokkootti, yaadan qabu dhiyeessuu barbaade malee, afaanfaajjii uumuufii miti. Wantin dogoggore yoo jiraate abbaan fedhe na qajeelchuu danda’a. Kanas fudhachuuf anis qophii dha. Yeroo ammaa yoomiyyuu caalaa tokkummaa dhugaa kan nu barbaachisu waan ta’eef, kanarratti ciminaan hojjechuu fi warra tattaaffii kana godhanille jajjabeessuun; akkasumas gammachuu dhaan simachuun dirqama Oromoo ta’uu qaba jedheen yaada.
Dhumarratti, akkuma yeroo biraa, wanti ani irra deddeebi’ee dubbachuu barbaadu, tokkummaan humna; humna cimaa dhaan malee diina injifachuun hin danda’amu. Kanaaf, mooraa keenya (mooraa QBO) kessatti humna cimaa fi abdachiisaa uumuu dhaaf; karaa kanaan waa hundaafuu of qopheessuu dhaaf, tokkummaa ykn tumsa humnoota Oromoo cimsuun dirqama ta’uu qaba. Yoo humni mooraa keenyaa jabaate fi cime, wanti nu sodaachisu hin jiru. Wal amanuu fi wal abdachuu qabna; wal jajjabeessuu qabna. Har’a tokkummaa jaarmayootaa fi qabsaa’otaa dhiisii, waliigaltee fi tokkummaan namoota lamaatuu barbaachisaa dha. Waayee akkanaas gammachuu dhaan simachuu qabna malee, kanarraa of qusachuun sirrii natti hin fakkaatu. Yoo nuyi wal jajjabeessine fi hojii waliis kabajne, hamilee diinaallee cabsuu dandeenya; yoo nuyi wal shakkine garuu, diinaaf karaa baafna jechuu dha. Dhugaas haa dubbannu; dhugaas haa baafnu. Wanti uummata keenya jalaa dhokatu hin jiru.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
15 Comments
-
toola Bori:
Abdii Boruu-jabadhu; hojii boonsa hojeecha jirta. Sabboona Oromoo jeechun kan akakeeti. Hojiidhaan mulisa jirta.
-
Argii Amani:
As usual, you made wonderful analysis and raised very good questions! Your hitherto invested effort to promote the imperative ‘tokkummaa of the Oromo liberation forces’ and the optional, but also important ‘tumsa with the Other democratic forces’ against the nama-nyaataa Woyane is bearing fruits, slowly but surely! Galatoomi, jabaadhu!!
-
Eeyyee:
Yaa obboleessoo Abdii,
Anaafis waanti kaafte kuun naaf galuu didee gaafii guddaa naati uumee jira. Otuu wal hin beeksisin wanti ta’a jiru yoo jirate akka wali hin gale nama godha. Yeroo kana immoo tokkummaan kara hundumaanu barbaachisaadha. Ummanni keenya akka nama abbaa, biyya hin qabneetti akka hoolatti qabamee hidhamaa jira, kuwan dhoksaatti ajjefama jiru.
Warri isaan ilaalatu “Revolutionary Democratic Oromo Liberation Front (RDOLF) fi ULFO waay’ee kana dhugadhaan rakkin isaanii maal akka ta’e irratti dubbatanii yeroodhaan furmaata itti kennuu qabu. Beeksissin RDOLF n bilisummaa.com irratti baase baay’ee kan nama yaadeessuudha.
Namni Bilisummaa Oromoo geggessu tokko akkamitti akka filamuun irra jiru laafa kaafnee waan haraa har’a uumna miti. Wal amanuu dhabuun hangam qabsoo Oromoo dubbatti harkisu, abdii saba keenya kutachiisu beekamaadha. Oromoon eenyuun dukaa akka bu’uun irra jiru maqaan dhaboota akkuma ba’achaa adeemuu sabni walaala adeema, dinnis karaa bal’aa argatee keessa buraaqa.
Akkuma ilmoolee bofa gargar facaatanii dinni karaa argatee mataa keessan rukkutee dhoosaa; dafaa mata keessan walitti deebisaa! Sabni Oromoos maqaa keessaniin hin arabsamin.
Nama (jarmiyoolee) kan wal irratti kasu mee haa ilaalu:
1. Dhugaan dhokate yoo jiraate
2. Qarshiin nyaatame yoo jiraate
3. Wal dorgoomiin tayiitaa yoo jiraate
4. Dabarsanii wal kennuun tanaan dura yoo mul’ate, walshakuun yoo jiraate
5. Warri dinaan bitaman dhokatanii dhaba, jarmiyaa keessa yoo jiratan
6. Abbaan gara, hoorii qoofaaf dhaba keessa yoo jiraate
7. Ilaalchi of tuullumaa, anatuu caala kan jedhu yoo jirate
8. Kayyoo irratti walii galuu dhabuun yoo jiraate
9.Samuu yoo dhiphate yoo jiraate, fagessanii Oromoof yaaduun yoo dhabame
10. Gufu ta’ee kan ta’e namni (dhabni tokko) akka karaa fuldurratti hin adeemne kan ittisu yoo jiraate
11. Wan barbaachisa wal dhoksuun yoo jiraate (information gap among the groups)
12. Beekumsaan namni tokko yoo calame, caalamuu isaa hin barbane, hin amane yoo ta’e (inferiority complex)
13. Jaalala, kabajaa, obsa waliif qabaachuun yoo hin jire ta’e
kanaaf kana kan fakkatanii wajjin kan wal qabate naatti fakkata. Mee dhabooleen wali galuu dadhaban yoo jiratan qabxilee kanaan of yaa ilaalan.
Abdii ulfaadhu, fayyaa ta’i!
-
Gaachana:
Abdii yaadni kee hunduu bareedaa dha horii buli… Isa gara dhumaatti akka gaaffiitti kaaftee garuu hammaan beekutti Walgayiin Jila Qabsaawota geggeeffame hooggana dhaabataa uf keessa filate kan ABO jijjiiramaa ti. Hooggana yeroof ture gara hooggana dhaabbataatti jijjiire. Kun ammoo karoora hujii jaarmayichaa qaama kanaatii fi gaaffii miseensota isaa ti. Isa ABO Shane gumii wajjii deemaa jirus kan adeemsa mataa isaa danda’e. Yeroo waliigalteen xumuurametti wanti hoogganni lamaan walitti dhufee hooggana hegeree ABO uf keessaa baasuu dhabuu hin jiru. akkasitti yoo hubatte maal sitti fakkaata..hujiin hundi karoora keessaatii fi kan alaa qaba waan qabuuf jedheen….fayyaa ta’i . Karaa biraan ammoo hanga waliif galteen qaama kana lamaanii jiddutti ta’uuf hujiin ni dhaabata jechuu miti.
-
Rajji:
Abdi boruu yeroo hundumma dhimma sabba ketti hordofunii, yadaa kee ebissu kettifii heduu galltommi. Yanni kettess yadumma kauu qabu. akaa ky ABO irra hobdhetii JQ tokkumma gare laman jiidutii demma jirru wanni rakkissu natti hinn fakkatuu. Kanni namma dhibuu dhabotinii garrinii ufiifiss hin jirran tokkumma oromo affoo dhabachu baribadanii. Ulfo gamachuu qabu dhaboota lemmanifii ibisufi galan kessanii oromo birratifii ABO birratlle kabajammu qabba jedha. Kunii yadaa kiyya akka nama oromo tokkotti. Yoo barrefanii kiyya isinifii dubifammuu dedee dhifama gafacha, hawii qabachu dhanii barachufii caraqarra.
Galtoomma.
-
Jima:
Hi Oromos,
Wal mari’atani waan tokko hojachuun bu’aa qaba. Kun beekkamaadha. Komiin yoo jiraate, akka funduratti hintaane walitti himu wayya malee akkana ta’eera jedhani dadhabbii walitti dhufuuf hojatame diigun sirri miti. Hundu gurmuu oromoo degersa ummata bal’aa qaba. Garaagaruumaa kaayyo kan ka’e, waliin hojachuun hin ture. Wal xureechu ture. Har’a waan kaleesaatti hin deebinu. Kaayyoon kan ka’e, ULFO jara kana “dismember” godheera kanaan dura. Haa ta’u malee, har’as borus haga qabsoo oromoos jabeessu hojatanitti, akkamitti waliin hojachuu dandeenya yaaduun yaada eebifamaadha. Qabsoo hin qancarsu. Walitti boba”uun qabsoo keenyaf gaari akka hin taane muxanno gahaa qabna. Xalayaa kun, akka kiyaatti “the first step in the right direction” jedheen ilaala.
Gara RUDOLF itti deebi’uuf, osoo waliin hojachuu seran hin jalqabin, xalayaan kun bar”eefe mufatani murtii akanaa keessa galuun sirri miti. Murtiin akkanaa, yoo wali galteen rakkisaa ta’e itti fufe, tarkaaanffi biratti ceehu. Kanaa ala, ULFOn yoo jijiramni fi Shanee tokko ta’an waanuma jibbi jirachu hin qabu. ULFOn calaqisu kan qabu yaada ummata oromoo malee yaada dhunfaa hoganoota miti. Hawaasni oromoo, tokkuma gurmuu oromoo gama Jijiramaatif Shanee walitti dhufeenya waan degeruuf, hawaasni wanta itti dadhabaa ture, jaarsi biyyaa kan waggaa tokko ool walitti fiduu yaala ture, ULFOn deegeru qaba malee jibbu hinqabu. Kun jechuun, garaagrumma kaayyo hin qabani miti. Garaagarumam kaayyo yaa qabaanus, akkami goneetti qabsoo jabessina, gurmuu jirtu walitti fidnaadha yoo xiyyefatamu, xalayaan kun bu’aa qaba ummata oromoof. Sanaa ala, wal xureechu, ati kana baleessite, ati akkana gochaa baatee jenne, isa kaleessa keessa darbina irra hin deebinu. ULFO qofaa miti, kan gurmuu oromoo kaan waliin hojachuu fedhu. Gaaffin ani qabu, yoo ULFO waliin hojachuun rakkise bahan, eenyu waliin hojachuu barbaadan?. Hogaani RUDOLF, gurmuu oromoo jibbinsa akkanaa qabaatani, enyuyyu waliin hojachuun isaan rakkisa. Itti yaa yadan. Waanti kun, dubatti isaan deebise malee funduratti hin adeemsisu. Murtii hogganni RUDOLF murteessa, degertuun RUDOLF hundi sirridha jedhe akka hin fudhatne shakki hin qabu. Dadhabbi kaleessa ballesuun dogongoradha. Kun sirraayye, akka funduratti waliin hojatan hawwi ummataatti.
-
Compromise:
Abdii,
Good question! “Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessa maaltu adeemaa jiraa?” One thing going on for sure is the trend of unification and re-unification as well as the tendency of searching a compromise solution vis a vis the Amhara forces. It is good that OLF is re-united, but how can it brings specially the Amhara forces to rise up and struggle for freedom together with the Oromo forces? I think an independent Oromia in an integrated Ethiopia is the ONLY compromise solution for the face-off between the pro-independence Oromo and the pro-integration Amhara! As far as Oromo is concerned, I hope all the Oromo patriots will agree and act in tandem to struggle for Oromian liberty and Oromian unity taking into consideration the liberties and the unities of the region at the following levels:
- at the Finfinne level: to attain and maintain our national liberty and unity with Finfinne, which is like our heart, being the capital, the center and the core of all the unities at the level of Oromia, level of Ethiopia, level of the Horn and level of Africa.
- at Oromia level: in addition to Finfinne, to attain and maintain our national liberty and unity in a form of Oromian independence and Oromian integration unconditionally for Oromia is like our body.
- at Ethiopian level: after securing Oromian liberty and unity, we do have no problem with a possible Ethiopian union, which can be considered as our inner clothing like a shirt, which we can put on or take off based on our political will and our necessity.
- at Horn level: a union, which will be based and build on an independent and an integrated Oromia will be just advantageous for Oromia in particular, and for the Horn region, which is a middle clothing like a coat, in general.
- at African level: a federation/union with Finfinne as its capital or with Oromia as a center of African politics is simply a glory for Oromia, which is like an overcoat.
I hope our colonizers (Abyssinian ruling class) also will learn to accept and respect this vision as their own lasting and long term goal. Hopefully, the mass of both the Amharia and the Tigrai in due time will struggle for the self-determination of their own nations in order to then forge the lasting advantageous union of independent nations in the Horn.
-
Leellisaa Oromoo:
Abdi keenya, haala yeroo MQ Oromoo irratti yaada ati dhiyeessiteef hedduu galatoomi. Yadakee kanas dadhadhabbii mooraa qabsoo tokkoomsuuf ta’eef itti jiramu dagachuu fi akka waan boodatti deebisaatti hin ilaalu. hinaaffaa ariitiin tokkoomuu Oromoo arguuf humna cimaa tokko ta’ee diina injifatu arguurraa akka ta’ettan .”dhukkuba dhokfatanii qoricha hin argatan” jedha Oromoonis . Anilleen yaada sifakkaatuun qaba. Jalqabarratti sadarkaa duraarraa hojii guddoo maanguddoo araaraatiin iddoo kaleessaa akka hinjirreef abdiin gaariin jiraachuu nan amana. Keessumaa yeroo kana keessatti, Ibsiif mormiin ULFO jettan garuu maaliif akka ta’e tasa naaf hingalu. Akkuman jedhe gama guddaan abdiin gaariin mul’atus yeroo Oromoo maqaa Oromummaan (ABO) kaan hidhamaa, ajjeefamaa, dhiitamaa, salphifamuuf daran tuffatamaa diinaan hacuucamaa jiru kana keessatti tokkoomanii humna cimaan qabsoo finiinsuurra waldhabee mana keessaa guutummaatti ariitiin akka hin furmneef bubbulfachaaf ballamaa ooluun hiphoo natti ta’a. Diina akkas qabeenyuma keenyaan nurratti humna cisatee nudhiituutti jirtu humna tokko ta’eef irree cimaan ala hawwii, dhaadannoof haasaa bareedaan gargalti jedhee namni yaadu hinjiru. Oromoon hangi laalaan gabrummaa itti dhaga’amuuf bilisummaa hawwu humna tokkoome arguu baay’ee hawwa.argees wajjin qabsoo finiisuuf qophaa’aadha. Yajara keenyaa jiraannee hinjirru duunees hin dabarree lafalafatti guuggubannee dhumne .yoom laata ? kan gaggeessitoonni keenya rakko mana keessaa fixatanii humna tokkoon yeroo qabsoo bobbaasan kan arginu ! Hundi keessanuu hinaaffaa qabsoof tokkummaaf qabdaniif hedduu galatoomaa!
-
qero:
Hi All,
Obbo Abdii galatoomii barefaamaa keetiff. .Gaffiin kee garii dha Mora offii bekkun jabina fi dadbinaa offii xinxalun gariidhaa, garu “Moraa Wayanees kessatis Maltu Ademaa jira maltu tilmamaa jiraa?”kana jedhu immoo otto hundii kenyaa barebanee areganee umaataa kenyaaf dabaressinee bayee fayedaa qabachu danda’aa, kanaf hundii kenyaa kanatii ottoo xiyefanee male sitii fakkataa?
Galatoomaa,
Support the people!!! the true leader!!!
qero
-
Abdii Boruu:
Hunda dura yaada dhiyeessitaniif hundi keessanuu galatoomaa. Yaadoleen keessanis jajjabeessaa fi ijaaraa waan ta’aniif, kanaafis irra deebi’ee galatoomaa isiniin jechuun barbaada.
Rajji,
Barreeffamni kee naaf dubbifama; yaadni keetis naa galee jira dhiphachuun sirra hin jiru. Afaan keenya boonsaa kana barreessuuf hawwii qabaachuu fi akkasumas carraaquun kee baay’ee na gammachiise. Afaan Oromoo sirriitti dubbachuu yoo dandeesse, barreessuun baay’ee nama hin rakkisu; seera barreessuu Afaan keenyaa (rules of writing or grammar rule) barachuu qofaa si barbaachisa. Jabaadhu!
Qero,
Gaafiin ati kaaftes baay’ee murteessaa dha. Dhugaa dhas, “Mooraa diinaa keessas maaltu adeemaa jira?” jedhanii yaaduu fi kanattis xiyyeeffachuun barbaachisaa dha. Haa ta’u malee, wanti hubatamuu qabu, mooraa keenya otuu hin qulqulleessin; mooraa keenya keessatti tokkummaa keenya jabeessinee fi cimsinee humna abdachiisaa otuu hin uumin, diinatti xiyyeeffachuun bu’aa waan fidu natti hin fakkaatu. Bu’aan akka hin argamne, diinnuu (Wayyaaneenuu) nu jidduu seenee gara gara nu hiruuf carraa waan argatuuf, kanaaf malli ykn furmaatni ammoo tokkummaa dhugaa fi cimaa dha. Kanaaf xiyyeeffannaan duraa mooraa keenya ta’a malee mooraa diinaa dagachuufii miti.
Haa ta’u garuu, mooree keenya qofaatti xiyyeeffannee, kan biraa akka hin daganne, mooraa keenyas jabeessaafi cimsaa; akkuma atuu jette, mooraa Wayyaaneettis xiyyeeffachuu qabna. Hojii lamaanuu wal bukkee dalaguunis ni danda’ama jechuu dha. Yaada keetiif galatoomi. Jabaadhu.
-
Waan bareedaa:
Obbo Abdii
gaaffiin ati kaafte gaaffii OROMOOTAA warra oromoof yaadu ti.kanaafuu deebisa gaaffii kana warruma kana uumaa jiru kana
irraa barbanna karaa midiya tiin debbi ummata oromof akaa laatan barbadna midiyan kunis sagalee VOAn yoo ta’e gaarii dha.
yaa oromo, qophesaa radeo KFAI kan ta’e namini tokko jibbisa fi diinummaa oromo jiddutti kara radeo kanatiin ji’a kana keessa namoota wijjiin gaaffiif debii godhe irratti waan inni facaase dhaggeeffadhee raakkoon MQBO keessa jiraachuu hubadheera.
kanaafuu karaa midiya amanamaa ta’een hogantoonni deebii osoo kennanii gaaridha.
GALATOOMI
-
edosa:
bayyee barreedadhaa huddumtii isaalee.
-
Walqabna:
OLF Should be Inclusive of both the Independists & the Unionists!
I don’t think that any liberation front to that matter, OLF specifically, can be purely independist, but there is always the unionist wing in them. It was so in SPLM of South Sudan (where John Garang was a unionist), the same was true in EPLF of Eritrea; and even TPLF of Tigrai had both wings (independists and unionists). We know that till the TPLF leaders were sure to have power in Finfinne, the independist wing was strong; now as long as they are in power, the unionist wing marchs in a fore front. If these liberation fronts, representing the nations who are demographical minority and geographical periphery, do have such unionist parts, we can imagine how the unionist wing in OLF can be stronger than theirs, because Oromo nation is neither a minority nor a periphery in the Ethiopian empire!
So, it is already programmed that OLF can have members from both wings (independists and unionists). I think these two wings in OLF do have now a common agenda, i.e FREEDOM from Abyssinian colony and tyranny; after this freedom phase, the two wings can compete in a very peaceful way to get the majority vote for their respective lasting solution (Oromian independence or Ethiopian union) during the second phase of sovereignity, where the Oromo popular will can be excercised per referendum! That is why fighting on this issue now (during the first phase of the struggle for freedom from colony/domination/fascism) is a futile excercise for Oromo nationalists.
Only the fool liberation fronts do want to be a purist (exclusively either independist or unionist) organization! The smart ones are so INCLUSIVE of both the independist and unionist nationals, as long as both national groups are struggling for freedom from colony/domination/exploitation/slavery/oppression/suppression/tyranny! I don’t know why OLF should be such a fool to be exclusive of one group in favour of the other, instead of being so inclusive, strong and integrative national movement!
-
Baarentu:
Harkafuune Kabajamtoota Oromo keessumattuAbdii Boruu gaafiin kee gaafii sirri ti debiin isaas warruma waan kana harkaa qabu bira jirti.kan broo filanno jijjiiramaa ilaalchise kan natti fakkatu filannoon sun kan haga walitti makamani hoji ofi oofachuu qofaaf malee yo walitti baqan kan amma filame dura deemaa ta’a jechuumiti san akkasitti quba qabaadhu . kan hin galiniif yoojiraate deebi Gaachana san sirritti hubachu yalaa .kan biroo warri jaarmayaa oromoo kaminuu jala jirtan bal’inaan wan Eeyeen tarreesse san keessa akka ala hin taane ifa of madaaluu qaban. nuti ummanni Oromoo bakka jirrutti wal haa deegarru namni daba dalagus yoo jiraate lafeen warra qabsoof du’nii isaan haa waraantu ani akka nama tokkootti hogan tuunni Oromoo hundi akka waan tokko dagatan natti mul’ata sunis eessa akka jiraniif sadarkaa kamirra akka jiran wanti kana jedheef yeroo maraa achuma jijjiiramni isaanfidan hinjiru 21s centure keessa ta’ani waan baradukkana dalagan kan akka dhukkuba mataa hurrii itti busu namuma tokkicha sunis gaafa guyyaan gahee ifa bati Bofa arraba lamaa dur irraa eegalee hanga har’aatti keessattu dabni Galaasa irratti godhan GAAF TOKKO IFA BAYUU HIN OOLTU.haga bofni sun jiru tokkummaan hin turti good luck for all of us.
-
sabboona:
waawu ajaa’iba qaba namni !!!!!!!!!!!!!!!! Abdii Boruu Galatoomi hirmaattonni cuftuu Galatoomaa wanti barreeffame ilaa ammaatti ani itti gammada waan qabsoo Oromo Warra ala jiruumiti Kan Oromia bilisoomsu Barattoota Warri woreegamaa jiru warri jarmiyaa ijaaratee martuu KAN akka Shanee ,Jijjiiramaa ,Qaacca, ULFU hundi maqaa ofii tiif Horii ittiin guurachhuf malee Osoo oromoof taate dura wal hin ajjeeftu wal hin jibbitu gosaan naannoon wal hinqooddu kan kana maraa fide haga ammaatu caffaa keessatti mana ijaaruuf deemti osomaa dirreen itti ijaaratan jirtu angoon jaraa nama Qurxummi Guuruuf deemee Raacha guuree galee taatee.bu’aan jaraa namni maqaa jaraatin hidhatti dhumuudha kanaafu nugahe amma kan ta’uu qabu waan qabsoo Oromo ijoollee lafaa dhuftu warra amma hidha maa jiru kanniini kennamu qabdi (OSA) Keessa laallame filamu qaba kan kanaan alaa bu’aan nama haroo Raachaa keessaa bishaan horaabee dhuge Raacha wojjiin kan kana jedheef QAB Oromoo amma ganna 37ffa keessa jirti haga har’aatu bili somuun hafee tokko ta’uu yyuu hin dandeenne wanti ani sodaadhu yoojiraate akka kurdiitiif akka Red India Taanee Akka hin hafne warra qabsoo keessa ture jdhanee warra qabsoo qancarse filuun shishii Buna jedhanii guuruun adda hin jiru angoo QBO tana keessatti ijoolleefi dubartoonni qooda yoo keessa hin qabaatin bu’aan qabsoo yoggota lakkaa yudha. kan biraa kan of duraa dhiisani kan darbe komachuufi qaa quun mallattoo dadhabbiiti diina dhiisani walirratti duuluun mallattoo wallaalaati osoomaa lolanii naannoo takka hin dhuunfatin addunyan nudhagayu didde nuqarqaaru didde jettani yaaddan taanaan tasuma of sobdanii nu gowoomsu hin yaalinaa maaf jennaan addunyaan woo ati jabaattee humna qabaachu argisiifte waan kee dubbachuuf deemti ykn iyyanno keetu lafaa hin fuudhan.araarri osoo oromoon walitti hin araaramin anma ba wajjin tumsa godhuuf deeman OPDO biraa ta’uu malee bu’an hin jiru kan kana barreesseef hin beektaniif miti akkuma nama aree wama namni marti beeku irra deebi’ee barreessa. galatoomaa.warri yaada keessan asirra keettan martu .


