text:
ADDA BILISUMMAA OROMOO
Ummata Oromoo Kabajamaa, Waraana Bilisummaa Oromoo, Miseensota ABO biyya keessaa fi alaa, akkasumas, ummatoota Cunqurfamoo Itoophiyaa keessa jirtan maraaf, baga waggaa haaraya 2016 geessan jechaa, waggaan haaraan kunis kan bilisummaa fi nagaa itti argannu hunda keenyaaf akka nuuf tahu hawwii qabun ibsa.
Nagaatti aansuudhaan, lammiilee Oromoo mirga ummata isaaniif jecha falmaa karaa nagaa hiriira adeemsisaniin mootummaa shororkeessaan gara-laafina malee ajjeefamanii lubbuu isaanii bakka bu’aa hin qabne wareeganiif Addi Bilisummaa Oromoo gaddi itti dhagahamu ol’aanaa tahuu ibsaa hundi isaanii tarree wareegamtoota kabajaa olaanaa qabaniitti kan galmaawan tahuus hubachiisa. Wareegama isaaniitti firii gochuufis falmaa hadhaawaa kana hanga bilisummaan mirkanaawuu kan itti fufu tahuu mirkaneessa.
Kanneen haqa ummata isaanii kabajsiisuuf jecha gaaffii mirgaa kaasuu isaanii qofaaf, barataa, hojjataa fi qotee-bulaa Oromoo magaalaa fi baadiyyaa irraa mana hidhaa suukanneessaa keessatti dhamaafamaa jiran hundaaf ABOn kabajaa qabuuf ibsachaa onnee Oromootaa hunda keessatti guyyuu kan yaadataman tahuu beeksisa.
Ilmaan Oromoo biyya abbaa isaanii irratti, qe’ee dhalootaan irra jiraatan irraa humnaan buqqaafamuun jireenya dhala namaaf hin malle keessatti gatamanii jiran hunda, miidhaan irra gahaa jiru hundi sababa sabummaa isaaniitiin tahuu hubachiisaa, rakkoon irra gahaa jiru kan Oromoo hundaa tahuu yaadachiisuu barbaada. Furmaatni rakkoolee kanneen hundaas falmaa kana finiisuudhaan bilisummaa ofii qabsoon gonfatuu qofa tahuu kana waliin hubachiisuu fedha.
Yaa Ummata Oromoo;
Waggaan dhumataa jiru waggaa yeroo hundaan olitti eenyummaa Oromoo dhabamsiisuuf shira mootummaan Wayyaanee shire dura dhaabbatuuf wareegamni Ol’aanaan itti kafalame dha. Falmaan Ummatni Oromoo daangaa Sudaan irraa hanga Somaaleetti, Kaaba Impaayerittii irraa hanga Daangaa Keenyaatti adeemsise kan ummata Ormoo hunda hirmaachise tahuun, sadarkaa guddinni QBO irra gahe kan firaa fi diina hubachiise, ummata Oromoo tokkoomse, kanneen mooraa diinaa keessatti hiriiranii turanillee gara mooraa qabsootti deebisuun ummata isaanii cinaa akka dhaabbataniif dirqe waan taheef seenaa keessatti bakka guddaa qaba. Hubannaa fi dammaqinsi, qaroominaa fi bilchinni ummatni Oromoo fincila geggeessu keessatti agarsiise, kan seenaa Itoophiyaa keessatti mul’atee hin beekne kan nama boonsuu fi egeree Oromoo dukkana keessaa ifatti baase dha. Kunis firii falmaa hadhaawaa ummatni Oromoo, ABO fi WBO godhanii tahuu kan haalu jira jennee hin amannu.
Waggaan haaraan wayta seenu kan fuula duraa karoorfatuuf kan dabre ilaallatuun waan barame tahuu irraa, haala siyaasaa biyyattii, haala dinagdee fi hawaasummaa irratti dhugaa mul’ataa fi qabatamaa jiru wal yaadachiisuun barbaachisaa taha. Gareeleen seenaa dabre hin kaasiinaa, irraanfadhaa jechuun miidhaan ummata keenya irra gahe dhokatee akka hafu barbaadan akka jiran beekamaa dha. Haa tahu malee, kan dabre kaasan malee kan keessa jiran hubatuu fi fuula dura ofii beekuun ulfaataa waan tahuuf qaphxiilee garii kaasuun dirqii taha.
Hundeen rakkoo ummatoota Itophiyaa, rakkoo siyaasaa dhuma jaarraa 19ffaa irraa eegalee gangalataa dhufe tahuu haaluun hin danda’amu. Sirni jaarraa kana irraa jalqabee Itophiyaa irratti diriirfame, sabaa fi sab-lammoota biyyattii kan biyya isaanii weeraree qabatuun mirga isaanii ol aanaa sarbe, moggeessee fi sabummaan xiqqeesse, cunqursaa siyaasaa fi saamicha dinagdee kan tarkaanfachiisu tahuu irraa biyyattii nagaa fi tasgabbii dhorkate. Mirgi eenyummaa sarbamee, dhimma biyyaa fi matayyaa irratti murteessaa tahuu hanqatuu, mirga-dhablummaan ajajamaa tahanii jiraatuuf dirqamuun hundee rakkoo siyaasaa Itophiyaa ti. Haa tahu malee, ummatootni Itophiyaa sirnoota humnaan irratti of irroomsuun isaan bitaa turanii fi jiran kanneeniif yeroon itti jilbeenfatanii bulan akka hin turre irra deebiin yaadachisuu baraabaachisa. Yeroo adda addaatti bakkoota gara garaatti qabsoo hadhaawaa gochaa diddaa isaanii agarsiisaa turan.
Bittootni Itophiyaa kan ofittummaan jaaman, dantaa biyyaa fi ummatootaa irra kan garee fi dhuunfaaf dursa kennan, sirna dimokraatawaa dhugoomsuu irra Abbaa-irrummaa dagaagsan waan tahaniif qabsoon waggoota dheeraa mirga Abbaa-biyyummaa, wal-qixxummaa, bilisummaa fi dimokraasii argamsiisuuf eegalame har’as itti fufee jira. Kana irraa waggoota 24 dabraniif falmaan ummatootni Itophiyaa mootummaa TPLF/EPRDF of irraa darbuuf adeemsisan kan wareegama hedduu baasise dha. Addatti ammoo mootummaan kun ummata Oromoo irratti xiyyeeffatuun lolli irratti bane murna hawaasaa Oromoo hunda kan dabalatee fi wareegama qaalii baasise dha.
Mootummaan murna bicuu Itophiyaa irratti of irroomsee jiru kun yeroo ammaa kana waan hunda dhuunfatuu fi to’atuun cunqursaa isaa itti fufuuf murteeffatee jira. Kana irraa har’a mootummaa fi paartii ummatootaan filamee jira jedhee of himu gidduu garaagarummaan jiraatee hin beeku. Qondaalota, ajajootaa fi dabballootni hundi sirnicha irraa bu’aa guddaa waan argataniif imaammata paartii aangoo irra jiruu gara-laafina malee humnaan hojii irra oolchuu irratti argamu. Humni Waraanaa, humni tikaa, poolisni Federaalaa fi bulchiinsa naannoolee, hidhattootni gandaa fi humnootiin maqaa adda addaan ijaaraman hundi kan sirna kana tiksuuf ijaaraman tahuu tarkaanfii suukanneessaan isaan ummatoota irratti fudhataa jiran bareechee hubachiisa. Waan taheef bittootni Itophiyaa hundi kan aangootti dhufanii fi aangoo irra jiraatan humnaan waan taheef, ummatootni Itophiyaa falmaa bifa hundaa itti jiran jabeessuun sirna bittaa abbaa irree kanatti xumura itti gochuun alatti furmaatni biroo tokko illee hin jiru. ABO kana irra deddeebiin hubachiisaa ture, hubachiisaas jira. Kana tolchanii hubatan malee furmaatatti siquun rakkisaa taha.
Mootummaan Wayyaanee/IHADEG guyyaa aangoo siyaasaa Itophiyaa dhuunfatee eegalee humna, kijibaa fi waadaa hin guutamneen ummatoota gowwoomsaa bittaa isaa hanga har’aa dheereffatuu yeroo of duuba deebi’anii ilaalan hedduu nama gaabbisiisa. Mootummaa misoomaa of moggaasee guddina galmeessuu isaa kan guyyuu himatu kun, ummatoota Itophiyaa beelaa baasee guyyaatti marroo sadii akka sooratan dandeessisa jechuun dhaadataa ture. Haa tahu malee irra deddeebiin miliyoonota beelessee, deggertoota isaa qubaan lakkaa’aman duroomsuun, miliyoonata hedduu hiyyoomsuun farra ummatootaa tahuu, ummata caalaatti kan beelessuu fi hiyyoomsu tahuu isaa mirkaneessee jira. Saamicha lafaa fi qabeenyaa daangaa dabreen, akkasumas, daldala garee mootummaatiin dhuunfatameen ummatootni Itophiyaa sadarkaa hiyyummaa laafaatti keessaa bahuu hin dandeenye keessa seenanii jiran. Saaminsa daangaa hin qabne kanaan caalaatti kan miidhamaa jiru ammo ummata Oromoo lafa abbaa isaa irraa buqqaafamaa jiru akka tahe hin falamsiisu. Kanatti dabalees ummata Oromoo aangoo siyaasaa fi dinaggee fi akkasumas misooma irraa fageessanii tahe jedhamee beelessuuf shira hojjatamuun miliyoonotaan beelaaf saaxilamee daa’imman, maanguddoo fi haawwan miidhamaa akka jiran mootummaan kun dhoksuuf yaalu illee addunyaan argee ifa baasuun gochaa mootummaa kanaa saaxileera.
Kana irraa kan hubatamu, daandiin mootummaan Itophiyaa hordofaa jiru, kan wayyaba ummatoota Itophiyaa hiyyoomsee murna bicuu irra guddaan saba tokko keessaa bahe duroomsu, ummatoota cunqurfamoo beelessuun deggertoota sirnichaa quubsu dha. Waan taheef rakkoo gama dinagdeen mul’atu kanaafis furmaatni sirna nama-nyaataa kana qabsoodhaan of irraa qaarsuu qofa.
Tajaajila fayyaa gahaa argatuu dhabuun, barnoota qulqulluu fi sadarkaa isaa eeggate barattootaan gahuu hanqatuun, malaammaltummaan olii hanga gadiitti babal’atuun, hoji-dhablummaan heddummaatuun, nagaan bahanii nagaan galuu dadhabuun, rakkinoota hawaasummaa kan ummatoota Itophiyaa hudhee qabee jiru dha.Rakkooleen kanneenis sirnicha xumura itti godhan malee akka hin dhabamne hubatuu feesisa.
