c: text/html

text:
Dambee Booruutiin
Seenaa uummata tokko keessatti wagga lama jiddutti Guyyaa Dilbata Gurraacha lama qabaachuun waan ajaa’ibaati. Ani Dhumaatii Irreechaa Haroo Arsdee booda namni Oromoo lamaffaa gurmuun ni dhuma jedhee hin yaadne. Kan argaa jirru garuu aadaa godhatee itti fuufaa jira. Dhumaatiin Calanqoo Lamaffaa utuu na dhibaa jiru kan Hammarreessaa dabalame. Yaadoon koo hin guddaan nu iyyuu dhumaatii uummata keenyaa akkuma aadaati fudhachuuf deemna. Waan tokko deebi’ee deddeebi’ee yoo mul’atee qaama namaa tahaa deema.
Duuti dhala Oromoo tokko iyyuu nu gubuu yaroo qabu dhumaatii uummata keenyaa akka laayyotti ilaaluun gara kam akka deemaa jiru hin beeku. Keessattuu Uummatni Oromoota gidiraa meeqaan ajjeechaa Abdii illee jalaa baqatee qubsuma Hammarreessaa keessatti beela, deebuu, dukkubaa fi quulaaf saaxilamaa jiru yaroo mootummaa biyyan bulcha jedhu irraa gargaarsa argachuu qabutti harka mootummatti dhumuun gadda hiriyyaa hin qabne. Nuyi warri lubbuun jirru harka lamaan mataa qabannee iyyuuf qabna. Gadda keenya dacha kan godhu rakkina irraa gara du’aati darbuu isaanitti.
Dhumaatii Calanqoof warri itti gaafatamu qoratamee seeratti akka dhiyyaatan namichi bulchaa Oromiyaa ofiin jedhu Lamaa Magrsaa ifatti dubbatee ture. Garuu warri Uummata Oromoo ajjeesseef badhaasa jeneraalumaa urjii afuriitu kennameef. Abdii Illee kan ilmaan Oromoo kumaataman fixxee fi gara miliyoonna kan tahan qe’ee isaanii irraa buqqisee rakkina dhuma hin qabne kana irraan gahaa jiruuf utuu Lamaa Magrsaa funyaan dhiibee taa’uu Dabireesiyoon badhaasa kenneef. Namni Oromoo ajjeesse waan badhaasa argatuuf waraanni Wayaanee illee bakka argetti ilmaan Oromoo ajjeessee lootii guratti godhata.
Maqaaf illee taatu Mootumaan naannoo Oromiyaa kan ofiin jettu OPDOn Uummata Oromoo Hammareessaatti dhumeef bifa kaminuu dirmachuu dhabuun kan mirkanneessuu OPDOn Oromiyaa natu bulchaa jettee dubbachuu akka hin dandeenye dha. Mootummaan biyyan bulcha jedhau dirqama nageenya uummata naannoo bulchuu eeguu qaba. OPDOn ergamtuu dha. Bakka TPLF ergite deemuu fi ooluu malee uummata Oromoof dantaa tokko hin qabdu. Warri OPDO nutti faarsaa oolan bitamtoota diinaa waan tahaniif gurra laachuuf hin qabnu. OPDO hojii ishee isaa wagaa 27 darbanii irraa kaafne beekna. OPDOn dheengada Qeerroo Bilisumaa Oromoo wajjin hin dhalanne.
Dhumaatiin uummata Oromoo kan dhaabbatu gaafa hidi garbumaa Oromiyaa keessaa buqqa’ee badee uummatni Oromoo abbaa biyyummaa isaa mirkanneefate qofa taha. Guyyaa sana arguuf garuu qormaataa fi aarsaa jabaan amma illee akka nu eeggachaa jiru hubachuu qabna. Qabsoon uummata keenyaa jabaachaa jira. Diinni keenya muddamaa fi jeequmsaa jabaa keessa galeera. Haa tahu malee shirri qabsoo bilisummaa uummatni keenyaa oofaa jiru kana dabsuuf godhamu karaa baayyee akka xaxxamaa jirus ni agarra.
Karaa danda’an hundaa nu dagachiisuu barbaadu. Gootonni Oromoo lubbuun jiraatanii gadadoo godoo hidhaa keessaa bahanii maatii fi uummata isaanitti dabalamuun waan guddaa dha. Kunis ija qabsoo keenya akka tahe dagachuu hin qabnu. Warri qabsoo kana irratti lubbuu isaanii dabrsanii uummata isaaniif aarsaa tahan immoo deebi’aa hin jiran. Gummaachi goonuuf kaayyoo isaanii bakkaan gahuu dha. Kaayyoo garbummaa dhaloota boruuf dabarsinee hin dabarru. Gidiraa fi garbummaan nu irratti haa raawwatu.
Duraan dursee Ilmaan Oromoo biyya isaanii irratti dhiitamuun, hidhamuun fi ajjeessamuun haqa isaanii uumaan qaban sarbamuu dha. Beenyaa tokko malee godoo hidhaa keessaa bahuun waan baayyee nama boonsu miti. Waan dagachuu hin qabne hundi keenya iyyuu akka mana hidhaa Impaayeera Itophiyaa keessa jiru dha. Yaroo barbaaddu, TPLF godoo hidhaa ishee kana keessaa fuula duraan nu baafte karaa duuba akka nu galshitu beekuu qabna.
Guyyaan harka keenyaan godoo hidhaa TPLF cabsinee obbolaa keenya hundaa gad gadhiifnu dhiyyaachaa jira. Guyyaa sana arguuf garuu qabsoon Fincila Xumura Garbummaa jabaatee finiinuu qabu. Itti muddaa deemna malee itti hin laafisnu. Ammaa sana garuu ilmaan Oromoo kumaatama hedduun godoo hidhaa TPLF keessa jiran hunduu haala duree tokko malee akka lakkifaman. Ilmaan Oromoo achi buuteen isaanii amma har’a dhagamee hin beekne yoo lubbuun jiraatan akka gad lakkifaman yoo du’anii jiraatan akka reenfi isaanii maatii fi uummata isaaniif laatamu gad fageessine gaafana.
Qabsson keenya gufuu tokko tokko of jalaa dadarbuu jalqabee jira. Gaafiin keenya prime minister buusu miti. Haayilee Mariyaam Dasaleenyi itti gaafatamaa mootumaa Impayeera Itopiyaa yaroo ture ergamaatu iyyuu haa tahu malee maqaa isaan hammenya uummata keenya irraa gaheef itti gaafatamuu qaba. Isa har’a godhu kana turtuu gochuu qaba ture. Balaa kana fakkaatu uummataa fi biyya keenya irraan gahaa har’a aangoon gad dhiisa jechuun itti gaafatama jalaa isaa hin oolchu. Bakka isaa bu’uuf warri eegee raasaa jiran warra OPDO uummatni Oromoo waan xuuxxee tufe natti fakkaata. Dhiigni uummata keenyaa kan dhangalaa jiru warra saba keenya salphisee, warra qaama, sammuu fi onneen ishee boojuu tahe OPDO guddisuuf miti. Qabsoon keenya akkuma Haayile Mariyaam Dasalenyi OPDO illee TPLF jalaa bilisa baasuu qaba.
OPDOn diaspora jirtuu fi warri lafa ilmaan Oromoo irratti (ground plus) mana ijaarate OPDO gargaaranii TPLF akka deebitee jabaatu gochuuf kufanii ka’anii qabsaa’aa jiru. Biyya keessatti OPDOn Qeerroo Bilisummaa dhabamsiisuuf shira meeqa gudunfaa jirti. Kana malees ayyan –ilaalatoonni warra Leencoo Lataa ammos deebi’anii qabsoo Oromoo booressuuf wixxifachaa jiru. Bu’aa fi ija qbasoo keenyaa arganne baruu keenya keessatti jabeessinee qabannee isa hafeef qabsoo hadhooftu itti haa fufnu.
Yoo qabsoon keenya Oromoo prime minister ykn president gochuun kan golabamuu tahe dhumaatii ammaan dura hin agarree fi hin dhageenyetu uummata keenya irra gahuuf deema. Kana immoo kan godhu nama Habashaa caalaa yoo nama Oromoo achi irra kaa’ani dha. Ayyan-ilaalatuun Oromoo kun Itophiyaa jaaalchuu fi amanaa TPLF tahuu isaa raga bahuuf jecha Oromoota hidhuu fi fixxuun ergaa isaa kan duraa taha. Namoota Oromoo aangootti gaggabaa jiru kana jabeessinee of irraa eeguu qabna. Kan aangootti ol baafatu TPLF waan taheef hojiin keenya Qabsoo Xumura Garbummaa jabeessinee itti mudduu dha.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo uummata Oromoof!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dargaggoo qaroo kana har’a ganama Wallagga Lixaa keessaatti waraanni Wayyaanee rasaasa itti naqee battalumatti galaafate.
Obboleessisaa kan duukaa rasaasaan rukutames mana yaalaatti yaalamaa jira. Oromoon du’aatuma jira. Keessa deemanii qaroo ija jaamsu!
Beekan G Erena
Humni Waraanaa ADWUI kaleessa dhiiga ilmaan oromoo dhangalaasee bare harallee ittuma jira.
Waraana kanaaf haaromsa gad…gad fagootu barbaachisa. hiikkatanii akka mooraa seenan gochuun humna maqaa “Raayyaa Ittisa Biyyaa”, jedhu da’aatee ummata keenya waggaa 27 oliif lafarraa balleessuuf karoora guddaa qabu kana tooratti galchuun isa hangafaati.
Suuraan sii gaditti mul’atu kun Qeerroo oromoo guyyaa har’aa badii tokko malee rasaasa makkalaakiyaan obboleessa isaa waliin rukutamanii wareegamedha. obboleessi isaa lubbuun ooleera. sababni rukutamuu qeerroo kanaa “bakka WBO’n jiru nutti himaa” jechuun ture.
Dhiigni ilmaan oromoo dhiiga akkanaan jigee gumaa malee hafu miti!


text:
Oromiyaa keessatti mormiin lagannaa gabaa xumuramuu isaatti aansee daldallii fi tajaajiila geejibaa bakka duriitti deebi’aa akka jiru kan ibsame ta’uus kanneen daldalaa fi tajaajiila geejibaatti deebi’uuf yaalanii mootummaan nu dhorke jedhan dhaga’amaa jiran.Eenyuu isin ajajnaan dhaabdanii ? Eenyu immoo isin ajajnaan jalqabdu nuun jedhan jedhu jiraattonni.
Tarkaanfii fudhatamaa jiru keessaa manneen Saamsaman jechuun itti maxxanfamee banuu diduu, kokolaataa Bajaajjii iddoo tokkotti walitti qabanii kaa’uu, maallaqa baasisuu akkasumas waraqaa akeekkachisaa mallatteesisuun keessatti argamu.
Hogganaan biroo dhimmoota komunikeshinii mootummaa naannoo Oromiyaa obbo Addisuu Araggaa garu torban darbee raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsa kennaiin karaa nagaan gaaffii, mufannaa fi yaada ofii ibsuun mirga ta’u isaa xuquun kanneen daldala cufuu isaaniin kan ka’e mallattoon saamsameera jedhamu irratti maxxanfame yoo jiru ta’e dogoggoora jechuun isaanii ni yaadatama.
Walitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi bulchiinsa naannoo Somaalee gidduu furuuf tattaafiin itti fufuu isaa fi haga ammaatti aanalee 49 gara Oromiyaatti cituu dubbatan. Kanaaf jecha anaaleen oromiyaa gara bulchiinsa nannoo somaleetti citan inni jedhu dogoggora jedhan.
Hogganoota paartilee mormituu hidhaa keessa jiran kan ilaaleen bulchiinsa keenya jalatti hidhamanii waan hin jirreef kan nu ilaaluu miti jedhu.aangaan keenya haa kabajamuu akkasumas hidhamtoonni siyaasaa martii hidhaa keessaa haa baafaman gaaffii jedhu kan qabu ture mormiin gabaa lagannaa kun.


text:
Taamiil Naadu, Indiyaa: Addunyarratti anniisa falama hin qabneen beekamtu ta'uuf deemti.
Indiyaa gara kibbaatti kan argamtu kutaan biyyaa Taamiil Naaduu jedhamtu, humna qiilleensa irraa maddisiifamuun adduunyaa irratti beekamuuf deemti.
Akka gabaasa haaraa baheetti garuu, jalqabarratti biyyattiin araada cilee fayyadamuu keessaa of baasu qabdi.
Teessumni isaa Ameerikaa kan ta'e dhabbanni diinagdee annisaa fi xiinxala maallaqaa 'Institute of Energy Economics and Financial Analysis' jedhamu - bara 2027'tti biyyi Taamiil Naaduu humna ishee barbaachisuu keessaa walakkaa ol kan ta'u teekinooloojiiwwan faalama irraa bilisa ta'aniin argatti jechuun tilmaameera.
Biyyaatiin wayita amma humna qilleensaa irraa - gigaawaatii (GW) 7.85 maddisiisuu danda'uun ishees mirqaansaadha; kan biyyoota akka Denmaarkii fi Siwiidinii ni caalas jedhameera.
Akkasumas hoomishni anniisaa falama hin qabne irraa argamu kunis waggoota kudhan dhufan keessatti akka dachaan dabaluu fi kan aduu irra maddisifamus dachaa ja'a dabaluun GW 13.5'tti ol guddachuu ni danda'a jechuun gabaasni kun tilmameera.
Yoo kun kan dhugoomu ta'e anniisaan Taamiil Naaduu madda faalama hin qabne irra argattu gara %67'tti ol guddachuun, baasii tajaajila kanaaf haala rakkisaan bahaa ture akka hambisus dubbatameera.
Haa ta'u malee dandeetti oomishaa kana irra gahuuf Taamiil Naaduu damee bulchiinsa humna ishee haaromsuu qabdi jedhame.


text:
Finfinnee: camsaa 13/2012(TOI)- Qorannoo labaraatoorrii sa’aatii 24 keessatti namoota 3747 ta’aniif taasifameen namoonni dabalataa 9 vaayirasii koronaan qabamuu Ministirri Fayyaa Dr.liyaa Taaddasaa beksisan.
Lakkoofsi namoota Itoophiyaatti Vaayirasii Koronaan qabamanii 398 gahee jira.
Namoonni qorannoon vayirasichaan qabamuun isaanii mirkanaahe 8 dhiira , 1 dubartii yoo taatu hundinuu lammiilee itoophiyaati.
Nammoonni vayirasichaaan qabaman umriin isaanii waggaa 20 hanga 49 gidduutti argamu jedhan Dr.Liyaan.
Namootni 3 jiraattota finfinnee ,namni tokko imala biyya alaa kan qabu, lamaan immoo namoota vayirasichan qabaman waliin tuttuqaa qabu. Namoonni 2 immoo naannoo Affar irraa imala biyyaa alaas ta’ee tuttuqaa hin qaban.
Namni tokko immoo Jigjigaa iddoo tursiisaa keessaa yo ta’u, imala biyya alaa kan qabuu dha. Namni tokko kan biros naannoo Tigraay iddoo adda baasanii tursiisu keesaa yoo ta’u imala biyya alaa qaba. Namoonni 2 immoo Naannoo Amaaraa iddoo adda baasanii tursiisuu Matammaa kanneen turan yoo ta’u imala biyya alaa kan qabanijedhame.
Namni tokko dabalataan vayirasicha irraa kan dandamate yoo ta’u waliigalatti namoonni 123 bayyanatanii jiru. Namoonni vaayirasichaan qabamanii yaalamaa jiran 268 jedhan Dr.Liyaan.
Itoophiyaan hanga ammaa qorannoo labaraatoorii namoota kuma 69 fi 507 taasifte.


