text:
Wednesday, 19 November 2014
Oromoonni 160 Mana Hidhaa Shaggar Lixaa, Amboo Keessa Jiran Gaaffii Mirgaa Kaasuu Irraan, Hojii Humnaa Hojjechuu fi Nyaataan Akka Miidhan Taasifame; Nama 10n Irrattis Reebichi Hamaan Raawwatame
Odeessa Qeerroo Shaggar Lixaa, Amboo Sadaasa 18, 2014
Oromoonni gaaffiilee mirga Oromoo utubu gaafattan sababa jedhuun Oromumaan yakkaman 160 mana hidhaa Shaggar lixaa magaalaa Ambootti hidhamani jiran guyyaa gaafa Sadaasa 16 fi 17, 2014 gochaa mootummaan Wayyaanee hidhamtoota Oromoo irratti raawwatu balaaleffachuu dhaan mana hidhaa jiran keessatti fincila jabaa ta’e kaasuun jeeqamsi loltootaa fi hidhamtoota jidduutti ka’e salphaa hin turre. Haala kanaan Oromoota 10 sababaa fincila kana duuba jirtu jedhuun reebichi akkaanii irratti raawatamee miidhaan guddaa irra gahee jiraachuu Qeerroon Amboo irraa gabaasa. Oromoonni loltoota Wayyaaneen akkaan reebaman kun miidhaan jabaa waan irra gaheef haala yaaddessaa keessa jiraachuun gabaafama.
Akka gabaasaa Qeerroo itti ilmaan Oromoo mana hidhaa magaalaa Amboo keessatti hidhamani jiran kan dhiyoo hidhamani jiranis tahe kan yeroo hedduu mana hidhaa kana keessa turan ji’oota muraasaa asitti mootummaan Wayyaanee hojii humnaa guyyaa guyyaa hojjechiisuudhaan, itti dabaluudhaan ammoo nyaata sirna qabeessaan akka hin arganneef irraa kutuudhaan miidhaa gurguddaa irraan gahaa ture, haalli hidhamtoota kanatti cimaa dhufuudhaan guyyoota lamaan kana hidhamootni 160 ol tahan fincila mana hidhaa keessatti kaasan.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Yeroon naasuu fi joonjee uumaa jira. Gara wagga digdaamii jahaa ni taha kan waaraanii Sahaaraa gaditt Africa Kibbaa yoo hin taane gita hin qabne akka tasaa jorga’e. Loltuun qawwee akka uleett rarraafattee dirree dilii baqatte. Dargiin hacuucaa, jibbamaa fi of haangassa ture. Ummatooti garri caalan hamaan akkamiiyyuu dhufu isa irra ni wayya jedhanii jijjiirama dhufuu dandahu simachuuf qophii tuhan. Kan loltoota ari’aa turan murnoota hidhata cimaa qaban turan. Gumaacha tolaas biyya addunyaa keessaa aangoo olhaanaa qabu, FAT irraa argataniiru. Wayyabi qooda fudhatan Tigroota kan Eertraa dabalatee, Amaaraa fi Oromoo turan. ABO fi dhaabota Oromoo walaba turran sadii malee Maxxannee TPLF kan tahan dhaaboti Amaaraa tokko fi kan Oromoo tokko turan. Mootummaa Cehumsaa (MC) tokko uumamee konkaan aangoo guutame. Yoo dhumallee erga MC jigee waraanaan yeroo dheeraa naannaa tureyyuu Eertiraan MC keessatt qooda hin fudhanne. Waggaa lama keessatt murnichi haaraan (TPLF/EPRDF) abbaa hirree tahee lafa taahe. Sonni Cehumsaa ni cabe. Murni tokko akka bulchaa tokkicha empayera Itophiyaa tahe beeksise. Empayerichi kan Habashaa waan tahef sun akka ture. Ummati kolonii utuu ifaan koloniin hin diigamin koloneeffataan walqixxee taahuun waan sirrii hin fakkaanne fi kan tahee hin beeknes.
Afracha jaarraaf Wayyaaneen kennata sobaan fedha saa ummatoota irratt fe’aa dhufe. Mootummooti Dhihaa fi Bahaa imaammata gabaa walabaa labse anjjeffatanii maxinicha keessaa qunxuraa daldaloota saaniif argamsiisuu yaalanii jiru. Roorroo mirga ilmoo namaa irra funyaan saanii jalatt raawwataa jiru garuu sirinyaan isaan keessaa kan laale hin jiru. Baroota kana hundaa hariiroo dansa waliin qabaataa bahan. Sababi dhiheessan qunnamtii qabaachuun dhiibbaa wayyeessaa irratt gochuuf ni tolaa dha. Garuu isaan ni wayyeessuun jedhanii cuqurfamooti hagam eeguu qabu? Wayyaaneen ramaddi itt kennan dansaan bakkaan gahe taha. Garuu ummatoota tajaajiluu qabuuf hamaa hamaa caaluu tahaa dhufe. Amma garuu sadarkaa ummatooti empayerichaa obsaan darbuu hin dandeenye irra gaheera. Keessaa, ummati kumkuma soddomaa ol tahan, Oromoon tuqaa itt cabamu irra gahaniiru. Sadaasa 2015 jalqabee sochiin ummataa barattootaan durfamu itt fufama jira. Hamma yoonaa humni hammaa bahaan dhaabuunii hin dandeenye.
Akka naga qabeessa tahan agarsiisuuf barattootii fi ummanni harka duwwaa walirra qaxxamursanii dhiichanii. Abbaan hirree TPLF/EPRDF sana akka tuffiitt fudhatee gadi qabuuf meeshaa qoomutt dhimma bahee. Waggaa saddeetii hanga saddtamaatt dhibbootaan lakawamn du’uutu gabaafame. Polisii naannaa, kan federaalaa fi humnni adddaa “Agaazii jedhamantu ajjeechaa irratt qooda fudhate. Polissin naannaa seexan saanii ajjechaa daa’imman nagaa hin fudhanne akka qawwee saanii miltolee ofiitt gargalchanis himameera. Ajeechaan hirira irratt qofa hin turree, manaa fi baakka da’atanittis ni dabalataa. Gudeedammis ballinaan himama. Dudhaa demokraatummaa waan hin qabneef demokraatummaan dhihaachuun hamaatt fudhatame. Haala kana jalatt dubbiin ni qabanaawaan kan fakkaatu mitii. Kan ajjeese dhiiga harka irraa qaba, gaga’amtooti dudhaa gumaa firaa baasuu qabu. Kanaaf du’aaf haaloon utuu hin bahin yk Wayyaaneen akka Minilik Yohannis duratt godhe, dhagaa baatee jilbaan daa’imee utuu araaraa hin gaafatin diddaan hin dhaabbatu. Buqqa’uun, ajjeechaa fi butamanii baduun, hidhamuun sabaawota Kibbaa irratt raawwatama jira. Yoo hamma kolonoota keessaa rifachiisaa hin tahinuu lolli sadarkaa gadii fi diddaan biyya Amaaraa keessas akka jiru ni himama. Keessaayyuu haalli Walqaayiti keessa jiru akka bala’amaa fi rifachiisaa tahe gabaafamaa jira.
Itophiyaan addunyaa keessaa biyya hiyyeettii tokko. Diddaan ummataa bakka hallee akka baasii guddaa gaafatu hin mamamuu. Yoo gargaarsi alaa dabalamuufii baate galiin keessaa qofti hin dandahu. Gargaarsi beelaa achi darba jechuu dha. Jeejeen kan fudhatu fudhachuuf deebi’ee dhufeeraa; isa irraa mootummaan baraaramee hin beeku. Malamaltummaa daangaa hin qabnee, nageenya ummmataaf dhimma dhabuun dandeett dhabisa bulchotaa saaxile. Kanaaf mootummaan kun irraa hafuuf carraa waan hin qabneef balleessaama ofiin ulfina ofii jalatt kufee jiga. Kanneen fedha qaban yoo dandahame utubuunii yaalu taha yk yeroo inni gahu akkuma barame konka dhalatu guutuuf qophaawu taha. Namooti mirga ofiif lolatan jiru; kan jijjiirammi jedhame akka dhufu dhiibaa jiran isaan waan tahaniif tarkaanfiin sana hin shalagne fiixaan hin bahu. Badii keessas hedamuuf kanneen fulduratt bahan jiru. Yeroo mootummaan kufu hidhata uumamuun baramef kanneen tumsa sabaawaa fi sabhedduu uummataanis jiru. Kan nama dhibu, sochii biyyaa baraa hedduuf gatanii amma qabsaawota achii hoossuu yaaluu dha. Sun waan fedhe tahuu, amma maal haa godhamuu?
Dhaaaboti malbulchaa, Oromoo adda tokkummatt wamicha godhan jiru. Hanga yoonaa taasisi hedduun qabsaawota gargar qabanii turanii; garuu sochiin biyyaa ka’e dhugaatt yaada jijjirsisee jira jennee yoo fudhanne waamichichi tolaatt ilaalamuu dandaha. Maqaa Oromoo kan dhahatan dhaabota gosa lamatu jira. Tokko kan walabummaa Oromiyaaf dubbatan. Kaan kan Itophiyaa demokraatessuuf tattaafatan. Ilaaalcha wal fincilan akkasii yoo hundi waliin “An dura Oromoo dha” jedhan malee walitt araarsuun rakkisaa dha. Sun tahuu baannaan hundi sagantaa ofii duubatt dhiisanii waliin dhabbachuun waan dandeettii saanii keessa jiru, deplomaasiin adda biyya keessaa gargaaruu walii galuu qabu. Kan biyya keessaan atoommi yoo hin jirre barbaachisummaan dhaabota Badii hin mullatu. Wagootii digdamii shanan darbaniif sochi amansiisaan gara bilisummaa biyya saaniitt fudhatan hin jiru. Caalaattuu tokkommaa sabaa fi dhaabaa dadhabsiisuu irratt gumaachaniiru. Amma sana hunda of duubatt dhiisanii miira ofittummaa irra darbuun, gurra walii kennanii,waan biyyi saanii battala kana irraa barbaaddu gochuu dha.
Oromiyaan isaa eengaddaa miti. Akkuma waggaa dhibba jahaan duraa ummati wal qabatee mirga malbulchaa, diinagdee fi hawaasomaa badde deeffachuuf ka’e. Yeros galaana ummataatu sosso’e, hardhas sanumaa. Kan isa baranaa adda godhu qabsoo hidhannoo tahuu saatii. Ofirrumaan diinaa tooftan qabsoo akka jijjiiramu tolchuu dandaha. Hanga ammaa duuti gara Oromoo qofaa. Dhaabuuf Wayyaaneen deemuu fi qabamuun Oromiyaa raawwachuu feesisaa. Karaa nagaan sana gochuuf sagalee Oromoo dhageeffachuun dirqii taha. Sanaan sonni cehumsaa wayii kaayyoo hin tuqne fudhatamuu dandaha taha. Kun ummatooti ollaa tahan erga empayerri irratt jigee hiree saanii irratt yeroo jalqabaaf mari’achuutt geessuu dandaha. Cehumsichi yaa’a ummatooti ofii dubbachuu dandahuuttt geessu tahuu dandaha. Yoo yeroon cehumsaa walgahii ummatootaa dura ni jiraataa tahe akka Oromiyaan itt iddoosamtu adda biyya keessaa fi iddosota saa Badii keessaa aliin soneessuun ni dandahama. Ummata Oromoo haa tahuu ummatoota biraa irratt eenyuu fedha saa fe’uu yaaluu hin qabu. Ummatooti dhimma ofii irratt fedha bilisaan utuu soda fi dorsisi gara kamiinuu hin jiraatin murteeffachuun mirga dhuunfaa saaniiti. Mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu beekuun kanneen seenaa sobaa ofii darbeen jaamaniif laala qabeessa ta’uu dandaha; garuu dandahuu malee filmaati biraa hin jiru. Oromoon qabsoo saaniitiin bu’aa hanga tokko galmeeffatanii jiru, sanneen utuu hin gatin bu’aa haaraa qofa irratt dabalatu.
Dhaabota Oromoo Badii keessa jiraniif addi yeroo, hidhata haa jedhanii tumsa, sagalee baqataa walitt dhiheessuuf ni gargaara. Yeroon saa yoo gahu dhaabota biyya jiran waliin hojjechuuf gaafachuun ni mala. Fudhatamuus dhiisuus ni dandahuu, keessaayyuu kanneen diddaa guddicha gaggessaa jiraniin. Eegalumaa, jarri warra Gadaa waan tahaniif akka iddoosota kallattii ummataatt fudhatamuu qabu. Ammayyuu dhiigi o’aan lola’aa, lubbuun badaa, kan didan guraaramaa; warri manca’aa jiruu, cehumsi nagaa yoo jiraachuuf taaha tahe kan itt geessan sanneenii. Murnooti Oromoo Badii kan qalbii walii madeessanii jibba sadarkaa hundatt maddisiisan waliin tahanii mari’achuun, malbulcheessota sobaa utuu hin tahin isaan dhugaa, waan darbe, ciigoo, miidhama fi miira ofiffummaa of duubatt dhiisan gaafata. Shakalichi walamantee dhabisi guddaan isaan gidduu waan jiruuf qulqullummaa garaa fi akka obbolaatt walitt dhufuu dandahuu fedha. Kan diriira irratt dhihatu hundi akka fedha Oromoo calaqisu gaafata taha. Xaxaan Oromoomitii hundi yoo balbala irratt hafe walamanticha cimsuu dandaha. Tokkummaa adda malbulcha Oromoo dhugaa waliin fulduratt!!!
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; bilisummaa, walqixxummaa fi balchummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri sabichaa fi Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Ebla 2016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thursday, September 29, 2016 Haallii Ammaan kanatti Kan Oromia Keessa Jiru bayyee nama yaaddeessaa jira. Yeroo ammaa kana keessati mootumman wayyaanee bifa adda ta´een ummata nagaa bahaaf gala dhoowwaa Read More …
Sunday, September 25, 2016 የኢትዮጵያ መንግስት ወይም ለትግራይ ህዝብ ብቻ የተቋቛመ መንግስት ለምን ህዝቡን እንደምዋሽ ፣ ለምን ህዝቡን እንድምገል ፤ ለምን ህዝቡን እንደምያስር ፣ ለምን ህዝቡን እንደምያሽብር እና ለምን ህዝቡን Read More …
Friday, September 23, 2016 BY: Feyisa Lilesa Hero athlete Fayisa Lelisa’s responses to on Ethiopian PM HMD prime minister’s interview with FP—— I saw what the Ethiopian Prime Minister Read More …
Wednesday, September 21, 2016 Oromoon wayyaanee irraa waa eguu dura of irraa waa eguutuu irraa filatamaadhaa. Duraan dursinee waan Ummanii Oromoo barbaaduu irrati waliif galuu, gaafii ummataa deebisuu, Ummataaf falmuu Read More …
Friday, September 16, 2016 Ramaddii Yuunivarsiitii Ilaalichisee shirra mootummaan Wayyaanee fi OPDOn hojjachaa jirtuu saaxilamee jira. Torribaan kanaan boodaa baratoonni qabixxii seenisisa Yuunvarsiitii galimmeesan bakka barumisaaf itti ramadamanii fi gosa Read More …
Tuesday, September 13, 2016 Hidhamitoota 5,463 Oromia irraa qofa gadi dhiisinne ykn dhiifama gooneefi mana hidhaa adda addaa irraa gad lakkisine jedha mootumman sobduu wayyaanee. Akka walii galaattii kutaa Read More …
Friday, September 9, 2016 Qoqqoobiin bittaaf gurgurtaa akkasumas lagannaan gabaa Oromia irrati ykn keessati taasifamaa jiru milkii guddaafii seena dheeraa galimeesiisee jira. Lagannaa gabaan kun illee Finfinne akka malee miidhee Read More …
Thursday, September 1, 2016 WALTAJJII MARII ABBOOTII GADAA GODINOOTA OROMIYAA MARA IRRAA WALITTI DHUFAN MARII GUYYAA SADIIF (HAGAYYA 24- 26/2008 A.L.H) Gaggeeffame BAKKA: – HOTEELA RIZORTII SOODAREE Nuti Abbootiin Gadaa Read More …


text:
mandag 10. mars 2014
Yaadannoo Wareegamuu Goota Oromoo Barataa Wandimmuu Daamanaan Wal Qabatee Barattooti 6 Ukkamfaman.FDG Itti Fufe.