ABOn rakkoon ummatoota Itophiyaa walii galaa, addatti ammoo kan ummata Oromoo akka furmaata argatuuf qabsoo waggoota dheeraaf adeemsiseen mirgoota argamsiise hedduu qabaatullee gahaa waan hin tahiiniif Qabsoo Bilisummaa itti jiru jabeessee itti fufee argama. Akeeka ittiin ijaaramee fi kaayyoo ittiin durfamu bakkaan gahuufis, ummata Oromoo barsiisuu, dammaqsuu fi ijaaruutti dabalee Qabsoo Bilisummaa Oromoof firoottan argamsiisuu keessatti qoodni gumaachaa turee fi jiru kan hamlachiisuu fi abdachiisu dha. Farreen ummata Oromoo Qabsoo Bilisummaa Oromoo kophxeessuuf olola adeemsisan cabsee Tumsa Ummtootaa Bilisummaa fi Dimokiraasiif (TUBD) ijaaruu danda’uun milkii har’aatti qofa kan murtaawe osoo hin taane ollummaa fi obbolummaaf, akkasumas, waliin jireenya fedhii ummatootaa irratti hundaawe argamsiisuuf akka bu’uraatti kan ilaalamu dha.
Farreen ummata Oromoo Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) ummata kamiinuu akka hin deggeramne taasisuuf carraaquu qofa irratti hin dhaabbatan. Mooraan QBO akka hin tasgabboofne taasisuuf tattaafatni itti fufinsaan waggoota 24 darban gochaa turanii fi jiran kan laayyootti ilaalamu miti. ABOn kana hunda irra aanuuf carraaqqii godheen mooraan qabsoo bilisummaa Oromoo yeroo kamiyyuu caalaatti akka jabaatu taasisee walitti dhufeenya qabsaawotaa cimsuu danda’uun kan qabsoo keenya fuula dura tarkaanfachiise dha. Kun amma illee dhawaataan kana caalaa kan irratti hojjatamuu qabu tahuun ifaa dha. Kana caalatti gabbisaa deemuun dirqamni kan ABO qofa osoo hin taane kan hunda keenyaa tahuu yaadachiisuu barbaadna.
ABOn mooraa qabsoo tasgabbeessuutti dabalee humna isaa jabeessuuf tarkaanfii bara kana fudhataa tureen WBO aynaa fi baay’inaan guddisuu danda’uun dhaamsa gammachuu diina rifaasisuu fi ummata keenya gammachiisu dha. Tarkaanfiin Waraanni Bilisummaa Oromoo yeroo adda addaatti diinaa fi lukkeelee diinaa irratti fudhataa ture hanga ummatni keenya barbaadu tahuu hanqatullee kan diinatti mataa dhukkubbii tahee fi shoorarkeesse tahuun waan eenyu illee haaluu danda’u miti. Ummatni keenya falmaa jihaa kanaan godhamu caalaatti yoo nu tinnise kana caalaa ol guddiisuuf haala aanjaa kan durii caalaatu diriirfamee jira. Falmaa ummatni keenya godhaa jiruu fi addatti ammoo falmaa dargaggotni Oromoo miliyoonotaan humna isaanii tokkoomsanii akka dungootti baqaa qabsoo itti fufiinsaan waggoota 14 darban godhaa bahan keessatti gumaachi ABO sadarkaa ol’aanaa kan qabu tahu illee murannnoo fi bilchinni jarmyaa dargaggootaa kan qooda daran ol aanaa qabuu fi seenaa qabsoo ummata Oromoo keessatti bakka addaa kabajamaa qabu tahuu ABO hunda hubachiisuu fedha. Ummatni Oromoo ilmaan isaa qaroo fi gootota kanatti kan boonuu qabu tahuu hubachiisaa qabsoo hadhaawaa bobaa diinaa jala ta’anii qoma isaanii rasaasa diinaaf kennaa jiraniif deggarsa of qusatnaa hin qabneen akka bira dhaabbatan ABO gadi jabeessee dhaama. Dargaggootni keenyas jarmyaa fi muuxannoo qabsoo argatan daran jabeeffataa sadarkaa ol’aanaa falmaa bilisummaaf godhamuutti akka ol guddisaa deeman gadi jabeessee hubachisa. Kanuma waliin diinaa fi farreen jarmyaa isaanii fi qabsaawota Qeerroo harka keessa galfatuun facaasuuf tattaaffii irra deddeebiin godhaniif, cufaa tahuudhaan jarmayaa isaanii akka qaroo ija isaaniitti akka tikfatan yaadachiisa.
Yaa Ummata Oromoo!
Haalli keessa jirtu akkaan ulfaataa tahuu irraa gabrummaan haa gahu! jechuun dargaggoo fi barattoota cinaa hiriiruutti dabalee ilmaan keenya dura nuutu du’uu qaba! jechuun wareegamni abbummaa fi haadhummaa baasaa jirtan galmee seenaa keessatti akka Bakkalchaatti ifee bara baraaf jiraata.
Ilmaan keessan roorroon ummata Ormoo irra gahaa jiru haa dhaabbatu jechuun harka qullaa diina dura dhaabbatuudhaan falmaan adeemsisaa jiranis akkanuma kan nama boonsuu fi seenaa keessatti bakka cululuqaa qabu dha. Waan taheef diddaa kee itti fufi. Tokkummaa kee cimsatuun mormii agarsiiftuun diina kee akka jilbeenfachiisuu dandeessu beeki. Seenaa keessatti qawween ummata injifatee waan hin beekneef qabsoo kee jabaadhuu itti fufi. Kanneen ollaa kee jiranis tumsa godhatuuf qaroominaa fi obsaan irratti hojjadhu.
Har’a egereen ummata Oromoo maal akka tahuu danda’u wallaalaa doofaan iyyuu tilmaamuu hin rakkatu. Kanneen akka abbootii isaanii ummata Oromoo saamaa jiraatuu akeeka godhatan, akeeka yeroon itti dabre tahuu beekuu qaban. Ummata Oromoo cunqursaa fi saaminsi haa gahu jechuun murteeffatee gootummaa fi murannoon ka’e humnaan ukkaamsuuf yaaluun egeree ofii dukkaneessuu tahuu hubatuu qaban. Kanneen dhimmi ilaalu hundis furmaata waaraa fi ijaaraa argamsiisuu irratti akka bobba’an, kanneen moggaa dhaabbatanii ilaalanii fi sodaa irraa qabsoo ummataa irraa fagaataniis tarkaanfiin kun ijaaraa akka hin tahin hubachiisuu barbaada.
Dhuma irratti waamicha armaan gadii akkan dabarsu naaf hayyamaa.
Diinni ummata Oromoo humnaan bitaa jiru, ummata Oromoo fi Oromiyaa dhabamsiisuu irraa of duuba kan hin jenne tahuu gochaa raawwatuu fi karoora baafatuun agarsiisaa jira. Waan taheef miseensoti ABO biyya keessaa fi alaa marti yeroon amma keessa jirru murteessaa tahuu hubattanii Qabsoo Bilisummaa itti jirtan hifannaa tokko malee dachaa dachaan guddisuun bittaa mootummaa farra ummatootaatti xumura akka itti goonu waamicha kiyya dabarsa. Ofii keenyaa akka shaamaa baqnee dhumnee mirgi ummata keenyaa kabajamuu akka qabu murtii keenya akka tahu gadi jabeesseen hubachiisa. Mootummaa kanatti xumura itti goonu malee ummatni keneya mirga isaa argatuun kan hin abjootamne waan taheef xumura itti gochuun murtii keenya tahuu hundi akka hubatu;
Lammiilee Oromoo nagaan jiraachuu dhorkatamtan, sabummaa keessaniin fo’amtanii hoji-dhablummaan mankaraaraa jirtan, kanneen biyya ollaatti baqattanillee wabii jireenyaa dhabuu irraa bir’aan jiraattan, kanneen lafti keessan alagaan saamamee mirga, jireenyaa fi lafa-dhablee taasifamtan, rakkoolee ummata Oromoo tarrifamee hin dhumne kanneeniif sababni mootummaa Wayyaanee waan taheef mootummaa diina nu godhatuun dhabama keenya irratti halkanii fi guyyaa hojjataa jiru jilbeenfachiisuun abbaa-biyyummaa keenya harkatti galfatuuf karaa nuuf danda’ame hundaa akka sossoonu waamicha kiyya isiniif dabarsa.
Hafuurri Obbolummaa fi ollummaa saboota cunqurfamoo gidduutti mul’ataa jiru kan jajjabeessuu fi abdachiisu dha. Kana caalaatti jabeessanii kan diina waloo sarduun danda’amu tarkaanfiilee qabatamaan mul’atan lafa irratti agarsiisuudhaan waan taheef irratti hojjechuun sirna bittaa Abbaa-irrummaa waliin akka of irraa jigsinu waamicha kiyya dhiheessa. Qabsoon ummata cunqurfamaa, ummata cunqurfamaa biroof irkoo taha malee miidhaan irraan gahu waan hin jirreef harka wal qabannee haa kaanu!
Mootummaan Wayyaanee farra dimokraasii fi wal-qixxummaa tahuu mootummootni hin hubanne jiru jechuun ulfaataa dha. Kanneen kana irraa ilaalcha biraa qaban yoo jiraatan kanneen dantaan walitti hidhamanii fi akeeka fakkaataa waliin qaban qofa. Farra dimokraasii tahuu isaa irra deddeebi’ee ajjeechaa suukanneessaa raawwatuun, filannoo kijibaa geggeessaa tureen, ukkaamsaa mirga namoomaa fi preesii irratti adeemsisuun shakkiin alatti mirkaneessee waan jiruuf, mootummaa akkanaa cinaa dhaabbatanii gargaarsa bifa kamuu hiixatuufiin, namoomaan alaa fi fakkeenya gaddisiisaa tahuu dha. Waan taheef mootummaa Wayyaaneef tumsa dinagdees tahe diplomaasii godhaafii jirtan dhaabuun ummatoota mirga isaaniif falman akka gargaartan hiree kanaan ammas hifannoo malee irra deebiin waamicha mootummootaa fi hawaasa addunyaaf dabarsa.
Barri haaraan 2016 bara injifannoo, bara imimmaan haawwan Oromoo itti qoorsinu, bara nagaa fi milkii itti argannu, bara ummatni Oromoo fi ummatnootni cunqurfamoo Itophiyaa keessaa marti harqoota gabrummaa irratti fe’amee jiru keesaa bilisa bahanii biyya isaanii keessatti nagaan jiraatan akka tahu hawwiin qabu ibsuudhaanin dhaamsa kiyya xumura.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Daawud Ibsaa
HD-GS-ABO