text:
Waraanni Makkalaakayaa Godina Booranaa fi Shawaa bahaa keessatti namoota heddu ajjeese
Guyyaa Kaleessaa Godina Booranaa Aanaa Mooyyaalee keessatti waraanni makkalaakayaa dargaggoota irratti dhukaasuun, nama tokko ajjeesee tokko ammoo madeessuun beekame. Dargaggoo Huseen Soddee kan kaleessa ajjeefame guyyaa hardhaa Sirni awwaalchaa magaalaa Mooyyaaleetti kan rawwaatame tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Haaluma walfakkaatuun guyyaa har’aa Ammajjii 23/2018 Godina Shawaa Bahaa Aaanaa Booraa Magaalaa Maqii keessatti baraattoota ajjeechaa Mooyyaalee fi Waldiyyaatti raawwatame mormuuf bayan irratti waraanni makkalaakayaa dhukaasa baneen, barattoota Sadi ajjeessuun heddu ammoo kan madeesse tahuun beekameera. Kanuma hordofuun mormii ummanni gama har’aa kaaseen daandiin Moojoo gara Shaashamannee geessu kan cufame tahuu, dhaabbata mootummoota gamtoomanitti Ejensiin nageenyaa fi tasgabbii Itoophiyatti argamu beeksise.


text:
Godaannisa
“Irra deddeebi’ee akkuman dubbadhe, kitaabota Afaan Oromoon barreeffaman keessaa yeroo jalqabaaf kanan dubbise Godaannisa dha. Asoosama al tokko dubbisuu eegallaan tasuma lafa kaa’uun hin danda’amne dha. Namni kitaabicha dubbise kamuu dhugaa kana naaf mirkaneessa. Dhaabaa Wayyeessaa kitaaba kana irra deebi’anii waan baay’ee itti dabalanii akka daran nama hawwatutti barreessan. Akkan gulaaluuf yeroo natti kennanitti tokkoo tokkoo fuula kitaabichaa akkan ajaa’ibsiifadhettin hojjedhee xumure. Dhugaa dubbachuuf Obbo Dhaabaan dungoo ogbarruu Oromooti. Nama oolmaa guddaa nuuf oole kan nuti immoo waa’ee isaa hin dubbatiin jirrudha . . . Godaannisni haala kanaan maxxanfamuu isaaf baay’een gammada. Ogbarruu Oromoo tarkaanfii tokko fuula duratti akka butu hin shakku. Dubbistootaa fi jaallattoota ogbarruu Oromoo hundaan baga gammaddan jechuun fedha!”
– Eebbisaa Baay’saa, Beekaa Saayikooloojii fi Barreessaa, Guraandhala 09,2021
Godaannisa – Dhaabaa Wayyeessaa book | Oromo book | Godaannisa by Dhaba Wayesa
“Giimiin abidda ogbarruu keessa barreessichaa Dhaabaa Wayyeessaa ruuqamee jiru nama raajeffachiisa! Abdii namatti hora, humna ogbarruun qabu namatti mul’isa, barbadaan dhokataan barreessichi garaattii baatee jiru, kan laboobni isaa ukkaamsame sana gadi baasee yeroo inni bobeessu, yeroo inni laboobicha bifa barreeffamaatiin si qaqqaammachiisu, qaamaa dharraa ogbarruun shunnuugame yeroo ho’isu, yeroo bu’aa ba’ii jireenya dhala namaa si suufsisu, sammuu yaadaan dhiphate, weeraramee fi jeeqame yeroo bohaarsu, yeroo jechoota mi’aawaan jiisu, yeroo dharraa baasu, dhamdhama ogbarruutiin machaa’uu kee tu sitti dhaga’ama. Magan na jechisiiseera!
– Mubaarek M. Sulxaan, Barreessaa, Guraandhala 14,2021.
“Namoo (Dhaabaa), . . . jechoonni kee akka eeboo qara qabu, eeboo waan itti falfalame tarsaasee keessa ba’ee lafatti diramu. Kitaaba kee yoon dubbisu qorri ati achi keessatti ibsitu natti dhaamota, ho’is na dafqisiisa, jaalallis na qaba, jibbis na ifachiisa, xiiqinis na hudha, nameenyaanis na raasa, gaddis na imimmaansa, gammachuunis na utaalchisa, jechoota kee dhaga’uudhaan homaa kan ani hin taane tokkoyyuu hin qabu. Ogummaa keetiin ammas dhiibbaa nurra geessisuu danda’uu keetiif dubbiftoota kitaaba keetii hundarraa galata qabda. Akka ati itti ibsitutuu adda, akka ati itti afaan keenyaan dhimmootatti lubbuu hortutu ajaa’ibsiisaadha, afaanichi raadiyoo cabsa jedhamaa ba’e sun, jiruufi jireenya ilma namaa haala ajaa’ibsiisaa ta’een ibsuu akka danda’u gochaadhaan argisiifte.”
– Gammachuu Wiirtuu (PhD), Barreessaa, Waloo fi Taatoo ijoo ‘Dukkamaan Duubaa’ Guraandhala 23,2021.
“Kitaaba Dhaabaa Wayyeessaa ‘Godaannisa’ yeroo hedduu dubbiseera. Hamman dubbisun haaraa natti ta’a. ‘Gurraacha Abbayyaas akkasuma. Afaan Oromoo barreeffama asoosamaaf hammam mijataa akka ta’e barreessitoota qabatamaan agarsiisan keessaa inni isa hangafa. ‘Adorable!’”
– Isaac Ammar Muhe , Hagayya 15,2015
“Namoo Daandii (Dhaabaa Wayyeessaa) asoosamni kee barreessitoota Oromoo hedduu barreessuutiin gahe. Miliyoonota immoo kakaase. Umurii dheeradhu, fakkeenya keenya ati.”
– Maatii Bilata, Mudde 1,2015
“’Godaannisa’ har’a taa’ee yoon gara boodaatti deebisee yaadu, Afaan Oromoo bara 1991 itti dhimma ba’amuu jalqabe Dhaabaan bara 1992 ‘Godaannisa’, asoosama akkas namatti toluu fi guddina ogbarruu Afaan Oromoo mul’isu sana barreessuun isaa jabina Dhaabaan bara sana qabu natti mul’isa. “
– Abdi Fixe, Barreessaa & Gaazzexeessaa, Hagayya 14, 2015
“ ‘. . . Yeroo isheen achii gara koo as adeemtu lafatu na jalatti sirbe . . . .’ Nan yaadadha barataa kutaa 11 ta’ee kitaaba kana yeroon dubbisu, miira yeroo sana keessa koo ture yoon yaadu ammas iddoon jiruu ka’ee fuudheen dubbisa. Mi’aan ‘Godaannisaa’ keessa kootti godaannisa ta’ee hafe.”
– Tolola Fantaye, Mudde 1, 2015


text:
Dargaggoonni Afrikaa dhiyoo kana marii hojjaa-uumuu fi teeknooloojii irratti xiyyeeffate New Yoorki Amerikaatti taa'aa turan.Dargaggoonni marii kana irratti argaman bayyinaan hidda dhalata Afrikaa dha haa ta’an malee kaan biyya alaa warra jiraatan.Kaan imoo mari tana iratti hirmaachuuf biyyaa isaaniiti dhufan. Han asuma, Ameerikaa fi biyoota Awrooppaatti dhalatanii amma hojii adda addaa Afrikaa keessatti hojjachaa jiranis jiru.
Mariin sambat-duraa darbe , Niiw yoorkitti ta’ame kun han xiyyeeffate hojii umuu fi daldala iratti mari'ate. Namoonni yaadaa haaraa maddisisanii yaada isaanii hojiirra oolchudhaan milkaa’an muuxannoo isaanii hiraniiru.
Toonii Aaluummeeluu biyyi isa Naayjeeriyaa dha, abbaa qabeenyaati . Qabeenya isaa garuu ijoollee isaa qofaa odoo hin ta’in dargaggoo qaroo ta’anii yaada haaraadhan dhufanin gahuudha. Dhaaba “Toonii Alumeluu Foundation" jedhamu dhaabera. Tooniin dargaggoota biyyoota Afrikaa adda adda irraa hojii fi teknooloojii haaraa qaban kuma kudhaniif $10,000 fi leenjii hojii daldalaa guutuu kaffalti malee kenna.
Maatiyaas Wandoosan immoo Ameerikaatti dhalatee guddate. Gaanaatti godaanee dhaaba hammayaa barumsa herregaa qorachuudhaa gargaaru tokko wajjin hojjata. “Umuma kiyyaan dandeetii fi fedhii hojii haara uumun qaba. Kanaafan yeroo fi waanan qabu kanarra olchee hojjachaa jira,” jedhe.
Ummata Afrikaa keessaa harki 63 dargaggoo oggaa 15 amma 24ti. Kana keessaa immoo hojii han qabu harkka 33 qofa. Ogeessonni waan kana qoratan, xiyyeeffanoon hojiiwwaan qonnaa, teknooloojii fi hojii uumuu irratti hoo godhame, dargaggooni kun humna ardii kanaaf ta’u danda’an jedha gabaasni Heenook Samaagzabeer.


text:
****Fayyaan faaya****
1. Erga miilla dhiqannee booda miila keenya kafanaan haxaawuu
qabna. Kun seelotaa gogaa irratti dudu’anii hafan baakteeriyaa
keessummessan waan balleessuuf
2. Miilla keenya shayiidhaan (tea) dhiqachuu (sukkaara osoo hin
taane shayii). Kunis asidiin tannic acid kan shayii keessatti argamu
waan gargaaruuf. Guyyaatti daqiiqaa soddoma torban tokkoof walitti
fufnee miilla keenya keessa kaa’uu qabna.
3. Bishaan ashaboodhaan bulbullee miilla keenya ittiin dhiqachuun
gogsinee osoo bishaan biraa itti hin dabaliin gogsinee dhiisuu.
4. Miilla keenya gogsuu qabna. Kunis baakteeriyaan jiidha waan
jaallataniif akka carraa hin arganneef.
5. Antiperispirant kan dafqa ittisan kan yeroo baayyee bobaa
keenyaaf fayyadamnu miilla keenyaafis fayyadamuudhaan akka hin
dafqine ittisuu dandeenya. Kun jiidhina balleessuudhaan akka
baakteeriyaan wal hin horre godha.
6. Daakuu (Powder) baking soda bishaanitti naquun ittiin miilla
keenya dhiquu. Kun alkaline yokaan beeziii waan tahuuf
baakteriyaa irraan miidhaa gaha.
7. Vinegar bishaan waliin walitti makuun miila keessa kaa’achuun
asiidiin vinegar keessa jiru akka gargaaru taasisa.
8. Kaalsii yeroo yeroon jijjiirrachuu, yoo boqonnaa fudhannu kophee
baaqqee (sandels) kaa’achuu, kophee yeroo yeroon dhiqachuu,
Fayyaan faaya
Dr. Gurmeessaa


