text:
Hiika Laa ─░laah ─░llallah-kutaa 2
Laa ilaah illallah’n nama fayyaduuf sharxiwwan guuttamu qaban keessaa beekumsaa fi yaqiina jennee jirra. Namni waa’ee laa ilaah illallah yoo hin baratin, beekumsaa fi yaqiina argachuu danda’aa? Laa ilaah illallah rukni lama akka qabdu kutaa darbe keessatti ilaalle jirra: Nafiyy (dhabamsiisuu) fi isbaat (mirkaneessu)dha. Mee itti xinxalli, namni beekumsa malee kanniin lamaan beekun hojii irra oolchu danda’aa? Kanaafu, namni milkaa’uu fi azaaba jala nagaha bahuu barbaadu, sirriitti laa ilaah illallah beekuuf carraaqu qaba. Takkamaan hiika laa ilaah illallah sirritti hubachuu dhiisu dandeenya. Garuu akkuma barreefama dubbisnuu fi ibsaaf ragaa dabalataa ilaalluun sirritti hubachaa adeemna. Barreefamni kuni akka seensaati. Gara fuunduratti haala salphaan hiika laa ilaah illallah namni kamu hubachuu danda’uun akka dhiyeessinu ni abdanna. Kanaafu, nu waliin tura, nu hordofaa….Itti haa fufnu…


c: text/html

text:
Maqaalee Rabbii (Subhaanahu)-Kutaa 2.1
Ar-Rabb
Namni jireenya keessatti gammachuu fi milkaa’inna argachuuf wantoota sadii beeku qaba: 1ffaa-wanta gammachuu fi milkaa’inna isaaf argamsiisu beeku. 2ffaa-Karaa wanta sanitti nama geessu beeku, 3ffaa-Karaa kana keessa deemudha.[1] Wanti hundarra guddaan gammachuu fi milkaa’inna argamsiisu Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) beekuu fi itti amanuudha. Karaan Isatti nama geessu immoo Ibaadadha. Waa’ee ibaada beekanii fi karaa kanarra deemun dhugumatti gammachuu fi milkaa’inna addaan hin cinnetti nama geessa. Kanaafi, Qur’aana keesssatti, Rabbiin ni jedha “Ana gabbaraa, kanatu karaa qajeeladha.” (36:61). Isa qofa gabbaruun karaa qajeela Rabbitti nama geessudha. Ergasii gahuumsa isaanii yoo gahan, gammachuu fi milkaa’inna argatan ni hima: “Namni Rabbitti amanee fi hojii gaggaarii hojjate, [Rabbiin] hamtuwwan isaa isarraa harcaasee Jannata jala ishii laggeen yaa’an isa seensisa; isaan abadii achi keessa jiraatu. Suni Milkaa’inna Guddaadha.” (64:9)
Rabbitti amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuuf tarkaanfin jalqaba namni fudhatu qabuu, Rabbii ofii beekudha. Karaan Rabbii ofii itti beekan maqaalee fi sifaata Isaa qo’achuudha. Maqaalee fi sifaata Rabbii (subhaanahu) yeroo darbe jalqabne turre. Har’as itti fufuun maqaa 2ffaa ni ilaalla. Innis Ar-Rabb.
A.Hiika “Ar-Rabb (Gooftaa)”
Jechi Rabb jedhu galmee afaanii keessatti hiika baay’ee qaba. Garuu yeroo sirritti qoratame hiikni Ar–Rabb (Gooftaa) jedhu hundee sadiitti deebi’a. Hiikonni biroo hiikota sadan kanniin jalatti ramadamu danda’u.
1ffaa- Jechi Rabb jedhu hiika Maalik jedhu qaba. Maalik jechuun wanta tokko qabaachu, abbaa itti ta’uu fi too’achudha. “Fulaanu Rabbud-daari” yommuu jedhamu, “ebalu abbaa manaati” jechuu isaati. Haaluma kanaan Rabbu daabbati- jechuun abbaa beelladaa. Namni waa qabu hundi wanta saniif rabb ta’a. Kana jechuun mirga abbummaa irratti qabaata. Wanti suni kan isaa ta’a. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota hundaa waan uumef Rabb (Gooftaa) wantoota hundaati. Wantoonni uumaman hundi kan Isaati.
2ffaa- Jechi Rabb jedhu hiika Bulchaa ajaja isaatiif bulan (As-Sayyidul Muxaa’a) qaba-
Hayyuu lugaa Arabiffaa ibn Munzir ni jedha: Rabbeytul qawma (ummata bulche)- kana jechuun ani isaanii ol ta’e. Ni jedhama: Rabba fulaanu qawmahu- ebalu ummata isaa bulche, isaaf kan masakaman (ajajaman) taasise.
3ffaa- Jechi Rabb jedhu hiika “waa kan fooyyessu, qindeessu, guddinnaa fi kunuunsa isaatiif kan dhaabbatu” qaba. Inumaa, haayyoonni gariin jechi rabb jedhu jecha tarbiyah jedhu irraa kan dhufeedha jedhu. Sababni isaas Rabbiin subhaanahu haala uumamtootaa kan sirreessu, qindeessu, isaan guddisuu fi kunuunsudha. Tarbiyah jechuun guddisuu, kunuunsu, barsiisuu fi wanta guddinnaf barbaachisu biroo dhiyeessudha.[2]
Wanta armaan oliitti kaasne Ibn Jariir Xabari (rahimahullahu) akkana jechuun guduunfa: “Haasawa Arabaa keessatti Ar-Rabb hiika baay’ee qaba. Sayyid (bulchaan) isaan keessatti ajaja isaatiif bulan “Rabb” jedhama. Namni wanta tokko fooyyessuu fi tolchu, “Rabb” jedhama. Namni wanta tokko qabu, “Rabbahu” jedhama. Kanaan alatti hiika biraatiifis itti fayyadaman. Garuu hiika sadan kanniin jalatti deebi’u. Rabbiin keenya faarun Isaa olta’e, Sayyidi (Bulchaa) fakkaataa homaatu hin qabnee fi bulchiinsa Isaa keessattis fakkaataan homaatu kan Isaaf hin jirreedha. Qananii isaan irratti dhangalaasun dhimma uumamtoota Isaa Kan fooyyessuudha. Inni Maalika uumuu fi ajajuun kan Isaa ta’eedha.”[3]
Ammas, Ibn Al-Qayyim ni jedha: “Ar-Rabb bulchaa, Maalika, uumamtoota Kan qananiisu, Kan guddisuu fi Kunuunsu, Kan fooyyessudha. Haala hunda kana keessatti Allaah “Ar-Rabb”(Gooftaa) dha.
Hiika Ar-Rabb ilaalchisee Abdurahmaan Sa’dii ni jedha: Ar-Rabb (Gooftaan) uumamtoota hundaa qananii Isaatiin kan guddisuu fi kunuunsu, kan argamsiisee fi wanta guutummaa isaaniitif maluuf kan qopheesse, wanta isaan barbaadan kan isaaniif dhiyeesse, wanta hundaa uumama (boca) isaaf maluu kan kenneef, ergasii uumama hundaa gara wanta uumameefitti kan qajeelchudha. Gabroota Isaa irratti qananii dhangalaasa. Isaan ni guddisa, ni soora, guddinnaa fi kunuunsa guutuun isaan guddisa, kunuunsa.
Tarbiyyaa fi Gooftummaan Isaa gosa lama:
1ffaa-Gooftummaa waligalaa uumama gaariis ta’i badaa, mu’minas ta’i kaafira hundaaf ta’eedha- Kuni uumuu, rizqii (soorata) isaaniif kennu, haala isaanii qindeessuu, sirreessu fi too’achuu, qananii hundaan isaan qananiisudha. Kana keessatti Isa waliin qooda kan fudhatu (shariikni) hin jiru. (Kan wanta hundaa uumuu, razzaqu, too’atu fi waa hundaa qananiisu Rabbiin malee hin jiru.)
“Kan samiiwwanii fi dachii keessa jiru hundi Isa kadhata. Guyyaa hundaa Inni hojiitti jira. Tola Gooftaa keessanii keessaa kamiin kijibsiiftuu?” Suuratu Ar-Rahmaan 55:29-30
(“Guyyaa hundaa Inni hojiitti jira.” garii ni duroomsa garii immoo ni hiyyoomsa, garii ni jiraachisa garii immoo ni ajjeesa, garii sadarkaa isaanii olkaasa garii immoo gadi buusa, dhibama ni fayyisa, rakkataa rakkoodhaa baasa, fi hojiiwwan biroo ni hojjata. Inni wanta barbaadu hunda Kan hojjatuudha. Hojiwwan hanga fedhan haa baay’atan gonkumaa Isa hin ko’oomsan (biizi hin godhan).)
2ffaa-Tarbiyyatu Khaassatu (Guddinnaa fi kunuunsa addaa ta’ee)- kuni guddinnaa fi kunuunsa warroota Isatti amananii fi Isa sodaataniif godhuudha. Inni warroota amananii fi Isa sodaatan ni guddisa, ni barsiisa, ni kunuunsa, Isatti akka amananii fi hojii gaggaarii akka hojjatan isaan waffaqa (milkeessa). Dukkana wallaalummaa, badii fi kan biroo keessaa gara ifa beekumsaa fi iimaanatti isaan baasa, rakkinna keessaa gara laaffinnaatti isaan ceesisa, kheeyri hunda isaaniif laaffisa, sharrii hundarraa isaan eega. Kanaafi, du’aayin nabiyyoota, warroota sammuu qabanii fi qulqulluu ta’anii Qur’aana keessatti dhufan maqaa “Rabb” jedhuun jalqabu. (Wanta barbaadamu armaan olii sammuu keessatti galchuun, “Yaa Rabb, Rabbi, Rabbanaa” jechuun kadhatu. Guddinnaa fi kunuunsa addaa kana barbaadun maqaa kanaan Isa kadhatu.)[4]
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Inni Gooftaa namootaa akka ta’ee nutti beeksiise jira:
“Jedhi, “Gooftaa namootaattiin maganfadha.” Suuratu An-Naas 114:1
Gooftaa namootaa ta’uun wantoota kanniin of keessatti qabata: Isaan uumuu, isaan too’achuu, isaan guddisuu fi kunuunsu, isaan fooyyessuu, wanta isaan fayyaduu fi isaan itti hajaman isaaniif fidu, sharri isaan irraa ittisuu, wanta isaan balleessu irraa isaan eegu. Kuni hiika Gooftaa namootaa ta’uuti. Kuni Dandeetti Isaa guutuu, rahmata Isaa bal’aa, tola Isaa, haala isaanii tokkoon tokkoon beeku, kadhaa isaaniitiif deebii kennu fi rakkinna isaan irraa oofu of keessatti hammata.”[5]
Kanaafu, Rabbiin Gooftaa namootaati yommuu jennu “Kan isaan uumee, too’atu, guddisuu fi kunuunsu, isaan fooyyesuu, qananiisu, wanta isaan barbaadan hunda isaaniif fidu fi wanta isaan miidhu hunda isaan irraa deebisuu Rabbiidha.” jechuu keenya.
B.Sifaata Maqaan kuni of keessatti qabate
Sifaanni (amaloonni) maqaan Ar-Rabb (Gooftaan) of keessatti qabate: uumuu, argamsiisuu, too’achuu fi hojiwwan [biroo hojjachuu]dha.[6] Gooftaan waan hundaa uumuu, dhabama irraa kan argamsiisu, too’atu, qananiisu, ajjeesu fi yeroo fedhetti kaasu Allaah dha.
C.Ibsa Aayatoota (keeyyattoota) Qur’aanaa muraasa maqaa kana of keessaa qabanii
“Yaa namoota! Akka mutaqqoota (warroota Rabbiin sodaatan) taataniif Gooftaa keessan Kan isinii fi warroota isiniin duraa uume gabbaraa. [Rabbiin] Kan dachii afaa, samii immoo ijaarsa gubbaa (xaaraa) isiniif taasisee fi samii irraa bishaan buusee ergasii isaan (bishaan kanaan) soorata akka isiniif ta’u samaraata (fuduraaf kuduraa, midhaan) baasedha. Kanaafu, osoo beektanuu Rabbiif shariikota hin godhinaa.” Suuratu Al-Baqarah 2:21-22
Kuni ragaa cimaa Gooftummaa fi Uluhiyyah Rabbii itti mirkaneessuuf dhiyaatedha. Aayaanni (keeyyattoonni) kunniin haala hundarra bareedaa ta’een hundeewwan amantii mirkanneessanii jiru. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa, “Yaa Namoota!” jechuun jalqabe. Kuni ilmaan Aadam hunda kan dubbisuudha. Ergasii ni jedhe, “Gooftaa keessan gabbaraa” Gooftaa isaanii akka gabbaran ni ajaje. Qabiyyee jecha kanaa keessa ragaa ifaa “Isa gabbaruun dirqama” akka ta’e agarsiisutu jira. Sababni isaas, qananii fi tola Isaatin Kan nu guddisuu fi kunuunsu Isa erga ta’ee fi qaamni keenya guutuun, nafseen teenya fi wanti nuti qabnu hundi qabeenya Isaa erga ta’anii, Isa gabbaruu fi galata Isaaf galchuun dirqama. Kanaafi, “Gooftaa keessan gabbaraa” jedhe. “Gabbaramaa (ilaah) keessan” hin jenne. Ar-Rabb (Gooftaan)– Bulchaa, Maalik, Kan qananiisu, kan guddisuu fi kunuunsu, Kan fooyyessuudha. Allaah haala kana hunda keessatti Ar-Rabb (Gooftaa) dha. Dhimmi Isaa kan akkana ta’e gabbaruu caalaa sammuu fi uumama keessatti wanti hundarra dirqama ta’e hin jiru. (Kana jechuun dirqamni dirqamoota hunda caalu Rabbii Tokkicha gabbaruudha.)
Ergasii ni jedhe, “Kan isin uume” kanaanis Isa qofa gabbaruun dirqama akka ta’e ni beeksiise. Sababni isaas, dhabama irraa jireenyatti Kan isin baase, shariika tokko malee Kan isin argamsiise Isa. Akkuma isinu mirkaneessitan Kan isin uumee fi argamsiise Isa. Qur’aana keessatti, “Eenyu akka isaan uumee osoo gaafatte, dhugumatti “Allaah” dha jedhu. Kanaafu akkamitti garagalfamuu?” (43:87). Inni Tokkichi Uumaa erga ta’e, akkamitti Inni Tokkichi Gabbaramaa hin taanee? Uumuu keessatti Inni shariika akka hin qabne mirkaneessitanii osoo jirtanu akkamitti gabbarri (ibaada) keessatti Isa waliin shariika gootuu? Kuni karaa Qur’aanni tawhiida uluuhiyyah mirkaneessuf akka ragaatti tawhiidu rubuubiyyah itti dhiyeessudha.
Ergasii ni jedhe, “warroota isinin duraas [kan uumee]” Isinii fi abboota keessan darban hunda kan uumee Isa tokkicha akka ta’e ni beeksiise. Warra darbee uumuu fi isin uumuu keessatti eenyullee Isa waliin qooda hin fudhanne (hin hirmaanne). Rabbiin Olta’aan isaan uumuun dandeettin, fedhiin, beekumsi, ogummaa fi jireenyi Isaa guutuu ta’uu agarsiisa. Kunis sifaata, hojiwwanii fi sifaata Isaa keessatti Tokkicha ta’uu of keessatti qabata. Sifaata Isaa keessatti fakkaataa hin qabu, hojiwwan Isaa keessattis shariika (Isa waliin kan hirmaatu) hin qabu.[7]
“la’allakum tattaquun (Akka muttaqqoota taataniif)” jedhu hiika lama qaba: 1ffaa– yoo Rabbiin qofa gabbartan, dallansuu fi azaaba (adabbii) Isaa irraa of eegdu. Sababni isaas, dallansuu fi azaabni Isaa akka namarraa deebi’uuf wanta sababa ta’uu waan hojjattaniif. Dallansuu fi azaabni Isaa akka namarraa deebi’uuf wanti sababa ta’u “Rabbiin qofa gabbaruudha”. 2ffaa- Yoo isin Rabbiin qofa gabbartan, warroota Rabbiin sodaatan (muttaqoota) kanneen amaloota taqwaatiin ibsaman keessaa taatu. Hiikni kunniin lamaan sirrii fi kannen wal qabataniidha. Namni ibaada haala guutuu ta’een hojjate warroota Rabbiin sodaatan (muttaqoota) irraa ta’a. Namni warroota Rabbiin sodaatan irraa ta’e immoo azaaba fi dallansuu Rabbii jalaa nagaha baha.[8]
Itti aanse ni jedhe, “[Rabbiin] Kan dachii afaa, samii immoo ijaarsa gubbaa (xaaraa) isiniif taasisee fi samii irraa bishaan buusee ergasii isaan (bishaan kanaan) soorata akka isiniif ta’u samaraata (fuduraaf kuduraa, midhaan) baasedha.” Ragaa biraa ogummaa Isaa uumamtoota keessa jiru agarsiisuuf ni dhiyeesse. Ragaan jalqabaa hundee uumuu fi argamsiisu of keessaa qaba. Kunis ragaa argamsiisuu (Daliilul Ikhtiraa’i wal Inshaa’i)” jedhamuun waamama. Ragaan 2ffaa immoo bulchiisaa fi too’annaa uumamtoota Isaa keessatti mul’atu of keessatti qabata. Kunis Ragaa xiyyeeffannoo itti kennuu (kunuunsu) fi ogummaa (Daliilul Inaayati wal hikmati)” jedhama. (Jalqaba, Kan namoota ammaa fi durii uumee Isa akka ta’e ni beeksiisa. Kuni Ragaa Argamsiisuti. Ilma namaa Rabbiin malee eenyullee uumuu hin danda’u. Dachii afaa, samii immoo xaaraa gochuun bishaan samii irraa buusee lafa keessaa firaafiree fi midhaan baasun isaan nyaachisa. Kuni ragaa xiyyeeffannoo itti kennu, isaan kunuunsu fi eeguti. Rabbiin malee bishaan kan samii buusu ni jiraa?)
Rabbiin subhaanahu ragaalee lamaan kanniin Qur’aana keessatti irra deddeebi’uun dhiyeessa. Suurah Baqarah keessatti tasgabbii uumamtootaa tan taate dachii ni dubbata. Xaaraan immoo samiidha. Bu’uura faayda uumamtoota kan ta’e bishaan samii irraa buusus ni dubbata. Iddoo jireenyaa fi jiraattoota, wantoota faayda qaban irraa wanta itti hajaman ni kaasa. Ogummaa guutuu Isaatiin dachii afaa akka godhe ni beeksiisa. Xaaraa ishii (samii) immoo ijaarsa wal-qabatee fi wal-qixxaate kan baqaqiinsi fi wal darbuun homaatu keessa hin jirre godhe.
Itti aanse ni jedhe, “Kanaafu, osoo beektanuu Rabbiif shariikota hin godhinaa.” Kana jechuun hojiwwan kana hunda kan hojjate Rabbii Tokkicha erga ta’e, hojii Isaa keessatti sharika Isa waliin hirmaatu akka hin jirre beektanii osoo jirtanuu, akkamitti Isaaf shariikota gootuu? Tawhiida keessatti ragaa ifaa nama quubsu fi fayyisu irraa wanta jechoota kana jala jiru sirritti itti xinxalli.[9] (Shariika jechuun kan nama waliin hirmaatu)
Guduunfa
⇨ Ar-Rabb (Gooftaa) jechuun Kan wantoota hundaa uumu, qananii Isaatiin guddisuu fi kunuunsu, bulchuu fi too’atudha. Uumamtoota hundaa kan uume, isaan qananiisu, nyaachisu, obaasu, too’atu, wanta isaan fayyadu isaaniif fidu fi wanta isaan miidhu isaan irraa ittisu Rabbii Tokkicha erga ta’e, dirqamni uumamtoota irra jiru Isa qofa gabbaru fi galata Isaaf galchuudha.
⇨ Kan si uumee fi si kunuunsuf galata yoo hin galchin, kuni amala badaa hin ta’uu? Samii irraa bishaan roobsun midhaan nyaatamu lafaa kan biqilchuuf galata yoo hin galchinii fi hin ajajamin, kuni ganuu (kaadu) hin ta’uu?
Maddoota
[1] Risaalatu Ibni Al-Qayyim ilaa ahadi ikhwaanihi-fuula 28
[2] Ash-Shirku fiil qadiimi wal hadiisi-fuula 56, Abu Bakr Muhammad Zakariya
[3] Fiqhu Asmaa’il Husnaa-79, Tafsiira Xabarii-1/142-143
[4] Fathu Rahiimil Maliikil Allaam-fuula 64, Fiqhu Asmaa’ul Husnaa fuula 80-81
[5] Sharih Ibn Al-Qayyim li Asmaa’il Husna-fuula 43-44, Umar Ashqaar
[6] Madda olii
[7] Bidaa’u Tafsiir-1/106, Ibn Al-Qayyim
[8] Tafsiir Sa’diyy fuula 34
[9] Bidaa’u Tafsiir-1/107