c: text/html

text:
Glucose (Glc), kan jedhamu kuni monosaccharide (yokan simple sugar) yoo ta'u Biology kessatti akka Carbohydrate bayye barbachissa ta'etti ilallama. Celliin akka madda energy fi dallaga bayyee geggesufi kan itti fayyadamu Glucosii dha. Glucosiin waantotta photosynthesis jalla argamanii kessa guddicha yoo ta'u and akka cellular respirationiin prokaryotes fi eukaryotes kessatti jalqabu qarqarra. Maqaan kunni Afaan Greek glykys jedhamu irra kan dhuffe yoo ta'u, kunii jechuni immo mi'ahha jechu dha. "-Ose" jechuun immo gossa Carbohydrate akka ta'e ibsaa.
Isomerotni lamma kan aldohexose sugarii glucose jedhamani wamamu, haa ta'u malle kaneen kessa tokkichi (D-glucose) qofatti biology kessatti hojjatta. Gossi kuni (D-glucose) dextrose (dextrose monohydrate) jedhame wamama maqaan kuni immo food industry kessatti bayye fayyadatama. Mirror-imageiin (garagalli isaa) molecule kana L-glucose haa ta'u malee moleculeiin kuni Celliin hin fayyadatamu.
Glucosiin akka wanna adii (white substance) fi cabbi (solid crystal)tti argama. Akkasumas akka fesashi (aqueous solution)ttis ni argama.
-
The Fischer projection of the chain form of D-glucose
-
-
-
-
Chain form: ball-and-stick model
-
Chain form: space-filling model
-
-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gabaasa Qeerroo Ebla 28,2014 Naqamte
Madda Gabaasaa Qeerroo Naqamtee har’a Ebla 28 ganama irraa kaasanii barattootni oromoo mana barumsaa qophaayina Naqamtee dhaadannoo dhageessisuudhaan hiriira osoo poolisoonni wayyanee dura dhaabatanii bahanii akka jiran gabaasi addeessa.Kaayyoon barattoota kanaas akkuma barattoota yuuniversitiilee irraan wal qabatee kan master pilaanii naannowaa finfinnee federaaala jala galchuu fi kan biroos ilaalchisee mormii isaanii dhageessisaa jiru.Dhaadannoo isaanii:-
- -oromiyaan kan keenyaa
- -oromiyaan haa bilisomtuu
- -master-plan magalaa finfinnee haa kahu
- -sidaan minilik finfinnee keessaa haa kahu
- -siidaan Eebisaa Addunyaa nuuf haa dhabbatu
- -afaan oromoo afaan federal haa tahu
- -cunqursaan ummataa oromoo irraa haa kahu
- -nutii oromoon magaalaa keenyaa hin lakisnuu jechuun dhadhannoo isaani ummatatti himaacha utuu jiraani poolisonni naannoo sana baratota reebu fi mana hidhatti dhaqa jiruu magalaan Naqaamtee abjuu baratoota argaa jira magaalaa Naqaamtee halaa ho’adhan poolisonni ummataa (baratoota) reeba akka jiranis gabaasni Qeerroo magaala Naqamtee addeessee jira.Itti Fufa! Injifannoon U/Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!