text:
Laallibati maal eeggata?
Kurnan tokkoo ol booda murnooti ABO lama ABOn gumaatt caccabee ture walitt fayyuu eegaluu ambaa iyya’an. Sun tarkaanfii akkaa, kan funaansa soba hunda qaanesse. Dhinee hojii humna guutuun eegaluun yeroo hanga tokko ni fudhata ta’a. Kanaaf hamma tarkaanfi qabsoo bilchaataa itt haanuuf walhubannoo amanamaa irra gahanitt gochii amba keessaa yeroo fudhatu ta’a. Kun akka dogoggora darbe irra hin deebine carraa argamisiisa. Want tolfamuu deeman tartiiba qabachuu feesisa. Lachanuu adda addati waan hojjechuuf karoorfatan qabu ta’a. Hundi cufamanii akka haarati eegalamuu gaafachuu hin oolu. Hamma dhiheessii marsaa kanaa isa dhumaan gadi bahanitt obsaa fi danda’a gaafata. Jaalbiyyooti kaayyoo sabaaf lubbu kennan hantuuta yaalaa hin turre. Dhiheessichi wareegammi saanii kan itt qoosamu akka hin taane kan dhaamu ta’uun barbaachisaa dha. “Galtuun Qeyee” kan bilisoomuu irra gooftaa tajaajilaa du’uu filataniif gurra kennuun bu’aa hin qabu. Laallibati sirna sochii fi iyyaatiin itti faca’u kan kanaan dura isaan locaa baheen adda eeggata. Qabsoon walabummaa gardhabummaan akeeka saa gahuu hin danda’u. Shaffisummaa fi dhimma baasuu danda’uu qabsoof jedhamee, tasummaa fi humna barsiifataa jaamsaan lakkifamuu qaba. Sanaaf sochiin walabummaa Oromoom, warraqsa ofirratt gaggeessuun barbaachisuu hin oolu.
Akka itt gaaffiin Oromoo qabamu kan dhiheessan kitilatu ala sana jira. Garuu hundi gaaffii lamatt gad bu’u. Oromiyaan walba ta’uumoo kaanitt hirkachuu qabdi? Deebiin saa walabummaa yoo ta’e imaammata ABO qofatu fiixaan baasaa. Gaaffii hedduun yaada qabsaawota durii kaasee, fixaan ba’iisa imaammatichaa, dandeetii ifaajee saanii qindeessuuf Oromoon qaban kkf irrat ka’uu danda’a. qabsoon kan kaayyoo sabaatt amanan fedhaa. Daddaaqotii fi lugnootii hoojii guddaa akkasii gaggeessuu hin danda’an. Nammi tokko gaagaa fidu hunda fudhate qabsootti seenee humneessuun, geeddaree hogganuu qaba. Kan kutannoo fi dudhamaa qabu angoo harkee warqeett naa dhufa jedhee eeggachuu utuu hin ta’in qabsaawuufii qaba. Nammi tokko namoota itt cichanii jiran yk kanneen itt garagalan osoo hin ta’in kaayyoo saba saa heduu qaba. Yero haamtuu kana mamii afarsuun dhukkuba. Amma hooggansi xiinxala dhuugaa fi yaada kanneen biraa irraa fi kan saanii kaleessa irra wayyaawe qabatanii akka ba’an eegamu. Guddinni kan argamu yoo dammaqinii fi qayyabannoon miseesaa ol ka’e qofa. Dandeettii Oromoo hiriirsu, qooda fudhannaa ballisuu, humna dardaraa ofitt dabaluu fi ofbara sabaa fi dhaabaa ol kaasun hojii waari’ee. Hariiroon amba mormitoota waliin tolfamu ammaf kan durfannoon kennamuuf miti. Gaffileen imaammataa sabaawoo fi sagidduu hanga walhubannoon keessaa, tokkummaa fi yaayyoon qabsichaa karaa haara mirkaneeffamutt qabamuu danda’a. Kanaaf mariin gad fageessanii keessa ofi itt qoran qunnamtii ambaa hunda dursuu qaba..
ABOn yoo jarri kaan tokkummaa empayeraaf dhabbatan inni walabummaaf qabsaawa. Hedduun imaammati ABO kan yeroon itt darbee fi dhima hin baafnee dha jedhanii qeequu danda’u. Garuu tuffatanii karaa saanii hin qabatan. Dhugaan saa hundi mooraa isaan erge irratt hundaawanii, akka ergamsa saanii meelchaa fi bolola fi olantummaa koloniif gufuu bara baraa ta’uutt fudhatu. Kanaaf hamma danda’anitt maqaa xureessanii, salphisanii barbadeessuunii qabu. Oromoon hedduminaan kan guraramaniif mirga saanii waan baraniif. Cunqursaan yoo sababa argate aannantu dammati dhagala’eef. Yoo hin taane ABOn jiraatee dhiisee tokko uummata. Gocha ABO akka haadha guraara EPRDFtt fudhachuun sabdummaa, jalbiyyummaa dhabuu fi goleesitummaan xiqqinaa gaditt hin laalamu. Akka gocha namummaa baha abbaa hirree hamaa gidraa namaatt gammadu sirriitt fudhachuutt lakkaawama. Hojiin dhaabaa sabaa tokko sababa diinaa ooffalchuuf oso hin ta’in addatt qeeqamu ni danda’a. Wayyaaneen mirga dacha’uu (fottoquu) hayye. Addunyaan gara wayyaatt jijjiiramaa yoo jiraatu empayerri Habashaa garuu hamaatt deemaa jira. Diddaan sabaa ijaarame qofa humna bineensa akkasii, ittisu kan danda’u. Yaadi kana irra adda ta’e kan harka kennisiisu qofa.
Oromiyaan ammallee qabama jala jirti, geedarammii tolfamu kamuu kan qabateen dhimma dhuunfa saaf to’atama. Kan geeddarammi dhugaa ta’u gaafa Oromiyaan bilisomtee Oromiyooti jireenya malbulcha, binagdee fi hawasoma fi hiree saanii irrati gooftaa ta’ani. Sana malee haalli dargaggoo Oromiyaa gaaratt naqe ammayyuu ifatt muldhata. Habasha mitoota hedduutu iyya soba gurguddoo Habashaa, demokraasii, mirgooti ilmaan nama fi nambiyyootaf qabsoofna jedhuuf birmatanii turan. Garuu ganamuun du’att ergaman. Utu kutannoo fi dudhamicha biyya saaniif olchanii qabsaawoti Habashaas fakkeenya akkeeffamu hedduu irra baratu turani. Tumsa dhaquun gantummaa saanii saaxilani, kun Itiyoophesitoota si’anaaf ifaa dha.
Kan darbeef garaa raafamuun hanga yoona koqaa jira. Kan dur baqatanitt deebi’anii qabsoon Oromoo akka Itiyophiyoomu hooggani ABO buloon muggutan jiru. Sagantaa ABO eegala sanaan hidhata akka qabutt dhiheessuu yaalu. Nafii buusaa jalqabaa kan akeeka qabsoo muummicha agarsiisuu fi angoo yoo ta’ee jedhu buusaa hariiroo alaa jala jiru adda hin baafatani. Sun garuu yoo fedhame kan ta’u jedhamee taa’e.
Ummata bilisa kan akka waliinjiroott humna sodatamu qabu qofatu ummata bilisa biraa fedhe waliin hariiroo seena. Oromoon “Eenyu si dhungannaan hidhii muxxeessita?” jecha jedhu qaba. ABOn hanga yoonaa ummata saa funcaa kolonii keessaa baasuu hin dandeenye. Sun imaammata baafateef osoo hin ta’in dhaaba jabaa kan kan diina saa gitu ijaarrachuu dadhabuuni. Akkasumas nafii dudhaa Oromoon bilisummaa fi walabummaa irratt qabu jabeeffachuu dhabuu dha. ABUT illee hanga jabaatee waan barbaade fudhachiisuu danda’utt ABOn akeeka walfakkaataa qaba ture. Erga ummata saa bilisoomsee imaammata tokkummaa ADUtt (Adda Demkratawaa Ummataa) yk EPRDFtti jijjiirratee.
ABOn galmee dansatt barreeffaman kan Ittisa, Diinagdee, Howaasoma, Malbulchaa fi Namusa ilaalan qaba. Garuu erbaala irratt hafan. Ususi gabaasi yeroon hin galuu, ajaja diduun ture jedhu, dhugaa irra fagoo hin ta’u. Miseensi idilee waa’ee dhaaba saa kan dhagahu jette jettee irra malee suduudan hin turre. Mallattoo hundi, hoggansi garri tokko dirqama bahachuuf dandeettii akka hin qabne yk jalqabumaa walabummaa Oromiyaatt akka hin amanne agarsiisa. Garuu taatoti waan fedhan ta’anis ABOn xaxaa keessaa fi alaa itt hammaatullee hanga yoona hunda irra oolee “Ayyaana” ta’ee jira. Sun akka fedhe haa ta’u, kan carraa keessaa filatu Oromoof uumuu fi nagaa fi araara godinichatt fiduu danda’u qooqotaa fi xexxeba ababbaraa gurguddaa utuu hin ta’in bilisummaa Oromiyaa qofa. Me qalbeeffataan kan dura ta’u dura haa kaa’u. Akka jechaatt, qamaleenillee qoraattiin dura ta’aa see irraa yoo ba’e qofa obsaan teessee akka qaama biraa irraa baasachuun of waldhaantu beekti. Falli saa dhofsisuuf dura bakka bilisa ofi kennuu feesisa. Hanga ABOn jiraatu fi dhidhiittatutt sadoo fi xibarri ittuma fufa.
Dhaaba cimaa ijaaruun miseensa dammaqina ol haanaa, garaa guutuun bobbaa’uu, kaasaa saba ofiif kutannoo fi dudhama qabu gaafata. Haala miseensi hojii hooggansaa caqasuuf hin dammaqfamnett karaa irra chehumsi kaayyoo nama dhibuu hin qabu. Rakkina tuulamaa dhufe irra sanatu hubatama. Dhaabi cimaan murna garlamee, daddaaqani fi abba tokkee dhibooftuu, dandeettii Oromoon qabu qindeessuu hin feeneen faalameen ijaaramuu hin danda’u. Dhiheenya iyya’a VOAf tolfame keessaa tokkoon qabattee kana irratt gaaffileen ka’anii deebiin utuu hin kennamin hafan jiru. ABOn maaliif akka ga’aa hin hojjenne gar lachuun deebiin amanamummaan kennamuu qaba ture. Hanqinni taliila ta’e kan hojiirra oolcha dhibaawuu malee kan imaammataa hin turre. Nammi tokko utuu hin dhandhamatin gumaan tokko ni hadhaawa akkamitt jechuu danda’a?
Bilisummaa, nagaa, araaraa, safuu fi onneen dhagaa golee ilaalcha Oromooti. Sabaaf bilisummaa, nagaa fi araara Lafaa fi Waaqaa fi ilmoo namaatii, safuu lammii gidduutt, onnee kan itt amanaan irra hamaa ittisuuf nafii gurguddaa dhaalmaan argaman keessa jiru. Didhaa sanneen tuqamuuti kan dargaggoo Oromoo gaaratt naqe. Sanaaf malee waldhabdee nagaan furachuun aadaa Oromoon itt beekamu. ABOn dhugaa, daaya dhaloota irra qaari’u qaba. Sun daaya ummata bilisaa fi biyya walaboomeetii. Daaya fedhaa bu’uuraa ilmoo nama bilisummaa, nagaa fi araaraa keessaa nama waxalu irratt hundaayeeti. Kanaaf hanga ummati gadadoon jiraatutt abiddi saa hin dhaamu. Jijjirama naannaa haa ta’u baaquleessaa fi malraagummaan hagamiiyyuu tufachuunii hin danda’u.
ABO qacaleen humna cimaa qabachaa fi tumsitoota saa fi kanneen biyya Oromoo baldhaa kutachuu barbaadan waliin wal hadhaa bahe. Jeequmsi keessaas qooda saa qaba ture. Qabsoon lafa bilisome jedhanii sararuu caalaa, humnoota sana gidduutt cafaqamuun badiisa aggaamame irraa dhaaba olchuu ta’e. Karaa biraa garuu, sammuu kumkumatt lakkaawamu, kan biyya ofii keessatt gonka akka nambiyyaa sadarkaa lammafatt ilaalamuu hin fudhanne bilisoomseera. Biyya ofii gumaa gumaan bilisoomsuun akaataa qabsoo keessaa tokko malee akka fakmishoo tokkichaatt ilaalamuu hin qabu. Waan ofii tokkichumaan dhuunfachuunis ni danda’ama.
KAK (ANC) Afrika Kibbaa (AK) kan sirna apartaayid irra furuu danda’e qabsoo bara 82 (1912-1994) duuba ture. Qabsichi hiroo sanyii lama gar tokkoon adii garri biraa gurraacha fi kan halleeffaman gidduutt ture. Goftoliin kolonii, frota saanii AK horamanitt angoo kennanii erga gad dhiisanii turaniiru. Egaa qabsoon AK maddi saanii sanyii fi bifaan adda haa ta’an malee qabsoo namoota AK gidduutt gaggeeffame ture. Qabsoo imaammata bulchaa sanyeessaa jijjiiranii bulcha wayyabaa dhaabuu ture. Garri lachuu Afriikaan Kibbaa akka biyya saanii waloo ta’ett fudhatu. Yeroo Oromiyaatt dhufnu qabsichi qabsoo koloneeffamaa fi koloneeffataa qabaten gidduutt gaggeeffamu. Qabsoon ABOn gaggeeffamu Oromiyoo gidduutt utuu hin ta’in kan qabamee fi kan qabatame gidduuti jechuu dha. Kanneen miidhama koloneeffamoon sirna kolonii irra bu’aa argatanii fi argachuuf gororaa coccobsaa jiran kana dhaga’uun ni dhukkubsa ta’a.
Kanaaf qabsoon Afrikaa Kibbaa fi Oromiyaa akaakuun adda adda. Oromoon apartayid kolonummaa muuxataa jiru malee kan keessaa miti. Oromoon waliigalatt fanfana ilmoo nama keessayyuu Oromiyoo gidduutt sanyii, amanti fi lammummaa irratt hundaawanii tolchuun hin beekamani. Kan amantummaa saanii biyya haadha koloneeffatuu waliin itt fufuu barbaadan bilisummaa qabu garuu lachanuufuu al tokkott amanamoo ta’uu hin danda’anii. Kan Oromiyoo dha ofiin jedhan hundi akka horee Britishii fi Duchi suukannii qajeeltuu irra KAKn gargaaran bakka itti horaman malee biyya biraa waan hin qabneef qabsoo bilisummaa Oromiyaa gargaaruu qabu.
Kanneen bilisummaa biyya saanii abdiin eeggataniin walhubannoo murnoota ABO gidduuti dhiheeny ta’e gammachuu guddaan simatame. Dhinfamee gutummaatt hojiirra ooluuf yero fudhata ta’a. Hangasitt faanni fudhatan hundi gamnummaan masakamuu qaba. Malbulcheesitooti Oromoo bara hedduuf qubqabsiis ambaa irratt hedduu lallabaa, hedduus kakataa bahan. Amma hobbaatii qabatamaa malee dubbii fi irbuu konkaa hin barbaachisu; kan darbe irra deddeebi’amuu hin qabu. Yaa’in walitt baqaa tattaaffii fi tarkaanfii hedamee gaafata. Kan hooganootaa dansaa miseensaafis dansaa. Kanaaf jalqaba yk walfaanuma jalaa kaasanii walitt qabuun dirqii ta’a. Dardarri Oromoo qabsoo walabummaa kan angafoti saanii sossosan fulduratt oofuuf abbaawummaa guddaa qabu. Oromiyaa walabomsaati sana boda tokkummaa Afrikaaf loluu dandeessuu. ABOn kallacha qabsoo Oromooti; Hoomishaa gootota saba kumootaati. Qeyeen Oromiyaa keessaa isaan hin tuqamne hin jiru. Kanaaf kan diinoti Oromiyaa jibbaniin. Irraa faccisuun, haromsuu fi sooruun dirqama Ilmaan Oromiyaa dhugaa hundaati. Saba goota hin qabnee ta’uu hin fudhatina.
Hanga murtii fi gocha yaayyoo karaa haaromeen gad bahanitt obsaa fi danda’ummaan barbaachisaa dha. Bara hedduuf hundi sirna itt waldagan misoomfataa turani. Yoo itt yaadamee haqame malee sadarkaa ammaa irra dhangala’uu danda’a. Baroota saanii kaleessaa keessa deebi’ani qoruun barsiifata jamsaa dullacha fi tasoomaa irra of qulqulleessuu qabu. Qabsoo bilisummaa, jechaa fi gochaan Oromeessuuf tarkaanfii warraaqsaa gadi hin taane barbaada. Oromummaa waliin ol kaasuun fala tokkoo. Hoggansiif miseensi waliigalaa mooraa diinaatt baqachuuf utuu hin ta’in, dhaaba saanii jaallatamaa guddicha, ABO, barsiifata dullachaa, luuxxee galtuu fi dhibaawummaa irra faloo baasuuf sadarkaa warraaqaan of gahuu qabu.
Ulfinaa fi surraan dabaankufootaaf; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Amajjii 2013
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo


text:
Download a printable version
Kabajamtoota miseensota raayyaa ittisa biyyaa, poolisii, hidhataa gandaa fi kkf, dhimmi duula tigray irratti hirmaachuu dhiisuu ilaallata.
Hin Duulinaa!
Gaggeesittotni keenya rakkoo fi gadadoon akka jiraannu nu godhu. Isaan ofii isaanitii jireenya miidhagaa fi miidhaan irra hin geenye keessa tahaanii adda waraanaa irraa fagatanii ta’anii jiru. Gara waraanatti him deeminaa, lubbuu keessan du’aaf hin saaxilina. Wayee ijoollee, haadha warraa fi maatii keessanii yaadaa. Waraana kamuu keessatti eenyus mo’ate eenyu kan miidhamu? uummatuma misgiina. Maatiin gaggeesitootaa garuu homaa him tahan ittuu waraana irraa fayyadamoo tahu malee. Motummaan yoo waraana fedhe ofii isaatii adda waraanatti hirmaachun fakkeenyuman ha lolu. Maaloo meeshaa keessan lafa kaahaa. Lakki lubbu kiyya gaggessitootaf jedhe hin dabarsu jedha.
Nagayaa waliin: Sooshal Aktivistoota irraa.
#SayNoToWarEthiopia
==============
SayNoToWarEthiopia – Afaan Oromo
SayNoToWarEthiopia – አማርኛ
SayNoToWarEthiopia – Somali


text:
Ajeechaa Haacaaluu – ibsi haadha alangaa ‘shakkii uume’
(BBC Afaan Oromoo) — Ajjeechaa Haacaaluu hundeessaa namooti kallattiin raawwataniiru jedhaman to’annoo jala ooluu fi ajjeechaa raawwachuu amanuu isaanii ibsi haati alangaa Aadde Adaanech Abeebee kennan kanneen ija shakkiin ilaalan jiru.
Battala ibsi sun kennametti namoonni marsaalee hawaasaa irratti yaada isaanii barreessan hedduun ‘diraamaa’ jechuun ibsan.
Qorannoo yakkaa gara garaa mootummaan Itophiyaa taasisaa jiru irratti keessumaa lammiilee biyya alaa jiraatanin qeeqni akkanaa yoo dhihaatu kuni kan duraa miti.
Ogeessi seeraa dubbifne adeemsa qorannoo taasifame qeeqeera.
Ibsichi maal jedha?
Namoota ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa irratti kallattiin qooda fudhatan sadi keessaa lama to’annoo jala oolaniiru jedhan Haati Alangaa Federaalaa Adaanech Abeebee.
Namoota sadi ajjeechaa Haacaaluu irratti kallattiin hirmaatan jedhanii fi garee namoota kana duuba jira jedhanis maqaa dhahaniiru.
Haaluma kanaan namoonni ajjeechaa Haacaaluu raawwataniiru jedhaman Xilaahun Yaamii fi Abdii Alamaayyoo to’annaa jala ooluun himameera.
Namni sadaffaan Kabbadaa Gammachuu jedhamu ammoo barbaadamaa kan ture booda to’atamuu miidiyaaleen biyya keessaa gabaasaniiru.
Akka Haati Alangaa Adaanech jedhanitti, artiist Haacaaluu Hundeessaa rasaasa dhukaasee kan ajjeese Xilaahun Yaamii nama jedhamu yoo ta’u, magaalaa Finfinnee naannoo Galaan akka jiraatu himameera.
Abdii Alamaayyoo fi Kabbadaa Gammachuu ammoo ajjeechaa kana keessaa kallattiin qooda qabu jedhame.
Namootni sadan garee ‘Shanee’ jedhamurraa ergama fudhatanii ajjeechaa kana raawwachuus himaniiru.
Namoonni lamaan to’annoo jala oolan wayita qorataman jecha kennaniin yeroo gara garaa miseensota garee ‘Shanee’ jedhamu kanaan wal arganii ajjeechaa kana raawwachuuf waliigaluu isaanii himaniiru jedhan Aadde Adaanech.
Namoonni kunneen jecha kennaniin miseensonni garee ‘Shanee’ ergamicha isaaniif kennan isaanitti Afaan Oromoo, walitti ammoo Afaan Tigree haasa’u ture jechuu isaanii Aadde Adaanech himaniiru.
Ergama kana akka raawwataniif jecha sababni itti himameef ”Mootummaan federaalaa dadhabuun gara jiguutti waan adeemaa jiruuf, gara rakkoo caalutti akka hin galleef jedhanii sossoban,” jedha ibsichi.
Namni isaan ajjeesan dursee akka itti hin himamneefi maqaan tarreeffamee akka kennamuuf qofa akka itti himame namoonni kunneen dubbataniiru jedhan.
Namoonni kunneen eeruu jiraattonni naannoo Galaan kennaniin to’atamuus himaniiru.
Maaltu shakkii uume?
Haati Alangaa Federaalaa wayita ibsa kennaa turanitti maqaa nama kallattiin dhukaasee ajjeesee wayita dogoggoranii namni biraa isaan sirreessu dhagaahamuun fayyadamtoota marsaalee hawaasaa hedduu biratti ijoo dubbii ta’eera.
Kanneen viidiyoo kana waliif qoodaa qorannoo taasifame irratti shakkii qabaachuu isaanii ibsanis jiru.
Namoota dhimma kanarratti shakkii isaanii ibsatan keessaa tokko kan ta’e ogeessi seeraa Ameerikaa Minisootaa jiraatu Bahaar Omaar, amanamummaan ibsa haadha alangaa shakkisiisaadha jedha.
Ibsi amma haati alangaa kennan ibsa amma dura poolisiin kennaa ture waliin waan wal darbu qab jedha Bahaar.
Namooti amma dura shakkamanii to’atamanii fi kan amma haati alangaa himan gargari jedha.
Ibsi kenname garee siyaasaa tokko itiin maqaa balleessuuf waan kaayyeffate fakkaata jedhe.
Osoo qorannoon gahaan hin taasifamiin aanga’oonni mootummaa dursanii garee amma ajjeechaa kana duuba jira jedhametti quba qabuu eegaluun isaanii kanaaf ragaadha jedha.
Gama biraan, namoonni ergama kennan ‘ABO-Shanee’ erga jedhaniin booda ‘ABO-Shanee’ sun Afaan Tigree dubbatti jechuun waan nama shakkisiisu jedhan.
Dabalataan ammoo Haacaaluu Hundeessaa yeroo gara garaa yaaliin ajjeechaa isarra gahaa akka ture himee, qaama isa sodaachisaa turellee akeekee jira jedha Bahaar.
Yakka akkanaa yoo qorattu bakka ragaan qabatamaan hin jirretti, ‘circumstantial evidence’ ykn ammoo ragaa al kallattii laalta kan jedhu ogeessi seeraa kun, qorannoon silaa qaamoleen Haacaaluun himate irratti fuulleffachuu qaba ture jedha.
Wantoonni kunneen qorannaan kun murtii siyaasaaf uwwisa seeraa kennuudhaaf godhame akka ta’e agarsiisa yaada jedhu qaba.
Mootummaan yakka raawwatame sirnaan qoratee haqa argamsiisuuf ykn dandeettii ykn ammoo fedhii akka hin qabne agarsiisa jedha.
Artiist Haacaaluu Hundeessaa Waxabajjii 29 ture konkolaataa isaa keessatti kan ajjeefame.
Ergasii hokkora uumameen namoonni 177 yoo du’an, 4,700 ol hidhamaniiru.