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Naannoo bulchiinsa Kibbaa Itiyoophiyaa keessa waltti bu’insii turaan yeroo ammaa too’annoo jala olaa jiraachuu isaanii komoshineeriin komishiinii poolisii naannoo Kibbaa Nebiyuu Isaayyaas himan.
Waltti bu’iinsaa naanichaa keessa tureeniin lubbuu namoota hedduu darbuu isaatii fi qaamaa irratis midhaan gahuu isaa kan ibsan komishineer Nebiyuun, zoonii Konsoo, Anaa Allee fi Daraashee keessatti hidhattoonii rakkina uumaniini namoonni du’anii qabeenyii hedduun mancaa’eera.
Zoonota Lixa kibbaa fi keesumaa aanalee Teepii fi Gurrafardaa keessaa hidhattootaa socho’aa jiran irraatti tarkaanfii fudhachuudhaaf mootummaa naannoo Gambeelaa wajjin akka hojachaa jiran Komishineerichii dubbachuun isaanii gabsameera.
Lakkoofsii isaanii ibsamuu baatus rakkina nageenyaa naanicha keeessa tureen eegdonni nageenyaa gatii kaffaluu isaanii Komoshiner Nebiyuun yaa’ii magaala Arbaa Minci keesaatti taasefamee irratii dubbatan jedha, gabaasni Yoonataan Zebdiyoos.


text:
Goa hangover endha horgade baroke 1 week aythu. Avagha avaga meera na meet madkondu bartide but madoke aghirlila rishi mathe tanu kuda busy aghogidru. Amele meera na manege be ele edhu hoghu antha hellde so meera avara maneli hellbitu sanje bandhlu. Nama akka mathe meera kuda full close frnds sikapate mathadta edhru. Amele akka helludhlu evathu kudiyonna antha nanu mathe meera sari andho. Appa amma ge helldo navu kududh bitu thindh malukothivi neevu malukolli antha. So navu muru jana room ali kudiyoke start maddo cashew feni na goa enda thandidu. Amele meera akka ge pics yela thorusta edhlu goa du avaga akka full enjoy madudri ani antha helludlu nanu avaga meera ge kannu hoddhu howdhu howdhu andhe. Akka ge doubt ethu nanu meera love madtha edhivi antha. Yelaru chanaghi drinks maddo meera mathe akka full tight aghidru & hadu hellkondu dance madthidru. Nanage 1 week enda sex madde full kaytha edhe so evathu meera na chanagi keybeku antha decide madidhe. Amele yela thuradkondu kitchen ge hoghi ota madi malghoke bandho. Bed mele meera mathe akka malghidru nanu kellage malghide nana room ali edhidu king size bed aramavghi 3 jana maluko bodhu. Swalpa time adhmele nanu yedhu hoghi meera paka malukonde but meera nidhe madtha edhlu nana hage avalla T-shirt ollage kayi haki mole na press madtha edhe hinde enda. Avallige evagha swalpa yechara aythu ha ha antha mathe malukondlu amele nanu avalla pant mathe panty yerdu remove madi tullu ge bayi haki chipoke shuru madde. Evagha avallu narlloke shuru madudhlu yaaa haaa hmm yaa antha amele avallu nana thale na hage tullu ge press madkondu sukka anubhavistha edhlu amele nanu avalla tshirt mele yethi mole na press madthide. Amele nanu nana shots mathe underwear remove madi avalla tullu ge nana tunne etu nukde avallu yaaa arya come on fuck me yaa anthidlu pakadhali akka erodhu marthbitidho ebhru yenne nishake. Nanu kuda full sound madkondu keythide yyaaaa meera ya fuck u fuck u antha sudden aghi light on aythu nodudhre akka light on madi nama ebhruna nodtha edhalle ebhru full nude agh bitidhivi nanghe onthara aythu avagha akka pls hellbeda pls akka anthide. Avagha akka yenoru nindhu antha kannu dhodaghi bitlu nanu akka en yavathu madala pls akka anthide. Akka bandhu pakka kuthkondlu ala ebhru kuda protection elde madthidirala yenu aghalva andhlu. Aga meera akka tablets taghotini avaga yenu aghala andhlu but nanage full baya aghi tunne chikudaghithu. Akka amele sari madkolli nanu yenu hellala antha hage kuthkondlu nanu akka en hellthidiya nina mundhe madla andhe. Avagha akka yeshto sala BF nodidhini mobile ali evaga direct nodde ankothini ashte ande. Meera thanks akka antha avallna hug madkondu kene ge kiss kotu nana hathra bandu nana tunne na chipoke shuru madudlu. Nanu akka na nodtha edhe akka meera suck madodhune noda edhlu nana tunne full stand aythu amele meera malukondlu nanu avalla tullu ge tunne hakde meera haa antha kannu muchkondlu. Meera akka na thode mele thale etkondu malghidlu nanu gatiyagi keythide. haa arrya fuk fuck anthidhlu akka na tullu ali avaghle wet aghi full sorthitu & avalla kannali kama thumbi thullukta ethu avaga meera hage akka na boobs na press madudlu avaga akka haaa andhlu.
Meera: Akka nima mole nanghinta dapa edhe alva.
Akka: howdhu meera dhappa edhe.
Meera: press madudre ne gothaguthe yesht soft edhe anths press madthane edhlu.
Akka: haaa meera yaa madu hage andhlu.
Meera: akka tshirt ollage kayi haki bra mele press madoke start madudhlu.
Akka: meera chippu nana mole na andhlu.
Meera: aythu akka chipthini antha bra open madi mole ge bayi haki chipthidlu
Nanu: meera haha ha antha akkanadhu molle nodkondu keythide.
Meera: yaaa haa barthide yaa fuuckkk fuuckk antha akkandu molle na press madtha chipta out madkondlu.
Akka: meera molle na press madoke start madudlu.
Meera: akka na pant mele tullu na savrthidlu.
Akka: haa meera…. Haaaaa anthidlu.
Nanu: meera doggy position ge ba ande.
Meera: yedhu doggy position ge bandlu hage akkange lip kiss kodtha edhlu.
Nanu: tunne na tullu ollage haki kutuke shuru madde.
Meera: akkandu pant mathe panty remove madi tullige bayi hakudlu.
Akka: meeera haa chipu chipu antha sukadhali theltha edhlu.
Meera: hage 1 finger na tullu ollage haki hinde munde madtha chipthidlu.
Akka: meera aghthila yaa meera nandhu baartide chippu chippu haaaa antha rasa full sursudhlu…
Meera: full yela rasa na chiptha finger fuck madthane edhlu.
Nanu: meera neena tullu kodu nanu chipthini andhe.
Meera: avga ba ulta maluko nanu kuda chipthini andhlu.
Nanu: ulta kellage malukonde meera nan mele edhlu akka meera pakka kuthidlu.
Meera: evagha akkange finger fuck madtha nana tunne ge bayi hakudhlu.
Akka: kannu mutchkondu enjoy nadthidhlu amele haghe hodudhlu meera tunne na fullnolaghe hakondu chipthidlu.
Nanu: meera tullu na full kachi kachi yellitha edhe.
Akka: meera talle hiddhu avalla tull hatra yellkondu chipu andhlu. Amele haghe nana tunne na hidkondu soft aghi hinde munde madthidlu.
Meera: akka nima tullu haa full soft haa hhaaa rasa bidi akka bidi antha chiptha edhlu.
Nanu: hage meera tullu suck madtha enjoy madthide.
Akka: Nana tunne ge bayi haki chipoke shuru madudhlu hhmmmmmmmm hmmmmmm antha.
Meera: yedhu nana paka bandhu nanage lipkiss kodtha edhlu.
Nanu: avaghle gothagidu nana tunne chiptha erodhu nama akka antha. Amele akka na hig madkondu lip kiss kodtha mole na press madtha edhe.
Akka: arya aghthila nanage kanno mado yenadhru mado anthidlu.
Meera: keyskolli akka nima thamana tunne na tullu ollaghe hakuskolli antha edhlu.
Akka: baro keyi nana tullu na, nima akkandu tullu hardhaku baro antha sukadhali thelta edhlu.
Nanu: akka na bed mele malghsi avalla tullu mele tunne etu nidhanake thalldhe.
Akka: beda kanno novtha edhe beda bidu antha yedhelloke try madudhlu.
Meera: akka yenu aghala eri eri antha avalla pakka malukondu mole na press madtha chiptha edhlu.
Nanu: akkandu thode na support ge hidkondu pndhu jerk kote half tunne ollage hoythu.
Akka: ammma aghthila bido beda beda ammma novu anthidhlu.
Nanu: akka aythu yenu aghala eru eru antha haghe tullu na savrtha savrtha haghe enondhu jerk kote full ollaghe hoythu.
Meera: akka ena full sukha ne sukha enjoy madi madi antha mole na press madtha chiptha edhlu.
Nanu: evagha nindhanuke haghe slow aghi hinde munde madoke shuru maddhe.
Akka: hhaaaa yaaaaa arya haaa antha sukha na anubhavisoke shuru madudhlu.
Meera: yedhu akkana bayige avalla tullu baro thara avalla mele kuthkondu, akka chippi nana thullu chippi antha edhlu.
Nanu: evaga fast aghi keyoke start maddhe haaaa akkkaaaa yaaa yaaa fuck u baby haa haa antha.
Akka: yaaa fuck me hardly yaaaa haaaaa haaaa antha thika na yethi yethi kodthidhlu prathi shot gu nu.
Meera: akka nadhu barthide barthide antha face mele ne karkondlu.
Akka: llo naghe barthide haaa fuccckkk fuccckkkkk rna mado mado haaaaaaaaa yaaaaaaa antha kannu mutchkondu karkondlu.
Nanu: ena speed aghi keyoke shuru maddhe nanadu kuda baro haghe aythu akka nadhu barthide haaa meera akka ebhru paka paka kuthkolli andhe.
Meera: yedh bandhu akka paka kuthkondu yakonarya andhlu.
Nanu: yedhu hoghi avara face mundhe ninthkondu avara ebhru face mele out maddhe.
Ebhru kuda obhru face obhru kiss madkondu sperm taste madi full clean madkondru.


text:
Meeqqat pisinnaatitaaffii meeqqanut paasiuminarsarlugit
UNICEF-ip meeqqat pisinnaatitaaffiisa ukiut 30-nngortorsiornerat 2019 tamakkerlugu malunnartippaa. Meeqqat pisinnaatitaaffii pillugit Isumaqatigiissut meeqqanut paasiuminarsaganngorlugut ilisarnaasersorneqarnerani Kalaallit Nunaanni meeqqat taaseqataasinnaasimapput maannalu taanna saqqummerpoq.
Meeqqat nunarsuaq tamakkerlugu meeqqat pisinnaatitaaffiisa titartakkanik kusanartunik qalipaatigissaartunillu ilisarnaaseersornerani meeqqat 2019-imi taaseqataanikuupput, aamma nunatsinni meeqqat. Oqaasertassaasa kalaallisut suliarinissaat UNICEF-ip allaffiani ukiaanerani ulapputigisimavarput, MIO-mit NAKUUSA-milu Meeqqat Isummersorfiinit ikiorneqarluta. Nuannaarutigeqaarput maanna meeqqanut atuaruminartunngorlugu meeqqat pisinnaatitaaffii pillugit isumaqatigiissut tamanut saqqummiussinnaagatsigu.
Meeqqat pisinnaatitaaffii paasiuminarsarlugit suliarineqarnerat Naalagaaffiit Peqatigiinni Meeqqat Pisinnaatitaaffii pillugit Ataatsimiititaliamit tapersersorneqarpoq, ataatsimiititaliaq tassaavoq aamma nunat meeqqat pisinnaatitaaffiinut misilitsikkaangata apersuisuusartoq. UNICEF-imut pingaaruteqarsimavoq kalaallisut suliaq aamma suliarissallugu nuannaarutigaarpullu MIO-mit NAKUUSA-milu Meeqqat Isummersorfiinit ikiorneqarluta naammassisinnaasimagatsigu.
Ukiuni 30-ni Meeqqat Pisinnaatitaaffii piuneranni angusarpassuusimapput sulili aamma Kalaallit Nunaanni pisinnaatitaaffiit tamaasa meeqqanut tamanut atuutsinnissaannut aqqut takivoq. Neriuppugut meeqqat pisinnaatitaaffii paasiuminarsakkamik suliaq meeqqanut inersimasunullu tamanut meeqqat pisinnaatitaaffiissa qanoq isumaqarnerannik isumaqatigiissummilu immikkoortut qanorpiaq isumaqarnerannik ersersitsissasoq.
PAASISSUTISSAT:
- Meeqqat Pisinnaatitaaffii pillugit Isumaqatigiissut Naalagaaffiit Peqatigiinni 1989-imi novembarip 20-ani angerfigeqatigiissutaasoq nunarsuatsinnu FN-imi isumaqatigiissutsit akornanni peqataaffigineqarnerpaajuvoq, Kalaallit Nunaata aamma 1993-imi isumaqatigiissummik akuerseqataavoq.
- Kalaallit Nunaat Danmark Savalimmiullu peqatigalugit ukiut tallimakkaarlugit meeqqat pisinnaatitaaffiisa atuutsinnerannut Naalagaaffiit Peqatigiinni misilitsittarpoq.
World Children’s Day tassaavoq Naalagaaffiit Peqatigiit nunani tamalaani Meeqqanut Ullorititaa.
- Ukiut tamaasa ulloq taanna Naalagaaffiit Peqatigiit Meeqqanut Isumaqatigiissusiorsimanerat nalliuttorsiutigineqartarpoq, Isumaqatigiissut pilersinneqarmalli ukioq manna ukiuni 30-nngortorsiorpoq.


