text:
Abdii Boruutiin*
Waggoota afurtama dura, yeroo Afaan Oromoo raadiyoonii cabsa jedhanii dubbatan sana, Afaan keenya haala sana keessaa bahee, sadarkaa har’aa kanarra ni gaha jedhee eenyutu yaade? Afaan Oromoo, barreessamuun isaa hafee akka hin dubbatamnellee kan dhiibbaan irratti godhamaa ture, sun har’a kunoo qubee ittiin barreessamu argatee; Afaanolee biroo wajjin addunyaa kanarratti ni mul’ata jedhees kan yaade jiraa? Galanni qabsoo bilisummaa Oromoof (QBOf) haa ta’u, kunoo qubeen teenyas erga hojiirra oolte, waggaa diigdammaffaa ishii kabajuuf jirti. Wanti guddaan hawwaman – bilisummaa Oromoo fi walabummaan Oromiyaa – galii isaanii ga’uu baatanillee, bu’aalee gurguddoo QBOn nuuf argamsiise keessaa inni guddaan tokko qubee teenya “mallattoo bilisummaa” kan taate dha.
Afaan keenyaan barreessuuf, akka dheebonnee fi beelofnee eegaa turre sanatti, silaa Oromootni hunduu erga qubeen dhalatte booda, mallattoo bilisummaa keenyaa kanatti fayyadamnee ittiin katabuu qabna turre. Dhugaa haa dubbannu yoo jenne garuu, har’a Oromoota meeqatu qubeetti fayyadamanii ittiin barreessaa jiru? Meeqatu ittiin barachuu fi ittiin katabuuf yaalii godhu? Waggoota diigdamman kana keessatti, kitaabota meeqatu qubee dhaan barreeffaman? Hog-barruu Afaan Oromoo guddisuuf hangam yaaliin godhame ykn godhama? Bar-kurnee lamaan dabran kana keessatti, Afaan keenya akka Afaan tokko guddachuu qabutti, guddatee ykn guddachaa jiraa? Yoon gaafiilee kana asitti tarreessu, yaalii godhame ykn godhamu tuffachuu fi hanqina ykn hir’ina jirus komachuuf otuu hin taaane, haala keessa jirru akka hubatnuufi.
Karaa biraatiin yoo ilaalame garuu, waan hir’ate ykn hanqate dubbachuu qofaa otuu hin taane, waan hanga har’aatti dalagametti gammaduu fi ittiin boonuus qabna. Erga qubeen hojiirra ooltee kaasee tattaaffiilee nama boonsisantu godhamaa jiru. Afaan Oromoo naannoo Oromiyaatti bakkee Afaan Amaaraa bu’ee; mana barnootaa sadarkaa duraa (elementary school) irraa jalqabee hanga sadarkaa ol aanaatti Afaan Oromootiin (qubee dhaan) kennamaa jira. Digirii ol aanaanillee (Ph.D.) Afaan keenyaan qubee dhaan barreeffamaa jira. Mootummaa uummata Oromootiif hin dhaabbanne, mootummaa sobaa (fake government) ta’ullee, mootummaa Oromiyaa kan ofiin jedhu kunis qubeetti fayyadamee ittiin hojjechaa jira. Akka meeshaatti itti fayyadamee kanaan nu miidhaa jirus, diinnillee qubee fi Afaan keenya baratee; kanaan Oromoo of fakkeessee uummata keenyarratti shira xaxaa jira. Kuni hunduu sadarkaa qubeen har’a irra geesse ykn jirtu agarsiisu jechuu dha.
Waayee qubee har’aaf asumarratti dhaabuu dhaan, gara dhaloota qubeetti (qubee generation) itti deebi’ee waan tokko tokko jechuun barbaada. Dhalootni qubee abdii egeree saba Oromoo akka ta’an waan nama mamsiisuu miti. Hawaasa ykn biyya tokko keessatti dargaggootni abdii egeree hawaasichaa ykn biyyaa akka ta’an kun eessumattuu dhugaa waliigalaa ti. Haa ta’u malee, egereen saba ykn uummata keenyaa kan murtaa’u dhaloota qubee qofaa dhaan otuu hin taane, dhalootni hunduu (kan kaleessaas, kan har’aas, kan boruus) itti gaafatama akka qaban hubatamuu qaba. Maal jechuu kooti? Dhugaan hubatamuu qabu tokko, dhimma saba ykn uummata bal’aa tokkoo dhiisii jireenyuma ilmaan namootaa keessattillee balleessi ykn dogoggorri otuu hin godhamin hin hafu. Adeemsi siyaasaas akkanumatti ilaalamuu qaba; kan kana gaggeessanis ilmaanuma namootaa waan ta’aniif jechuu dha.
Haa ta’u malee, beekumsi namaa kan madaalamu, balleessa dalagamee dabrerraa barachuu danda’uu dha. Gabaabumatti, beekaa fi gamantu waan dabrerraa barachuu danda’a jechuu dha. Gara qabsoo bilisummaa keenyaatti deebi’uu dhaaf, fakkeenyaaf, yoo dhalootni dabre balleessa tokko dalagee jiraate, balleessa dalagame sanaaf ittigaafatama fudhatee; gara fuulduraa dhalootni itti aanee dhufu balleessa sana hubatee; waan sanarraa baratee; dogoggora ykn balleessa dalagame sana akka sirreessu godhuu dha. Dhalootni itti aanee dhufu ammoo, balleessa dalagamee dabre sana komachuu qofaa otuu hin taane, waan bade sana sirriitti hubatee; barumsallee irraa argatee; kan bade qajeelchuun ykn sirreessuun dirqama isaa akka ta’u hubachuu qaba. Kanaafan dhalootni hunduu waayee kanarratti ittigaafatama qabu jedhe.
Qabsoon bilisummaa keenyaa bu’aa bayii meeqa keessa dabree as ga’ullee, har’as sana keessaa ba’uu dadhabee; kunoo qormaata guddaa keessa jira. Dhibdeen ykn waldhabbiin qabsoo kana keessatti uumames hidda baasee cimaa dhufe malee, wanti fooyya’e hin jiru. Kun dhugaa eenyyuu jalaa hin dhokannee dha. Sababni guddaan waldhabbii ammoo, ilaalcha siyaasaa fi adeemsa qabsoo kanaa akka ta’un amana. Sababooleen biroo, kan qabsaa’ota Oromoo walittibuusan jiraatanillee, kan mooraa QBO keessatti dhibdee guddaa uume ilaalcha siyaasaa ti jechuu kooti. Isa kanatu har’allee akka waliigalteen hin uumamne taasisa. Isa kanatu amala qabsaa’otaallee jijjiiree; rakkoon akkanaas aadaa akka ta’u godhe. Asirratti aadaa yoon jedhu, aadaa Oromoo bareedaa fi boonsisaa gaafii keessa galchuu otuu hin taane, aadaa oftuulummaa, aadaa anatu si caalaa beekaa, aadaa kiyyatu caalaa isa kana wayyaa, … jechuun barbaade.
Aadaan akkanaa kun ammoo, baay’ee diigaa fi kan balaa guddaallee fiduu danda’u waan ta’eef, yoo dafee furmaata hin argatin, guddachaa fi babal’achaa deema; dhaloota dhufuttillee dabruu danda’a. Waan dabrerraa baratanii; kan fuulduraa sirreessuun dirqama ta’uu qaba. Dhaloota dhufuuf fakkeenya gaarii ta’uun; mooyxannoo gaarii isaaniif dabarsuun; karaa gaarii akka qabatan taasisuun; dirqame dhaloota dabree fi kan har’aallee ta’uu qaba. Dhalootni qubees wanti isaan dhaloota dabrerraa (dhaloota isaan duraa irraa) barachuu qaban kana malee, aadaa badaa barchuun egeree uummata keenyaa miidha. Dhugaan kun hunda birattuu hubatamuu qaba. Gama tokkoon aadaa fi safuu Oromoo bareedaa qabna jechaa; gama biraatiin faallaa kanaa dalaguun hunda keenyaa gaaga’uu ykn miidhuu danda’a jechuu dha.
Hawaasa ykn biyya tokko keessatti guddinni siyaasaa, diinagdee fi kan biroo kan babal’achaa deemu, waan dhalootni tokko hundeesserratti dhalootni itti aanee dhufu jabeessaa fi cimsaa yoo deemu dha. Dhalootni dabru tokko kan dhufuuf waan gaarii lafa kaayee dabra jechuu dha. Yoo dhalootni dabru waan gaarii lafa kaayee hin dabrin, dhalootni itti aanee dhufu waan irratti hundeeffatu tokko dhaba. Guddina teeknoolojiillee yoo ilaalle, kan dhalootni dabre bu’ureesse tokkotu dhaloota itti aanuun xinxalamee ykn qoratamee, babal’achaa deema. Farnajiinillee kan guddachuu dandeesse karaa kanaani yoo jedhame, dogoggora waan qabu natti hin fakkaatu. Egaa, walumaagalatti, dhalootni dhufu kan dabrerraa waa dhaala jechuu dha. Kuni ammoo dhugaa waliigalaa fi adeemsa’uma hawaasa tokko keessatti mul’atuu dha.
Qabsoo bilisummaa Oromoo yoo ilaalle, dhalootni dabrani fi kan har’aas wareegama hamma kana hin jedhamne itti kaffaluu dhaan injifatnoolee tokko tokko nuuf argamsiisanii jiru. Keessumaayuu qabsoo hadhaawaan hanga bara 1991tti godhamaa ture injifatnoolee gurguddoo akka argamsiise seenaatu ragaa ta’a. Kanaaf, dhalootni qubee, akka dhaloota isaan duraa, haala walxaxaa fi ulfaataa keessatti qabsoo kana hundeerraa jalqabuu isaan hin barbaachisu. Injifatnoolee hamma har’aatti argaman kana hundee godhatanii; kan hafe argamsiisuuf qabsoo kana cimsuu danda’u jechuu dha. Karaa kanaan yoo ilaalame, dhalootni qubee dhaloota isaan duraa caalaa haala mijaa’aa keessa jiru jechuu ni danda’ama. Wanti hubatamuu qabu garuu haalli isaan keessa jiranis ulfaataa dha malee salphaa akka hin ta’ini dha.
Dhalootni qubee qabsoo kana karaa gurguddoo lamaan cimsanii galii hawwametti geessuutu isaanirraa eegama:
• Tokkoffaa, injifatnoolee hanga har’aatti arganne fi harka keenyatti galfanne kana jabinaa fi ciminaan eeggachuu ykn tikfachuu dha. Injofatnoolee kana keessa inni guddaan tokko, Oromiyaa dhiiga ilmaan Oromootiin ijaaramte tana, xinaatee yoo xinnaate akka amma jirtu kanatti tikfachuu dha. Afaan keenya akka guddatu fi waalta’u; akkasumas aadaan keenya akka babal’atu fi guddatu godhuu dha.
• Lammaffaa, diina nama-nyaataa, Wayyaanee faashistii kana hundee isaa wajjin buqqisanii achi darbuu dhaan; uummata keenya gabrummaa yoomiyyuu caalaa hamaa ta’e kana keessaa baasanii; dhiibbaa alaa tokko malee hiree ofii ofiin murteeffachuu akka danda’u taasisuu dha. Biyya isaa Oromiyaarratti abbaa biyyaa fi abbaa qabeenya isaa akka ta’u qabsoo bilisummaa isaa kana galii hawwameen ga’uu dha.
Dhalootni qubee, kaayyoo kana galii hawwametti akka geessani fi abdii egerees akka ta’an waan nama mamsiisuu miti. Kanaaf ammoo qabsoo Qeerroon Oromoo biyya keessatti godhaa jiran, kan akka ibiddaa boba’aa jiru ragaa quubsaa ta’uu danda’a. Dargaggoonni Oromoo, harka isaanii duwwaa diina hamma funyaaniititti hidhate kana dura dhaabbatanii falmii isaan godhaa jiran dhuguma abdii egeree akka ta’an mirkaneessa. Ittigaafatama lammummaa fi Oromummaa isaanii hubatanii wareegama guddaa kaffalaa jiraachuun isaanii uummata keenyaafis abdii guddaa ta’a jechuu dha. Dhalootni qubee abdii egeree ti kanan jedhes dhugaa kanarraa ka’eetani.
Yeroo Qeerroon Oromiyaa biyya keessatti qabsoo hadhaawaa godhaa jiran kana, Oromootni hafan keessumaayyuu warri biyya alaa jiran maal godhuu qabu? Isaanirraa hoo maaltu eegama? Har’a, dargaggoota keenya bira ykn isaan waliin dhaabbatanii biyya keessatti falmii godhuun yoo dadhabamellee, alaalas jiraatanii waa baay’eetu godhamuu danda’a. Wanti biraallee yoo hafe, xinnaatee yoo xinnaate, biyya aambaatti waliigaltee uumanii tokkummaa ijaaruun; sagalee tokko dubbachuun; diina fuulduratti wal nyaacuu dhiisanii; irree tokkoon diinarratti duuluuf; humna mooraa ofii jabeessuun dirqama ta’uu qaba. Kuni ammoo tarkaanfii isa duraa ti. Yoo tarkaanfiin kun milkaawe fi tokkummaan ilmaan Oromoo keessumaayuu kan qabsaa’otaa uumame, warra biyya keessa jiraniifillee abdii ta’uu waan danda’uuf, akka hamileen isaanii cimu taasisa.
Biyya keessattis ta’ee biyya alaatti, hunda caalaa, hundeen waliigaltee fi tokkummaa Oromummaa dhaaf dursa kennuu dha. Akkuman yeroo tokko barruu kiyya keessatti http://gadaa.com/oduu/3228/2010/04/08/oromummaan-kan-walii-fi-dura-dhufu-yoo-ta%e2%80%99u-amantiin-garuu-kan-dhuunfaa-fi-booda-dhufu-dha/ ibsuu yaale, Oromummaan kan walii (kan hunda keenyaa) waan ta’eef, kun eenyummaa keenya dha. Eenyummaa keenyatti amannee (amanuu qabnas) isa kanaaf yoo dursa kennine, garaagarummaan nu jidduu jirullee dhiphachaa deema. Oromummaan eenyummaa, aadaa fi seenaa keenya. Isa kanatu walitti nu fida; isa kanatu walitti nu qaba; isa kanatu dhimma walii ti. Namootni dhimma tokko waliin qaban ammoo, akka waliigaltee uuman taasisa. Waliigalteen bu’ura tokkummaa ti. Tokkummaan humna; humni cimaan injifatnoo fida; injifatnoon ammoo galii hawwametti nama geessa.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


c: text/html

text:
Sadaasa 25, 2014 | Koree Hoji Raawwachiiftuu OMN Irraa
Rakkoolee yeroo ammaa OMN keessatti mumul’ataniif sababni tokko qaamni bulchiinsaa (management) qaamaan iddoo hojiitti argamuun, hoggansa yeroo guutuu kennu dhabamuu akka ta’e, yaada hojjattootaafi ummataa akkasumas marii hoggansa jiddutti godhamerraa hubanneerra. Rakkoo kana furuuf durumaanuu karoora keenya keessatti qabannee jirra. Haaluma kanaan, daayireektara OMN hogganu, dhaabbatummaan (fulltime) mindeessuuf qophiirra jirra. Haa ta’uutii, daayireektariin kun hanga mindeeffamutti, Koree Hojii Raawwachiiftuu keessatti itti-aanaa daayireektara OMN ta’ee tola tajaajilaa kan jiru Obbo Mohammed Abdosh waajjira OMN kan Minnesotaatti qaamaan argamee hoggansa barbaachisu akka kennu ramadameera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Diddaan Barattootaa Yuunivarsiitii Finfinneen eegale qeerroo Yuunivarsiitii Amboon itti fufe.
Posted by Madda Walaabuu Press on 1/08/2013
Amajjii 7, 2013 | Qeerroo Amboo
Diddaan barattoota Yuunivarsiitii Finfinneetti dhalate jabaachaa dhufuun qeerroo yuunivarsiitii Amboon itti fufe.