Gabaasaa: Bitootessaa 06/2014Godina Lixa Shawaa Aanaa Midaa Qanyii fi Aanaa Calliyaa Geedootti FDG haalaan jabaata ta’ee itti fufe jira. Goototni Qeerroon baratootni Oromoo mana barumsaa Ballaammii sadarkaa lammaaffaa fi qophaa’ina fi mana barumsaa Geedoo sadarkaa lammaa fi Qophaa’ina guyyaa kana waggaa shanaffaa wareegamuu barataa Sabboonaa Oromoo Wandimmuu Dammanaa barataa kutaa 11ffaa M/B Geedootti utuu baratuu arrabsamuu fi maqaa xurreessa ilmaan habashaa fi ergamtootni Wayyaanee Uummata Oromoo irraatti gaggeessan mormuun diddaa bara 2001 akka lakkofsa Ethiopiatti FDG gaggeeffame keessatti adda dureen uummaata keenya maqaa xurreessuun, lafafuun, hadheessuuni fi xiqqeessuun dhaabbachuu qaba jechuun warreen FDG kaachisan keessa barataa Wandimmuu Dammanaa nama tokko waan ta’eef Diddaa baratootni Oromoo gaggeessan dura dhaabbachuuf mootummaan Wayyaanee humna waraanaa of harka qabu itti bobbasuun dhukaasaa baratoota Oromoo irraatti godheen barataa Wandiimmuu Dammanaa ajjeefamuun ni yaadatama.
Kanuma sababeeffachuun goototni baratootni Oromoo mana barumsaa Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi Geedoo sadarkaa 2ffaa Bitootessaa 2 fi3/2014 yaadannoo sabboonaa Barataa Oromoo Wandimmuu dammanaaf yeroo shanaffaaf si’a gaggeessan kanatti dhunguu halluu alaabaa ABO qabsiifachuun guutummaatti barnoota dhaabuun yaaddannoo sammuu yeroo taasisan, kayyoo bilisummaa fi kabajamuu mirga Oromoo goototni ilmaan Oromoo bara baraan irraatti wareegaman yaadachuun qabsoo bilisummaa Oromoo fulduratti tarkaanfachiisuuf FDG egalamee jiru ni jabeessina jechuun barruu warraqsa FDG kan gaaffii mirga abbaa biyyummaa Oromoo of irraa qabu Qeerroon bilisummaa Oromoo hoggansii dhiha Oromiyaa maxxansee uummataaf tamsaasaa jiru, Guutummaa magaalaa Ballaammii fi Geedoo keessatti uummataaf rabsuun barnotaa dhaabuun FDG qabsiisuun mormii wayyaaneef qaban ifatti argisiisan.
Kanaan wal qabatee M/B Ballammiitti sirni baruu fi barsiisuu guyyota lamaan kanaaf dhaabbate jiraachuun ibsame jira, sabaaba FDG armaan olitiin walqabatee Baratootni Oromoo nagaanhumna poolisii wayyaaneen qabamanii wajjira poolisii Aanaa Midaa
Qanyiitti hiraarfaman:
1,Barataa Biraanuu Cimdeessaa barataa kutaa 12ffaa
2 .Alamuu Tayyee barataa kutaa 10ffaa
3. Dammumaa Tasfayee barataa kutaa 10ffaa.
4. Tashoomaa Dhugaasaa barataa kutaa 12ffaa
5,Guddataa Moosisaa barataa kutaa 10ffaa
6. Geetuu Cimdeessaa batarataa kolleejji irra eebbifame hojii dhabee ta’aa jiru kanneen keessatti argaman baratoota Oromoo nagaa namoota 24 hidhuun hiraarsuu ibsamera. maqaa baratoota hafanii kan qaqqabsifnu ta’a.
Kanuma sababeeffachuun goototni baratootni Oromoo mana barumsaa Ballaammii sadarkaa 2ffaa fi Geedoo sadarkaa 2ffaa Bitootessaa 2 fi3/2014 yaadannoo sabboonaa Barataa Oromoo Wandimmuu dammanaaf yeroo shanaffaaf si’a gaggeessan kanatti dhunguu halluu alaabaa ABO qabsiifachuun guutummaatti barnoota dhaabuun yaaddannoo sammuu yeroo taasisan, kayyoo bilisummaa fi kabajamuu mirga Oromoo goototni ilmaan Oromoo bara baraan irraatti wareegaman yaadachuun qabsoo bilisummaa Oromoo fulduratti tarkaanfachiisuuf FDG egalamee jiru ni jabeessina jechuun barruu warraqsa FDG kan gaaffii mirga abbaa biyyummaa Oromoo of irraa qabu Qeerroon bilisummaa Oromoo hoggansii dhiha Oromiyaa maxxansee uummataaf tamsaasaa jiru, Guutummaa magaalaa Ballaammii fi Geedoo keessatti uummataaf rabsuun barnotaa dhaabuun FDG qabsiisuun mormii wayyaaneef qaban ifatti argisiisan.
Kanaan wal qabatee M/B Ballammiitti sirni baruu fi barsiisuu guyyota lamaan kanaaf dhaabbate jiraachuun ibsame jira, sabaaba FDG armaan olitiin walqabatee Baratootni Oromoo nagaanhumna poolisii wayyaaneen qabamanii wajjira poolisii Aanaa Midaa
Qanyiitti hiraarfaman:
1,Barataa Biraanuu Cimdeessaa barataa kutaa 12ffaa
2 .Alamuu Tayyee barataa kutaa 10ffaa
3. Dammumaa Tasfayee barataa kutaa 10ffaa.
4. Tashoomaa Dhugaasaa barataa kutaa 12ffaa
5,Guddataa Moosisaa barataa kutaa 10ffaa
6. Geetuu Cimdeessaa batarataa kolleejji irra eebbifame hojii dhabee ta’aa jiru kanneen keessatti argaman baratoota Oromoo nagaa namoota 24 hidhuun hiraarsuu ibsamera. maqaa baratoota hafanii kan qaqqabsifnu ta’a.
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
FRONT FOR INDEPENDENCE OF OROMIA (FIO)
KALLACHA WOLABUMMAA OROMIYA FRONT FOR INDEPENDENCE OF OROMIA
LakK: kwo – 052B-2016 REF.NO : oif-052B-2016
Guyyaa : Hag. 23, 2016 Date : Aug. 23, 2016
Dhimma Jaarmayaa irratti:
Koreen Jidduu Kallacha Walabummaa Oromiyaa (KWO) walgahii Hagayya 21, 2016 godhate
milkiin xumuratee jira. Gabaasa Koree Huji Raawwachiiftuutiin dhiyaate erga caqaseen booda,
haala yerootii fi dalagaawwan fuula duraa irratti, marii fi xiinxala baldhaa taasiseera. Walgahii
kana wanti adda isa godhe, yeroo ummanni Oromoo gaafii dimokraasii, haqaa, mirga siyaasaa fi
mirga abbaa biyyummaa finiinsuun, gulantaa murteessaa irra geessetti ta’uu isaati. Qaamni
hoggana KWO kun, xumura walgeettii kanaa irratti, ejjannoolee armaan gadii dabarfatuun
walgeettii isaa injifannoon fixatee jira.
Mormii/Fincila Ummata Oromoo laalchisee:
Kallachi Walabummaa Oromiyaa (KWO) gocha diinummaa humni bicuun Woyyaanee TPLF,
tan impaayera Toophiyaa bulchaa jirtu, ummata Oromoo irratti yeroo ammaa kana raawwachaa
jirtu hadheeffatee balaaleffata, humna qabu maraanis afoo dhaabbata.Ummanni Oromootii fi
saboonni cunqurfamoon impaayera kana keessa jiraatan eenyummaa fi mirgaa isaanii erga
gaaffachuu jalqabnii kunoo ar’a woggoota 25 lakkaawwateera. Warraaqsi diddaa gabrummaa
ummanni Oromoo baatiilee saglan dabran keessaa uduu addaan hinkutin ofaa jiru, murannoon
mirga abbaa biyyummaa (walabummaa) goonfachuu kan yeroo kammiyyuu caalatti sadarkaa ol-
aanaa irra gayuu isaa mirkaneessa.
Akka heera addunyaatti (UN), Oromoon miga Hawaasumaa fi Siyaasaa gutuu – guututti qaba.
Sirni gita bittuu Tigree (TPLF), heera UN kana jalatti akka bultuu fi kabajjitu fakkeessuudhaaf
heera mootummaa Tophiyaa keessatti mirkaneessiteerti. Heera UN kana irratti hundaayuuudhaan
ummanni Oromoo daanga tokko malee mirga HIREE ISAA UFIIN MURTEEFFACHUU
HANGA FOTTOQIINSAATTI qaba.
KWOn ijjannaa Ummanni Oromoo mirga bilisummaatii fi walabummaa biyya isaa, akkasumas
mirga mootummaa birmaduu mataa isaa ijaaratee gammachuun akkuma lammiiwwan addunyaa
biroo keesa jiraatu qaba jedhu hordofa.
Mootummaan TPLF ummata Oromoo dhiiga jigsutti mootummoota asiin dura impaayera
Toophiyaa bulchaa turaniin kan wol-gituu miti. Gochi gara-jabeennaa isaan ummata Oromoo
Wajira.kwo@gmail.com
irratti raawwataa jiran, kan amaloota sanyii duguuggaattiin beekaman hunda guutudha. Duulli
xuruuriinsa sanyii kun bara dheeraaf irratti raawwatamus Oromoon otuu hin jilbiiffatin, alagaan
bitamuu fi qabeenya saamamuu, lafa abbaa isaa dhaalamuu, biyya ufii irratti alagoomee
salphachuu jalaa ba’uf sodaa tokko malee, harka qullaa, finqilee kallattii maraan ka’ee jira.
Tarkaanfiin goottumaa dargaggoonni Oromoo ji’oota saglan dabran kana keeysa diinaa fi firattis
agarsiisan kuni, bilisummaan Saba Oromootii fi walabummaan Oromiyaa fagoo akka nurraa hin
jirre ifatti raggaasisee jira. Dhugaan kun dhiiga dargaggota Oromootiin mallataa’ee , lafee
isaniitiin ijaarameera: Kaayoon KWO wareegama kana firii itti godhuun sirna koloneeffataa
Toophiyaa diigee Ripublika Gadaa Oromiyaa tan ilmi namaa hundi nagayaan keessa jiraatu
deebisee ijaaruudha.
Gamtoominna ADO (ODF) fi AG7 (PG7) laalchisee:
Sabni Oromoo diina koloneefataa isa qabate mooyachuu fi Oromiya bilisa taate ijaaruu kan
dandayu duudhaa (ideology) dabaa habashaa irraa adda kan ta’e sabboonummaa Oromoo
jabeessuu fi babal’isuudhani. Haa ta’u garuu , namoonni tokko-tokko faallaa sabbonummaa
Oromoo hojjachuun gahee sabboonummaa Oromoo laamshessu taphachuun halagatti harka
kenachuu , abdii kutannaa fi adunyaa biratti uf fakkeessuuf yoo carraaqan argina.
Ummanni Oromoo otuu diinaaf hin jilbiiffatin koloni habashaa jalaa ba’uf waldhaansoo isaa
cimsee itti fufus , namootiin kun injiffannoolee waldhaansoo wareegama ol’aanaa gafateen
argaman kanneen doomsuuf tattaaffii yeroo godhan mul’atu. Namoonni kun kaayoo saba
Oromoo kana galii isaa, bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa hanqisuuf yoo qaamota
halagaa addaa waliin hariiroo tolfatan argina. Ammaan dura jaarraa 20faa keessaatti TPLF tti
heeruman; ar’a ammoo barii jaarraa 21ffaa keessatti worroota jibbansa Oromoo qabanii fi
olaantummaa Saba Amharaa deebisuuf qabsaawan kan akka Patriotic Ginbot -7 (PG7) waliin
harriiroo uumachuun isaanii waan nama qaanesuudha.
Haaluma kanaan dhaabni Adda Dimokraatawaa Oromoo kan Obboo Leencoo Lataatiin
hoogganamu wal-hubannaa dhiheenya kana dhaabotii Oromoo afur waliin irra gayame irra
ijjachuudhaan dhaaba halagaa ka mirga hiree murteefannaa sabootaatti hin amanne, ka sirna
federaalaa kan sabummaa irratti hundaaye hin fudhanne, kan Toophiyaa dullattii deebisee
ijaaruuf qabsaayu waliin tumsa tolfatee jira. ADOn rakkoon saboota cunqurfamoo sirna kolonii
habashootaa jalatti kufanii kan hiikamuu dandayu sirna koloneeffataa diiguu qofaan akka taye
dagachuun yookaan beekaa fudhachuu diduudhaan dogoggora seenaa kana raawwachuun isaa
hedduu nu gaddisiisee jira. Haata’u malee, bilisummaa fi walabummaan Saba Oromoo fi Saboota
cunqurfamoo sirna kolonii habashootaa jalatti jaarraa tokkoo oliif dararamaa jiran, yeroon itti
mirkanaawu fagoo miti jenna. Wareegamni kafalamaa jiruu fi uf durattis kafalamuuf taa’u
ulfaataa ta’ullee Sabni keenya murannoo fi tokkummaadhan qabsoo isaa yoo itti fufe injifannoon
kan Saba keenya akka ta’u shakkii hin qabnu.
Qabsoo bilisummaa fi walabummaa Saba kamiituu keessatti diina alaa dhufee nama qabatu
caalaa ka qabsoo ummataa miidhu lootee galtuu keessaan ergaa/kaayoo diinaa raawwachiisan
akka ta’e seenan ni addeessa. Kanaaf, sabbontonni dhugaa yeroo hunda “Jeedalloo kaldhoo
hoolaa” uffattee deemtu damaqinnaan ufirraa eegu fi gochaa isaanii saaxiluu qabu. Akka
Wajira.kwo@gmail.com
Preezidaantiin Ameerikaa duraani, John F. Kennedy yeroo tokko jedhe-”dogoggorri yoo namni
hin sirreesin dogoggora tayee hafa”. Rakkoon akkanaa yeroo hedduu moonaa qabsoo bilisummaa
Oromoo keessatti dedebi’ee kan raawwatame ta’ullee hogganootiin dhaabaatii fi hawaasni
keennallee dogoggora dabre irraa barannee sirreeffachuu hin dandeenye.
Kanaaf, Kallachi Walabummaa Oromiyaa (KWOn) tokkummaa dhaaba ADO/ODF fi Patriotic
Ginbot-7 jidutti ta’e ni balaaleffata; miseensonnii fi deegartonni dhaabichaa tarkaanfii
dogoggoraa hogganni ADO fudhate kana irraa akka gara moonaa Oromootti deebi’u dhiibbaa
barbaachisu akka godhan waamicha dabarsaaf.
Qabsoo Karaa Nagahaa irratti:
Seenaa qabsoo keessatti, yeroon waldhaansoon karaa nagahaa humna jabaa ta’ee firii argamsiise
heddutu jira. Haata’uu malee, yeroo hunda, worraaqsa karaa nagahaa duuba irkoo qabsoo
hidhannoo qindaawatu jira. Akka qabsaawaan bilisummaa biyya Zaambiyaa, kan booddee
preezidaantii biyyattii ta’e, Kenneth Kaunda, jedhetti “ haga gaafa qabsoon teenya karaa nagahaa
irraa gara humnaatti geeddaramtuutti koloneeffattoonni nama kolfaa nagodhatanii turan, eega
irree teenna arganiin booda, sagalee dhugaa tayee ol-baye, jarri duraan natti koflaa turan akka
dubbataa isaanii tayu na worwaachuu eegalan”, Nelson Mandela ANC (Koongresii Biyyoleessa
Afrikaa) keessatti qabsoo hidhannotti faaydamee jira. Martin Luther King, seenaa qabsoo
gurraacha Ameerikaa keessatti kabajaa kan horate, haga Malcolm X magaalaalee Ameerikaa
keessatti qabsoo humnaa eegaledha.