text:
Dorgommiin Waancaa kubbaa miilaa Afrikaa AFCON 2019 Kaameruunitti qopheessa.Biyyootii tanaaf dabruuf taphatan biyya irra maranii taphatan.
Dorgommii tanaaf dabruuf ji’a sadiin duratti tapha jalqabanii biyya 51 itti jiraa marroo 23 taphatanii goolii 62 gale.
Gaanaan goolii qaraa daqiiqaa 10essootti,ta lammeessoo daqiiqaa 14essootti akkanuma jechaa boqonnaan duratti sadii keessa buufatte.
Lamaan haftellee boqonnaan duubatti irra bubuuftee Itoophiyaa harkuma dhadhawattee duwwaa keessaa galate.
Gaanaan biyyuma ufii istaadiyoomii biyya isii Baba Yara magaalaa Kumasi keessatti garee Itoophiyaa akkana tolchite.
Zimbaabuwelleen Laayberiyaa 3-0 adabdee goolii sadeenuu gurbaa isaanii Knowledge Musoonaatti itti guure.
Shaampiyoonaan Waancaa Afrikaa bebeekamoon Naayjeeriyaa,Ayvorii Kostii fi Zaambiyaan tapha guyyaa dheengaddaa irratti hin dandamanne.
Naayjeeriyaa Afrikaa Kibbaatti 2-0 lafaan dhahe.Ayvori Kosti Giiniitti 3-2 qaarise. Zaambiyaa Mozaambikitti 1-0 irra aane.
Maadagaskaar Suudan 3-1 buufte,Liibyaan Siishelsi 5-1,Burundiin Suudan Kibbaa 3-0,Senegaal Ikuwaatooriyaal Giinii 3-0 wal irraa galchan.
FIFA U-20
Waancaa kubbaa miilaa addunyaa ijoollee ganna 20 gadi U-20 Ingilaanditti moo’ee mootummaan galte
Ingilaandi Venezuheelaa 1-0 moote shampiyoonaa taate.Ingilaandi asiin dura dorgommii akkanaa tanaa marroo 10 taphattee barana goolii ammoo gurbaa isaanii Dominic Calvert-Lewin galchetti moohachiise.
“Yoo taphii dhuamtee jedhanii firimbii afuufan gammachuun waan taatu wallaalta,” jedhe Domniki tapha irraa bahee jennaan.
Namii kun kilabii Evertonii fi U-20 Ingilaandi keessa taphata.Dominik namicha gooli eegu irraa kubbaan futuquattee lafatti argatee jennaan biruma gahee ittuma cuqqaalate namichii goolii kubbaan goolii keessa gangalattu argite ufi jibbaate dhiise.
FIFA 2018 Raashiyaa
Dorgommii Waanca Kubbaa Miilaa Addunyaa ganna dhufu Raashiyaatti qopheesaniifilleef warri dabaru wal dorgomuutti jira.Amerikaa fi Meksikoon tapha kaleetti 1-1 gargara bahan.
Goolii Amerikaan galafatte Maaykil Biraadilii metirii 37 irraa dhiitee keessa buufate.Biraadiliin kubbaa gamaa walti kennan jidduutti butatee namicha Meksikoo goolii eegu Guillermo Ochoa utubaa goolitti rarraasee goolii galfate.
Namichii Meksikoo taphatu Carlos Veellaalleen metirii 20 irraa galfate.
Meksikoo fi Amerikaa garee tokko keessa jiranii Meksikootti qabxii 14 tokkeessoo jiraa, taphata afuritti hafeef.Amerikaan ammoo qabxii 8n sadeessoo jirtii tapha afuritti hafeef.


text:
Uhuuruu Kenyaataa,perzdaantiin Keenyaa bara 2007 fi 2008,bara filannoo biyya isaanii kaan gosa wal aasise jedhani hiamtan. Wanjala gugurdaa shaniin himatan.
Waraanii gaafasii sun nama 1,100 dhumate nama kuma 500 tahutti baqate.
Yo hardha innii mana murtii wanjala adunyaa qoratu The Hague,Nezeralandis jiru gahetti warri isa deeggaru bahee simate.
Saatii sadeen mana murtiitti ture sunitti waan himataniin caqasuu malee xuphii xuphuriin afaanii hin baane. Womaallee hin dubbanne.Taatullee namii seeraan isa gargaaru abukaatoo isaa,Steven Kay wannii Hurun himatan guutama hin qabduu jedha.
"Uhuruun balleessaa hin qabdu jechuun malan.Maan jennaan namii isa himachuutti jiru hin jiru. Wannii himataniinillee dubbiin faana walii jirtu ta himataninileen hin jirtu.Namii balleessaa tanaan isa himachuutti jiru hin jiru.Tana akkuma ufi beeku kana beeka.Ragaan himataniin hin jiru.Yoo ragaan jiraate himatan.”
Abukaatn isaa dubbiin Uhurun himatan tun qaata jiddee jedha.Abbootiin alangaa Uhuru hiamtan ammoo mootummaa Keenyaatti beekuma beekaa ragaa bilbilaa,qaraxaa fi galmee Baankii balleessee ragaa balleessee jedhan.
Ogeessii himata-seeraa ka akka Benjamin Gumpent ragaa jiru walti guuruun dubbi wal xaxaa waan fidduuf dubbiin tun guyyaa haga hin beenneef duratti siiquu malte jedha.
"Seerinuu tanatti hin gammadu—manii murtii dubbii tana afaan seeraatiin dubbachuuf yoo biyyiti innii keessa jiru akka inni hin himatamne tolchitee ragaa dhowwate garii deeman hin jiru.Akkas taanaan seerii faaydaa dhabee jedhe.”
Abukaaton jara namii irraa dhumee Fergal Gaynor ammoo dubbiin tun gara deemu dhabde jechuun dhiigi jara namii irraa dhumee faaydaa dhabaa jedha
"Haadhaa,abbaa,obboleessaa,obboleettti irraa dhume.Marroo hedduu giddeessanii bira rafan, jiroo gubanii,qabeenna isaan Naivasha fi Nukuru keessaa qaban.Seerallee dhabanii seera mootummaa Kenyaataa irraa dhabaniifillee isaanummaan ufumaan itti rakkachuu malanii? ibidda itti naqan.”
Akka jecha abbaa alangaa addaa Keenyaa Tithu Muuygiyaatti itti mootummaan haga dandahutti ragaa manii murti gaafate ya dhiheesseef.
Perezdaatniin Keenyaa Uhuru Kenyaataa perzdatnii adoo hujii irra jiru manii murtii addunyaa ICC wanjalaan himatee mana murti dhiyeessa ka qaraati.
Jabeennii mana murti kanaa nama kana himachuu dandahuu fi dadhabuun isaa tana irratti laalama.


text:
Giriikii fi Turkiin gidduu kan jiru galaana AEGEAN keessatti bidiruun mukaa koolu galtoonni saddeetti isaan ittiin adeemaa turan doonii waardiyyaa andaara galaana Greek waliin waan walitti rukutamteef koolu galtoonni kun liqimfamniiru. Sa’aatilee 24n darban keessa waardiyyaan andaara galaanaa koolu galtoota 830 baraananii jiran.
Angawoonni Fiinlaand shakkamtoota namoota seeraan ala deddeebisan kudha shan to’annaa jala oolchaniiru. Shakkamtoonni kunis lammiiwwan Iraaq kanneen Fiinlaand ykn Swedinii keessa jiraatan ta’uu angawoonni beeksisaniiru.
Namoonni dahata siyaasaa barbaadan kanneen kuma 22 ta’an irra hedduun lammiiwwan Iraaq ta’an waggaa kana Fiinlaandiin seenaniiru.
Ajaans Fraans Press akka jedhetti dhaabbati yakka qoratu kan dhaaba pooliisii addunyaa /INTERPOL/ fi kan Awrooppaa EUROPOL caasaa qindoominaan hojjetu kan Awropa keessaa adda baafataniiru. Dhaaboliin seera eegisisan lamaan Berliin keessatti gitoota isaanii biyyootii 50 irraa ta’an waliin wal arguu dhaan dhimma yakka qindoomiinaan geggeeffamu kanaa mari’ataa jiran.
Angawoonni akka jedhanitti godaantota seenaan ala deddeebisuun kun yakka dawaa sammuu adoochu, meeshaa waraanaa fi maallaqa seeraan ala deddeebisuu dabalata.
Chaansilerittiin Jermanii angela Merkel paarlaamaa Awrooppaaf akka ibsanitti gamtaan Awrooppaa kan baqattoota Siiriyaa miliyoona lama keessummeessite Turkii gargaaruu akka qabu itti himan. Gamtaan Awrooppaas doolaara biliyoona 1.8 rakkina jiru furuu gargaaruuf Turkii dhaaf kennee jira.
Brussels keessatti immoo presidentiin komiishina gamtaa Awrooppaa Jean-Claude Juncker akka jedhanitti biyyoonni miseensa ta’an 28nu waadaa seenan kabajuu dhaan waardiyyaa daangaa gamtichaaf kan oolu doolaara miliyoona lama baasuutu irraa eegama.


text:
Chelsea,the Blues bara 1905 keessa yayyabanii achii asi Ingiliizii fi addunyaatti qalbii warra kubbaa miilaa jaalatuu hedduu keessa jirti.
Chlesiin duruu dorgommii EPL matuma keessa jirti dorogmmii gugurdo 30 caala moote tana keessa jaha dorgommii liigiiti jaha amoo dorgommii Awurooppaati.
Taatullee kilabiin tun yarachuutti jirti. Yareenna dorgommii moo’uu isii dhowwe kana keessaa baasuuf bara 2019 keessaa namuma kilabii isii keessa taphatu Frank Lampard itti qaxaran.Lampard nama ganna 42ti kontoraata ganna sadiitii qaxaranii haga ammaatti ji’a 18 leenjise.
Gaafa huji tana itti kennan jalqaba bara 2019 keessa dorgommii FA Cup fi dorgommii akka akkaa matuma keessa jiraa woma hedduun Chelsea milkeessellee.
Taatullee tapha baranaa 8 keessaa 5 moohamte dorgommii gugurdoo 23 keessaa haga hedduun hin moo’amte.
Lampard,itti gaafatama Chelsea ka durii Maurizio Sarri, irraa fuudhe. Lampard irraa ammoo Thomas Tuchel fuudha.Tuchel, nama ganna 47ti taphataa kubbaa miilaa Jermenii fi manaajera Paris Saint-Germain.Dhuma 2020 irratti manaaje ummaa sun irraa fuudhan.
Eegii Chelsea Roman Abramovich bara 2003 keessa bitee asi Blues manaajera 13 qabaatte.
Abbaan Chelsea,Abrahmovich kilabii isaa tana jabeessuuf Jermen irraa Timo Werner kilabii RB Leipzig irraa £m47 fudhate duraan nama kana LIverpoolitti awadachaa bahe.
Kilabiin tun tana maleellee Kai Havertz Bayer Leverkusen firraa £m71 fudhatte isa qofaa miti taphaa kilabii Ingiliiz Ben Chilwell ammoo Leicester City irraa bitatte.
Nama goolii eeguuf ammoo Edouard Mendy ammoo Rennes irraa £m22m bitatte.Leenjisaa Biraazil Thiago Silva ammoo Paris St-Germain irraa ergifatte.
Chelsean manaajera haaraa fi miila haaressaa ufitti darte irraa waan hedduu eegatti.