c: text/html

text:
Firii Malaaykotatti Amanuu
Wanti itti amananii fi hojjatan tokko gaarii yoo ta’e, firiin (bu’aan) isaas akkasuma guddaadha. Kutaa darbe keessatti waa’ee malaaykotati amanuu kaasne turre. Tarii namni tokko, “Bu’aan ani malaaykotatti amanuun argadhu maali?” jechuun of gaafachu danda’a. Nuti iimaana Ergamaan Rabbii (SAW) namoota itti waamaa turanitti mataa keenya fi namoota kan itti waamnuuf bu’aa namoonni darban irraa argatan argachuufi. Bu’aan sunis sa’aadatu duniya wal aakhirah (gammachuu addunyaa fi Aakhirah) argachuudha. Kanaafu, malaaykotatti amanuun wanta gammachuu addunyaa fi Aakhiraa isaaf fidu keessa tokko. Akkuma yeroo darbe jenne malaaykotatti amanuu jechuun isaan jiraachutti, hojii isaanitti, amaloota isaanitti fi gabroottan Rabbii ta’uutti amanuudha. Malaaykotatti amanuu irraa firii argannu keessaa:
1-Guddinna, dandeetti fi angoo Rabbii beeku. Sababni isaas, guddinna uumamtoota guddinna Uumaa agarsiisa.
2-Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yommuu malaaykota kanniin ilma namaa akka eegan, hojii isaanii galmeessanii fi hojii biroo akka hojjatan bakka buusu, ilma namaatif xiyyeefannoo fi kunuunsa akka kenne agarsiisa. Kanaafu, Rabbii kana godheef galata galchuun ni barbaachisa.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa malaaykota ilma namaa karaa adda addaatin akka eegan bakka buuse. Isaan keessaa inni guddaan kitaabban sababa malaykaatan ilma namaatti buusun qalbiin isaanii akka toltu taasisudha. Ilmi namaa akkuma kitaaba Rabbiin irraa bu’e baratanii fi hojii irra oolchan qalbii fi jireenyi isaanii guutuun tolti. Rabbiin ni jedha:
“Yaa ilmaan namaa,dhugumatti gorsi Gooftaa keessan irraa taatee,waan qoma keessa jiruf qoricha,mu’imintootaf (warroota dhugaan amananiif) qajeelfamaa fi rahmata tan taate isinitti dhufte.”Suuraa Yuunus 10:57
“Asitti ‘gorsi’ Qur’aana- kan waan gaariitti nama ajaju waan badaa irraa nama dhorgu. Wanti qoma keessa jiru immoo wallaalummaa, shirkii, shakkii, munaafiqummaa,fi kkf. Qajeelfama yoo jedhu immoo wanta haraama fi halaala addaan baase kan ibsu.” Muhsin Khan English translation of Noble Qur’an irraa fudhatame.
Eeggumsi lammataa Rabbiin ilma namaatiif taasise, eeggumsa qaamati. Duraa duuban waan badaa irraa isa akka eegan malaaykota taasise. Wanta Rabbiin dursee murteesse ykn katabe malee wanti badaan ilma namaa tuqu hin jiru. “Jedhi, ‘Waan Rabbiin nuuf barreesse malee homtu nu hin muudatu.’” (suuratu Tawbah 51). Rabbiin ni jedha:
“Tokkoon tokkoon [namaatiif] malaaykota wal duraa duuban ta’anii fuuldura isaatii fi duuba isaa irraan ajaja Rabbiitiin eegantu jiru.” Suuratu Ar-Ra’d 13:11
Kana jechuun malaaykota halkanii guyyaa wal duraa duuban dhufun tokkoon tokkoon namaa ajaja Rabbiitiin wanta badaa dhokataa fi ifa ta’e irraa eegantu jira. Kunis kan ta’uu dallaa murtii Rabbii keessatti. Rabbiin wanti badaan nama san akka tuqu yoo murteesse, eenyullee waan badaa sanirraa isa hin eegu. Malaaykonni nama tokko duraa duuban kan eegan ajaja Rabbiitini.
Eeggumsi sadaffaan Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilma namaatiif taasise, eeggumsa hojii isaaniiti. Ilmi namaa halkanii guyyaa hojii tokko hojjachuuf ni carraaqa. Keessattu, namni hojii gaarii Fuula Rabbii fi ganda Aakhirah barbaaduf hojjatu, hojii isaa kana kan isaaf galmeessu yoo hin jiraatin abdii kutuun hojjicha dhiisa. Rabbiin rahmataa fi adlii (haqa) Isaatiin hojiin namni kamiyyuu hojjatu akka hin banne malaykoota hojii namni hojjatu hunda galmeessan kaa’e. Qur’aana keessatti suurah lama keessatti kaafame jira. Rabbiin ni jedha:
“Mirgaa fi bitaa irra taa’un yeroo jecha fuutonni lamaan jecha fuudhan [yaadadhu]
Namni jecha homaatu hin dubbatu isa waliin eegaa [jecha isaa galmeessuf] qophaa’e yoo jiraate malee.” Suuratu Qaaf 50:17-18
“Mirgaa fi bitaa irra taa’un yeroo jecha fuutonni lamaan jecha fuudhan” kana jechuun malaykoonni lama nama kamiyyuu waliin ni ta’u. Tokko gara mirgaatin hojii gaarii namni hojjatu galmeessa, kan biraa immoo gara bitaatin hojii badaa namni hojjatu galmeessaf. Yeroo hundaa itti gaafatamummaa isaanii kana bahuuf taa’anii eegu. Nama kana yeroo hundaa waliin ta’u, isarraa adda hin bahan. Jecha dubbatuu fi hojii namni hojjatu hunda galmeessuf yeroo hundaa kan qophaa’aniidha. Akkuma Rabbiin jedhe:
“Dhoorgamaa! Guyyaa Murtii ni kijibsiiftu. Dhugumatti, isin irra eegdotatu jira. Kabajamoo barreessitoota ta’an. Wanta isin hojjattan hunda ni beeku.” Suuratu Al-Infixaar 82:9-12
Kana jechuun Guyyaan Murtii (Qiyaamaan) hin jirru jechuun mormitu ykn itti hin amantan. Isin wanta hojjataa turtaniif osoo hin qoratamin gonkumaa hin haftan. Kanaaf, Rabbiin malaykoota kabajamoo dubbii fi hojii keessan galmeessan, hojii keessan hunda beekan kaa’ee jira. Hojii kana keessaa hojiin qalbii fi hojiin qaamaa ni seena. Hojii gaarii fi badaa, niyyaan kan tole fi hin tollee sirritti addaan baasanii beeku. Wanti isiniif ta’uu malaykoota kanniin kabajuutu isin irra jira. Kana jechuun wanta fokkuu hojjachuun isaan waliin hin oolinaa ykn hin bulinaaa. Isaan wanta isin hojjatan hunda waan galmeessaniifi.
Gabaabumatti, nama hundaafu malaaykonni lama hojii isaa eegan, ilaalanii fi galmeessan bakka buufamanii jiru. Malaaykonni kunnin yeroo hundaa nu waliin kan deemanii fi addaan hin baanedha. Garuu miira keenya irraa dhokatoodha. Ijaan isaan arguu hin dandeenyu. Akkuma shari’aan Islaama mirkaneesse malaaykonni lamaan nu waliin jiraachu ni amanna. Akkamitti akka barreesan, maal fayyadamanii hojii fi dubbii keenya akka galmeessanii fi galmeen isaan fayyadaman maal akka ta’e beekuuf hin qorannu. Sababni isaas, kuni dhimma geeybi (miiran bira hin gahamne) waan ta’eef akkaataa malaykoonni kana hojjatan nuti beeku hin dandeenyu. Kanaafu, malli nama baasu waa’ee malaykootaa fi hojii isaanii ilaalchise odeefannoo Rabbiin irraa dhufetti akkuma jiruun itti amanuudha.
Firiiwwan namni kanatti amanuun argatuu:
1-Hojii gaggaarii hojjachuutti fiigu– hojii gaggaarii hunda malaaykan isaaf galmeessu akka jiru namni beeku, hojii gaggaarii hojjachutti fiiga. Sababni isaas, Guyyaa Qiyaamaa hojii gaggaarii hojjate galmee isaa keessatti yommuu arguu garmalee gammaduun akkana jedha: “Kunoo kitaaba kiyya dubbisaa. Ani qorannaa (mirmaraa) kiyya qunnamuu dhugoomsen ture.” (suuratu Al-Haaqqah 69:19-20) Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa hojii hojjadhuuf nan qoratama jedhee dhugaan itti amanaa ture. Kanaafu, Guyyaa kanaaf hojii gaarii hojjachuun of qopheessaa turee jira.
2- Hojii badaa irraa dheessu– hojiin badaan inni hojjatu hundi galmee isaa keessatti osoo inni quba hin qabaatin galmaa’a akka jiru namni beeku, hojii badaa irraa dheessa. Sababni isaas, Guyyaa Qiyaamaa hojii badaan inni hojjate hundi galmee isaa keessatti ni argata. Kanaafi, warri badii raawwatan galmee malaaykonni isaaniif barreessaa turan yommuu argan akkana jedhu, “Yaa badii keenya! Sila kuni kitaaba akkamii! Xiqqaas ta’i guddaas hin dhiisne, hundaa walitti kan qabu yoo ta’e malee” (Suuratu Al-Kahf 18:49)
3- Yeroo gara ganda Aakhiratti godaanan malaaykonni nama gammachiisu- Namni hojii gaggaarii yoo hojjatee fi hojii badaa irraa yoo dheesse, malaaykota kabajaa fi isaaniin walitti hiriyyoomaa jiraa jechuudha. Sababa kanaan, yeroo du’u malaaykonni haala kanaan isa gammachiisu:
“Dhugumatti, isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii, ergasii achirratti gadi dhaabbatan, [yeroo isaan du’an] Malaaykonni isaan irratti bubbu’uun “Hin sodaatinaa, hin gaddinaas; Jannata waadaa isiniif galameen gammadaa. Nuti jiruu duniyaa keessatti hiriyyoota fi gargaartoota keessan turre; Aakhirattis akkasuma. Isiniif ishee (Jannata) keessa waan lubbuun teessan feetutu jira. Isiniif ishee keessa waan barbaaddantu jira. Affeerraa Rabbii Araaramaa, Rahmata godhaa ta’ee irraayyi.” [isaaniin jedhu]” Suuratu Fussilat 41:30-32
Kitaabban wabii:
Sharih Usuuli salaasa Fuula 92 Ibn Useymiin
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa ususuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 244-245
Taysiral Kariimul Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Abdurahmaan Naasir Sa’dii