text:
Bitootessa 11,2018, Torbanoota lamaan kana keessa Waraanni TPLF akka malee uummata ajjeesuu, reebuun caccabsuu, jumulaan hidhuurratti fuulleffatte. Waraanni TPLF sababa waraanni ABO ykn WBO’n Oromiyaa raasaa jira jechuun uummata keenyarratti waraana kallattii afuriin banee jira. Waraanni TPLF kunneen manneen uummata Oromoo humnaan caccabsanii seenuun, dargaggeessa Oromoo Oromummaa qofaaf mana hidhaatti guuruu irratti fuulleffannoon hojeetee itti fufee jira. Oromiyaa keessatti manneen Oromoo akkasuma goleewwan Oromoo namni torban lama kana keessaa hindu’in muraasatuudha.
Yaa ta’uutii kana raawwatanis qabsoon Oromoo ittii hudhee kan jiru xumura sirnichaaf hojii jabaa dalaguun qabsoo innika garboonfattoota kanaaf taasisuu itti fufee jira. Dhiya Oromiyaa keessaa, magaalawwaan Gimbii, Najjoo, Danbidoolloo, Naqamtee, Ukkee Qarsaa keessaa torban lama kana keessa ilmaan Oromoo wareega ulfaatan wareegamaniiru. Dararaa ulfaataa shamarran irra gaheen akka dhiya Oromiyaatti magaalaan xiqqoon Godina wallagga bahaa aanaa Guutoo Giddaa magaalaan Ukkee isa duraati. Magaalaa kana keessatti shamara dararuu, reebuun gidirsuun akka malee dalagamaa tureera. Akkasuma kibba Lixa Oromiyaa magaalaa Jimmaaf naannooshee keessatti ajjeechaan haala suukanneessaan raawwateera. Magaalaa Jimmaa, Limmuu Saqqaa, Shabee, Gachii keessatti dararaan uummataa ulfaataa ture. Lixa Shaggar magaalaa Gudar keessatti abbaaf ilma rasaasaan rukatanii abbaan lubbuun wareegameera. Akkasuma magaalaa Baakkoo tibbee keessattis ilmaan Oromoo nagaa wareegamaniiru. Baha Oromiyaa keessattis dararaan jallataan uummata Oromoorraan gahamaa turee ammas itti jira. Kibba Oromiyaa Boorana Moyyaalee keessatti yakka daguuggaa raawwataniiru. Ammas yakka sana raawwachuuf qophaa’oo ta’uusaanii dubbatamaa jira. Uummata nagaarratti waraana banuun ilmaan Oromoo nagaa kurnootaan lakkaa’aman wareegamaniiru. Kanaaf qabsoon Oromoo akka galma gahuuf, Oromiyaan lolaa dhiigaaf imimmaaniin haramtee akka hindhabamneef qabsoon walitti fufiinsaan godhamu itti fufuu qaba!


text:
View
87
Download
2
Embed Size (px)
DESCRIPTION
Nathaniel Hawthorne
2. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee HHaawwtthhoorrnnee wwaass bboorrnnoonn JJuullyy 44tthh,, 11880044 iinnSSaalleemm,, MMaassss.. FFaatthheerr:: NNaatthhaanniieellHHaatthhoorrnnee SSrr.. wwaass aasseeaa ccaappttaaiinn.. MMootthheerr:: EElliizzaabbeetthhCCllaarrkkee MMaannnniinngg wwaassaa ddeesscceennddeenntt ooffbbllaacckkssmmiitthhss 3. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee HHaawwtthhoorrnnee aatttteennddeeddBBoowwddooiinn CCoolllleeggee AAfftteerr hhiiss ggrraadduuaattiioonnhhee ttuurrnneedd ttoo wwrriittiinngg.. HHee wwrroottee sseevveerraallssuucccceessssffuull sshhoorrttssttoorriieess wwhhiicchh wweerreeccoolllleecctteedd iinn TTwwiiccee--TToolldd TTaalleess ((11883377)).. 4. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee HHaawwtthhoorrnneerreettuurrnneedd ttoo SSaalleemmwwhheerree hhee mmeettSSoopphhiiaa PPeeaabbooddyy.. AAfftteerr aa ffiivvee yyeeaarreennggaaggeemmeenntt,, tthheeyywweerree mmaarrrriieedd iinn11884422.. 5. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee UUnnaabbllee ttoo ssuuppppoorrtthhiiss nneeww ffaammiillyy bbyywwrriittiinngg,, iinn 11884466HHaawwtthhoorrnneeaacccceepptteedd aa ppoolliittiiccaallaappppooiinnttmmeenntt ttoo tthheeSSaalleemm CCuussttoommHHoouussee aass SSuurrvveeyyoorrooff tthhee PPoorrtt .. 6. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee TThhiiss bbuurreeaauuccrraattiiccppoossiittiioonn ssttuunntteeddHHaawwtthhoorrnneess ccrreeaattiivviittyy.. AA cchhaannggee iinnaaddmmiinniissttrraattiioonn,,hhoowweevveerr,, lleedd ttoo hhiisstteerrmmiinnaattiioonn iinn 11884499.. HHaawwtthhoorrnneess mmootthheerrddiieedd aatt tthhee ssaammee ttiimmee.. 7. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee SSuuffffeerriinngg tthheesseelloosssseess,, HHaawwtthhoorrnneelleefftt SSaalleemm,, wwhhiicchh hheeccaalllleedd ""tthhaattaabboommiinnaabbllee cciittyy,,""ssaayyiinngg tthhaatt hhee nnoowwhhaadd nnoo rreeaassoonn ttoorreemmaaiinn.. HHee wwoouulldd nneevveerraaggaaiinn rreettuurrnn.. 8. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee SSoommee ccrriittiiccss hhaavveessuuggggeesstteedd tthhaatt tthheelloossss ooff bbootthh hhiissppoossiittiioonn aannddmmootthheerr pprroovviiddeeddtthhee ccrreeaattiivveeiimmppeettuuss ttoo wwrriitteeTThhee SSccaarrlleett LLeetttteerr((11885500)).. 9. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee HHaawwtthhoorrnneessccoonnnneeccttiioonn ttoo SSaalleemmhhaauunntteedd hhiimm.. HHiiss ggrreeaatt--ggrraannddffaatthheerr JJoohhnnHHaatthhoorrnnee wwaass tthheecchhiieeff--iinntteerrrrooggaattoorrooff tthhee SSaalleemmWWiittcchheess.. 10. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee TThhee ssttoorryy tthhaattHHaawwtthhoorrnnee aaddddeeddtthhee ""ww"" ttoo hhiiss nnaammeettoo ddiissttaannccee hhiimmsseellffffrroomm hhiiss HHaatthhoorrnneeaanncceessttoorrss hhaass nnoocclleeaarr eevviiddeennccee ttoossuuppppoorrtt iitt.. 11. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee IInn 11883300,, hhoowweevveerr,, hheeppuubblliisshheedd ""TThheeHHoollllooww ooff tthhee TThhrreeeeHHiillllss,,"" uunnddeerr tthheennaammee ooff NNaatthhaanniieellHHaatthhoorrnnee.. AAfftteerr tthhiiss ddaattee hhiissnnaammee aappppeeaarrss aassNNaatthhaanniieellHHaawwtthhoorrnnee.. 12. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnneeOOtthheerr PPuubblliisshheeddwwoorrkkss:: TTwwiiccee--TToolldd TTaalleess,, TThheeHHoouussee ooff tthhee SSeevveennGGaabblleess,, TThhee MMaabblleeFFaauunn,, OOuurr OOlldd HHoommee,,aanndd cchhiillddrreennss bbooookkssAA WWoonnddeerr BBooookk,, aannddTTaanngglleewwoooodd TTaalleess.. 13. TThhee LLiiffee ooff HHaawwtthhoorrnnee NNaatthhaanniieell HHaawwtthhoorrnneeddiieedd oonn MMaayy 1188,, 11886644iinn PPllyymmoouutthh,, NNeewwHHaammppsshhiirree.. HHee iiss ccrreeddiitteedd wwiitthhwwrriittiinngg tthhee ffiirrsstt ttrruullyyAAmmeerriiccaann nnoovveell:: TThheeSSccaarrlleett LLeetttteerr.. 14. Influences uuppoonn HHaawwtthhoorrnneess WWoorrkkMMaarrrriiaaggee SSoopphhiiaa ddeessiirreedd ttoo ppaaiinntt,,wwrriittee,, aanndd ppuurrssuuee aapprrooffeessssiioonn SShhee wwaass lliimmiitteedd bbyy ssoocciiaallccoonnssttrraaiinnttss aannddmmootthheerrhhoooodd 15. Influences uuppoonn HHaawwtthhoorrnneess WWoorrkk FFeemmaallee cchhaarraacctteerrssaarree oofftteenn ppoorrttrraayyeeddaass ssyymmppaatthheettiicc IIddeeaa ooff FFeemmaalleePPuurriittyy IInnfflluueennccee ooffPPuurriittaann hheerriittaaggee 16. Influences uuppoonn HHaawwtthhoorrnneess WWoorrkkPPuurriittaann NNeeww EEnnggllaanndd MMaannyy wwoorrkkss aarree sseettiinn NNeeww EEnnggllaanndd PPuurriittaann bbeelliieeff iinn aannaaccttiivvee eevviill ((DDeevviill)) SSaalleemm ccoommmmuunniittiieessaarree oofftteenn vviieewweedd aasshhyyppooccrriittiiccaall SSaalleemm WWiittcchh TTrriiaallss 17. LLiitteerraarryy TThheemmeess AAlliieennaattiioonn aacchhaarraacctteerr iiss iissoollaatteedddduuee ttoo sseellff--ccaauussee oorrssoocciieettaall--ccaauussee GGuuiilltt vvss.. IInnnnoocceennccee aa cchhaarraacctteerrsssseennssee ooff gguuiillttccaauusseedd bbyyPPuurriittaanniiccaallvvaalluueess//hheerriittaaggee 18. LLiitteerraarryy TThheemmeess IInnddiivviidduuaall vvss.. SSoocciieettyy SSeellff--rreelliiaannccee vvss..AAccccoommmmooddaattiioonn HHyyppooccrriissyy vvss.. IInntteeggrriittyy FFaattee vvss.. FFrreeee WWiillll UUnnccoonnvveennttiioonnaall GGeennddeerrRRoolleess IImmppoossssiibbiilliittyy ooff HHuummaannPPeerrffeeccttiioonn SSeeccrreett SSiinn 19. IImmaaggeerryy HHaawwtthhoorrnnee mmaakkeess uusseeooff tthhee ffoolllloowwiinnggppaatttteerrnnss ooff iimmaaggeess:: LLiigghhtt vvss.. DDaarrkk NNaattuurraall vvss.. UUnnnnaattuurraall SSuunnsshhiinnee vvss.. FFiirreelliigghhttoorr MMoooonnlliigghhtt aannddRReefflleeccttiioonnss 20. RRoommaannttiicc//GGootthhiicc MMoottiiffss FFaannttaassiieess DDrreeaammss RReevveerriieess OOppeenn--eennddeedd eennddiinnggssaanndd uunnaannsswweerreeddqquueessttiioonnss tthhee ooppeenn--eennddeedd ppoossssiibbiilliittiieess oofftthhee iiddeeaalliissttiiccRRoommaannttiicc 21. HHaawwtthhoorrnneess VViieewwss ooffTTrraannsscceennddeennttaalliissmm HHaawwtthhoorrnnee ddiidd nnoottccoonnffoorrmm ttoo tthheeRRoommaannttiicc ffooccuuss oonntthhee eemmoottiioonnss aannddaabbaannddoonnmmeenntt ooffrreeaassoonn.. HHaawwtthhoorrnnee ssttrroovvee ttooccrreeaattee aa bbaallaanncceebbeettwweeeenn hheeaadd aannddhheeaarrtt.. 22. HHaawwtthhoorrnneess VViieewwss ooffTTrraannsscceennddeennttaalliissmm HHaawwtthhoorrnnee bbeelliieevveeddtthhaatt hhuummaannffuullffiillllmmeenntt wwaassaacchhiieevveedd tthhrroouugghh aabbaallaannccee bbeettwweeeennmmiinndd,, rreeaassoonn,, hheeaarrtt,,ssppiirriitt,, wwiillll,, aannddiimmaaggiinnaattiioonn.. 23. HHaawwtthhoorrnneess VViieewwss ooffTTrraannsscceennddeennttaalliissmm HHaawwtthhoorrnneessbbaallaanncceedd aapppprrooaacchhppllaacceedd hhiimm iinnooppppoossiittiioonn ttoo ootthheerrTTrraannsscceennddeennttaalliissttss EEmmeerrssoonn,,TThhoorreeaauu,, aannddLLoonnggffeellllooww.. 24. HHaawwtthhoorrnnee && TThhee SSeeccrreett SSoommee sseeccrreett iinn mmyyffaatthheerrss lliiffee wwhhiicchhhhaass nneevveerr bbeeeennrreevveeaalleedd SSeellff--rreelliiaannccee ccaann lleeaadd ttooeexxcceessssiivvee pprriiddee.. MMaannyy tthheeoorriieess oonnwwhhaatt tthhiiss sseeccrreett wwaass..
Recommended


text:
Dhukkubi infuluweenzaa ykn flu jedhamu kun keessumaa daa’imman, maanguddoota, dubartoota ulfaa fi namoota qaami isaanii dhukkuba of irraa ittisuuf humna xiqqaa qaban akkasumas kanneen yeroo dheeraaf dhukkubsataa turan irratti daran jabaata.
Dhukkubi influweenzaa baatii qorri itti hammaatu Fulbaanaa qabee hanga Bitootessaa gidduutti bifa weeraraan kan ka’u ta’uun beekama.
Kutaa minisootaa keessa ka jiru Klinikii meeyoo kan Hospitaala meenkeetoo irraa Dr Amaanuuel Oljirraa maallummaa dhukkuba kanaa ibsaniiru. kuataa duraa gaaffii fi deebii kanaa mallattoo armaan gadii tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Roobii kaleessaa waaree ykn walakeessa guyyaa irratti humnootiin waraana mootummaa kokolaataa tokko irratti dhukaasa banuu isaanii kan dubbatan jiraattonni dhukaasa sana giddutti barataan umriin isaa kudha lamaa kan gara mana barumsaatti adeemaa ture rasaasaan ajjefamu jiraattonni dubbatanii jiru.Reeffii mucaa kanaas hospitaala keessa kan jiru ta’uu fi maatiin isaa baadiyyaa keessaa barbaadamaa akka jiru ibsamee jira.Mgaalaa Bulee Horaas ta’e godiina sana keessaa namoonni hidhamaa akka jiran kunis yeroodhaa gara yarootti hammaataa deemuu jiraataan kun ibsan.
Bulchaan magaalaa Bulee Horaa Obbo Morkataa Teroo akka jedhantti konkolaataan irratti dhukafame sun kontrobaandii fe’uun kan shakkame ture jedhan. Dargaggoon tilmaamaan umriin isaa kudha afur ynk kudha shan ta’u ajjefamuu ibsanii ajjeechaa dhaqqabeen akka bulchiinsaatti gadduu isaanii ibsan. Maatiin mucaa ajjefamees baadiyyaa dhufanii dubbachaa jirra jedhanii namnii ajjechaa kana rawwates to’annaa jala ooleera jedhan.
Hokkara nannoo sana keessatti gaggeeffame waliin hidhata kan qaban to’annaa jala oolchuun leenjiin kennamaafii akka jirus ibsaniiru.