text:
Amaloota Milkaa’inna Saddeet
Daldala keessattis ta’ii jireenya keessatti namni tokko milkaa’uf amaloota filatamoo fi gaggaarii ta’an qabachun isarra jira. amaloonni kunniin takkaa uumaman takkaa immoo adeemsa keessa argamu. Namni amala badaa yoo qabaate jireenya keessatti milkaa’u akka hin dandeenye beekun amala badaa kana ofirraa kaasuf haa carraaqu. Namni tokko milkaa’uf xiqqaate xiqqaatu amaloota armaan gadii saddeet horachu qaba.
1.Galata (Gratitude)– tarii amalli kuni bu’uura fi garmalee barbaachisa kan ta’e amaloonni biroo irratti ijaarramaniidha. Galata galchuun faaydaa baay’ee qaba. Inni guddaan garuu karaa jaalala Rabbii itti argatanii fi ibidda irraa baraaramuun Jannata itti seenaniidha. Galata galchuu dhiisun kufritti nama geessa. Namoonni fiixe milkaa’inna irra ijjatan amalli guddaan isaanii galata galchuudha. Galata galchuun haafayu fi waanyuf gabra akka hin taane nama taasisa qananii qaban akka beekan waan nama godhuuf.
Ammas galata galchuun akka of hin tuulle nama gargaara. Namoonni galata hin galchine baay’een isaanii of tuulu fi dhaadachuun ofii fi namoota biroo miidhu. Wanta xiqqoo hojjatanii ittiin waan oftuulaniif uguruu osoo hin gahiin bakka hin taanetti kufu. Garuu namni galata galchuu madaala ofii eeggachuun sadarka sadarkaan fiixe milkaa’inna irra gaha. Akka shaakalatti galata galchuuf- hojiin gaariin ati hojjatte ykn daldalli daldaalte bu’aa irraa buufatte, bu’aan kuni kan argame humna fi beekumsa kee qofaan akka hin taane beeki. Akkana jedhi, “osoo Rabbiin kana naaf laaffisu baate silaa wanti naaf dhufu tokkollee hin jiru. Kanaafu, Rabbii kana naaf laaffiseef galanni haa galu.” Ammas galata galchuu jechuun arrabaan qofa Alhamdulillah jechuu qofa osoo hin ta’in wanta Rabbiin itti nu ajaje hojjachuu fi wanta Inni irraa nu dhoowwe dhiisudha. Fakkeenyaf, nama waan gaarii siif hojjate tokko arrabaan ‘Galatoomi’ jetteenii ergasii gocha keetin isatti yommuu finciltu (faallessitu) kuni galata ni jedhamaa?
Dhugumatti, galata galchuun bu’uuralee milkaa’innaa keessaa tokko akka ta’e Qur’aana keessatti ni arganna:
وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِى لَشَدِيدٌۭ
Yeroo Gooftaan keessan [akkana jechuun] labse [yaadadhu], “Yoo Na galateefattan [qananii Kiyya irraa] isiniifin dabala. Yoo Natti kafartan dhugumatti adabbiin Kiyya akkaan hamaadha.” Suuratu Ibraahim 14:7
Kanaafu, galata galchuun bu’uura milkaa’innaati, galata galchuu dhiisun immoo bu’uura kufaati fi adabbiiti.
2.Hojiif naamusa cimaa qabaachu– naamusa hojii yommuu jennu hojii tokko hojjachuuf fedhii cimaa qabaachu fi qulqullinnaan hojii san hojjachuudha. Akkasumas, yeroo hojiin itti jalqabu fi xumuramu kabajuudha. Wanta hojjatan san yeroo kenname keessatti xumurun naamusa hojiiti. Biyya keenyatti naamusni hojii haala nama jibbisisuu irra jira. ofuma irraa kaane naamusni nuti hojiif qabnu kan badeedha. Kanaafu, rakkoo kana sirreessun harqoota hiyyummaa jalaa yoo bahuu barbaanne naamusa hojii cimaa qabaachuf tattaafachu qabna. Hojii keenya qulqullinnaa fi yeroo jedhame keessatti xumuruuf tattaafachun nurra jira. Yoo akkana goone carraan baay’een nuuf banamu. Garuu naamusa hojii cimaa yoo hin qabaatin ofumaa carraa ofitti cufne.
3.Xiyyeefannoo-xiyyeefannoo jechuun qalbiin bakka hojii jiraachu jechuudha. xiyyeefannoo bakka lamatti qoodu dandeenya. Tokko xiyyeefanno kaayyoo- jireenya keessatti milkaa’uf kaayyoo kee murtaa’a ta’uu qaba. Kaayyoo erga murteessite booda kaayyoo kana irratti xiyyeefachuf ni tattaafatta. Daldalas ta’i wanta biraas, tokko keessaa filadhu irratti xiyyeefadhu. Wantoota kudhan bakka tokkotti nan hojjadha yoo jette, suni ni ulfaata. Xiyyeefannaan lamaffaa immoo hojii yeroo gabaaba hojjattu irratti xiyyeefachuu fi wantoota nama jeeqan ofirraa fageessudha. Xiyyeefannoon hojii keenya qulqullinnaan akka hojjannuu fi yeroo gabaaba keessatti akka xumurru nu taasisa.
Wanti armaan olitti hubatamuu qabu fi dagatamu hin qabne, addunyaa irratti xiyyeefadhu Aakhiraa dagadhu jechuu keenya miti. Ammas aakhira qofa irratti xiyyeefadhu addunyaa dagadhu jechuu keenya miti. Kana irra aakhiraa kaayyoo ol’aanaa kee godhachuun addunyaa immoo karaa irra deemte aakhiraa ittiin geettu haa taatudha. Maallaqa argachuuf wanta tokko irratti xiyyeefadhu. Maallaqa argatte san immoo jireenya kee ittiin fufsiifta. Sadaqaa kennuun ganda aakhiraa ittiin geessa.
4.Itti fufiinsa– wanta qabatan tokko hanga galmaan gahanii obsaan itti fufuun furtuwwan milkaa’innaa keessaa tokko. Xiqqoollee haa taatu wanti ati guyyaa guyyaan hojjatu walirra tuulamun milkaa’inna dilbii (guddaa) taati. Dhugumatti hojiin gaariin Rabbiin biratti jaallatamaa ta’e hojii yeroo hundaa hojjatamu akka ta’ee Ergamaan Rabbii (SAW) nu beeksisu:
وَاعْلَمُوا أَنَّ أَحَبَّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهُ وَإِنْ قَلَّ
“Beekaa! Hojiin Rabbiin birratti garmalee jaallatamaa ta’e,osoo xiqqaateyyu hojii itti fufaa ta’eedha (yeroo hundaa hojjatamuudha).” Sahih Muslim 2818
Akkuma Turkoonni jedhan, “Damlaya damlaya göl olur. (Bishaan cophe cophe haroo ta’aa)” Wantoonni xixiqoon yoo walirra kaa’aman wanta guddaa ta’u.
Kanaafu, milkaa’inna yoo barbaadde wantuma xiqqoo dandeessu irraa ka’i itti fufi. Kufaati yeroo gabaaba fi gufuwwaniif harka kennu osoo hin ta’in obsaan itti fufi.
5.Nashaaxa (Passion) qabaachu– wanta gaarii tokko fedhii cimaan hojjachuun dandeetti ofii akka abuuran, balballi carraa akka banamu fi argannoo haarawa akka argatan nama taasisa. Tarii wanta tokko hojjachuu fedhii hin qabnu ta’a. Hin dhiphatin fedhii kana argachuu dandeessa. Akkamitti? Jalqaba bu’a wanta hojjattu kana ilaali. Ergasi itti siqii hojjachuu eegali. Guyya guyyaan sa’aati ykn daqiiqa muraasa hojjachuuf itti of dirqisiisi. Yeroo muraasa yommu itti of dirqisiistu hadhaa ni dhandhamta. Garuu san booda mi’aa argachuu eegalta, hulaan wayii siif banama. Fakkeenyaf, kitaaba dubbisuu fedhii yoo hin qabaanne, guyyaa guyyaan daqiqaa 30f fuula muraasa dubbisuuf murteessi. San booda nashaaxan (fedhii cimaan) ni dhufa.
6.Amanamummaa– amanamummaa qabaachu jechuun namni tokko gumaacha, dirqamoota fi waadaa isaatif sirritti itti gaafatamummaa fudhataa jechuudha. Karaa biraatin amanamummaa jechuun jecha ofitiif dhugaa ta’uu jechuudha. Kana jechuun wanti dubbatanii fi hojjatan dhugaa fi haqa irraa kan fagaate ta’u hin qabu. Namni tokko milkaa’inna fi gammachuu dhugaa yoo barbaade amanamummaa qabaachu qabaa jechuudha. Faallan amanamummaa kijibaa fi ganuudha. Namni kijibuu, waadaa diigu fi nama ganuu gonkumaa hin milkaa’u. Ati, “Ani nama akkanaati.”jechuun abdi kutuu dandeessa. Lakki! Abdi hin kutin. Amaloota fafee armaan olii jijjiruun amala amanamummaa qabaachuf carraaqqi. Yoo akkas goote nama milkaa’u taata.
Daldalla keessatti milkaa’u yoo feete amanamummaa qabaadhu.
7.Amala gaarii qabaachuu- amala badaa (Negative personality) qabaachun milkaa’inna irraa duubatti nama harkisa. Namni amala gaarii qabu nama kamiyyuu waliin salphatti walii gala. Amala gaarii yommuu jennu wanta gaarii hunda kan of keessatti qabatuu fi wanta fafee irraa fagaachudha. Namootatti amala gaarii yommuu agarsiisnu isaan kabajuu, itti oftuulu dhiisu fi haqa malee isaan miidhu dhiisudha. Daldala keessatti ykn bakka hojitti amala gaariin isaan waliin hojjachuun akka maagnetti ofitti harkisuudha.
8.Namoota biroo tajaajilu– yommuu milkaa’inna dhandhamtu akkamitti akka argatte hin dagatin. Osoo kortoo milkaa’inna koraa jirtu, namoota biroo tajaajiluf fedhii qabaadhu. Namoonni dursa ati tajaajilu qabdu haadha fi abbaa keeti. Milkaa’inna kana akka geettuf sababa kan ta’an isaan waan ta’aniif. Wanta ykn humna qabduun akkuma nama tajaajiltuun milkaa’inni kee dabalaa adeema.
Gudunfaa
•Galata galchuun bu’uura milkaa’inna fi gammachuuti. Galata galchuu dhiisu fi ganuun immoo bu’uura kufaati fi adabbiiti.
•Namoonni hojiif naamusa gaarii fi cimaa qaban namoota yeroo baay’ee milkaa’aniidha.
•Sa’aati tokkoof xiyyeefannoon hojii tokko hojjachuun sa’aati kudhaniif xiyyeefannoo malee hojjachuu caalaa.
•Yeroo takkaan wanta guddaa fi baay’ee hojjatanii dhiisu irra xiqqaattullee yeroo hundaa itti fufanii hojjachuutu caala.
•Fedhii cimaan wanta tokko hojjachuun nuffii (hifannaa) fi dukkana jireenyaa namarraa oofa, balbala carraa bana, hojiin qulqullinna akka qabaatu taasisa.
•Namni amanamummaa qabu nama balballi milkaa’innaa, gammachuu fi badhaadhinnaa banamtuufi.
•Daldala keessatti milkaa’u yoo barbaadde amala gaarii qabaadhu. Waadaa hin diigin, hin kijibin, nama hin gowwoomsin, nama hin ganiin, beellama kabaji, hin hatin. Maamiltoota kee kabaji, itti of hin tuulin, itti seeqadhu, amaanaa eegi, hin arrabsin, osoo isaanis ofis hin miidhin gatii madaallamaan itti gurguri. Amaloota Turkoota keessaa tokko yommuu namni wanta tokko bituuf itti dhufu, Hoşgeldiniz (Baga dhuftan). Maal barbaaddu? Maal isin gargaaru? Buyurun (wanta jechuu barbaaddan jedhaa!)” fi kkf Amala gaariin nama simatu. Fuula guuraa yoo nama simatte namoonni sirraa dheessu.
Kitaaba wabii: √Five Pillars of Prosperity- Essentails of Faith-Based Wealth Building- Dr. M.Yaquub Mirza- fuula 14-17
Iccitii milkaa’inaa fi tarkaanfilee milkaa’innatti nama geessan caalatti baruu barbaadduu? Yoo akkas ta’e kitaaba “Yaadaa fi Milkaa’inna” jedhu maaliif hin dubbisnee? As tuqaa: https://sammubani.com/2021/10/23/yaadaa-fi-milkaaina-kitaaba-guutuu/#more-17304


text:
Walti dhufeenyii yunaayitid isteets fi Raashiyaa gidduu jiruu akkataa sabtaa’aa fi tilmamaa ta’uu danda’u irratii presidaantii biyya Raashiyaa Bladimiir putiin wajjin ijoo dubbii adda addaa irrati dubbachuu isaanii prezidaantiin yunaayitid isteets joo Bayidan himaniiru.
To’annoo meeshaa waranaa irratii taasifamu dabalatee dhimmii tarsiimoo sabtaa’aa ijoo marii keessaa isa tokko ture. Prezidaant Baayidan Raashiyaan jalqaba marii Sabatiinsa Tarsiimooti makamuu ishee simachuu isaanii ibsaa Gaazexessootaaf kennan irrati dubbataniiru.
Karaa marii kanaatiin yunaayitid Isteets fi Raashiyaan too’annoo meeshawan waraana fi tarkaanfii balaa hirdhisuu irratii fuul duratii ojii lafa qabate qabaachuu barbaadu.
Mariin biraa biyyoon lamman taasiisan tokko waa’ee nageenyaa interneetii ykn isa saayiber sekuuritii ti. Keesumaa waa’ee haleellaa Tajaajila tika alaa Raashiyaa isaa kompiterootaa sadarkaa aduunyaa kumaan lakkawaman irrati xiyyeefatee akkasumas waa’ee wareen biroo Raashiyaa keessa taa’anii lola karaa interneetaa taasisan irratii dubbatmeera.
Dhimaa kana irratii biyyootan lamman ogeeyyotati fayyadamuudhaan waliin ojachuudhaaf akka walii galan prezidaant Baayidan ibsaniiru.
lamiiwan biyyaa Sooriyaa Miiliyoonatti lakkawaman warren rakina cimaa keessaa jiraniif akkataa gargaarsa namoomaa addaan hin cinnee qaqqabsiisuun danda’amuu iraatiis biyyoonii lamman marii taasisaniiru. Akkasumas Afgaanistaan keessati akka umnii shororkeesitootaa hundee hin qabanne waan godhamuu qabuu irrati marii taasisaniiru.
Xiyyeeffannoon marii inni biraa biyyii iraan akka isheen meeshaa nukileeraa hin qabanne mirkaneesuudha.
Prezidaant Baayiden , prezidaant Puutin wajjin dubiin cimaan kaasan yunaayitid isteets birmadumaa fi kabajama daangaa biyya Yuukreen irratii waa’ee kutannoo cimaa qabaachuu isheeti.
Prezidaant Baayidan Dhimmii mirgaa namoomaa yeroo kamuu waan eeyumaa keenya ibsuu jechuudhaan prezidaant puutiinti himaniiru.
waa’ee hogganaa mormitootaa Raashiiyaa isa mana hidhaa jiru Alekseey Navaaliny ilaalchisee, Yoo Navaalinyin mana hidhaa keessatii du’e wantii itti aanee dhufu Raashiyaadhaaf badiinsa cimaa akka ta’ee prezidaant Putiinitii himuu isaanii Presidaant Baayidan ibsa gaazexesootaaf kennan keessatii dubbataniiru.
Akkasumas tamsaasa Radiyoo yunaaytid isteets Radiyoo Free Europr/ Raadiyoo Liibertii irratii ojiin sodaachisaa kiremiliing irraa taasifamuu ibsuudhaan barbaachisumaa preesii wallaba ta’ee fi waa’ee yaadaa ofii bilsummaan ibsachuu Putiinitii himuu isaanii prezidaant Baayidan ibsaniiru.
Akka Baayiden jedhanitii mariin garee lamman gidduutti sa’a dheeradhaaf tasisame haala gaariidhaan ture. Bakkeewan fedhii waloo keenyaa itti guddisnu ,akkasumaf bakkeewan adduunyaadhaaf bu’aa qaban addaan baafnee , yemuu fedhiin keenya tuqamuu deebii yunaayitid isteets kenituu fi dudhaa biyaa keenyaa qoulqulleesinee lafa keenyeera >> jedhaniiruu presidaanti baayidan marii prezidaantii raashiyaa Bladimiir Putiin wajjin marii taasisan ilaalchisee ibsa kana irrati.
Fuula duraati hojiiwwan hojjatamuu qaban jiru. Haata’u malee walitii dhufeenyaa Yunaayitid Isteets fi Raashiyaa irratii akkataa hojjachuu dandeenyyu irratii bu’uura ifa ta’e umneera jedhan Prezidaant Joo Baayidan.