KWOn mormiin ummanni Oromoo gola hundaa kaase abdii bilisummaa Saboota cunqurfamoo
bittaa sirna TPLF jala jiran hundaaf tayee jira jedhee amana. Sirni nama nyaataan Oromoota
1000 ol ta’an ajjeesee, kumaatamaan hidhee, kumaa fi kitilaan lafa isaa irraa buqqisee,
dubartootaa fi daa’immaan osoo hin hafin dararaa irraan gahaa jiraatullee ummanni keenya
gootummaa fi murannoo addunyaan dinqisiifattuun dura dhaabachaa arma gahee jira.
Hoogganoota dhaaba karaa nagahaantiin qabsaawan kan akka Obbo Baqqalaa Garbaa hidhee
dararaa jira. Kun hundi karoora mootummaan TPLF sanyii Oromoo dhabamsiisuu, Saba Oromoo
qabeennaa fi siyaasaa irraa moggeesuun Oromiyaa kolonii jalatti hambisuuf kaayate dha.
Mootummaan kun sirna ilmaan Oromoo, qe’ee isaanii irratti, karaa gubbatti akka ilmoo
bineensaa rasaasan akaayu. Kun hundi tayee Ummanni keenya qabsoo karaa nagayaatiif carraa
guddaa keennee jira, wareegama hagana hin jedhamnes itti baasee jira.
KWOn mootummaa koloneeffataa hiriiraa fi fincila qofaan kuffisuun hin dandayamu jedhee
amana. Mootummaa gabroomfataa finqila ummataa qawween cabsuu murteeffate, harka duwwaa
afoo dhaabachuun sanyii duguuggaatti nama geeysa waan tayeef, ummata Oromoo waliin
tayuudhaan KWOn humna diina kana garqii godhu uumudhaaf hojjachaa jira; humna
qawweedhaan diina falmee, kufee kuffisu, finqilla ummataa waliin wal-laddaya qabsaayu
Oromiyaa keeysatti gadi dhaabuudhaaf halkanii guyyaa hojjachaa jirra. Kanaaf, Sabnni keenya
akka nu bira dhaabatu waamicha lammummaa goonaaf.
Dhimma Tokkummaa Humnoota Siyaasaa Oromoo irratti:
Sabboontonni Oromoo dhaabota Oromoo adda addaa jalatti ijaaramanii yookiin akka gurmuutti
kurfaayanii qabsoo hadhaayaa geggeeysaa jiraachuun ifaadha. Galiin humnoota kanaatis
Wajira.kwo@gmail.com
bilisummaa Oromoo fi abbaa biyyummaa Saba Oromoo mirkaneessudhaaf akka tayes
beekamaadha.
Kallachi Walabummaa Oromiyaa (KWOn) tokkummaa humnoota Oromoo dhugoomsuuf
dhaabotaa fi humnoota kaayoo bilisummaa fi walabummaa Oromiyaatti amanan hunda waliin
hojjachaa as gahe. Uf durallee hojjachuuf qophiidha. Dhaabotaa fi humnootin Oromoo akka
amma jiranitti qophaa qophatti qabsaayanii fedhii ummata keennaa guutumaan guututti galmaan
gahuun hinjabaata. Oromoon akka maatii guddaa tokkotti, bakka takkaa, yoo diina isaa irratti
duule malee, humna faffaca’een waldhaansoo dhiibuun bara gabrummaa nurratti dheeressuu
malee, galii hawwinuttiin nudhaquu hindanda’u.
Kanaaf, KWOn dhaabotii fi humnootin Oromoo kan bilisummaa Saba Oromoo fi Walabummaa
Oromiyaatti amanan garagarummaa nu jidduu jiru dhiphisuun hatattamaan tokkummaa kaayoo
uumachuun Ummata keenya kan dhumaa jiru bira akka dhaabannu waamicha hatattamaa
dabarsina.
Waamicha Mootummoota Addunyaatiif:
Mootummaan gita bittuun Tigree (TPLF), sababa “Duula shororkeessummaa irratti,” jedhuun
gargaasa biyyoota dhiyaa irraa argatuun, qabeenya guddaa, waraana Afrikaa keeysatti jabina
qabu, humna tikaa cimaa ummata keenyaan fixu tolfatee jira. Waggoota 20 dabarran keeysatti,
USA calla irraa, doolaara Biliyoona 40 ol maqaa gargaarsatiin argatee jira. Falmattonni haqa
Oromootii fi dhabbileen mirga dhala namaa miidhaa mootummaan wayyanee ummata Oromootii
fi ummatoota cunqurfamoota impaayericha keeysa jiran hunda irratti geeysaa jiran irra
deddeebisanii kan ibsan tayullee mootummaan USA fi Awurooppaa ammallee mootummaa
cubbamaa kana gargaaraa irraa hinqoorsine.
Gamtaan Awurooppaatii fi USA, mootummaan wayyaanee ummata silaa nagaha isaa tiksuu qabu
shororkeessaa akka jiru osoo argan ibsa “ haalli Toophiyaa keeysa jiru nu yaachisee jira”
jedhuun ala haga ammaatti tarkaanfii qabatamaa tokkollee hin fudhanne. Booyichaa ummata
cunqurfamee irraa gurra cufachuun, warra dhihaa irrattis boru miidhaa akka qabu beekamaadha.
Bu’aa isaanii dhaabbataan karaa kanaan eeggamuu akka hin dandeenye hubachuudha qabu.
Haalli Toophiyaan keessa jirtu, bombii yeroo eeggattee dhooyu irra ta’aa akka jirtu warreen
dhihaa kan mootummaa bulguu cinaa dhaabatan hundi beekuu qabu.
Kanaaf, dhaabni keenya, KWOn, mootummoota gamtoomanii (UN), EU fi USAn balaa ummata
keenya irra gahaa jiru ilaalchisee tarkaanfii qabatamaa akka fudhatan waamicha godha.
Dhimma Sabaa fi Sab-lammoota, akkasumas Ummatoota biroo irratti:
KWOn adeemsa sirna kolonii hundeen buqqisuun, sirna mirga dhala namaa kan uumamaa,
bilisummaa fi walabummaa ummattotaa, jireenya kabajaa sabaa fi sab-lammii yookiin
ummatoota biroo hunda kabachiifatee biyya isaa irra jiraachuuti hordofa. Kun Ummata biyyattii
keeysa jiraatu hundaaf mirga dhalootaan gonfatan jedhees amana.
Kanaaf, KWOn qabsoo Sabaa fi Sab-lammiin biyyatti mirga hiree ufii ufiin murteeffachuudhaaf
geegeysu kamuu ni deegara. Gochaa abaaramaa mootummaan wayyaanee waggoota 25 dabran
keeyssatti mmata Gaambellaa, ummata Ogaadeen, ummata Amaaraatii fi as dhihoo kana ummata
Walqaayit Tsagadee irratti raawwate cimsee balaaleffata, karaa isaa aanjawe hundaan KWOn
Wajira.kwo@gmail.com


text:
Dhuma jia’a Sadaasaa irraa eegalee Oromiyaa keessatti hiriira nagayaa ummanni oromoo adeemsisa jiru deeggaruudhan gaafa Amajji 22-01-2016 magaala Stockolm keessatti hiriira guddaa gaggeefame. Hiriira kana irratti hawaasnii oromoo Sweden keessa jiran baaynaan irratti hirmaatani deeggarsa ummatta oromoo Oromiyaa keessatti mirgaa oromoo kabachiisuf gochaa jiran waan danda’an hundaan kan deeggaran ta’u hubachiisani jiran. Hiriira kan irratti hawaasni ummata Itoophiyaa Sweden jiran fi dhaaboleen siyaasaa adda adda haala adda ta’een baaynaan hirmaachudhaan deegarsaa isaani muldhisanii jiru. Hiriiri kana irratti miseensi Parlamaa Sweden, obbo Anders Österberg argamuudhan haasawa gochudhaan ummaan oromoo tis ta’e ummanni Itoophiyaa hundi gaffii mirgaa gaafachuun isaani sirrii ta’u isaa ragaa bahudhaan deegarsa kan godhan ta’u dubbatanii jiru.
Hiriira kana booda hawaasni oromoo Sweden mara walitti dhufan kun haalaa yeroo ammaa ummanni oromoo itti jiru irratti marii guddaa gaggeessudhan hawaasa oromoo Sweden jiraan sirritti wal ijaarudhaan ummaata Oromiyaa keessattii wareegama guddaa kafalaa jiru karaa danda’ame maraan deeggaruuf waadaa waliif galanii jiru.


text:
Tuesday, October 15, 2013
Ayyaanni Irreecha Godina Jimmaatti Kabajame.Qeerroon Bilisummaa Diddaa Sirna Wayyaanees Jabeesse!
Onkololessaa 13,2013 Godina Jimmaatti Ayyaannii Irreechaa Malkaa Deeddeetti bakka uummanni kumaataan argametti sirna howwaan kabajame.
Sirna Kabajannaa Ayyaana Irreechaa kana irraatti Onkololessaa 12/2013 galgala Oromoon akkuma aadaa abbaa isaa kaleessaatti Korma Qaluun jalbultii Ayyaanichaa sirna ajaa’ibsisan egan. Qeerroon dargaggoonni Oromoo Yuuniversitii Jimmaa barachaa jiran ayyaanicha irraatti qindomina guddaan argamuun Oromiyaa farsaa, Gototaa Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti Wareegaman kanneen Akka J/ Taddasaa Birruu, Maammoo Mazammir, Elemoo Qilxuu, Abishee Garbaa, Jaagamaa Badhanee, Gaddisaa Hirphasaa, Alamaayyoo Garbaa, Simee Tarrafaa, Laggasaa Wagii , Tasfahuun Camadaa fi Gootota hedduu maqaa dhofnee fixuu hin dandeenyee maqaa isaanii kaasuun Farfatan, maraarsifatan, nuti jjoollee isaniti gumaa isaani baafna jechuun dhaadataa sirboota warraaqsaa kan Eebbisaa Addunyaa, Hayiluu Kitaabaa, Hirphaa Ganfurree, Hacaaluu Hundeessaa, Ilfinesh Qannoo, Adinal Mohaamed, fi kan Artistoota hedduu wal harkaa fuudhuun sirbuun Oromoof jajjabinaa fi barnotaa dabarsuun, jibbinsaa Mootummaa Abbaa Irree Wayyaaneef qaban ifatti ittin mul’ifatan.
Qeerroon Gototni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa fi bakkota garaagaraa irraa walitti dhufaan humnota tikaa Wayyaaneen marfamanii utuu jirani ABO fi WBO’n gaachana uummataa Oromooti, yaa baala tuufoo ABO, WBO fi qeerroo nuf wayyaa nuufoo jechuun diina garaa kutan humnonni basaasaaf warannii wayyaanee tokkummaa ummataa irraan kan ka’ee waan qabee gadhiisu dhabe . Dargaggoon Oromoo itti fufuun Sirboota Ummataan hedduu sirbuun uummata garaa raasan. Ayyaanni irreechaa kun haala kanaan Godina Jimmaa Magaalaa Jimmaa Malkaa Deeddeetti Sirna ho’aa ta’een warraaqsa Qeerroo Gootota Baratootaa Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa fi Barsiisotaa Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa fi Kolleejjii barsiisotaa Jimmaan ayyaneffatamee jira.
=>qeerroo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Friday, November 8, 2013
ILKAAN SOCHA’E, BUQQA’UUN HIN OOLU !!!!!
Nama Mammaaksa Abbootii keenyaa qofaa dubbatu odoo hin taane, Nama Mammaaksa bara kana keessaa uumu nu haa taasisu yoon jedhe eebba hin ta’u laata ? “ILKAAN SOCHA’EE, BUQQA’UUN HIN OOLU” Mammaaksi jedhu , carraa Ilkaan socha’ee kana buqqisuuf qabnu lama ta’uu nu akeeka jedheen yaada. (hiikkaa miti) Inni tokko , dhukkubbii ilkaan socha’u uruursaa hanga buqqa’utti eeggachuu, ykn ega socha’ee buqqa’uun isaa hin ooluu maaliifan dhukkubaan rakkadha ? jedhanii of irraa calaasuudha. Filannoon kun Abbaa dhukkuba Ilkaaniin hiraaraa jiru irrati hundaa’a. hiraaraa jiraachuu irra jedhee yoo murate, dhukkubbii yeroo buqqifamu sana dandamatanii of irraa buqqisu, yk hiraara yeroo gabaabduu sana sodaatanii uruursaa jiraatanii , ofis maatiis yaaddeessaa jiraachuudha.
Wayyaaneen Ilkaan socha’ee jiru kanaan adda hin jirtu. Sirni keessi isaa akka malee miidhamee jiru kun, bara 2005 kaasee jireenyi itti jiru, carraa nuuti laanneefiin jiraachaa jiraachuu eenyullee haaluu hin dadna’u.(deeggarsii humnoota alaa akka jirutti ta’ee) kana dhugeessuuf, sochii deebisee of dhaabuuf bara 2000 kaasee taasisaa jiru ilaaluun ga’aadha. Keessattu haalli har’a itti jiru, sadarkaa dhokfachuu hin dandeenye irra ga’ee jiraachuu argina. Sadarkaa keessi keenya tortoree, hundumtuu hattuu ta’ee saamicha irratti bobba’ee jiraa, waraana keessatti hattummaa fi loogiin sanyummaa nu hammacaa jiraa kkf jedhanii miidiyaa ofiin tu’atan irratti ifatti nutti labsaa jiran. Kana malees, Maqaa hattummaa ykn Malaammaltummaa isaan baananiin hidhaan addaa walii isaanii giddutti gaggeeffamaa jiruu fi maqaa Angoo wal dhaalsiisuu jedhuun, wal fonqolchuun sagalee dhokifatee jiru,Ilkaan buqqa’uuf qophaa’e fuula keenya dura jiraachuu nu mirkaneessa.
Waan nuuti keessa jirru irraa kaanee, wayyaanee humna jabaa taasifnee haa ilaallu malee, wayyaaneen fixateera. Keessattu qaawwaan wayyaanee keessaa har’a mul’ataa jiru kan isa dhiibuuf qophaa’eef, qaama guutuun itti seenu danda’a.murachuu miidhama yeroo gabaabduuf qophii ta’uu keenya irraa yoo yaada hirre malee, akkuma ilkaan ofiinu socha’ee sana waliin rakkachuu jibba of irraa darbachuun ni dada’ama. Wayyaaneen inumaa humna waraanaan yoo itti dhufan carraa of irraa qolachuu qabdii ta’a. garuu, Fincila Ummataa dura daqiiqaa tokko illee dhaabbachuu hin dandeessu. Qalbii Ummatootaa fi sochii Ummatootaa keessa jiru wayyaaneen rifaatu jabaa keessa jiraachuu warri galgala waliin dhugan saaxilaa jiran. Kan Angoo isaanii irra, Qabeenyaa kuufatantu isaan yaaddeessaa jira. Kanaaf fincila Ummataa kana dura dhaabbachuuf illee yaada hiraa jiraachuu himama.