text:
Poolisoonni federaalaa magaalaa Finfinnee Keessatti naannoo Oromoon itti baay’atu dhaqanii akkanaan tumaa jiru.
kan bara wayyaanee sitti hin fakkaatin kan bara monyaaleeti kuni.kan bara isa maqaa Oromoo baatee aangorra jiruuti
#police Oromia hangaa dhuma dawaadha mee.
Shimallis Abdiisaa fi Taakkalaa Uumaa reeffa Hacaaluu akka gara Finfinneetti deebisan Galaanaa Gaaromsaa tti bilbiluu isaanii ani afaan Galaanaa irraa dhahe. Galaanaa qofaa miti maatii Hacaaluuttis bilbilaa akka turan Galaanaan natti himee jira. Ragaan kana caale maaltu jira? Galaanaan nama lubbuun jiru. Rabbuma hin sodaatanii diraamaa akkanaa hojjatanii Jawar faa reeffa humnaan deebisan jedhanii yeroo lafa jalatti hidhan.
Confirmed!
Kantibaa magaala Finfinnee #Takkalaa uumaa sirna awwaalcha gooticha Oromoo Hacaaluu Hundeessaa irratti Jawaar, Baqqalaa fi Hamzaa fa’aa waliin galma aadaa Oromoo magaalaa Finfinnee keessatti erga mari’atanii booda, Takkalaan Ambulance fi fridge reeffi keessa taa’u fidee dhufa jedhee daqiiqa shan booda polisii Federaalaa itti waamsisuun Kan hiisise isuma mataa isaa ta’uu mirkaneeffannee jirra. Dhimma kana qulqulleeffachuuf gaafif deebii naman waliin godhe OMN irratti sa’aatii muraasa booda ni dhiyeessina, hordofaa.
Via Tesfaye Amina Abdikoo
OMN: Ilma obbo Baqqalaa Garbaa (Samu’eel B Garbaa) maal jedha?
Message to the African Union


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Ebla 24, 2018
Kutaa Kudhalammaffaa
Haasa’a adda addaa Muummichi Ministeerotaa (MM) Dr Abiyi godhaa ture laalchisee tibba kana waa baay’eetu dubbatamaa fi barreeffamaas jiru. Waan tokko tokkorratti yaada kiyya kennuuf ofqusadheen ture. Haa ta’u malee, dhimmi tokko kan dhiifamuu hin dandeenye fi akka laayyoottis laalamuu hin qabne, waayeen Sabboonummaa Oromoo qalbii kiyya waan hawwateef, asirratti yaada gabaabaa dhiyeessuun fedha. Dhimma kanarratti waa baay’eetu dubbatame, waa hedduutu jedhames. Ta’us garuu dhimma baay’ee murteessaa ta’e kana laalchisee anis yaadan qabu ibsuun barbaada.
Sabboonummaan Oromoo mallattoo guddina Oromummaa waan ta’eef, gadi xiqqeeffamee laalamuu hin qabu
Akka yaada fi laalcha kiyyaatitti, Sabboonummaan Oromoo guddina Oromummaarraa madda. Gabaabumatti nama Oromummaan bilchaatetu, nama Oromummaa hubatetu, nama beekumsa Oromummaa qabutu, nama Oromummaa jaalatutu, nama saba ykn uummata ofiitiif quuqamutu Sabboonaa ykn Sabboontuu ta’uu danda’a. Asirratti wanti hubatamuu qabu, beekumsa Oromummaa qabaachuu, Oromummaan bilchaachuu fi Oromo ta’anii dhalachuu jidduu garaagarummaa guddaatu jira. Isa kana ibsuuf dura hiika Oromummaa kaasuun barbaachisaa dha. Oromuummaan utubaalee gurguddoo sadirratti hundaa’a (the three pillars of Oromummaa). Isaanis:
- Aadaa Oromoo
- Seenaa Oromoo fi
- Afaan Oromoo ti.
Beekumsa, hubannoo fi jaalala waan sadeen kanaa qabaachuutu bilchina Oromummaa agarsiisa. Oromummaan bilchaachuun immoo Sabboonummaatti nama geessa jechuu dha.
Egaa haala kanaan yoo laalame, guddina fi dagaagina Oromummaatu Sabboonummaa Oromoo guddisa, dagaagsa. Oromummaan guddachuu fi dagaaguun eenyummaa Oromoo caalatti Addunyaatti beeksisa. Eenyummaa Oromoo Addunyaatti beeksisuu jechuun immoo, Oromoo guddisa malee gadi xiqqeessee gandatti hin galchu. Dhugaan kun karaa kanaan yoo hubatame, Sabboonummaan Oromummarratti hundaayes saba Oromoo ni guddisa malee hin xinneesu. Maarree, guddachuu saba keenyaatu akka dhimma gandaatti laalamaa? Dhimma baay’ee murteessaa ta’e kanatu akka laayyootitti laalamee gadi xiqqeeffamaa?
Mee ofduuba gargallee waan keessa dabarree, as geenye haa laallu. Galanni guddaan qabsaa’ota Oromoo kan wareegamaniif haa ta’uu; Oromummaa dur dagatamuu bira dabree awwaalamuuf bool’a qarqara gahee ture sanatu badii sanarraa dandamatee, guddachaa dhufee, Sabboonummaa Oromoos jabeesse. Sabboontota kumaatama horuu danda’e. Sabboontota sanatu utubaalee sadeen armaan olitti ibsaman sana jabeessaa dhufanii; bara 1991 injifannoolee gurguddoo galmeessan. Oromiyaan ijaaramtee Afaan Oromootiin akka hojjettu taasifamte. Qubeen Afaan Oromoos dhalatee, hojiirra oolee, guddatee kunoo sadrkaa kanarra gahe. Dhaloota Qubeetu uumame; dhaloota kanatu gabrummaa baachuu didee kunoo diina raasaa jira. Isa kanatu MM kanallee taayitaa guddaa kanaan isa gahe.
Kana jechuun dubbii walqabsiifnee yoo laalle, kan har’a OPDO dammaqsee hirriibarraa kaase; kan Team Lammaa jedhamu dhalche; isa kana keessaa immoo akka Dr Abiyi bahu kan taasise, Sabboonummaa guddachaa fi dagaagaa as gahe kana dha. Isa kanatu OPDOllee ganda keessaa baase malee gandatti gadi hin deebisnee bar!! MM Dr Abiyi galata Sabboonummaa Oromoo dagatee, kan isa guddisee sadrakaa kanaan isa gahe sana gadi xiqqeessuu yaaluun sammuu akkamiitiin yoo yaaduu dha? Maaltu kanaan isa gahe? Alagaan gammachiisaatti mana ofiitti ibidda qabsiisaa jiraa? Manni kun akka diigamu barbaadaa? Eenyummaan Oromoo kan Oromummaarratti hundaa’e fi kan guddina Sabboonummaatiif bu’ura ta’e kun akka badu fedhaa? Akkuma jedhamu dhugumatti Itoophiyummaan araada (suusii) itti ta’ee, mirqaansa kanaan Sabboonummaa Oromoo gandatti galchaa jiraa??
Namni ani Oromoo dha ofiin jedhu; namni quuqama saba ykn uummata Oromootiif qabu; namni eenyummaa Oromoo jaalatu; namni Oromummaan boonu waan Oromummaarraa maddu gadi xiqqeessuun salphina abbaa sanaa ti. Akkuma armaan olitti ibsame, Sabboonummaan Oromummaarraa madde kun gadi xiqqeeffamee yoo laalmu, Oromummaatu gadi xiqqeeffamee laalame jechuu dha. Oromummaan gadi xiqqeeffamuun immoo Itoophiyummaaf karaa baasa, balbala bana; waan hanga har’atitti dhiiga fi lafee ilmaan Oromootiin ijaarame hundaa diiguu ta’a. Oromoo fi Oromiyaa gaga’ama keessa galcha. Egereen keenya akka dukkanaa’u godha. Kanaafuu, waan akkanaa kanatti qoosuun innumtuu mataan isaa diinummaa dha. Kuni firaafis ta’ee diinaaf ifa ta’uu qaba. Sabboonummaan furtuu dha malee qoosaa miti.
Sabboonummaarratti duuluun, Oromummaarratti duuluu dha. Saba guddaa kana xiqqeessuu dha malee; karaa faallaa ta’een akka waan Sabboonummaan Oromoo, saba ykn uummata Oromoo xiqqeessuutti laaluun dogonggora guddaa dha. Kan dhiifamni hin godhamneefii dha. Sabboonummaarratti duuluu jechuun Oromoo fi Oromiyaarratt duuluu akka ta’e hubachuun barbaachisaa dha. Kun dubbii oo’isuu miti. Balaa dhufuuf deemu hubachuu dha. Sabboonummaa Oromoo malee Qabsoon Bilisummaa Oromoos (QBO) galii hawwamu hin geessu. Qabsoon galii isaarraa hafuun immoo gabrummaa bifa biraa keessa seenuu dha. Sabboonummaa gadi xiqqeessuun QBO tuffachuu dha.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Gabaasa Qeerroo Amajjii 15, 2015
Amajjii 08, 2015 godina Baalee irratti buufanni bobo’aa tokko qaama hin beekamneen gubachuu isaa odeessi achii irraa Qeerroo dhaqqabe ni ibsa. Dhimma kanaan walqabatee waanti ibsame kan hin jirre yeroo ta’uu uummanni mootummaa Wayyaanee irratti aarii akka qabu ni muldhata. Yeroo ammaa maqaa poolisoota humna addaa jechuun Somaalee irraa sochu’u fi mootummaa Wayyaanee irraa gargaarsa argatu naannoo sanatti bobba’ee jiru naannoo Ona Ginir irraa loon/saawaa uummataa fi qabeenya saamaa jiraachuu kan bira ga’ame yeroo ta’u haalli kun uummata Oromoo naannoo sana daran kan dheekkamsiise fi ofirraa ittisuuf dirqama akka ta’ee jiru himaama jira. Dhimma kun hammaatee Amajjii 14, 2015 iraa eegalee dhukaasa uummatatti banuutu dhaga’ama.
Wayyaaneen kan ofii qabeenya uummata Oromoo bifa adda addaan saamaa jirtu xiqqaannaan yeroo ammaa saba ollaa Oromiyaa qubatan ijaaruun Oromoo irratti bobbaasuu kan itti fufte yeroo ta’u kun ammoo addattii Godina Baalee Ona Ginir irratti Amajjii 13 fi 14, 2015 irraa eegalee bifa addaan itti fufuu isaa odeessi achirraa Qeerroo dhaqqabe ni ibsa.
Kun kanaan osoo jiruu godina Shawaa Bahaa ona Bishooftuu keessatti Wayyaanonni uummata sabboontota fi poolisoota Oromoo ta’an irratti xiyyeeffattee ajjeesisuuf shira qopheessuun naannoo sanatti nama erguun ishee saaxilame. Dhimma kana akka raawwatu poolisootuma keessaa uummata keessatti kan ramaddee yeroo ta’u poolisootni Oromoo sabboontota ta’an dubbii kana irra ga’uun shira kana fashalsuuf jala bu’a turanii nama kana eega irra ga’anii booda isaa uummata saamu itti dhaqqabuun Amajjii 12, 2015 nama kana qabuuf yeroo bobba’anitti dhukaasa itti banuun poolisoota kana keessaa nama tokko madeessuun dhaga’ame. Nama kana boodaan namoonni hedduun akka jiran kan mirkaana’e yeroo ta’u yakkamaan kun ammallee toohannoo jala kan hin oollee fi wayyaaneen akka qindeessitee akka ergite mirkana ta’uu isaa poolisoota magaala Bishooftuu irraan odeessaan Qeerroo dhaqqabe ni mirkaneessa.
Gama kaaniin Godina Shawaa Lixaa Ona Midaa-qanyi irraa maqaa ABOtiin yakkuun nama maqaan isaa yeroof hin himamne fi waraana Dargii ture tokko Boombii 2F1 jedhamuti mana isaatii argame jechuun qabdee dhabamsiisuun ishee beekame. Namni kun uummata naannoo sanaa birratti saabboonummaan kan beekamu, shaakkii irraa kaatee mana isaa sakkata’uun boombii aragadhe jettee Amajjii 10, 2015 tohannoo jala akka oolchite yeroo ta’u haga ammaa eessatti akka hidhame fi bakka buuteen isaa kan hin baramne ta’uuti odoossi naannoo sanaa ba’e ibsa.
Odeeffannoon biraan gara Yunivarssitii Kiloo 4 irraa dhufe ammoo barataa Tigree of-fandhisee du’ee argameetti Oromoon yakkamuutu dhaga’ama. Oromoota shororkeessuuf jecha yeroo ammaa bakka namni hin arginetti abbaan fedhe yoo du’e Wayyaaneen Oromoo itti yakkuun baratamaa dhufee jira. Barataan lammii Tigree Computer Science waggaa 2ffaa tokko jaalalatu naqabe jedhee dhiphina keessa jiraachuu himachaa kan ture Amajjii 11, 2015 of-fandhisuu irraan kan ka’e Oromootatu ajjeessee fandhise jechuun Wayyaaneen sobaan oduu afarsaa jiraachuuti oduun naannoo sanaa nu ga’e mirkaneessa.
Karaa biraa Godina Qellam Ona Jimmaa Horroo dargaggoonni jiraatan kaardii filannoo fudhachuuf gara waajjira Wayyaane naannichaa deeman dargaggoota Ona kanaa irraa guutummaatti shakkii qabna, isaan jaarmayaa Qeerroo, ABOn jeequmsaaf nutti ergamani jechuun kaabinootni OPDO Ona sanaa arii’an. Haaluma kanaan dura waraaqaa eenyummaa fudhattan male kaardii fudhachuu hin dandeessan, dargaggoonni aanaa kanaa ABO, kaardii filannoo barbaaduun kun waan karoorfatan qabdu jechuun arrihatamuu gabaasti hoogganasa Qeerroo Ona sanaa hubachiisee jiree jira. Akka gabaasa kanaatti kaabinootni Wayyanee naannoo sanaa filannoo isaanii as adeemu kanatti jeequmsi nutti ka’uun waan hin oolle jechuun garanumaa sodaa qaban himachaa akka jiran gabaasti kun ni mirkaneessa.
Dargaggoonni naannoo kanaa odeessa ABOdhaa dabarsu, uummata nurratti ijaaraa jiru, uummanni kaardii hanga yoonatti fudhachuu diduun olola dargaggoota Qeerroon ijaaramanii jiran kana irraa ta’uu uummata walitti qabuun doorsisuu fi yaaddoo himachaa jiru. Ona Anfilloo gandoota 28 jiran keessaa namootni muraasati yeroo galmaa’an, ganda tokko qofaa keessaa hanga nama 160 ol ta’antu kaardii filannoo hin fudhanne, kun ammoo mootummaattii mataa dhukkubbii fi gaaffii guddaa ta’aa jira jechaa jiru.
Guyyaa kaardiin filannoo hiramuu eegalee qabee hanga ammaatti gandoonni kaardii tokko illee fudhachuu hin dandeenye ykn guutummaatti dhiise fi hin kennamin hafe akka jiru fi sababoota kanaa fi kana fakkaatani irraa kan madde naannoo sanaa akka walii galaatti gamaaggamaan dhiphachaa jiraachuutu gabaasti Qeerroo nannoo sanaa ibsa.