text:
Firiwwan Kitaabbanitti Amanuu
Gammachuu fi Milkaa’inna argachuu
Jireenya tana keessatti namoonni hunduu gammachuu argachuuf jecha halkanii guyyaa carraaqu. Gariin hojii humna hojjachuun, gariin hojii sammuu hojjachuun gammachuu barbaadu. Garuu gammachuun ilma namaa kan guuttamu wantoota sadii of keessaa yoo qabaatedha. Isaaniis: qalbiin amanuu, qaaman hojii gaggaarii hojjachuu fi hojii badaa irraa of tiiksudha. Namni tokko wantoota kanniin hojjachuuf qajeelcha isa barbaachisaa miti ree? Qajeelchi waa’ee wantoota kanniinii isaanitti himu kitaabban Rabbiin irraa bu’aniidha. Kanaafu, firiiwwan kitaabbanitti amanuu keessaa tokko wantoota armaan olii sadanitti qajeelun gammachuu fi milkaa’inna argachuudhaa jechuudha.
Kitaabban Rabbiin irraa bu’aan ilmaan namaa maalitti amanuu akka qaban, maal gabbaruu akka qaban sirritti addeessu. Akkasumas, hojii gaggaarii akkamii hojjachuu akka qabanii fi hojii badaa maal akka ta’e sirritti ibsu. Ergasii immoo badhaasa nama waan gaarii hojjatee fi adabbii nama waan badaa hojjate ifa godhu. Kanaafi, Kitaabban kunniin ilma namaatiif akka ibsaati jechuudha. Ilmi namaa kan itti qajeeludha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Waan isa dura jiru kan dhugoomsu ta’e kitaaba dhugaan sirratti buuse. Tawraati fi Injiliis ni buuse. [Qur’aana] dura, namootaaf qajeelfama akka ta’aniif, Al-Furqaanin ni buuse. Dhugumatti isaannan Aayaata Rabbitti kafaran adabbii cimaatu isaaniif jira. Rabbiinis Injifataa, Abbaa haaloo bayannaati.” Suuratu Aali-Imraan 3:3-4
Kana jechuun Rabbiin olta’e Qur’aana dhugaa irratti hundaa’e Nabii Muhammad (SAW) irratti buuse. Wanti Qur’aanni itti ajajuu, irraa dhoowwu fi odeefannoon ijaan hin mul’anne beeksisu hundii dhugaadha. Sababni isaas, Rabbiin irraa kan bu’eedha. Qur’aanni kitaabban isa dura bu’an ni dhugoomsa. Kana jechuun odeefannoo kitaabban darban of keessaa qaban ni mirkaneessa, odeefannoon isaanii kan haqa ta’e odeefannoo Qur’aanitiin walitti gala. Akkasumas, kitaabban darban Nabii Muhammad (SAW) akka ergaman beeksisanii turan. Kanaafu, Qur’aanni beeksisa isaanii kana ni mirkaneesse jechuudha. Rabbiin Qur’aana dura Tawraatin Nabii Muusaa (AS) irratti, Injiilin immoo Nabii Iisaa (AS) irratti buusee jira. “namootaaf qajeelfama akka ta’aniif” kana jechuun Rabbiin Qur’aana, Tawraata fi Injiilin namoonni jallinna keessaa bahanii akka qajeelaniif buuse. Namni qajeelfama Rabbii fudhate, inni nama qajeeledha. Namni kana hin fudhanne immoo jallinna keessatti hafa.
“Al-Furqaanin ni buuse.” Kana jechuun qajeelinnaa fi jallinna, haqaa fi sobaa kan addaan baasu ni buuse. Akkasumas, wantoota namooni barbaadan hunda addaan babaase ni ibse. Hanga seeronni fi murtiwwan amanti ifa ta’anitti namootaf ifa ni godhe. Kana booda, nama Isatti fi aayata Isaatti hin amanneef sababni (uzriin) tokkollee hin jiru. Kanaafi akkana jedhe, “Dhugumatti isaannan Aayaata Rabbitti kafaran..” Kana jechuun keeyyattota fi ragaalee erga isaaniif ibsee booda, namoonni keeyyattota fi ragaalee kanniitti amanuu didan, Guyyaa Qiyaamaa “adabbii cimaatu isaaniif jira.” “Rabbiinis Injifataa” kana jechuun Inni abbaa humnaati, homtu Isa hin dadhabsiisu. “Abbaa haaloo bayannaati”. nama aayata Isa kijibsiise fi Ergamtoota Isa faallesse irraa haaloo baafata. Kana jechuun akkuma namoonni daangaa Isaa darbanii fi kafaran, Innis adabbi cimaan isaan qaba.[1][2]
Kanaafu, gammachuu fi dararaan, qajeelinnaa fi jallinni ilma namaa kitaabban Rabbiin buusetti amanu fi amanuu dhiisu irratti kan hundaa’eedha. Akkuma yeroo darbe jenne, kitaabbanitti amanuu jechuun kitaabban Rabbiin irraa haqaan bu’uu itti amanuu, ergaan isaan of keessaa qaban guutumaan guututti haqa akka ta’e itti amanuu fi hordofuudha. Kitaabban Qur’aana dura bu’an yeroo ammaa sababa namaatin waan jijjiramaniif, kitaabni Rabbii hanga ammaa osoo jijjiramin addunyaa irra jiru Qur’aana qofaa jechuudha. Kanaafu, Qur’aanni hanga Guyyaa Qiyaamatti namootaf qajeelfamaa fi ifa ta’a. Rabbiin ni jedha:
“Yaa ilmaan namaa, dhugumatti gorsi Gooftaa keessan irraa taatee, waan qoma keessa jiruf qoricha, mu’imintootaf (warroota dhugaan amananiif) qajeelfamaa fi rahmata tan taate isinitti dhufte. Jedhi “Tola Rabbiitii fi rahmata Isaatiin- Sanatti haa gammadan, isatu waan isaan walitti qaban caalati.”Suuraa Yuunus 10:57-58
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa Kitaaba Kabajamaa kana amaloota gaarii isaa ibsuun namoonni gara isaatti akka garagalan itti kakaasa. Yaa ilmaan namaa, dhugumatti gorsi Gooftaa keessan irraa taatee… isinitti dhufte.” Kana jechuun hojiiwwan dallansu Rabbiiti fi adabbii Isaatti nama geessan isin yaadachisa, isin gorsa. Bu’aa fi badii hojii badaa irraa dhalatuu ibsuun isin akeekachisa. Gorsi kunis Qur’aana. “Waan qoma keessa jiruuf qoricha” Dhibeen qalbii fi badiin hundi wantoota lama irraa burqu. Isaanis: Shawhaata (fedhii lubbuu) fi shubahaata (shakkii, dhugaa fi sobni wal-fakkaachu). Fedhiin lubbuun akka ajaja Rabbitiif hin masakamne ykn hin hordofne nama dhoowwa. Shakkiin ykn dhugaa fi sobni wal fakkaachun immoo beekumsa dhugaatin wal falleessa, kanaafu amantii keessatti akka shakkan nama taasisa. Qur’aanni dhibeewwan kanniniif qoricha. Gorsi, abdachisuun, sodaachisuun, waadaa fi akeekachisni Qur’aana keessa jiru hundi, nama tokko akka abdii qabaatu fi dhuma badaa sodaatu isa taasisa.
Namni hojii gaarii hojjachuutti yoo fedhii qabaate fi hojii badaa irraa yoo dheesse, ergasii kanniin lamaan akkuma hiika Qur’aana hubatuun irra deddeebi’e yoo shaakale, kuni wanta lubbuun isaa barbaadde caalaa wanta Rabbiin barbaade akka filatu isa taasisa. Haala kanaan wanta fedhiin lubbuu isaa jaallatu caalaa wanta Rabbiin jaallatu isa biratti jaallatama ta’a.
Haaluma kanaan ragaalee fi ibsi Rabbiin Qur’aana keessatti sirritti ibse, shakkii qalbii namaa irraa oofa. Qalbiin sadarkaa ol’aanaa yaqiinaa irra geetti. Yaqiina jechuun beekumsa dhugaa shakkii wayitu hin qabneedha. Qalbiin yoo fayyite fi tolte, qaamnis ni tola, hojii gaarii hojjata.
“mu’imintootaf (warroota dhugaan amananiif) qajeelfamaa fi rahmata” qajeelfama jechuun haqa beekanii hojii irra oolchudha. Rahmata jechuun immoo wanta gaarii, tola, mindaa ammaa fi boodaa nama ittiin qajeelfameef argamuudha. (Fkn, mu’imintoonni Jannata yommuu seenan, Jannani isaaniif rahmata. Sababni isaas, Jannani waan gaarii sababa hojii isaaniti fi Qur’aanan qajeelaniin argataniidha.) Kanaafu, qajeelinni sababa hundarra guddaa wanta barbaadan itti argataniidha, rahmanni immoo wanta barbaadanii fi kajeelan suni kan ittiin guuttamuudha. Garuu Qur’aanni qajeelfamaa fi rahmata kan ta’uuf warroota amanan qofaafi. (Sababni isaas, amanuun ykn iimaanni furtuu jalqabaa qajeelfamaa fi rahmanni itti banamuudha. Namtichi yoo hin amaniin akkamitti qajeelfamaa fi rahmata Qur’aana keessa jiru argataa?)
Qajeelfamni yoo argamee fi rahmanni isarraa burquu yoo jalqabee, gammachuu fi milkaa’inni, bu’aa buufachuu fi nagaha bahuun, mirqaansu fi tasgabbiin ni argama. Kanaafi, Rabbiin kanatti akka gammadan akkana jechuun ibsa: Jedhi, “Tola Rabbiitii” kana jechuun Qur’aana qananii fi tola hundarra caalee Rabbiin gabroota Isaa irratti ooledha. “rahmata Isaatiin” kana jechuun Islaama, iimaanaa, Rabbiin gabbaruu, Isa jaallachuu fi beeku. “Sanatti haa gammadan, isatu waan isaan walitti qaban caalati.” Kana jechuun qabeenya baddu isaan walitti kuusan irra Qur’aana fi Islaamatu caala. Kanaafu, Qur’aana fi Islaamatti haa gammadan. Sababni isaas, gammachun Qur’aana fi Islaaman argamuu gammachuu ganda lamaaniti. Addunyaa fi Aakhiratti gammachuu itti fufuudha. Gammachuun qabeenyaa garuu takkaa qabeenyi suni baduun takkaa immoo namni suni du’uun addunyaa tana irratti ni cita ykn ni bada.
Sababni Rabbiin tolaa fi rahmata Isaatti akka gammadan kan ajajeef, gammachuun kuni nafseen akka bal’attu fi mirqaantu, akka Isa galateefatan, beekumsa barbaadu fi iimaana dabalachuu keessatti fedhii cimaa akka qabaatanif kan taasisu keessaa tokkoodha[1]. Namni wanta isa gammachisuu fi mirqaansu yoo arge, wanta san hojjachutti fiiga. Kanaafu, Qur’aanni fi Islaamni wanta gammachuu namaaf fidan waan ta’aniif namni isaan beeku fi hordofuuf fedhii cimaa qabaachu qabaa jechuudha.
Guduunfaa
♦Gammachuu fi milkaa’inni ilma namaa wantoota sadii yoo hojjatan guuttama. Isaanis: Qalbiin amanuu, qaaman hojii gaggaarii hojjachuu fi hojii badaa irraa dheessu.
♣Gammachuu jechuun tasgabbii namni qalbii keessatti argatuudha. Milkaa’inna jechuun immoo wanta gaarii barbaadan argachuu fi wanta badaa sodaatan irraa nagaha bahuudha.
♥Kitaabban Rabbiin buusetti amanuu fi hordofuun karaa hundarra caalu gammachuu fi milkaa’inna itti argataniidha.
♦Sababni guddaan gammachuu itti dhabanii fi jireenya keessatti dararamaniif fedhii lubbuu hordofuu fi shakkiidha.
♠Qur’aanni dhibee lamaan armaan oliitif qoricha. Wanta gaarii namni hojjachuu qabu, wanta badaa dhiisu qabu, badhaasa fi adabbii itti agarsiisuu fi ragaalee sirritti ibsuun fedhii lubbuu hordofuu fi shakkii qalbii irraa oofa.
♦Tolli guddaan Rabbiin ilma namaa irratti oole Qur’aana isaaniif buusudha. Sababni isaas, sababa Qur’aanatin dukkanaa fi dhama’iinsa jireenyaa keessaa gara ifaatti bahu. Gammachuu addaan hin cinne addunyaa fi Aakhiratti argatu. Kanaafu, qabeenya caalaa Qur’aana fi Islaamatti haa gammadan.
♦Sababni isaas, gammachuun qabeenyan argamu gabaaba fi kan baduudha. Gammachuun Qur’aanaa fi Islaaman argamuu yeroo hundaa kan turuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ni jedhe:
Jedhi, “Yaa Ilmaan namaa! Dhugumatti, haqni Gooftaa keessan irraa isinitti dhufee jira. Kanaafu, namni qajeele lubbuma ofiitiif qajeele. Namni jallates ishima (lubbuma ofii) irratti jallate. Ani isin irratti wakiila (tiiksaa fi too’ataa) miti.” Suuratu Yuunus 10: 108
waa akhiru daw’aana anilhamdulillah Rabbil aalamiin
Kitaabban wabii
[1] Taysirul Kariimil Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Abdurahmaan fuula 125, 421-422, Naasir Sa’dii
[2] Tafsiir ibn Kasiir 2/5


text: Oduu Ho’aa Ammaa; Muddee 16 Bara 2015 Godina Iluu Abbaa Booraati Baratootin Mana Barumsaa Qophaahina Sadarkaa 2ffaa Abdii Borii Gochaa Mootummaan Abbaa Hirree Wayyaanee Ilmaan Oromoo Irrat raawwachaa jiru balaaleffachuun Magalaa Mattuu Keessati Sagalee Mormmii fi Dhaadanoolee Lafa Keenya Alagaaf hin kenninu,Gaafiin keenya gaafii Mirgaa Abbaa Biyyuummaati jedhuuf sirboota “Siifan Lolaa Oromoo Narra hin gorttuu” jedhu Dhageessisaa oolaniiru.hiriira guyyaa kaleessaa Baratootin Mana Barumsaa Sadarkaa 2ffaa Mattuu Bahaniin wal qabatee Baratootin Hedduun Mana hidhaati guuramanii reebichi hamaan Irrat Geggeeffamaa jiraachuu maddeen keenya Ibsaniiru.oduudhuma wal qabateen Baratootin Yunivarsitii Mattuu Mormmii Isaanii guyyaa 3ffaaf kan itti fufan ta’uu caalaa guyyaa har’aa Muddee 16 Bara 2015 irraa jalqabuun guutummaati “Barumsi Bilisummaa Booda” jechuun Barumsa dhaabuu Isaanii beekameera.


text:
ODUU GADISIISAA G/Q/W/ ANAA HAWWA GALAAN KEESSATTI GUYYAA HAR’AA TA’E Jiruu..
Guyya har’aa naamooti miseensa K/F/O/ ta’an keessaa namooti lakkoofsan bayyinii isaanii 9 ta’ee guyyaa har’aa qabamanii mana hidhaa galaanii jiru..isanis maqaan isanii kan armaan gaditti tarreefamee jiruudha. 1 B/ Tasfaayee Kabbadaa 2 Raagaa Immaanaa 3 Malaakuu kidaanee 4 Yaadataa Tolosaa 5 Xilaahuun Hayilee 6 Lalisaa Faqadaa 7 Daani’el Shuumaa 8 Faxxanee Immaanaa 9 Milkiyaas ykn Abba joote kan jedhaman kun sababa tokko male mana hidha Anaa Hawwa Galaan kana keessatti guyya har’aa to’atamanii jiru………!


text:
Yemuu hidhattoonni Adda Bilisumaa Ummataa Tgiraay garaa magaalaa Finfinneetti dhihaachaa jiru jedhamu kanatti jiraattonni magaalaa Finfinnee naannoo isaanii egaa akka jiran gabaasameeraa.
Poolisin magaalaa finfinnee eegumsaa naanno kanaaf namoottan fedhii isaanii agarsiisan 147,000 leenjjisuu isaa gabaasin Rooyiters ibseera.
Namii Geetachoo Magarsaa jedhaman loltuu duraan fi yeroo amma eegummsaa naannoo irra jiran Rooyiters haasofsiise yemmuu dubbatan, "ammaa uleedhaaniin naannoo koo eegaa jira , yoo barbaachisaa ta’e meeshaan naaf kennamuu danda’a," jechuun isaanii gabaasameera.
Eegumsii naanno ykn waardiyummaan miseensota hawaasaa erga jalqabamee torban tokko akka ta’e kan hime gabaasin kun, namoonni dhalattootaa Tigiraay ta’an gosaa isaaniitif qofa akka adamsamaa jiran ibseera.
Komishiiniin mirga namoomaa Itiyoophiyaa namoonii dhalatootaa Tigiraay ta’an hedduminaan hedhamaa akka jiran ibseera. Poolisiin gama isaatiin kan too’annaa jala olaa jiran namoottan ABUT wajjin hidhata qabu jedhamanii shakkaman akka ta’e dubbate.
Komishiini Poolisii magaalaa Finfineetti Daarekteera poolisumaa hawaasaa kan ta’an Komaander Solomon Fantahun akka madda oduu Rooyiteristi himanitti, Yeroo ammaa namoottan fedhii isaaniitin galmaawan 147,000 leenjisuudhaan warren yakka raawwatan too’achaa akka jiraniif, namoonii biroo 2000 fedhii isaaniitin poolisii gargaraa akka jiran gabasameera.
Dhimmi kana irratti gareen ABUT yaada qabu argachuu akka hin dandeenye Rooyitars Ibseera.


text:
Akka Kutaan Iowa gabaaseti guyya har’a sababa coronavirus dhaan duuti baay’e gudaachuu isaa himan
Akka Kutaan Iowa gabaaseti guyya har’a sababa coronavirus dhaan duuti baay’e gudaachuu isaa himan. Kanaafu Governor Kim Reynolds ajaja haara akka baasuu heddu himte.
Akka jetetti Wiyxata irra jalqabe ummata serjeriif filattame fi suqidhaan qoteebultotaa akka dalaagan hayamte. Akkasumas guyyaa saan yoom akka state nii dalagatii akka debi’uu himti.
Magaala Woodbury county keessati guyyaa jimata dhukubni kun baay’e ol gudachu himame. Innis percenti 80 olgudate, namni haarawni coronavirus qabame 129 yoo ta’u waliigalati 287 gahaniru. Magaala Dakota County keessa coronavirus namni qabame Woodbury county akka taru himame, innis nama 295 gaheera.
Itti gaafataman fayyaa magaala akka jedheti sababa qorannoo baay’e godhama jiruf namni coronavirus qabame dabala jiraachu hime.
Gov. Kristi Noem akka jetteti ummani magaala Minnehaha fi Lincoln County yoo dhukuba kana kan sodaatani ta’e turban lamaaf dabalaan akka ummani manaa ta’uu ajaja bastee.
Ajajni kunis magaala lamaanu kan ilaalatu namoota umrin isaani waggaa 65 oliifi ka dhukuba adda adda kan biraa qaban qofaadha.
Magaala Sioux Falls keessatti kampani Smithfield Foods keessatti namni coronavirus qabaman hojattoota 2,000 olta’uun isaani himame.
Itti gaafataman kutaa Nebraska Governor Pete Ricketts akka jedhetti kampanidhan fooni tokichayu akka cufuu hin henne hime, keessatuu kampani Dakota City keessatti argamu, erguma umanii achii dalagu coronavirus qabameen boodalle.
Ricketts akka jedheti kampanidhan kanniin yoo kan cufuu hir’ini nyaata fooni akka state keessatti umamu fi umanii rahaa hin argane ykn walitti bu’uu jedhe hime
Galatooma


text:
Hoogganoonni addunyaa gumii tokkummaan mootummootaa waame irratti hirmaachuuf jecha New York keessatti wal ga'anii jiru. Muummichi ministeeraa Itiyoopiyaa obbo Haaylamaariyaam Dassaalen gumii sana irratti haasaa dhageesisaniin barri kun bara danda jedhanii tokkummaan mootummootaa erga hundeeffamee waggoota 70 lakkoofsisuu qofa utuu hin taane hojii gurguddaa hojjeteera jedhan.
Muummichi ministeera Itiyoopiyaa kun nagaa eegsisuun qooda biyyi isaanii fudhatte gama ilaaleen ennaa ibsan duraan waldaa mootummootaa miseensa itti taatee turte irraa deggersa kan dhorkamte walta'iinsa gareelee hedduun amantii kan hin dhabne Itiyoopyaan bu'uursitoota tokkummaa mootummootaa keessaa tokko ta'uu isheen kabajaatu nutti dhaga'ama jedhan.
Chaartara jaarmiyichaa keessa akka kaa'amee jirutti nagaa walii wajjin eeguun bu'aa akka qabu itti amanna jedhan. Qoodi Itiyoopiyaan gama nagaa eegsisuun qabdus obbo haayle Maariyaam ennaa ibnsan biyyi isaanii imala nagaa eegsisuu kan tokkummaa mootummootaa keessatti sochii gootuun loltoota ishee heddumminaan bobbaasuun sadarkaa lammaffaa irra jiraachuun ishee garaa nu ciibsa jedhan.