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oromia Qeerroo Studio’s photo: Waxabajjii 28,2017/ Godina Arsii Aanaa
Waxabajjii 28,2017/ Godina Arsii Aanaa
Jajuutti Mootummaan Wayyaanee
Raammoo Midhaan balleessu biifna
jechuun midhaanif beeyladoota fixaa
jiraachuun dhagayame.Wayyaaneen
Ummata Oromoo fayyanna jettee
Ummata keenya kan diinagdeedhaan
laamsgessuuf jedhee Maqaa
misoomatiin ummata keenya
diinagdeen dadhabsiisee gaaffii isaan
bilisummaaf gaafachaa jiran irraa akka
gara gaaffii nyaachuuf dhuguu
gaafatan godhaa jiraachuun beekamee
jira.
Wayyaneen: Ajaaiba dhugaa Oromoo ajeesanii fixuu dadhabnaan Loon Eegalan!
Ajaaiba dhugaa Oromoo ajeesanii fixuu dadhabnaan Loon Eegalanii ??!!
Godina_Shawaa_kaabaa Aanaa kuyyuu Ganda Aamumaa Wucaaletti 04/10/09 qoricha silmii horii too’atu jechuu dhaan horii irratti biifame miidhaa geechisee jira. horii itti biifame 7 battalatti kan ajjeese yoo ta’u namoota biifaa turan 3 ammoo battalatti gara mana yaalaa waan geeffamaniif lubbuun isaanii baraaramuu danda’e jira. Wayyaaneen Gama hundaan Ilmaan Oromoo fixuuf karoora ishee itti fufee jirti.


text:
Guyyaa Busaa Addunyaa: Busaan maali, attamiin ittisuu dandeenya?
Busaa attamiin ittisuu dandeenya?
Dhibeen yaalamuufi irraa fayyuun danda'amu kun ammallee namoota hedduu ajjeesaa jira. Daqiiqaa lama keessatti daa'ima tokko galaafata. Waggaatti namoota miliyoona 200tu akka haaraatti busaan qabama jedha Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa.
Jaarraa darbe keessa gama busaa ittisuun hojiin guddaan hojjetamee ture.
Bara 2015 hanga 2017 gidduu garuu lakkoofsi namoota busaan qabamanii hanga barbaadamu hir'isuun hin danda'amne akka Gabaasni Busaa Addunyaa ykn 'World Malaria Report' mul'isutti.
Eebla 25 Guyyaa Busaa Addunyaati, waa'ee busaa wanti beekuu qabdan kunooti;
- Busaan dhukkubaa lubbuu namaaf yaaddessaa ta'e gosa paaraasaayitii afuriin nama qabatudha. Isaanis P. falciparum, P. malariae, P. ovale and P. vivax jedhamu.
- Paaraasaayitoonni kunneen bookee busaa dhaltuu faalamteen namarraa namatti darbu.
- Dhukkubichi yaalamuus irraa fayyuunis ni danda'ama.
- Bara 2017 namoonni miliyoona 219 ta'an biyyoota 87 keessatti dhibee buusaan qabamuun gabaafamee ture jedha WHO.
- Baruma kana namoonni 435,000 dhukkuba kanaan du'uun gabaafameera.
- Lakkoofsa kana keessaa Afrikaan qooda guddaa fudhatti. Namoota bara 2017 busaan qabaman gabaafame keessaa %92, warra du'an keessaa ammoo %93 Afrikaa keessatti.
- Bara 2017 busaa to'achuufi ittisuuf fandiin doolaara Ameerikaa biliyoona 3.1 gaheera.
Mallattoowwan
Mallattoowwan busaa - ho'a qaamaa olaanaa, mata dhukkubbii fi qorra yoo ta'u yeroo hedduu busaan qabamanii guyyoota 10-15 gidduutti mul'atu.
Sa'aatii 24 gidduutti hin yaalamu yoo ta'e busaan P. falciparum jedhamu dhukkuba jabaa lubbuu galaafachuu danda'utti nama geessuu danda'a.
Eentu saaxilamaadha?
Bara 2017 keessa baayyina uummata addunyaa keessaa walakkaan dhibee busaaf saaxilamoo turan.
Keessattuu daa'imman umuriin isaanii waggaa shanii gadii ammoo daranuu dhibee busaaf saaxilamoodha: Bara 2017 keessa namoota dhibee busaatiin du'an keessaa daa'imman harka 61(266,000).
Dubartoonni ulfaa fi namoonni dandeettiin dhibee ofirraa ittisuu isaanii laafaa ta'ellee dhibee busaaf heddu saaxilamu.
Naannoo akkamiitu haalaan miidhamaadha?
Akkaataa ragaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaatti dhibeen busaa baayyinaan biyyoota Sahaaraan gadii miidha. Akkasumallee Kibba Baha Eeshiyaa, Baha Meediteraaniyaanii, Paasfik gara lixaa fi kutaalee Ameerkaa ni miidha.
ALA bara 2017 keessa biyyoonni shan dhibee busaa akka addunyaatti mudatu keessaa walakkaa qooddatanii turan: Naayijeeriyaa(25%), Rippaabilika Dimookiraatawaa Koongoo(11%), Moozaambik(5%), Indiyaa(4%), fi Yugaandaa(4%).EEn
Tatamsa'ina
Yeroo baayyee dhibeen busaa kan daddarbu wayita bookeen busaa dhaltuun 'Anopheles mosquitoe' jedhamtu nama hiddituudha.
Bookeen busaa dhaltuun gosoota 400 caalantu jiru.
Kanneen keessaa 30 kan ta'an haalaan kan dhibee busaa daddabarsaniidha.
Bookeen busaa dhaltuun jalqaba hanqaaquu ishee bakka bishaan qabutti buusti, isa booda hanqaaquushee keessaa ilmaan yaasuun gar laarvaatti guddisti, sanaan booda bookee busaa ta'anii ba'uun hojii eegalu.
Bookeen busaa dhaltuun daa'immanshee guddisuuf dhiiga xuuxxee fiduu qabdi, wayita kana dhibee busaa nama qabsiisti jechuudha.
Ittisa
Malli ittiin dhibee busaa ofirraa ittisan beekamoon lamaan-saaphana siree(insecticide-treated mosquito nets (ITN)) fi dawaa farra dhibee busaa(indoor residual spraying (IRS)) - isaan yeroo baayyee itti dhimma baanuudha..
Saaphana siree godhachuun qaamni keenya si'oominaan akka bookee busaa ofirraa ittisuu fi qorichi farra ilbiisotaa saaphanni kun cuuphame akka gaachanaa ta'ee dhibee busaa akka nurraa ittisuuf gargaara.
Dawaa farra ilbiisotaa biifuun ammoo bookeen busaa mana keenyaa akka dhabamtu taasisa, kan biifamu waggaatti tokko ykn lama ta'uu danda'a.
Gama kaaniin imaltoonni , dubartoonni ulfaa fi daa'imman dawaa farra dhibee busaa fudhachuuun ofirraa ittisuu ni danda'u.
Qorannoo fayyaa fi wal'aansa
Dhibee busaa wal'aansaan irraa fayyuun ni danda'ama.
Mallattoolee dhibee busaa daqiiqaa 30 keessatti qorachuun adda baasuun ni danda'ama.
Akka Dhaabbata Fayyaa Addunyaatti qorannaan fayyaa fi wal'aansa duraa dhibee busaarraa fayyuu, du'aatii sababa kanaan dhufu hanqisuu fi tatamsa'ina dhibee busaa hir'isuuf ni fayyada.
Yaaliin dansaan dhibee busaa irratti hanga yoonaa jiru, keessatti gosa 'P. falciparum malaria', 'artemisinin-based combination therapy (ACT)' jedhamuun beekama.
Farra ilbiisotaa fi dawaa biroo dandamachuu
Dhaabbati Fayyaa Addunyaa bookee busaa dhaltuun ishee dhibee busaa daddabarsitu dandeettiin qoricha farra ilbiisotaa fi dawaa biraa dandamachuu ishee akkaan dabalaa jiraachuu ibse.
Kunimmoo dhalli namaa dhukkuba busaa ofirraa ittisuuf akka rakkatu taasiseera.
Malli ittisaa fi to'annoo dhukkuba busaa amma jiru yeroo ta'etti wayiitti dhaabbachuu mala sodaan jedhus ni jira.
Gabaasi Dhibee Busaa Addunyaa ba'e akka agarsiisutti bara 2010-2017 gidduutti dandeettiin dawaa farra ilbiisotaa dandamachuu bookee busaa biyyoota 68 keessatti gosoota dawaa shan irratti haalaan mul'ateera.
Qoricha farra dhibee busaa dandamachuunis rakkoo hammaataa kan dhibiidha.