text:
Gurraandala 20,2013 Arbaminc
Qeerroon Yuunivarsiitii Arbaminc walgahii kubbaa miilaa Yuunivarsiitiilee gaggeeffamu irratti waraqaalee dhaadannoo mooraa Abbayyaa keessatti hedduumminaan maxxansan.Qeerrooon Yuunivarsiitii Arbaminc mootummaan wayyaanee wayita ofitti amanamummaa dhabee fi yeroon tokkummaan kaan amma jechuun ilmaan Oromoo mooraa sanaa walitti qabachuun waraqaalee dhaadannoo hedduumminaan Istaadiyoomii,Galmaa fi gamoowwan akkasumas bakkeewwan beeksisni maxxanfamanitti hedduumminaan maxxansuun mootummaan wayyaanee sodaan akka liqimfamu taasisanii jiran.Waraqaaleen dhaadannoo 1. Qeerroonni Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo itti fufna! 2. Sabawwan cunqurfamoon marti mirga keessaniif kaaa 3. Wayyaaneen garboomfataa dha 4. ABO Oromoo bilisa baasa 5. Kai Qeerroo 6. Kubbaa ilaaluu ilaaluun dura qeerroo of haa ilaallu! 7. Oromiyaan dhiiga ilmaan isheen bilisoomti 8. Hidhi Abbayyaa gaaffii mirgaa hin dhaabu 9. Hidhamtootni siyaasaa haa hiikaman Kanneen jedhan hedduumminaan diimaa,magariisa diimaan barreeffamuun kan maxxanfaman yoommuu tahu,mootummaan wayyaanee hedduu kan rifatee fi waraana konkolaataa 2 dabalee gara Yuunivarsiitii kanaatti geessaa jira.Waardiyootnii fi poolisootni federaalaa yuunivarsiitii kanaa basaasa mootummaa wayyaanee dabalachuun ilmaan oromoo lama sadii tahanii dhaabbatan hin dhaabbatiinaa deemaa asii jechuun doorsisaa jira.Qeerroon Yuunivarsiitii Arbaminc mootumamaan wayyaanee garboomfataa tahuu isaa dabballoota isaaf mirkansina jechuun diddaa itti fufanii jiran.


text:
WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Jahaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*
Dubbiftoota mandhee tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, durseen dhaamsa nagaa gara keessanitti dabarsa! Barreeffama kana kutaa shanaffaa keessatti kunoo akkana jedhameeti ture: “Kanaaf, isa hafeef kutaa jahaffaa irratti walitti dachaana. Isa keessatti haalli ammaan tana biyyii fi uummanni keenya keessatti argamu, maal maal faa fakkaata? Haala kana keessaa daran of-cimsineetoo bawuuf, maal maal faa gochuu qabna. Maal maal faatu ergama dhalawwan Oromooti. Maal maal faatummoo ergama isaanii miti. Eenyu eenyu faa waliin uummanni fi sabni Oromoo tumsa qabsoo ijaarrachuu qaba, kanneen jedhaman tokko tokkoon tarreeffamanii xiinxalamu. Egaa, WAAQNI fi Ayyaanni Oromoo mee achiin nu haa gawu!” Amma Waaqa asiin nu gayeef, “hoqubaa!” jechaa gara dubbii bulfannee saniitti ceena.
Egaayyis haallan amma biyya keenya, Oromiyaa fi dabrees impaayera Toopphiyaa keessatti argaman maal maal faa akka fakkaatan ibsuun daran barbaachisaa dha. Kunoo, erga MM (Muummichi Ministeerotaa) kan Toopphiyaa du’ee asii haalli impaayerittii keessaa tokko tokko jijjiiramaa deemaa jira. Kana ibsuuf, mee dursineetoo haaluma warra ammaan tana impaayerittii bitaa jiranii irraa haa kaanu! Jaarmaan “Adda Bilisummaa Uummata Tigraay – ABUT – TPLF” jedhamu, waggaalee 21 Toopphiyaa dhuunfatee harkatti galfachuun bitaa jira. ABUT kana gochuuf, ganaa ennaa laggeen Tigraay keessaa mootummaaa Dargiitiin lolaa ture, sagantaa duraan qabu geeddarachuun Maqalee fi Adowaa faa bira kutee Finfinnee – Shaggar seenee koraa mootummaa Habashaa qabachuuf of-qoppheesse. Sagantaa ABUT isa ganamaa, ee kan “Tigraay bilisoomsuu” jedhamu duubatti dhiisuun, “Mootummaa Dargii gombifnee uummatoota Toopphiyaa bittaa warra abbaa irree jalaa baafna” kan jedhamu imaammata ofii godhate.
Kana fiixaan baafachuuf immoo wanneen sadii lafa kaawwate. a) Yaada sooshalizimii fi komunizimii kan duraan qabu dhiisee, yaada warra Lixaa kan dimokiraasii jedhamu duukaa-bu’uu! ABUT duraan duuka-butuu xurree warra Shiinaa, booda immoo isa dhiisuun kan warra Albaaniyaa hordofaa ture. Amma immoo gargaarsa Ameerikaa argachuuf jecha, halkan tokkoon rafee ku’uun “ijaarsa dimokiraatawaa” tahe. b) Qofaa ofii kana gochuun waan hin dandeenyeef, tumsa jaarmolee biroo, keessumaa jaarmolee addoota bilisummaa sabootaa wajjin ijaarrachuu! Isaan kun yaada isaa yoo fudhachuu baatan kanneen biroo ofumaan uumuu! Kanaaf, ABUT jaarmolee uummatoota, sablammeewwanii fi saboota Toopphiyaatiif akkuma indaanqootti (lukkuutti) hanqaaquutti (buupphaa buusuutti) ka’e. Ijaarsonni ABUT-iin hanqaaqaman kun hunduu maqaa baafameef keessaa: D (dimokiraatawaa) fi U (uummata) kan jedhamu qabu. Fakkeenyaaf: “Ijaarsa Dimokiraatawaa Uummata Oromoo – Oromo People’s Democratic Organisation – (IDUO – OPDO)“. ABUT ijaarsa ofiitiif “L” jechuun “bilisummaa – liberation” kennee uummatoota, sablammiiwwanii fi saboota birootiif “D – dimokiraatawaa” kan jedhu kenneefi. Isaan kanaaf, bilisummaan hin barbaachisu jechuu isaati. c) Maqaa beela oggas Tigraayi fi Toopphiyaa kaabaa keessatti bu’een, gargaarsa warra Lixaa keessumaa kan USA heddummiin argachuu fi kana keessaa gara daran irra-caalu, qabsoo hidhannoo adeemsisaa jiru irra oolchuu!
Mee kanneen biroo jechuun ijaarsota ABUT uummata Walaayitaatii, uummata Sidaamaatii fi uummata Haddiyyaa fayiif bibixxile dhiifnee gara isa kan keenyaatti, gara IDUO-tti haa ceenu! ABUT kun IDUO ijaaruuf, gandeenii fi godinoota Oromiyaa keessa labuu isa hin barbaachifne. Achuma dachee Tigraayi fi dachee Ertiraa irraa ilmaan Oromoo kanneen miseensota Waraana Toopphiyaa tahuun duulanii, booda immoo boojiyaman walitti funaanee IDUO ijaaruutu isaaf gayaa ture. Isaan kun akka uummanni Oromoo jedhutti karaa warra Wayyaaneetti agarsisuun, daangaa Oromiyaa cabsanii wajjin biyya keenya seenani. Boodas fakkaattota ofii walitti guuruun hanga Mootummaa Naannoo Oromiyaa jedhamuu dhaqabani. Gubbaa gubbaa nama ilaaluuf amma isaan kanatu Oromiyaa bulchaa jira. Garuu, nama itti-siqeetoo mildhateef: imaammanni, gorsii fi abboommiin warra Wayyaanee irraayyi kennamaafi.
Amma erga Mallas Zeenaa du’ee asii, haalli jaarmolee kanaa geeddaramuun isaa waan hin oolle. Mallas Zeenaa ijaarsota kanas, ijaarsa isaa ABUT keessaayyis warra inni hin barbaanne keessaa haramee, haramee olkaawuun yookaan achi darbachuun gurmee ofii dhaabbatee, ofiif abbaa irree tahuun gargaarsa warra USA fi warra Oroppaa sonaan argachuun turee of-tursiise. Amma erga inni du’ee asii waldiddaa lamatu jira. Inni tokko warruma Wayyaanii keessatti. Lammaffaan immoo jaarmolee innii fi jaalleewwan isaa uummatoota birootii ijaaran keessatti. Warri Wayyaanee, Barakat Sim’oon faa dubbiin tun akka duriitti itti-fufamuun waan isaaniif hin malleef, nama Walaayitaa akka MM-tti kooraa korsiisanii jiru. Garuu, inni akkuma mallattoo tokkootti achi taa’a malee, aangoon ammas warra duuba isaa jiru, Tigrootuma harkatti argama. Dabaleesoo Tigrootuma Mallas achi ofirraa qabee fi kanneen inni ofitti qabe jidduutti waldiddaan ni jirti. Kun marti walitti cuunfameetoo yoo ilaalamu, inni kun uummataa fi saboota hamma harraatti ukkaamfamanii bitamaa jiraaniif, qaawa xiqqoo wayiillee taatu haalli mijaawaan ni jirti. Ammoo dubbiin isaan kun haala kanatti dhimma-bawuun of-jabeessanii, gara fuulduraatti tarkaanfachuu dandayuu kan jedhamu.
Amma humnoota impaayerittii keessaa yoo ilaalle, bakka guguddaa sadiitti qoodamu. Isaanis: 1) Humnoota nafxanyoota moofaa. 2) Humnoota nafxanyoota haaraa. 3) Humnoota saboota fi sablammeewwan dagabaafamanii (koloneeffamanii). Egaa, isaan kun of-keessatti qoqqoodama xixiqqaa qabaachuu ni dandayu; qabusi. Mee amma armaan gaditti itti-siquun homnoota bakka sadiitti ramadaman kanneen haa ilaallu!
1) Humnoonni nafxanyoota moofaa jaarmolee garagaraa, kan karaa sabaatiin Amaara tahan of jalatti hammatee argama. Amala gita-bittee fi muummiyyeewwan (iliitota) Amaaraa taheeti, isaan bara Hayila-Sillaasee irraa kaasee hamma ammaatti jaarmaa yookaan gurmee (murana) wayii gaafa ijaarratan shaabbaa “Toopphiyaa” jedhamu itti-maxxanfatu. Dhugaa dha; bara Dargii kan akka “EPRP” fi “ME’ISON” sabdanee “multi-ethnic” kan tahan ni turani. Eekaa, ni turani. “Turaniin” kun jarrillee harrumayyuu ni jiruu, garuu isaan keessa cobni (cophni) sabdanee wayiituu homaa waan hin jirreefi. Mirkana; isaan nama Oromoo tokko, nama Guraagee tokko yookaan kan biraa of-keessaa qabachuu dandayu. Haatahu malee, kun jaarmolee isaanii kana ijaarsota sabdanee hin jechisiisu. Maali Habta-Goorgis Dinagdee (Qusee Dinagdee) waan mootummaa Minilik keessa tureef, Yilmaa Dheeressaa waan mootummaa Hayila-Sillaasee keessa tureef, isaan kana mootummaa Amaaraa fi Oromoo hin taasisu. Ingilizoonni-llee mee koloniiwwan isaanii kanneen akka: Gaanaa, Naajeriyaa, Keeniyaa, Zaambiyaa fi Taanzaniyaa faa karaa muummichoota Afrikaatiin (“African Chiefs“) bitaa turani. As irratti nafxanyoota moofaas tahanii nafxanyoonni haaraan akka warra Ingilizii “indirect rule“-n (harka-wayaa jalaatiin) Oromiyaa, Ogaadeniyaa fi Biyya Sidaamaa faa bitaa jiru jechuu kiyyaa akka hin taane, qalbeeffachuun mishaa dha!
Silaallee akkuma barri geeddaramaa adeemu dhalli namaas geedddaraa, yaada badaa duratti qabu wayyeeffachaa, karaa teeknolojiitiin callaa otoo hin taane, karaa yaada sammuu faas wayyeeffachaa deema. Garuu, akka amma iliitoota Amaaraa kanneen unibarsiitota irraa “BA, MA” fi “Ph.D.”-tiin eebbifamanii bayan, karaa walqixxummaa fi bilisummaa sablammiiwwanii fi sabootaa bakkuma akaakayyuuwwan isaanii: Minilik, Raas Daargee fi Raas Birruun faa turanitti argamu. Raajii Waaqaa, safuu namaa! Baratu bakkuma duraan turetti dhaabatee hafe moo, jarreen kanatu bara duraan jiran keessatti dhaabatanii hafuu qofa otoo hin taane, bardhibbee 21-ffaa irraa gara bardhibbee 19 fi 20-ffaatti duubatti deemuun xallisaa jira?
Wanni kun as irratti kan kaafameef, seenaa jarreen kanaa ibsuuf otoo hin taane, waan Oromoota keenya keessaa gariin isaan waliin humna tumsaa “nuuf” dhaabuuf battisaa jiraniifi. Inni kunillee gara boodaatti baldhinaan itti-deebiyamee xiinxalamaa, mee amma gara nafxanyoota haaraatti haa ceenu!
2) Isaan kun warra amma biyya Toopphiyaa jedhamtu tana kan uummataa fi Biyya Tigree irraa hafe, dhiddhiitee bitaa jiru, warra Wayyaaneeti. Isaan karaa tokko tokkoon obbolaa isaanii warra nafxanyoota moofaa irraa addadda; karaa gaafii uummatoota koloneeffatamoo-tiin jechuu kiyya. Isaan ofii isaanitiifuu, yoo akka uummatoota Kibbaa fi Oromoo faa tahuullee baatan cunqursoo fi hacuuccaa warra Amaaraa jala turani. Kanaaf, gaafii uummatoota cunqurfamoo kaasuun amma tokko deebii kennuuf yaalani. Kaanillee gara hojiitti geeddarani; jechuun biyya federaala tahe faa ijaaruu, afaanonni uummatoota koloneeffamanii akka manneen barumsaatti kennaman faa gochuu. Haatahuu malee, isaan kan ofii isaanii irraa hafe, kan warra kaanii jaalataniitii miti. Gaafiiwwanii fi qabsoo uummatoota akka Oromoo fayiin dhiibamaniiti. Otoo ABO faa wajjin kana gochuu baataniiyyuu, akkuma dhufaniitti harroota isaanii offatanii Tigraayitti deebiyuu isaanii ture. Kanammoo akkamitti gochuu dandayu? Qabeenyi Oromiyaa inni lafa gubbaa fi inni lafa jalaa ijaa babaasee isaan ilaalaa turewoo! Akkamitti isaan aannanii fi damma Oromoo, murachiisaa dilbiiwwan Oromoo fi daadhii keessaa isa booka, sabbuu (warqii) fi buna Oromoo dhiisaniitoo baddaa Tigraay sanitti deebiyu? Eenyumtuu inni qawween biyya keenya cabseetoo gale, gaaf tokko qawween cabsamee nurraa ka’uun isaa gonkumaa waan hin oolle!
Warri Wayyaanee akkuma Oromiyaa seenanin dukkana uffatanii, ennaa hedduus ifumatti aduu qaqqaammachaa qabeenya uummataa fi saba Oromoo firoottan isaanii san wajjin haratanii oldabarsuutti ka’ani. Mukkeenillee muranii, mannee barumsaa keessaa minjaalotaa fi kursiiwwanillee gara biyya ofiitti dabarsani. Kun olola Oromoota barataniitiin kan oofamu wayii otoo hin taane, kan uummanni Oromoo gamnichii fi gara-laafessi sun ifumatti beeku. Boosettiin takka: “qayya kiyya; meerree qayyi kiyya?” jennaan, “nama si hin beekne bira deemitii waayee qayya keetii odeessi!“, jedheen abbaan warraa ishii jedha mammaaksi Oromoo tokko. Waayeen warra Wayyaanota “keenyaa” kunis akkanumaa, kan hafe booda itti-deebiyama.
3) Humnoonni kutaa sadaffaa kana jalatti ramadaman kun immoo ijaarsotaa fi gurmeewwan sablammiiwwanii fi saboota gabrummaa warra Habashaa jalatti kufani. Isaan keessaa hamma tokko maqaa dhawuuf: jaarmolee Oromoo kanneen addaddaa, adda bilisummaa Somaalota Ogaadeen, Adda Bilisummaa Sidaamaa, jaarmaa uummatoota Gambeellaa fi kan warra Benshaangul fayi. Isaan kun akkuma uummata Oromoo harqoota gabrummaa Habashaa jala waggaalee 130 ol kan jiraatani. Takka cimaa takka laafaa haa deemu malee, akkuma keenya dirree qabsoo keessatti argamu. Manneen hidhaa nafxanyoota moofaa fi nafxanyoota haaraa wajjin turani. Harras wajjumaan achi keessa jiru. Mana guddicha, ee Toopphiyaa mana hidhaa sablammiiwwanii fi sabootaa taate tanas, wajjumaan caccabsaniitoo keessaa bawu!
Haatahuutii, isa kanaa fi kanneen hafan mara kutaa torbaffaa keessatti walumaan ilaalla. Kutaa san keessatti: a) Haalli jaarmoolee Oromoo kanneen bilisummaaf dhaabatanis haa tahuu, kanneen empaayera Toopphiyaa dimokiraatessuuf deemanii ilaalama. b) Uummanni, sabnii fi Biyyi Oromoo, Oromiyaan waanjoo gabrummaa Habashaa jalaa akka bayaniif, maal maal faa gochuu qabna? c) Maal maal faatu jaramoolee bilisummaa Oromiyaa irraa eegama? d) Namtokkeewwan Oromoo irraawoo maal maal faatu eegama? e) Oromoonni bilisummaaf dhaabatan biyyattis, alattis eenyu, eenyu faa waliin tumsa qabsoo ijaarratu? f) Silaa kan dursinee irratti ijaajjinu qabeenya Oromoo fi kan Oromiyaatii, gargaarsa karaa alaatiin argamuwoo akkamitti horachuu dandeenya? — faa kanneen jedhaman kallachumatti kaafamuun tokko tokkoon xiinxalamuu, mee hammasitti nagaa fi nageenyaan naaf bubbulaa!
Itti-fufa —!
============== // ==============
* Taammanaa Bitimaa: Gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Integrator:
Ob. Taamanaa,
I know that you do belong to one of the very integrative Oromo commentators, scholars and writers. You are neither DiGa nor FiGo. DiGa is simply Diina Gamna, a Woyane cadre, who is payed and doing his job of antagonizing the Oromo liberation camp for the sake of his own advantage, whereas FiGo is Fira Gowwaa, a fool Oromo, doing the same job of Woyane without any payment. When we look at the authors and commentators in the Oromo websites, we just do observe two groups of Oromo nationalists: the ANTAGONIZERS and the INTEGRATORS. The antagonizers do pray the mantra of polarizing the Oromo liberation forces presenting such Oromo nationals as if they are irreconcilable enemies being divided into two camps: pro-union and pro-independence. Usually the antagonizers cry as if the pro-union Oromo are collaborators to the Abyssinian camp. On the other hand, the integrators do see the two post-bilisummaa Oromo goals (independence/walabummaa and union/walfaanummaa) of the Oromo people as two sides of the same coin (two sides of bilisummaa). They try to assert that both the pro-independence and the pro-union Oromo nationalists are de facto pro-bilisummaa (freedom fighters), who do have two reconcilable alternative objectives. Interestingly Woyane foot soldiers do camouflage as pro-independent Oromo and curse the pro-union nationalists or vice versa just for the sake of sawing a discord in Oromo liberation camp. Their motive is clear: Oromo should be divided, antagonized and polarized in order to be kept weak and ruled. What is really pity here is that some of Oromo nationalists and scholars simply fall in this trap of the Woyane cadres and do bidding of the enemy without any payment. Actually Woyane has hired a lot of cadres doing the antagonizing job with the millions of dollars being invested on this project. May God open the eyes of our fool antagonizer Oromo nationalists, who are still doing the job of Woyane without payment!
Otherwise, to comprehend the political difference you wrote about, let us look at the four current political blocs in the empire:
- andinet hayiloch (unity forces): those forces, whom I can designate as Abyssinian Centralist Forces (ACF) are still trying to bring back the unitary empire as it had been before 1991, with the pretext of Ethiopian unity, still nostalgically longing for the empire, which was dominated by Amhara (old Nefxenyaa) and Amharinya. This group wants to re-achieve the past & obsolete ‘Oromian extinction within Amhara empire;’
- abiyotawi hayiloch (revolutionary forces): the current ruling fascist regime of Woyane’s (New Nefxenya’s) revolutionary democratic forces, which also can be named as Abyssinian Bantustanist Fronts (ABF) are striving to keep the evil status quo of the temporary ‘Oromian occupation within Tigrean empire’;
- abironet hayiloch (unionist forces): those federalists, who try to achieve both national autonomy for all oppressed nations and regional union for common benefit, be it in the name of Ethiopia or the Horn of Africa. This group includes the forces of some oppressed nations including Oromian Democratic Federalists (ODF), which want to realize a tactical ‘Oromian autonomy within Ethiopian union’ as a transitional solution;
- arinet hayiloch (independence forces): those oppressed nations fighting for an independence of their respective nations, like the Ogadenian and Oromian Liberation Forces (OLF) do, are freedom fighters, who are determined to push further for an ‘Oromian independence within African union’ as a lasting solution with more citizens’ liberty and national security.
Fact on the ground is that old-Nefxenya’s Ethiopia of andinet hayiloch belongs to the past; neo-Nefxenya’s Ethiopia of abiyotawi hayiloch is only temporary; a NEW oppressed Nations’ Ethiopia of abironet hayiloch will be transitional; and an Oromian independence of arinet hayiloch is the realistically anticipated future!
-
hantati baretuma:
dandeettii waaqindeessuutii fi waa hubattanii gurra ummataatiin geettaniif isin raajeffadha!,ilmaan oromoo WALIIGALTEE GABRUMMAA isaan irra jiru hubattee,garuu,garuu maalgoona ofumaa yaadaan dhumna,WALII GALLEE SHIRA WAYYAANEEn nuttiin fayyadamaa jirtu harka ba’uu hindandeenne. osoo hinbeekin kiyyoo diinummaa seenna,hojii wayyaanotaas galmaan Geenna,Dr keenya,PHD.keenyaa fi qareeyyiin siyaasa oromoo kaayoo tokko saba tokko dhaaba tokko/ABO/ horachuu dadhabnee yoo waraqaa qofa nuffisiisnu ekeraan jaallan dhumtee nuyi moo wayyaanee komatti?
AMMAS fala ta’a kanan jedhu AFAANIIN dubbii fi dudubbii dhiifnee yoo kallattii kufne kuffisuut seenne qofa, maaliif yoo jette sheexanattu iddoo argata.
Gaaffii 1.sabni cunqurfamaan qabsoo BILISUMMAA geegessu kan mootummooti dhihaa humnaan hiikachiisan nijiru?
2.qarqaarsa dhihaa malee oromoon humna ta’ee gadi bahuu hindanda’u
3.saba qabsoo bilisummaa geegessu tokkoof *Humnaan gadi bahuu booda gargaarsaaf harka bal’isuu* moo qarqaarsa harka bal’isuu booda humna ta’ani mul’chuu*ttu dursa?
4.dhaabni bilisummaa tigraay fide erga humnoome paartii warraaksa saboota jedhu hundeesse moo osoo ofi hin ijaarin eegalani?
-
Abbaltti:
Barsiissaa Taamanaa,
Barressa seenaafi siyaasa ummati keenya bara durii jalqabe biyatti Toopiya jedhamttu sana jalatti kololefatame itti gidiramaa jirufi hiikaa rakkina kanaa ilaalchise oromoota guddaa biyya jiruufi isa baqataa ta’ee biyya ambbaa kana jiru irraa maal akka egamu walitti aansuuni midhegsitani nuuf dhiheessaa turttanifi ittille jirttan kanaafi ulfaadha, umuriille dheeradhaa, hamma ummati isin akka kana jaallattani bilisa ofii isaa argate mirgga ofiin of-bulchu gahutti gufuun isin hin argatin jedha! Barressi keessani akkuma dur yammu barsiisaa keenya turttani sanaawoo minyaawaa itti jabaadhaa, ummata keenya kana damaqssu kanatti! Ummati ofi isaa bare waan isaaf ta’u hubachuunifi falmmachuni isa hin dhibu, yoolle takka takka kuno tokko tokkoon keenya baraanneyyu akka wallaalaa yammu hojennu ilaalun waa nugadisiisu ta’elle.
Ulfinaafi kabaja guddaan isiniif ummata keenyaaf qaba!