text:
Yunivarsitii Waldiyaa keessatti barattoonni heddu ajjeefamuu gabaafame
Yunivarsitii Waldiyaa keessatti haleellaa halkan edaa barattoota Oromoo irratti raawwatameen, yoo xiqqaate lubbuun nama jahaa dabruu fi barattoonni 10 ol ammoo miidhamuu odeeyfannoon ni addeessa.
Gareen gurmaahe alaa sirbaa fi dhaadachaa gara mooraa Yunivarsitichaa seenuun, barattoota mooraa keessa turaniin walitti dabalamee haleellaa kana kan raawwate tahuu barattoonni himan. Barattooni BBC’f akka himanitti, “Doormii irra deemanii waraqaa eenyummaatiin barataa sabaan adda baasuudhaan reebaa fi saamaa turan” jedhan.
Dabalataanis waardiyyoonni mooraa Yunivarisitii garee gurmaayee dhufe kana callisanii ilaalaa akka turaniifi, humni addaa naannoo Amaaraa ammoo eega dubbiin qabbanaa’ee booda halkan sa’atii torbatti gara mooraa kan seene tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Miidiyaan mootummaa naannoo Amaaraa ammo barattoonni ajjeefamuu ibsuun rakkoon uumames tasgabbaahaa jira jedhe. Dabalataanis miidiyaan naannichaa kun barattoonni lama ajjeefamuu fi saddeet madaa’uu kan gabaase yoo tahu, lakkoofsi barattoota ajjeefamanii 6 kan dhaqqabe tahuu gabaasaaleen gara gara ni mul’dhisu.


text:
Ebla 24, 2016
Abbaa Urjii tiin
“Duumeeysaa rooba fida – roobaa galaana fida,” ja’u. Kuni gaafa jiruu fii jireenyi lammii dhunfata isaanii jala ture, gaafa uumamni (nature) sadoo fii gammachuun hawaasa badhaasu. Ee! Gaafasumaa, ali-ali/yaroo-garii duumeeysi qe’eerraa ni dhabama. Duumeeysi dhabamnaan roobni ni hanqata. Roobni hanqannaan boolla midhaanii banatu. Bonni walitti dhaabbatee midhaan boolla ifii keessa jiru yo fixan kan gandaa, san dhumnaan kan gosaatti abaar bahu. Kana dabarran, “Maganeey magan!” tu dhufa. Meeyra jiidhaa qabatanii, “Maganeey magan!” jechaa hujuba dhaqanii qoma qulqulluun Maganoo kadhannaan, alasuma Leeymoon jirkaa roobaa waaqarraa gadi harcasee, namaa-sa’aa fii mukaa-citaa dheebuu baasa.” Ja’an, dur…, dur…, odoo warri uumaa fii uumamaaf kabajaa hin qabne lammiirratti hin abboomin; odoo Hujubni Qullubbii Galma Gabreelitti hin geeddaramin.
Eega waan Gabreelii kaafnee fuu, sheekkoo hiriyaan koo gurratti na hasaaseen isiniif dabarsaa… gabaa! Gaaf tokko, namicha magaalaa keessa dhama’aa oolee, galgala, daabboo lama bitatee gala deemaa jiruurraa, Mataskaana Gabreelii biratti, dukkana keessatti, daabboon harkaa buute. Yaroo tana, namichi gama Mataskaanaa garagalee, “Yaa Gabreelii! yo daabboo too naaf arkamsiifte takka siifiin kenna,” je’ee itti waywaate. Isumaa san je’e, hangaasuun lafa ibsitee, ijji, daabboo lameen keessa takkarra buute. Takkitti arkannaan, “Yaa Gabreelii,” je’e, kan reefu mataa gadi qabatee kadhate, amma boquu ol-qabee, “ani daabboo too argadhee, atiis tee barbaaddadhu,” je’ee nii, karaa manaa kaate. Akkaan sheekkoo dhagayeen, kofla booda, “abadan namni kuni Oromoo miti. Munaafiqni safuu hin beeyne kuni Habasha,” ifiin je’e. Maalif akkaan je’e, boodaan itti deebi’a.
Ummanni keenya gaafa Mootummaa Fugugiin (Ripublic) if bulchaa turan, namaa-sa’aa bira kutanii mukaa-citaaf mirga jireenyaa, kan uumaan qaban, kabajaafii turan. Yakka fedheef lubbuu namaa hin galaafatan. Bineensa hin ajjeesan. Qalanii hin nyaatan. Bobeeysaaf kan dhimma itti bahan, meeyra lataa lubbuu qabu odoo hin taane, muka goggogee qoraanawe qofa. Duuba, eega gabrummaa jalatti kufanirraa kaasee, haalli kun heera sirna bulchiinsa Habashaa tiin dhaalame. Sirna bulchiinsa Habashaa keessatti mukaa-citaa fii beeyladaa hanqatee dhalli-namaa mirga hin qabu. Mirgi kan Mootii qofa. Mootiin, nama shiftummaan lubbuu namaa-sa’aa fii mukaa-citaa galaafatee, humnaan hawaasarratti abboomee jiraatu. Habasha biratti ummata ykn heera ummataa wanni ja’u hin jiru. Wanni jiru, Mootii fii gabbaarii ykn Abbaa Irree fii kan mataa gadi cabsatee jalatti bulu. Hawaasa Habashaa keessatti, takkaa mootummaan tan fugug/ummataa taatee hin beeytu. Isiin yaruma hunda tan Abbaa Irree ti. Heeraa fii aadaa isaaniitti, hawaasni kan gaggeeffamuu qabu warra ifiif if keessaa filateen odoo hin taane, irree ni. Kan haala bulchiinsa isaanii hin jaalanne, naannoo sanirraa baqachuu ykn daggala seenee, shiftaa tahee, humnaan aangoorraa buusee ifiif koruu qaba. Haalli kuni, hawaasa isaanii lolaan adda bahuu hanqise. Hawaasa shororkaawaa keessatti, ummata malees, uumamni nagaya dhaba. Nagaya dhabiinsi kuni namaa-sa’aa abaariif qaadhima. Kanaaf, ummanni Habashaa takkaa abaariin adda bahanii hin-beekan. Mirkanii kanaa tiif, abaar bara 1535 kan Futuh al-Habashaa keessatti galmeeffame-rraa kaasee, kan baroota 1540, 1611, 1623, 1634, 1650, 1653, 1678, 1700, 1702, 1742, 1752, 1783, 1789, 1796, 1800, 1829, 1835 fii 1880 mudatan ragaa dha. Abaar kuni kan galmaawe, odoo ummanni naannoo sanii, gariin lafa gammoojjummaa qabdu keessa qubatan, nagayaan jiraatanii ti. Yo sirritti xiinxalame, abaar kuni, naannoo mudatetti, jijjiirama mootii ykn dhufiinsaa fii kufiinsa mootota Habashaa tiin wal-qarqabee arkama.
Gaafa Minilik Oromiyaa fii naannota biraa tiis dhunfatee Xoophiyaa uummate, biiyti tuni, Faranjootaan, biyya zambiila daabboo tan Afrikaa mara beela baaftu (The breadbasket of Africa) ja’amte. Garuu, kaayoo Qaallichaa tan biyya zarafuu fii ummata gabroomfachuu, akkuma ummataatti, uumamni biyyaa tiis ganamumaan dura dhaabbate. Akkuma lola Canalqoo kan 1887-rraa Minilik hara baafateen, abaar dhufiinsaa fii kufiinsa mootummootaa Habashaa farrisu, bara 1888 – 1892 jidduu, biyya dhunfate. Abaar Faranjoonni (The Great Famine of Ethiopia) moggaasaniif kuni, baroota afuriif rooba hanqisee, mukaa-citaa goggoysee, namaa-sa’aa lafarraa duguuge. Gaaga’amni gaafas lubbuu namaarra gaye himufillee hin tolu. Akka galmeen seenaa ibsitutti, ummata biyyaa kan gaafasii keessaa harka sadihirraa tokkoo (1/3) tu dhume. Abaarsa mootummaa Habashaa faana deemu kana dura, hawaasa biyya Oromoo keessatti abaar seenaa galmeeffatee hin beeku.
Dallansuun uumamaa kuni, ayyaanaa fii feestaa guddaa gonfata mootummaa tiif (coronation) Minilik qopheeyfate duraa ukkaamse. Abaarsi uumamaa yoomi san qofatti jalaa hafe, abaar bara 1913 tiin du’a isaa farrisee, Muddee 12, 1913 adunyaarraa galche. Yaroo tanaas, akkuma feestaa gaafa mootomuutti, awwalcha isaa irraa gidiraa/ulfina fuudhe.
Haaluma kan Minilikitti, mootomuu Hayle Sillaasee kan bara 1930-tiis, uumamani abaar cimaa bara 1929-ii, kan mootummaarratti fincila guddaa kaaseen simate. Simannaa haala kanaan jalqabe itti fufuun, bara 1958, anaa reefu dhalatu, abaar biyya Tigree keessatti lubbuu namaa 100,000 ol galaafateen, fincila General Mangistuu Naway kan bara 1960-ii itti kaase. Sanitti aansuun, bara 1966 keessa, abaar Amaara lafarraa duguugeen mootummaa isaa doorsise.
Gaafa kaan, anaa guddate, bara 1974 keessa, akka mana barnootaa tii baneen, barattoonni mana barnoota Medhaane-alem kan Biyyoo Adaree guutuun, dirree kubbaa seennaa magaalaa jiru dheeyne. Anaa fii barattoota gulantaa lamaffaa mara wanni achi geeyse, daawwannaa filima tokkoo ti. Filimni “The Hidden Hunger,” (Abaar Dhokote) kan ja’amu, kan Jonathan Dimbleby, gaazexeessaa biyya Engilizii tiin qophaawe. Filimni abaar ummata Walloo-rratti bu’e agarsiisa. Sababni maqaan akkasii moggaafameef, rakkoon ummata Walloo mudate kuni, lammii biyyaa tii fii hawaasa adunyaarraa-hiis waan dhooyfamee fi. Filmiin Jonathan, kumaatama ummata Walloo, warra waan nyaatan dhabarraa, foon qaamaa irraa dhumee, lafeen qofti hafte agarsiisa. San malees, odoo ummanni Walloo abaariin dhumaa jiruu, Mootiin Moototaa, Soora Qabeessi Duraa, Hayle Sillaaseen, haala guyyaa dhaloota isaa kan saddeettamaa itti kabajate agarsiisa. Ayyaana Mootichaa tiif, kaartoonnan farshoo kanneen miliyoona hedduun biyya alaarraa bitamanii fii keeka Xaaliyaanii dhufe agarsiisa. San bira taree, sadoo Mootichi afeeramtoota isaa ittiin qananiisu, cooma baadhatamee ummata keessaan deemamuu fii warra nyaata quufanii, qaruuraa shaampaanyii waliin dhawaa gammadaa deeqqifatu agarsiisa. Isa maddii, reeffa ummataa kan awwaalcha dhabee daandii dheertuurra tarrifamee fii kuufame, wal-bira qabaa, onnee daawwataa fudhata. Mootichaa saricha isaa, Luuluu, saanaa dahabaa keessaa foon bareedaa nyaachisu agarsiisuun dhiiga namaa danfisa. Itti fufuun, da’imoota haadha duuterraa harma goggogaa hodhaniin imimmaan namarraa xuruursa.
Jonathan, haala abaarii fii kan Mootichaa wal-faraqaa fidaa, maayyiirratti, abaar kana dhooysuuf ijibbaata Mootummaan Xoophiyaa gootee fii isaas ugguruuf dhiibbaa irraan gayan himuun, Mootichaa fii mootummaa saaxileessa. Sanirratti, eega abaar naannoo sanitti bu’e barri tokko dabruu fii haalli kuni hamma yoonaatti dhooysatti waan qabameef, gargaarsi tokkolleen ummataaf godhamaa akka hin jirre ibsa. Abaar kuni, hamma yoonaatti, lubbuu namaa 200,000 ol galaafachuu gabaasa. Dhumarratti, yaroo gabaabduu keessatti yo hin dirmatamneef, ummanni dhumuuf jiraatu dacha warra duruu gaaga’amanii tahuuf akka jiraatu hubachiisuun filima xumura.
Filimni warra achi ture hunda anaannataan hudhe. Halkan san namuu akkuma tahu-tahee manatti gale. Borumtaa, baratoonni akka mana barnootaatti wal-geenyeen, suuraa Hayle Sillaasee gubuun hiriira diddaa bulchiinsa isaa jalqabne. Naannoo teenya malees, iddoo filimni itti daawwatame maratti, ummanni Mootichaa fii mootummaa isaa abaarsaan darbachutti seenan. Dallansuun uumamaa kan fincila ummataa tiin dabaalame, Mooticha baroota afurtamii afuriif, kan dura dhaabbatu cabsee-baysee, irreen biyya bulchaa bahe; kan sodaatamuu bira dabree akka Waaqaatti sujiidamaafii turerraa, sodaa fii ulfina mulqee, Birraa 12, bara 1974, siree jalaa fuudhee lafaan-dhawe.
Gaafa gaaga’amni goolabametti, abaar Walloo, lubbuu Oromootaa fii Afaroota 400,000 – 800,000 jidduu galaafachuun galmeeffame. Abbar sanitti aanee kan dhufe, kan bara 1983 – 1985 ti. Abaar kanaaf Faranjoonni maqaa “The worst famine to hit the country in a century” moggaasaniif. Kan kana ja’aniif, miidhaan abaarichaa kan gaafa Miniliki biyya dhunfate waliin waan walitti madaalamee fi. Dallansuun uumamaa kuni, iccitiin isaa Dargii jalaa bahee, gurra hawaasa adunyaa seenee, gaafa dirmachuu arkatetti, abaar qaata hidda hidhate. Lafa Tigree, naannoo abaar itti bu’e, warra dura dhaqan keessaa gaazexeessaan BBC, Michael Buerk, “a biblical famine in the 20th Century“ fii “the closest thing to hell on Earth” jechuun adunyaaf gabaase. Gabaasaan isaa hawaasa adunyaa mara garaa raase. Gargaarsa gaaga’ama abaar kanaa tiif, mootummoonni waan dandayaniin tarree galan. Warri amantii galmoota aabudaatti safii gargaarsaa miseensotarraan deeman. Wallisoonni babeekkamoon kophaa fii walotti walleelee baasanii horii guuran. Joolleen mana barnootaatti, liiraa karameellaaf ol kaayyatan gumaachan. Anilleen jaarmaya Islamic Relief Canada (IRF) waliin Zakaa fii sadaqaa funaaneef.
Abaar kuni, lubbuu namoota miliyoonaa fudhate ja’ama. San malees, miliyoona saddeetii ol miidhuu tu gabaafame. Yaroo uumamni bulchiinsa isiirraa dallansuu qabu haala kanaan agarsiisu, Dargiin, ooyrota gurguddoo qotee bultootarraa saamuu fii hayyama seedata midhaanii kan jimlaa ummatarraa fuudhee if harkatti galchuurratti sukukkulaawaa ture. Gocha isaa kanaan, oomishaa fii raabsaa midhaanii xiqqeessuu malees, qonnaan bultoota 500,000 gali-dhablee fii daldaloota 25,000 huji-dhablee godhe. San biratii, dhibdee ifiif uumee fii tan uumamaa mara ija irraa cufatee, lubbuu namaa tii fii qabeenya biyyaa duula injifachuuf hin-jiraannerratti qisaasaa ture. Haala sanii niis, kan abaar galaafaterratti, inni niis, yaruma san keessatti, ummataa fii loltoota jidduu lubbuu 150,000 caalaa halaake. Akkasumaa waliin, dhibdee abaar kan dallansuun uumamaa itti fidderraa odoo hin kabsatin, bara 1991 achi buutee miila Bakhar tahee, mootummaan isaa tan Wayyaanee tiin dhaalamte.
Yaroo reefki Tigree awwaalcha dhabee karaarra tuulamaa ture, Wayyaaneen, tan silaa isaaniif dhaabbatte, ummata gargaaruu dhiiftee, gaaga’amarraa bu’aa buufachutti bobbaate. Horii miliyoonaan lakkaawamu kan gargaarsa ummataa tiif karaa isii xiixa ture, rakkatoon gayuu dhiiftee, dhimma dhaaba isiirra oolfatte. San bira kuttee, miseensota isii daldaloota midhaanii fakkeessitee, midhaan isii, halkan tokkotti, iddoo sadihitti Faranjoota waldaya gargaarsaa bakka bu’anitti gurgurtee, horii isaa khiisha kaayttee, midhaan boollatti deeffachaa turte. Kan hunda caalaa nama naasisu, warra ummata rakkate gargaaruuf midhaan barbaadu, haala saniin gowwoomsuu isiitti dhaadachaa turuu isii ti. Hujii aadaa akkanaa tu namicha daabboon jalaa badde Habasha godhe.
Dargiin kufee shiftoonni Tigree aangoo mootummaa dhunfachuun namaa-sa’aa fii mukaa-citaa naannoo san dhibdee dur daranii tiif saaxile. Tigreen takkaa abaariin adda hin-bahin, kan mormuun ajjeesaa ykn hidhatti guuraa, qabeenya biyyaa akka waraabeessa lafee arkatetti qoqorutti seente. Daggala biyyaa, hamma gaaga’ama mootummoota duraanii jalaa hafe, ibidda itti qabsiiftee lafa isaa sooreeyyii alagaatti gurgurachutti bobbate. Akkuma daggala gaaraatti, lafa baadiyyaa fii magaalaa tiis qubataa fii daldalataa irraa kaasuuf ibidda itti qabsiisuu tooftaa godhatte. Haala kanaan, gaaga’ama baroota diiydamii shanan dabran biyyatti fidde, ummata malees, uumamni arkaa dhageeytii jibbee itti fincile.
Wayyaaneen akkuma kan ummataatti fincila uumamaa tiis dhooysuuf ijibbaata guddaa goote. Abaar guyyuma-guyyaan ummatatti faana fuudhaa jiru, feestaan ukkaamsuuf, ji’uma saddeet dura, akka waan biyya ofiirraa baqachuun faayaatti, baqatootaaf, “Guyyaa Diaspora” jachuun, ayyaana qopheessite. Hoggaa baqattoota, lafaan isiniif kennaan sobdee, noolii xayyaaraa irraa baaftee/irriftee hoteela bilaashii fii bashannana adda-addaan tiin qananiiftu, ummanni biyyaa tii fii uumamni “ajab!” ja’an.
Wayyaaneen biyya zarafaa, yaroo abbootii garaa kanaa waliin fanxaziyaa godhaa jirtu, naannoo gariitti, duruu, lammiin miliyoonaan lakkaawaman bishaan jiirkaana tokko barbaacha amna cinaa guyyaa deemuu jalqaban. Daa’imman miliyoona jahaa ol qaata waan nyaatanii fii dhugan dhabanii booyaa jiru. San keessaa miliyoonni duruu laaw’atanii harka Waaqaa seenan. Beeyladoonni waan dheedanii fii dhugan dhabanii akkuma raaretti bobbaafamaniin, ol deebi’uu dadhabanii, kumaatamaan dirree goggooyduu keessatti dudu’aa jiru. Abaar taraa tana tiif, jaarmayni Gamta Mootummootaa (UN), ammaaf, “worst drought in 50 years” moggaaseefii jira. Yo kheeyrii hawwuuf tahe malee, kuni abaar bara 1966-a tiin adda. Yo tahellee kan bara Dargii tiin wal-gita.
Iccitiin abaar kan Wayyaaneen olola misooma kijibaa tiin ukkaamsuu barbaadde, duraa ala baanaan, akkuma aadaa isiitti, zaliilaa ummataarraa saaqa buufachuuf mala dhawachaa jirti. Haaluma ammaan dura gootetti, miidhaan boolla isii keessaa baaftee, Faranjootarraa horii ittiin guurrachuu irraa if duuba hin deebitu. Midhaan gargaarsaa kan harka isii seenuu, ummata beelaweef hiruu mannaa, waraana biyya keessa bittinneessitee iddayyuu beelawaa jiru ittiin nafaquuf qophooytee jirti. “Harki hanna bare dooluu sossooha,” ja’anii mitii?
Goolabbiif, akka seenaan hidhata abaarii fii mootummoota Habashaa mirkaneessutti, abaar bara kanaa tiis, akkuma kanneen isa duraatti, callaqqisa uumamni diddaa bulchiinsa Habashaa tiif qabu. Kan dhufee fiis, akkuma kanneen ammaan duraatti, namaa-sa’aa galaafachuu qofaaf odoo hin taane, du’a mootummaa Wayyaanee farrisuu fi .
Oromiyaan ni bilisoomti!
Yaadaaf: abbaaurjii@gmail.com