Yaadi kun, xiinxala siyaasaa akka ija xaafii heddummaachaa jirutti ida’uuf miti.haqa biyya keessatti mul’ataa jiruudha. Wayyaaneen adeemsa siyaasaa dhoksaa gola ishee keessatti mari’atu irratti maaltu akka ishee mudatu beektiif, warra gaaffii kaasuu barbaadan haala itti humna dhabsiiftu haala nama hin shakkisiifneen hojjachuun milkoofte har’a geessee jirti ta’a. Dargaggoota yk jajjaboo namaa sodaattu hidhuu, Biyyaa baasuu, ajjeesuun, Dargaggoota sodaattu Biyyaa baasuu, hidhuu, maqaa waraanaan mooraa waraanaa keessatti naquu, Yunivarsitilee ijaarsi isaan hin xumuramne fi kooleejoota lakkoofsa hin qabne banuun qalbii hatuun, isa kaan Maqaa maayikiroo xixiqqaan liqii bara bara baraa fudhaten yaadda’aa akka jiraatu taasisuun, isa kaan ammo sheerii kubbaaniyoota adda addaa keessa seenanii maallaqaaf jedhanii osoo hin jaallannee, nagaa wayyaaneef akka dhiphatan fi kkfn taasisuun jiraachaa jirti. Kun hundi garuu har’a deebi’ee kan isaan yaaddeessu ta’eera.
Hammacamuu wayyaanee kana keessaan ykn fuulleetti itti finciluun yoo itti hin fayyadamiin , hanqina keenyaan wayyaanee kufuuf hojjataa jiru lakkii hin kuftu jennee , muratuu dhabuu irraa jiraachisaa jirra. Humni kamuu addunyaa kana irratti, yeroo jabaa itti ta’u qaba. yeroo akka malee laafatus qaba. wayyaaneen garuu laafachuu fi buqqa’uuf socha’uu bara 2005 eegale , jabiina isaan odoo hin taane, laafinuma qabsoo ilmaan cunqurfamoo walii galaan jiraachaa jira. Sochiin saba kamiyyuu sadarkaa humnatti geeddaramu qaba. sadarkaa kana irra geenyee jiraachuu raga nu hin barbaachisu. Dammaqiinsa ummata keenyaan wayyaaneen rifaatu keessa jiru kaasuu qofti ga’aadha. Kana humnatti geeddarree hiraarrii yeroo gabaabduu dandamannee diina yaada hiree jiru buqqisuutti jabaachuu qabna. Ummati gibtsi maaf cichoomee gama hundaan fincilaaa jira ? qabeenyaan barbadaa’aa jiru isaan yaaddeesuu dadhabeeti ? Ummati Filtsixeem maaf diina isaa tokko ciniinee du’uuf guyyu dhuma ? hidhaa fi hiraarriin itti toleeti ? nuuti murachuu hanqachuu keenya irraati malee, tokkomnee waan dhufe haa dhufu jennee of laachuu dhabuu irraati malee wareegamni kafallu amma Biyyoota fakkeenyaaf kaasee hin ga’u.
Ummati Oromoo fi Ilmaan cunqurfamoo hegareen isaanii carraa tokkotti deemu, BOFA GOGAA GEEDDACRACHUUF ciisee jiru odoo arganii, ega gogaa geeddaratee ajjeefna jedhanii kan eegan yoo taatee, kasaaraa waa hundaa of irratti labsaa jiraachuu keenya haa hubannu. Humni wayyaanee tajaajiluuf ijaarame hundi qalbiin isaa akka duraanii miti. Isaaniin caalaatti ofiitti harkisanii keessa wayyaanee caalaatti qaawwaa taasisuuf , humna taanee akka qophaatti ishee hanbisan taasisuu barbaachisa. Wayyaaneen gama hundaan holola heddummeessuun duuba waa hedduutu jira. Manni waa malee hin aaru. Hololli wayyaanee kaleessaa fi har’aa tokko miti. Kan har’aa kan yaaddoo fi dhiphinaati. Kan rifaatuuti. Waan keessa deemaa ol futtaafataa jiru , itti haa mul’ifnu. Fincilli Ummataa carraa wayyaanee dhumaati. Finciluu keenyaa dhaamsuuf miidhaan nu irra ga’u, murannoo Ilkaan socha’ee buqqisanii of irraa darbuu sana irraa adda hin taatu.
Yeroon kun, amma dubbannu ga’uu keenyaaf, murannoo qabaachuu keenyaaf, jabiina keenyaaf, Bilchina siyaasaa fi beektoota keenyaaf, tokkummaa keenyaaf, sabboonummaa hojiin mul’isuu keenyaaf ragaa qabatamaa itti argisifnuudha. Dirreenis Fardis dhihaateera. Humnoonni alaas maalummaa wayyaanee gilgaalanii abbaa humna ta’ee ba’u eegaa jiran. Addunyaa humnatti amantu keessaa tolaan waan eeggannu hin jiru. Dhimmi siyaasa Oromoo sadarkaa Tiyooriin Addunyaan barbaaddu Xiqqaatus baayyatus bara 1991 xumurame. Kan itti bal’ifate mirkaneeffatu abbaadha. Har’a Abbootiin keenya Goota !!!!!! kkf jennee itti dubbannu odoo hin taane, waan Abbootiin keenya ta’an sana taanee, itti boonu qabnuudha.
GALATOOMAA !!!!!!!!!!!!
Burqaa430@gmail.com
Guyyaa FDG Sadaasa 9 Ilaalchiisuun Bakka Bu’ooti Qeerroo Godinoota Adda Addaa Magaala Jimmatti Walitti Dhufanii Dhaamsa/ Ibsa Dabarsan.
Gareen gaafatamtoota Qeerroo bilisummaa Oromoo biyya keessaatti sochii warraaqsa FDG gaggeessaa jiru Yaadannoo sadaasa 9 guyyaa FDG sababeeffaachuun walga’ii isaa Sadaasa 6/2013 godina dhiha Oromiyaa keessatti gaggeessuun Uummata Oromoo hundaaf ibsa armaan gadii dabarsee jira.
Addunyaa kana irratti ilmi namaa bara inni tole jedhee roorroo, gadiqabaa, hacuuccaa fi garbummaa fudhatee jiraate hin jiru; Ummaannii Oromoos akkuma uummata addunyaa kamiiyyuu guyyaa inni garbummaa, roorroo, gadi qabaa fi hacuuccaa tole jedhee fudhate hin jiru. Keessattuu gita bittoota abbootii irree afaan qawweetti malee sirna bulchinsa dimookiraasii fi kabajamuu mirga namummaatti warraa hin amanne dura dhaabbachuun falmaa hiriyaa hin qabne uummata gaggeessaa as ga’ee ta’uun seenaan ragaa guddadha. Haala kanaan uummaanni Oromoo mootota abbootii irree Habashootaa kaleessaa irraa qabee hanga mootummaa faashisti fi shororkeessaa Wayyaanee hara’aa jirtuu kanatti falmaa bilisummaa gaggeessaa turee fi itti jiru keessatti injifannoo cucululuqaa galmeessa as ga’edha.
Bara 2005 keessa maqaa filannoo waliin dhahaa fi fakkeessaa Wayyaaneen gaggeesseen walqabatee sagaleen uummata Oromoo ukkanfamee; Oromoo fi Oromiyaa bituuf ilmaan habashaa waldhansoo jabaa Finfinnee irratti gaggeessa turtetti, Oromoon caljedhee hin ilaallee, Dhaabni isaa Abdii fi gaachanni uummataa Oromoo ABO’n mirgi uummata Oromoo fi kan saboota rakkoo fakkaataa Oromoo qabanii haa kabajamu jechuun waamicha FDGf ibsa uummata Oromoof taasise. Gutummaan ibsa kanaa:- Sadaasa 6.docx Jimma.pdf
=>qeerroo
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
…itti fufa kutaa tokkoffaa fi kan xumuraa
Yeroo darbe kutaa itti aanu akkan isiniif katabu waadaa seeneen ture. Akkuma waadaa seenetti ilaalcha siyaasaa namoota jaaramayaa ’Patriotic Ginbot 7 movement for unity and democracy’ gaggeessanii fi shoora guddaa keessatti qaban irratti qiyyaafata. Xiyyeeffannaan kiyya namoota akka namaatti osoo hin taane ilaalchi siyaasaa isaanii sammuu isaaniitti maxxanee jiru maal akka fakkaatu fi tarkaanfii ilaalchi isaanii itti isaan dhiibu uummataaf ibsuu dha.
Kutaa tokkoffaa keessatti jarri kun dhimma Oromoo akkaataa itti ilaalanii fi hariiroo isaan ODF waliin qabaachaauuf tattaafatan akkuma ibsameen wixineen waliigaltee isaanii uummataaf gidduu kana ifa ta’uun akka namoota hedduu dinqisiise yaada isaanii irraa hubadheera. Kutaa lammeessoo kana keessatti namoota jaarmayaa PG7 gaggeessan lama akka namaatti osoo hin taane akka ilaalcha isaan oofan hubattaniif jecha waan isaan dalagaa turan hedduu keessaa fakkenyaaf isiniif qabadhee dhiyaadheera. Isaanis Porf. Mesfin WeldeMariam fi Dr. Brihanu Naggaa ilaallata. Itti dhiyaadhaa! Kan warra kaanii fkn Dr. Geetachew Begashaw, Kaasaa Kabede fi Dr. Masay Kabede yeroof xiyyeeffannaa barruu kanaa ala dha.
Prof. Mesfin WoldeMariam
Prof. Mesfin baroota 1930ta keessa magaala Finfinnetti dhalate. Barnoota isaa kan jalqabaa mana qeesii Orthodoksitti barachuun, daaqoonumma bara 1946 keessa fudhate. Barnoota sadarkaa calqabaa fi lamaffaa mana barumsaa Teferi Mekonen-tti xumure. Barnoota sadarkaa ol aanaa biyya alaatti ba’uun, B.A isaa Punjab University, India irra bara 1955, akkasumas M.A isaa Clark University, USA irraa bara 1957 fudhate. Itti aansee bara HaileSellassie Yuniversity kan amma Addis Aababa Yuniversity jedhamu keessatti Department geography keessatti barsiisaa ta’e.
Prof. Mesfin nama Umuriin badhadhe dha jechuun danda’ama. Mootummooti Impayera Ityophiya kan HaileSilasee irraa eegale wal-duraa duubaan dhufaan hunda keessa jiraate. Akka duubbeen seenaa isaa ibsutti namni kun warra mootummaa jedhaman hunda takka itti dhihachaa fi yeroo kaan irraa fagaachaa balaan haayyoota fi dargaggoota qaroo kan sabaa hunda keessa nyaatu, inni adaba hidhaa waggootii lama fi sadii hin caaliin irraa kan hafe haga har’aa nagaa isaa waliin hojjetaa jiraate. Kanaafu imammatoota Impayerittiin baastu keessatti harki isaa qulqulluu miti. Isaan keessaa akka fakkeenyaatti waa jechuuf:
- “Education Sector Review (ESR)”
Caamsaa bara 1961 Ityophiyaan konfransi kan Tokkummaa mootummaa Gamtoomaani (UN) gargaarame dhimma guddina mana Barnootaa biyyoota Afrikaa mari’ate. Konfransi kana irratti qaanin guddo Ityophiya mudate. Kunis Sadarkaan haalli mana barnoota sadrkaa jalqabaa (primary School) fi Sadarkaa lamaffa (secondary) Itophiyaa keessa jiruu hundi saxilame. Kanaafuu jijjirama fardii mootummichi akka gaggeessuf tarkaanfiin jalqaba fudhatame akka baasii mana barumsaaf kan 1.4 %
ture akka gara 3 % GNP akka guddisu kan jedhu ture. Sunuu ta’ee baasiin kun kan biyyoota Afrika (2.5-6 %) kaan waliin kan wal gituu hin dandeenye.
Duraanu manni barnoota sadarkaa Jalqabaa (Primary education) baasiin isa Qaraxa (Tax) qonnaa irraa argamuun ture. Barnoota Sadarkaa lamaffa fi ola’anaan mootummaa irraa ture. Qootee bulaa irratti gibra amma kafalamuu ol dabaluun furmaata ta’uu hin dandeenye. Barataan Sadarkaa mana barumsa ol aanaa silaafuu mootumicha irratti gumgumi kaasuu erga eegalee bubbulee. Haala akkasii keessatti Prof. Masfin-ffaa Education Sector Review (ESR) July bara 1972 imammata manni barumsa sadarkaa jalqabaa fardii fi hundaan kan mootumman gargaraamu yeroo ta’u sanaan booda ogguma abbaa ofii dalaguun itti aansee namuu oggumaa abbaa isaa argatuun (informal training) gara sadarkaa lamaffaatti akka deebi’uu kan jedhu dhiyeessani. Hikti imammataa kanaas ijoolleen qotee bulaa, qotee bulaa haa ta’an jechuu irra adda hin turre. Kun osoo labsiin jiru fi hojii irra hin ooliin uummati dhaga’uun moormii nugusichaa irratti ciimsuun kufaatii nugusichaafu sababaa tokko ta’e. ’Better to be right than to be popular’
Koree Hoongee Walloo Qoraatuu irra gara koree qoondaalota motummaa Hailesillasee qoratuutti
Eegala warraaqsa Ityophiya irratti koreen loltu “ the Coordinating Committee of Armed Forces” kan PMAC (Darg) jedhamee beekamu komishi’oni dhimma Hoongee fi Beela WALLO akka qoratamee dihaatu ta’e. Kana keessatti kan akka waliin hojeetu kan waliin ramadame kessaa Oromootni turan akka Baro Tumsa, Jihad Abbba Qoyyaas yeroo tahan Dr.Seyoum Haragot Abba’i fi Mesfin W/Mariam hokkora qoomoo ilaalu kaasuun koreen akka diigamu tolchan. Sana duuba koree nama 15 of keessaa qabdu kan military fi civilian irra ijaramuun Prof. Mesfin WeldeMariam dura ta’aa itti ta’uun qoormaatni Walloo osoo bakka hin ga’iin hafe, Gabaasa isaa kan qarruu Amaaraa fi Nugusicha balaa irraa oolchuuf October 1974 Dergiif galche, Dargiin gabaasa Mesfin lafa kaa’ee tarkanfii siyaasa kan mataa isaa fudhate.
Qoormaata of- bulchiinsa nannoof gaggeeffame keessatti
Bara 1987n dura Dargiin qophii heera kan bara 1987 labsuuf qormaata ta’u qaban oolantummaan kan itti kenne Institute of Nationalities studies-f ture. Dabalatas Yuniversity keessattis koree adda addaa kan utubuduu ijaare ture. Qormaata kan Ogaden- Somalii kan gaggeessu Prof. Mesfin ture. Kana keessatti five autonomous regions (Eritrea, Assab, Tigray, Ogaden and Dire Dawa) kan Dargiin murteeffate dura dhaabbachuu fi Oromiya kutaalee hedduutti akka qoqqoodamtu tochuu keessatti gahee guddoo xabate.
Dhuma irratti tattaafii inni Dargii fi EPRDF araarsuuf yaale
Prof. Mesfin Carraa Ityophiyaa inni hawwuu fi tursiisuu fedhu yoo Dargiin qooda keessatti hin qabaatiin baduuf akka deemtu dursee hubachuun April bara 1991 itti gafatama fudhachuun Wixinee araaraa EPLF, TPLF fi Dargiitti dhi’eesse. Konfransi 11ffaa International Conference of Ethiopian Studies magalaa Finfinnetti qopha’ee irratti qaamaan dhiyaatee ofi isaa dhiyyeesse irraa kan ka’e tumsa hirmattota irraa argate. Koreen araraa fi nagaa (A Committee for Peace and Reconciliation in Ethiopia) kan nama 11of keessaa qabdu utubamtee labsamte. Gumiin Maanguddoota Ityophiyaa irraa (council of elders representing Ethiopia) kan utubamte ishiin ‘trusteship government’ bu’ureessuun mootummaa ce’umsaa ijaartuu akka ta’utti falmuutti eegale. Itti gaafatamni mootummaa ce’umsaa tokkumaa Ityophiya tiksuun Filmaata dimokratawaa gaggeessuun mootummaa ijaaru kan jeedhu ture. Mengistuun Walgahii Shongo irratti gochaa Prof. Mesfin kanaatti aaruun warri waan hunda nu gorsaa turan har’a loola kana xaba hadha manaa fi abba manaa fakkessuun Irqi jedhani as bahani. Kanuuma Prof. Mesfin jedhu dhuguma jechuun Dr. Hailu Araya-tu waliin dhabachuun yaada Prof. Mesfin fudhachuun hunda caalaa Ityophiyaa gargara jedhe.