text:
Caamsaa 1,2014 Finfinnee
Gaaffiin abbaa Biyyummaa jabaachuudhaan kan itti fufe Barattootni Oromoo Yuunivarsiitiilee keessaa sagalee isaanii dhageessisuu itti fufan. Haala kanaanis Barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee baratan Yuunivarsiitii Finfinnee Kiiloo 6 keessatti walitti qabamuun sagalee isaanii dhageessisuu irratti argamu. Mootummaan wayyaanee gaaffii mirgaa Uummatni Oromoo gaafatu deebisuufii qaba malee ajjeesuu hin qabu jechuudhaan sagalee isaanii dhageessisaa jiran. Dhaadannoowwan garaa garaa Barattootni Yuunivarsiitii Finfinnee dhageessisaa jiran keessaa
- Mootummaan wayyaanee Garboomfataa dha
- Siidaan Minilik Haa buqqa’u
- Ilmaan Oromoo ajjeefamaniif wayyaaneen itti gaafatamummaa haa fudhatu
- Saaminsi lafaa haa dhaabbatu
- Sagaleen Oromoo haa dhagahamu
- Gumaa Gootawwan keenyaa ni baafanna
- Finfinneen handhuura Oromiyaati
Kanneen jedhanii fi kanneen biroo dhageessisuun hiriira jabaa gaggeessaa jiru. Mootummaan wayyaanee gaaffii abbaa biyyummaa finiinaa jirutti kan baarage waraana Agaazii bobbaasuudhaan ilmaan Oromoo fi Barattoota Oromoo reebuu irratti argama. Mootummaan waraana bobbaasuu irra gaaffii mirgaa kan bilisummaa fi Walabummaa osoo deebise isaaf salphata jechuun Qeerroon Yuunivarsiitii Finfinnee addeessuun Uummatni Oromoo bakka maraa ka’ee falma jabaa akka gaggeessu waamicha Oromummaa dabarsanii jiran.