text:
By Hawi Olani Kesesa
Gootoota Oromo0
walaloon barreessaa seenaa gootoowwani
Awwaalame hin hafnee hojiin harka saani
Ijaan arguuf demnaa dhalooni haraanii
hojjatani darban hojiwwan gaggaarii
bilisa nu baasuuf ofi qabsa´ani
dagatamee hin hafnnee bu´aan qabsoo saani
daangaa oromiyaa dhigaan kabachisanii
afaan kenyaa hiddaan gad nu dhaabanii
alaabaa bilisummaa qabsodhaan fidani
Biqiltuu dhaabani ilmaan oromootaaf
afaan ofiin baratee akka ittin barressuuf
adaa bonsaa qabuun akka ittiin bonuuf
ciqilee dinaa cabsee akka jiraatu barootaaf
Lubbun dararamee sibilaan hidhamee
boddee hin deebinee ittuu wareegame
lammii isaatif malee bultoo mataa isaati takkaa kan hin yaadne
gootootnii oromo kan garaa kutatan
kan mirga oromo dhaaf dhugaadhaan falmatan
tokkummaa oromo kan dhigaan ijaartan
ummata oromo biraa galata ni qabdan
dimaa magarisa dimaa kan isiin gad dhaabdan
alaabaa oromo kan itti waregamtan
yemmu isa ilaallu hundii oromotnii
qaamaan yoo darbaniis gotootnii
ni jiru nufaana janne jabaannaa qabsoonii
Dura Kenya jira fiiriin hojii saani
Harsaa dhaan dhabani ABO jadhanii
takkaa hin buqqauu seenaan gootowwani
lubbuu isaan hamaaruu waaqayyoo gooftaani
kana ka´aniruu dhebuu saba saani
yoom iyyuu hin duu ijii hojjii saani
sidaa seenaa oromo kaánii darbani
warraa ofi dhabamee qabsoo asiin ga´ee
warrii lubbuun saani sabboonnumaa ijaaree
lubbuu deebi hin qabnee sabaaf dabarsani
abdii bilisummaa dhiigaan magarsaani
lubbuu keessan darbeef garaa sabaatu gaddee
waaqnii nu hagargaaruu inni hunda umee
waaqnii nu hagargaaruu inni hunda umee
inni isiin kessan amaanaan gotootaa
yomuu karaatti hinhaftuu dhalotatu xumura
dukkana kaleessaa dhiigaan nuf bantanii
tuulamaa fi maccaa yammu ijaartani
Eegaa maal jattani warri amma jirtani
tasa hin dagannu waadaa isaa kan saani
qabsa´an ni du´aa qabsoon itti fuufa
garbbuumaan hin kufaa
eegaa isa kana kaayyoon gootowwani
seenaa awwaalamee warraa lafaa baasani
warra bilisummaaf gaaffi lubbuu baasani
tokko lama mitti hedduudhaam isaani
Taaddasaa fi Adam Jiloo
Baaroo dhaa fi Gutamaa
Waaqo dhaa fi Baalchaa
Agarii dhaf Galmoo
Ashaa dhadhafi kulani
kana duwwaa mitti heeddu dhaam isaani
kun hundumti isaan qabsoo irrati dhumani
Injifannoon Ummata Oromoof!
Hawi Olani Kesesa
18/12/2014
Oslo, Norway
You can Contact me by the following email address hawiti@yahoo.com or hawiolani@gmail.com


text:
LibreOffice 7.2 Help
Kaadimootni walsimsiisaa Interneetii argachuuf ta'an akka barbaadametti namaan qindaa'uu danda'u.
Qindaa'inoota kaadima walsimsiisaaifteessa.
Gosa qindaa'ina walsimsiisaa ifteessa.
Interneetii kaadima qalsimsiisaa malee argata. Interneetii kennaa kan walsimsiisaa hin barbaanne wajjin kornyoo kallattii kompiwutara kee irratti qindeessuuf si dandeessisa.
Kaadima walsimsiisaa akka namaan galchitu si dandeessisa. Kaadimoota walsimsiisaa akkaataa tajaajila Interneetii keetiin ifteessi. Walsimsiisaa fi buufatoota galchuuf taliigaa sirna keetii gaafadhu.
Maqaalee kaadimaa huddeelsoo aaloo malee barreessi. Fakkeenyaaf, http://www.sun.com osoo hin ta'in, www.sun.com barreessi.
Sirnoota Windows yookiin UNIX gubbaatti GNOME yookiin KDE fayydamuun, dirqaalli kun LibreOffice akka qindaa'inoota sirnaa fayyadamu itti hima. Qindaa'ina kana kakaasuuf LibreOffice lamkaasuu qabda.
Maqaa kaadima walsimsiisaa HTTP barreessi. Buufata badhee harka mirgaa keessatti barreessi.
Maqaa kaadima walsimsiisaa HTTPS barreessi. Buufata badhee harka mirgaa keessatti barreessi.
Maqaa kaadima walsimsiisaa FTP barreessi. Buufata badhee harka mirgaa keessatti barreessi.
Maqaalee kaadimootaa kan kaadimoota walsimsiistota kamiyyuu hin barbaanne,buufata xiqqaan qooduun ifteessa. Isaan kunneen kaadimoota cimdaa kee naannoo keessatti argamanii fi kaadimoota yaa'a dhageettii fi viidiyootiif fayyadani,fakkeenyaaf.
Iddooqota maqaalee afeertuu fi qayeef fayyadamuu dandeessa.Fakkeenyaaf,afeertota qayee sun.com keessa jiran hunda walsimsiisaa malee argachuuf *.sun.com barreessi.
Gita kaadima walsimsiisaaf buufata barreessi. Gatiin fiixee lakkoofsa buufataa dhaabbataa 65535 dha.


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Manni fayyaa Siouxland akka gabaasetti talaali corona virus kan itti aanu April 27th Siouxland Expo Center akka tae hime. Seaati clinica illee namoota yeroo dalagaa isaani allati beelama qabachuu barbaadanif akka bana tae hime.
Ummanii Aanaa mana fayyaa Siouxland lakkoofsa 712 234 3922 bilbiluudhan beelama qabachuu ni dandau.
South Dakota akka biyyati guututi nama talaala corona virus kan jalqabaa fudhateen jalqaba ira aka jirtu himan. Amma ogeeyin fayyaa nama taalali kana fudhachuu hin feene irrati yaada jijjiiranii jiru. South Dakota keessati akka qoranoon godhametti parsantii 30% kan ta’an talaali kana fudhachuuf yaadu jiru.
Kaampanin insurance kan Cedar Rapid City nama motora gurraasha oofu eega poolica adiidhan wayta traffic stop birrati bara 2016 keessa dhahame paralayzed tae $million 8 akka kafaluufi murteesan hime.
Kaffaltiin magaala Iowa guddaa lama keesatti jiraattota guaracha fi hoggantoota jidduuti dhukaasa banameen ilaalchise Jerime Mitchell himannaa yeroo dheera booda kan sirreesu ta’a.
Jones summer darbee keessa seera qorannoo diduudhan kan argamee yoo tau sababa sanis ariamee jira.
Yeroo jalqabaatif daldallii gurraacha fi brown jidduuti godhamuuf baname walgahii West Des Moines Chamber torbaan kana keessa geggeefamu jira.
Qophiin kunnis daldala xixiqqaa kanniin akkka isaan gudataniif kan qarqaaru tauu isaa himan.
Qophiin kunnis qophii wagga akka tauu abdii ni godhatu.
Maneen sirbaa gurgurddaa kan Sioux City keesatti argamuu bakka haara bohaarsana fi daawi akka tau karoorfachuu isaani himan.
Hotel Hard Rock kan Anthem fi maneen qumaara qophii sadafaadhaf June fi July keeessa qophaahu jiran.
Haala nageenya Covid-19 irrati hundaahe haguugu fuula kan godhachiisudha, Garuu jarri hin godhatani.


text:
Gareen Abukaatoo Obbo Jawaar Muhaammad, Jawaariin akka hin dubbisne dhoorkamuu beeksise
Gareen abukaatoo namoota jaha qabu Jawaar Muhaammad dubbisuuf har’atti beellamni qabamuufii kan ture tahus, haaluma kanaan garaa mana hidhaa yeroo deemanitti Jawaar dubbisuu akka dhorkaman himan.
Abukaatoowwan kanneen keessaa tokko kan ta’e Dr Tokkummaa Dhaabaa OMN’tti akka himetti, Jimaata darbes Jawaar dubbisuuf wayita dhaqanitti dhorkamuun har’atti beellamni qabameefi akka ture ibse. Haa ta’u malee guyyaa har’aas Jawaariin dubbisuu nu dhoorkan jechuun hime.
Dr. Tokkummaan akka himetti, Kibxata har’aa naannoo sa’aatii 8 wayita dhaqan manni hidhaa humna jabaan marfamee eegamaa akka tureefi, ‘yeroo muraasaaf hin galchinaa nuun jedhaniiru, deemaa isin galchuu hin dandeenyu’ jedhanii gara Mooratti siquuyyuu nu dhoorkan jechuun beeksise.
Obbo Jawaarii fi Obbo Baqqalaan Kamisa darbeabokaatota malee mana murtiitti kan dhiyaatan tahuus ibsame.
Odeeyfannoo walqabateen Poolisiin Federaalaa guyyaa kaleessaa Jawaar Muhammad gara mana jireenya isaa fiduun, mana isaa akka sakkata’aniifi Kompiyutarootaa isaa fuudhanii akka deeman maatii Jawaar dubbisuun BBC’n gabaase.