Interview bara 1992
Qophii tokko irratti kan Mallasaa, Dr. Mekonon Bishaw, Prof. Andreas Eshete fi Prof. Mesfin godhani irratti ilaalcha inni Sabaa fi Sablammoota Ityophiyaaf qabu ibse. Akka uddeelaa kanaa gadiitti jiru Sabni Amhara jedhamu hin jiru jedhe. Yeroo prof. ibsu yoo gara Wollo, Bale, Arsi fi kkf deemtanii yoo gaafattan, uummatni Amaarumma akka kiristanuummaatti hubata jedhe. Prof. Masfin Bofa jiran keessaa kan summiin isa hamaa qabu “Cobra” jedhamu sana jechuun danda’ama. Siyaasa idil-adunya kufaatii godina baha duubatti jiru, Mul’atni siyaasaa kan ummata adunya kana sochoosaa jiru Nationalism, Religion fundamentalism and Democracy dha. Mallasaanuu dhimma Nationalism jedhu of irraa darbatee Ityophiyaan biyya kiristaanaati jechuu jabeessaa turte. Masfin akka jedhutti warri jalqabaaf saba Amhara jedhe nu waame Xaliyaani duwwaa dha jedha.
https://www.youtube.com/watch?v=Jkh6jg0ree4 Prime minister Meles Zenawi and Prof. Mesfin Woldemariam, About Amhara
Falmi mirga dhala namaa keessatti
Onkololeesa bara 1991 keessaa Prof. Mesfin, Jaarmaya mirga dhala namaaf falmu “The Ethiopian Human Rights Council (EHRCO)” jedhamu bu’uresse. Jarmayan kun miidhaa jiruuf bu’ura odeeffatnoo ta’ee kan Jaarmiyoolee halaagaa kan mirga dhala namaaf falman kan akka Amnesty International, Human rights watch fi kkf tajaajiluutti ka’e. Adeemsa keessa dhimmaa Oromoo gabaasuu irraa bara dheeraaf of quussate. Inumaayyu Oromoon saboota biroo irratti midhaa geessisan jeedhee fi dhaadhessee gabaasuu eegale. Akka tokkotti komiin gafaa itti hedduummataa dhufu waan gaggabaasu eegale sana hunda keessatti halagaa duraatti Oromoo jedhee maqaa dhayuun, isaaf tasuma hin fudhatamu ture.
Miseensi Hogganaa ABO tokko yeroo tokko kan naaf hime dhimmoota lama bakka kanatti xuquun fedha. Konfransii Jaarmayaan mirga dhala namaaf falmu guddaa fi teessumni isaa kan biyya Fransayii Paris ta’e International Federation for Human Rights (FIDH) jedhamu kun qophii qopheesse irratti Prof. Mesfin waraqaa dhiyeessee. Miidhaa gazexeesitoota irra ga’uu yeroo ibsu kan warra kaani humnaa ol ol kaasse hasa‘un dhimma Shiferraw Insermu fi Dhabassa Waaqjiraa bira gaafa ga’u Oromo-language service Ethiopian Television (ETV) irra hidhamaan ilaalchisse gaffii itti ka’eef dhimma politikaa gosaa fi ummataa wal irratti kaasuu keessatti waan qooda fudhataniif dha jechuun baabsaa TPLF ta’ee mul‘ate. Haala kana irratti namni ABO walga’ii kana irratti hirmaate haqaa jiru dhiyeessuu irraan kan ka’ee murnii “ Reporters Without Borders” jedhaman kana hubatan atakaroo Prof. Mesfin waliin yeroo galan dhimmichi jabaatee hanga President Jacques Chirac deeme, yeroo Meles Zenawi Fransayyiin daawwatu Apri 14-15 akka itti kaasu gochuun haanga tokko akka furmaati argamu ta’e. Dhabaasaa Waaqjiraa fi Shiferaw Insarmuu garuu sabaa fi sabaa wali irratti kakaasuun osoo hin taane hiriraa barattooni Amaji 4 bara 2004 gaggeessan waliin wal qabate hidhamuu, hogganoota Maccaa fi Tulama, diddaa barattoota Oromoo jijjiraa waajira Oromiyaa magalaa Finfinnee irraa gara Adamaatti ta’u mormuu waan gabasaniif ture.
Kitabootaa isa
Prof. Mesfin Woldemariam kitaboota hedduu barreesse jira. Hedduun isaani kanuuma waan tokkicha faarsan dha, isaan keessaa kitaaboota lama kan afaan Amaraatiin maxxanfaman: ‘Mekshef Ende-Ethiopia Tarik’ (“missing the mark, like Ethiopian history”) kan bara 2013 (2005E.C) fi “Adafne: Firhat ina Mekishef ( Fear and Failure)” kan bara 2015 keessaa maxxanfaman irraa nama qalbiin dubbiseef eenyumma Prof. Mesfin fi warri itti nannahanii jiran hubachuuf karaa salphaa dha.
Kitaabni isaa inni Mekshef ende-Ethiopia Tarik jedhu Abissiniya fi Ethiopia tokko godhee dhiyeessa, isaanin adda baasuun seenaa adda barreessuu dha jedha. Garuu beektootni hedduun kan irratti waliigalan Ethiopia turtes jirtis garuu bal’ini lafa ishee yeroo irraa gara yerootti adda ture jeedhu.
Ethiopia: prof. Mesfin woldemariam’s speech melbourne Oct 19 2014 https://www.youtube.com/watch?v=V5FRZBe013g
Adafneen kan irratti xiyyeeffate dhaloota haarayaa irratti yeroo ta’u, kana keessatti sududaan Oromoo maqaa dha’uu irra seenaan gootota Ityohiyaa kan akka Dejazmach Geresu Duki, General Jagama Kelo, Shaleqa Beqele Weyya-ffaa dhokatee jira jedha.
Ija Kanaan Oromoon attam godhee seena Waqoo guutu fi Jagama Kelloo walfaana ha faarsu?
https://www.youtube.com/watch?v=8098gOmfgts Ethiopia: Prof. Mesfin Woldemariam’s ‘Adafne’ U.S. Book Tour in Atlanta – Q & A 1/2 | Sep 27, 2015
Sochi qeerro irratti
Amajji bara 2016 Mata dure “Ye semoonuu ye Oromia Girgir Gira gebtonyal” jedha. Professor jecha “gir gir” akkuman dura barreffama koo keessatti xuqe kufaati Fonqolcha bara 1960 kan Girmame Newayii-tti kan dhimma bahame ture. Kanaafu dhaamsi isa eessayyu hin ga’uu kan jedhu yeroo ta’u barreeffama keessattiis bali’naan ka’e jira. Waan armaan gadii kana saaqa dubbissa.
Waliigala Prof. Mesfin nama Impayeritti keessatti waliin hojjetee waliin dulloome dha. Gaffii Oromoo hunda isaa ye zer politika jedhe kan amanu yeroo ta’u, ofii amanuu duwwaa osoo hin taane booda isaa qarru(elit) habashaa fi namootiin halagaa Ityophiyaaf mararfanno guddaa qaban akka jiran dha. Hariiroon Oromoo ykn Jarmooleen Oromoo, jarmoolee amahara kan Prof. Mesfin duuba jiraatuutti itti hirkachuun Oromoof bu’aa buusa jedhanii fudhachuun of gowwomsuu dha. Kan Prof. Mesfin hedduu waan ta’eef seensuumaf hagaas yoo jedhame ni ga’a. Namichi maqaa Oromoo dha’uu ni yaaddawa. Tasa Oromoon akka Oromootti gaaffii qaba jedhee hin dhugeeffatu, jaarmayaa yaada akkasiin deemu waliin Oromoon amananii itti hirkachuun fi walii galtee tolchuun Oromoof maal buusa? Gaaffiin jettu gaaffii beekaa Oromoo hedduuti.
Dr. Berhanu Naga
Akkuma Prof. Mesfin Entoto, Finfinneetti dhalate Dr. Berhanu Nagga Bishoftu ykn Debrezeyit yeroo ta’u, abbaan isaa Obbo Negga Bonger qomoon Guraagee fi dureessa beekamaa dha. Oboleessi abbaa isaa Obbo Alemu Bonger Miseensa Parlamaa HaileSilassee ture. Maatiin kun warra Abba Jifar waliin hidhata soddummaa waan qabaniif mi’aa lafa Oromoo Bishoftuu irraa hanga Jimmaatti warra dhandhamnii beekani dha. Berhanuun miseensa EPRP ta’un akka haalli hammataan bara 1977-tti Yuniversity keessatti dhalateen kan inni wagga tokkoffaa keessaa baratuu barnoota isaa gadhiisee gara Asimba-ti nama deeme dha. Asimbatti garagarummaa EPRP keessatti dhalateen gara Sudan-tti baqachuun, sanan booda U.S /New York tti galuun barnoota isa New York State University, sanatti aansee akka barsiisaa economics tti Bicknell University (Pennsylvania) wagga sadiif hojjete. Gara Ityophiyaatti bara 1994 deebi’e. Yeroo Sana irraa kaasse hanga Itophiyaa gadhiise bahutti AAU, Faculty of Business fi Economics keessatti akka barsiisaatti hojjete. Hojii barsiisummaa cinaatti daldalaa mataa isaa Ethiopian Agri-Maize Fertilizers Company and Addis Village Family Real Estate gaggeffataa ture. Dura ta’aa Ethiopian Economic Professionals Association (EEPA) ta’un kan hojjeete yeroo ta’u namoota har’a sadrkaa adda addaatti hojjeetan kan inni horate yeroos ture. Akkasumas bu’ureessaa Ethiopian Economic Policy Research Institute (EEPRI) ture. Yeroo tokko irratti
Berhanuun Addis Broadcasting Corporation kan jedhamu namoota akka Berhanu Mewa, Mesfin Teshome, Tewodros Meles, Prof. Mesfin Woldemariam, Eyesus-Work Zafu, Meleskachew Amha, fi Shimelis Tekletsadik kan gamtaan qabaan keessatti gahe gudda qabaachaa ture.
Ilaalcha Dr. Berhanuun gafa biyya ture qabu;
1) Kabaja guyyaa Ethio-Eritrean waraana “Operation Sunset” kabajamuutti March 1, 1999 Addis Ababa University’s Lidet Hall keessatti Baadme moo’achuun keenyi akka xumura injifannotti lakkawamuu hin qabu. Shabi’a kan ABO gargara jiru fi ABO dhabamsiisuutu injifatnoo isa dhumaati jedhe. Ija jabeessa irraa sirbi hin fokkisu jedhan, har’aa teessoon Biraanuu Asmaraa ta’e jira.
2) Galma National Lottery Hall ebla 8, 2001 dhimma ‘Academic Freedom and Human Rights’, Professor Mesfin Woldemariam fi Dr. Berhanu marii gaggeeffame irratti, gaaffiin Oromoo gaaffii namoota muraasaa kan Sweden fi Germaniiti bu’ureffame malee kan ummata Oromoo miti kan jedhu kaasee falme.
3) Akka parti CUD-tti, filmaata bara 2005 keessa, keeyyati 39 ka’u qaba akkasumas Oromiyaan bakka heduutti akka ciciraamtu yaada ibsuun, the rights of Oromos to learn and exercise their own language in their preferred Qubee/Latin alphabet will be reversed jechaa ture. Dhimma Oromoon qabsoo isaatiin argate qubee of duuba akka hin deebine tolchina jedha. Kana irraa Qubee Oromoo itti dhimma ba’aa jiru kunuu akka of duuba deebisuuf karoora qaban nama shakkiisiisa.
4) Dhimma qabeenya lafaa irratti, ilaalcha qaban lafti akka kan nama dhuunfaa ta’u dha. Kan amma Wayyaaneen lafa Oromoo halagaaf kennitu caalaa, namni ykn mootummaan qabeenya qabu akka lafa bitatu kan haayyamu dha. Imaammati isaan qaban kan hiyyeessaa fi qotataa Oromoo lafa-dhablee taasisuu, kan duressaa fi halagaa ammoo akka lafa Oromoo haga fedhe Oromoo irraa qircatuuf karaa saaqu dha.
5) Kitaaba isa “Ya Natsaannat Gohi Si Qadd, Dr. Berhanu Naga, 2006” jedhu keessatti fuula 21-23 tti maaliif akka Doktarichi Siyaasa Ityophiyaatti deebi’e yeroo ibsu Oromootan mana hidhaatti arge fi gaaffiin barattoota Galma National Lottery keessatti kaasaa turan waan hiiree Ityophiya fuul duraa na yadesseef jedha. Kanaaf tokkummaa Ityophiyaa tiksuuf, gaffii Oromoo dhaamsuun akeeka isa ta’u ifaan mul’isa. Gaaffii Oromoo deebsaa osoo tokkumaa Ityophiyaa tiksuuf deema ta’ee Mirga waloo (Collective rights)f kabajaa qabu fudhatee, mirgi waloo akka mirga nam-tokkee hin fallessinetti hojjeta ture. Haa ta’uuti isaan akka Qastedamanna, CUD, G-7 fi Patriotic Ginbot-7 Movement for Unity and Democracy-tti ilaalchi isaan qaban tokkichuma.
6) Tokkummaa fi dimokraasumma Itophiyaaf waan dhaabbatan wajjin qabsoo qindeeffanna jedhaniyyu tokkummaa Ethiopia jalatti mirga hiree murteeffannaa ummata ni fudhanna kanneen jedhan, fkn UEDF, waliin hojjechuuf rakkina qabu. Warra walii wajjiin sababa mirga hiree murteeffatnaaf dalaguu hin dandeenye kun hagam akka kaayyo ABO irraa fagoo ta’e tilmaamuun nama hin rakkisu.
7) Akka Ginbot -7 dhaabbateen hogganootaa OLF fi ONLF waliin Washington D.C-tti walga’ii gafa 11.09.09 godhame. Walga’ii kana irratti dhimma Hiree ofii ofiin murteeffanaa irratti gargarummaan akka jiru hubatame. Waliin hojjeechuufiis dursa tokkummaa Ityophiya fudhachuu irraa eegala kan gama isaaniin ka’ee ture. Haalli kun mirga ummata kan referendami bilisaan raawwatamuu qabu waan ugguruuf, faalla demokrasi waan ta’eef, falla sagantaa siyaasaa fi fedhii ummata keenyaa daangeesu dha jechuun hogganotiin OLF fi ONLF didda agarsiisan, yeroo kana Dr. Biranuun dhabbolee
lamaaniitti dhaadatee biraa deeme. Dhadannon isaas isiniin qoodaa kaayyoo keenya galmaan ni geenya, isin irratti dhaaba ijaruun nu hin dhibu keessaafuu Oromoo irratti jedhe deeme.
8) Yaadni Tokkummaa Ethiopia fi mirga hiree murteeffatnaa Oromoo walitti hidhuun aadaa tokko jalatti sirna dimokraatawaa fiduuf waliin qabsoofna jechuun ABOf yaada haara kan hin taane, kan duraanuu Wayyaanee dhaan dhihaate karaa qabsoo gitaa (class struggle) fi karaa dantaa sabaa walitti hidhata tokko qabna yaada jedhu irratti hundaawe. Kunis mirga hiree murteeffatnaa ummata Oromoo irratti danqaa itti ta’uuf tarsimoo qiyyaasame keessaa isa bakka olaana kennaniif ta’uu mirkaneesse. Yaada farra tokkummaa ummata Oromoo ta’e kana hojiin dhugoomsuuf OPDO of jalatti ijaaree hanga har’atti dhibdee ta’un seena keenya. Dhadannoon Dr. Berhanuus kanuma ta’uu haa hubatamuu malee hanga Oromoon siyaasan bilchatee kana of irra hin ittisiinetti didhaa boor nu eeggatu ta’uu hogganichi hubatee seexa sabuummaan murtoo isaa mamii tokko malee murtoo isa mayyi fudhate.