Mootummaan wayyaanee diddaa barattootaa dura dhaabbachuufis waraana bobbaasee barattoota oromoo reebsisus barattootni Oromoo gamtaan waraana mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachaa jira. Gaaffiin mirgaa barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee haa deebi’u, Baajatni dhimma barnootaaf bahe olola siyaasa mootummaa wayyaaneef ooluu hin qabu, Mootummaan Wayyaanee garboomfataa dha jechuun Qeerroon Yuunivarsiitii Amboo diddaa irtti fufee jira.
Uummatni magaala Amboos waraanni mootummaa Wayyaanee yeroo hundaa maaliif ilmaan keenya dhaana jechuun diddaa dhageessisaa jiran. Yeroo ammaa kana diddaa daran jabaachaa dhufe dura dhaabbachuuf mootummaan wayyaanee hidhaa fi ajjeechaa filachaa kan jiru yoommuu tahu kun ammo haamilee barattootaa osoo hincabsiin gaaffiin mirgaa daran jabaatee jira.
Yuunivarsiitii Amboo keessatti waraanni mootummaa wayyaanee fi tikni mootummaa wayyaanee mooraa seenuun barattoota olii fi gadi arii’aa jiran. Barattoota Oromoos mana hidhaatti guuruu eegalanii jiran. Barattootnis diddaa nyaata lagachuu gaggeessaa jiraachuunis beekame.
Diddaan barattoota Yuunivarsiitii Finfinneetti dhalate jabaachaa dhufuun qeerroo yuunivarsiitii Amboon itti fufe.
Mootummaan wayyaanee diddaa barattootaa dura dhaabbachuufis waraana bobbaasee barattoota oromoo reebsisus barattootni Oromoo gamtaan waraana mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachaa jira. Gaaffiin mirgaa barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Finfinnee haa deebi’u, Baajatni dhimma barnootaaf bahe olola siyaasa mootummaa wayyaaneef ooluu hin qabu, Mootummaan Wayyaanee garboomfataa dha jechuun Qeerroon Yuunivarsiitii Amboo diddaa irtti fufee jira.
Uummatni magaala Amboos waraanni mootummaa Wayyaanee yeroo hundaa maaliif ilmaan keenya dhaana jechuun diddaa dhageessisaa jiran. Yeroo ammaa kana diddaa daran jabaachaa dhufe dura dhaabbachuuf mootummaan wayyaanee hidhaa fi ajjeechaa filachaa kan jiru yoommuu tahu kun ammo haamilee barattootaa osoo hincabsiin gaaffiin mirgaa daran jabaatee jira.
Yuunivarsiitii Amboo keessatti waraanni mootummaa wayyaanee fi tikni mootummaa wayyaanee mooraa seenuun barattoota olii fi gadi arii’aa jiran. Barattoota Oromoos mana hidhaatti guuruu eegalanii jiran. Barattootnis diddaa nyaata lagachuu gaggeessaa jiraachuunis beekame.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ummanni Oromoo naannoo Benshaangul Gumuzitti dirqamaan daangeffeme akka jiraatu godhame mirga eenyummaa irraa sarbamee gaafate dorsifamaa akka jiru beekkame.
Haaluma kanaan guyyaa Gurraandhala 02, 2015 Oromooni 6 godina Matakaal nanoo Beenshaangul Gumzitii Oromoo kakaaftan jechuun shakamanii manaa hidhaa galusaniifii hidhaan itii murtaa'uu oduun nuu ga'ee jira. Maqaan isanii:-
- Gamada shifara
- Lamessa
- Girma Amsalu Jibat
- Dhuferaa Wirtuu
- Abaa Xaloo
- Maqaa isaa haga ammaatti baruu hin dandeenye.


text:
MIILA LAMA QABAATANIIF, MUKA LAMA HIN YAABAN DHIDHIIBBAAN HALAGAA, LAMMATA CABUUDHA
Posted by Madda Walaabuu Press on 7/18/2013
Adoolessa 18, 2013 | Y.G(2005)*
Mata dureen barruu kiyya har’aa lamadha. Tokko firaaf, tokko diinaaf. Waggoota dheeraaf mooraa qabsoo Oromoo keessatti waan mul’atu hundaaf, sababaan Hogganaa jedhamee ka’uun dhaga’a. Hogganoonni Qabsoo Oromoos komee kana of irraa kaasuuf, Hogganummaa irraa ka’uu akka danda’an dubbachuu isaanii dhaga’eera, argeeras. Ani gama kootiin, Hogganoota qabsoo haa geeddaraman, ykn haa ka’an, ykn isaantu qabsoo duubatti harkise yennaa jennu, akka waloottis, dhunfaattis yennaa arrabsinu, salphisnu, Dulloomaniiruu haa ka’an yennaa jennu, Namoonni qeeqa kana kaasan, mooraa qabsoo Oromoo akka gaaritti hubatanii ykn xiinxalanii dubbataa jiru? moo, namni waan jedhuuf afarsaa jiru? moo, addunyaa irratti waan arginu irraa ka’anii, odoo lafaa waa hin qabaatiin ykn sochii tokkollee hin taasisiin lallabaa jiru? moo, haaluma qabsoon Oromoo itti jiru akka gaaritti qalbeeffannee dubbachaa fi qeeqaa jirra moo, furmaata dhumaatu kanaa jennee dubbannamoo, halgaan isin hogganuu dandeessu jedhanii dantaa isaaniif waan gara garaan waan nu dammaqsaniif dubbannaa? moo, dhuguma dhaloota haaraa isaan dhaalu qopheeffannee lafaa qabnamoo, namni dhuunfaa hogganoota waliin wal dhabee waan katabee ykn dubbateef waliin dhaabbanna moo, Hogganootuma qabsoo kana kaafnee akka haaraatti of dhaabnaadha moo,…….. maal jechuu akka barbaadamu naaf hin liqifamu.
Akka dhala Oromoo tokkotti, Qabsoon Oromoo jabaatee wayyaanee dachee nyaachifnee, Biyya abbaa koo irra jiraachuun hawwii kiyya jalqabaati. Kana dhugoomsuuf waan barbaachisu hundumaa hubachuu hin dadhabu. Maal yoo goone injifachuu akka dandeenyus tilmaamu hin dadhabu. Waan har’a ija koo dura wiwirriftu ilaalee, waan fagoo ofitti hin dukkaneessu. Siyaasa warra gawwaa akka taanus hin fedhu. Akka amma itti jirruun garuu, akka Mooraan qabsoo Oromoo fi Qabsaa’oonni itti jirani fi Ummati keenya Biyya keessaa fi alaa keessa jiranitti, yaada/komee Higganoota Qabsoo karaa fedheen geeddaruun, furmaata akka hin taane, inumaayyuu adeemsa ykn xurree Qabsoo Oromoo cichoominaan qabamee jiru duubatti deebifnee, umurii wayyaanee addaan citu hin dandeenyetti akka hin ceesfneen sodaadha. Yaadi summii hedduun marfame kun, ammatti gonkumaa barbaachisaadha jedhee hin yaadu. ittan amanas. kanaafan mata duree lama filadhe.
Kun dorsisa miti. Haqa boruu arguuf teenyudha. Rakkoon kiyya Hogganoonni jijjiiramuu fi dhiisuu irratti miti. Saba Aadaa boonsaa qabu keessatti miti, warri seenaa namaa dhaaltee ittiin jiraattu iyyuu Maqaa Dimokiraasiin wal furuu kabeebsaa ykn Biyya tokko irratti seera raawwachiiftu bara baraan hin jijjiramne keewwatanii, Pirazadanti geggeeddaraa ni jiraatu. Hogganni sabaaf hin ta’iin, ofii isaayyuu waan dursitummaa irra of kaa’uuf naaf hin galu. Garuu waan hundi akka qabaafan ejjannoo kiyya ibsee yaada akka wal jijjiirruu barbaade.
Mata dureen koo jalqabaa, “Miila Lama qabaataniif, muka lama hin yaabanii ” kanan jedheef, Har’a Mooraan Qabsoo Oromoo maal keessa akka jiru kan hubatee, yaada ykn komee kaafne kaasuun yeroo isaa mitii jechuufi. Mooraan qabsoo Hogganoota geeddaruuf, dursee deebisee of dhaabuu qaba. ABOn ykn ilaalchi wal fakkaataan gama tokkotti luucca’uu qaba jedheen yaada. Kana yaadaa yaada lammaffaa kanas yaaduun kan danda’mu natti hin fakkaatu. Hoggana kan ta’u odoo hin horannee ykn hin qopheessinee, yaada kana hojii irra oolchina yoo jenne, badii ulfaataatu nu mudachuu danda’a. kan har’aa ilaallee dubbanna yoo ta’e, kana hundaa galgala tokkotti, fixachuun ni danda’ama. Kan itti jirru waan lubbuuti jennee kan itti amannu yoo ta’e garuu, dursa laachuufi qabnuuf dursa laannee waan bilchaataa hojjachuu nu barbaachisa. Hogganoota qabsoo amma jiran rakkoo ykn hanqina hin qaban jechuu kiyya miti. Bara baraaf haa jiraatan jechuu kiyyas miti. Hundumtu akka qaba.
Waan qabatamaa yoo kaasuun barbaachise, Mooraa Qabsoo Oromoo har’a kan hogganaa jiran eenyufaati ? dhaabbilee Siyaasa Oromoo Biyya keessaas ta’uu alaa kan dursaa jiran eenyu? dhaabbileen kun waan fedheenu adda baba’anii haa baayyatan malee, hundi isaanii, HUNDEESSITOOTA QABSOON hogganamaa jiran. Dhaaba siyaasa Oromoo kamu ilaala. umuriin yoo deemnes warra wal cinaa jiraniidha. Egaa haa geeddaraman yennaa jennu kan ABO qofamoo, kan hundaati? kanneen hunda ni kaafna yoo jennee, eenyun bakka buufna? mee komee hedduun kan irratti ka’uu ABO haa fudhannu. Dhalooti Hogganoota ABO har’aa irraa Qabsoo gaggeessuu dhaalu, eenyufaati? maqaan kaafnee dubbachuu qabna . eenyummaa namootaas xiinxaluu qabna. yoo akkas ta’e deebii hegaree keenyaaf tolu argachuu dandeenya. Nurraa haa ba’uuf waan gaafannu hin jiru. Kun waan lubbu ykn jireenya ummata M.40 ti. Warri kaleessa nu hojjachiisuu didanii, dhaloota kana waliin wal ta’uu didanii jedhanii hundeessitoota qeeqan irra jireessa har’a maalitti jiran? eessa jiran? dhaaba kana keessaa achi ba’anii maal hojjatan? qabsoo isaan dursan dhaabne jedhani maal ta’an? kana hundaa ilaalu nu barbaachisa. Ani hogganoota irra harka qabaa hin jiru. Haala irra jirru haa hubannun ejjannoo kiyya .
Kan har’a qabsootti cichanii hogganoota kana walin arsaa kafalan, abdii dhaabaa kan ta’an har’as qabsoo kana keessa jiran. Kun haqa. isaan qabsoo kana dhaalanii gaggeessuuf garuu, battalumatti itti kennamee egaa mee gaggeessaa ykn bu’ureessitoonni ammo nurraa bu’e, jedhanii kan walirraa galamu odoo hin taane, keessa ofii ilaallachaa deemuutu murteessaadhan jedha.
Mata dureen kiyya lammaffaan “ dhidhibbaan halagaa, lammata cabuudhaaf ” jedha. Kana kaasuun kiyya, Hogganoota ykn bu’ureessitoota Qabsoo Oromoo, Hogganummaa irraa kaasuuf, warri faranjii, Biyyoonni ollaa, dhaabbileen Biyya keessaa fi alaa gara garaa shiroonni isaan gaggeessan lakkaa’amee kan dhumu miti. Jarri kun hundumtuu Hogganoota kana kaasuuf malli itti gargaaraman ifa jira. Warri dhihaa dantaa isaanii hegareef jedhanii shirri qabsoo keenya irrattii gaggeessan ni jira. Biyyoonni ollaa akkasuma. shirri kun bara Hogganoota qabsoo 7 Boolla tokkotti rsahananii kaasee gaggeeffamaa kan jiruudha. Har’as qabsoo kana gama hundaan laamsheessanii warra dantaa isaanii gaggeessan bakka buusanii Ummata kana waan barbaadan keessa jiraachisuuf shirri isaan gaggeessan daangaa hin qabu. Dhiheenyuma kana dhaabbileen siyaasa Itoophiyaa tokko tokko fi Biyyoonni ollaa wal ta’anii ABO dhaaluuf sochii isaan taasisan ragaa qabatamaa kan yeroo dhihooti. Egaa isaan dantaa isaaniif jedhanii kan raawwachiisan waliin sirbaa jirra yoo ta’e, Hogganoonni ega ka’anii booda warra Oromoo ofiin jedhanii haasa’an irra keewwatanii jiraachuu barbaadu jedhee akka gawwaa kan yaadu yoo jiraate, daalleedha. ABO miti, OPDO keessattu kana hin raawwanne. Kanaaf, kan caba keenya fayyisuuf kan yaalan fakkaatanii caba lammaaffaa nu cabsanii waan barbaadan raawwachuu barbaadan waliin jirra ykn dubbanna yoo jenne, Hoggana kaasuun dantaa OROMOO kabachiisuuf kan yaadame akka hin taanedha.
EJJANNOO KIYYA :-
Hogganni mooraa qabsoo Oromoo walaba ta’e keessa jiran hundi, adeemsa qabsoo amma jiru kana gara tokkotti luucceessanii, cichoomina qaban caalaatti jabeessanii, moora qabsoo Oromoo tasgabbeessanii, kan isaan dhaalu irratti hojjatanii, qaraasisanii, galata isaanitti xumura tochanii Qabsoo kana Ummataan ga’anii dhaloota itti aanuuf yoo dabarsan dansaa ta’a jedheen amana. mooraa qabsoo Oromoo keessatti waan haaraa uumuuf yaaluun tarii waan hamaa uumuu danda’a. diinni hogganoota akka kaasnuuf gama hundaan kan lallabsiisaa jiran Oromoof yaadanii odoo hin taane, cichoomina qabsoo achumatti awwaaluuf ta’uu hubachuu nu barbaachisa. Kana jechuun kanneen isaan dhaalan cichoomina hin qaban jechuu miti. Waan hundi akka qaba.
Mooraan qabsoo Oromoo bakka hin tasgabbofnetti wanni walirraa fuudhan, wal harkaa facaasuu yoo taate malee furmaata humaatu nu hin fiddu. Halgaan har’a keezii OROMOO bitatee biyya alaa lallabaa jiru eenyu akka ta’e ifatti hubachuu nu barbaachisa. Mooraan qabsoo Oromoo akkaataa itti hogganoota isaa wal furu, kan wallaalu natti hin fakkaatu. Hundeessitoonni qabsoo fi Hogganoonni har’a jiran ofittummaan Umurii kabajamaa kanaan, waan kana fudhachuu dhabu odoo hin taane, waan jireenya isaanii itti qisaasan akka malee, ykn galfata malee, harka diinaa akka hin seenneef keessa qabachuun, angoof bololu natti hin fakkaatu. Waan umurii itti fixan miti, waan guyyaa tokko yeoo itti laanne akkam akka nama gubdu walitti hin himnu.
Mooraan qabsoo Oromoo abbaa qaba. Har’a walitti ititi dhabuu mala. Garuu boruu ni itita. Isa itite eenyutti akka dabarsu fi akkamiin akka dabarsan kan wallaalan natti hin fakkaatu. Waan hedduun yaalameera. Shira hedduus argineerra. badaas tolaas argineerra. Kan injifatee ba’ee jiru warra cichoominaan qabatee waliin jirudha. Dubbachuu malee cichoomina warra hin qabne, eessa jiran? warri silaa ni dhaalu jedhaman, kaan harka laatee, kaan kaayyoo jijjiiree, kaan manatti galee taa’eera. Warri akkasii qabsoo dhaalanii maal fidu ??????fageessinee haa yaadnu. Ajndaan mooraa qabsoo Oromoo wal dadamachiisuu fi tumsa uumanii ABO jabaa gadi dhaabuu ammallee itti fufu qaba. Kun dirqama hundeessitootaa adda durummaan fudhatu. Isa booda wal cinaa hiriirree wayyaanee falmuun isa lammaffaa ta’a. kana keessa dhaloota hogganummaa fudhatu ijaaruun, ammas Dirqama hogganoota seenaa ta’aa. Ummata waliin hoggana jireenya isaa itti gubee afuura itti galfatu taasisanii dhaloota haaraaf bakka laachuun gamnummaa ta’an jedha.