text:
Voice of Independent Oromia - Podcast page - Sagantaa (Kurfii) RSWO sagalee qofaan
RSWO, SWO, Voice of Independent Oromia. Sagalee Walabummaa Oromiyaa. WBO, Qeerroo, QBO, ABO, OLF, OLA, Independence, Oromo, Podcast, Kurfii sagalee qofaan.
SWOn 1absoo Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaaf godhamu dhaadhessa. Odeessaalee wayitawaaf marsariitii keenya daawwadhaa. VIO, RSWO, SWO, Voice of Independent Oromia, Sagalee Walabummaa Oromiyaa, Birmadummaa, Gadaa, WBO, Qeerroo, QBO, ABO, OLF, OLA, Independence, Oromo, News, Oduu SWO, Sagalee Walabummaa Oromiyaa (SWO)
Ayyaanni Irreechaa bara kanaa, Hora Finfinneetti, Sambata kaleessaa (Onkoloolessa 2, 2021); Dilbata har’aa ammoo, Hora Bidhooftuutti kabajame, dhaadannoolee deggersa WBO, barbaachisummaa Walabummaa Oromiyaa fi jibba Impaayera Itoophiyaa ifatti dhageessisaniin dabaalamee ooluu.
-
-
Oromoonni Eejjuu Soddomaa fi Raayyaa danuun, goolii fi gaaga’ama lola HIT (Humna Ittisaa Tigiraay) fi Mootummaa PP (Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa) gidduutti adeemsifamaa jiruun isaan mudateen, qe’ee isaanii irraa buqqifamuun gara Wallootti baqatanii jiraachuu.
-
-
Duulli duguuggaa sanyii ijaarsa Naannoo Amaaraa, Faannoo jedhamuun, Konyaa Matakkal keessatti, Uummata Oromoo irratti geggeeffamu, Wiixata kaleessaa (Fuulbana 27, 2021) Ona Dibaax, Ganda Caancoo keessatti bifa haarayaan banamuun, lubbuu fi qabeenya Oromoo irra gaaga'amni cimaan qaqqabaa jiraachuu.
-
-
Sochii WBO’n tibbana Konyaalee Lixa Oromiyaa garaagaraa keessatti taasisaa jiruu fi tarkaanfilee diina irratti fudhatamaa jiran, akkasumas, dhimma akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti, marii Oromticha jiraataa Magaalaa Naqamtee tokkoo waliin taasifame.
-
-
Dargaggoonni Oromoo lama, galgala edaa (Fuulbana 22, 2021) Magaalaa Gimbii keessatti, rasaasa Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan rukutamuun, tokko battalumatti lubbuun darbuu; tokkichi ammoo Hospitaala Gimbiitti yaalamaa jiraachuu.
-
-
Olola dhimma Obbo Goollicha Dheengeen wal-qabsiifamee oofamaa jiruu fi, afaanfajjii olola kana duubaan dhufuu malu irraa, Uummanni Oromoo ofii isaas mooraa qabsoo isaas akkamittiin tikfachuu qabaa irratti, marii Oromticha dhimma kana itti-dhiheenyaan quba-qabu waliin taasifame.
-
-
Tajaajilli Hospitaala Fiichee keessatti tajaajilamtootaaf kennamu Afaan Oromoon akka hin kennamneef shirri qaama hooggansaan xaxamu daran hammaachuun, yeroo ammaatti Hawaasni Oromoo bakkasii Afaan Amaaraan akka dhibee ofii himatuu fi tajaajila fayyaa argatu taasifamuun, rakkoo hamtuu mudachaa jiraachuu.
-
-
Oromoota manneen hidhaa impaayerattii garaagaraa keessatti hidhamanii gidirfamaa jiran baasuun ajjeesanii bakkeetti gatuun, kutaalee Oromiyaa danuu keessatti LMKII’n raawwatamuun amaleeffatamee jiru, Giddu-gala Oromiyaa, Lixa Shaggar, Ona Gindabarat keessatti ammas irra-deebiin, Roobii Fuulbana 15, 2021 galgala, Oromoonni sadii mana hidhaa keessaa baafamuun ajjeefamuu.
-
-
Marii Itti-aanaa Ajajaa WBO Konyaa Gujii Bahaa, Jaal Waaqomsaa Guutuu waliin taasifame: Waraanni Bilisummaa Oromoo Konyaa Gujii Bahaa keessa socho'u, tarkaanfilee lukkeelee diinaa fi qabeenya isaanii irratti kallaattiin fudhatu jabeessee itti-fufee jiraachuu.
-
-
Haala hidhamtoonni Oromoo yeroo ammaa kana manneen hidhaa Impaayera Itoophiyaa adda addaa keessatti hidhamanii jiran mudachaa jiran ilaalchisuun, marii Qeerroo Boonsaa Haayiluu, Miseensa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, kan yeroo dheeraaf manneen hidhaa Impaayerattii garaagaraa keessatti hidhamuun gidirfamaa turee dhiheenya kana baafate, waliin taasifame.
-
-


text:
I have bad news for Abiy and neo-nafxanyaas, YOU HAVE AWAKEN THE OROMO NATION!
Moa Abagodu, PhD, July 5, 2020
The Oromo Nation do not have a leader problem. Dawud Ibsa, Merera Gudina, Jawar Mohammed, and Bekele Garba are all our leaders. AND there are thousands ready to go that you cannot see right under your nose!
Thank you for making it clear to the very few Oromos who believed that may be, just may be it is possible to co-exist but now we are all on the same page that we are NOT “ETHIOPIAN”. Your hate and racism helped us crystallize our agenda into one. That is the COMPLETE LIBERATION OF OUR PEOPLE AND COUNTRY. From now on when you hear an Oromo say my country, he or she mean OROMIA!
Bilxiginnaan muddamtee waywaachaa jirti. Oromoon biyya keessaa fi alaan ibidda itti qabsiifnaan hafuuraa citaa jirti. Kanarraa ka’uudhaan biyya keessatti Oromoo fi saboota Oromiyaa keessa jiran walitti diruuf fiffiigaa jirti. Akkuma amma duras barsiifatan humna badii bobbaasuun sabaa fi sablammoota tuqanii ”Oromootu isin fixaa jira” jechuun walirratti kakaasuuf hojjechaa jiru. Amantilee gidduuttis wal dhibdeen akka dhalatuuf musliima fakkaatanii batasaakana tuquu, kiristaana fakkaatanii magiida haleeluu akka yaalaa jiran odeessa qabna. Kun hunduu qabsoo Oromoo haqaaf geggeeffamaa jiru cilee dibanii cubbamaa gochuufi. Halagaa of faana hiriirsanii Oromoo ukkaamsuufi. Haqa qabsoo Oromoo golganii addunyaa duratti xureessuufi.
Kanaafuu Qeerroon biyya keessaa qabsoo keessan sirna irratti qofa xiyyeeffadhaa. Sabaa fi sablammootaaf eegumsa godhaa. Isaan keessaa kan mootummaa waliin dhaabbatee qabsoo keessanitti gufuu tahu ragaa suuraa waliin miidiyaatti ergaa saaxilaa, akeekkachiisaa. Ergamtuu badii kan mootummaan bobbaasee walitti bu’iinsa amantii fi sabummaa qabsiisuuf hojjetus akkuma argitaniin bakkaa fi ragaa waliin qabaa saaxilaa. Odeessa akkasii qabatamaa tahe gama OMN farra-nagummaa mootummichaa saaxilaa. Amma karaa ittiin Oromoo ofirraa dhaaban wallaalanii gochaa abdi kutannaa akkasiitti seenaa jiru waan taheef hiree hin kenninaafii. Hagamillee dhidhiittattu barana hin baatu jedhaanii. Yaya Beshir


text:
Keniyaa fi Somaaliyaan galaana Hindii kan ilaaleen abbaa qabeenyummaa lafaa irratti wal falmaa jiru.Keniyaan waraana ishee gara naannoo falmii kaasiseetti erguuf sodaachisaa yeroo jirtu kanatti paarlaamaan Somaaliyaa immo barbaachisummaa waraana erganii tarkaanfii Keniyaa dhaabsisuu barbaadaa jira.
Prezidaantiin Keniyaa Uhuuruu Keenyaattaa waraana gara galaana Hindiitti akka erganiif paarlaamaan gaafatee jira.Somaaliyaanis waraana ofii akka ergitu fi Keniyaa dura akka dhaabattu beeksiifte.
Manni murtii haqaa kan tokkummaa mootummotaa falmii kana yakka ilaalchaan akka furamuuf eega murteessee ji’a tokko ituu hin guutiin sodaachisii Keniyaa ken dhaga’ame.
Maraafuu Fulbaana 2 bara 2019 fullee keenyaa ilaaluuf jira. Golli naga eegumsaa fi Gamtaan Afrikaas dhimmi kana itti dhiyeenyaan hordofaa jiru.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Maal Nuu Wayya
Kumkumme sirbaatiin
Baatii Sadaasa 2019 keessa Oromiyaa deemee baatii tokko tureen deebi’e. Bara 2018 yeroo hogganni ABO biyyatti deebi’u waliin eemalee, Dhiha Oromiyaa naannoo tokko tokko daawwadheen ture. Deemsa koo yeroo ammaa fi isa bara dabree wal bira qabee haala jiru xiinxaluu yaaleen jira. Wanneen gurguddaan shan argeen jira:
1. Mirqaannii fi abdiin bara 2018 ture sun bakkaa ka’ee jira.
2. Oromoon yaadaan burjaaja’ee (confused) ta’ee jira.
3. Gartuun Lammaa ykn Lammaa Team jedhamu diigameera.
4. Mootummaan aangoo irra jiru farra Oromoo taheera.
5. Dr Abiyi Ahmed ifaa ifatti ilmaan Nafxanyaan dhuunfatamee jira. Mee isaan kana tokko tokkon haa ilaallu.
Akka mootummaan Wayyaanee bakkaa ka’een abdii fi hawwiin ture mootummaa miidhaa fi cunqursaa ture akka hin deebinetti kaasuu tu dhalata, dimokraasii dhugaatu bakka qabata, Oromoon lammata hin miidhamu kan jedhu hawwii ture. Karaa nagaan siyaasaa gaggeessuun ni danda’ama kan jedhutu abdatamaa ture. Sun waggaa tokko keessatti dhabamee jira. Abdiin duraan ture amma hin jiru. Sirna bulchiinsa biyyichaa isa bara Wayyaanee otoo hin taane kan bara mootii moototaa Hayile Sillaasee fi Miniliktti deebisuun MM Dr Abiy marxifatee hojjataa jira. Oromoo kan ati hawwaa turte bakka hin jiru, buttuun ykn cululleen fudhateetti. Mudhii kee jabeeffadhu.
Oromoon yaadaan burjaaja’uun hubadhee jira. Mootummaan aangoo irra jiru kan Oromoo ti warri jedhan amma iyyu jiru. Oromoo inni kaan ammoo mootummaan kun miidhaa nurraa gahaa jira keenya miti jedhaa jira. Akka sabaatti mootummaa kana irratti Oromoon ejjennoo tokko irra gahee hin jiru. Dhaaboti siyaasaa Oromoos mootummaa farra Oromoo tahe kana irratti ejjennoo cimaan gad bahanii dubbachuu haala isaan dandeessisu keessa hin jiran. Waraana Bilisummaa Oromoo didee bosonatti hafe iyyuu galchuu dhaaf tattaaffiin godhamu hin dhaabbanne. Dhaaboti siyaasaa Oromoo filmaata tarii godhamu maluuf of qopheessuu irratti humnaa fi qabeenya isaanii dhangalaasaa jiru. Kanaaf yaadi Oromoo burjaaja’ee jira
Sochiin diddaa gabrummaa ummatni Oromoo, Qeerroo fi Qarreen durfamee mootummaa Wayyaanee irratti gaggeese, wareegama ulfaataa booda, mooraa EPRDF keessaa gartuu Lammaa jedhamu as baase. Gartuun kunis akka as baheen gooftaan keenya ummata keenya jedhee aantummaa ummataa qabaachuu isaa labse. Ummatni Oromoo shakkii qabuu wajjin Team Lammaa kanatti imaanaa kenne. Gartuun kun gaaffii siyaasaa ummatni Oromoo qabu fiixa baasee injifannoon xumura jedhamee abdatame. Gartuun Lammaa kun yeroo jalqabaa waan aantummaa ummata Oromoo qabu of fakkeessuun yaalii godheen yaada ummata Oromoo hatuu danda’ee ture. Akka buleen garuu mootummaan maqaa Oromoo qabu jedhamu farra ummata Oromoo tahuu isaa of saaxilaa dhufe. Garee Lammaa keessa sabboontota jiran Obbo Lammaa dabalatee bakkaa kaasuu dhaan moggeessee tapha siyaasaa ala godhuun garee ykn Team Lammaa kana diige. Kan kana godhe ammoo Dr Abiy dha. Har’a gareen Lammaa kan ummatni Oromoo imaanaa itti kennate hin jiru, diigameera.
Mootummaan Itophiyaa har’a jiru farra ummata Oromoo ti. Kun mootummaa Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa dabalata. Waan gara biraa dhiifnee kan barattoota Oromoo university naannoo Amaaraa keessa jiran irratti raawatamaa jiru ilaaluun ni gaha. Barattooti Oromoo naannoo Amaaraatti ramadaman guyyuu du’aa yeroo jiran mootummaa Federaalaa seeraa fi sirna eegisuu irra jiru, mootummaan naannoo Oromiyaa ammoo lammii isaa miidhaman bira dhaabbatee nageenya isaaniif wabii ta’uun irra eegamu homaa godhaa hin jiran. Mootummaan Naannoo Amaaraa barattoota isaa Oromiyaa keessa jiran fe’atee yeroo fudhatu, kan Oromiyaa garuu homaa godhaa hin jiru. Tarkaanfii fudhachuu dhiisuun MNO kun akka Oromoon mootummaa isaaf dhaabbatu, falmu, wabii tahuuf hin qabne mirkaneessa.
Bulchitoota biyya Itophiyaa qabatan keessaa kan akka Dr. Abiyi Oromoo afaanfajjeessee fi dogoggorse jira hin fakkaatu. Bara Dargii Tafarii Bantii yeroo aangoo irra ture Oromoo nama keenya jedhee of hin daganne. Bara Wayyaanee Dr. Nagaasoon Prezidaantii dha jedhee of hin daganne. Bara ammaa kana garuu Oromoon gareen aangoo of harkaa qabu kan keenya jedhee garaa hiruun mul’atee jira. Dogoggora guddaa dha. Dr. Abiy nama gaararraa, gamaa fi gamana fakkaatu dha. Yeroo Oromoo bira dhaqu, “isin naaf hin hubannee, an malaan Oromoof hojjadhaan jira” jedha. Warra habashaa bira dhaqee ammoo an “ Itophiyaa ishee durii deebisuuf hojjadha” jedha. Gidduu lamaan fiigaa turee ‘Andinati Park’ waan jedhamu oggaa tolchu Minilik nama Oromoon farda isaa Goorgis biratti arguu jibbu, bifa haaraan tolche gad nuu baase. Nafxanyaan dhuunfatamuu isaa mallattoo isa jalqabaa ture.
Otooo kun sammuu ummata Oromoo jeeqaa jiruu, paartii haaraa PP jedhamu tolche jedhee labse. Dhibdee fi shakkii kan uume Partii haaraa tolchuu osoo hin taane akeekaa fi sagantaa paartiin kun lafa kaawwatee dha. PP n kan dhaabbatee maqaa sabootaan dhaabbileen ijaaraman diigamanii, sabaan of ijaaruu, naannoon sabaan of bulchan hafee Itophiyaan ishee dullatti durii deebisanii lubbuu itti horuuf kan akeekkatee dha. Akeeki kun ammaa hawwii fi fedhii ilmaan Nafxanyootaa ti. Oromoo! nama siidaa Minilik ijaaruu irraa waanti ati eegdu hin jiru. Kanaaf Dr. Abiyi ilmaan Nafxanyaan dhuunfatameera, Oromoo abdii kutadhu kan jennuuf.
Ganama Warra Amaaraan Maaltu Deemaa jira?
Warri Amaaraa ifaa ifatti Itophiyaa nutu bulchuu qaba, olaantummaan Amaaraa deebi’uu qaba jedhanii labsaa jiru. As irratti Itophiyummaa fi Amaarummaan wal maka. Nafxanyooti Oromiyaa fi kibba keessa jiran maqaa EZMA fi ABN jedhamuun of haa gurmeessan malee akeeki isaanii Itophiyaa ishee durii deebisuu dha. Isheen durii sun ammoo kan Amaarri olaantummaa itti qabu, kan Afaan Amaaraa kan mootummaa fi barnootaa tahu, amantiin ammoo Ortodoksii duwwaa tahu dha. Sochiin sabooti mirga isaanii kabajchiifachuuf godhan waan isaan yaaddesseef, biyyuma Amaaraa keessatti sochiin saba Agawu fi Qimaant waan itti dhoheef dhabamuu keenya waan jedhu irraa sochii ijibbaataa godhaa jiru. Amaara bakka jirutti hidhachiisaa fi ijaaraa jiru. Meeshaan lolaa hagana hin jedhamne Oromiyaa seenee fi seenaa jira. Oromoo humnaan cabsinee of jelatti bulchina jedhanii abjootaa jiru. Sagantaa bal’aa yeroo dheeraa fi gabaabaa baafatanii sochii eegalanii jiru. Oromootti haablee qarataa jiru. Yoo sagantaa isaanii milkaaweef Oromo fi Oromiyaa irratti balaa guddaatu as deemaa jira. Waan eessa geessi jedhanii tuffatanii bira dabran utuu hin taane Oromoon of ittisuuf ammaa irraa marii jalqabuu qaba.
Egaa Oromoof Maaltu Wayya?
Mee dhugaa tokko waliif haa himnu. Oromoon yeroo ammaa dhaaba balaa isatti gaggaammatame irraa ittisuuf ifa bahee qabsoo godhu, hoggana kennu hin qabu. Maaliif kana jetta jechuu dandeessu. Mootummaan amma aangoo irra jiru dhaabota mormitoota tahan hundaa kottaa galaa karaa nagaa qabsoo siyaasaa gaggeessaa jedhee biyyatti galchee tohannoo isaa jalatti dhuunfatee jira. Sochiin dhaaboti maqaa Oromoo godhan mootummaa Itophiyaan tohatamaa jira. Akka isaan achi hin fagaanne horii haga tokko itti kennee, garii ammoo boordii filannoo beekumsa kenneefii akka haala jiru irratti hin xiyyeeffanne godhee jira. Akkasumas Qeerroo fi Qarreen burjaajii fi dawwaawu keessa jiran. Mootummaan Dr. Abiy qabsoo Oromoo qabbaneessuuf shaaxira hojjataa ture amma harkatti dhumataa jira. Garuu Qeerroo fi Qarreen kanati bayyanatii haga qabsoo isaanii fininsatti yeroo haga tokko ni fudhata taha. Oromoon balaa isatti aggaamamee jiru hubatee dafee maarshii isaa geeddaruu, afaan mi’aawuu MM sobamuu dhiisee qabsoo isaa hatattamaan itti fufun furmaata ni fida.
Dhaaboti siyaasaa Oromoo filannoo ni godhama jedhamutti of dagatanii qabsoo gosa kaan dagachuu hin qaban. Filannoon ni godhama jedhamaa jirus walabaa fi haqa ni taha jedhanii eeguun of gowwomsuu dha. Filannoof of qopheessuun itti fufu illee shira mootummaan godhuuf malu yaadaan qabuun barbaachisaa dha. Shira paartii haaraa PP jedhamu dura dhaabbachuuf dhaaboti siyaasaa Oromoo walii isaanii giddutti tokkummaa qabaachuun filmaata kan hin qabnee dha. Mata mataatti dorgomnee mo’anna kan jedhu tasa kan hin baafne tahuun hubatamee akkaataa waloon dura dorgomamu irratti hatattamaan wal hubannoo irra gahuun barbaachisaa dha. Balaa humnaan Oromoo miidhuuf warri Amaaraa sagantaa qopheeffataa jiran dura dhaabbachuuf akka Oromummaatti, akka qaama tokkootti, of gurmeessuu, wal hidhachiisuu, wal leenjisuu fi hoggana sadarkaa sadarkaan tolchuun fardii dha.
Xumuruuf
Garrii mootummaan Dr. Abiy itti deemaa jiru faallaa waan Oromoon qabsoo godhee kumaan itti wareegamee ti. Daran iyyuu isa bara Wayyaanee fi Dargii bira taree kan bulchiinsa Minilik fi Hayile Sillaasee deebisuuf mallattoo agarsiisaa jira. Dr. Abiy sabboonummaa Oromummaa copha tokko illee hin qabu. Inni nafxanyaan dhuunfatamee farra Oromoo ta’ee jira. Isa inni gad bahee afaan Oromoon jechoota tokko tokko darbatuun gowwomuu hin qabnu. Oromoon waan irraa eeggatu hin jiru. Qabsoon Bilisummaa Oromoo hoggansa dhabee afaanfajjii keessa jira. Har’a ifa bahee dhaaba mootummaa Dr. Abiy irratti kan qabsoo godhu Oromoo barbaachisa. Dhaaboti siyaasaa Oromoo biyya keessatti karaa nagaa siyaasaa irraa hirmaataa jiran kana godhuu hin danda’an. Kana beekuun Oromoo akkuma mootummaa Wayyaanee diddaa isaan hundeedhaan buqqise, mootummaa kanas bakkaa kaasuuf har’a-bor osoo hin jenne qabsoo isaa finiinsuun irraa eegama.
Horaa Bulaa
Injifannoon Ummata Oromoof
Kumkummee Sirbaa
Posted on December 16, 2019, in News. Bookmark the permalink. Leave a comment.