9) Dr. Berhanuuniis Carraa argate maraan Hoggana ABO fi gaffii Oromoo xureessuu irratti bobba’e
10) Jalqaba Anaa Gomezin ulee godhate Dr. Getachoo Jigiin ofiitti qabuun meeshaa godhachuuf yaadame sun gafa hin milka’iin hafu, Caasa dhaaba jalaatti namoota fi miseensolii, qondaloota ABO quunnamuun bobbaa adda addaa gaggeesse.
11) Yeroo jalqabaaf karaa General Kamal Galchuu dhaaba irra achi isa baasuun waan milkaa’ee itti fakkaate, haala kanaan dhibdee Oromoo Impayeeraa Ityophiyaa keessatti hiikamuu ni danda’aama kan jeedhu tessumaa Muddee 30 fi 31 bara 2011 Magalaa Minisootaatti murteessuun Ulee Gaarii Qabsoo bilisummaa Oromoo ittin reeban isaaniif ta’e. Daran bara 2015 keessaa General Kamaliis Qaama jarmoolee walitti baquuf tumsa ijaranii ta’a jeedhee osoo eegamuu General Kamal akka odeeffamuutti guyyaa beellamaaf guyyaa tokko yeroo hafuu kan irraa dhabbate yeroo ta’u, garuu shira isaan xaxaa turan General Kamal gaaf tokko argaaf dhageettii isaa irra ni hima kan jedhuun abdiin jira. General Kamal diddaan haa xumuraatu malee Mollaa Asgadom dirqiin itti seenee hangaa diinatti harka keenatutti isa geessise. Shira xaxaa akkasii kana keessa kan ABOn PAFD ykn Tumsaa Bilisummaa fi Dimokrasii kan ummataa ijaare Ginbot-7n guddoo aarsee ture.
12) Kitaaba Tesfaye (Gadaa) Gebre’ab irratti Dr. Berhanuu fi Andargachewn qooda salphaa hin taane xaphatan. Tesfaye (Gadaa) Gebreab “Ye Sidetenyaw Mastawesha” – yaadannoo baqattummaa jedhee kitaba qopheesse. Kanaafis mana maxxansaa Netsanet Publishing Agency (NPA) keenname. Sababa “Caaltuu akka Helen” irran kan ka’e akka hin maxxanfamne ta’e. Garuu akka jedhamutti duranuu amma sanaatti osoo hin deemiin waan hedduu maqaa si maxxansifinaa jedhuun yaada hedduu akka keessaa baasani ni haasawama.
13) Deemsi Dr. Beraanu kan amma harka irra nu jiru warra Eritrea irran ABO gurra micciiranii waa hunda gochuu hin dandeenye, kanaafuu sibilaan sibilaa muru jecha jarmayaa ADO keessan dhimma Oromoo harka ofitti itti seensifachuuf tattafataa jiru. Itti milka’aa laataa?
Xumuraa
Kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf hariiro ABOn Jaarmoolee Oromoo, humnoota polotikaa ummattoota cunqurfamoo, humnoota polotikaa Habashoota, fi polotikaa addunyaa waliin qabu murteessaa dha.
Keessa Oromootti dursa ABOn akka sadiitti of ilaallu qaba. Isaaniis:
Tokkoffaa akka hangafa fi kallacha Qabsoo Bilisummaa Oromootti jaarmayaa dhalli Oromoon hedduun lubbuu isaa itti dhabe, jireenya isaa itti diigee ta’uun hubatama. Kanaafu ABO qabeenya, wabii, fedhii fi dantaa Oromoo maraa ta’u qaba. Akka hangafummaa isaatti ulaagaa beekamaa fi sirna ifaa ta’e tokkoon jaarmolee Oromoo ofiitti harkifachu qaba. Warra diddaa agarsiisan ummataaf bifa ifa ta’een dhibde jiru labsee xumuruu qaba.
Lameessoo akkuma partii tokkootti kayyoo qabatee tarkaanfatuu, dorgommii hojii inni dalaguu fi bu’aa inni buusuun fedhii uummataa guutuu irratti hundaa’uun hordofamu qaba.
Sadeesso dhaaba warraaqsa guddaa sochii uummataan(mass movement) deeggarame gaggeessuun rakkoo uummataa hundeen furuuf fi jijjiirama buqqaasaa fiduuf qabaacha of dura furgaasu qaba.
Gama Jarmoolee Oromoo birotinis, ABO balaaleeffachuuf kan of uuman ta’u irra darbanii diina balaaleffachuu irratti hojii qabatamaa qabsoo Oromoo gaggeessuu irratti fuulleffachuu qabu. Deemsi isaanii Hayuu Duree, President, Miseensaa Koree Hojii rawwachiftuu ykn Miseensa Gumii sabaa of moggasuuf ta’u hin qabu. Hundeen ijaarsa isaanii gandummaa, goosummaa ykn dhibdee amanti kan raabsu ta’u hin qabu.
Ilaalcha siyaasaa tokko jalatti dhaabota heddummeeysun afaanfaajjii uumuu fi qabeenya qabsoof oolu qisaasuu waan ta’eef jaarmooleen walfakkaatan gaaddisa tokko jalaatti of humneessuutu irraa eegama. Ummatni Oromoos tokkummaa, tokkummaa kan jedhu dhadannoo fi furmaata waan hunda godhachuu irraa tokkummaan eenyu gidduutti, tokkommaan maal irratti, essatti fi maal fiduuf kan jedhuu waliin ilaalamuu qaba.
ABOn mootummaa wayyaanee kuffisuuf tumsi humnoota ilmaan Oromoo marti akka ijaaramu haala aanjessuu fi ijaaru qaba. Akkasumas humnoota biroo hawwachuu keessatti humni Oromoo bakka furtuu qabate kaayyoo bilisummaa Oromoo dhugoomsuuf carraaquutu irraa eegama.
Tumsi akkasii kuniis Gaanfa Afrikaa keessatti nagaa waaraa argamsiisuuf abdachiisaa (credible alternative) akka ta’e biyyooti fi Jarmoolee adunyaa hubatani akka deggersa QBO godhaniif tattaafachuun barbachiisa dha.
Garuu humnoota kaabaa waliin tumsa ijaaruun kaayyoo waliin akka faallaa hin taane eegannoo gahaa godhamuun murteessaa dha. Warra dantaa nurratti qaban irratti hunda’un of jabeessuuf hawwu (TPLF, moo Warra Amaraa jechuun wal hubatnoo dhabuun) hin barbaachiisu.
Keessaafuu toftaa siyaasaaf jecha qofaa sagantaan yeroo gabaabaa kan yeroo dheeraaf haala aanjessuu malee kan gufuu itti ta’ee isa doomsu akka hin taane eeggannoon guddaan feesisa. Gama kaaniin ammoo, farreen bilisummaa qabsoo Oromoo qabeenya miliyonaan lakkaawamu ogeeyyii (lobbyists) hedduu irratti dhangalaasani akka toftaa siyaasaa itti dhimma ba’uun qabsoo bilisummaa Oromoo doomsuuf, ukkaamsuuf halkanii fi guyyaa haxxummaan hojjechaa akka jiran hubatamuu qaba.
Farreen bilisummaa Oromoo ummata irratti injifannoo akka hin arganne filmaati qabsaawotaa jaarmaya tarreessuu fi abdii sobaan of gowwomsuu osoo hin taane, qabsoo hadhooftuu gaggeysuun
seenaa boonsaa galmeeysuu dha. Seenaa akkasii galmeeysuuf akka Sabaatti dirqama sabummaa qabnu hubatnee, dirqama keenya bahuuf of qopheessu dha. Yeroo gabaabduu keessatti humna ta’uuf kan godhamuu qabu waa lama:
Tokko humna waraanaa kan lola irratti injifannoo gonfachuuf nu gargaaru WBO lakkoofsaa fi akaakuu barbaachisuun horachuu fi hogganuu dha. Kuni ammo wareegema qaalii waan gaafatuuf karaa hundaan mudhii hidhatanii ol ka’uu gaafata. Kan lammataa heddumina ummata keenya biyya keessattis ta’ee alatti humnaatti jijjiiruu dha. Saba dammaqe, hoggana cimaa fi gurmuu qabu, kan mirga ofii kabachiisuuf murate humna kamuu ni injifata. Humna akkasi ijaaruuf kan ololaan wal cicciru, kan dantaa mataaf fiffiganiin osoo hin sakaalamiin ummata giddutti sadarkaa hundatti hoggana biqilchuu gaafata. Kunis sochii “Qeerroo” irraa dhugoomee jira.
Daddaqamni guddoon biyya ambaa ni jirti. Uummati biyya ambaa jirus qaamuma uummata Oromoo waan taʼeef akkamiin bifa ijaaraa ta’een QBO keessatti hirmaatu fi qooda akkamii kennuu danda’u isa jedhu irratti mariin feesisa. Mariin kunis kan jibban guutamee osoo hin ta’in kan bilchinaa fi obsa irratti hunda’e ta’uu qaba. Ammatti godanniisni seenaa dhinuu dide warruma kaleessa qabsicha irratti dhagaa guuraa turantu har’a anatu kana tolche isa jedhu muldhifachuuf OMN irraan isaanii tamsa’uuf fiigaa jiru malee akkamiin walii wajjin humna keenya qindeeffannee waa tolchinaatti hin jiran. Kanaaf ammoo gabaastootni fi gulaaltooni OMN hedduun warra jibba ABOn guutamaan ta’uu irran kan ka’e kan waa dalagaa jiru caasaa ABO miti isa jedhuu agarsiisuuf tattaffii godhan keessatti daranuu dhibde jiru hammeessaa, mataa fi miila dhorkaa, garagaruumaa jiru bal’isaa, diinaaf karaa banaa jiru.
Walii gala Bilisummaan Ummataa Oromoo dhimma Oromoo hundaa waan ta’eef hirmannaa dhala Oromoo qabsoo kana keessatti guddisuuf biyyaa fi ambatti toraa toraan wal ijaruun sochii gamtaan gaggeffamu ta’uu qaba. Hogganni halkan tokkoon argamus halkan tokkotti badus hin jiru, hogganni qabsoo gaggeeffamu keessa dhalata. Ummatni qabsootti jiru hoggana hin dhabu.
Oromoon yeroo mammakuu Karaan Sobaan dabran galatti nama dhiba! Jedha. Jarmooleen Oromoo waliitti dhufne jedhani labsani of irra garagalanii akka Dr. Biranuuffa waliin walii galtee godhachuun of kijibuu dha. Walhubannoo jaarmolee Oromoo waliin ta’es hundee irraan faalleessuu dha. Gama biroon tarkaanfiin kana fakkaataa fudhachuun wal amantaan jirtu fuldurafuu hin laaffistu? Nama jechisiisa.
Prof. Mesfin, Dr. Brihanun fi waa’ilootni isaanii waan umurii isaanii guutuu hojjetaa ba’an keessatti ejjennaa fi iaalcha siyaasa isaanii ifaan mul’ate jira. Ilaalchi isaaniis dhimma Oromoo cabsuu irratti kan qiyyaafate dha. Kunis Oromoon mirga waloo kan gaafatu fi dhugoomsu hin qabnu kan jedhu dha. Jaarmayaan Oromoo jara kana waliin qindoomina hojii tolfachuuf tattaafatus, ilaalcha isaanii jijjirsisuuf moo ofii qalbii jijjiirrachuun isaan walii dalaguuf murteeffate gaaffiin jettu deebbii argachuu qabdi.
Horaa bulaa! Kayoo qabna! Injifannoon Ummata Oromoof!
Adoolessa 14, 2016,
Dhugaabaas Dhugumaa


text:
- Oromiyaa keessatti namni hará mana barnootaa dhaqu kamuu jaalatus jibbus afaanuma kana, Afaan Oromoo barata. Barnoota barachuun hanga dirqama tahetti Afaan Oromoo baratuunis dirqama.
- Gaheessonni bara Afaan Oromoo afaan hojii fi barnootaa hin tahin dura barnoota xumuranii hojii irratti bobba’anis, afaan ittiin hojjetamu Afaan Oromoo waan taheef seera Qubeedhaan barreessuu fi dubbisuu baratuun dirqama isaanii ti. Sana tahuu baannaan yoo hangamuu Oromoo qulqulluu tahanii fi hangamuu baratan Afaan Oromootiin barreessuu fi dubbisuu hin dandayan taanaan dalagaa argachuun hin jiru. Dalagaan hin jiru taanaan ammoo jireenyi hin jiru.
- Kan biraa ammoo, biyya keessatti namni keenya Oromoo akka caalaatti xiiqeffatee afaan ofii baratuu fi barsiisu kan godhu guyyaa guyyaan halagaa biyya Oromiyaa dhaale waliin hudha wal qabaa kan oolu tahuu isaa ti. Kun daranuu xiiqii isatti uumee afaan ofii kunuunsuu fi guddisuuf isa kakaaseera.
Wednesday, 18 March 2015
Afaan ofii barachuuf ummata 40,000 keessaa 4 dhabamuun Calaqqisa haala yaaddessaa keessa jirruuti
(Boruu barraaqaa) | Bitootessa 18, 2015
Mata duree kana yeroo dubbisu Oromoon ofitti hin hin gaddine yoo jiraate inni rakkoo akkamii akka qabu mooji. Gariin namoota keenyaa, lakkii wanti kun gurra guddisa malee dhugaa miti jedhanii of jajjabeessuu yaalani. Garuu dubbichi dhugaa dha. Warruma waan kana harkaa qabutu lallabatee dadhabee nama irraa dhagahu dhabee itti dhiise.
Haa tahu malee gaaffiin kun gaaffii jalaa dheessanii bahanii miti. Gaaffii irriba nama dhowwatu. Ani yoo xiqqaate eegan dubbii kana dhagahee qabee guyyaa lamaaf walitti aansee irriba rafuu hin dandeenye. Maali rakkoon keenya? Ummata Oromoo kutaa Minessota qubatu 40,000 olitti tilmaamamu keessaa namni ijji 4 illee kan fedhiidhaan afaan ofii baratu dhabamnaan akkamitti namaa liqimfama? Sababa kanaanis kooleejiin sun beeksisa baasee dadhabee departemet afaan kanaaf banee ture cufuu jechuun maal jechuu dha? Kana yoo dhageenyu akka Oromootti maaltu nutti dhagahama? Sirnaa fi qulqullina barnoota koleej sanitti kennamutu rakkoo qabaa? Yoo qabaate warra barsiisuu fi warra carraa kana nuu baneen mariyatanii sirna barnootichaa foyyeeffachuun hin danda’amuu? Mee sababuma akkamii himannee qaanyii akkasii jalaa of golguu dandeenya, ambayyoo? Warri carraa akkasii Oromoof kennee gaafa Oromoo kumaatama keessaa kan dhaqee baratu dhabamnaan hiree kana cufan, nu ummata ‘’Oromoo’’ jedhamu kana akkamitti laalani?
Akkuman waan kana dhagaheen, hiriyoota koo naannoo Habashoonni baayátan kan akka DC faa irraa waan tokko tokko qorachuun yaale. DC keessatti Habashoonni hiree wal fakkaataa akkasiitti garmalee fayyadamuudhaan afaan isaanii akkaan gabbifachaa jiraachuun mirkaneeffadhe. Silayyuu gaheeyyii fi manguddoonni isaanii sirna mootummaa isaanii kan Amaariffi afaan hojii itti tahe baroota dheeraa dabarse keessaa bahan waan taheef waan haaraatti baratan hin qabani. Akkas jedhanii garuu tajaajila tolaa akkasii of irratti hin cufsiifne. Ilmaan isaanii biyya faranjii keessatti horan itti barsiifachaa jirani.