text:
Gaddaa Jaal Jaarraa Abbaa Gadaa Ilaalchisee – Xalayaa Gurmuu Qabsaawootaa fi Miseensoota ABO
Oromiyaan mallatoo gotota bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa hangafa dhabde.
Soso’a qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti yeroo irraa yerooti jagnnooni, gootootni fi hayyootni dhimma saba isaanii kan waloof jecha gahee isaanii jireenya lubbuu isaanii baasan seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti hedhuu dha. Seenaa saba Oromoo keessatti sabboontoota bilisummaa saba Oromoof labooba ta’anii ifanii lubbuu isaaniitiin mirga abbaa biyyummaa uummata Oromoof tarree duraa irra uf dhaaban seenaa saba Oromoo fi kan isaanii adda baasuun hin danda’amu.
Gootota, jagnnootaa fi hayyoota akkanaa kana keessaa Jaal Jaarraa Abbaa gadaa saraara duraa irratti gootaa fi jagnna qabsaawuun uf mulidhiise.Jaal Jaarraa Abbaa Gadaa qabsoo bilisummaa Oromoo hidhannoon falmuuf haalaan hamaa keessa darbuun Jaal dhukaasa qawwee banuun lola riphee lolaa baranee maqaa Adda Bilisummaa Oromootin hoggana qabsoo jalqabe. Mootummaan Habashaa humna qawweetiin malee biyya Oromiyaa salphaati akka gadii hin lakkiifne eega hubatee booda biyya oolaatti gadii bahuun barnoota riphee loltummaa ammayya barachuun Jaallan isa waliin hidhannoof uf qopheeysan waliin qaxaamura biyya Somaaliyaa keessaan biyya Oromiyaati osoo deemu mootummaa Somaaliyaatiin qabame hidhaa bara dheeraa booda lamada qawwee kaasuun lolee lolchiisuun jaganna fakkii hin qabne ta’uu isaa goota qabsoon mirkanneeyse. Jagnnummaa hiri’aa hin qabne kanaanis, Jaalala, kabajaa fi ulfina qabsaawoota biratti argachu bira darbee mallattoo qabsoo farra gabrummaa ta’eeti ilaalama.
Nuti, qaamni hogganna waloo, miseensootni fi deegarttootni Gurmuu Qabsaawootaa fi Miseensoota ABO hardhaan tana du’a Jaal Jaarraa Abbaa Gadaaa yammuu dhageenyu gadda gaddaa oliitu nuti dhagahame. Gadda, gaddaa olii ta’uun isaas, Jaal Jaaraa Abbaa Gadaa uummataa fi biyya Oromiyaa kan umurii isaa guutuu falmeef ammallee mootummaa gabroomfataa Habashaa jala osoo jiranii addunyaa kana irraa galu isaati. Galii malattoon qabsoo keenyaa Jaal Jaarraa Abbaa Gadaa osoo bakkaan gahuuf qabsaawanii dukkubsatanii biraa du’an kana bakkaan gahuuf kakuu kana dura seenne irra deebiine haaroomsuun tarsimoo kana bakkaan gahuuf ni qabsoofnna.
Maayyiirratti, Warra isaa, aantoota isaa fi ilmaan Oromoo maraaf obsa (sabrii) godhaa jechaa, goota gototaa olii fi mallattoo qabsoo keenyaatifis, (Jaal Jaarraa Abbaa Gadaa) rabbiin haa araaramuuf jenna.
“Qabsaawwaan kufus, qabsoon itti fufa”
IUOf
Gurmuu Qabsaawootaa fi Miseensoota ABO
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
Ittifufaa bilisumman:
Oromoo Hundumti Keessanuu Warri Jaal Jaarraa Abbaa Gadaa dhabuudhaan Yuuraraajirtan Obsaan Isiniif Hawwaa. Qabsaawaa Kufamalee Qabsoon itti fufaa.Jarraan abbaa Gadaa Qama ( Lubbuu ) Isaanii Dhabne Malee Seenaan Isaanii Zalaalam ( Abadanitti )Jiraataa .SHEIK ABDULKARIM IBRAHIM HAMID ( Jaarraa Abbaa Gadaa ) Yoomiiyyuu Hin irraan fatamu Haga Oromiyaafii Oromiyaanonni Jiranitti. Jaarraa Abbaa Gadaa Waan Hedduu Hagana Hinjedhamne Ummata Keenyaaf Hojjatee A B O Nuuf Bu,Ureessee W.B.O Waraana Bilisummaa Oromootiin Gootummaa Oromoo Mirkaneessee Daadee Nafxanyaa Tan ummata Keenya QuqumsaaTurtee Ilkaan Shukkuume Habashaa Garaa Mrachiise Oromoofii Oromiyaa Irraa. JAARRAA ABBAA GADAA Amantii Islaama Tan tuffatamtee Ethiopia Keessatti Ummata keenyaan Wiliin Ukkaamamte Akka Amantiin Teenya Nuuf Kabajamtuuf Karaa bareedaa Fuuladuraaf Dhabeela ( Asaasa ) Lafa Nuufkaayee Seenaa Badiinqabnee Baayyee Nuf hojjate Jaarraa Abbaa Gadaa Galanni isaa Jaannataa Qabsoo Inni Jalqabe Bakkaan Geennaa Galatoomaa Oromiyaan Nibilisoomti
-
Abdi Bilisummaa:
I felt great saddness when heared news on VOA,the passingaway of great Oromo leader,father of OLF& the then IFLO leader.May Allah/Oromo waqa put his soul with peace in jannah/heaven.heroes like him will live in the heart of Oromo people & unforgotable for ever. he left thisworld leaving 1000′s,millions of his footfollowers behind him.so,shall achieve his motto!!!!!!!!!


text:
Ibsa Ejjannoo Walgahii Addaa TBOJ
Nuti miseensonni Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ) walgahii addaa kan gafa Bitooteessaa 02, bara 2014 magalaa Nürbergittii adeemsifanne irratti dhimmoota wa’ee haala ijjaarsa keenyaa fi kan Qabsoo Bilisummaa Oromoon har’aa keessaa jiruu ilaallattan irratti maree bal’oo taasisuun murtee addaa addaa dabarsuun xummuurratneerra. Walgahii kanaa irratti baruumsaa fi haala yeroo ilaalchissee Miseensii Gumii Sabaa ABO J/ Dr. Shigut Galata dhaaba ABO bakka bu’un nu giddutti argamuun ibsa bal’aan nu keennamee jira. Haala amma TBOJ Keessaa jiruu ilaalchissee karaa Dura ta’aa fi Barreessaa Damee Würzburg fi nannoon J/ Gamachuu Fayyisaa fi J/ Obsa Adam wal duraa duubaan ibsaa kennameera.
Itti aansuunis walgahichi dhimmoota armaan gaditti irratti murtee dabarsuun xummuurame:-
1. Deeggarsa QBO irratti
Nuti miseensonni TBOJ Walgahii kanaa irratti qooda fudhannee QBO kan kallacha qabsichaa ABOn hoogganamu of qusannaa tokko malee kan ca’aa tokko irra eegamuuu maraan kan cinaa dhaabbannu ta’uu ammas irra deebinee waadaa seenne haaromsina. Sochii Qerroo kano bifaa fi haala qindoomina haaraatiin finiinaa jiruu fi Waligalaa kan dhaabnii ABO kallachumman gaggeessaa jiru jabinaa fi murannoon wan dandeenyuu maraan kan deeggarru ta’uu beeksifna. Gachannii Ummataa Oromoo, WBOn, daran tarkanfii isa akka cimsaatuu wan qabnuu fi dandeenyuu maraan biraa dhaabbannaa.
2. Balaaleffannaa Mootummaa Impayeeraa Ityophiyaa kan ABUT-tin Hogganamtu
Miidhaa Mootummaan Impayeeraa Ityophiyaa kan ABUT-n hogganamutuu uummata keenya irraan gahaa jiru ni balaaleffanna, ni mormina, kara dandeenyu maras dura dhaabbannaa.
Akeekaa fi karooraa duguuggaa sanyii (policy of Genocide) ummataa keenyaa fi uummatoota cunqurfatamtoota addaa addaa irratti Mootumman TPLF geeggessaa jiru ni balaalleeffannaa. Yakkamtoonni sirna wayaanee miidhaa akkasii qaqabsiisan hatattamaan akka seeratti dhiyaatanii itti gaafataman Biyyootiin Demokratawwaa fi Jarmooleen mirgaa dhalaa namaaf falmaani akka dhiibbaa godhaan ni gaafanna.
3. Hariiroo mootummaa TPLF fi kan biyyoota Ollaa ilaalchisee
Biyyoonnii ollaa Itiyoophiyaa tokko tokko hariiroo mootummaa Wayaanee faana qaban hal duree tarkaanfii fi sirna mootummichaa kan hin xiinxaalle tahuu irran kan ka’ee Waligaltee idilee adunyaa tokko tokko caabsuun midhaa dangaa hinqabnee geessaa jiru.
Keesumaayyuu mootummoonni biyyoota akka Somaliland fi Keeniyaa Waligaltee Adunyaan qabduu faalleessaa yeroo yerootti baqaataa Oromoo dabarsaanii Mootumaa TPLF-tti keennun badhii tahuu hubataanii fuulduraaf dalaga akkasii irraa akka of qusatan cimsinee gaftnaa.
4. Waamicha
Tokkummaan Barattoota Oromoo Biyya Jarmanii diina miidhaa fi jibbiinsi isaa saba keenyaaf daangaa hin qabneef hojjattanii fi akkasumas bira dhaabbattan, dalagni keessan uummata keessaniif miidhaa ammamii fi akkamii akka qabu xinxaltanii hubachuun harka diinaa jalaa of baaftanii gara mooraa QBOtti akka deebitan waamicha keenya cimsinee isiniif dhiyeesina.
Tokkummaan humnoota QBO yoom iyyuu caala barbaachisaa fi murteessaa ta’uun isaa hubatamaa dha. Kanaafuu araaran moraa qabsoo Bilisummaa Oromoo gabisuuf tokkummaan jarmoolee kan kayyoo irratti hunda’ee kan kanaan dura jalqabame jiruu xumuraa itti gochaa kan hafeess fuulduratti akka cimee itti fufuu fi babal’atu qaamota dhimmi kuni isaan ilaalu maraaf waamicha keenya ammas irra deebinee dabarsina.
Dhuma irrattis tumsii fi tokkummaan saboota cunqursaa jalatti kufanii argamanii kan galii kaayyoo qabsoo isaanii as dhiyeessu akkasumas kan diina immoo naasisuu fi bir’uu guddaa irraan ga’u ta’uu isaa hubatamee, Hariiroon tarsimoo irratti akeekkatee akka cimu qaamonni dhimmi isaa isaan ilaalu akka irratti hojjatan waamicha keenya dabrsinaaf. Baruumsa barbaachisu kennuu fi haala gamtaa akkasii mimijeessu bakka hundattii fi qaama hundaan akka irratti hojjatamu jechuun ergaa keenya dabrfanna.
Injifannoon Uummata Oromoof!
Hirmatootaa Walgahii addaa TBOJ, Nürnberg, Bitooteessaa 02, 2014
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
GUJO TIMIRTTIYAA
Godaa Kahuwaa —Xoossaa Bonchchissiya Baalaa
KIRISTTAANETI Kiristtoosa hayquwaa Hassayiyo Baalaa bonchchana mala azazettidosona. Ha baalay “Godaa kahuwaa” geetettidikka xeesettees. (1 Qoronttoosa 11:20) He baalay keehi koshshiyaaba gididoy aybissee? I awude bonchettanau, qassi waanidi bonchchettanau bessii?
Yesuus Kiristtoosi 33n K.Y.S., Ayhudatu Paasikaa baalaa bonchchiyo qammi ha baalaa essiis. Paasikay, Ayhudatu aginaa Niisaane 14tta gallassan, layttan issitoo bonchchettiya baala. Niisaane aginay doommiyoy, laappuniyan aginay xeeriyo wodiyaana. Ayhudati hegaappe 14u gallassaa qoodidi, away wulliyo wode Paasikaa bonchchoosona.
Yesuusi Paasikaa ba kiitettidaageetuura bonchchiis; hegaappe Asqqorootu Yihudaa yeddi simmidi, Godaa Kahuwaa essiis. He kahoy Ayhudatu Paasikaa baalaa sohuwan eqqiis; hegaa gishshau, layttan issitoo xalla bonchchettana bessees.
Maatiyoosa Wonggeliyaa Mishiraachchoy hanotaa: “Yesuusi oittaa ekkidi, Xoossaa galatiis; he oittaa menttidi, ba erissiyo ashkkaratuyyo immiiddi, ‘Heite; miite; hagee ta ashuwaa’ yaagiis. Burccukkuwaa ekkidi, Xoossaa galatiis. Etau immiiddi, ‘Ubbai hagaappe uyite; aissi giikko, hagee daro asaa nagarai atto geetettana gishshau gukkiya ta suuttaa; ta suuttai ooratta maachchaa’” yaagidi qonccissees.—Maatiyoosa 26:26-28.
Issi issi asati, Yesuusi oyttaa ba ashuwau, woyniyaa eessaa qassi ba suuttau laammidobadan ammanoosona. Gidikkonne, Yesuusi he oyttaa immiyo wode, a bollaappe paccidabi baawa. Yesuusi kiittidoogeeti tumukka a ashuwaa miidonaa, qassi a suuttaa uyidonaa? CHii, hegee asa miyoogaa gidiyoonne Xoossaa higgiyaa kanttiyooba gidiyo gishshau, hegaadan oottibookkona. (Doomettaabaa 9:3, 4; Wogaabaa 17:10) Luqaasa 22:20y bessiyoogaadan Yesuusi: “Hagee inttessi gukkiya ta suuttan maacettida ooratta maachchaa” yaagiis. “Ooratta maachchaa” gididay ba huuphe he burccukkoyiyye? Maachchay maayeetido yohoppe attin, ayfen beettiyaaba gidenna gishshau, hegaadaana gidana danddayenna.
Yaatiyo gishshau, oyttaynne woyne eessay naa''aykka leemiso. Oyttay polo gidida Yesuusa bollaa leemiso. Yesuusi Paasikaa kahuwaappe attida oyttaa go'ettiis. Oyttay ayba irshshoynne baynnan uuketteeiis. (Kessaabaa 12:8,18) Geeshsha Maxaafan irshshoy nagaraa woykko moorobaa leemiso. Yaatiyo gishshau, oyttay Yesuusi yarshshido polo gidida a bollaa leemiso. A bollay nagari baynnaagaa.—Maatiyoosa 16:11, 12; 1 Qoronttoosa 5:6, 7; 1 PHeexiroosa 2:22; 1 Yohaannisa 2:1, 2.
Zo'o woynee Yesuusa suuttaa leemiso. He suuttay ooratta maachchaa tumayiis. Yesuusi ba suuttay “nagarai atto geetettana gishshau” gukkidoogaa yootiis. Hegan asaa naati Xoossaa xeelan geeshsha gididi, Yihoowaara ooratta maachchaa maacettana danddayoosona. (Ibraawe 9:14; 10:16, 17) Ha maachchay 144,000u ammanettida Kiristtaanetussi saluwaa biyoogee danddayettiyaaba gidanaadan maaddiis. Yan eti kawonne qeese gididi, asa ubbau anjjuwaa ehiyaabaa oottana.—Doomettaabaa 22:18; Ermmaasa 31:31-33; 1 PHeexiroosa 2:9; Ajjuutaa 5:9, 10; 14:1-3.
He baalan, Yesuusa ashuwaanne suuttaa malaatiyaabata ekkana bessiyaageeti oonee? Ooratta maachchaa maacettidaageeta xalaala gidiyoogee erettidaba. Hegaa giyo wode, oyttaanne woyniyaa ekkanau bessiyaageeti, saluwaa baana hidootay de'iyoogeetu xalaala. Hegaa mala asati saluwan kawo gidanau doorettidoogaa etassi Xoossay ba geeshsha ayyaanaa baggaara qonccissees. (Roome 8:16) Eti Yesuusaarakka Kawotettaa maachchaa maacettidosona.—Luqaasa 22:29.
Sa'an Gannatiyan de'ana hidootay de'iyoogeeta xeelliyaagaanishin, woygana danddayettii? Eti Yesuusa azazuwaa naagidi, Godaa kahuwaa bessiya ogiyan bonchchoosona; shin Yesuusa ashuwaanne suuttaa malaatiyaabata ekkokkona. Yihoowa Markkati Godaa Kahuwaa layttan issitoo, Niisaane 14n away wulli simmin bonchchoosona. Alamiyaa yuushuwan amarida sha'an qoodettiyaageetu xalaalay saluwaa baanau hidootiyaageeta gidikkonne, ha baalay ubba Kiristtaanetussikka daro al''oba. Hegee, Xoossaa Yihoowaynne Yesuus Kiristtoosi bessido aara laggettiyaabi baynna siiquwaabaa, ubbay qoppana danddayiyo wode.—Yohaannisa 3:16.