Biyyoota addunyaa gama kanaan yoo ilaalle, irra jireessa, keessattu yeroo ammaan tana, Abbootiin irree addunyaa keenyaa Ashaangullitii isaanii muudanii qabeenyaa saamuuf fiigicha taasifamu dura dhaabbachuuf, qabsoon Ummatootaa kan gaggeeffamu maalif ? Dimokiraasi dhugaa qofaaf yaanna yoo ta’e, warri Afriikaa Kibbaa Bilisa baase maaliif hogganummaa dhalootaaf hin dabarsisne? hojiin manaa Afriikaa kibbaa dhumate jechuu dandeenyaa? warri dhalootatti dabarsuu didewoo, Abbooti irree ta’u hawwu irraatii ???? wayyaaneen maaliif Angoo dhaloota itti aanutti dabarsuu sodaatti? (dhaloota lammii isaani) Ertiraan Bilisummaa ishee gonfattee waggoota 50f humnuma tokkon durfamaa jirtu, Angoo gadhiisuu didun abbaa irrummaafidhaa? moo adeemsa warra dhihaa cichoominaan fixachiisuuf ? Albashiriin kaasuuf yaaluun, waan sudaaniif yaadamuuf qofaadhaa? keessattu warri dhihaa kan dhama’an? warri dhihaa dimokiraasii isa dhugaaf kan dhaabbate yoo taate, dhiiga ilmaan OROMOO akka bishaanii kan dhangalaasu wayyaanee maaliif gargaaru? hattummaa siyaasaa addunyaa kana keessa, waan irraa fudhannee dhiichisuu barbaannu haqummaa ni qabaataa? dura miila lamaan haa dhaabbannu. Sammuun bu’ureessitootaa har’a gargar fagaate jiru, walkkaan isaa odoo walitti dhufe, qoricha arganna. Kana deeffachuuf haa hojjannu. Humna qabnu walitti fiduu haa dursinu. Eenyullee haqa keenya ilaalee, qabxii kan nu laatu hin jiru. Kan qaawwa’e ittu nu bal’isan. Kan dabe qajeelchinee, ol haa jennu. Humni, beekumsi, dandeettin hundeessitoota qabsoo keessa jiru addunyaa kanaa gadi miti. Itti fayyadama wallaalle ykn wal dhorkine yoo ta’e malee .
Yaada koo kana marii waltajjiin caalaatti osoon ibsadhee natti tola. garuu carraa isaa hin qabu. Garuu waa tokko addatti gama qabsoo keenyaan wayita yaannu, hedduu itti yaadu nu barbaachisa. Wanni beeku qabnu, “hogganni haa geeddaramu ” qofti aantummaa saba kanaa akka hun mul’ifnedha. Yaadoota asi irratti hin kaafne qabaachuus wal haa hubannu.
GALATOOMAA !
=======================================================================
*Burqaa430@gmail.com
Mata dureen barruu kiyya har’aa lamadha. Tokko firaaf, tokko diinaaf. Waggoota dheeraaf mooraa qabsoo Oromoo keessatti waan mul’atu hundaaf, sababaan Hogganaa jedhamee ka’uun dhaga’a. Hogganoonni Qabsoo Oromoos komee kana of irraa kaasuuf, Hogganummaa irraa ka’uu akka danda’an dubbachuu isaanii dhaga’eera, argeeras. Ani gama kootiin, Hogganoota qabsoo haa geeddaraman, ykn haa ka’an, ykn isaantu qabsoo duubatti harkise yennaa jennu, akka waloottis, dhunfaattis yennaa arrabsinu, salphisnu, Dulloomaniiruu haa ka’an yennaa jennu, Namoonni qeeqa kana kaasan, mooraa qabsoo Oromoo akka gaaritti hubatanii ykn xiinxalanii dubbataa jiru? moo, namni waan jedhuuf afarsaa jiru? moo, addunyaa irratti waan arginu irraa ka’anii, odoo lafaa waa hin qabaatiin ykn sochii tokkollee hin taasisiin lallabaa jiru? moo, haaluma qabsoon Oromoo itti jiru akka gaaritti qalbeeffannee dubbachaa fi qeeqaa jirra moo, furmaata dhumaatu kanaa jennee dubbannamoo, halgaan isin hogganuu dandeessu jedhanii dantaa isaaniif waan gara garaan waan nu dammaqsaniif dubbannaa? moo, dhuguma dhaloota haaraa isaan dhaalu qopheeffannee lafaa qabnamoo, namni dhuunfaa hogganoota waliin wal dhabee waan katabee ykn dubbateef waliin dhaabbanna moo, Hogganootuma qabsoo kana kaafnee akka haaraatti of dhaabnaadha moo,…….. maal jechuu akka barbaadamu naaf hin liqifamu.
Akka dhala Oromoo tokkotti, Qabsoon Oromoo jabaatee wayyaanee dachee nyaachifnee, Biyya abbaa koo irra jiraachuun hawwii kiyya jalqabaati. Kana dhugoomsuuf waan barbaachisu hundumaa hubachuu hin dadhabu. Maal yoo goone injifachuu akka dandeenyus tilmaamu hin dadhabu. Waan har’a ija koo dura wiwirriftu ilaalee, waan fagoo ofitti hin dukkaneessu. Siyaasa warra gawwaa akka taanus hin fedhu. Akka amma itti jirruun garuu, akka Mooraan qabsoo Oromoo fi Qabsaa’oonni itti jirani fi Ummati keenya Biyya keessaa fi alaa keessa jiranitti, yaada/komee Higganoota Qabsoo karaa fedheen geeddaruun, furmaata akka hin taane, inumaayyuu adeemsa ykn xurree Qabsoo Oromoo cichoominaan qabamee jiru duubatti deebifnee, umurii wayyaanee addaan citu hin dandeenyetti akka hin ceesfneen sodaadha. Yaadi summii hedduun marfame kun, ammatti gonkumaa barbaachisaadha jedhee hin yaadu. ittan amanas. kanaafan mata duree lama filadhe.
Kun dorsisa miti. Haqa boruu arguuf teenyudha. Rakkoon kiyya Hogganoonni jijjiiramuu fi dhiisuu irratti miti. Saba Aadaa boonsaa qabu keessatti miti, warri seenaa namaa dhaaltee ittiin jiraattu iyyuu Maqaa Dimokiraasiin wal furuu kabeebsaa ykn Biyya tokko irratti seera raawwachiiftu bara baraan hin jijjiramne keewwatanii, Pirazadanti geggeeddaraa ni jiraatu. Hogganni sabaaf hin ta’iin, ofii isaayyuu waan dursitummaa irra of kaa’uuf naaf hin galu. Garuu waan hundi akka qabaafan ejjannoo kiyya ibsee yaada akka wal jijjiirruu barbaade.
Mata dureen koo jalqabaa, “Miila Lama qabaataniif, muka lama hin yaabanii ” kanan jedheef, Har’a Mooraan Qabsoo Oromoo maal keessa akka jiru kan hubatee, yaada ykn komee kaafne kaasuun yeroo isaa mitii jechuufi. Mooraan qabsoo Hogganoota geeddaruuf, dursee deebisee of dhaabuu qaba. ABOn ykn ilaalchi wal fakkaataan gama tokkotti luucca’uu qaba jedheen yaada. Kana yaadaa yaada lammaffaa kanas yaaduun kan danda’mu natti hin fakkaatu. Hoggana kan ta’u odoo hin horannee ykn hin qopheessinee, yaada kana hojii irra oolchina yoo jenne, badii ulfaataatu nu mudachuu danda’a. kan har’aa ilaallee dubbanna yoo ta’e, kana hundaa galgala tokkotti, fixachuun ni danda’ama. Kan itti jirru waan lubbuuti jennee kan itti amannu yoo ta’e garuu, dursa laachuufi qabnuuf dursa laannee waan bilchaataa hojjachuu nu barbaachisa. Hogganoota qabsoo amma jiran rakkoo ykn hanqina hin qaban jechuu kiyya miti. Bara baraaf haa jiraatan jechuu kiyyas miti. Hundumtu akka qaba.
Waan qabatamaa yoo kaasuun barbaachise, Mooraa Qabsoo Oromoo har’a kan hogganaa jiran eenyufaati ? dhaabbilee Siyaasa Oromoo Biyya keessaas ta’uu alaa kan dursaa jiran eenyu? dhaabbileen kun waan fedheenu adda baba’anii haa baayyatan malee, hundi isaanii, HUNDEESSITOOTA QABSOON hogganamaa jiran. Dhaaba siyaasa Oromoo kamu ilaala. umuriin yoo deemnes warra wal cinaa jiraniidha. Egaa haa geeddaraman yennaa jennu kan ABO qofamoo, kan hundaati? kanneen hunda ni kaafna yoo jennee, eenyun bakka buufna? mee komee hedduun kan irratti ka’uu ABO haa fudhannu. Dhalooti Hogganoota ABO har’aa irraa Qabsoo gaggeessuu dhaalu, eenyufaati? maqaan kaafnee dubbachuu qabna . eenyummaa namootaas xiinxaluu qabna. yoo akkas ta’e deebii hegaree keenyaaf tolu argachuu dandeenya. Nurraa haa ba’uuf waan gaafannu hin jiru. Kun waan lubbu ykn jireenya ummata M.40 ti. Warri kaleessa nu hojjachiisuu didanii, dhaloota kana waliin wal ta’uu didanii jedhanii hundeessitoota qeeqan irra jireessa har’a maalitti jiran? eessa jiran? dhaaba kana keessaa achi ba’anii maal hojjatan? qabsoo isaan dursan dhaabne jedhani maal ta’an? kana hundaa ilaalu nu barbaachisa. Ani hogganoota irra harka qabaa hin jiru. Haala irra jirru haa hubannun ejjannoo kiyya .
Kan har’a qabsootti cichanii hogganoota kana walin arsaa kafalan, abdii dhaabaa kan ta’an har’as qabsoo kana keessa jiran. Kun haqa. isaan qabsoo kana dhaalanii gaggeessuuf garuu, battalumatti itti kennamee egaa mee gaggeessaa ykn bu’ureessitoonni ammo nurraa bu’e, jedhanii kan walirraa galamu odoo hin taane, keessa ofii ilaallachaa deemuutu murteessaadhan jedha.
Mata dureen kiyya lammaffaan “ dhidhibbaan halagaa, lammata cabuudhaaf ” jedha. Kana kaasuun kiyya, Hogganoota ykn bu’ureessitoota Qabsoo Oromoo, Hogganummaa irraa kaasuuf, warri faranjii, Biyyoonni ollaa, dhaabbileen Biyya keessaa fi alaa gara garaa shiroonni isaan gaggeessan lakkaa’amee kan dhumu miti. Jarri kun hundumtuu Hogganoota kana kaasuuf malli itti gargaaraman ifa jira. Warri dhihaa dantaa isaanii hegareef jedhanii shirri qabsoo keenya irrattii gaggeessan ni jira. Biyyoonni ollaa akkasuma. shirri kun bara Hogganoota qabsoo 7 Boolla tokkotti rsahananii kaasee gaggeeffamaa kan jiruudha. Har’as qabsoo kana gama hundaan laamsheessanii warra dantaa isaanii gaggeessan bakka buusanii Ummata kana waan barbaadan keessa jiraachisuuf shirri isaan gaggeessan daangaa hin qabu. Dhiheenyuma kana dhaabbileen siyaasa Itoophiyaa tokko tokko fi Biyyoonni ollaa wal ta’anii ABO dhaaluuf sochii isaan taasisan ragaa qabatamaa kan yeroo dhihooti. Egaa isaan dantaa isaaniif jedhanii kan raawwachiisan waliin sirbaa jirra yoo ta’e, Hogganoonni ega ka’anii booda warra Oromoo ofiin jedhanii haasa’an irra keewwatanii jiraachuu barbaadu jedhee akka gawwaa kan yaadu yoo jiraate, daalleedha. ABO miti, OPDO keessattu kana hin raawwanne. Kanaaf, kan caba keenya fayyisuuf kan yaalan fakkaatanii caba lammaaffaa nu cabsanii waan barbaadan raawwachuu barbaadan waliin jirra ykn dubbanna yoo jenne, Hoggana kaasuun dantaa OROMOO kabachiisuuf kan yaadame akka hin taanedha.
EJJANNOO KIYYA :-
Hogganni mooraa qabsoo Oromoo walaba ta’e keessa jiran hundi, adeemsa qabsoo amma jiru kana gara tokkotti luucceessanii, cichoomina qaban caalaatti jabeessanii, moora qabsoo Oromoo tasgabbeessanii, kan isaan dhaalu irratti hojjatanii, qaraasisanii, galata isaanitti xumura tochanii Qabsoo kana Ummataan ga’anii dhaloota itti aanuuf yoo dabarsan dansaa ta’a jedheen amana. mooraa qabsoo Oromoo keessatti waan haaraa uumuuf yaaluun tarii waan hamaa uumuu danda’a. diinni hogganoota akka kaasnuuf gama hundaan kan lallabsiisaa jiran Oromoof yaadanii odoo hin taane, cichoomina qabsoo achumatti awwaaluuf ta’uu hubachuu nu barbaachisa. Kana jechuun kanneen isaan dhaalan cichoomina hin qaban jechuu miti. Waan hundi akka qaba.
Mooraan qabsoo Oromoo bakka hin tasgabbofnetti wanni walirraa fuudhan, wal harkaa facaasuu yoo taate malee furmaata humaatu nu hin fiddu. Halgaan har’a keezii OROMOO bitatee biyya alaa lallabaa jiru eenyu akka ta’e ifatti hubachuu nu barbaachisa. Mooraan qabsoo Oromoo akkaataa itti hogganoota isaa wal furu, kan wallaalu natti hin fakkaatu. Hundeessitoonni qabsoo fi Hogganoonni har’a jiran ofittummaan Umurii kabajamaa kanaan, waan kana fudhachuu dhabu odoo hin taane, waan jireenya isaanii itti qisaasan akka malee, ykn galfata malee, harka diinaa akka hin seenneef keessa qabachuun, angoof bololu natti hin fakkaatu. Waan umurii itti fixan miti, waan guyyaa tokko yeoo itti laanne akkam akka nama gubdu walitti hin himnu.
Mooraan qabsoo Oromoo abbaa qaba. Har’a walitti ititi dhabuu mala. Garuu boruu ni itita. Isa itite eenyutti akka dabarsu fi akkamiin akka dabarsan kan wallaalan natti hin fakkaatu. Waan hedduun yaalameera. Shira hedduus argineerra. badaas tolaas argineerra. Kan injifatee ba’ee jiru warra cichoominaan qabatee waliin jirudha. Dubbachuu malee cichoomina warra hin qabne, eessa jiran? warri silaa ni dhaalu jedhaman, kaan harka laatee, kaan kaayyoo jijjiiree, kaan manatti galee taa’eera. Warri akkasii qabsoo dhaalanii maal fidu ??????fageessinee haa yaadnu. Ajndaan mooraa qabsoo Oromoo wal dadamachiisuu fi tumsa uumanii ABO jabaa gadi dhaabuu ammallee itti fufu qaba. Kun dirqama hundeessitootaa adda durummaan fudhatu. Isa booda wal cinaa hiriirree wayyaanee falmuun isa lammaffaa ta’a. kana keessa dhaloota hogganummaa fudhatu ijaaruun, ammas Dirqama hogganoota seenaa ta’aa. Ummata waliin hoggana jireenya isaa itti gubee afuura itti galfatu taasisanii dhaloota haaraaf bakka laachuun gamnummaa ta’an jedha.