text:
Berhanu Hundee
Yoo dubbii tuffannee kan laallu ta’e malee, haalli yeroo ammaa sabni Oromoo keessa jiru kan nuti yaadnu caalaa walxaxaa fi hedduu yaaddessaa dhas yoon jedhe dhara waan ta’u natti hin fakkaatu. Balaa namatti deemaa jirus alaalatti arguu danda’uun barbaachisaa dha. Kun sodaa osoo hin taane, akka wal yaadachiisnuu fi wal hubachiisnuufi.
Akkuma beekamu, rakkoolee nu keessa jirutti dabalamee diinotni keenya keessumaayyuu warri sirna duriitti nu deebisuuf halkanii guyyaa ciminaan hojjechaa jiran waraana nurratti labsaa jiru. Waraana yoon jedhu qawwee qabachuu qofaa miti. Kunis waan itti aanee dhufuuf deemu ta’a. Humnootni kun yoomiyyuu caalaa wal gurmeessaa fi wal ijaaraa olola cimaa nurratti bananii jiru. Ololli kun immoo jabaatee garamitti akka deemaa jiru hubataatu arga. Dubbii tuffachuun nurra hin jiru. Diina kee tuffannaan injifatamuuf ofqopheessite jechuu dha.
Hunda caalaa dhimmi Finfinnee gara lamaaniinuu (gara keenyaa fi gara diinota keenyaatiin) dhimma du’aa fi jireenyaa akka ta’e waan hin haalamnee dha. Finfinneen qaama fi dabrees handuura Oromiyaa, qabeenya saba Oromoo waan taateef, dhimmi kun nuuf hunda caalaa murteessaa dha. Isaanis dhumanii lafa kanarraa dhabamu malee, Finfinneen qaama fi haadha ishii Oromiyaa jala akka galtu hin barbaadan. Kun garamitti akka nu oofu hubachuun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu.
Karaa biraatiin immoo, rakkooleen keessa keenya jiranis furmaata hin arganne. Waayeen WBO hedduu rakkisaa qofaa osoo hin taane yaaddessaas ta’ee jira. WBO mooraatti galachanii waan godhaa jiran hubatamaa jira. Jaarmaaya ODP(OPDO) keessa namootni Oromoo ta’anii garuu diinaaf hojjechaa jiran ifatti saaxilamaa jiru. Ammallee humni meeqa dhaaba kana keessa dhokatanii diina tajaajilaa akka jiran wanti sirriitti beekamu hin jiru. Jaarmayootni Oromoo tokko tokkos kan biyya alaatii galan ofdanda’anii hojjechuu fi uummata keenya ijaaruu fi sochoosuu (mobilize godhuu) dhiisanii bobaa ODP jala galanii waan taa’an fakkaatu. ODPn Qeerroos gara gara hiruuf, kaan ofittiqabuuf yaalaa akka jirtu dagatamuu hin qabu. Rakkooleen akkanaa walitti dabalamanii haala keenya rakkisaa fi walxaxaa taasisanii jiru.
Rakkoon Oromoo hunda caalaa kan hammaatu waan diinotni keenya nu keessa seenanii; namootuma keenyatti fayyadamanii qabsoo cimaa nurratti godhaniifi. Humnaan nu caalanii osoo hin taane, tooftaa fi tarsiimoo adda addaatti fayyadamuudhaan Oromoo Oromoorratti kakakaasuu dha; Oromoo Oromoodhaan ajjeesuu dha; Oromoo walirratti duulchisanii qabsoo bilisummaa keenyaa kana sakaaluu dha. Kana godhuun isaaniif hedduu salphaa (simple) dha. Maaliif yoo jedhame, Oromootni kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan fedhii Habashootaa guutuuf hojjetan hedduu waan ta’aniifi. Warra akkanatti fedhii saba ykn uummata Oromoo bal’aa (Oromo National Interest) guuttuf hojjechuu dhiisanii Habashootaaf tumsa ta’an, gareelee adda addaatti hiruun ni danda’ama. Gareelee kana keessaa isaan gurguddoon akka armaan gadii ti:
- Warra Oromoo fi saba biraarraa dhalatanii fi rakkoo eenyummaa (identity crises) qaban
- Warra karaa fuudhaa fi heerumsaatiin akkasumsa karaa amaniitii fi hawaasummaatiin Habashoota wajjin walittihidhannaa qaban
- Warra of ta’uu hin danda’ini fi ayidoolojii adda addaatiin qabamanii fedhii saba Oromootiif dantaa hin qabne
- Warra fedhii dhuunfaatiif malee kan saba Oromootiif hin cinqamne, warra Sabboonummaan Oromoo isaan keessa hin jirre
Egaa, kun rakkoolee keessa keenyaatiif bu’ura cimaa dha. Isaan kanatu meeshaa diinaa ta’anii qabsoo keenyas sakaalaa jiru jedheen amana. Dhugaan kun dagatamuu hin qabu. Rakkoolee jiran ergan tuttuqe booda, MAAL GODHUU QABAN? Gaafii kana fi deebii ani isaaf kennuu yaalutu gara mata-duree barreeffama kanaatti nu geessa (Dhaamsa Oromummaa). Rakkooleen mooraa QBO keessa jiran dhugumatti baay’ee ciccimoo waan ta’aniif, akka heerragaatti Foormulaan isaa kana jedhanii lafa kaa’uun nama rakkisa. Haa ta’u malee, yaada tokko tokko akka furmaataatti dhaamsa dabarsuun barbaada.
- Mooraa Oromoo qulqulleessaa deemuun hoji-manee isa duraa waan ta’eef, kana godhuun dirqama ta’a. Kanaafuu keessa keenya qulqulleessuuf gantuu fi galtuu akkasumsa ayyaanlaallattuu addaan baasnee beekuu qaban
- Sabboontotni Oromoo, olola diinaarraa madduuf xiyyeeffannaa kennuudhaan amnatiidhaan, naannoodhaan, gandaan akkasumsa ilaalcha siyaasaatiin walqoqqooduu dhiisuu. Wanti waloon qabnu OROMUMMAA waan ta’eef, Oromummaan waa hundaa dursuu qaba
- Jaalatamus jibbamus, ABOn akka kaayyoo isaatti jaarmayaa onnee fi sammuu uummta Oromoo bal’aa keessa jiru waan ta’eef, har’a gareelee adda addaatti caccabuu isaa laaluu fi sababa kanaan xiqqeessuu dhiisnee, jaarmayaa kana haa kunuunfannu
- Jaarmayoota Oromoo xiqaatanis guddatanis, jabaatanis laafanis, kan dhugumatti fedhii uummata Oromootiif hojjetan kabajuu fi jajjabeessuu qabna. Haa ta’u malee, kan kaayyoo diinaa qabatanii ka’ani fi har’allee isa kana dhugoomsuuf hojjetan addaan baafachuun barbaachisaa dha
- WBOn kan lubbuu isaa takka yoo baate hin deebine kana dhabuuf kutatee manaa bahee fi bosonatti gale bashannanaaf osoo hin taane dhimma hunda keenyaatiif jedhaa waan ta’eef, kabaja guddaa isaaf kennuun dirqama Oromummaa ti. Karaa danda’amu hundaan isa bira dhaabbachuunis akkasuma dirqama ilma Oromoo ti jedheen amana.
- Seera fi heera biyyattii amma lafa jirutti ni fayyadamana yoo jenne, sirna Federaalaa fi dhimma Finfinneerratti haal-dureen akka hin jiraatne ilmaan Oromoo sagalee tokko dubbachuu fi kanaafis ciminaan hojjechuun barbaachisaa dha.
- Keessumaayyuu dhimma Finfinnee laalchisee Habashootni albee nuti qarachaa waan jiraniif, karaa danda’amu hundaanuu dura dhaabbachuuf Ilmaan Oromoo bakka jiran hundaa wal yaamuu fi waltumsuun dirqama ta’a. Finfinneerratti haal-dureen takka hin jiru.
- Dhumarratti, rakkoolee fi garaagarummaa keenya akkauma jiranitti kabajaa fi waliif obsaa, garuu diinarratti Ilmaan Oromoo wal bira dhaabbachuun badiirraa ofbaraaruu waan ta’eef, kanaaf jennee, wal jaalachuun, wal obsuun, walkabjuun, waliif nahuun, yeroo rakkoo walbira dhaabbachuun dirqama dhalootaa ti. Oromoon wal malee akka hin qabne fi alagaa hin abdanne hubatamuu qaba.


text:
Waldaan Islaamummaa fi Misoomaa Ta’aawun hundeeffame
Waldaan Islaamummaa fi misoomaa ta’aawuun Alhada har’aa Caamsaa 29/09/2013 magaalaa Shashamanneetti hundeeffame. Waldaan kun kan hundeeffame beekamtii guutuu majlisa Oromiyaa irraa argachuun tahunis odeeyfannoon ni addeessa.
Waldaan Ta’aawun kaayyoo, galmaa fi duudha isaa bakka bu’oota Majlisa Oromiyaa, ulamaa’ii gurguddoo, Majlisa godina Arsii Lixaa, Majiisa Magaalaa Shashamannee, daa’iwwanii fi dargaggoota waamichi taasifameef beksisee jira.
Majliisa Oromiyaa irraa hoggansa boordii irraa Obbo Jibriil Usmaanii fi Barsiisa Badruu Mahammad akkasumas daayrektarri dayirektooreetii dargaggootaa Ustaaz Yaa’iquub Abdullaxiif sagantaa hundeeffame irratti argamuun haasaa godhanii jiru. Kessummoonni haasayaa isaanii keessatti “Gurmaa’inni kayyoo ijoo majlisa Oromiyaa waan ta’eef akkasumas ijaaramuu dhabuu keenyaaf hedduu akka midhamne, guddina, misoomaa fi nageenya amantaafis ta’e biyyaatiif shoora taphachuu qabnu galma osoo hin geessisiin hafnee jirra.” Jedhan.
Kanaaf waldaa kanaaf majlisni Oromiyaa deeggarsa barbaachisaa hunda akka godhu waadaa seenanii jiru.
Dura buutoonni majlisota Arsii Lixaa fi kan magaalaa Shashamannees hirmaachuun ergaa gaggaarii dabarsanii jiru.
Dhuma irrattis namootaa fi dhaabbilee adda addaaf waraqaa galataa kennuun sagantaan milkiin goolabamuu odeeyfannoon arganne ni mullisa.


text:
Muumeen ministeeraa Mootummaa Itiyoopiyaa Abiyyi Ahimad namootta 22 kaabinee mootummaa isaaniitiif flatan mana maree ykn caffee biyyattitti dhiheesanii muudama isaanii raggaasifataniiru.
Miseensota kaabinee kana keessaa miseensonnii paartilee mormitootaa itti makamaniireu. Akkuma kanaan Doktoor Biraanuu Naggaa partii IZAMA irra ministeera Baruumsaa,
Obbo Bellexee Molla paartii ABIN Irraa Ministeera Inooveshiini fi tekinooloojii, Obbo Qajeelaa Mardaasaa dhaaba Adda Bilisumma Oromoo irraa Ministeeraa Aadaa fi Ispoortti ta’anii Muudamaniiru.
Bulchaa mootummaa yeroo nannoo Tigiraay kan turaan Doktoor Abrahaam Balaay Ministeeraa itisaa ta’anii akka hojjatan muudhamaniiru.
Gabaasin kun oduu booddee baldhinaan dhihaata.


text:
Ugaandaan dhuma baatii keessa jirru jechuun Sadaasa keessa loltoota gara 1,000 ta’an Rippabiliika Dimookiraatawaa Koongoo gama bahaa keessatti bobbaasuuf jirti. Kunis humnootii kutaa jalatti yoo ta’u, haleellaa finciltootaa irratti kan bobb’an ta’u, dubbi himaan waraanaa Yugaandaa Kibxata kaleessa ibsaniiru.
Naannoon hokkaraan raafamuu kun ji’oota dhiyeenyaa keessa loltoota Koongoo fi garee finciltoota M23 gidduutti lola cimaa arguun isaa, gareen Hawaasni Baha Afrikaa humna naannoo waliinii bobbaasuun jeequmsa kana dhaamsuuf sababa ta’eera.
Loltoonni Keeniyaa sadaasa 12 Kongoo kan seenan yoo ta’u, dubbi himaan waraanaa fi ittisaa Ugaandaa Feeliks Kulayigyee dhaabbata oduu Ajaan Fraans Preesiif akka ibsanti, gareen Ugaandaa yeroo gabaabaa keessatti akka bobba’uuf jira jedhan.
Loltoota keenya dhuma baatii kanaa dura RDKongoo seensisuu keenya dura gorsa dhumaa kennaa jirra, michoota keenya kan biyya Keeniyaa irraa dhufan kanneen duraanuu lafa irra jiranitti makamuuf jiru, jedhan Kulayigye.
Ergama kanaaf loltoota gara 1,000 ergaa jirra,kan jedhan ta’uus guyyaa itti ergamuuf jiran garu hin ibsinee.