text:
Epicenter
epicenter yokan epicentre (kan Afaan Greek durii irra dhufee) bakka fulla lafa irratti argamu kan focus, bakka chocho'i lafa yokan tokka'i bira gubbatti argamu dha. Epicenteriin hypocenter olii fulla lafa irratti kan argamu yoo ta'u, hypocenteriin immo bakka energyiin lafa jalla itti gadhifame dha. Seismic waven bakka hypocenter jedhamu kana irra nana'a ba'a. Gaddifammu seismic kuniin qarqara lafa gamma birra epicenter lafat kan ta'u yoo ta'u kunis waan fesashin outer core waan transverse yokan shear waves (S-waves) waan xuxee, longitudinal yokan compressional (P-waves immo waan refract godhuuf.
Ergaa Chocho'i lafa ademsifame bodda, geologistotni epicenter bekkuf seismogram ilalanni bekku. Kunii immo yerro hunda seismograph bakka sadiit argamu barbada.


text:
Gaafiifi deebii Hello Oromia Radio waliin godhan keessatti, Dr. Mararan White House daawwachuu isaanii mirkaaneessan. Dr Mararaan eenyuu waliin akka dubbatan, dhimma malii gubbatti akka dubbatan ballinaan nutti himan.
Haalli manneen hidhaa Itoophiyaa maal fakkaata? Maaykalaawii, Karchallee, Alam Baqqany odeeffannoo qabna. Hidhamaan eessatti hidhama, maal nyaataa, maal godha, mirga maal qaba, maal hin qabne? Deebilee ni qabna. Sheraton mana hidhaa keessa jiru ni beektu? Maaliif Sheraton jedhame. Eeenyutti achitti hidhamaa?


text:
Gaafa guyyaa 22/06/2014 gummaacha OMN tiif magaala Wellington (New Zealand) keessatti bifa addaa fi gammachiisaa ta’een kabajameera. Guyyaa kana xiqqaa fi guddaan Oromoo biyya kana jiraatu hundi dhaabbachuu OMNf gammachuu itti dhagahame ibsaa oolaniiru. Jabina media keenyaafan akka ooluuf gumaacha godhaaniiru. Gara fuulduraattis OMN jabaatee akka itti fufuuf gummacha malaqaa ta’ee waan biro nu irraa barbaachisu hundaa gochuuf waadaa seenanii jiru.
Sagantichi akkuma aadaa oromootti eebba jaarsaatiin eegale, itti aansuudhaan uummata keenya biyya keessaa lubbun isaanii darbaa jiru yaadachuuf daqiiqaa tokkoof namni hunduu mataa gadi qabatee yaadateera. Kanatti aansuudhaanis faaruu tokkummaa jedhu Uummanni hunduu oli ka’ee gamtaadhaan harka walqabatee faarfateera.
Dura Taa’aan Community Oromoo Obbo Sanbatoo Bulaa haasa’aa bal’aa godhaaniiru. OMN jabeessuufis gargaarsi keenya cimee itti fufu malee median keenya kun milkaa’uu akka hin dandeenye uummataaf dhaamani iru. Akkasumas dura ta’oonni waldaalee oromoo asitti dhaabbatanii jiran, kan akka walda maanguddoo, waladaa dubartootaa fi waldaa dargaggoo wal duraa duubaan haasa’aa godhaaniiru.
Guyyaa kana irraatti karaa skyptiin Obbo Jawaar Mahamad wa’ee OMN fi haala qabsoo ykn sochii oromoo yeroo ammaa irratti ibsa bal’aa kennaniiru. Gaaffilee hedduu uummata irraa ka’aniifis deebi’ii bal’aa kennaniiru. Ummatni keenyaas hedduu gammadee. Gara fuulduraattis OMN cinaa hiriranii waan barbaachisu hunda gochuudhaaf waadaa seenanii jiru. Sagantichi akkuma eebbaan baname, eebba jaarsoliitiin xumurameera.


text:
Caamsaa 1,2014 hanga Ebla 4/2014tti Godina Wallaggaa Onoota garaagaraa keessatti Fincilli diddaa garbummaa(FDG)’n qabsiifame hanga har’atti jabaatee itti fufee jira.
Uummaanni Oromoo fi barattootni Oromoo dhaabbata barnoota garaagaraa hanga manneen barnoota sadarkaa 1ffaa fi 2ffaatti barachaa jiran gaaffii guddaa dhimma bilisummaa Oromoo fi mirga abbaa biyyummaa karaa nagaan gaafachuun hiriira nagaa kan uummata qotee bulaa hirmachiseetu gaggeeffama jira, bifuma kanaan Onoota akka Haroo Limmuu, Limmuu Galiilaa, Guutoo Wayyuu, Guutoo Giddaa, Kiiramuu, Giddaa Ayyaanaa, Heebantuu, Arjoo, Gatamaa, sibuu Siree, Nuunnuu Qumbaa, Bakkoo, Billoo
Boshee, Guttiin, Diggaa Sasiggaa keessatti yeroo amma kana manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa hanga sadarkaa 2ffaatti jiran guutummaatti barnoota dhaabuun cufamanii FDG uummata waliin gaggeeffachaa jiru.
FDG kana dhaamsuuf Mootummaan garboonfataa Wayyaanee waraanaa fi humnapoolisa federaalaa uummaataa fi dargaggoota dura dhaabee dorsisuus doorsisni abbaa irree FDG uummataan fashalaa’a jira.
Onaa Limmuu Galiilatti poolisiin Federaalaa Sochii uummataa dhaabsisuuf uummataa reebuun hedduu hiraarsuu irraa kan ke’e uummata hedduu aarsee gara of irraa ittisuutti akka seenan taasise.Hhaala kanaan uummanni konkolaataa poolisii federaalaa tokkoo dhagaan reebee caccabsuun tajaajilaan ala godhee jira.
Haaluma walfakkaatuun hiiriirri nagaa gaaffii mirgaa abbaa biyyummaa fi bilisummaa uummataa Oromoo fiduuf gaggeeffamuu Godina Wallaggaa lixaa Onoota garaagaraa fi University wallaggaa damee Gimbiitiin jabaatee itti fufe jira. Onoota kanneen akka Inaangoo, Najjoo, Arjoo Guddattuu, Dongoroo, Gimbii, Ariyaa, Gullisoo, Asoosaa, Gidaamii, fi Beegii fa’itti diddaan uummataa fi barattoota Oromootiin gaggeeffama jira. uummaanni karaa nagaa fi dimookiraasii ta’een yaada isaa dhiyeefgfatee isin nu hin bulchitan nuti ofiin of bulchuu barbaadna jechuun dhaadannoo dhageesisuun FDG qindoomina qabu gaggeessa jira.
Godina Horroo Guduruu Wallaaggaattis haaluma wal fakkaatuun uummaanni Onoota akka Jaartee ,Jaardagaa, Hammuruu, Hagamsa,fa’itti FDG uummataa fi barattoota Oromootiin gaggeeffama jira. Guyyaa har’aa immoo Magaalaa Shaambuu keessatti FDG guddaatu eegama jira.
Caamsaa 1/2014 Ajajootni Dhibbaa polisootni dhalootan Oromoo ta’an Magaalaa Naqemtee irra qabamuun mana hidhatti darbatamaniru. poolisotni Oromoo hidhaman kun Oromummaa fi FDG gaggeeffamaa jiru keessa harka qabdu jechuun hidhaman. maqaan isaanii 1.Ajajjuu dhibbaa Haataatu Raggaasaa Dhiinsaa, 2,Ajaja dhibbaa Taddasee Laggasee Gammachuu, 3,Ajaja dhibbaa Ayyaanaa Milkeessaa Raggaasaa, fi 4.Ajaja Alamuu Qixxeessaa Sanyii kanneen jedhaman uummaata waliin hiriirtan
isiin diina jechuun qabamani hidhaa galfamanii jiru.
Itti fufee Godinaa dhiha Oromiyaa keessattuu onaa Begii,Gidaamii,Jimmaa Horroo,Qeebbee,Qaaqee,Haroo Sabbuu fi kkf kessatti FDG haalaan itti fufee jira.Kaleessaa fi har’a jabaatee itti fufeera.Jarsoliin biyyaa mootummaa fi baratoota gidduu seenuun dubbachaa jiran.Humni federaalaa namoota hedduu qabee hidhaa jira.Hiriira guddaa har’a magaalaa Begiitti taasifameen poolisiin oromiyaa naannoo sanaa uffanaa polisaa fi hedhannoo guutuu hidhatan ummata woliin hiriira bahuun Pilaana qinadaa’aa magalaa Finfinee fi nanna’a addaa oromiyaa akka hojii irra hin oolle.Namooni ilmaan oromoo ajjeesan seeraaf haa dhihatan.Hidhaa fi ajjechaan haa dhabbatu.Oromiyaan kan Oromoo ti.Finfinneen kan Oromiyaa ti fi kkf dhadannoo jedhu dhagesisan jiran.Hiriira sana
irrattis irra guddaan qotee bultoota badiyyaa dhufantu irratti argame. Nutis akka jiratonni naannoo dhimmi kun irra guddaan dhima silaa mootummaan naannoo Oromiyaa gaafachuu qabu ture.Nuti isin filanne waan bakka isin buufanneef samicha dachee oromiyaa irra gahu nu irraa dhabsisuuf iyyachuu qabdan kan jedhu akka bulchinsaa fi qaamolee mootummaa adda addaa naannoo isaanii jiranitti himanii hanga danda’ametti ofitti dabaluu carraqan ture.Kan biraa diddaa sana gara badiyyatti gadi buusuun qotee bulaan akka mootummaa kana irratti fincilu gochuu irratti akka jabatan itti dhaamne.Haala nama jajjabeessuun deemaa jira.
Qonnaa Hindii guddaa maqaan “Ethiopian” (Wallaggaa) Green Focus jedahamuu fi Baha Wallaggaa nannoo Ukkee Qarsaa Laga Harree fi Alaltuu gidduu lafa bal’aa irra jiru irratti kan hojjatan hojjattootni qonnaa kanaa gaaffiin barattootaa haa deebi’uu jechuun hojii dhabanii jiran. HIndootni abbaa qonnaa kanaa qonnaan isaanii Mangaa fi kkf bishaan dhabee badaa jiraatuu irraa hedduu rakkina akka seenanii jiran gabaafamee jira
Caamsaa 5,2014 irraa kaasee Itti fufi FDG Oromiyaa guutuutti qabate ammoo walii gala Oromiyaa keessatti bifa daran jabaateen itti fufsiisuuf caasaan Qeerroo Bilisummaa qophii xumree jira.


text:
Caamsaa 5,2014 Lixa Shawaa Aanaa Midaa Qaanyiitti har’a 1:00 irraa eegalee uummaatni Hiriira nagaa guddaa gaggeessa jira,
Gaaffii uummataaf deebiin har’atti beellamamee ture, uummaanni hiriiraan kallaattii hundaan Aanicha keessatti dargaggeessa barataa, barsiisaa, jaarsa fi jaartii utuu hin jedhiin yerooo amma kanatti uummaanni Oromoo gara ganamaa gara 30,000tti tilmaamaman Yeroo amma kanatti gara 40,000tti kan tilmaamaman bakkota gurguddaa shan irratti hiriiraa nagaa guddaa gaggeessa jiru, irra keessan:
- Gandoota Guddaataa Gabaa Lagaa fi Goodaa Arbaa uummaanni gandoota 4 irraa walitti dhufee hiriira nagaa guddaa gaggeessa jira.
- Goodaa Gaalaan Maagaalaa Bixxillee jedhamtu irraatti uummannii gandoota 6, irraa walitti dhufuun hiriirri guddaan gaggeeffama jira.
- Cuqqalaa Wangee fi Baaroo Bidaaruu walitti dhufuun gandoota baadiyyaa irraa gaggeeffama jira.
- Qanyii Bahaa Babiiftuu fi Goodaa Albaasaa, Boquu Nissoo dabalatee gara gandoota 7tu walitti dhufee hiriiraa fi dhaadannoo dhageesisaa jira
- Gidduu Galeessaan Magaalaa Ballaammii fi Gandoota akka Dirree Weennii , Obbee kuraa, fi Haleeluu Goosuu irraa walitti dhufuun hiriiranii jiru.
Uummanni kun mirga nama dhuunfaa fi waliigalaatti utuu hin bu’iin deebii sirriin nuuf haa kennamuu, gaaffii keenyaaf deebiin du’a, hidhaa, darara ,reebbicha, waraanaa fi poolisa maalif ta’ee jechuun hanga deebiin keenya nuuf kennamutti fincillii hin daabatu jechuun qabsoo jabeessan.
haala kana irraa ka’uun mootummaan Wayyaanee Goodaa Galaan Magaalaa Bixxilee irratti uummata irratti waraana banuun dhokaasaa meeshaa gurguddaa dhukaasaa jiru, hidhattootni gandaa waraanaa Wayyaanee irratti dhukaasaa baanaan. Haala kanaan Aanaan Midaa Qanyii dirree waraanatti jijjiramtee jirti. Aanaawwaan kanneen akka Calliyaa Geedoo, Iluu Galaan Ijaajjii, baabbicha, fi tokkee Kuttaa’ee fa’itti diddaan itti fufaa jira.