Biyyoota addunyaa gama kanaan yoo ilaalle, irra jireessa, keessattu yeroo ammaan tana, Abbootiin irree addunyaa keenyaa Ashaangullitii isaanii muudanii qabeenyaa saamuuf fiigicha taasifamu dura dhaabbachuuf, qabsoon Ummatootaa kan gaggeeffamu maalif ? Dimokiraasi dhugaa qofaaf yaanna yoo ta’e, warri Afriikaa Kibbaa Bilisa baase maaliif hogganummaa dhalootaaf hin dabarsisne? hojiin manaa Afriikaa kibbaa dhumate jechuu dandeenyaa? warri dhalootatti dabarsuu didewoo, Abbooti irree ta’u hawwu irraatii ???? wayyaaneen maaliif Angoo dhaloota itti aanutti dabarsuu sodaatti? (dhaloota lammii isaani) Ertiraan Bilisummaa ishee gonfattee waggoota 50f humnuma tokkon durfamaa jirtu, Angoo gadhiisuu didun abbaa irrummaafidhaa? moo adeemsa warra dhihaa cichoominaan fixachiisuuf ? Albashiriin kaasuuf yaaluun, waan sudaaniif yaadamuuf qofaadhaa? keessattu warri dhihaa kan dhama’an? warri dhihaa dimokiraasii isa dhugaaf kan dhaabbate yoo taate, dhiiga ilmaan OROMOO akka bishaanii kan dhangalaasu wayyaanee maaliif gargaaru? hattummaa siyaasaa addunyaa kana keessa, waan irraa fudhannee dhiichisuu barbaannu haqummaa ni qabaataa? dura miila lamaan haa dhaabbannu. Sammuun bu’ureessitootaa har’a gargar fagaate jiru, walkkaan isaa odoo walitti dhufe, qoricha arganna. Kana deeffachuuf haa hojjannu. Humna qabnu walitti fiduu haa dursinu. Eenyullee haqa keenya ilaalee, qabxii kan nu laatu hin jiru. Kan qaawwa’e ittu nu bal’isan. Kan dabe qajeelchinee, ol haa jennu. Humni, beekumsi, dandeettin hundeessitoota qabsoo keessa jiru addunyaa kanaa gadi miti. Itti fayyadama wallaalle ykn wal dhorkine yoo ta’e malee .
Yaada koo kana marii waltajjiin caalaatti osoon ibsadhee natti tola. garuu carraa isaa hin qabu. Garuu waa tokko addatti gama qabsoo keenyaan wayita yaannu, hedduu itti yaadu nu barbaachisa. Wanni beeku qabnu, “hogganni haa geeddaramu ” qofti aantummaa saba kanaa akka hun mul’ifnedha. Yaadoota asi irratti hin kaafne qabaachuus wal haa hubannu.
GALATOOMAA !
=======================================================================
*Burqaa430@gmail.com
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
lørdag 24. oktober 2015
BREAKING NEWS | Five National Liberation Struggles in Ethiopia Form Alliance, PAFD (Oromo, Benishangul, Gambela, Ogaden & Sidama) | Press-Release, Declaration and Photos from the Founding Congress
Press-Release, Declaration and photos from the Founding Congress of Peoples’ Alliance for Freedom and Democracy (PAFD), a coalition of five national liberation struggles in Ethiopia: the Benishangul People’s Liberation Movement (BPLM), the Gambela People’s Liberation Movement (GPLM), the Ogaden National Liberation Front (ONLF), the Oromo Liberation Front (OLF) and Sidama National Liberation Front (SNLF) – in Oslo on October 23, 2015
Delegates of Benishangul People’s Liberation Movement (BPLM), Gambella People’s Liberation Movement (GPLM), Ogaden National Liberation Front (ONLF), Oromo Liberation Front (OLF) and Sidama National Liberation Front (SNLF) met in Oslo, Norway from 22 October to 23 October 2015 to lay the foundation of political alliance between the peoples in Ethiopia and have formed the Peoples Alliance for Freedom and Democracy (PAFD).
The PAFD will create an opportunity for all peoples in Ethiopia to co-create a transitional political order that is based on the consent of all peoples, where the outmoded hegemonic culture of a single group dominating the rest is dismantled and a new just political order is established, where the respect of the right to self-determination is genuinely granted to all.
PAFD will conduct diplomatic, advocacy, information and other campaigns to change the current undemocratic political culture and oppressive system in Ethiopia.
PAFD will have a Governing Council (GC) composed of representatives of the political leadership of the founding organisations and members representing the civil societies of the respective communities.
The Governing Council will elect an Executive Committee (EC), a chairperson and two vice-chairpersons that rotate yearly among the organization members. The Executive Committee will be the standing committee and will have the bureaus of diplomacy, organization, finance, information and others.
PAFD call upon all peoples in Ethiopia to join the alliance and support it in order to end the suffering and dehumanization of all peoples in Ethiopia by the current government. PAFD call upon the regional and international communities, to play a positive role in diffusing this looming danger by supporting the peoples in Ethiopia rather than the illegitimate government before it is too late.
Finally, PAFD call upon the current government in Ethiopia to refrain from all acts of violence, respect human rights, obey the rule of law, and commit to peaceful and democratic resolution of political conflicts.
torsdag 1. oktober 2015
Mormiin Murtii Master Plan Finfinnee Irreecha Irratti
Mormiin Murtii Master Plan Finfinnee Irreecha Hora Arsadii Irratti Ni Ka’a Sababaa Jedhuun Mootummaan Wayyaanee Irreecha 2015 Bacancarsuuf Shiroota Gurguddaa Wixinachuu Isaa Qeerroon Saaxile.
(Qeerroo) — Mormiin Murtii Master Plan Finfinnee Irreecha Hora Arsadii Irratti Ni Ka’a Sababaa Jedhuun Mootummaan Wayyaanee Irreecha 2015 Bacancarsuuf Shiroota Gurguddaa Wixinachuu Isaa Qeerroon Saaxile.
Shiroota mootummaan Wayyaanee EPRDF Ayyaana Irreechaa Bara 2015 Hora Arsadii Bishooftuutti Kabajamuuf jiru bacancarsuuf wixinatee itti jirtu keessaa akka armaa gadii ta’a.
- Uummataa Oromoo Aadaa, Duudhaa ,amantaa, fi eenyummaa isaa kabajachuu fi Addunyaatti beeksifachuuf hedduminaan socho’aa jiruu irraa naasuu guddaa keessa seenuun heddummina uummataa sirna kana hirmaatanii xiqqeessuuf sadarkaa Godinaa, Aanaa, fi magaalotaatti baayinni namoota sirna kana irratti argamuu karaa Waajjira aadaa fi Turizimii OPDO’n hundeessiteen waraqaan kennamee fi konkolaataan
ramadameefii sadarkaa Aanaa fi Magaalotaatti namoota 120 hin caalleef akka eeyyamni hirmannaa sirna kanaa kennamuuf shirri ukkaamsaa Uummata keenyaa irratti dalagamaa jiraachuun beekamee, Namoota Waajjirrii Aadaa fi Turizimii OPDO’ Wayyaanee galmeessanii ergan malee Uummatni Oromoo guddaan akka hin hirmaanneef akka dhorkamuuf shirrii ulfaataan akka Uummatni Oromoo Waaqaa isa Uumme illee hin kadhannee fi hin galateeffanneef ukkaamsaan ulfaataan uummata keenya irra kaa’ame jiraachuun saaxilame!!
- Maqaa sakkatta’insa jedhuun Kellaawwaan Oromiyaa cufaa fi Kellaawwaan xixxiqoo haaraa uumuun humna Waraanaa fi Loltuu Raayyaa Waraanaa fi Poolisii maqaaf Kora Bittinneessaa Oromiyaa jedhamu kellaawwaan kana irra qubsiisuun Uummata Oromoo nagaan uffata aadaan Faayaamee gara Irreechaatti Sochoo’uu danquun akka hin hirmanneef, kaan qabanii daandii irra tursiisuu, kaan hidhuu fi kaan immoo ittisuun deebisuuf kan boba’ee ta’uu maddeen saaxilan. Shirrii uukkamsaa fi mirga namummaa/Mirga uumamaa Oromoon qabuu fi mirga Dimookiraasii Oromoon qabu ukkaamsuu kunis haala armaan gadiin sakkaatta’insa irraa eegaluun kan hojii irraa olchuuf Wayyaaneen fiigaa jirtuu ta’uu madden gabaasan.
- Uummata Oromoo Godina Lixa Oromiyaa Wallaggaa Lixaa,Wallaggaa Bahaa, Horroo Guduruu Wallaggaa fi Aanaa Midaa Qanyii
irraa gara Irreechaatti socho’an AANAA CALLIYAA MAGAALAA GEEDOO irratti sakkatta’insaa, hidhaa fi qabanii deebisuuf kan jiran ta’uun
saaxilame.
- MAGAALAA AMBOO bakka Awwaaroo jedhamutti Kellaa Haarawaa dhaabuun uummata ukkamsuu, hidhuu fi Irreecha irraa hambisuuf kan
karoorfatan ta’uun saaxilame.
- MAGAALAA HOLOOTAA irratti sakkatta’insaa ulfaataa, uummata ukkaamsuu fi Ayyaanaa irreechaa irratti akka hin argamneef Kellaa
3ffaa Dhihaa Oromiyaa irratti shira guddaaf qopheessan ta’uun Saaxilamee jira.
- Godina Kibbaa Lixaa Oromiyaa bakkeewwaan Sakkaattaa’insii shirrii kellaawwaan diinaan xaxamaa jiran keessaa kanneen Saaxilaman keessa:
– Magaalaa walisoo
-Magaalaa Tafkiii
-Magaalaa Sabbataa kanneen jedhaman irratti sakkatta’insaa guddaa gochuun Uummata ukkamsuu, hidhuu fi Qabanii deebisuun Sirna kabaja
ayyaana irreechaa irraa hanqisuuf karoorfachuun saaxilamee jira
- Godina Salaalee Irraa uummata Oromoo Ayyaana Irreechaaf bobba’u danquuf Magaalaa Sulultaa irratti kellaa haarawaa banuun Uummata
Oromoo gara sirna Irreechaatti Aadeemuu danquuf,Ukkamsuu fi hidhuuf karoorfachuun saaxilame jira.
- Kaaba Oromiyaa Magaalaa Shanoo fi Sandaafaa irraa kanneen gara Sirna Irreechaatti socho’an Laga Xaafoo Laga Daadhii irratti
sakkatta’insa ulfaataa gochuun Uukkamsaa,hidhaa fi uummataa Qabanii deebisuuf qophii gochuun saaxilame!!
- Magaalaa FinFinnee fi Magaaloota Naannawaa Finfinnee irraa kanneen socho’an immoo Kellaawwaan haarawaa MAGAALAA GALAAN fi DUUKAM irratti Sakkatta’insa gudaa gochuun sirna Ayyaana irreechaa irraa Uummata gooluuf qophii ta’uun saaxilamera!!
- Uummata Oromoo Bahaa Oromiyaa irraa gara aayyaana irreechatti Socho’an MAGAALAA ZIWAAY fi MAGAALAA ADAAMAA irratti sakkatta’insa guddaa gochuun Uummata gara Irreechaatti Socho’uu ukkaamsuu, hidhuu fi Burjaajeessuun gara qe’ee isaatti deebisuuf shira ulfaataa uummata keenya irraatti dalagamaa jiruu ta’uu madden Qeerroo bilisummaa Oromoo Saaxilan.Qeerroon Bilisummaa Oromoo Shira ulfaataa Uummatni Oromoo waaqa isaa Uumee kadhatee AADAA,DUUDHAA, SEENAA , AFAA, EENYUMMAA fi Oromummaa isaa illee akka hin jabeeffanneef DUULA DIINUMMAA FI SHIRA SANYUMMAAN QOPHAA’AA JIRU IRRA AANUUF GAMTAAN WALQABATEE Gara Irreecha Hora Arsadee bara kanatti akka socho’uu fi Shira Diina dura gamtaan akka dhaabbatnu jechuun Uummata Oromoo hundaaf Dhaamsa dabarsee jira!!
Abonner på: Innlegg (Atom)


text:
Mee milishoonni Godina Guji Aana Gooro Doolati waan isaan mudate dubbusaa. Akkuma dhagaha turtaniti motuman wayaane ji'ootan 7n dabre milishaan ykn hidhataan gandaa bara kanara egalee ufani uniformi waraana hodhamufi qaba jechun gandi hundi qarshi ufani kun itiin hodhamu kuma afurtama-afurtama baasu qaban jedhe sababa kanan umatara malaqa saama ture.
Ega torbe kana Amajjii 6/2015 irraa egalee filano kanaf if qophesuf godinaaf Aanale hunda Ganda hundara Milishan ykn hidhata gandara nama digdama-digdama guuranii Anarati Leenji ykn siminaar torbaan tokkof haga guyyaa Amajjii 13/2015 Kibxata dhengadati lenjisaa turan.
Akuma bekamuti kanan dura yerroo akana leenjiin kenamu hanga xumuramuti Nyaata fi dhugaatif bakki bultii akasuma Oolchan ykn "abalin" nama tokkof guyyaan qarshii 70 kenafi turan. Yerroo kana garuu guyyaa leenjii kanaf waman baajatni qarshii kuma dhiba lama (200,000 birr) kan baruumsa kanaf isanif ramadame umani malaqa ufani milishaa kabaasa jedhame wan hinkafalinif baajatni leenjii kanaf dhihaate kana ufani milishaa akka itiin hodhamu guyyaa lenjii xumurtan fudhatani ufatanif isa gore jira jedhun kanaf namni hundi if danda'ee jechun bishan dhugati ado hinkeninif guyyaa leenjin kun xumurame immo kibxata dabre ufani wan hin qophahinif garu Eebaaf Horii qale laaqana isnii qophesine nyaatani galtan jenan lolani hanga yom soban nuti fayadamtn jechun wal dhabif waliti bu'iinsi uumame.
Kan ufanii hin qophahin malaqa malgotan jenan wal dhabi lola Gosa kan Booranafi Gujii jiduti bara kana bu'e irrati bahe dhumate jechun deebii kenan. Kana bodee umani lole laaqana qophes nyachuu didun kan qabu bilbilaafi ufata ifira baasani gurguratun gara mana ifiti milan galai jira.
Milisha Ganda 21 kan Aana Goro doola jedhamu jala jiran nama 460 jechu kanaf dhima kana afaan kamiinu miidiyaa jiru hundan akka dabarsitan jedhani iyaa jiran. Hanga bilbilatis kan nugaafatef ni ibsina akka nuufacaasaa jedhni iyaa jiran. Kanaaf oddu kana qaama barbaachisu waliin gayaa.
"Yaa milishaa mootummaa kana ganaati WBO ti makamaa" dhaamsa keenya.


text:
Ilma dhabuu kiyyaaf nan hiikte!
Yeroo mara gaafa wal barre sana fi akkaata wal barre yaada. Namnii jireenya koo gara fuuldura akasittan jiraadha yookan haala akkasiitin jiraadha jedhee hin murteessu. Aniis siwaliin wal fuune jiraanna jedhee abjuu baddee yaade hin beeku. Garuu hin ta’ee!!
Mohamed, dhiphinaa fi yaada keessa koo akkaata sittii himu hin qabu. Garuu walumaagalatti keessii kiyya baayyee ciinqamaa akka jiruu fi waanan godhuu wallaala akkan jiru sittii himuun barbaada. Akka tasaa ta’ee sababa hojiitin naanno maatin kee jiranittii jijjiramne yeroo deemnu, aniif atii carraa wal barruu arganne. Maatin kee najaalatani erga aniif atii wal barre boodde. Haala keenya arganii akka nutii wal fuune jaalalaan waliin jiraannuf hulaa nuubanan. Nutiis wal jaalanne bor bultii waliin ijaaranna jennee waan yaannef. Akkaata fedhii isaaniitin wal kaadhimanne. Atiis hojii qabattee aniis hojii qabadhe jaalalan waliin jiraachu eegalle.
Himmm Maal godha.
Harr’a kaleessa ta’uu hin danda’u. Mohammed aniif atii haala akkasiitin gargar baana jedhee tasuma yaade hin beeku. Maatiin kee wal fuudhu keenyatti gammadaniis aniif atii erga wal fuune boodde garuu, mucaa godhachuu akka hin dandeenye gaafa argan, baayyee gaddanii ilaalchi isaan anaaf qabaniis jijjiirame. Boodde boodde maalif ishii hin hiikttuu akka sin jechaa turan namarra dhaga’e.