text:
Yunaayitid Isteetis Maaliin yeroo qabameefitti gara mootummaa adeemsa dimokraatawaan filatamette akka ceetu waamicha hawaasi addunyaa dabarsetti makamtee jirti. Kun bakka bu’aa eeggataan dhimmootii siyaasa addaa kan Yunaayitid Isteetis Jeffrey DeLaurentis gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaaf dhiyeenya Maalii ilaalchisee ibsa kennan ture.
Al Qaida fi ISIS waliin kanneen hariiroo qaban garee finxaaleyyii nageenya lammiiwwaniif balaa ta’an dabalatee, Maaliin waggoota dhiyoo as jeeqama siyaasaan raafaaa jirti. Kunis baatii sagal keessatti angawoota mootummaa ce’umsa siivilii aangoo irraa darbuu dabalata.
Baatii Hagayya waggaa darbee koloneel Assimii Goyitaa-n gareen hoogganame prezidaantii adeemsa dimokraatawaan filatame aangoo irraa darbe. ECOWAS biraa dhiibbaan erga godhameen booda qooda muummichi ministeeraa fi prezidaantiin qabaatuun mootummaan ce’umsaa siivilii hundeeffame. Koloneel Goiytaan mootummicha keessatti itti aanaa prezidaantii ta’uun baatii sagaliif tajaajilan. Caamsaa 24 bara 2021 hoogganoota sivilii hidhaatti darbuu dhaan mootummaa fonqolchan.
Guyyoota hang tokko booda manni murtii heeraa Maalii prezidaantii yeroo ce’umsaa gochuun isaan muude. Waxabajjii 9, Goiytaan hoogganaa sochii gootota jijjiiramaa fi sivilii kan ta’an Choguel Kokalla Maiga muummicha ministeeraa gochuun moggaasan.
Yunaayitid Isteetis miseensota hawaasa addunyaa waliin ta’uu dhaan kanneen Maalii keessaa hidhamanii jiraii fi manaa akka hin bane ugguraman akka hiikaman gaafatte.
Ambaasaadderri Yunaayitid Isteetis DeLaurentis akka jedhanitti namonin kun hidhamuun biyyattiin gara dimokraasiitti deebi’uu fi ol aantummaa seeraa irratti haleellaa kallattiin oofamu jedhan. Itti dabalees mootummaan dimokraatawaan Siiviliin hoogganamu Maalii keessatti nageenyaa fi badhaadhina diriirsuuf carraa waan ta’eef, mootummaan ce’umsaa akkuma waadaa seene yeroo qabameef Guraandhala bara 2022tti filannoo geggeessuun ka dursi kennamuuf ta’uu qaba.
Filannoon Guraandhala bara 2022 kan haqaa fi walabaa ta’uun akkaan barbaachisaa dha. Kanaaf akkaataa hojii ifa ta’an gargaaramuu dhaan raawachiistota filannoo dandeettii qabanii fi ka dhuunfaan geggeessamuu qabu jechuu dhaan ambaasaadder DeLaurentis ibsaniiru
Filannoo prezidaantummaa dhufaa jiru irratti, prezidaantiin yeroo ce’umsaa, itti aanaa prezidaantii fi muummichi ministeeraa haala isa kamiinuu kaadhimamtoota ta’anii dhiyaachuu akka hin qabaanne illee dubbataniiru.
Mootummaan tokko lammiiwwanii fi eegumsa gochuu fi kabajamuu mirga namaaf itti gaafatama irra jiru dagachuu akka hin qabaanne kan tuqan ambaasaadder DeLaurentis mootummaan ce’umsaa tasgabbii fi komee hawaasaaf furmaata fiduuf haala mijataa akka uumu waamicha dabarsaniiru.
Mootummaa seeraan filatame uumuuf ce’umsa godhamu kan gofachiisu tarkaanfii kamiifuu deebii kennuuf filmaata imaammata alaa adda addaa ni ilaalla jedhan ambaasaadderichi. Uummati maalii hawwii inni dimokraasii, nageenya, misoomaa fi kabajamuu mirga namaaf qabu cina cimsinee ni dhaabanna jedhan jechuu dhaan gulaalaan har’aa yaada isaa xumura.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Ajajanigaaffiilee "yoo maali" dhaaf meeshaa karooraa kenna.Wardii kee keessatti,bu'aa gatiiwwan kan man'eelee biroo keessatti kuufaman irraa shallaguuf foormulaa galchita.Achiin,hammangaa bakka gatiiwwan murtaa'oo galchitu qindeessita,ajajni dalagaalee baay'ee bu'aalee foormulaa irratti hundaa'uudhaan shallaga.
Dirree Foormulaa keessatti,wabeeffata man'ee gara foormulaa kan hammangaa deetaa irratti raawwatu galchi.Dirree Man'ee naqa sarjaa/Man'ee naqa tarreekeessatti,wabeeffata man'ee gara gita man'ee kan qaama foormulaa ta'etti galchi.Kun caalaatti fakkeenyaan ibsamuu danda'a.
Tooyii kan tokkoo tokkoo isaa $10 tiin gurgurtu$2 qopheessita. Tokkoon tokkoo tooyii hojjechuuf $2 baasa, gatii dhaabbataa waggaatti $10,000 dabalataan qabdu wajjin. Yoo tooyii lakkoofsa murtaa'aa gurgurte waggaa tokkotti bu'aa hangam argatta?
Bu'aa shallaguuf,jalqaba lakkoofsa kamiyyuu akka baay'inaatti(waanta gurgurame) galchi - fakkeenya kana keessatti 2000.Bu'aan foormulaa Bu'aa=Baay'ina * (Gatii gurgurtaa - gatiiwwan kallachaa) - gatiiwwan dhaabbataa irraa argama.Foormula kana B5 keessatti galchi.
Sarjaa D keessatti gurgurtaa waggaa kenname,tokko jala tokkootti galchi;fakkeenyaaf,500 gara 5000,ejjattoowwan 500 keessatti
Hammangaa D2:E11,akkaumas gatiiwwan sarjaa D fi man'eelee duwwaa bukkee sarjaa E keessaa filadhu.
Deetaa - Dalagaalee baay'ee.
Qaree dirree Foormulaawwan keessa kaa'uun,man'ee B5 cuqaasi.
Qaree dirree man'ee naqa sarjaa keessa kaa'iitii man'ee B4 cuqaasi.Kana jechuun B4,bal'inni,jijjiiramaa foormulaa keessatti gatiiwwan sarjaa filatamaniin bakka bu'u dha.
Qaaqa TOLE dhaan cufi.Bu'aalee bal'ina garaagaraa sarjaa E keessatti argita.
Sarjaa E haqi.
Foormulaa armaan gadii C5: = B5 / B4 keessatti galchi.Amma bu'aa waggaa tokkoon tokkoo waanta gurguramee shallagaa jirta.
Hammangaa D2:F11 filadhu, egasuu sarjaawwan sadii
Deetaa- Dalagaalee baay'ee filadhu.
Qaree dirree Foormulaawwankeessa jiruun,man'eelee B5 hanga C5 filadhu.
Qaree dirree man'ee naqa sarjaakeessa kaa'iitii man'ee B4 cuqaasi.
Qaaqa TOLE dhaan cufi.Amma bu'aalee sarjaa E keessaattii fi bu'aa waggaa waanta tokkoo sarjaa F keessatti agarta.
LibreOffice dalagaalee walii baay'ee sarjaalee fi tarreewwan kan gabatee-cehaa jedhaman keessatti dalaguuf si dandeessisa. Maadheen foormulaa hammangaa deetaa tarreewwanii fi sarjaalee keessatti qindaa'an lachuu wabeeffachuu qaba. Hammangaa deetaan lamaaniin qindaa'e filadhuutii qaaqa dalagaa baay'ee waami. Wabii gara foormulaa dirree Foormulaa keessaatti galchi. Dirreewwan Maadhee naqa tarree fi the Maadhee naqa sarjaa wabii gara maadheelee foormulaa isaaniitti galchuuf fayyadu.
Sarjaa A fi B kan gabatee olii fudhu. Amma baay'ina waggaan oomishamu qofa jijjiiruu hin barbaaddu, gatii gurgurtaas malee, kanaafuu bu'aa irratti xiyyeeffachuu barbaadda.
Gabatee olii babal'isi. D2 hanaga D11 lakkoofsota 500, 1000 and kkf, hanga 5000 qabata. E1 hanga H1 lakkoofsota 8, 10, 15 fi 20 galchi.
Hammangaa D1:H11 filadhu.
Deetaa- Dalagaalee baay'ee filadhu.
Qaree dirree Foormulaawwan keessa kaa'uun,man'ee B5 cuqaasi.
Qaree dirree Maadhee naqa tarree keessa kaa'iitii maadhee B1 cuqaasi. Kana jechuun B1, gatii gurgurtaa, jijjiiramaa dalga galchame dha(gatiiwwan 8, 10, 15 fi 20 wajjin).
Qaree dirree Maadhee naqa sarjaa keessa kaa'iitii B4 keessa cuqaasi. Kana jechuun B4, baay'ina, jijjiiramaa irraan gadee galchame dha.
Qaaqa TOLE dhaan cufi. Bu'aawwan kan gatiiwwan gurgurtaa addaa addaa hammangaa E2:H11 keessaa argita.


text:
BBC afaan Oromoo
Ministirri muummee Dr. Abiy Ahimad erga aangoo biyya bulchuu qabatani ji’a tokko ta’eera. Ji’a tokko kana keessattis bakkeewwan addaa addaatti imaluun qaamoolee biyya keessaafi biyya alaa waliin marii taasisuusaaniiru.
Keessattiyyuu biyyaa keessatti bakkeewwan mormiifi komii cimaan irra dhagahamaa tureetti argamuun gaaffiiwwaan deebiifamu qabaatan jedhan irratti qaamolee hawaasa garaa garaa waliin mari’ataniiru.
Haa ta’u malee qaamooleen adda addaa turtii Dr Abiyi kan baatii tokko kana haala adda addaatiin akka ilaalan ni beekama. BBCnis har’aaf dhimmi kanarratti Atileet Fayyisaa Lalisaa dubbieera.
Fayiisaan erga Olompika Riyoo irratti mootummaa mormuuf mallattoo harka walqaxxamursuu agarsiiseen booda biyyatti hin deebine. Biyya alaatti dhimmoota mirga namoomaa biyyatti cabaniiru jedhu irratti miidiyaalee adda addaaf ibsa kennuun beekkamtii guddaa argateera.
Ilaalcha bulchiinsa amma aangoo jiruurratti attamiin ibsiitaa jedhamee ”Lammaa Magarsaa fa’I waan qabatamaa dubbatan hojiitti jijjiruun ummata illeen jijjiruu danda’aniiru. Akkasumas sadarkaa naannootti siyaasa biyyattii jijjiraniiru.
Gara mootummaa federaalaatti yoo dhufnuus ministirri mummichaa haaraan Dr Abiyi waan baayyee namoonni irraa jaalatuufi gara sirna dimokraasiitti biyyatti geessu dubbataniiru. Waanti isaan jedhan kun hundi qabatamaan hojiitti hiikamaa kan jedhu akkuma jirutti ta’ee, garuu yaadni isaan qaban gaariidha,” jedheera.
Waan jedhan hojiitti hikusaaniis yeroo gabaabaa kanatti osoo hintaanee adeemsa keessa kan ilaatu ta’a jedheera Fayyisaan.
Haa ta’u malee haasaa guyyaa mudamasaanitti taasisaniin mata dureewwan garaa garaa kaasan illeen waa’ee hidhamtootaafi ka’e komaand poostii kan dhimmoota mummee rakkina ummata Oromoo ta’anii osoo hindubbatiin dhiisusaanii baay’ee naaf hinfudhatamne jechuun komiisaa caqaseera.
Haa ta’u malee waan isaan hojiitti hiikan yeroo kennuun ilaalu wayya jechuun obsaan eegachaa jiraachusaaleen dabaluun BBC’tti himeera.
Baatii tokko darnee kana keessatti jijjirama guddaa irraa eeguun akka hindanda’amne kan hime Fayyisaan, yeroon xiqqoo kennamuufii qaba amantaa jedhu akka qabu hima.
Kanaafis sababa isaa yoo eeru, ”Nama kana gufuuwwan hedduutuu isa fuuldura jira. Kanaafuu gufuuwwan kanneen akkuma barbaaddeetti irra hinutaalamu. Qaamooleen mudama isaatti baay’ee hingamadiin illeen jiru.” Jedheera.
Kanaafuu hanga sadarkaa gutummaatti biyya bulchuu danda’urra hingeeny namni kun. Ammalleen biyyattii irra caalaa harkuma warra duraa jirti waan ta’eef ani namoota xiqqoo yeroon haa kennamuuf jedhu keessan jira jedheera Fayyisaan.
Kana malees lafa dorgommiif figuu hundattu gara fulduraas mallattoo harka wal qaxxaamursuu Fayyisaan ittiin sadarkaa addunyaatti beekameen agarsiisu akka itti fufuus himeera.
Kunis osoodhuma gutummaatti Oromoon bilisomeeyyuu mallattoon kun akka yaadannoo namoota bilisummaaf weeragamaniitti turu qabaata jedheera.


text:
Oduu Ubuntu Amajji 28 bara 2014
Paartileen siyaasaa mormituu 10 ta’an adeemsa fooramii marii biyyaalessaa irratti komii bu’uuraa qabna jedhan.
“Marii biyyoolessaa sirna dimokiraasii dhugaa ta’e dhiyeessu gochuuf Caucus hundeessineerra” jechuun ibsa har’a miidiyaaleef kennaniin beeksisaniiru.
Marii biyyoolessaa akkamitti gaggeessuun danda’amu irratti falmiin gaggeeffamaa kan ture yoo ta’u, mootummaan seera diraaftii adeemsa to’atu qopheessee gaaffilee fi yaadota paartilee siyaasaa mirkaneessuu isaa ibsi paartilee kanaa beeksisee jira. e yaadonni paartilee siyaasaas “danda’ameera” the Filannoo komishinarootaa.
Ibsa paarlaamaan paartilee hidhatanii gara mariitti affeeruuf dhagaan bu’uuraa kaa’ame hin jiru jedhee kan dhorke, Caucus haaraa Kulm keessatti.
Mootummaafis yaada hedduu dhiyeesseera.
Yaadota irratti immoo :-
Dhukaasni hatattamaa dhaabbilee idil-addunyaatiin to’atame kutaalee Itoophiyaa hunda keessatti ka’uu qaba.
-Komishinii gorsaa irra deebiin hundeessuu fi komishinaroota haala naamusa qabuun filachuuf.
– Ajandaan marii karaa hunda hirmaachiseen galmaa’uu qaba.
Mariiwwan kan gaggeeffamuu qabu bakka ilaaltonni idil-addunyaa argamanitti.
Inni quuqama qaba.
Paartileen mana maree hundeessanis
1- Waltajjii
2- Tokkummaa Itoophiyaa
3- Paartii ummata affaar
4- Paartii haqaa fi dimokiraasii Affaar
5-Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
6- Koongirasii Federaalawaa Oromoo
7- Adda bilisummaa biyyoolessaa Ogaadeen
8-Sochii biyyoolessaa Walaaytaa
9- Arena Tigray
10-Doongaa dhaabbata dimokiraatawaa ummataa
ta’uu isaanii ibsameera.
Obbo Musa Adem hogganaa paartii ummata affaar fi dura taa’aa filatamaa paarlaamaa ta’uun miidiyaa keenyaaf ibsanii jiru.
“Paartileen dhimmoota adda addaa irratti ilaalcha garagaraa qabaatanillee mariin biyyoolessaa karaa dhugaa ta’een akka gaggeeffamu ejjannoo wal fakkaata qabu. Kanaafi kan isaan maree alternative ta’e dhaabuuf murteessan”
Jedhaniiru.
Ubuntu madda ishee ji’oota dura kaastee “pilaatfoormiin marii paartii siyaasaa” hundeeffamuu akka danda’u gabaaftee turte.