text:
Manni hidhaa Qilinxoo gaubachuu waliin wal qabatee namoota himataman soddomii saddeet turan. Kanneen keessaa soddomii afur hangi tokko walaba akka ba’an warri hafan harka caalaan immoo himannaan irratti dhiyaate addaan cite akka gadhiifaman eega murteeffamee torban lama guutuuf jedha.
Afur garu himannaan irratti dhiyaate ajjechaa waliin kan wal qabatuu waan ta’eef himatii irratti dhiyaate akka itti fufuu murteeffamee jira.
Maatiwwan himatamtootaa fi abukaatoon isaanii akka jedhanti kanneen hiikaman torba ykn saddeet hin caalan. Warri hafan 27 ykn 26 amma iyyuu hidhaa keessa kan jiran yoo ta’ u iddoo duraan keessatti hidhamanii turan Qilinxoo irraa gara mana hidhaa Baatuutti geeffaman jedhu.
Himatamtoota 38 keessaa soddomaaf abukaatoo kan ta’an Obbo Wandimmuu Ibsaa Manni hidhaa ajaja kennamee hojii irra oolchuu dhabuun immo seeraan ala jedhu.
+


text:
Waa’ee hidhannoo hiikkachuu Waraana Bilisummaa Oromoo irratti ibsa hoogganni ABO kennee fi ibsa aagawoota mootummaa kenname ilaalchisee, torban dabre kana miidiyaa hawaasummaa fi miidiyaalee kaan irratti wal-falmiin deddeebi’aa ture. Dhimma kana ilaachisee ka VOAf gaaffii fi deebii kennan – hayyu-dureen Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Daawud Ibsaa, “waa’ee hidhannoo hiikkachiisuu walii-galaa ilaachisee namoota walii-galtee ABO fi mootummaa gidduutti ta’e irratti hubannoo gahaa hin qabne yokaan bakka sana hin turre tu akka itti fakkaatetti hiikkate” jedhanii, karaa itti WBOn gara duul-duraatti qaama waraana uummataa yokaan mootummaa tahuu fi yakkamtoonni waraana mootummaa keessa jiran immoo itti qorataman irratti dubbachuu isaanii eeran.
Gama biraatiin, muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahimed, Roobii dabre, dhimma kana irratti gaaffii gaazzexeessota irraa dhihaateef ennaa deebii kennan, dhimmi hidhannoo hiikkachiisuu waan isaan yaaddessu akka hin ta’iin dubbatanii, “ABOs tahe paartiilee biroo waliin dhiheenyatti mari’anna. Biyya tokko qabna. Waliin ijaarranna. Waan yaddessu miti” jedhanii turan.
Dhimma kana irratti ogeessa seeraa waliin marii geggeessinee jirra. Guutummaa isaa caqasaa.


text:
Oduu gabaastuun RSA(VOA) Heezer Mardook haala Buqqaatota gara Tigiraay keessaa fi kanneen fakkaatan irratti gabaasaasuuf gara Tigiraayitti imaltee jirti.
Kaleessa yeroo Finfinnee dhaa kaatee gara Tigiraayitti, Dirree xayyaaraatti midiyaadhaaf akka sakattaan cimaan ture ka dubbattu, kan waan haaraa miti, ka jettu gabaastuun VOA Heezeer Merdook, naanoo Tigiraay kan yeroo ammaa humnoota adda addaatiin to’atamaa jiru eega seentee booda, waan argite waahila keenya Alulaa Kebbedeef bilbilaan ibsitee jirti.
Har’a waan magaalaa Maqalee keessatti mul’atu, mooraa buqqaatotaa keessaa tokko daawwattee waan argite ibsite, Heezeer.
Guutummaa isaa caqasaa


text:
Obo Jaawar Mohammed
Akkuma kaleessa galgala ibsame Jeneraalonni waraanaa Wayyaanee Oromiyaa ifatti beeksisee Oromiyaa bulchutti seenee jira. Kun tarii waan nama naasisu ta’uu mala. Garuu tarkaanfiin kun waanuma eeggamaa tureefi bu’aa tarsiimoon qabsoo Oromoo fidde ta’uu hubachuu feesisa. Ummanni keenya Oromiyaa kittillayyoota harkaa waan baafateef, Wayyaaneen ifatti as baatee Oromoo humna waraanaatin bulchuuf dirqamtee jirti. Kun ammoo dogongora tarsiimoo hamaa kan keessaa bahuu hin dandeenye keessa isaan galchuun, qabsoo Oromootif garuu hiree qabsoo finiinsitu tan biroo dabalee jira. Mee Akeekni tarkaanfii kanaa maali? Qabsoo Oromootif dhiibbaafi faaydaan fidu hoo? Kanarratti xiinxala armaan gadii dhiheessinee jirra.
Mee Waraanni kana godhuu maalif barbaade kan jedhu irraa haa eegallu.
a)Erga Mallas du’ee as aanga’ota siyaasaa Wayyaanee (political leaders) jiddutti waldiddaan uumamuun ifa. Waldhibdeen kun akkaataa dhimma Oromiyaa deebisanii dhunfatan irratti daran hammaatee jira. Namni ifatti hoggansa kennus hin jiru. Waan takk murteesse kuun jalaa diiga. Tarkaanfii amma fudhatan kanaan janaraalonni, warra hoggana siyaasaatin, haala jiru hogganuudhaaf tokkummaa, tarsiimoofi murannoo hin qabdan, kanaafu hoggansa nutu harkatti galfachuu qaba jechuu isaati. Kun waanuma biyyoota heddu keessatti yeroo jeequmsi uumame hoggansi siyaasaa too’achuu dadhabe tarkaanfii waraanni fudhatuudha.Halli Oromiyaa kun daran itti fufnaan jeneraalonni aangoo mootummaa federaalaatis harkatti galfachuun waan hin oolle.
b)OPDO fi damee nagaya eegsiftuu Oromiyaa ( poolisii, milishaa, dhaaba) irraa guututti amantaa dhabuudha. Hubadhaa ji’oota afran dabran waraanni Oromiyaa unkuraatuma jira. Garuu damee nageenyaafi bulchitoota zooniifi aanaa of dura qabeet ture kan socho’u. Akkasin haala tooa’chuu waan dadhabeef OPDOf dameen bulchiinsaaf nageenyaa lafa jalaan daba narratti hojjataa jiran jedhee shakka. Kanaaf damee nageenyaa Oromiyaa ifatti of jalatti deebisee ajajuufi too’achuuf barbaadee jira waraanni.
c) San biras darbee tarkaanfilee milishaan gandaafi poolisin Oromiyaa Shawaa Lixaa, Arsii Lixaafi Wallagga Lixaa keessatti Agaazii irratti fudhatan sun haalli kun itti fufnaan humni Oromoo hidhatee jiru kun guututti fincilee balaa buusuu mala sodaan jettu jabduudha. Kanaafu milishaafi poolisii Oromiyaa kana ajajaafi too’annaa human waraanaa jalatti deebisuun akka hin fincille too’achuuf yoo dubbiin jabaattees saffisaan hiiksisuu ykn rukutuuf haala mijeeffachuu barbaadan.
d) Hunda caalaa garuu tarkaanfiin kun tooftaa Oromoota ittiin doorsisani. Qondaalota OPDOtin nuti isiniif gooftaadha, afaan qawweetin isin bulchina, wixxifattan isin haleella jechuu fedhan. Ummata Oromootin ammoo amma booda milishaa laaftuufi poolisii isiniif garaa naatuun osoo hin taana hoomaa waraanaa hidhannaa guutuufi aangoo ajjeesuu qabuun isin rukunna jechuu feeti. Kun ammas biyya heddutti waraanni yeroo muddame tarkaanfi agarsiisa humnaa ( show of force) muldhisuun tooftaa sodaa uumuuf itti fayyadamuudha.
DHIIBBAAFI FAAYDAA MURTII KUN QABSOO
Dhiibbaa: Waraanni dabalataa gara Oromiyaa seenuun tooftaaf of eeggannoon sochoonu malee gaaga’ama lubbuu dabaluuf ummata shoorarkeessuu ni mala. Garuu hamma fedhe humna yoo dabalan Oromiyaa guututti too’achuu hin danda’amu. Akkuma yaaadatamu sochiin kun eegalee torban lama keessatti ‘command post dhaabbatee waraanni Oromiyaa keessa socho’uu eegala. Ergasii yero yeroon humna dabalataa yoo deemaniis fincilli babal’ataa malee dhaamaa hin deemne. Dhiibaa loltoonni gandootaaf magaalaa keessa baay’achuu irra aanuuf tooftaalee fooyyeffchaauu barbaachisa.
Faaydaa: Jeneraalonni Wayyaaneen ifatti waraanaan Oromiyaa bulchuu eegaluun miidhaa isaarraa faaydaatu caala. Faaydaalee kana keessaa muraasa yoo tuqne;
a) Faaydaa Siyaasaa: Wayyaaneen hanga ar’aa ilmaan Oromoo of dura qabdeet akka waan mootummaa saba hunda bakka buututti of dhiheessa turte. Ummannis dhugaa yoo beekes ilmaanuma gudeeda isaatii bayanii bitaman san rukutuun garaa isaa nyaachuun hin oolle. Amma ilmaan alagaa ifaa ifatti suduudaan Oromiyaa bulchuuf murteessuun isii dhugaa jrtu as baasuun lolli ifatti Oromoofi Wayyaanota jidduu akka ta’u fayyada
b) Waraanni aangooma fakkeessaa OPDOn qabaachaa turte san irraa mulquun jara keessatti muftoo uumuniifi warra gara mooraa qabsoo goraa jiranitti hedduu isaanii akka dabalu shakkiin hin jiru. Waranni Wayyaanee amala tuffii hamaa qabaachuun isaa beekamaadha. Kun ammoo poolisii Oromiyaafi milishoota waliin walitti bu’uun akka dabalu godhu. Kun ammoo tattaaffii ilmaan Oromoo qawwee alagaa baadhatan san gara saba isaanii akka goran gochuuf yaalamaa jiru ni tumsa.
c) Baasin Babaluu: Jiddu galli tarsiimoo qabsoo tanaa humna diinaggee Wayyaanee laamshessuudha. Kun ammoo tooftaa gargaraatin hojitti hiikkamee milkaayaa jira. Waraana mooraa irraa baasanii yeroo biyya keessa facaasani baasii geejjibaaf, durgoof, meshaadhaf kkf baasiin ni dabala. Akka tilmaama amma jiruutti waraanni Oromiyaa keessatti bobbaafame ji’oota lamaaf yoo ture, baasiin humna ittisa biyyaa kan waggaa yoo xinnaate dachaan ni dabala.
d) Faaydaa Diplomaasii: yeroo addunyaan amma keessa jirtu kanatti waraanaan ummata bulchuun qaanyiidha. Wayyaaneen ifatti waraanaan biyya bulchutti seenuun isii deeggarsa diplomaasii saffisaan dhabaa jirtu daran hiri’isa. Hamma fedhes dantaadhaaf ishee barbaadan biyti dhihaa takkaleen ummata duratti as baatee tarkaanfii kanaan sirriidha jechuu hin onnatu. Akkasumas humannaa Oromoo ‘nuti humnaan bulaa jirra, siyaasaafi diinaggee keessaa hirmaannaa hin qabnu, federaalizimiin jedhamu kan sobaati’ jedhu san guutut guututti mirkaneessuun tumsa diplomaasii nuuf cimsa.
Kanaafuu gara hundaan yoo madaalamu Wayyaaneen Oromiyaa ifatti humna waraanaatin bulchuuf murteessuun injifannoo qabsoon tun argamsiifte keessa tokko. Injifannoon kun ammoo qabsoo daran finiinsuuf haala keessaafi alaa mijeessa. Tooftaalee dabalata humnaa diinaa kana irra aanuuf fayyadan dhihotti maxxansina. Nu eeggadhaa.