Himm. Mohammed, anillee akka ilmaan horannee gammachuuf jaalalaan waliin jiraannu fedhii guddaan qaba. Garuu maal godhuu? Akka fedha kooti naaf ta’uu didee. Anii nama uume garaa koo keessa kaa’u hin danda’u. Rabbii tokkichatu kana hojjachu beeka waan ta’eefi. An jaaladhee mitii. Jaalalaf kabajaa guddaa siif qaba. Sirra adda ba’ee jiraachus hin barbaadu.
Garuu maal godhuu? Sababa maatii keetin atiis ilaalcha naaf qabdu nattii jijjiiramee boodde boodde narra fagaachu eegalte. Sirrumasaa immo dubartii biraa akka siif gaafacha jiran dhaga’e. Mohammed, homa jechuu mitii tarii anaanis bor rabbiin nayaadata ta’a. Waan humna kooti ol ta’ee kana garuu homa gochuu hin danda’uu. Otoon sijaaladhu otoon siwaliin jiraachu fedha qabu, sababa maatii keeti fi ilmo dhabuu kootin sirra adda bahuun dirqameera. Daandii siif haa milkaa’u. Jireenya gaari yeroo mara siif hawwa. Anaafis rabbii jira.
Fayyaa tahii. Haadha manaa kee muummina dha. Abba manaa koo Mohammed Baale Gaasara kan argamuufi.
Osoo Mohammed taate maal gootu? Mee gaaffi fi gorsa keessan gama #comment dhan barreessa.
——————————
Galatooma
Xalayaa kana Mohammed dhan dhaqabsiisuf #Share akka cuqaasttan kabajaan isiin gaafanna!
Galatooma hanga Xalayaa Jaalala kan biraa isiniin walittii deebinuu. Nufaana tura!
Xalayaa keessan nuuf erguus hin dagatina!


text:
MOLUU (BALDING) OFIRRAA ITTISUU DANDEENYA!
Wantootni dargaggoota sodaachisu keessa inni tokko mataa moluu qabaachu dha. Keessattuu dargaggootni utuu umriinsaani ol hin guddatiin kan rifeensi mataan sutee molaa’u. Rakkoo rifeensa mataa namarra sutu kana akkaata ittii gaababsinee ittisnuutu jira. Mallattoolee asii gadii kana yeroorra hanga yerootti yoo fayyadamne rifeensa mataa keessan carraa moluu ta’u hin hir’isaa.
1. Yoo mataa dhiqannu shaampoo sirrii ta’etti fayyadamuu qabna. Kunis kan antifungal ketoconazole jedhamu of keessaa qabu yoo ta’e filatamaadha.
2. Mataa jiidhaa tasuma hin filatiinaa. Haga danda’ametti yoo mataa dhiqannu ammoo kafanaan haxoofnee gogsuu irra qilleensan yoo goge filatama.
3. Nyaata sirrii nyaachuu. Nyaatota cooma hedduu of keessaa qaban nyaachuu dhiisuu. Nyaatni sukkaara hedduu of keessaa qabus haga ta’e hir’isuun barbaachisaadha. Bakka isa kanaa nyaata pirootinii garii of keessaa qaban nyaachuu qabna.
4. Aduu cimaa keessa warri oolan yookaan yeroo dheeraaf deeman mataa isaanii “kuffiyyaan” haguuganii yoo deeman gaarii ta’a.
5. Zaayita hanqaaquu *kan keessa ishiitii dhangalaatu san* halka halkan rifeensatti dibachuun ganama ganama irraa dhiqachuu qabna. Yoo ganama dhiqannu shaampoodhaan altakkaa qofa dhiqanna al lama shaampoo itt godhachuu hin qabnu.
6. Cuunfaa qullubbii diimaa, qullubnii adii, zinjibila keessaa tokko ( walitti makuu hin qabnu) halkan rifeensa keenyatti dibannee bulchinee ganama ofirraa dhiqachuu.
7. Shayii magariisa (green tea) yoo argame bishaan waliin danfisnee rifeensa keenyatti naqannee sa’aa tokoo booda ofirraa dhiquun rifeensi akka guddatu gargaara.
8. Sammuun dhiphachuu ( stress ) irraa haga dadeenyetti of eeguu qabna.
9. Yoo kun hundi fiixaan ba’uu dide moluunis nu jibisiise qorichoota mana yaalaa kennaman illee fudhachuu dandeenya.
Fayyaan Faaya
Dr. Gurmeessaa
Gaaffilee keessan gama Facebook Dr. Gurmeessaa ykn marsariitii isaanii irraan qunnamuu dandeessu!


text:
Wednesday, January 20, 2010
Hundeeffama Waldaa Hawaasa Oromo Siydinii-Australia
(Oduu 21 Amajjii 2010 Sydeny-Australia)Oromonni biyya Awustiraaliyaa kan magaalaa Siyidnii keessa jiraatan waldaa hawaasa Oromoo hundeeffataniin qaama seerumaa mirkaneeffachuun isaanii gabaafame.
Waldaa hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa maqaa jedhuun waajjira dhimma gurmaahinaa mootummaa Awusitraaliyaa irraa ragaa beekamtii kan argate waldaan kun miseenoota 50 akka horates beekameera.
Sirna labsii hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitraaliyaa kan magaalaa Siydinii sababeeffachuun sagantaa guyyaa Dilbataa Amajjii 17 bara 2009 iddoo bashannanaa Olompik keessatti qophaaherratti, maatiin miseensoota waldichaafii keessummoonni argamuun gammachuu isaanii mul’isaniiru.
Sirna kanarratti akka ibsametti, waldaan kun walitti dhufeenya hawaasa Oromo cimsuu, aadaafi afaan oromoo dagaagsuu, rakkoolee hawaasa Oromo furuudhaaf yaalii godhamu keessatti hirmaachuun kaayyoo isaati.
Waldaan kun koree bulchiinsaa dabalatee gurmuulee dhimma afaan Oromoofi Ispoortii qindeessan haamateera.
Hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitiraaliyaa kan magaalaa Siydinii kana dhugoomsuuf Waldaan hawaasa Oromoo Viiktooriyaafi namoota matayyaan carraaqaa turanis wayituma kana galateeffatamaniiru.
Guyyaa eebba waldichaa sababeeffachuunis miseensoota gidduutti waldorgommiin kubbaa miilaa taphatameera.
Kanaan durattillee, waldaaleen hawaasa Oromoo kutaalee biyya Awustiraaliyaa Viktooriyaa, Adileed fii Parzi keessatti hundeeffamuun socho’aa akka jiran beekamaadha.
Waldaa hawaasa Oromoo Awustiraaliyaa maqaa jedhuun waajjira dhimma gurmaahinaa mootummaa Awusitraaliyaa irraa ragaa beekamtii kan argate waldaan kun miseenoota 50 akka horates beekameera.
Sirna labsii hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitraaliyaa kan magaalaa Siydinii sababeeffachuun sagantaa guyyaa Dilbataa Amajjii 17 bara 2009 iddoo bashannanaa Olompik keessatti qophaaherratti, maatiin miseensoota waldichaafii keessummoonni argamuun gammachuu isaanii mul’isaniiru.
Sirna kanarratti akka ibsametti, waldaan kun walitti dhufeenya hawaasa Oromo cimsuu, aadaafi afaan oromoo dagaagsuu, rakkoolee hawaasa Oromo furuudhaaf yaalii godhamu keessatti hirmaachuun kaayyoo isaati.
Waldaan kun koree bulchiinsaa dabalatee gurmuulee dhimma afaan Oromoofi Ispoortii qindeessan haamateera.
Hundeeffama waldaa hawaasa Oromo Awusitiraaliyaa kan magaalaa Siydinii kana dhugoomsuuf Waldaan hawaasa Oromoo Viiktooriyaafi namoota matayyaan carraaqaa turanis wayituma kana galateeffatamaniiru.
Guyyaa eebba waldichaa sababeeffachuunis miseensoota gidduutti waldorgommiin kubbaa miilaa taphatameera.
Kanaan durattillee, waldaaleen hawaasa Oromoo kutaalee biyya Awustiraaliyaa Viktooriyaa, Adileed fii Parzi keessatti hundeeffamuun socho’aa akka jiran beekamaadha.
Posted by Oromo Community Association SA at 8:45 AM
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
7 responses
-
Karaa biraa moo yeeroo adda addaan miseensumma guute garuu odeeffannoon karaa qeerroo darbaa jiru na gaha hin jiru.
Galatooma
-
Mee email kee nuu dhaami itti si daballa
-
-
Diinnii Irree Keenyaan ni Kufa!! Falmii Qabsoo qofa itti fuufa!!
-
Odeeffannoo laachuuf Qunnamtiif yeeroo isin barbaanuu emali keesaan akkamitti argadha laata?
-
Nagaan haa dursu.
Email keenya qeerroo2011@gmail.com irratti nuu dhaami.
Ulfaadhu.
Qeerroo Bilisummaa
-
-
namabadaa
JUNE 12, 2015
SEENANAMABADAA
1 COMMENT
EDIT
IMG_12062015_20572410441251_842007812555487_7591048960791209649_n
Aliyi Sabit walisaa oromo kan ilman oromo dinaf qubaa itti latee harkka diina gachaa turee amalee galchaa jiru
kan sodaa nuqabsisaf namni tokkolleen itti hin dubane .
Top of Form 1
Bottom of Form 1
Sabboonaa fakkaachuudhaan ilmaan oromoo galaafachaa jira.keessumatti wallistoota oromoo 14. august 2011 k.l. 14:22
Sabboonaa fakkaachudhaan ilmaan oromoo bakka isaan jiranitti hordofuudhan basaasaa kan jiru wallisaa Aliyyii Saabit yeroo dheeraaf otuu irratti hin beekamne wallistoota oromoo galaafachiisaa kan tureefii yeroo ammaa kanas haaluma sana irratti kan argamu ta’uu isaa maddeen qulqulluu sabboontota oromoo biraa bahan addeessanii jiru.Aliyyii Saabit abbaan isaas waggoota dheeraaf sirna basaasummaa irra turuudhaan gorsaa fii of eeggannoon adda addaa erga kennamaafii turee booda hojii isaa irraa of duuba deebi’uu didee jabeessee hojii isaa kan basaasummaa waan itti fufeef booddee irratti qabsaayota haqaatin erga ajjeefamee booddee ilmi isaa Aliyyiin galmee abbaa isaa lafaa kaasudhaan abbaa isaa bakka bu’uudhan hojii abbaan isaa hojjachaa ture sana irratti bobba’ee ilmaan oromoo keessumatti wallistoota qabsiisuu fii biyyaa akka bahan gochuu irratti yeroo ammaa kana gadi fageenyan hojjachaa jiraachuu isaa maddi qulqulluun kun addeessee jira. Kana maless nama aliyyii saabit jedhamuu kun guuyyaa walisaan kabajaman USMAYYO MUSA adunyaa irraa boqqote aliyyi fi walistooni bira qophii qaban turee magalaa finfinee keessati walistooni isaa wajin jiraa abboo nuti qophiin araa tun usmayyo nuf hin caaltuu jedhanii nuti refaka usmayyo dhabana jedhani biraa deman aliyyi saabit ammo isan jalaa hafee qophii saan godhee fixee guuyyaa usmayyon du,e guuyyaa lama ta,e akka nama aruzaa dhufeeti suufa ufaate karabatta hidhatee mazara kayyate akka waan du,uti usmayyo kun isaaf sargii ykn aruuza tateefiti dhufuun isaa bekkamadha miti ree.
Sana malees harmeen Aliyyii saabit maqaan ishee nuriya OPD Jedhamatii. hojii mootummaa keessa hojjachaa kan turtee fii yeroo ammaa kanas hojjachaa kan jirtu keellaa bakka itti waan adda addaa itti sakattan irra hojjachaa erga turtee boodan abbaan mana ishee erga ajjeefamee booddee du’a abbaa mana ishee sana ilmaan oromoo irratti haaloo bahuuf hojii basaasummaa akka jalqabdees maddi kun itti dabalee addeessee jira.Aliyyii saabit yeroo ammaa kana finfinnee keessa kan jiraatu yommuu ta’u wallistoota oromoo warra finfinnee keessa jiraattan kanan amma as irratti maqaa isaanii kaasuu hin berbaadne hunda qabsiisuf tattaaffii inni gochaa turee milkaawuu baatullee wallisaa abdii ibiraahim akka qabamu erga godhee booda abdii ibraahim garuu duraan dursee odeeffannoo kana waanta dhagaheef biyya gadi dhiisee gara biyya somaaliilanditti erga baqatee booda yeroo ammaa kana biyya keenyaa akka jiraachaa jirus hubachuun danda’amee jira.IMG_12062015_205724
Haaluma wal fakkaatun wallisaa kadir martuu ertiraa warra jiran adda bilisummaa oromoo wajjin hariiroo qaba jedhee erga yakkee booda kadir martuun odeeffannoo kana of dura waan hubatee jiruuf biyya gadi dhiisuf tattaaffii godheen milkaawuu dadhabee daangaa suudan irratti qabamee erga hidhaa turee booda mana hidhaa keessaa murtiif otuu gara mana murtitti miilan poolisiin tarree galchitee oofaa jirtuu nama lama ta’anii poolisii jalaa miliquudhan lubbuu isaa of baraarsee yeroo ammaa kana wallisaa kadir martuu biyya suudan keessatti akka argamus hubatamee jira.wallisaa maqaan isaa ffula duraaf asiratti barreeffamuuf taa’u kan sirba shimala koo wayya michuun nama ganti jedhee wallise tokko aliyyii saabidiin yakkamee erga qabamee booda hidhaan waggaa 13 akka itti murtaawee jirus maddeen kun itti dabalanii addeessanii jiru.