text:
Gabaasa Caamsaa 30,2014 Gudar
Caamsaa 27,2014 irraa eegalee mootummaan Abbaa Irree Wayyaanee humna poolisaa fi waraanaa heddumina qabu magaalaa Gudartitti bobbaasuun sakkatta’insa guddaa gaggeessaa jira. Mannenne dhuunfaa fi galmi adda addaa magaalaa Gudar tokko illee utuu hin hafiin sakkatta’insii guddaan irratti gaggeeffamera.
Adeemsi yeroo ammaa Mootummaan Wayyaanee Uummaata Oromoo irratti karaa loltoota isaa gaggeessa jiru, daran suukkaneessaa kana ta’ee fi yakka gara jabinaa uummata Oromoo irraatti Wayyaaneen garboomsaan guyyaa irraa gara guyyaatti jabeessa jira. Yeroo ammaa kanatti mootummaan Wayyaanee loltootaa fi poolisota isaa uummatatti bobbaasuun magaalaa Gudaar, Amboo fi Naannoo isheetti guyyaa guyyaa sakkatta’insa halkaan halkan immoo sammichaan uummaanni dararamaa jira. Hallii kun magaalaa Gudarii fi gandoota baadiyyaa aanaa Tokkee Kuttaayyee keessatti haalan jabaatee uummaanni dararaa guddaa keessa seenaa jira. Loltootni Wayyaanee qabeenyaa uummataa saamaa, yakkaa dirqisiisanii gudeeduu uummatarratti rawwachaa, uummata reebaa jiru.
Gama biraan Caamsaa 25/2014 uumni magaalichaa walitti dhufanii maanguddoota filachuun gaaffii bilchiisa naannoof dhiheeffatan keessaa akka waraanni Wayyaanee irraa ka’uu fi sodaan qawween doorsifaman akka dhaabbatu ture,un ta’uu hanqatnaan uumanni wal gahee waraanaa maal nurraa fuudhaa nurraa kaasaa nuti hidhannee hin jirruu jechuun gaaffii bulchiinsa godinaa Lixa Shawaaf dhiyyeessuullee hanga ammaa deebiin kenname kan hin jirree ta’uun gabaafamera.
Waan baay’ee nama gaddisiisuu loltootni fi poolisootni Sirna abbaa irree Wayyaanee ijoollee umriin iraasii waggaa 14 gadii qabee, maatii ijoolleetiin immoo hanga qarshii nuuf fiddanitti hin gadhiifnu jechuun qabeenyaa uummataa fi mirga uuummataa sarbaa jiru. Namoota rakkoon akkasii irra ga’ee keessa tokko Obboo Goobanaa Amansiisaa daldalaa jiraataa magaalaa Gudaar kan ta’ee humnootni waraanaa Wayyaanee liyuu hayilii jedhaman muchaa isaa umrii waggaa 13 qabuun, mana hidhaa galchuun qarshii nuuf kennitu malee hin gadhiifnu jechuun qarshii 4000 kennee mucaa isaa gadhiisifachuu danda’ee jira.


text:
Fuulli kun jalqaba. Ballistanii barreessuu dandeessu.
Nageenyi Oromummaa haa dursu.Atleet Qnaniisaan akka Oromoo tokkootti Saba isaaf maal hojjachuu yaada? haa ta'u malee namni kuni essaa akka dhalate beekaa nama iddo dhalootasa walalu waaqayyo nama yaa oolchu iddon dhalootasaa boqqojiidha garuu achiitti waan tokkollee hin hojjenne wgkjdsjsdlkgl;dfkl;gh gdfkgfkjh
This is an excerpt from the article Fuulli kun jalqaba. Ballistanii barreessuu dandeessu. from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Gareelee ABO Araarsuuf Yaaliin Jalqabame Milkaa’inatti dhihaataa jira (VOA News)
Deemsi araaraa sun yoom iyyuu caalaa amma fedhii gareelee sadeenii irraa ka madde waan ta’eef gufuulee adda addaa araaricha boodatti harkisaa turan irra cehuuf gama sadeeniinuu wal-hubannaa fi jabinaan hojjetamaa jira.
2ffaa:
Gareelee maqaa Adda Bilisummaa Oromotiin socha’aan araarsuuf yaaliin yeroo dheeraaf geggeessame itti fufee jira.
Deemsa araaraa kanaaf deegersa qabu mul’isuuf, Waldaan Artistoota Oromoo torban tokko dura, Minesootaa, magaalaa Miniyaapoolis keessatti konsertii muuziqaa tokko dhiheesse. Sana irraa ka’uudhaan, sadarkaa deemsi araaraa sun itti jiru fi furmaata xumuraa fiduuf hagam akka abdachiisaa tahe hubachuuf, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa, Sagantaa Afaan Oromoo irraa Nigusuun bakka-bu’oota gareelee ABO sadeenii araara taa’aa jiran walitti-fiduun haasofsiisee jira.
Bakka-bu’oonni sadeen ibsa nuuf kennan, Dr. Bayaan Asoobaa, Obbo Leencoo Baatii fi Obbo Zalaalem Nagaasaa akka jedhanitti, deemsi araaraa sun yoom iyyuu caalaa amma fedhii gareelee sadeenii irraa ka madde waan ta’eef gufuulee adda addaa araaricha boodatti harkisaa turan irra cehuuf gama sadeeniinuu wal-hubannaa fi jabinaan hojjetamaa jira.
Deemsa qabsoo irratti ilaalcha polotikaa adda addaa qabaachuun, hoogganni walii-galuu dadhabuun, irreen-bultummaan, seeraa dhaabichaatti buluu hanqachuun, wal-dhaggeeffachuu dadhabuunii, wal-dhibdee jiru ilaa fi ilaameen hiikkachutti cicha dhabuunii fi naannoon waliif baabsuun kanneen addaan-qoqqoodamuu ABO sana daran hammeessanii fi babal’isan tahuu, bakka-bu’oonni kun tuttuqanii jiran. Oromiyaan Itiyoophiyaa irraa adda baatee bilisummaa labsachuu qabdi moo mirgi dimookiraasummaa kabajameefii Itiyoophiyaa keessa jiraachuu qabdi? ka jedhu irratti gareeleen sadeen akka ejjennoo tokko qaban dubbatu. Hegeree Oromiyaatiif, ejjennoon gareeleen sadeenuu qaban maal fakkaata? Ka wal-simatu moo kan wal-dhiitu? Dhimmoota akkanaa fi ka biroo irratti, Nugusuun, bakka-bu’oota sadeenuu bal’inaan haasofsiise. Guutummaa qophii isaa ka sagaleen kaa’ame, mallattoo gama harka mirgaa jiru tuqaa tii dhaggeeffadhaa.
2 Comments
-
gazagni gaddafa said,
oromoon haa bilisomuu
-
ararsa abdeta said,
waaqayyo walii galtee isiniif haa kennu ; TOKKUMMAA; cimaa godhaa.


text:
OSLOO: WAAMICHA HIRIIRA MORMII
GAAFA GUYYAA 9-05-2014 HAWAASI OROMOO BIYYA SKAANDINEVIYAA KEESSA JIRAATTAN HUNDI MAGAALAA OSLOOTTI HIRIIRA SAA’ATII 10:00 IRRAA JALQABEE GODHAMU IRRATTI HIRMAATTANII DIRQAMA LAMUMMAA AKKA BAATAN HAWAASI OROMOO OSLOO IYYAA , IYYA DABARSAA ISINIIN JEDHA. KAAYYOO HIRIIRICHAA
- GAAFIIN MIRGAA KAN ILMAAN OROMOO BIYYAA KEESSATTI KAASAA JIRAN GAAFII KEENYAS TAHUU ADDUUNYAAF MULDHISUU
- AJJEECHAA, HIDHAA FI DARARA MOOTUMMAAN ABBAA IRREE ITOOPHIYAA ILMAAN OROMOO GAAFI MIRGAA KARAA NAGAYAAN GAAFATAN IRRAAN GAHAA JIRU BALAALEFFATUU
- LEECELLOO YAALA ILMAAN OROMOO RASAASA AGAAZII FI FEDARAAL POOLISIITIN RUKUTAMANIF OOLU WALITTI BUUSUU
KANAAFUU ILMA NAMA DHIISI HORIINUU WALIIF GADOODAA TOKKUMMAAN BAANEE SAGALEE UUMMATA KEENYAA HAA DHAGEESSISNU JEDHA HAWAASI OROMOO OSLOO
BILBILA KOREE +47 99 55 79 06/+47 40 04 55 92/+47 92 69 13 72 E-MAIL : oromo@oromooslo.org


text:
WASHINGTON, DC
— Dhaabbati Raadiyoo fi TV Oromiyaa baatii darbe tarii addunyaa irraa maanguddoo umurii dheeraa ilaalchisuun gabaasa tokko dhiyeessee ture. Akka gabaasa sanaatti maanguddoon kun umuriin isaanii waggaa 160.
Kana irraa ka’uu dhaan Arsii lixaa ganda Washanrbo jedhamtutti bilbiluu dhaan Obbo Eebbaa dhaqqaboo argachuun haasofsiisnee jirra.
Seenaa Obbo Dhaqqaboo Eebbaa yeroo jalqabaaf barreessuu dhaan booda irras buufata Radiyoo fi TV Oromiyaatti kan beeksise akaakayyuu isaanii daragaggoo Hayyub ittisoos haasofsiisnee jirra. Ijoollee ijoollee isaanii dabalatee maatiin obbo Dhaqqaboo namoota 200tti kan siqan ta’uu Hayyub ibsee jira. Maanguddoon kun maqaa isaanii ibsuu dhaan eegalu.
Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa dhaggeeffadhaa


text:
KUTAA DABALATAA
Sii’oliifi Hedees Jechuun Maal Jechuudha?
MACAAFNI QULQULLUUN afaan jalqaba ittiin barreeffameen, jecha afaan Ibrootaatiin Shii’ol jedhuufi isaa wajjin hiika tokko kan qabu jecha afaan Giriikiitiin hedees jedhamutti al 70 gargaarameera. Jechoonni lamaan kun jechoota du’aa wajjin wal qabatanidha. Hiikni Macaafa Qulqulluu tokko tokko jechoota kanaan “awwaalcha,” “bakka gubannaa,” ykn “boolla” jedhanii hiikaniiru. Haata’u malee, afaan baay’een jechoota afaan Ibrootaafi afaan Giriikii sirriitti dabarsuu hin danda’an. Hiikni jechoota kanaa inni sirriin maalidha? Caqasoota Macaafa Qulqulluu garagaraa keessatti akkamitti akka ibsaman mee haa ilaallu.
Lallabni 9:10, akka hiik bara 1899tti akkas jedha: “Harkikee argachuu waan danda’u gochuudhaaf dammaqxee godhi. Hojiiniif yaadni ogummaaniif beekumnis ati gara itti deemtu sii’ol keessatti in argamu’oo.” Kana jechuun Sii’ol bakka nama du’aan nurraa adda ba’e itti awwallu ykn bakka awwaalcha nama tokkoo argisiisa jechuudhaa? Akkas miti. Macaafni Qulqulluun bakka awwaalchaa tokko ibsuuf afaan Ibrootaafi afaan Giriikiitiin jechoota shii’oliifi hedees jedhamaniin utuu hin ta’in jechoota garabiraadhaan gargaarama. (Uumama 23:7-9; Maatewos 28:1) Kana malees, Macaafni Qulqulluun bakka awwaalchaa maatiin ykn namoonni baay’een itti awwaalaman ibsuuf jecha “sii’ol” jedhuun hin gargaaramu.—Uumama 49:30, 31.
Jechi “Sii’ol” jedhu maal argisiisaree? Sagaleen Waaqayyo akka dubbatutti, jechi “Sii’ol,” ykn “Hedees” jedhu bakka awwaalchaa guddaa namoonni baay’een bakka tokkotti itti awwaalaman caalaa kan argisiisudha. Fakkeenyaaf, akka hiika Macaafa Qulqulluu bara 1899tti Isaayaas 5:14 “Kanaafis, Sii’ol garaasaa bal’isee, afaansaas qixxee malee bane” jechuudhaan dubbata. Sii’ol namoota du’aniifi lakkoofsisaanii hangana hin jedhamne akka liqimse godhamee yoo ibsamellee, yoomiyyuu kan quufu hin fakkaatu. (Fakkeenya 30:15, 16, 1899) Bakka awwaalchaa namoota muraasa qofa qabachuu danda’urraa haala adda ta’een, ‘Sii’ol in quufu, 1899.’ (Fakkeenya 27:20) Sii’ol yoomiyyuu hin guutu. Daangaas hin qabu. Kanaafuu, Sii’ol ykn Hedees kallattiidhaan naannoo tokko kan argisiisu utuu hin ta’in bakka awwaalcha ilmaan namootaa hundi yeroo du’an itti boqotanidha.
Barumsi Macaafni Qulqulluun du’aa ka’uu ilaalchisee kennu “Sii’ol” ykn “Hedees” maal jechuu akka ta’e caalaatti hubachuuf nu gargaara. Macaafni Qulqulluun Sii’oliifi Hedeesiin abdii du’aa ka’uu wajjin wal qabsiisee ibsa.* (Iyoob 14:13; Hojii Ergamootaa 2:31) Kana malee, Sagaleen Waaqayyoo namoota Yihowaa tajaajilaa turan qofa utuu hin ta’in, namoonni baay’een utuu Yihowaa hin tajaajilin du’anis Sii’ol ykn Hedees keessa akka jiran ibsa. (Uumama 37:35, NW; Faarfannaa 55:15, 1899) Kanaafuu, Macaafni Qulqulluun “Warra qajeelotaa fi warra jal’ootaafis du’aa ka’uun akka jiru” dubbata.—Hojii Ergamootaa 24:15.
* Karaa garabiraammoo namoonni du’aa ka’uuf abdii hin qabne Sii’ol ykn Hedees keessa utuu hin ta’in, “Gahaannam” keessa akka jiran ibsameera. (Maatewos 5:30, 1899; 10:28, 1899; 23:33, 1899) Gahaannamis akkuma Sii’oliifi akka Hedees bakka murtaa’e tokko kan argisiisu miti.