text:
Tafsiira Suuratu Al-Hadiid-kutaa 5
Kutaa darbe keessatti haala mu’mintootaa fi munaafiqota dhiiraa fi dubartootaa ilaallee turre. Haalli kuni wanta gaflaa keessaa nama dammaqsuudha. Tarii qalbii gogdee laaffisa. Kanaafi itti aanse ni jedha:
“Warra amananiif yeroon qalbiin isaanii zikrii Rabbiitii fi dhugaa irraa wanta bu’eef laaftu hin geenyee? Akka warra isaaniin dura kitaabni kennameefi, yeroon isaanitti dheeratee qalbiin isaanii gogde hin ta’in. Baay’een isaanii faasiqoota.” Suuratu Al-Hadiid 57:16
Ganda Aakhirah keessatti yommuu haala mu’mintoota fi munaafiqoota dubbatu, kuni qalbii gara laafinnaa fi Rabbiif of gadi qabuu kakaasudha. Kana booda namoonni qalbiin isaanii yoo hin laafinii fi gadi of hin qabin, gorsi akkana jedhu ni barbaachisa:
“Warra amananiif yeroon qalbiin isaanii zikrii Rabbiitii fi dhugaa irraa wanta bu’eef laaftu hin geenyee?” kana jechuun warra Rabbii fi Ergamaa Isaa dhugoomsanii fi qajeelcha Isaa hordofaniif, yommuu Rabbiin faarfamuu fi Qur’aana dhagayan yeroon qalbiin isaanii itti laaftu, gadi of qabduu fi ajajoota Isaatiif bultuu hin dhufnee?[1] Kana keessa qalbii Rabbiif gadi qabuu fi laaffisuuf carraaqu, yeroo hundaa warri amanan gorsa Rabbiin irraa bu’e yaadachuu fi nafsee ofii qorachuutti kakaasutu jira.
Khushuu’u (qalbiin laafuu fi of gadi qabuun) kuni ajajoota Rabbiitti akka bulan nama taasisa. Namni zikrii Rabbiitii fi Qur’aanaaf qalbiin isaa yoo laafte fi of gadi qabde, wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisuun isarraa eeggama. Kanaafi, Abdullah ibn Abbaas, aayah tana akkana jechuun fassare (ibse), “yeroo qalbiin isaanii Rabbiif itti ajajamtu hin geenyee?”[2]
Aayan tuni tawbaa Fudayl ibn Iyaadif sababa guddaa taate. Fudayl dubara takka ni jaallate. Halkan tokko waadaa galteef. Osoo inni ishii bira dhaquuf dhaaba dallaa bahuuf tattaafatu, aayah tana dhagahee: “Warra amananiif yeroon qalbiin isaanii zikrii Rabbiitii fi dhugaa irraa wanta bu’eef laaftu hin geenyee?” Ergasii osoo akkana jedhu duubatti deebi’e: “Eeyyeen! Rabbiin kakadhe, yeroon gahee jira.” Karaa daaritti goree halkan achi bule. Karaa kana keessa namoota karaa deemantu ture. Namoonni kunniin akkana waliin jedhu: “Fudayl karaa mura (shiftaadha).” Ergasii Fudayl akkana ofiin jedhe: Waa! Halkaniin Rabbiin faallessuuf nan carraaqa, Muslimoonni na sodaatu! Yaa Rabbii! Gara keetti deebi’e (tawbadhe). Gara keetti tawbachuu kiyya cinaa Mana Kee qulqulluu (Al-Masjid al-Haraam) godhee.”[3] (Fudeyl umrii isaa hafee Makkaan deemun Al-Masjiid Al-Haraam cinaatti dabarse. Kana booda seenaa keessatti nama gaarii fi beekumsa qabu ta’uun beekkame.)
“Akka warra isaaniin dura kitaabni kennameefi, yeroon isaanitti dheeratee qalbiin isaanii gogde hin ta’in.” Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa warroota amanan yahuudotaa fi kiristaanotaan akka wali hin fakkaanne ni dhoowwe. Yahuudotaa fi Kiristaanonni yommuu yeroon dheeraan isaan irra darbu, kitaaba Rabbii harka isaanii jiru ni jijjiran, gatii xiqqaan ni gurguratan. Kitaaba Rabbii of duubatti darbanii ilaalcha garagaraa fi dubbii sobaatti qajeelan. Amantii Rabbiin isaaniif kaa’e keessatti dhiirota akkeessan. Raabi, qeeysotaa fi moloksee isaaniitiif ajajamuun Rabbii gaditti gooftolee godhatan. “Baay’een isaanii faasiqota” kana jechuun Yahuudotaa fi Kiristaanotaa irraa baay’een isaanii Rabbiif ajajamuu didanii jiru. Qalbiin isaanii faasida (tan baddeedha), hojiin isaanii baaxila (soba). Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
Sababa waadaa isaanii diiganiif isaan abaarree qalbii isaanii gogdu taasifne. Jechoota bakka isaaniitii ni jijjiru, wanta ittiin gorfaman irraas qooda ni dagatan (ni dhiisan).” Suuratu Al-Maa’ida 5:13
Kana jechuun qalbiin isaanii ni badde, ni gogde. Barteen (amalli) isaanii jechoota bakka sirrii isaanii irraa jijjiruudha. (Kitaaba isaanii Tawraati fi Injil keessatti jechoota bakka sirrii irraa jijjiru). Hojii itti ajajaman ni dhiisan, wanta irraa dhoowwaman itti lixan. Kanaafi, Rabbiin warra amanan, dhimmoota hundee fi damee keessatti yahuudotaa fi kiristaanotaan wal fakkaachu irraa ni dhoowwe.[4]
“Beekaa! Rabbiin dachii du’aa ishiitiin booda ni jiraachisa. Akka hubattaniif aayaata isiniif ifa goonee jirra.” Suuratu Al-Hadiid 57:17
“I’ilamuu (Beekaa)” jechuun dubbii jalqabuun, wanti namatti himamu wanta cimaa xiyyeefannoo fi gurra itti kennu barbaachisu akka ta’e namatti beeksisa. Jecha, “Beekaa” jedhu booda wanti dhufe dhokataa haa ta’uu malee gatii guddaa akka qabu agarsiisa. Kunis haala qalbii amantee zikrii Rabbiitti hajamtu, haala lafa duutu gogdee roobatti hajamtuun wal fakkeessu barbaadamee. (Akkuma lafti biqiltoonni irraa baduun duutee fi gogde, biqiltoonni ishii irratti akka biqilaniif roobatti hajamtu, qalbiin gogdee fi duutees akka laaftuu fi jiraattuuf yaadannoo Rabbii fi Qur’aanatti hajamti.) Zikriin Rabbii fi Qur’aanni akka roobaati.[5] Akkuma sababa roobaatin lafti duute fi gogde jiraattu, sababa zikrii fi Qur’aanaatiinis qalbiin gogdee fi duute ni jiraatti. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota lama qulqulluu samii irraa buuse. 1ffaa rooba qaamni namaa ittiin jiraatudha. Roobni roobun biqiltoonni ni biqilu, ergasii namoonni biqiltoota kannin nyaatun qaamni isaanii ni jiraata. 2ffaan– immoo wahyii (beeksisa) ruuhi fi qalbiin namaa ittiin jiraataniidha. Qur’aanni wahyii Rabbiin irraa bu’e waan ta’eef ruuhi fi qalbiin ittiin jiraatu. Qalbiin dukkana kufrii, shirkii fi wallaalummaa keessatti taruun gogdee fi duute, Qur’aanan dukkana cillimii kana keessaa gara ifaatti bahuun jiraatti. Dhiphinna, jeeqamuu fi jallinna booda bal’inna, tasgabbii fi qajeelinna argatti.
Haafiz ibn Kasiir aayah tana ilaalchise ni jedha: Rabbiin qalbii gogde akka laaffisuu, nama dhama’aa jallinna isaa booda akka qajeelchu, rakkoon erga cimee booda karaa bahiinsa akka godhu aayan tuni ni agarsiisti. Rabbiin akkuma dachii duute fi gogdee rooba baay’ee itti roobsun jiraachisu, qalbii gogde ragaalee Qur’aanatiin ni qajeelcha. Qalbiin cufamte homtu ishii akka hin geenye erga taate booda ifa qalbiitti ni seensisa. Inni qulqullaa’e jallinnaan booda nama fedhe Kan qajeelchudha.[7]
Ammas wanti jecha “Beekaa” jedhu irraa barbaadame, “Du’aan booda kaafamni akka jiruu” mirkaneessufi. Kana booda ibsi aayah akkana ta’a: Beekaa! Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dachii du’a ishiitiin booda rooba itti roobsun ni jiraachisa, kanaafu, biqiltoota ni biqilchiti. Akkuma kana Rabbiin Guyyaa Qiyaamaa namoota du’an kaasu irratti danda’aa akka ta’e beekaa. Ammas, qalbii erga gogde laaffisuu irratti danda’aa akka ta’e beeka.[6]
“Akka hubattaniif aayaata isiniif ifa goonee jirra.” Kana jechuun akka hubattanii gorfamtaniif ragaalee fi wantoota Dandeetti Keenya agarsiisan isiniif ifa goonee jirra.[8]
Aayah tana “Beekaa!” jedhee jalqabuun sammuun beeku qofa osoo hin ta’in wanta beekan hojii irra akka olchan namatti akeeka. Namni, “Sababa Qur’aanaatin qalbiin akka laaftu fi jiraattu” beeke, Qur’aana barachuu fi hojii irra oolchuuf tattaafata. Kanaafu, wanta beeke hojii irra oolchun firii barbaadame argata. Akkasumas, qabxiin biroo aayah tana irraa hubatamu qabu, nama dukkana jallinnaa fi badii keessatti taree Rabbiin guyyaa tokko isa qajeelchu fi qalbii isaa jiraachisu danda’a. Kanaafu, namni jallinnaa fi badii keessatti yoo taree, gara Rabbii deebi’uun qajeelcha Isarraa haa barbaadu, qalbiin isaa akka laaftuf Isa haa kadhatu. Ammas, namoota jallinna keessatti taran tuffachuu osoo hin ta’in karaa itti agarsiisuuf carraaqudha. Rabbiin subhaanahu akkuma dachii gogde jiraachisu qalbii isaaniis jiraachisu irratti danda’aa waan ta’eef.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Muyassar-539[2] Tafsiiru Xabarii-22/408[3] Tafsiiru Al-Qurxubii-20/256[4] Tafsiiru Ibn Kasiir-7/181[5] Tafsiiru tahriir wa tanwiir-27/393[6] Tafsiiru Muyassar-539[7] Tafsiiru ibn Kasiir-7/182[8] Tafsiiru Muyassar-539