Yeroodhuma dhiyoo kana keessa akka lakkoofsa oromootti baatii 7ffaa adooleessa keessa keessummaa tokko kan biyya norway irraa gara biyya ethiopian deeme nama maqaan isaa ammaaf as irratti tuquu hin barbaadne waan ta’eef yaada dabalataa argachuu yoo barbaaddan karaa E-mail keenyaa nuuf barreessuu dandeessu jedhamu qabsiisuf tattaaffin inni gochaa ture otuu hin milkaawin hafuun isaas dhagahamee jira.akka carraa ta’ee bilbilaan badru kan jedhamu sana erga inni gara biyya norwatti deebi’ee booddee dubbifnee argannee jirra.innis haala isaa fii hiriyyoota isaa irra gahee fii haala hamaa Aliyyii saabit hojjachaa jiru odeeffannoo gahaa nuuf kennee jira.kana malees hojiin Aliyyii saabit kana qofa otuu hin ta’un fuula duraaf odeeffannoo adda addaa eeggachaa waan jirruuf hordoftootni keenya waa’ee dhimma kanaa irratti yeroo hunda akka nu hordofan gaafanna. Walisaan aliyyii saabit kun yeero dheraaf biyya kessati goochotaa sukanesaa akan kana hojjacha turee walitoota inni faradee ykn basasudhan harkaa mootummaa wayyane galachee hidhafii midha addan addaa irraan gaha ture walistoota 10 oll ni tahuu maqaa walistoota oromo kan inni akkan godhaa ture keessaa namota murtawan maqaa isanii arkane bilbilee dubifnee jiraa gochooni kun hundii akka dhugaa te.e nuti himman kana maleese aliyyii saabit kun ossumaa hojii dinaa kana gagesaa jiruu initala takka tan fattiyya jedhamattu tan hojiidhaaf mana shisha finfine keessaa qabduu takka wajin wal jalatanii turan fattiyyan tun nitii nama wan xurteef jechaa abbaan mana isii yoo nu arkee seeran xarkaafii nuratii fudhatta jedhani wal fuudhaatanii bira karaa biyyaa olla keenyaa imaalani turan imaala fixatani kenya ykn maagalaa narobii seenana turan kana boodaa aliyyii saabit kan akumaa walisaa oromoti simatameeture haa tahu maale namonii hojii isaa bekkan kan nyaachuu fedhanilen jiruu irraa wal dhorkatumaa jirachaa turee kana bodaa jarmayya walistoota oromo kan magaala kenyatii makamee turee jaramaaya kan keessati aliyyii saabit kun yeroo dheraaf ABO balalefaacha ture yeroo 4 qeeqaame dininii kenamef ture inni hojii isaa kan biyyatti hojachaa turee hin dhifinee itumaafufee ture Mee badii inni balesse keessa sa.adi 3 biraa haa kunu mee kan 4 haa laluu kan afraafa kan akka armaan gadditti haa laluu mee
Walistoota jiraa keessaa walisaa shafisii aqilii kan kan jedhamutti qophiin wahe aruuzaa obboolessa kenyaa murad ilalachisee shafisoo dubisani turan obboo muradifi haatii mana isaa aruzutitin shafisii tole nuti jarmayya qaban ni hojjaana jedhenii debisefture
Yeroo kan shafisi jarmayatii dhufee itti hummu egalee yeroo in himme fixuu aliyyi saabit kun akan jedheni turee shafisin abboo jarii bar anii egaa nati himman ji,a 2 gehe jira jedhen jarii ammo itti hin him,ne shafisi tole jedheni jaratii bilbilee gaafate ture jarii nuti siiqofatii himmne male nama biratii hin himmne jedhani debisanif tura aliyyi malif akkasa jetaa jedheni gaafte aliyyisi akkas jedhee debisef anii waan siraan dhufu hin daalaguu jedheni debisef tole jedhe bira demme jarmayya wajiin meshaa muzziqaa qophesuu egalan yeroo isaan orgaan kiresani namticha dhahuu ykn kan xaphatu nama faxan jedhamu fidaani walee aruzaa hojachisuu egalan hojacha bulani ganama aliyyin bilbilee faxan yamee akka inni meshaa muziqaa jalaa fudhe fidhuu godhe ture sabaani isaa immo aliyyini ossumaa walistoota oromo kan wajin jiruu asa ta,e biyyatii hariroo qaba habashota fi moottumma wayyane waajiin IMG-20150405-WA0002hidhataa akka qabuu gaadii faagenya hubatame jiraa
Akkuma bekamuu moottumman wayyaane kun yerro biyyotaa olaa isatii waan shakee abuuru yeroo fedhe ayyanna sababa godhatetii waa qoophessa. Biyyotta alaa isaa kan keessaa kan inni biyyee irratii xiyyefaate keniya fi biyyotaa arbati kaaf aliyyi saabit kun guuyyuma aruzza murad kan moottumman ethiopia qoophii qoophesse ture maagalaa narobi keessatti.aliyyi sababani inni meshaa saan itti milikisisu dandee inni akuma photo kan agartaan habashota ayyanna sababa godhatee biyyara dhufee kan wajiin hojachuf jechaa akkan ture garuu haa tahu male guyyaa in barii kara bakka qophii habashota demuf demmu dura taana badichaa walisaa abdii ibrahim itti dhaqee abboo aliyyi saabit bakka boruu deemuf demmatu tan hin demmin jedheeni ture aliyyi saabit kun akkan jedhenii debisef ani oromo kiraa mana nara hin kafaltuu demmetin dalgaadha jedheni debisef abdiisi aboo akkan hin jedhii Jedhiin garuu aliyyi aruzza ilmaa oromo tokkora habashoota biyya dhufan kanatu siif caala jedhe eee naf caala jedhen abdiisi aboo yoo bodaa komiin katee ani itti hin gaafatamu jedhenii makamasa tokko itti makamakee bira demme yoo akawii oromora cooma habashatitu anaf caala jetee demee jedhen aliyyin kun akuma jedhe goodhe meshaa badiin aruzza hojachuf irrati shakala turtee saan fudhate achii olle yeroo kan bichii mesha kan sabanii isaa sabaa bira tehe namichaa meshaa isaa aliyyi wajiin fudhani demma kan irrati bilbilee meshaa kiyya fidii kotu jedhe yoo fiduu bate ati ana bira hin hojatuu jedhe yeroo kan meshaa sanimiti kan bira aliyyi kiresee itti iti kene fidee dhufe kan silaa irrati shakalam ture dhorke yeroo inni fidee dhufuu sa,ati 7 tehe jiraa amma akuma dandetitin badiichii aruzza kan gaagesee ture badichii kun guyyaa itti anu gaalaniti aliyyi yammani kommi irrati kasan aboo malif wan akka kan hojataa jedhani gaanale nii hojadha maltuu isin geehe jedhe aliyyi bar hawasani oromo gaafii nuti kassa jiraa jedhen badichii aliyyi mal jedhee isiniti kasan hoo jedhe aliyyi akkan nun jedhaa jiran walisaan oromo kun malif demme habashota wajiin alaba ethiopia jalaa dhabatee siirbaa hoo nuti durisii habashoni maqan nu bitaan arra hoo malaqan walisaa bitani nu jedhaa jira jenan badichi aliyyi akkan jedhee debise hawasani oromoo asira haa ta,ani jedhe harkaa badicha guttu jalaa qabe dhimma isanii jedhe hordooftotaa kenya hin xumurane itti fuufa……….. KAAR EMAIL TIN YOO NU QUNAMUU FETAN email kan seenanamabadaa@gmail.com
-
qeerron ija sabaati.


text:
FAAYIDAA AFOOLA OROMOO – BEEKAN GULUMMAATIIN
FAAYIDAA AFOOLA OROMOO – BEEKAN GULUMMAATIIN Afoola Beekan Gulummaa Irranaa – Hayyuu Oromoo Faayidaalee afoola saba tokkoo gabaabsuudhaan ibsuun salphaa hinta’u. Akkuma gosooti afoolaa hedduun jiranu faayidaaleen isaaniis hedduudha. Kana jechuunis tokkoon tokkoon gosa afoolaa faayidaalee ofii qabu jechuudha. Kanaafuu faayidaalee afoolaa kanneen jedhaman kunneen kanneen afoola maraaf ta’u qofaadha. Kana jechuunis waa’ee afoolaa yaadolee bu’uura ta’an gabbisuuf nigargaara jechuudha malee gosoonni afoolaa adda addadha. Fakkeenyaaf, mammaaksi,hibboon, geerarsi, sirbi aadaa, taphni ijoollee, kkf faayidaalee mataa isaanii kan qabanu ta’uu dagachuudhaan miti. Akkuma mammaaksi namootaaf beekumsa/barnoota dabarsuudhaaf fayyadu geerarsis barnoota dhaggeeffattootaaf dabarsu niqaba. Kun ammoo faayidaa tokkoof oolan jechuudha. Qabxii kana ka’umsa godhachuudhaan faayidaaleen afoolaa dimshaashumatti malfaa ta’uu danda’u gara jedhutti taruu nidandeenya. ...Read More


text:
Onkoloolessa 31 bara 2015,Sambata duraa darbee, Oromootni Finfinnee sirna howwaan galma Walga’ii Finfinnee jedhamu Caffee Tumaati argamuti walga’aniiru. Sababiin guddaan walitti nu qabee ammoo Gumaata eebba kilippii fi wallee haaraa Saliha Sami mata duree “Ni Dandeenya” jedhuun akkasumaas Qophii haadha Siqqee fi Sirna Ateetee Dubartootaa Artiistoota Oromootiin dawwachuuf ture. Anaafi Oromoota hedduuf garuu Oromoo fi Oromummaa dagaage arguun kayyoo keenya jalqabaati jedheen amana dhiyeenya kana Oromoon waliif owwachuu jalqabuun isaa bakka walgeetti Oromoon jira jedhame hundumaati namni fedhiidhaan hirmaachaa jira waan hedduu nama gammachiisuufi onnee nama keessatti horuudha. Guyyaa kanaas taateewwan ajaa’ibsiisoon adda addaa rawaatamanii jiru isaaniis yeroo hundumaa waltajjii hedduu irratti artiistoota dhiiraa qofaa argina turree guyyaa kana garuu artiistoota dubartoota qofaan tajaajila bashananaa guutuu argatanii galuun bayyee nama gammachiisa.
Inni lammaffaa Oromoota Rayyaa takkaa ija keenyaan arginee hin beekne kudhanii ol Artiisti Saalihaan kiloomeetirii hedduu qaxaamuranii akka dhufaan taasisuudhan qaama sagantaa kana akka ta’an gochuunis waan dinqiidha. Sagantaa kana irratti haasawaa durbartiin Rayyaa tokko dubbattee ana ajaa’ibe akkana jette “Ijjollee biyya keenyaa akkam ooltaan nuyii eegaa Oromoon hin jira jechuu gurraan dhaga’aa turre malee Obboleeyyan keenya jiraachuu ija keenyaan hin arginee, amma eegaa isiin jallannee jira obboleeyyan keenya wajjin waliitti makamuu fi sirba Oromoos akkanatti dhaga’uun, ani amma waggaa 45 ergaan dhaladhee Oromoo gurran dhaga’a malee takkaa argee hin beeku,” hedduu ana ajaa’ibe ummata sanyii, qomoo fi dhiiga tokko, biyya tokko keessa jiraachaa waggaa 45 oliif jiraachuu ummata kana ijaan argee hin beekne dinqiidha hundumti keenya of haa gaafannumee?
Sadaffaan sirni kabaajaa fi badhaasa durbartoota Oromoo gama hundaan shoora oolanaa taphataniis taasifamee waan ajaa’ibaati.
Durbartoota fakkeenyummaa cimaa taasisaan keessaa badhaasa fi kabajaa kan argataan keessaa isheen jalqabaa Artiistii Saalihaa Saamiidha kan ishee badhaasee koree dhimma kanaaf dhabbate yoo ta’uu waancaa urjii shan ofirraa qabu argattee jirti. Kana malees durbartootni kannen akka
- Adde Makiyaa Ammayyuu dubartii Oromoo dinagdeen fakkeenyuummaa qabdu
- Haadha Warraa Artiisti Doktoor Alii Birraa Aaddee Lillii fi
- Haadha Warraa Artiisti Zaarihun Wadajoo Addee Olaantuu
- Artiistoota Oromoo kabajamoo kana kununsanii guyyaa har’aan ga’uu isaaniitiif
- Haadha Caayaa dubartii Oromoo jabiinaa fi sabboonummaa guddaan ijjoleeshee barsiisuudhaan
- Artiisti Haalloo Dawwee Umuurii ishee guutuu artii Oromoo keessatti dabarsuu isheetiif
- Ayyoo Guddatuu Kabajaa ishee aadaa Oromoof qabduufi fakkeenya bareedina Oromoo waan taateef
- Adde Fardoosaa Huccuu Aadaa Oromoo bifa ammayyaan dizaayinii gochuudhaan addunyaaf beeksisuudhaan
- Dubree Lallistuu Toofik kitaaba Afaan Oromoo Imala Jireenyaa jedhu barreesuufi fakkeenya barreesituu Hogbarruu Oromoo ta’uudhaan
- Artiist Hawwii/Caaltuu Eelaa Kabajaa fi tumsa isheen guddina aartii Oromoof gumaachiteen
- Akkasumaas Kadhimamaa PHD Tafaarii Nigusee,
- Rayyaa Biiraa fi
- TV OBS tumsa isaan sagantaa kanaaf qabaniif badhaasa addaa argataniiru.
Sagantaa kana irrattis sirni siqqee walharkaa fuudhuu Artiisti Halloo Dawwee fi Artiisti Salihaa Saamii gidduutti taasifameera kuniis aartii Oromoo labata dhufuuti dabarsuu fi guddina inni amma agarsiisaa jiru kana jajjabeesuu hikkaa jedhu qaba.
Waan hundumaafuu Oromootni Finfinneefi Nannawaa ishee jirtaan tumsaa fi birmannaa artii keessan irratti taasisaa jirtaan olaanaa ta’uu fi akka layyoo kan hin ilaalamne ta’uu hubachuudhaan akkuma ammaleefanne bakka sagantaan Oromoo jira jedhame hundumaati argamne gumaacha lammummaa ba’uun dirqamaan jedha ammas kana malees yeroo akkanatti baanee hirmaannu diina garaan akka gubatuus hin dagatiinan dhamsa kooti.
Horaa Bulaa
Gammadaa Olaanaa
Rabador Art Promotion irraa


text:
Abdii Boruutiin*
Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) erga jalqabee kaasee hanga har’aatti, bu’aa ba’ii baay’ee keessa dabree akka sadarkaa kana gahe seenaatu ragaa ta’a. Qabsoon bilisummaa hadhaawaa dha kan jedhamus sababni inni tokko kanumaafi. Qabsoo hadhaawaan injifannoo midhaawaa akka fidu garuu mamiin hin jiru. Hamma injifannoon xumuraa midhaawaan argamutti qabsoo hadhaawaa unachuun waanuma addunyaa kanarra jiru dha. Kan Oromoos kophaatti bahee adda ta’uu hin danda’u. Kanaaf, rakkoon kamiiyyuu keessaa fi alaan isa muudatullee, QBOn galii hawwmu ga’uun isaa waan ooluu miti. Haa dheeratu ykn haa gabaabbatu; haa turu ykn haa daddafu malee, injifannoon xumuraa kan uummata ykn saba Oromoo akka ta’u shakkiin takk hin jiru. Kana argachuuf garuu qabsoo keessa fi alaan qormaanni itti baay’ate kana itti fufuun waan filannoo hin qabne ta’a.
Qabsoo kana gananii alagaa ykn/fi diinatti makamanii isaan tajaajiluun waanuma kaleessa ture; harras jiru fi borullee argamuu danda’u waan ta’eef, yeroo’uma rakkoon akkanaa uumamu fi mul’atu wacuu fi yeroo haalli kun tasgabbaawu ykn qabbanaawu deebi’anii dhimma ofii dagachuun furmaata bu’uraa ta’uu hin danda’u. Furmaata fiduu kan danda’u rakkoo uumamerraa baratanii; haala akkanaa kana keessaa akkamitti ba’uu akka danda’an yaaduu fi karaa rakkoo kana keessaa nama baasu barbaaduu dha. Kan dabrerraa baratanii; haalli akkanaa deebi’ee akka hin uumamne godhuu; akka deebi’ee hin dhalanne godhuun yoo hin danda’amne ammoo akkamitti dursanii akka of qopheessan yaaduu dha. Maaltu ta’e ykn ta’aa jira jedhanii dinqamuurra akkamitti fi garamitti rakkoo kana keessaa baana jedhanii mala barbaaduu jechuu dha.
Mee gara dhimma mata duree kanatti deebi’ee; waan yeroo ammaa deemaa jiru ilaalchisee waan tokko tokko jechuun barbaada. Akkuman kanaa olitti tuqee dabre, qabsoo kana gananii alagaatti makamuun ykn alagaa wajjin hojjechuun; projektii hin milkoofne yaaluun waan haaraa miti. Wanta yeroo ammaa QBO keessatti godhame ykn mul’ate kan adda isa godhu garuu, waggota afurtama booda kaayyoo Addi Bilisummaa Oromoo (ABOn) ittin ijaarame fi qabsaa’uuf, jijjiiranii; jiraachuu jaarmayaa jaalatamaa fi abdatamaa kanaallee gaafii keessa galchuu dha. Jaarmayaa kana keessaa bahanii; diinatti ykn alagaatti makamanii; akka jaarmayaan kun jibbamu olola irratti oofuun waan barame ta’ullee; kan yeroo ammaa uumame kun garuu kaayyoo jaarmaichaa balleessuuf qofaa otuu hin taane, Oromummaallee gaaga’uu ta’a. Maaliif yoo jedhame, Oromummaan akka guddatu kan taasise qabsoo ABO dhaan hogganame fi gaggeessame waan ta’eefi.