Nuti Oromoon garuu gaheeyyii fi manguddoota keenya warruma sadarkaa PhDiitti barate illee dabalatee, kanneen carraa beekumsa afaan ofiitiin barreessuu fi dubbisuu argatan lakkoofsi isaanii haalaan xiqqaa dha. Obboleessi kiyya Minessota keessatti qorannoo bicuu takka dhimma kana irratti taasisee beeku tokko akka natti himetti, Oromoonni afaan ofiitiin barreessuu fi dubbisuu sirriitti danda’ani 20% hin caalani. Silaa ammoo nuti Oromoon Habashoota caalaa afaan keenya baruu fi barsiisuu irratti xiiqeffannee duuluutu nurraa eegama ture. Afaan keenya akka reef owwaalcha keessaa bahee guddachuu jalqabaa jiru hunda keenyatu itti walii gala. Kanaaf jecha afaan Habashaa waggaa dhibba caalaa nurratti saaree afaan keenya ukkaamse jalaa bahuuf xiiqii uumamaa qabaachuutu nurra ture. Xiiqii san bal’inaan horannee duula afaan keenya baruu fi barsiisuu irratti wal hin kakaafnu taanaan hegereen keenya sodaachisaa dha.
Akkan hubadhutti guddinni Afaan Oromoo biyya ambaa bakka mirgi baláan jiruu mannaa, biyyuma keessa, iddoo diinni gad nu qabu san keessatti bifa abdachiisaadhaan deemaa jira. Sababni isaa ammoo waan gurguddaa sadi:
Faallaa kanaan yoo laallu, biyya ambaa keessatti qabxiileen olitti kaafne kun sadan hin jirani jechuutu dandaáma. Biyya ambaa keessatti barnoota barachuuf jecha Afaan Oromoo barachuuf hin dirqamamu. Dalagaa argachuuf jechas beekkomsi barreessuu fi dubbisuu Afaan Oromoo hin gaafatamu. Jireenya guyya guyyaa keessatti halagaa masaanuu akka Habashaa waliin wal arguu fi sanaaf xiiqeffatanii afaan ofii gabbisuuf carraan nama kakaasus dhiphaa dha. Kun kun walitti ida’amee biyya ambaa keessatti akka namoonni baayéen dhimma kana irratti harkifatoo tahan godheera.
Namoonni keenya biyya ambaa kun hanga ummata keenya biyya jiruu afaan ofiitiif quuqamaa fi jaalala dhabaniiti jechuun illee hin danda’amu. Garuu waan ifa hin tahin tokkotu jira. Gariin keenya afaan ufii beekuu jechuun dubbachuu fi dhagahuu qofa gooneetuma hubanna. Afaan tokko beekuun garuu akka seera afaaniitti dandeettii afran jechuunis: dubbachuu, dhagahuu, barreessuu fi dubbisuu guuttachuu qaba. Akkasitti yoo laalle, namootni keenya ‘afaan keenya durattuu ni beeyna’ jedhanii of hubatan Afaan Oromoo kana 50% qofa beeku jechuu dha. Dubbachuu fi dhagahuun qofti dandeettii afaan tokkoo guutuu hin gootu waan taheef.
Hanqinni akka salphaatti laallu kun ammoo hanqina irra fokkataa biraatti nu qajeelchaa jira. Sunis hogbarruun afaan keenyaa akka hin guddanne mataa irra gad ejjetaa jira. Namoota keenya ala kana guutan keessaa kan afaan ofii barreessuu fi dubbisuu dandaána haalaan xiqqaa waan tahaniif , kitaaba Afaan Oromoo bitanii dubbisuuf fedhiin jirus akkasuma hedduu gad aanaa dha. Hogbarruun ammoo meeshaa guddiftuu afaanii kan hiriyaa hin qabne. Afaanonni har’a addunyaa kana irratti bal’atanii beekaman kan akka English, French, Spanish, Arabi fi kan biroo wanni ittiin dagaaganii as gahan irra guddaatti karaa hogbarruu isaaniitiin yoo jenne kijiba hin tahu. Amaarinyaa illee yoo tahe, karaan ittiin biyya Itoophiya sana liqimsee warra barumsa barate biratti babal’ate inni guddaan tokko karaa hogbarruu afaanichaa ti.
Afaan Oromoo hogbarruun isa akkuma dadhabaa tahetti yoo hafe, naannoo sana keessatti afaan dorgoomaa tahuun ulfaataa dha. Har’a hogbarruu Oromoo guddisuuf beektonni saba kana keessaa bahan hanga humna isaanii tattaafachaa jirani. Garuu hogbarruun kun kan hogbarruu guddataa fi dorgoomaa tahuu danda’u yoo sabichi kitaabban san bitee dubbisee, jabina jiru faarsee laafina jiru qeequu danda’e qofa. Har’a ciminni barreessitoota Oromoo sadarkaa kam irra jira jedhanii gamaaggamuunuu rakkisaa taheera. Maaliif yoo jedhame, jabina barreessaa tokkoo kan gamaaggamuu danda’u saba hogbarruun sun barreeffameef qofa. Sabni sun ammoo quufsaadhaan hogbarruu afaan isaa bal’inaan dubbisee madaalee, jabaa isaa jajjabeessee dadhabaa isaa qeeqee jabinatti jijjiiruuf bakka san hin jiru.
Keenya rakkoon gama afaan ofii barreessuu fi dubbisuu, akkasumaas hogbarruu ofii guddisuu hanqachuu qofas miti. Aartii sabichaa kanuma dandeettii barreessuu fi dubbisuu nama hin gaafanne irratti illee haalli mul’atu qaanfachiisaa dha. Har’a ogeeyyii aartii keenyaaf haa galatuutii, fiilmiileen Afaan Oromoo biyya keessattis alattis mumul’achaa jirani. Fiilmiilee kana mee meeqan keenyatu seennee daaw’annee warra fil sana dalaguuf humnaa fi maallaqa isaanii itti wareegan jajjabeessaa jirra? Biyya Oromoon 40,000 ol jiru keessatti nama meeqatu fiilmii waggaa tokko guutuu itti dhama’amee hojjetame sa’aa 1:30 gad taa’ee daaw’achuuf obsa qaba? Kitaaba tokko dubbisanii fixuuf torbaan tokko kan namatti fudhatu taanaan kitaaba bituun nuffame yoo kan jennu taate, fiilmii tokko daaw’achuuf yoo baay’ate sa’aatii lama wareeguun maaliif nutti hadhaahe? Teyaatera yoo tahe silaayyuu hin qabnu jechuutu salphata. Fakkii fi bobbocaanis artiistii Oromoo ol bahee mul’ataa jiru maqaa dhahuun hin danda’amne. Artiistonni Oromoo hojii graphics irratti bobba’n biyya keessaa fi biyya alaas hamilee hojii isaaniin gitu yoo hawaasa irraa argatan hin mul’atu. Kunis sadarkaan keenya guddina aartii keessatti hangam akka gadi kufee jiru agarsiisuuf ragaa biraa ti. Guddinni Aartii Oromoo muuziqaa qofaan ibsama yoo tahe sun yaaddessaa dha. Kanaafuu akkuma waggoota muraasa dura ‘hawaasa Oromoo keessatti warraaqsi aartii fi hogbarruu dhoowuu qaba’ jedhee ture, (http://gadaa.com/oduu/9717/2011/06/15/the-need-for-the-arts-and-literature-revolution-in-the-oromo-society-the-considerable-concern-of-the-time/) har’as sanuman gad jabeessa.
Rakkoon teenya tana qofa akka hin tahin fakkeenya dabalataa tokko kaaseen barruu tana goolaba. Bara 2006 irraa qabee Ameerikaa keessatti sagantaa ’Run For Oromia’ jedhu kan esponsarummaa abbaa qabeenyaa Oromoo Obbo Mike Abbabeetiin geggeeffamuu eegaletu ture. Sagantaan sun Oromoo addunyaadhaan wal barsiisuu keessatti qooda akkaan oláanaa gumaachee dabre. Sagantaan waggaatti al tokko qophaahuu eegalee ture sun waggoota sadan tokko caalaa itti fufuu hin dandeenye. Sababni maali yoo jedhame, Obbo Mike maallaqa baasuu dhibaahee miti. Yoon dogoggoruu baadhe, bara dhuma irratti sagantaan sun qophaahe 2010 keessa dogoommii fiigichaaRun For Oromia kan Minneapolis keessatti tahe irratti namoota gara 30tu hirmaate. Isaan kana keessaa Oromoon nama 3 qofa akka ture afaan Obbo Mike irraa dhagaheen amanuu dadhabe. Booda viidiyoo isaa yoon argu garuu amanuufan dirqame. Nan yaadadha, namni Siiban Abbichuu jedhamu tokko dhimma kana irratti waa barreessee ture. (http://gadaa.com/oduu/4981/2010/07/24/where-were-oromos-while-the-others-running-for-oromia-opinion/) Kana faa maal jenna?
Hanqinoota kana fafakkaatan keessaan yeroo of madaallu, kufaatii fokkisaa keessa jiraachuu keenya agarra. Haala kanaanis biyya keenya irratti abbaa tahuuf qabsoo itti jirru caalaatti ulfaataa gochaa jirra. Diinni hojii koo jedhee dadhabbionoota keenya kana jala bu’ee madaalu tokko, akka itti waggoota dhufaa jiran 1000f (kuma tokkoof) itti fufee nu gabroonfatu irratti karoora baafata. Nuti har’a diina komachuu irratti bakka jirruu afaan tokko dubbanna malee(sun jabina keenya tahuyyuu), waan harka keenya keessa jiru garuu tottolfannee meeshaa qabsoo fi guddinaa godhachuu hin dandeenye. Waan harkaa qabnu jabeeffachaa waan diinni nurraa fudhate deebifachuutu nurraa eegama. Waan hundumaafuu diina qofa gaafatama gochuun nurra hin jiru. Eega bakka diinni hin jirrettis waan keenya guddifachuu irratti laafina garsiifnee, boru yoo diinni mataa keenya gubbaa irraa bu’es jabina kana caalu ni mul’ifnaa laata kan jedhu gaaffii dha. Gaaffii hamtuu fi sodaachiftuu tana deebisuuf namuutuu asumaa achi of haa qopheessu.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Waldaan Walgargaarsa Dargaggoota Oromoo naannaa Waashington DC hojii hojjetaa jiru irratti mari’atee shoora lammummaa ba’uuf ji’a ji’aan akka wal ga’u beekamaadha. Haaluma kanaan, walga’iin idilee gaafa Dilbataa Waxabajjii 07, 2015, sa’aa 6:00w.b. irraa eegalee waajjira hawaasa Oromoo Washington DC tti geggeeffama. Waan ta’eef, dargaggoon naannoo DMV jiraattan hundi hirmannaan keessan barbaachisaadha.
Sa’aa: 6:00w.b.
Bakki: Waajjira Jaarmiyaa Hawaasa Oromoo,
6212 3rd Street, NW,
Washington, DC 20011
Koree Gidduu WWDO


text:
Pirootiinii
Pirootiinii kompaawondii orgaanikii guddaa yoo ta'an of keessatti immo aminoo asidii qabu, aminoo asidoonni immo akka cancalaa kan walitti qabatanii yoo ta'an, kan isaan walitti qabuus peptide bondii jiddu carboxyl fi amino group (kan dhihoo xaxama aminoo asidii keessa tokkotti argamaniin) walitti qabama. Teessoo fi tartibii aminoo asidii kan pirootiinii keessatti argamanii kan murtaa'u jiinidhan yoo ta'u, kunii immo genetic code kessatti barreeffama. Genetic coden kuni aminoo asidii gosa 20 kan murteessu ta'ulle, kutaan xaxama pirootiinii tokko kan keemikaalan gargar baafamuu danda'u gochaa post-translational modification jedhamunii, kunis osoo pirootiinii kun seelii keessatti hin tajajilamin yookan akka kutaa control mechanisms osoo jiruu godhamu danda'a. Waan tokko adeemsisuf, pirootiinonni adda adda tokko ta'anii hojjachu ni danda'u, akkasumas pirootiinonni walitti dhufanii pirootiin Kompileeksi (protein complex) uumuu ni danda'u.
Akkumma macromoleculotta biologicalii birra kan akka polysaccharide fi niwuukiliik asid, pirootiinonni kutaa barbaachisaa lubbu qabaattota fi akkasumas waan seelii ademsifammu hundaa kessa ni hirmatu. pirootiinonni baayyen inzaayimii yoo ta'an isaanis reactionotta nafaa kenna kessatti ademsifaman akka dafee xumuramu yokan catalyst ta'un qarqaru. pirootiiniiotni kutta nafa fi dalaga humna kessattis fayyida qabu, fakkena actin fi myosin xuncha (muscle) kessatti, akkasumas pirootiiniiotni cytoskeleton kessatti argaman, dalagee ummudhaan fakkii (shape) cellii eguu. pirootiinonni biraa immo cell signaling, immune response, cell adhesion, fi cell cycle kessatti fayyida qabu. pirootiiniiotni nyatta kenya kessatti barbachisaa dha, kunis waan binensotni amino acid hunda ofiin midhasuu hin dandennef amino acid barbachisaa ta'an nyatta irra argachu danda'u qabu. Dakkamu nyatta kessatti, binensotti pirootiinii nyattaman suni akka gara amino acid salpha ta'anitti akka jijjiraman godhu, amino acidoni kuni immo protein synthesistiin tajaajilamu.
Maqaan pirootiinii jedhamu kuni kan dhufee Afaan Giriik "prota" jedhamu irra kan dhufee yoo ta'u hiikan immo "barbachisumma tokkoffa kan qabu" yoo ta'u, akkasumas molokiwuulonni kuni kan enyumani isaani himame fi mogafamee namicha Jons Jakob Berzelius jedhamun yoo ta'u barris 1838tiit. Haa ta'u malee fayyidan pirootiiniiiin lubbu qabatotta kennu danda'u kan ballinaan beekkame bara 1926tti yoo ta'u, kunis yeroo Jeemsi B. Samneriin inzaayimiin urease jedhamu akka pirootiinii ta'e beekee booda.[1] pirootiiniiiin yerro duraaf tartibi isaa bekkame insuliinii yoo ta'u, kunis namicha Fireediriik Saanger jedhamuni yoo ta'u, kunis akka bara 1958t Badhaasa Noobelii fudhatu isaa tasiserra. pirootiiniiotni yerro duraaf tartibi isaani gargari-bafame bekkame heemoogiloobiin (haemoglobin) Max Perutziin fi myoglobin Sir John Cowdery Kendrewiin kan gargari bekkamani dha, kunis bara 1958tiit.[2][3] pirootiiniiotni kuni lamaan tartibaa fakki kara sadii (three-dimensional structure) isaani kan bekkame X-ray diffraction analysis yoo ta'u, tartibii myoglobin fi haemoglobin bara 1962t Badhaasa Noobeelii Kemistirii fudhachu danda'erra.
References[edit | Lakkaddaa gulaali]
- ↑ Sumner, JB (1926). "The Isolation and Crystallization of the Enzyme Urease. Preliminary Paper". J Biol Chem 69: 435–41.
- ↑ Muirhead H, Perutz M (1963). "Structure of haemoglobin. A three-dimensional fourier synthesis of reduced human haemoglobin at 5.5 A resolution". Nature 199 (4894): 633–8. PMID 14074546.
- ↑ Kendrew J, Bodo G, Dintzis H, Parrish R, Wyckoff H, Phillips D (1958). "A three-dimensional model of the myoglobin molecule obtained by x-ray analysis". Nature 181 (4610): 662–6. PMID 13517261.


text:
Tuesday, June 9, 2015
Naannawaa Shaggar Aanaa Sulultaa Ganda Dubar Keessatti Warraaqsi Bilisummaa Daran Jabaachaa Jira,Milishooti Gandaas Uummata Adamsanii Hidhuu Itti Fufan.
Naannawa Shaggar aanaa sulultaa ganda Dubar keessatti sochiin qeerroo daran jabaatee itti fufuun Wayyaanee fi jaleewwan sirnichaa raafama keessa buuse jira. Filannoo dharaa fi fakkeessii mootummaan abbaa irree Wayyaanee gaggeesseen booda nu filachuu diddan sababa jedhuun gandoota hedduu irraa ifaa, bishaanii fi network guutumatti balleessuun uummata dararaa kan jirtu yoo tahu, kanumaan walqabatee Qeerroon Oromoo aanaa Sulultaa ganda Dubar guyyaa 06/06/2015 galgala irraa eegalee diddaa guddaa dhageessisaa jiraachuu gabaasi Qeerroo addeessa.