text:
Shirkiin Aakhiratti Salphinna Guddaatti Nama Geessa-Kutaa 3
Sanamoonni, saalihoonni fi uumamtoonni biroo isaan gabbaraa turan isaan kijibsiisuu fi mormuu
Guyyaa Qiyaamaa sanamoonni (siidaan), namoonni gaggaariin (saalihonni), malaaykonni fi uumamtoonni biroo sobaan gabbaramaa turan namoota isaan gabbaran (waaqefatan) ni mormu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Guyyaa hunda isaanii walitti qabnee ergasii warra [Rabbiitti] waa qindeessaniin, “Isinii fi shariikonni keessan bakka keessan qabadhaa!” jennuun [yaadadhu]. Ergasii isaan addaan baafna. Shariikonni isaanii ni jedhu, “Isin nu gabbaraa hin turre. Nu fi isin jidduutti ragaa ta’uuf Rabbiin gahaadha. Ibaadaa (gabbarrii) keessan irraa nuti gaafiloota turre.” Achitti nafseen hundi wanta dabarsite beekti. Gara Rabbii Mawlaa isaanii haqa ta’etti deebifamu, wanti isaan kijibaan uumaa turan isaan jala bade.” Suuratu Yuunus10:28-30
Asitti shariikonni- wantoota namoonni Rabbii gaditti gabbaraa (waaqefataa) turaniidha.
Guyyaa uumamtoota hunda qorannoo fi jazaaf walitti qabnu yaadadhu. Ergasii namoota Rabbiin waliin waan biraa gabbaraniin (waaqefataniin), “Isinii fi shariikonni isin Rabbii gaditti gabbaraa turtan bakka keessan dhaabbadhaa.” Jennaan. Itti aanse, mushrikoota fi wantoota isaan gabbaraa turan (shariikota) addaan baasna. Mushrikootaa fi wanti isaan gabbaraa turan qaamaa fi qalbiin addaan fageefamu. Addunyaa keessatti jaalala qulqulluu erga isaaniif baasanii booda diinummaan cimaan isaan jidduutti uumama. Jaalalli suni gara jibbummaa fi diinumaatti jijjirama. Wantoonni isaan Rabbii gaditti waaqefataa turan (shariikonni) isaan irraa qulqullaa’u.[1] Akkana jechuun isaan mormu, “Isin nu gabbaraa hin turre.” Kana jechuun isin dhugaadhaan nu waaqefachaa hin turre. Garuu fedhii qullaa keessanii fi sheyxaanaa waaqefachaa (gabbaraa) turtan.[2] Sheyxaanni Rabbiitti amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuu irraa isaan dhoowwa, Rabbii tokkicha gabbaruu dhiisanii wanta biraa akka gabbaran isaan ajaja. Namoonni kunniinis sheyxaanaf ajajaman. Kanaafu dhugaadhaan sheyxaana gabbaraa turan. Namni Rabbiin faallessu (ma’asiyaa) keessatti Rabbiin ala kan biraatiif ajajame, wanta kana gabbaree jira. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Yaa ilmaan Aadam! Sheyxaana hin gabbarinaa, dhugumatti inni isiniif diina ifa bahaadha. Ana qofa gabbaraa, kuni karaa qajeeladha.” jechuun isiniif hin dhaamnee?” Suuratu Yaasin 36:60
Ergasii mushrikoonni wantoota gabbaran kanniin waliin ni falmu. Eeyyeen isin gabbaraa turre jedhuun. Wantoonni isaan gabbaraa (waaqefachaa) turanis ni jedhu, “Nu fi isin jidduutti ragaa ta’uuf Rabbiin gahaadha. Ibaadaa keessan irraa nuti gaafiloota turre.” Kana jechuun yaa mushrikoota yoo nu hin dhugoomsin, nu gabbaruutti akka isin hin waamne, hin ajajnee fi kana isin irraa hin jaallanne Rabbiin nuu fi isin jidduutti ragaa ta’a. Ammas, akka isin Rabbii gaditti nu gabbaraa turtan nuti hin beeknu turre.[3] “gaafiloota” warra wanta tokko quba hin qabne fi hin beekne.
Wantonni Rabbii gaditti gabbaraman, gabbarrii namootaa quba hin qaban, hin beekan. Fkn, sanamni (siidaan) namoonni gabbaran, gabbarri (waaqefanna) kana hin beeku. Sababni isaas, siidaan lubbu-dhabeenyi hin dhageenye fi hin argineedha. Ammas, nabiyyoonni fi saalihonni namoonni isaan gabbaru quba hin qaban. Sababni isaas, nabiyyoonni fi saalihonni kunniin waan du’aniif wanta namoonni hojjatan hin dhagayan, hin argan. Kanaafu, Guyyaa Qiyaamaa namoota isaan gabbaraniin, “Isin nu gabbaru keessan quba hin qabnuu turre.” Jechuun isaan mormu. Ergasii namoonni kunniin gaabbii cimaa gaabbu, salphinna guddaa salphatu.
“Achitti nafseen hundi wanta dabarsite beekti.” Kana jechuun Guyyaa Qiyaamaa iddoo qorannootti nafseen hundi waan gaaris ta’e badaas ta’ee wanta hojjatte dabarsite ni beekti. Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“Guyyaa iccitiiwwan qorataman” Suuratu Ax-Xaariq 86:9[4]
Guyyaan Qiyaamaa Guyyaa iccitiin namni dhokse hundi qoratamuu fi ifatti bahuudha. Badaa fi gaariin, dhugaa fi sobni addaan baafama, ifatti baha. Kanaafu, namni hundu wanta hojjate dabarsee fi firii hojii isaa sirritti beeka.
“Namni Guyyaa san wanti inni dabarfatee fi duubatti dhiise itti himama.” Suuratu Al-Qiyaamah 75:13
Wanti inni dabarfate jechuun gaariis ta’ee badaa irraa wanta hojjatee dabarse. Wanti inni duubatti dhiise immoo wanta dirqama isatti ta’ee osoo hin hojjatin kan dhiisedha. Fkn, salaata, zakaa, sooma fi kkf.
“Gara Rabbii Mawlaa isaanii haqa ta’etti deebifamu” Kana jechuun Guyyaa san mushrikoonni kunniin gara wanta gooftaa keenya jechuun kijibaan odeessanitti osoo hin ta’in gara Rabbii Gooftaa fi too’ataa isaanii haqa ta’etti deebifamu.[5] Ergasii wanta hojjataa turaniif jazaa isaaniif kafala.
“wanti isaan kijibaan uumaa turan isaan jala bade.” Kana jechuun wanti isaan kijibaan Rabbiin waliin gabbaraa turan isaan jalaa bada.[6]
Namoonni Rabbiin alatti wanta biraa waaqefatan, wanti isaan waaqefatan kuni ‘Rabbiin biratti shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’a yookiin Isatti nu dhiyeessa ykn nu fayyada ykn miidhaa nurraa deebisa.’ jechuun gabbaraa (waaqefataa) turan. Garuu Guyyaa Qiyaamaa wanti sobaan odeessan kuni isaan jalaa bada. Kana jechuun wanta odeessan kana dhugaa ta’e hin argatan. Adabbiin akka isaan irraa deebi’uuf wanti isaan gabbaraa (waaqefataa) turan shafa’aa (jaarsumma) isaaniif hin ta’u, isaan hin fayyadu, adabbiis isaan irraa hin deebisu. Haala kanaan, namoonni sanama ykn nabiyyoota ykn malaaykota ykn waliyyoota ykn uumamtoota biroo waaqeffatan (gabbaran) ni salphatu.
Guduunfaa
Namoota keessaa namoonni gariin “Nabiyyoonni ykn saalihoonni (namoonni gaggaariin) Rabbiitti dhiyoo waan ta’aniif shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’u” jechuun isaan kadhatu, gargaarsaa fi birmannaa irraa barbaadu, silati seenuf, wareega wareeguf, qabrii isaanii biratti sujuuduf, gosoota ibaada birootin isaanitti dhiyaatu. Inuma yeroo rakkoo, yaa Rabbii na dhaqqabi jechuu dhiisanii, yaa ebalu na dhaqqabi jedhu. Ebaluun isaan jedhan kuni nama du’e kan kadhaa isaanii hin dhageenyedha. Haala kanaan, namoonni kunniin Rabbii olta’aan alatti nabiyyoota ykn saalihota gabbaru (waaqefatu).
Guyyaa Qiyaamaa salphinni isaanii ifatti baha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa qabrii keessaa kaasee nama hundaa erga walitti qabee booda, namoota Isaan alatti wanta biraa gabbaraniin “Isinii fi shariikonni keessan bakka keessan qabadhaa!” jedhaan. Ergasii isaanii fi wantoota isaan gabbaran addaan baasa. San booda isaanii fi wantoota gabbaran jidduutti wal falmiin ni uumama. Sanamoonni (siidaan) ykn saalihonni ykn uumamtoonni biroo isaan addunyaa irratti gabbaraa (waaqefataa) turan waa sadiin isaan mormu:
1ffaa-Akkana jedhuun “Isin nu gabbaraa hin turre.” Sababni isaas, nuti akka nu gabbartan isin hin ajajne, gabbarri keessanittis hin gammanne. Kana irra, sheyxaana gabbaraa turtan. Sababni isaas, sheyxaanatu kanatti isin ajaje.
2ffaa-Yoo nu hin dhugoomsin nuu fi isin jidduutti Rabbiin ragaa bahuuf gahaadha. Sababni isaas, Inni waan hundaa beekadha, argaadha, dhagayaadha.
3ffaa-Isin akka nu gabbaraa (kadhachaa, gargaarsaa fi birmannaa nurraa barbaadaa) turtan quba hin qabnu.
Ergasii namni hundu wanta addunyaa irratti hojjate dabarse ni beeka. Kijibni namoonni nabiyyoota ykn saalihota ykn wanta biraa gabbaraa turanii ni bada. “Shafa’aa (jaarsummaa) nuuf ta’u” jechuun isaan gabbaraa turan. Kunoo shafa’aa isaaniif hin ta’an. Inumaa diina isaanitti ta’u. Wanti isaan kijibaan odeessaa turan ni bada. Kanaafu, namni nabiyyoota ykn saalihoota du’an ykn malaaykota ykn jinni kadhachuu, gargaarsaa fi birmanna irraa barbaadu, silati seenufi, wareega wareegufi, ibaadaa biroo isaaniif gochuu irraa of qusachuu fi fagaachu qaba. Ta’uu baannan, boru Guyyaa Qiyaamaa ni salphata.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Muyassar-212, Tafsiiru As-Sa’dii-416
[2] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-10/98
[3] Madda olii, Tafsiiru Ibn Kasiir-4/397
[4] Tafsiir Ibn Kasiir-4/398
[5] Tafsiiru Xabarii-12/175
[6] Maddoota olii


text:
Uber,maqaa dhaaba makiinaa Amerikaati,bara 2009 hujii jalqabee waajjirii isaa guddaan Kaalifooriyaa jira.
Dhaabii kun, Uber Ammajii 2015 Naayroobii,Keenyaatti hujii jalqabe.Akka shifeerotii taaksii Naayroobii jedhanitti Uber gatii laaftuu nama fa’aa hujii taaksii kasaarsuutti jira.
Abbootii taaksii Naayroobiilleen akka mootummaan isaanii Uber isaa irraa dhaabu gaafachuutit jiran.
Warra Uberiin hujii nurraa kasaasre jedhee himatu keessaa tokko Firedirik Kiyaalooti akkana jedha; “Eegii Uber dhufee ganna tokko keessatti horii womaatuu hin argannu ya kasaarreeyyuu.Nama fahanhnnu eegachufu karuma irraa tataa’aa oolla.”
Akka shifeerotii kun jedhanitti “Uber jibbuufii mitii “akka gabayaan seera-qabeetii jiraattu feena.”
Shifeerotii Keenyaa yoo mootummaan isaanii guyyaa jaha keessatti rakkoo Uber tana hin fixin karaa cufan.
Akka oduu sab-qunnmatii Keenyaatti biyya isaanii keessa Uber 200 jiraa taaksiin kaan ammoo kuma 15ti.
Uber makiinaa geejjibaa seeraan galmaahee hojjatu taatullee biyya akka Xaliyaanaa,Jermenii,Baankoo faatti shifeerota seera malee oofanitti nama fa'a jedhanii cufan.