Ani jara, sagantaa fi kaayyoo ABO jijjiirre jedhan kana, isaan Oromoo miti; Oromoo dhaaf hin qabsaa’an yookaanis ammoo, ergamtoota diinaa ti jedhee yaaduun, fudhachuu fi mormuunis na rakkisa. Nama tokko garuu hojiin inni dalagu eenyummaa isaa mul’isuun hin oolu. Waayee kana ammaaf akkuma jirutti dhiisee; gara dhimma keenyaatti deebi’uun barbaada. Itoophiyaa diimookraatessuus ta’e; sirna federaalummaa dhugaa ijaaruuf; Afaan Oromoo Afaan biyyoolessaa fi Afaan Federaalaa godhuu yaaduun, akka yaadaatti, waan haaraa dhalatee miti. Kun waan yaalamaa ture fi yaalamaa jirus dha. Keessa isaanii beekuu baadhullee, akkan arguu fi dhaga’utti, Waafidoo fi Kongresiin Uummata Oromoos (OFDM fi OPC) yaada’uma akkanaa waan qaban natti fakkaatu. Kuni otuu jiruu sagantaa ABO jijjiiruun maaliif barbaachiseree?
Lakkii isaan, warri biyya keessa jiran, warra karaa nagaatiin qabsaa’anii dha kan jedhamu yoo ta’e ammoo, Jeneraalotni keenya yaada sana fudhatanii; qabsoo hidhannoo gaggeessanii; waan barbaadan sana galii dhaan ga’uun isaanii baay’ee na shakkisiisa. Habashoota wajjin tumsa ijaarree kaayyoo keenya galii dhaan geenya kan jedhanis yoo ta’e, kan adda isaan godhu biyya alaa jiraachuu isaanii ti malee, warri biyya keessa jiranis (OFC) tumsa Habashaa hin laganne. Tumsa MEDREK jedhamu ijaaranii; yeroo ammaa isa kanallee gara Addaatti (Front) jijjiiraa akka jiran waan beekamuu dha. Yaaliin kun hunduu kaayyoo galii dhaan gahuu barbaadan sana waan milkeessu hin fakkaatu. Sanas ta’ee kana, kun dhimma isaanii ti. Hunduu karaa itti amananii fi danda’aniin hojjetanii Wayyaanee nama-nyaataa kana kan kuffisan yoo ta’e, ani akka nama tokkootti kanarraa rakkoo hin qabu.
Gaafiin asirratti ka’uu qabu garuu: Karaa jarri (Jeneraalotni) filatan kun uummata Oromootiif bu’aa fidaa? Yookaanis ammoo, dhiibbaan inni mooraa QBO keessatti qabu maali? kan jedhu dha. Sagantaa fi kaayyoo ABO jijjiiruun Oromoota baay’ee dallansiisee; Habashoota ammoo gammachiisuun akkuma jirutti taa’ee; adeemasa jara kanaa karaa adda addaatiin ilaaluu fi hubachuun barbaachisaa dha. Mee innumtuu hojiirra haa oolu malee; sagantaan jarri baafatan, akka yaada fi waraqatarra ooletti, Oromoo dhaaf waan badaa ta’u hin fakkaatu. Akkana yoon jedhu, bu’aalee hanga har’aatti QBOn argamsiise fi harka keenyatti galfanne, akkuma jiranitti qabannee fi tikfannee; bu’aalee sana caalan itti dabalachuu kan dandeenyu yoo ta’e, kun Oromoo dhaaf injifannoo ta’uu danda’a jechuu kooti. Otuu mooraa fi humna ofii hin cimsin, Habashoota wajjin hojjennee isa kana mirkaneessuu ni dandeenya jechuun garuu waan nama shakkisiisu dha.
Karaa biraatiin yoo ilaalame garuu, adeemsi jaraa kun, jalqabumarraa kaasee rakkoo uumaa waan jiruuf, kana bira dabree, bu’aa argamsiisuun isaa gaafii guddaa ta’a. Akka dhaga’amu fi hubatamutti, garee warra jijjiiramaa kana keessatti namootni bakkee saditti waan bahan fakkaata.
• Tokkoffaa, warra sagantaa ABO jijjiirani fi karaa kanaan deemuu barbaadan, warra ani barruu kana keesasatti jara (Jeneraalota) jedhee dubbachaa jiru dha. Jeneraalota qofaa otuu hin taane, warra isaaniin hogganamanis dabalatee jechuu kooti.
• Lammaffaa, warra bara 2008 KY ABO jedhanii ijaarani fi hanga har’aatti waliin turani; amma garuu adeemsa jaraa kanaatiin mormanii fi asuma keessattuu koree yeroo kan biraa ijaaruu yaadanii dha.
• Sadaffaa, warra Onkoloolessa 31 bara 2009 KY ABO sanatti makamanii fi har’a adeemsa jaraaa kana balaaleffatan, fakkeenyaaf warra Adda Walabummaa Oromiyaa (AWO) turani dha.
Egaa otuu akkanati addaan hiramuun mul’atuu, namootni muraasni kaayyoo ABO jijjiiranii galii barbaadan ga’uun waan milkaawu fakkaataa? Yeroon nutti haa agarsiisitu!
Kanaaf, keessa ofii otuu hin qulqulleessin fi humna ofii otuu hin cimsin; Habashoota wajjin hojjetanii kaayyoo barbaadan galii dhaan ga’uun hafee; humni jiruu gara gara hiramee waan laafuuf, mooraa QBO kana keessatti rakkoo biraa uumuun isaa hin oolu. ABO garee shanaffaa fi jahaffaan ijaaramuu maluu laata? Deebii gaafii kanaa Waaqayyo/Rabbi haa beeku. Kan ta’es ta’u, kun dhiibbaa haalli kun mooraa QBO keessatti godhuu danda’u keessaa isa karaa tokkoo ti. Karaa biraatiin garuu haalli amma uumame kun mooraa keenya (mooraa QBO) keessatti carraa (opportunity) tokko banuu danda’a. Inni kunis tokkummaa qabsaa’otaa fi jaarmayoota keenyaaf, kan yeroo dheeraaf hawwamaa ture, mirkaneessuuf karaa banuu danda’a jedheen yaada. Yaaliin akkanaa ammoo, yoo amma hin milkoofne yoomiyyuu milkaawuun isaa sodaachisaa dha. Yoo dhimmi uummata ykn saba keenyaa amma Oromoota quuquu baate, yoomiyyuu quuquu hin danda’u. Yoo har’a sagalee tokko dubbachuu hin dandeenye, yoomiyyuu sagalee tokko dhageessisuun rakkisaa ta’a. Yeroon waliin mari’atan, wal dhaggeeffatan, wal hubatani fi tokkooman amma ta’uu baannan yeroon namaa mijaa’u hin argamu.
Adeemsa siyaasaa fi/ykn qabsoo keessatti garaagarummaan ilaalchaa yoomiyyuu hin dhabamu. Haa ta’u malee, garaagarummaa xixiqqoof jennee, waliigaltee dhabuun keenya; hidda baasaa dhufee har’a maalirraan akka nu gahe hubachuu qabna. Mooraa waliigaltee fi tokkummaan hin jirre qaawwatu itti baaya’ata. Qaawwa argatan kanaan ammoo, diinni fi alagaan nama keessa seenanii nama diigu. Otuu duraanuu waliigaltee fi tokkummaan jiraate, har’a haala ammaa kana keessa hin seennu turre. Kan kana caalu akka nutti hin dhufne, kan dabrerraa barannee; har’a nu gaye jechuu qabna. Haalli har’a uumame kun yoomiyyuu caalaa diina fi fira QBO addaan baasnee akka ilaallu fi hubnnu nu taasisa. Yeroon tokkoomanii adeemsa ofiis ifa godhan amma ta’uu qaba. Balaa nutti deemaa jiru, otuu nu bira hin gahin, alaalatti arguu danda’uu qabna. Akkamitti balaa kanas akka ofirraa ittisnu beekuus qabna. Humna mooraa keenyaa cimsuu qabna. Humni cimaa fi abdachiisaan ammoo tokkummaarraa akka dhufu waan nama mamsiisuu miti. Tokkummaan humna akkanaa dhalchu ammoo, tokkummaa dhugaa, kan kaayyoo tokkoof uumamu ta’uu qaba.
Yeroo’uma wanti tokko uumamu dallansuu dhaan (emotionally) garanaa fi garasii iyyinee; yoo haalli kun tasgabbaaye ammoo, deebinee dhimma keenya dagachuu; amaluma dur qabnu agarsiisuu otuu hin taane, haala keessa jirru; dura fi duuba, bitaa fi mirga keenya ilaaluu fi hubachuun yeroon isaa amma ta’uu qaba. Makmaaksa tokkon yaadadhe. Ballaatu (jaamaatu) manatti ibidda qabsiisee, yoo manni gubatu “Amma naaf ife” jedhe, jedhan. Akka makmaaksa kanaas akka hin taane, garuu alagaa fi diinni ibidda nutti qabsiisanii waan jiraniif, ibiddi boba’aa jiru kun nutti haa mul’atu. Ibidda kanas gamtaa dhaan haa dhaamsinu. Gamtaan kun ammoo tokkummaa keenya. Oromiyaa fi Oromummaan gaaga’ama guddaa keessa jiru. Oromoo, hirriibni si gayee ka’ii dammaqi. Kan dhimmi saba keetii si quuqu, ka’ii gahee kee taphadhu; qooda kee gumaachi. Harmeen teenya Ayyoo Oromiyaan gaaga’ama keessa jirtii, ija kee banadhuu ilaali. Boru seenaan si gaafataa kana hin dagatin!!!
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
#OromoRevolution_WBO Onkololessa 10/2016 Godina Shawaa Baha Odeeffaannoo Qabatamaa Mooraa Waraanaa Wayyaanee Mattaaraa irraa:
Humni Ittisa Uummata Oromoo WBOn Tarkaanfii Haleellaa Waraanaa wayyaanee irratti fudhateen lolatuu waraana waayyaannee 25 olitti lakkaa’aman galaafachuun meeshaa waraanaa hedduus akka dhuunfate Gabaafame.
#FXG Oduu hoo’aa injifannoo kun humni ittisa Uummata Oromoo#WBOn injifannoo galmeessuun yeroo ammaa kana Odeeffannoo akka argannetti amma yeroo ammaa kana sabboontonni saba isaaniitiif quuqqa qaban kan ija isaaniitiin arganii fi bakka sanatti argaman odeeffaannoo mooraa waraanaa keessaa bahee ture mirkaneesse jira.wal haleellaa kun Yoo xiqqaatee guyyaa 3 oliif walirra akka tuame ifa gochuun wayyaaneen WBOn kan injifannoo galmeesse maqaa WBO dubbachuu sodaarraa biyyaa ollaa komachaa jiru. injifannoon galuun baranuma.
INJIFANNOON UUMMATA OROMOOF!!
Humni Ittisa Uummata Oromoo WBOn Tarkaanfii Haleellaa fudhateen 25 ajjeese.
#OromoRevolution_WBO Onkololessa 10/2016 Godina Shawaa Baha Odeeffaannoo Qabatamaa Mooraa Waraanaa Wayyaanee Mattaaraa irraa:


text:
Yakka Waraanni TPLF Ayyaana Irreechaa Bishooftuu Hora Arsadeetti Rawwaatame Ilaalchisuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo Ibsa Gaddaa fi Itti Fufinsa Sochii Warraaqsaa FXG Gabaabaa Uummata Oromoo Hundaaf Dabarse!!
Wayyaaneen TPLF yakka waraanaa duulaa duuguuginsa sanyii ummata Oromoo ayyaana Irreechaa Guyyaa har’aa Onkololeessa 2/2016 Magaalaa Bishooftuu Hora Arsadeetti kabajachuuf bahee irratti Waraana lafoo fi humna qiilleensa xiyyaaraa Waraanaa fayyaadamuun uummata civilii irratti baneen lubbuun ilmaan Oromoo 280 olii Wareegamanii fi hedduminaan madeeffamaniif gabroomfataan Itoopiyaa Wayyaaneen itti gaafatamaadha!!
Uummatni Oromoo mootummaa mataa isaa kan bilisummaa fi walabummaa isaa kabachiisuuf dhabuu irraa dhiittaan mirga dhala namaa kan waggoota 120 ol irratti deeme as dhihootti ammo ji’oota 11 olii kan irratti raawwatamaa turee fi guyyaa har’aa immoo addatti uummata Ayyaana İrreechaa Hora Arsadee kabajachuuf bahee irratti yakki waraanaa, humna waraana lafoo fi humna qilleensaa fayyadamuun bakka uummatni Oromoo miliyoonaa olitti tilmaamaman argamanitti ajjeechaa jumlaa irratti raawwatamee eenyumaa Wayyaanee kan argisiisuufi kufaatii sirna TPLF dha.


text:
(Madda Oduu ABO, Melbourne, 12 Fulbaana 2013) Korri Konyaa ABO Adelaide yeroo duraaf Australia kibbaa magaalaa Adelaide keessatti guyyaa lamaaf gaggeeffame milkiin xumurame; kora hawaasaa kana irratti hawaasti Oromoo Australia Kibbaa WBOf gargaarsa maallaqaa gumaachanii jiru.
Maddi Oduu ABO Adelaide irraa akka gabaasetti, Korri Konyaa ABO Adelaide fi Korri Hawaasa Oromoo Konyaa Adelaide kan marraa duraatiif qophaawee guyyaa lamaaf, Fulbaana 7 fi 8, 2013 gaggeeffame irratti haala qabsoon bilisummaa fi warraaqsa Oromoo ilaalchisuunis mariin bal’aa godhamee jira.
Kora Fulbaana 6, 2013 galgala sirna ho’aan baname kana irratti miseensi Gumii Sabaa fi BBA ABO J/ Gaashuu Lammeessaa, miseensonni koree hojii Qindeessituu ABO kutaa Australia fi miseensonni ABO konyaa Victoria irratti argamanuun korrichi kan jaalalli miseensotaa fi qabsoo, kutannoo fi of-kenniinsi jaallummaa dhugaa irraa calaqqise ta’uu mul’isanii jiru.
Sirna baniinsa kana irratti jaallan qabsoo bilisummaa Oromoo irratti wareegamaniif yaadannoo yaadaa fi qalbii kana godhame yoo ta’u, qabsoon bilisummaa Oromoo bu’aa bahii olaanaa keessa qaxxaamuree sadarkaa ammaa irra gahe dhaqqabuun isaa yaadachiisamee jira.
Baniinsa kora Konyaa ABO Adelaide kana irratti J/ Toofiq Umar dureen damee Jaarmiyaa ABO konyaa Adlaide, “baga nagaan dhuftan!” erga jedhanii booda sirni miseensota konyaalee lamaanii wal barsiisuu gaggeeffamee jira.
Itti aansuunis J/ Ahimad Abdurahaman Dura Taa’aan konyaa Adelaide sagantaalee fuula duraa gaggeeffachuun dura korrichi sirnaan akka banamu ibsuun J/ Gaashuu Lameessaa MGS fi BBA ABO qophii ta’ee fi afuura jaallummaa jiru dinqisiifachuun korri sun sirnaan banamuu isaa mirkaneessani.
Itti aansuunis, miseensota haaraa lama bornoota dirqama dhaabaa fi ulaagaa miseensummaa isaan guuchise baratanii xumuratan akka hirbuu seenan ta’e waraqaan ragaa kennameefii jiraa.
Kora kana kan adda godhu yoo jiraate galgala irbaataa sirna baniinsaa kana miseensota ABO konyaa kanaa wajjin wal ta’uun hawaasti naannoo kana jiraatu irratti gammachuun hirmaannaa isaanii agarsiisuun kora kana adda godhee jira.
Ittaansuunis, dureen damee jaarmayaa Konyaa ABO Adelaide, J/Toofiq Umar, qabsoon bilisummaa Oromoo dhiiga gootota kumaatamaan akk biqile jiru yaadachiisanii, haga qabsoon bilisummaa Oromoo galii isaa gahuttis wareega qaqqaalii gaafatuun isaa waan hin oolleef miseensotii fi deeggartooti qabsoon bilisummaa Oromoo of kenniinsaa akka hojjatan dhaamanii jiru.
Jaallan sirna baniinsaa kana irratti argamanis sagalee fi afuura jaallummaan haala adeemsa qabsoo fi adeemsa hojii walhubachiisuun, sagantaa kora Konyaa ABO Adelaide guyyaa lamaaf taa’amuuf dursanii haala mijjeesanii jiru.
Bakki qophii kanaa alaabaa dhiigni qabsaawotaa hedduun itti wareegame, kan halluun irraa fi jalaan diimaa, gidduun immoo magariisaan kan faayame yoo ta’u, sagantaa adda addaa kan of keessatti hammate sirni simannaa keessummoota kora kun milkiin xumurameera.