text:
Korreewwan
Article Index
Aangoo fi hojii Koreewwan Dhaabbii
Koreewwan Dhaabbii Caffee aangoofi hojii waliigalaa armaan gadii ni qabaatu.
1. Akkaataa labsii kana keewwata 45 tiin wixineewwan seeraa qajeelfamaniif qorachuundhaan yaada murtee ‘caffeef ni dhiyeessu.
2. Akkaataa aangoo fi hojii koreewwan dhaabbitiin qaamolee motummaa ramadamaniif irratti hordoffii fi to’annaa ni taasisu.
3. Akka haalasaatti karaa adda addaatiin iyyannoowwan dhiyaataniif ni keessummeessu.
4. Naannoo kaayyoo hundeeffamaniifitti qo’annoo ni adeemsisu,seerota,imaammatawwan,tarsiimoowwanii fi sagantaaleen mootummaa Naannichaa hojiirra ooluusaanii ni hordofu.
5. Waltajjiiwwan qu’annoo fi marii ni qopheessu;akkasumsa wal jijjiirraa muuxannoo ni taasisu.
6. Hojiilee isaanii koreewwan xixiqqaadhaan hiranii hojjachuu ni danda’u


text:
Waraanni humnoota Tigraay karaa Kibbaa magaalota naannoo Amaaraa qabataa jira.
Lola guyyaa Roobii jalqabe kanaan naannoo Amaaraa, godina Waagmiraa, aanota gara garaa keessaatti lolli geggeeffamee gandoota hedduu fi magaalli aanaa tokko humnoota Tigraayin qabamuun beekameera.
Humnoonni Tigraay magaala guddoo godinichaa kan taate Sokoxaa qabachuuf fageenya dhiyoorratti lolaa jiru oduun jedhus ba’aa jira.
Mootummaan Naannoo Amaaraa ibsa kaleessa baaseen Humnoonni Tigraay naannoo Amaaraa keessatti lola banuu isaanii amanee jira. Garuu “yaaliin humnoota harcaatota wayyaanee waraana Amaaraa fi federaalaatiin rukutamee deebi’ee jira” jedhee ibsa isaa keessatti.
Dubbi himaan waraanaa Tigraay Koloneel Gabruu G/Tsadiqaan ibsa tibbana kenneen waraana Amaaraa fi mootummaa Federaalaa kuma 3000 al barbadeessinee jirra jechuun isaa Kan yaadatamuu dha.
Oduu injifannoo WBO koonya lixaa
waraanni bilisummaa oromoo koonya lixaa ona gidaami magaala qeelleem keessaatti barii barraqa mooraa diinaa haleelun injifannoo golaabe.Ammas haftee silaa ganamaa achumaa godina qellem wallaagga ona gidaami iddoo maraacha jedhaamuttii humnaa diinaa lafoof konkolaatan deemtuu haleela jira.
bu’aa isan boooda waliitti deebina.
Related


text:
Iwehat raayyaa ittisa biyyaa irratti haleellaa raawwachuu isaa amanuun, tarkaanfii seera eegsisuu fudhataa jirruuf sababa hiru kan mirkaneessu jechuu dhaan mootummaan federaalaa beeksisee jira.
TV naannoo Sanaa irratti dhiyaachuun ibsa kan kennan miseensi gameessi IWEHAT Getaachoo Sekuturee dhaabichi raayyaa ittisa biyyaa zoonii kaabaa irratti haleellaa raawwachuu isaa kan ibsan torbee darbe ture.
Gochi IWEHAT yakka ganiinsa biyyaa ta’uu kan ibsan dubbi himaan mootummaa Itiyoopiyaa Reedwaan Huseen mariin araaraa kamuu akka hin barbaachisne dubbataniiru.
Itti aanaa muummichi ministeeraa fi ministriin dhimmi alaa Demmeqee Mekonnin dawwannaa isaan Ugaandaa fi biyyoota naannoo ka biroo keessatti geggeessaa jiran ejjennoo wal fakkaatu ibsuu irratti kan fuuleffate ta’uu ambaasaadder Reedwaan ibsaniiru. Jechuun Iskinder frew gabaaseera.
Guyyaa har’aa magaalaa Meqelee keessatti ganama sa’a shan ruubii hir’uu haleellaan xayyaaraa waraanaa geggeessamee jira. Haleellaan sun magaalattii gama bahatti kan geggeessame yoo ta’u staadiyoomii ballolii jedhamu cinatti geggeessamuu isaa odu gabaasaan VOA mulugeta Atsbeha arguu isaa gabaaseera.
Naannoo sanatti aaraa fi awwaarri guddaan samiitti ka’uu isaa illee tuqee jira. Naannoo haleellaan kun itti raawwatame dhaquun akkan argetti jedha Mulugeetaan, sababaa haleellaa sanaan boollawwan uumaman arguu isaa ibsee jira.
Jiraattonni naannoo akka dubbatanitti haleellaa sanaan namni tokko miidhaan irra ga’ee jira. Mootummaan naannoo Sanaa immoo magaalaa Meqelee haleellaan samii irratti namoota nagaa irratti raawwatamuu isaa malee ibsa bal’aa hin kennine.
Naannoo Sanaa mana sagadaa Qiddus Giyoorgis manni barattoonni mana barnootaa Felege Hiwot keessa jiraatan hangi tokko diigameera. Akkasumas manneen jireenyaa jiraattota naannoo dho’iinsa sanaan miidhamuu isaa arguu dubbata Mulugeetaan.
Hoogganaan mootummaa naannoo Tigraay Dr. Debretsiyoon Gebremikaa’el kaleessa ibsa hawaasa addunyaaf kennaniin naannoo Tigraay irratti warreen Afriikaa kan hin qabaanne meeshaa waraanaa dabalatee haleellaan xayyaara nam maleeyyii uummata irratti raawwatamaa jira jechuun himataniiru. Kanas hawaasi addunyaa balaaleffachuu qaba jedhan.
Uummanni Tigraay raayyaa ittisa biyyaa Itiyoopiyaa fi Eertraaa akkasumas humna addaa naannoo Amaaraa, itti dabalees qaamotii Afriikaa irraa hin taaneen haleellaa qindaa’etu irratti raawwatamaa jira jechuun ibsaniiru. Afriikaa kan hin taane ennaa jedhan garuu biyya isa kamiin akka ta’e hin ibsine.
Gama biraan magaalaa Meqelee keessatti tajaajilli baankii eegalee jira. Tajaajilli bilbilaa fi Interneetii garuu hanga yoonaa hin jalqabamne. Jiraattonni maatiiwwan isaanii bakka biroo jiraatan argachuuf rakkataa jiran. Tajaajjilli bilbilaa waldaan fannoo diimaa qopheessee waan jiruuf namoonni hedduun toora eeggatanii maatiiwwan isaanii dubbisaa jiran jedha Mulugetaa Atsbehaa Meqelee irraa.
Haleellaa sanaan nama tokko irra miidhaan ga’uu isaaf manneen jireenyaa diigamuu kanneen ijaan argan dubbataniiru.


text:
Polandball
Polandball (akka jirutti yoo hiikkamu kubba Poolaandi jechuudha), maqaa biraa countryball jedhamunis ni waammama, waan aadaa biyyotaa agarsiisu fi fayyadamtoota Interneetiitiin waan uummamu yoo ta'u wanti kun jalqaba kan inni eegalmes bara 2009 weebsaayitii suuraa kan biyya Jarman Krautchan.net keessatti. Polandballn kun baacoo/qoosaa oonlaayinii wayita ta'u biyyoonni waan akka kubbaa fakkaatun bakka buufamanii Afaan Inglizii caccabaadhan wa'ee walqunnamtii biyyi tokko biyyoota biraa wajjin qabdu fi ilaalcha sirri kan hin ta'in kan ittiin ishiin biyya biraa ilaaltu (stereotype) irratti hundaa'un qoosudha. Qoosaan kun walumatti polandball ykn countryball jedhama.
Seenaa Isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Jalqabamuun Polandball waraana Interneetii (cyber war) Hagayya 2009 (August 2009 GC) fayyadamtoota Interneetii biyya Poolaandi fi fayyadamtoota biyyoota addunyaa hafan weebsaayitii drawball.com irratti argaman irraayi. Interneetii Poolaandi irratti erga yaadni alaabaa Poolaandi kubba(geengoo) irratti kaasuu dhiyaatee booda fayyadamtoonni Poolaandi kumaatamatti lakkawwaman wal gargaarudhaan drawball.com too'atanii suura gararraadhan adii garjallaadhan diimaa fi gidduutti barreeffama POLSKA jedhame qabu akka mul'atu godhan. Boodarra qindeessaa 4channin, alaabaan Poolaandi kun mallattoo Naazii Iswaastikaadhan huwwifame.[1][2]
Krautchan.net weebsaayitii suuraa (imageboard) Afaan Jarman yoo ta'u fayyadamtoonni Afaan Inglizii dubbatan kan Interneetii fayyadamuu baayyee jalatan (netizens jedhamanii beekkamu) baayyee ni leellisu. Jalqabni Polanball nama lammii Biriiteen Faalkoo (Falco) jedhamuun akka ta'e yoo dubbatamu namni kunis Fulbaana 2009 (September 2009 GC) polandball Maayikiroosoofti Peyintitti(MS Paint) fayyadamuun uumee; kunis nama lammii Poolaandi ta'e Woojak (Wojak) jedhamu fi weebsaayitii sanarratti Afaan Inglilizii caccabaadhan barreessu tokkoo xuquu fi ittiin qoosuf ture. Sana booda Kaartuniin Polandball lammiiwwan Raashiyaa hedduudhan baayyinaan kaafamuu jalqabe.[1][3][4]
Erga Isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bu'uurri Polandball, Polandball fudhatama kan argate balaa Xiyyara Poolaandi kan iddoo Ismooleniski jedhamutti ga'ee fi Pirezidaantii Poolaandi Liich Kaziyaanskii erga ajeesee booda, Poolaandi fi seenaa ishii, walitti dhufeenya ishiin biyya biraa wajjin qabdu, fi ilaalcha sirrii hin ta'in ittiin ishiin biyya biraa laaltu(stereotype) bakka buusun agarsiisu irratti yoo ta'u keessumaayyu.[3][5][2] Haasaan countryball gidduu jiru Afaan Inglilizii caccabaa fi jecha nama tuquun kan barreeffamu yoo ta'u, dhumarratti, Poolaandi, kan beekadhuma kubbaa gararraadhan diimaa dibameen bakka buufamte (kun faallaa alaabaa Poolaandi), yeroo boossu ni mullata.[1][2]
Qoosaawwan Polandball tokko tokko yaada Raashiyaan gara waaqaatti ol ba'uu ni dandeessi, Poolaandi garuu hin dandeessu kan jedhu irratti bu'uureffachuun kan qoofamani. Kaartuniin (cartoon) Polandball kan baayyee jaallatama guddaa argate Lafti(earth) qorsa guddaadhan (giant meteor) rukutamuuf akka deemtu fi kanarraa ka'udhaan biyyonni tekinoloojii ispeesii (space technology) qaban lafa gad dhiisanii gara waaqatti akka balali'an dubbata. Dhuma kaartunii kanaati Poolaandi ammas lafarra teessee boo'aa jiraachuu ishii fi Afaan Ingilizii caaccabadhaan jecha Polandball irraatti ittiin beekamtu "Poland can't into space (Poolaandi Waaqatti ba'uu hin dandeessu)" dubbatti.[3] Qoosaa akkasiitin, Raashiyaanonni mormii biyya kamtu caala jedhu xumuru.[1][3][5] Qoosan polandball kan biraa kan siyaasaa fi seena ilaallatuun ammoo, Poolaandi biyyoota biraa yeroo ishiin "yeroo Raashiyaa fi Tarkii caccabsinee moone turretti nuti addunyaarratti biyyaa guddaa turre ..." jechuun mukeessitu (boring) fi polandballn biyyoota biraa akka itti kolfan gootu mullata. Poolandis kolfa kanatti aarudhaan yeroo ishiin Kurwa (waan akka ejjituu jechuuti) jettuu fi mallattoo barreeffama "Internet serious business", dhaadannoo interneetii kan interneetiirratti arrabfamuun dhuma addunyaa miti jedhu, agarsiiftu fi dhumarratti akkuma polandball irratti barame boo'aa yeroo xumurtu agarsiisa.[1][2][6]
Countryball Biyyoota Biraa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Polanbdballn, Poolaandin alatti, qoosaa biyyoota biraa irratti xiyyeeffates ni qaba. Walumati garuu Polandball jedhame waammama,[1] countryball ni jedhama.[4] Akka Lurkmore.totti, Bavaariyaan kubba nmataashii qabdi, akkasumas kubboonnii Ameerikaa (USA), Kaataloon(Catalonia), fi Saayibeeriyaa (Siberia) bakka bu'an uummamanii jiru. Singaappoor kubba rogsadee ta'en yoo bakka buufamtu, Israa'eel waan akka hypercuben (fiiziksii Jiwish agarsiisuuf), Kaazaakistaan waan akka dhagaa ittin mana ijaaranii (brick), fi Yunaayitid Kingidem (United Kingdom) ammoo kooffiyyaa fi aguuggee ijaa(monocle) uffaate agarsiifamte. [7]
References[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Orliński, Wojciech (16 January 2010). "Wyniosłe lol zaborców, czyli Polandball" (in Polish). Gazeta Wyborcza. Retrieved 25 March 2012.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Zapałowski, Radosław (15 February 2010). "Znowu lecą z nami w... kulki" (in Polish). Cooltura. Archived from the original on 5 August 2014. Retrieved 22 March 2012.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Kapiszewski, Kuba (13/2010). "Fenomem - Polska nie umieć kosmos" (in Polish). Przegląd. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ 4.0 4.1 "Polandball". Knowyourmeme. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ 5.0 5.1 Cegielski, Tomek (12 April 2011). "MEMY. Legendy Internetu" (in Polish). Hiro.pl. Archived from the original on 15 April 2011. Retrieved 24 March 2012.
- ↑ "Polandball cartoon". Unknown. Unknown. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ "Int" (in Russian). Lurkmore.to. 26 December 2011. Retrieved 27 March 2012.