Filanoo dharaa fi fakkeessiin bitamuu hin qabnu, mirgi abbaa biyyummaa haa kabajamu, ajjeechaan reebichii fi hidhaa nurraa haa dhaabatu, dhimmi master planii finfinnee yaa haqamu jechuun sagalee dhageessisaa sirboota qabsoo garagaraa sirbaa kan bulanii fi basaasaa wayyaanee kan yeroo garagaraatti sabboontota ilmaan oromoo sobaan yakkaa ture fi bulchaa ganda Dubar kan tahe Nama Xilahuun Kebebew jedhamu manni isaa dhakaachaan tumamee jira. Jaleewwan Wayyaanee diddaa Qeerroo kana dura dhaabachuuf yaaltus yeroo sanatti dhaamsuu kan hin dandeenyee fi tikoota poolisii Wayyaanee aanaa irraa akka ergamuu taasisuun guyyaa har’aa uummata keessa naana’uun doorsisaa jiru.
Monday, June 8, 2015
የሕወሓት መንግስት ስርዓቱን የከዱትን 9 የጦር መኮንኖች እያደነ ነው * መኮንኖቹ ኦነግን ተቀላቅለዋል እየተባለ ነው
JUNE 8, 2015
(ምንሊክ ሳልሳዊ) ከደቡብ ምስራቅ እዝ የከዱ ዘጠኝ የባሌ ክፍለሃገር ተወላጅ የሆኑ የሰራዊቱ መኮንኖችን ለመያዝ ማደኑን አንደቀጠለ አና አስካሁን ከኦነግ ኣማጽያን ጋር ተቀላቅለዋል ከሚባል ውጪ ያሉበት ቦታ ምንም ፍንጭ እንደሌለ ለጦር ሃይሎች መምሪያ የደህንነት ክፍል የመጣ መረጃ መጠቆሙን የመከላከያ ምንጮች ገልጸዋል::
በተለያዩ ጊዜያት ከባለፉት ሳምንት ጀምሮ ድንበር ዘለል ወረራ በኬንያ ላይ ያደረገው የወያኔ ሰራዊት ከኦነግ ኣማጽያን ጋር ጦርነት ገጥሞ አንደነበር ሲታወስ የከዱ የመከላከያ ሰራዊት መኮንኖች ከኦነግ ኣማጽያን ጋር ተደባልቀው የወያኔን ሰራዊት አንደወጉ ቢገለጽም አስካሁን ድረስ የኦነግ ታጣቂ ሃይሎችን ያሉበትን ኣከባቢ ለማግኘት ኣለመቻሉን መረጃዎቹ ሲጠቁሙ ኣሉበት የተባሉ ኣከባቢዎችን በሃገር ውስጥ ደኖች ላይ ኣንደተለመደው አሳት በመልቀቅ አና ጎረቤት ሃገሮችን በመውረር በሃይል ለማዳከም ስራዎች አየተሰሩ አንደሆን ምንጮቹ ለምንሊክ ሳልሳዊ ተናግረዋል::
ሰራዊቱን ከድተው ወተዋል ከተባሉት ከፍተኛ መኮንኖች ውስጥ ሶስቱ ኮሎኔሎች የጦር መሪዎች መሆናቸው ሲታወቅ አነሱም
፩ = ኮሎነል ያሲን ሁሴን
፪ = ኮሎኔል ነገራ ኢደሳ
፫ = ኮሎኔል ኑሩ ኣስሊ ይገኙበታል::
፩ = ኮሎነል ያሲን ሁሴን
፪ = ኮሎኔል ነገራ ኢደሳ
፫ = ኮሎኔል ኑሩ ኣስሊ ይገኙበታል::
የሰራዊቱ የዘመቻ እንቅስቃሴ መረጃዎች በጃቸው አንደሆነ የሚነገርላቸው የጦር መሪዎች መክዳት ከፍተኛ ድንጋጤ አንደፈጠረ ታውቋል፥፥ ይህ በእንዲህ አንዳለ በሶማሊያ አና በኢትዮጵያ ድንበር ኣከባቢ በወያኔ ሰራዊት እና በኦብነግ ኣማጽያን መካከል ግጭቱ የቀጠለ ሲሆን በክዐንያው ድርድርም አስካሁን የተገኘ ውጤት አንዳሌለ ታውቋል:
Sunday, June 7, 2015
Ibsa Itti Baha Filatnoo Wayyaanee Dura Barattooti Yuunivarsiitilee fi Kolleejjiiwwan Gara Maatii Isaaniitti Akka Galan Taasifamaa Jira, Kunis FDG Tokko Illee Akka Hin Kaaneef Yaadameeti.
Gabaasa Qeerroo Waxabajjii 07,2015 Naqamte
Yuunivarsiitilee fi Kolleejjiiwwan barnootaa biyyatti ibsa itti baha filannoo dura gara naannoo irraa dhufaniitti akka galan taasifamaa jira kunis FDGn tokkollee akka hinkaaneef yaadameeti jedha Qeerroon
Kana malees moitummaan Wayyaanee hojjettoota misooma qonnaa baha Wallaggaa magaalaa Naqamteetti walitti qabuun maaliif nafilachuu diddan jechuun dararaa ture har’a waltajji isaa banuunis sababaan kaayyoon walgahii kanaa akka ogeeyyiin qonnaa kun jedhanitti maqaa misoomaan haata’u malee yaaddoo ibsa mo’ichaa filmaataa bahuun booda rakkoo fi diddaa uumataa qunnamuuf jedhu dursanii sossobachuuf ta’uun beekameera.
Xumura waltajjichaa irrattis bifa bashannaan bakkeewwan daawwannaaf gara abbayyaa fi naannoo adda addaa isin deemsifna jedhchuun hojjettoota goyyomsuu yaalu illee hojjettoonni diddaan dura dhaabbatanii akka jiran gabaasi Qeerroo addeessa.
Friday, June 5, 2015
Yuniverstii Wallaggaa Keessatti GDO Akka Hin Sochoone Dhorkamus Barattooti Artii Oromoo Guddisuuf Gahee Isaanii Bahan.
Moora Yuunivarsiitii impaayera biyyattii keessatti GDO ykn gumiin guddinaaa fi dagaagina afaan Oromoo hidhata ABO waliin qabu maqaa jedhu qofaan aadaa fi seenaa uummatasaanii guddisuu irratti danqi dura ka’ameera, Haata’u malee guyyas kaleessaa Waxabajjii05,2015 Yuunivarsiitii Wallaggaa keessatti barattooti aartii Yuunibarsiitichaa haalaa miidhagaa ta’een agarsiisa aadaa taasisuun mataa diinaa gadicabsaniiru. Uffati aadaa,nyaanni aadaa,faayaan Oromoo marti dhiyaachuun uummaticha boonseera gara fuuladuraattis guddina aadaa fi seenaa uummatichaa irratti dhiibbaan Mootummaa bicuu kanaa akka itti cabuu qabuufi aartii uummatichaa gudfisuun akka danda’amurratti marii bal’aan erga geggeeffamee eebba Oromootiin goolabamera
Thursday, June 4, 2015
Gootonni Barattooti Oromoo Yuuniversitii Jimmaa Roorroo Poolisoota Ergama Wayyaanee Raawatanii Dadhabuun If Irraa Ittisa Gochaa Jiru.
Waxabajjii 3/2015 Mootummaan Wayyaanee Sochii warraaqsa FDG gaggeeffama jiru irraa soda fi yaaddoo guddaa keessa seenuun sakkatta’insa guddaa barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa irratti jabeessuun wal qabate ergamtoota poolisoota Wayyaanee TPLF fi barattoota Oromoo jidduutti walitti bu’iinsi guddaan uumame.
Goototni barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa poolisoota Wayyaanee fi basaastoota Wayyaanee yaaddoo keessa galuun barattoota Oromoo sakkatta’insaan dararaani fi barattoota Oromoo doorsisan yeroo dheeraa obsaan bira darbaa kan turan yeroo ammaa kanatti bahaa fi galma isaanii irratti hiraarsaa fi doorsisa akkasumas sakkatta’iinsa poolisoonni Wayyaanee godhanii fi reebicha barattoota irratti gahaa jiru irraan amman booda obsa fixatne jechuun dhagaan poolisoota yakka hojjetan haleeluun akka fedhii keenyaatti mooraa barnoota keessa gadi baanee oldeebi’uu qabna jechuun poolisoota Wayyaanee balbala irra dhaabachuun sakkatta’insaan dargaggoota barattoota Oromoo dararan dhagaan dhahuun achii arii’atan.
Galgala har’aa barruun warraaqsaa FGD labsitu kan ibsa Qeerroon bilisummaa Oromoo baasee fi barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Mattuu irraa ukkaanfaman attattamaan hiikamuu qabu jedhuu Yuunibarsiitii Jimmaa fi kolleejjii barsiisota Jimmaa, Yuunibarsiitii Maattuu, Magaalota akka Jimmaa, Baddallee, fi Mattuu fa’aa keessatti bittinneeffame. Mootummaan Wayyaanees muddama seenuun humna waraanaa fi basaasaa isaa mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa irratti bobbasuun, barattoota Oromoo doorsisuuf yaalus goototni barattootni Oromoo yoom iyyuu caalaa tokkommaa isaanii jabeeffachuun sakkatta’insi seeraan alaa nurraa dhaabbachuu qaba, nuti shiftaa miti warraa biyya iyyuu bulchuu danda’udha, shiftaan mootummaa wayyaaneeti, Wayyaanee fi ergamtootni ishee qabeenyaa uummata keenyaa saamaa jiran sakkatta’amuu qabu, seerattis dhiyaachuu qabu jechuun sakkatta’insa seeraan alaa Wayyaaneen barattoota irratti gaggeessa jirtu balaaleffatan. Galgala kana magaalaan Jimmaa muddama guddaa kessa kan seente ta’uun ibsame.
Wednesday, June 3, 2015
የኖርዌይና የስደተኞቻችን ፍልሚያ
-በአበራ ለማ
የዛሬ አራት ዓመት በኖርዌይ ተቀስቅሶ የነበረው የ500 ጥገኝነት ጠያቂ ኢትዮጵያውያን ስደተኖች ጉዳይ በኦስሎ አንደኛ
ደረጃ ፍርድ ቤት 127ኛ ችሎት በቅርቡ ሲታይ ሰንብቷል፡፡ ይህ ቀደም ሲል በዶ/ር ግሩም ዘለቀ የግል ተነሳሽነት
በኖርዌይ ጠበቆች አማካኝነት በየደረጃው ላሉ የኖርዌይ ፍርድ ቤቶችና በኋላም ለአውሮፓ የሰብዓዊ መብት ጥበቃ
ፍርድ ቤት ቀርቦ የነበረው ጉዳይ አሁን የታየው እ.አ.አ. ከሜይ 4 – 29 ቀን 2015 ዓ.ም. ድረስ ነው፡፡ የአውሮፓ
የሰብዓዊ መብት ጥበቃ ፍርድ ቤት መቀመጫውን ለንደን ባደረገው ”ዘ አየር ሴንተር – The AIRE Center” (Advice
on Individual Rights in Europe) በተሰኘው መንግሥታዊ ባልሆነው የሕግ ባለሙያዎች ድርጅት አማካኝነት
የቀረበለትን ይህን ጉዳይ፣ ከሦስት ዓመታት ተኩል በላይ ለሆነ ጊዜ ሲመለከተው መቆየቱም ይታወሳል፡፡ Guutuu isaa PDF dubbisuuf as xuqaa
source :. http://www.bilisummaa.com/የኖርዌይና-የስደተኞቻችን-ፍልሚያ/
Maqaa Omisha Inversteraa Jedhuun Bosonni Oromiyaa,Godina Iluu Abbaa Booraa Aanaa Adda Addaa Keessaa Haalaan Manca’aa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Waxabajjii 03,2015 Mattuu
Jaarraa tokkoo oliif qabeenya uummata Oromoo saamaa jiranii fi kan turan ammos Imaammata saaminsa qabeenyaa biyya Oromiyaa irratti kan fuula deeffatanii sirni mootummaa Habshootaa, Godina Iluu Abbaabooraa qabeenyaa uumamaa buna,albuudaa,bajjii hoosoo lafa gabbataa jireenya uummataaf tolu qabu daguuginsa fi ciraa bosonaatiin mancasaa jiru.
TPLF/OPDOn qabeenyaa Oromiyaa keessaa yeroo barbaadetti barbadeesse bosona keessa ABOtu jira kanaaf barbaadaawuu qaba jechuun uummaticha dhaaba kallacha irratti ololus uummaanni fudhachuufii hin dandeenye. Yeroo ammaa kana diinagdeen Impaayera biyyatti gita bittootaa kanaaf ooluu irraa kan ka’es ilmaan Oromoo baratanii maqaa hojii uumuu jedhuun dirreerratti rakkatanii yeroo gamuuf waan nyaatanii jiraatan dhabuu irraa mooraa waraana Wayyaaneetti galuu dirqamu, Ilmaan Tigiraay immoo imaammata lafa babal’ifannaa argatanii wayita Oromoodhaan lafa qotattee bultu siilaachuuf lafti hin jiru jedhanitti Oromiyaa keessa basha’anii jiraachuuf carraa argatanii kunoo bosonni aanaa Dhidheessaa Godina Iluu Abbaabooraa akkanaan manca’aa jira.
Lafa babal’ifannaa guutummaa Iluu Abbaa booraa keessatti adeemsifamaa jiru keessatti Habashooti kaabaa haalaan qubsiifamaa akka jiranis beekamaa dha.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Monday, July 13, 2015
“ UTUBAA FI DAGALEE ”
SEENAA Y.G (2005)
Mana ijaaramu tokkof UTUBAA FI DAGALEETU hundeedha. Utubaan qophaa isaa dhaabbatee Mana ta’uu hin danda’u. Dagaleenis akkasuma. lameen isaanii adda baasanii mana ijaaruun habjuudha. Ijaarsi Manneen durii, Utubaa fi Dagalee irratti hundaa’an. Kan hammayyaa har’aa ammoo , Kolamii (colum) fi Biimii (Beem) irratti hundaa’an . haalli hojii isaanii baraan adda haa ba’an malee, faayidaan isaanii tokkuma. Dagalee fi Utubaan durii garuu, isa hammayyaa har’aaf bu’ura waan ta’aniif, Kaayyoo barruu kanaaf filadheera.
Manni Utubaa malee, Utubaan Dagalee malee hiikkaa hin qaban. Utubaan qophaa isaa ijaajjee, waan mana sanaaf tolu baadhatee mana fakkeessuu hin danda’u. Dagaleenis Utubaa malee, qilleensa irratti dagalfamee waan mana sanaaf tolu walitti qabuu hin danda’au. waan waliif Umame kana adda baasanii dhimma itti ba’uun, baayyee rakkisaa qofaa odoo hin taanee, hin danda’amu jechuutu salaphata. Ijaarsa manaa keessatti , hojiin Utubaa fi dagalee walitti hidhuu gaggeeffamu tollaan , dhumni manichaas tolaa ta’a. Utubaa fi dagalee bakka malee, yoo walitti hidhan, YKN maal na dhibeen yoo ijaaran, umurii manichaa gabaabsuu qofaa ta’a. Walumaa galatti, UTUBAA FI DAGALEENijaarsa Mana tokko keessatti bakka ol aanaa ni qabaatu. Mana waggaa dheeraa ykn dhalootaaf dabru ijaaruuf, jabinni fi Ijaarsi isaanii isaaniin murtaa’a. Akkasuma, Ijaarsi Utubaa fi Dagalee irratti tollaan, qaamoota manichaaf barbaachisan hundi akka tolan hin shakkisiisu jennee haa xumurru. UTUBAA FI DAGALEEN….
Subscribe to: Post Comments (Atom)