Haluma kanaan korri karoorfame, Kora Konyaa ABO Adelaide, Fulbaana 7, 2013 ganama sirna hoo’aan, yaadannoo gootatota wareegamniif godhamee fi faaruu alaabaa Oromoon faarsuun eegalame.
Kan malees, Dura Taa’aan Konyaa ABO Victoria, J/Bantii Oliiqaa, dhaamsa deggersaa dabarsan keessatti, “adeemsi qabsoo Bilisummaa hadhooftuu fi dheeraa waan taateef diina keenya irra akka aannuu fi injifannoon keessa baanee bakka galii keenyaa bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa arguuf jabaannee wal-ta’uun harka walqabannee qabsoo keenya yaa finiinsinu!” jechuun milkaa’ina korichaaf hawwii qaban maqaa miseensota ABO konyaatiin dabarsaniiru.
Ittaansuun gabaasti waggaa darbee dhiyaate keessatti konyaan ABO Adelaide waggaa walakkaa darbe keessatti hojiin raawwatee fi mudaan mul’ate dhiyaatee jira.
Gabaasa hojii milkii hojii konyaa Adelaide agarsiisuu fi mudaa hojii mul’tan sirreessuuf tattaaffii godhame hubachiisu kana irrattis marii fi gamaaggamni bal’aan i taasifamuun gabaasichi sagalee guutuun ragga’ee jira.
Sana booda sirna filannoo miseesnota koree hojii raawwachiiftuu Konyaa hir’atan guutuu fi duree to’annoo herregaa fi hojii dhaabaa gaggeessu filuun erga raawwatee booda miseesnoti haarawaa filaman akak duudhaa fi srina dhaabaatti waadaa isaanii seenuun dirqama isaanii akka bahan mirkaneessanii jiru.
MGS fi BBA ABO, J/Gaashuu Lammeessaa, haala adeemsa QBO, sochiilee dhaabaa biyya keessaa fi alaa, haala jaarmiyaalee hawaasaa fi firoottan qabsoo Oromoo, haala diinaa fi farreen QBO bal’inaan ibsanii jiru.
Ibsa godhame keessatti qabsoo bilisummaa Oromoo karaa hundaan maseensuu fi gufachiisuuf duulli olaanaa gaggeeffamaa ture jabinaa fi murannoo qabsoo’otaan fashaluu isaa ibsanii, “ABOn akkuma kanaan duraatti kaayyoo qabsoon Bilisummaa Oromoo milkeessuuf karaa hundaan hidhatee hojiitti jira,” jechuun haala ABOn keessatti argamu addeessanii jriu.
“Keessayyuu, yeroo diinni haaraa fi moofaan walitti hidhatee ABO balleessuu fi injifannoo qaxxaamuraan butachuuf foolachaa jiru kana keessatti ummati keenya, deeggarooti keenyaa fi miseensoti keenya kaayyooo ABO, sagantaa siyaasaa fi seeraa fi heera ABO Kora Sabaan tumamee jiru milkeessuuf cichoominaan hojjjachuu qabu,” kan jedhan J/Gaashuun, “amma illee kan nurraa hin dhaabbanne, olola diiggaa fi shira diinotaa mseensuu keessatti gaheen ummata keenyaa olaanaa dha,” jedhanii jiru.
“ABOn ummata keenya dammaqsee akka Bilisummaa isaaf qabsaa’u gochuu malee, bilisummaa manatti namaaf fiduuf hin qabsaa’u,” kan jedhan J/Gaashuun, “ummati keenya mirgoota haga ammaatti goonfate tifkachaa, gantootaa fi ayyaanlaallattota yeroo keessa waaroo salphinaa uffatanii biyya mana hidhaa sabootaa taate, Itoophiyaa dullattii, haaromsuuf foolatan” akka ofirraa deebisu dhaamanii jiru.
Kanaan duras abbootiin Oromoo diinaaf jilbeeffatanii akk hin beekne kan yaadachiisan J/Gaashuun, “ummati seenaa boonsaa galmee seenaa keessaa qabu kun yeroo abbaa argeen dhaanamu ilaaluun dhaloota keenyaaf saalfachiisaa dha; gootummaan abbootii keenyaa humna weerartuu biyya keenya irratti abbaa nutti ta’aa jirtu ofirraa kaasuudhaan haaromuu qaba,” jechuun dhaamsa dabarsanii jiru.
Haala qabsoon Oromoo irratti ibsa godhameen boodas gaaffilee mana keessaa ka’aniif deebiin kennamee jira. Keessayyuu, Kaayyoo Oromoo tiksuu fi milkeessuu irratti sochiin karaa ABO godhamaa jiru amma illee kana hin daddaaqamne ta’uun marii kana irratti ibsamee jira.
Xumura irrattis hirmaatoti Kora Konyaa ABO Adelaide ibsa ejjennoo baafatan keessatti kutannoo fi murannoo qabsoon Oromoo milkeessuuf qaban irra deebi’anii mirkaneessuun, umurii sirna wayyaanee dararaa fi dhumaatiin adeemaa jiru gabaabsuuf waan danda’an maraan akka hojjatan waadaa isaanii haaromsanii jiru.
Ibsa ijjannoo miseensota ABO Konyaa Adelaide:
Nuti Miseensonni ABO konyaa Adelaide kora miseensota guyyaa Fuulbana 7, 2013 gageefanee ibsa ijannoo armaan gadi baafachuun kora keenya milkiin xumurannee jira.
1. Hojii dhaabaa keessattuu, hojii jaarmayaa jabeessuu, diinagdee guddisuu, hojii diplomaasii fi jaarmaya hawaasaa jajjabeessurratti ciminaan ni hojjana.
2. Jaarmayaa keenya daran jabeessuuf of qusannoo tokko malee ni qabsoofna.
3. Tokkummaa hawaasa keenyaa ni tiksina; ni jabeessina; warreen farra qabsoo keenyaa ta’uun nu dadhabsiisuu ykn nu dagachiisuu yaalan duras ni dhaabbanna.
4. Tarkaanfii WBOn keenya fudhachaa jiru dinqisiifachaa, WBO jabeessuuf daran ciminaan ni-hojjana.
5. Falmaa ummannii keenya biyya keessaa gochaa jiruu fi keessattuu sochii qeeyroon gaggeefamaa jiruu waan dandeenyuu hundaan ni dhaabbanna.
6. Sochii afaanfaajjii gareelee addaddaan ummata keenyarratti agaammatee gageeffamaa jiru karaa hundaan dura ni dhaabbanna; hawaasti keenyas farreen qabsoon bilisummaa Oromoo sirriitti hubatee akka dura dhaababtuuf ni hubachiisna.
7. Ajjeechaa mana hidhaa Qaallittii keessatti, Oromiyaa Kibba- Bahaa Kofalee keessatti, Oromiyaa Bahaa, Anniyyaa keessatti ummta keenya irra gahe haalaan ni balaalleffanna; umurii sirna ajjeechaa fi dhumaatii akkasiin adeemu, bara bittaa wayyaanee gabaabsuufis karaa hundaan jabaannee ni hojjanna.
Haaluma walfakkaatuun, Fulbaana 8, 2013 Korri Hawaasaa kan gaggeeffame yeroo ta’u, kora kana irratti haala yeroo ammaa qabsoon Oromoo keessatti argamu irratti ibsi balaan kennamee jira.
Dura Taa’aan Kutaa ABO Australia, J/Omar Osman fi MGS fi BBA ABO J/Gaashuu Lammeessaa wal duraa duubaan ibsa kennan keessatti ABOn kaayyoo Oromoo milkeessuuf waan danda’e hundaan hojjachaa akka jiru ibsuun, “qabsoon Oromoo akka galma gahuuf hawaasti keenya tokkummaa isaa jabeeffatee kutannoon qabsoo isaa finiinsuun cinattis falmaa guddaa isa eeggatuuf illee of qopheessuu qaban,” jechuun dhaamsa dabarsanii jiru.
Gaaffileen hawaasa keessaa ka’an quubsaatti deebii kennamuu fi ibsaa fi deebiilee kennamanitti hawaasti itti gammaduu isaaf yaada isaa ibsateera.
Kana malees, vidiyoo leenjii fi eebba WBO bara kanaa kan dhiyaate yeroo ta’u, hawaasichis san booda QBO fi WBOf kan oolu tinnisa battalaa gochuun gumaacha maallaqaa kan deeggarsa isaa mul’isu godhee jira.
Suuraa gooticha, Injinar Tasfaahun Camadaa, kan dhiyeenya kana harka diinaatti mana hidhaa keessatti galaafatame, kan ofirraa qabu, T-shartiin yaadannoof qophaa’e sagantaa kana irratti kan gurgurame yoo ta’u, kanneen yeroo addaddaa maallaqa guddaa baasuun caal-baasii mo’atanii warraaqsa Oromoof gumaata godhaniif waraqaan galataa fi ragaa kennameefii jira.
Xumara irrattis, artistoota Oromoo naannoo Australia keessa jiraatan keessaa kanneen akka wallisaa beekaamaa fi hangafticha Afandii Siyyoo, Tasfaayee Dhimmaa fi Shaafii fa’aa sirboota aadaa fi wallee warraaqsaatiin hawaasicha bohaarsaanii jiru.


text:
Ifaa
Ifaa, yokan visible light, kuniin electromagnetic radiation kan wavelengthiin isaa (about 400–700 nm) ilaa namaan ilalamu danda'u qabuu dha. Sayinsii kessatti jechii ifaa jedhamu electromagnetic spectum hundaa mallatessa. Ifnii ofii kessaa Partikillota Diqoo (Elementary Particles) kan photons jedhaman ofii kessa qaba.
Waani sadeen iftii itiin bekkamu:
- Intensity, yokaan brightness;
- Frequency yokaan wavelength fi;
- Polarization yokaan direction of the wave oscillation.
Ifnii ammalla wave fi Partikillota agarsisuu ni danda'a. Ammalii isaa kunii immo wave-particle duality jedhama. Qo'annoon ifaa optics jedhamu, qo'anno physics haraa(modern) kessatti barbachisumaa guddaa qaba.


text:
Daarektoreetii Dhimma Bulchiinsa, Iyyannoo fi Komii Ummataa
Daarektoreetii Dhimma Bulchiinsa, Iyyannoo fi Komii Ummataa
Waajjirri Pireezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa ergama isaa kan ta’e Hojiirra oolmaa Imaammattootaa fi Tarsiimoowwan Misoomaa fi Bulchiinsa Gaarii gahumsaan hordofuu, deeggaruu fi raawwachiisuun ummata Naannichaa fayyadamaa taasisuuf sochii guddaa taasisaa tureera.
Labsii Mootummaa Naannoo Oromiyaa bifa haaraan bara 2003 qaamota raawwachiiftuu hundeessudhaaf bahe lakk. 163/2003 keewwata 15 irratti aangoo fi hojii armaan gaditti tarreeffaman akka qabaatu taasifamee jira.
Aangoo fi hojii labsiidhaan Waajjirichaaf kennameef keessaa Iyyannoo fi gaaffiiwwan ummataa, akkasumas qaamota biroo irraa dhihaatuuf aangoo isaa kan ta’an irratti murtii ni kenna, kan aangoo fi hojii isaatii ol ta’an Pirezidaantii fi Mana Maree Bulchiinsa Mootummaa Naannichaatiif ni dhiyeessa Kan jedhu gama caaseeffama Bulchiinsaa,Iyyannoo fi komii Ummataatiin raawwatamaa tureera.
Waajjirichi aangoo fi gahee hojii kennameef kana bahachuuf waggoota darban qaamota komii ummataa keessummeessan bifa adda addaatiin gurmeessee furmaata laachuuf yaalii hedduu gochaa tureera.
Haata’uu malee, qaamni kun komii fi iyyannoo hawaasicharraa guyyaa guyyaan dhiyaatuuf furmaata laachuuf yaalii gochuu bira darbee madda komii ummatichaa hiikuuf aangoo, hojimaataa fi gurmaa’insa barbaachisu qabaatee hojjechuurratti rakkoon mudachaa tureera.
Kanaafuu, Waajjirichi qaama keessummeessa iyyannoo fi komii ummataa haala iftooma qabuu fi hojimaata qulqulluu ta’een gurmaa’ee kallattii fedhii ummatichaa guutuu danda’uun hojjechiisuu waan barbaadeef garee of danda’e qaama dhimmi isaa ilaallatu waliin tahudhaan ijaaree gara Naannoolee ollaatti bobbaasuudhaan sirna keessummeessa komii fi iyyannoo irratti muuxannoo gaarii jiru fudhachudhaan Dambii fi Gurmaa’insa haaraa akka qophaa’u taasiseera
7.4.1 Aangoo fi gahee hojii Hojii Dhimmoota Bulchiinsaa, Iyyannoo fi Komii Ummataa labsii lak.154/2005tiin kenname
- Dhimma madda iyyannoo fi komii ta’an irratti qorannoo fi qu’annoo gaggeessee qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeessa, ka’umsa irraa fala akka arggatan ni taasisa, raawwii isaa ni hordofa.
- Iyyannoo fi komii kenniinsa tajaajila qaamolee Raawwachiistuu Naannichaa irratti dhiyaatan ni qorata, bu’aa argate qaama iyyanni yookiin komiin irratti dhiyaateef ni kenna, kan hin sirreessine yoo ta’e qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeesa, raawwii isaa ni hordofa.
- Ragaa iyyata yookiin komii dhiyaate qulqulleessuuf barbaachisu qaama Mootumma kamiyyuu gaafatanii argachuu fi sanadoota adda addaa fudhatanii qorachuuf aangoo ni qabaata.
- Murtii sadarkaa sadarkaan kennaman ilaalanii raggaasisuu, fooyyessuu yookiin jijjiiruun murtii barbaachisaa ta’e kennuu ni danda’a.
- Hawaasaaf haala iyyannoo fi komiin ittiin dhiyaatu ilaalchisee hubannoo kennu irratti qaama dhimmi ilaalu wajjin ni hojjeta.
- Qaamolee Mootummaa fi Miti-Mootummaa bulchiinsa gaarii dhugoomsuuf sirna dimokraasii dagaagsuuf hojjatan waliin qindoominan ni hojjata.
- Manneen Hojii Mootummaa keessatti qaama iyyannoo fi komii miidhaa bulchiinsaa hordofu akka gurmaa’u ni taasisa, walitti dhufeenya hojii ni qabaata.
- Bulchiinsi gaariin haala qabatamaa Naannootiin hojiirra akka oolu ni taasisa, hojiirra oolmaa isaa ni hordofa, ni deeggara.
- Qorannoo fi gamagama hojimaata kenniinsa tajaajilaa ni gaggeessa, bu’aa fi furmaata argame qaama dhimmi ilaaluuf ni dhiyeessa, akka hojii irra oolu yoo murta’ee hojii irra ooluu isaa ni hordofa.
- Dhimmoota leenjii fi hubannoo bulchiinsa gaarii uumuu irratti Biiroo Siviil Sarviisii fi Bulchiinsa Gaarii Oromiyaa waliin qindoominaan ni hojjata, leenjiin akka kennamu haala ni mijeessa, bu’aa isaa ni madaala.
- Mana Hojii Mootummaa sadarkaan argamu keessatti bulchiinsa gaarii dhugoomsuu sirna danddeessisu diriiruu isaa ni mirkaneessa.
- Komii fi iyyannoo irratti qo’annoo fi qorannoo ni gaggeessa, bu’aa argame hojii irra ni oolcha.
- Seeraa fi hojimaanni miidhaa bulchiinsaa sirreessuuf gufuu ta’an qorachuun akka sirraa’u yaada ni dhiyeessa.
- Raawwii hojii caasaalee Dhimmoota Bulchiinsaa, Iyyannoo fi Komii Ummataa sadarkaa sadarkaan jiran ni hordofa, ni deeggara.
- Bulchiinsa gaarii mirkaneessu fi iyyannoo fi komii ummataa hiikuu irratti dhaabbilee fi waldaalee hawaasaa waliin qindoominaan ni hojjeta.