text:
Caamsa 3,2014 Finfinnee
Naqamtee. Barattootni mooraa keessatti hafan diddaan keenya itti fufa humna tokkoomeen fi uummata waliin taanee boodatti hin jennu kan hidhameef haamileen kenya nun bu’u jabinaan itti fufna jedhhu Qeerroon mooraa Yuuniversitii Wallaggaa guyyaa har’aa daran wal qindeessaa oolan.
Yuuniversitii Wallaggaa dame eShaambuu. Akkasuma barattootni sadarkaa 2ffaa fi 1ffaa Shaabuu har’a itti fufee oole.
Sibuu Siree:- guyyaa har’aa gaaffii wal tahuudhaan waajjira poolisii magaalaa Siree deemuudhaan gaafatanii jiru,barataan keenya haga yoomitti rasaasaan reebamee du’aa,haga yoomitti mana hidhaatti guuramaa? Lafti keenya haga yoomitti gurguramaa? jechuun hedduun umuriin isaanii 12 fi 16 gidduu ta’an barattootni waliin bobbadhudhaan gaaffii mirgaa gaafatanii jiru poolisiin magaalaa kanaallee gaaffii isaanii deggeruudhaan argame jedhu Qeerroon magaalaa Naqamtee irraa addeessu.
Magaalaa Baakkoo:- guyyuma kana Qeerroon magaalaa Baakkoo tokkummaan ka’uun waajira Poolisaa deemuun gaaffii mirga Oromoo fi abbaa biyyummaa ifatti gaafataa turan.
Yuunibarsiitii Walqixee : guyyaa har’aa Camsaa 3/2014 Barattootni Oromoo gaaffii mirgaa fi bilisummaa Oromoo Qeerroowwaan barattootni Oromoo fi uummaanni Oromoo, Oromiyaa guutuu keessaatti gaggeessa jiran gaaffii keenya, jechuun gaaffiin keenya deebii argachuu qaba, jechuun Sagaalee isanii dhageesifatan.
Kibbaa Lixa Shaawaa:- kanneen akka wancii (Leemaan), Tajii, Sabbataa, aanaa Sadan Soodoo fi Ammayya fa’itti FDG’n itti fufee jira.


text:
Heera fi Higga Mangist Ilaalchisee Ergaa Gulaalaa Imaammata ADO ibsu
Addi Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)n bu’ureeffama isaa ilaalchisee menfesto baase keessatti Ethiopian erga akka biyyaatti moggaatee ka’ee takkaallee seera mootummaa, kan ummanni irratti mar’atee ittiin buluuf raggaasifte akka hin qabnee fi hanga har’aatti hegge-mengist qofaa akka qabdu ibse. Ittti fufuunis hegge- mengistiin kun ammoo meeshaa cunqursaa warra biyya sana walduraa duubaa bulchaa turanii fi jiranii ta’ee akka tajaajilu ibsuun, ADOn waan irratti qabsa’uuf lafa kaawwate keessaa tokko hegge-mengistii sana gara heeraatti jijjiiruun biyya Ethiopia keessatti olaantummaan seeraa akka jiraatu taasisuu ta’uu isaa ibsee ture.
Dhaggeefattooni keenya kan Afaan Oromoo, Afaan Ingilizii fi Amaaraa beekan, maal Heera (Constitution) fi Higga Mangistiin tokkoo mitii? Maalif kana akka adda addaatti dhiheessu jedhanii yaadu akka malan ni shalgana.
Constitution (Heeraa) fi Higga Mangist warri Ethiopia bulchan turanii fi jiran jedhan garaagarummaa isaa Addi Dimokiraatawaa Oromoo ADOn carraa kanaan gad fageenyaan hordoftoota isaaf ibsauu fedha.Heera (Constitution) jechuun gabaabaatti kaayyoolee sirna tokko itti dhaaban ykn itti ijaaran jechuu dha. Akka dhimma irratti dubbannu itti ammo, Heera (Constitution) jechuun kaayyoolee sabni tokko, ykn mootummaan ykn sirna siyaasaan itti ijaaramuu fi ittin bulu jechuu dha.
Heera (Constitution) walii galtee ummataa irraa madda. Heerrii ummataa ykn ummatootaa fi mootummaa, bulchitootaa (rulers) fi bulchifamtoota (ruled) walitti hidha. Heerri ykn Constitution jechuun isa bulchifamtootaanii fi bulchitootaan illee kabajamuu dha. Heera kabajuu fi ittiin buluun bulchifamtootaa fi bulchitiitootaaf illee dirqama jechuu dha. Heerri aangoo bulchitotaa fi mirgooata bulchifamtootaa ifa itti lafa kaayaa. Daangaa aangoo bulchitootaas murteesa.
Heerri (Constitution) kan hin katabamin ykn kan katabame tahuu dandaya. Fakkeenyaaf Heerri Gadaa Oromoo heera hin katabamini. Garuu Oromoon hamma dhuma Jaaraa 19ffaa mootummaa Habashaan caphee koloneeffameetti Heeraan bulaa ture. Akkasumas biyyi Ingiliizii illeen biyyoota Osoo Constitution katabame hin qabaatain baroota dhibba hedduuf heeraan bulaa turan keessaa isa biraa dha. Haa ta’uyyuu malee bara 1789 erga Constitution USA barreeffamee ragga’ee kaasee biyyoonni Constitution barreeffame qabachuun aadeffamaa dhufe.
Mootummaan Habashaa sirna Fitiha Nagistii fi erga Emperor Haile Sillaaseen aangoo qabatee irraa jalqabee Higga Mangist jedhamu irratti dhaabbate. Abisiini’aan erga ummata Oromoo fi ummatootaa kibbaa lolaan caphsisanii maqaa Itoophiyaa baafatanii ka’ee Higga Mangistii barreefaman Afur qaban.
Higga Mangistiin Habashaa kunis kaayyoolee Heeraa (Constitution) gubbaatti tutuqne guutuu itti hin guutan. Hir’ina qabu.
Higga Mangist Itoopiyaa hundi sababoota hedduuf Constitution jechuun hin dandayamu ykn rakkisaa dha. Sababni isaas:-
1. Higga Mangist Itoophiyaa hundi kan waliif galtee ummatootaatin tolfamanii miti. Higga Mangist Itoophiyaa bulchitootaatu ummataaf ykn bulchifamtootaaf kenna, ykn ummatoota irratti fe’a.
2. Higga Mangist Itoophiyaa hundi bulchifamtoota irratti dirqama; ammo Higga Mangist Itoophiyaa bulchitoota irratti dirqama tahee hin beeku. Tanaaf jecha, Habashoonii yeroo mammaakan “Samaay Ayitaarra; Nugus Ayikassas” jedhu. Hiikkaan isaa, “Akkuma waaqa irratti oorruu qotachuun hin dandayamne, Nugusa illee himachuun hin dandayamuu” jechuu dha. Nugusni biyya habashaa ykn Hogganaan mootummaa habashaa heera ofii baasee itti hin bulu; inni heeraa oli jechuudha. Faallaa kanaa, akka Heera Sirna Gadaa Oromoo itti, Abbaa Gadaa fi hoggantoonni Oromoo hundi Heeraa gadi. Tanaaf jecha Oromoon Abbaa Gadaatin “ Heera Gadi; waaqaa gadi suma” suma jedhuun. Akka Aadaa Heera Oromoo itti, Heerrii hunda oli; heerri bulchitootaa fi bulchifamtota irrattis dirqama jechuu dha.
3. Akka Higga Mangist Itoophiaa itti, bulchitoonni ummata duratti itti hin gaafataman.
4. Maddi aangoo bulchitoota Habashaa ykn Itoophiyaa waaqaa (divine right of kings) ykn humna. Maddi aangoo siyaasaa ummta akka tahe yaadaa fi aadaa Higga Mangist Habashaa keessa hin jiru. Bar dhihoo as, barreefamaa fi afaaniin hundeen aangoo mootummaa ummata jedhamee mootota Itoophiyaatin labsamu illee, labsi maddi aangoo ummata tahuu isaa kabajamee hin beeku.
5. Maqaan taayitaa hoggantoota Itoophiyaa Nugusa Nagist (Mootii Moototaa) irraa gama President ykn Prime Minster geeddaramu illee, akkanumattis maqaan biyyatti Mootummaa Impaayara Itoopiyaa (The Empire State of Ethiopia) irra gara Repulika Deemokraatawaa Ummtaa ( People’s Democratic Republic of Ethiopia) fi Republika Federaalawaa Deemokraatawaa Itooophiaa (Federal Democratic Republic of Ethiopia) itti geeddaramu illee, aadaan heeraan buluu hin jiru. Akkuma gaafa Nugusaa, jara kana irrattis himannaa dhiheessuun hin dadayamu; tahee hin beeku.
6. Yeroo mootummaan (regime) Itoophiyaa geeddarame, Higga Mangsit illeen wajji geeddarama. Humni aangoo qabate hundi, Higga Mangist isaaf tahu safaratee hodhatee labsa.
Sababoota asii olii kanneenif jecha, akka ilaalcha ADO itti, Itoophiyaan Higga Mangist malee, Heera (Constitution) qabaattee hin beektu. Tanaaf jecha, Itoophiyaa keessa, Higga Mangist malee, Constitution (Heerri) hin turrees, hin jirus kan jennuuf.
ADO akka qixxummaan sabootaa fi ummatootaa dhugoomu, haqni akka tikfamu, mirgoonni namoomaa fi sabootaa akka kabajamu fi hujiiirra oolu, heeraan bulmaanni dhaabbatee akka dagaagu, negeenyi waaraa akka bu’uu fi guddinni dinaggee fi hawaasummaa addaan hin citne akka mirkanaawu, Itophiyaan akka gara federeeshina deemokraatawaa sabdaneessaa itti geeddaramtu, Heera (Constitution) qabaattuf qabsaawa.
Constitution (Heerri) ADO-n qabsaawuf kunis:
1. Kan bakka bu’ooni sabootaa fi ummatoota Federeeshina Deemokraatawaa Sabdaneessaa ijaaruuf fedhii qaban keessaa isaaniin birmadummaan filamaniin wixinama.
2. Heerri ADO-n qabsaawuf kun aangoo fi dirqama mootummaa feederaalaa, akkanumattis aangoo fi dirqama mootummoota miseensa federeeshinaa tahanii jaaramanii
3. Mirgoota namoomaa adda hin sharafamin
4. Hariiroo mootummoota miseensa federeeshinaa tahanii fi mootummaa federaalaa fi wkf ibsee, sararee lafa kaaya.
5. Heerri akka kanaan bakka bu’oota sabootaa fi ummatootaan wixiname, murtii ummataaf dhihaate, sagalee ummataa wayyaba taheen ragga’ee Heera taha.
Heera (Constitution) akka kanaan tumame, kontraata ummatootaa dantaa ofii fi dantaa waloof,jecha itti seenan taha. Heera akka kanaan tolfameetu hundee tokkummaa federeeshena demokraatawaa taha. Heerra kanatu ummataa fi mootummaa, ummataa fi ummata walitti hidha.
Yoo akka kanatti tokkummaan ummatootaa fi biyyaa ijaarame qofa, tokkummaan tokkummaa deemookraatawaa taha; tokkummaa qiximmaa fi dantaa hundaa irratti ijaarame taha.
Tokkummaa demookraatawaa fedhii ummataa irratti dhaabbate kanaatu gootummaa fi jaalala biyyaa heeraa irraa madde (constitutional patriotism) akka lalisu godha.
Akka ilaalcha ADO itti, federeshin demookraatawaan sabdaneessa akka kanaan ijaaramee, tokkummaa heerawaa (constitutional) takkee, tokkumaa qixxummaa fi uf bulchuu fi wal-bulchuu (self-rule and shared rule) dhugoomsuu, tokkummaa adda addummaa ummatootaa (unity in diversity) hammatee, mirgootaa fi dantaalee ummata hundaa kabaju waan taheef jecha, akeekni kun filmaata hundaa akka tahu ADO ni barsiisa; ni qabsaawaa. Jechuun ergaan gulaalaa imaammata ADO ibsu yaada isaa gudunfa.


text:
Fibrin
Fibriniin gossa protein yoo ta'u dalagaan isaas blood clot (walitti qabama dhigaa kan yerro bayee yoo namii dhiga'u ta'u) kessatti dha. Protein kanatti polymerise ta'e platelets wajjiin walitti qabamudhan yoo namii mada'e dhiga'u akka dhigii walitti qabamu tasisaa.
Fibriniin kuni kan midhafame kutta isaa zymogen fibrinogen, kan plasma glycoprotein ta'e kan bishaaniin makamu danda'u kan Tirrun midhafame ofii kessa qaba. Ademsaa coagulation (walitti qabama dhigaa) kessatti zymogen prothrombin gara serine protease thrombinit jijjirama, kuniis jijjirama fibrinogen irra gara fibrinit godhamuf sababa ta'a. Achiin bodda Fibriniin gara lachuun walitti qabame akka walitti qabami dhiga (clot) ta'u godha, fibriniinis kan walitti qabamu factor XIIIn.


text:
Gabaasa Qeerroo Adaamaa, Gurraandhala 08,2012
Hojjettootni Mootummaa Wayyaanee walgahiin kurkurfamaa jiru.Warraaqsa biyyattii keessatti jalqabe hundeen buqqisuuf mootummaan Wayyaanee fala dha’aa jiru keessaa tokko maqaa Shakkamaan eenyu? jedhuun uummatni akka wal saaxilu gochuu dha jechuun murteeffachuunii fi akka imaamata tikaatti Oromiyaa guutuu keessatti irratti hojjechuuf karoorfachuun saaxilame.
Guyyaa Guraandha 6,2012 amanamtootni mootummaa murtee kana gara naannooleetti raabsuuf murtee irra ga’uu iccitiin isaan keessaa ba’e saaxilee jira.Mootummaan Wayyaanee bittaa umrii isaa dheereffachuuf tooftaan inni fayyadamu keessaa tokko uummata wal nyaachisuu waan ta’eef ilmaan Oromoo tooftaa diinaa kana baratanii Shakkamaan Garboomfataa dha jechuun akka jala dhaabbattan dhaamsa fardii ummata Oromiyaa guutuuf dabarsuun dirqii dha.
Ammaan dura maqa shororkeessituu jechuun ummata keenya afaan faajjessaa fi goolaa ture,ammos tooftaan siyaasaa sun harkaa dhumnaan jecha shakkamaan eenyu jedhu mata duree godhatee Oromoota wal shakkisiisuuf yaalii inni godhaa jiru mootummaa kana kufaatii irraa akka isa hin hambiftne beekamaa dha. Ummanni Oromoo yoomuu caalaa dammaqaa fi kan tokkummaa isaa jabeessu hunda irratti walii galuu fi waliin hojjechuutti qophii dha,nagaa fi tokkummaa Oromootaa booressuuf Wayyaaneen keessaa fi alatti tattaaffii gootu iyyuu akka hin milkoonfeef qabsaawoti hundi dura ni dhaabbatu.
Qabsoon itti fufa! Gabrummaan ni kufa
Like this:
Like Loading...