text:
GAFII FI DEEBI HAYYU DUREE JAAL DAWUUD IBSAA WALIIN AMMA GOONE
ONN LIVE : Marii gabaabaa MGS – ABO Jaal Murataa Sabaa waliin dhimma naannoo waajjira gidduu gala ABO Gulallee ilaalchisee godhame.
KMN:- Onkoloolessa 23/2019 |Marii haala Aggaamamuu Jawaar Mohaammed ilaalchisee hayyota oromoo Dr Tseggaayee Araarsaa fi Prf. Iziqi’eel Gabbisaa waliin taasifame itti dhiyaadhaa.
Haala Hamaa Uummatni Oromoo keessa jiru | Gochaalee hammeenyaa Uummata Oromoo irratti raawwatamaa jiran – Kibba-Baha Oromiyaa, Konyaa Arsii Lixaa | Adoolessa 26, 2020
“Saba guddaa kana akka lammata lafaa ol hin kaanettin cicciree isin agarsiisa” jechuun Nafxanyootaaf kan waadaa seene Abiy duula jibbamsa Oromoof qabu kallattii hundaan itti deemaa jira. Magaazii, haamtuu, gajaraa fi eeboo qabu hunda qaratee Oromummaa ciruuf ergamtoota isaa Oromiyaatti bobbaaseera. Alamuu Simee ergamaa badii Abiyyiin bobbaafame keessaa tokko. Baalee fi Arsiitti bobbaafame. Oromoo Musliimaa fi Kiristaanaa waggoota 100tti dhihaatuuf harma tokko hodhee waliin guddate shiraan walirratti kakaasuuf ergme. Jabina Oromoon qabu hunda cabsuuf yaalanii hanga ammaatti hin milkoofne. Karaan amantii kanaan yoo itti seene jedhanii dhama´aa jiru. Sabni keenya bineensa seenaa kee keessatti argitee hin beeyne kanaan akka hin nyaatamne cichii falmadhu. Sirni Nafxanyaa dur Amaariffa dubbatee si dadhabe har´a Afaan Oromoo dubbateef sin liqimsin.


text:
kamal-haasan 20 imagine fierbinte si sexy
BOLLYWOOD HOLLYWOOD crea o nouă galerie
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
kamal-haasan
0 Ca
GDPR Compliance
kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan كمال_حسن kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan কমল_হাসান kamal-haasan kamal-haasan 卡馬爾哈森 kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan ಕಮಲ್_ಹಾಸನ್ kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Haasan Kamal_Hassan_(pelakon) കമലഹാസൻ kamal-haasan kamal-haasan कमल_हासन kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan Kamal_Hassan kamal-haasan kamal-haasan KaMaл_XacaH kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan கமல்ஹாசன் కమల్_హాసన్ kamal-haasan Kamal_Haasan KaMaл_XacaH کمل_ہاسن kamal-haasan Kamal_Haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan kamal-haasan


text:
Guyyaa har’aa, jechuun, Onkoloolessa 11, bara 2017, magaalaalee Oromiyaa - Amboo, Shaashamannee fi Calanqoo keessatti hirirri mormii geggeeffamamee jira. Akka jiraattonni jedhanitti hiriirri Amboo keessatti nagaadhaan kan xumurame yoo tahu, Shaashamannee keessatti garuu, humni ittisaa federaalaa hiriirtota irratti dhukaasa baneen namoonni 4 yoo du’anii, ka biroon 30 ta’an madaa’anii jiran.
Bakka hiriirri nagaan geggeessamee xumurame – magaalaa Amboo keessatti, poolisoonni Oromiyaa tasgabbiidhaan uummaticha hiriira hahee fi gaaffii isaa dhaadannoodhaan dhageessifataa ture geggeessanii, otuu dhiibbaa tokko itti hin godhiin akka nagaa fi eebbaan cumuratee galu taasisan – jedhu – jiraattonni.


text:
Itti aanaa dura taa’aa paartii kongresa Federalawaa Oromoo kan ta’an obbo Baqqalaa fi himatamtoonni kanneen biroon har’a mana murtiitti akka dhiyaatan beellama kennameen utuu hin dhiyaatin hafuu isaanii Abukaatolee isaanii keessaa tokko kan ta’an obbo Abduljabar Huseen dubbatanii jiran.
Abukaatoo kana dura isaaniif dhaabatanii jiran obbo Wandimuu Ibsaatti dabalamuu dhaan maatiin isaanii akka bakka isaan bu’an nu gaafatanis bakka bu’oonni mana hidhaa Sanaa ofi irra nu deebisan jedhan obbo Abduljabar. Wiixata darbe mana hidhaa Qilinxoo dhaquu dhaan obbo Baqqalaafaa waliin wal arguuf yaalanis isaan Abukaatoo Dhaabni isaanii isaaniif dhaabe qabu waan ta’eef kan biraa hin barbaannu jedhan jechuun bakka buutonni mana hidhaa nuuf deebisan jedhu Abukaatoo Abduljabbaar.
Maatii isaanii ennaa gaafannu garuu nuti kan obbo Baqqalaa waliin mari’anne abukaatooleen itti dabalaa akka isaaniif dhaabatu, isaanis kana irrati walii galaniiru nuun jedhan jedhaniiru. Sababaa isaan mana murtiitti har’a beellama isaanii irratti hin argamneefis bakka bu’aan mana hidhaa dhaddacha har’aa irratti argaman akka hin beekin mana murtiif ibsan. Maatiin himatamtootaa Abukaatoof akka ibsanitti garuu gadda saba keenyaas kan ofii keenyaas qabna waan ta’eef huccuu gurraacha uffannee waan kaaneef huccuu kana ofi irraa baastan malee mana murtiitti hin dhiyaattan jechuu isaanii adda baafanne jedhan. Manni murtiis sababaa himatamtoonni har’a hin dhiyaatiin hafeef kan hin beekne ta’uu beeksisee beellama ka biroo kennuu dhaan akka dhiyaatan ajaja dabarsee jira.


text:
0
Gara kallatti ce'i Gara barbaadutti ce'i
Afaan Oromoo
Xinjecha
Jaarraa kurnaffaa “Arabiffa dhihaa” bifunka Neeppaalii kata'e lakkoomsa Hinduu-Arabaa (0) irraa dhufe. (qubeessa Devanāgarī ० itti ni madaalama), Aawurooppaa keessattis qubeessa laatiniitti madaquun ni fayyada.
Mallattoo[gulaali]
Lakkada[gulaali]
- Qooqawwan biroon dessimaalonni armaan gadii wal qixa tahu.
- lakkoomsa Arabic (baha) : ٠
- lakkoomsa Arabic (dhiha) : 0
- lakkoomsa Assamese : ০
- lakkoomsa Balinese : ᭐
- lakkoomsa Bengali : ০
- lakkoomsa Brahmi : 𑁦
- lakkoomsa Chakma : 𑄶
- lakkoomsa Cham : ꩐
- lakkoomsa Devanagari : ०
- lakkoomsa Gujarati : ૦
- lakkoomsa Gurmukhi : ੦
- lakkoomsa Hanifi Rohingya : 𐴰
- lakkoomsa Javanese : ꧐
- lakkoomsa Kannada : ೦
- lakkoomsa Kayah Li : ꤀
- lakkoomsa Khmer : ០
- lakkoomsa Khudawadi : 𑋰
- lakkoomsa Lanna : (secular) ᪀, (Tham) ᪐
- lakkoomsa Lao : ໐
- lakkoomsa Lepcha : ᱀
- lakkoomsa Limbu : ᥆
- lakkoomsa Malayalam : ൦
- lakkoomsa Meitei : ꯰
- lakkoomsa Mongolian : ᠐
- lakkoomsa Myanmar : ၀
- lakkoomsa N'Ko : ߀
- lakkoomsa Ol Chiki : ᱐
- lakkoomsa Oriya : ୦
- lakkoomsa Osmanya : 𐒠
- lakkoomsa Persian : ۰
- lakkoomsa Saurashtra : ꣐
- lakkoomsa Sharada : 𑇐
- lakkoomsa Sinhalese : ෦
- lakkoomsa Sundanese : ᮰
- lakkoomsa Takri : 𑛀
- lakkoomsa Tamil : ೦
- lakkoomsa Telugu : ౦
- lakkoomsa Thai : ๐
- lakkoomsa Tibetan : ༠
- lakkoomsa Tirhuta : 𑓐
- lakkoomsa Warang Citi : 𑣠


text:
Federeeshinii Atileetiksii: 'Qabxii Olompikii Tookiyootti badeef qaamni itti gaafatama fudhatu jiraachuu qaba'
Federeeshiniin Atileetiksii Itoophiyaa qabxiin Olompikii Tookiyoorratti argame qoratamee qaamni balleesse itti gaafatama fudhatuu qaba jedhe.
Dorgommiiwwan Olompikii Tookiyoo torban lamaaf adeemsifamaa turan guyyaa Dilbataa xumuramaniiru.
Qabxii ''fooyyee qabu'' galmeessuuf kaayyeeffatee garas kan imale gareen atileetiksii Itoophiyaa, medaaliyaa afur argateera. Kamisa dhufuus gara biyyaatti deebi'a jedhamee eegama.
Qabxiin kunis qabxiiwwan biyyattiin Olompikii Riyoo, Landan, Beejing, Ateensii, Siidniitti akkasumas Atilaantaatti galmaa'anii gadidha.
Qabxii biyyattiin Tookiyootti galmeessiteen gammachuu akka hin qabne Pirezidantiin I/Aanaa federeeshiniichaa Gazzaahany Abarraa BBC'tti himeera.
''Qabxii kana olka'aadhaan ilaalla akka siin hin jenne beekta atis. Akka itti qophoofnetti gama teknikaa wanti bade jira. Sodaan keenyas kanuma ture,'' jechuun BBC'tti hime.
''Rakkoon guddaan ijoolleen irratti hirmaachuu qaban irratti hin hirmaachisiifne,'' jechuun hima atileetiin Olompikii Siidniitti maaraatooniidhaan warqee argate kun.
''Federeeshinii keessas rakkoon yoo jiraate Olompikii keessas rakkoon yoo jiraate furmaata tokko akka kennan dhaamsa dabarsuun barbaada,'' jechuun mootummaa gaafata.
''Sababa qabxiin hin argamneef qaamni gaafatamuu qabu jiraatuu qaba,'' jechuun BBC'tti dubbate.
Gareen Itoophiyaa akka hin milkoofnef sababi guddaa koree Olompikiiti jechuun kan himatan qondaalli federeeshinichaa taateen kunis ''Qabxiirratti bu'aan akka hin dhufne nu godheera'' jedhan.
Federeeshinichi Koree Olompikii irratti himannaa yoo kaasu yeroo duraaf miti. Waldhibdeen federeeshiniifi koree Olompikii dorgommii duras ture. Ta'us furmaata hin arganne.
''Himannaa nuti kanaan dura himachaa turre namni nuu dhagahees hinjiru,'' jechuun kana dura qaamolee mootummaatti himanis furmaata dhabuu dubbata.
Waldhibdeen ijoo Koreen Olompikii ''hojii ofii wallaalanii kan federeeshinii keessa seenuudha'' jechuun hima Gazzaahany. Leenjisaa olaanaan Komaandar Huseen Shiboos kanuma dubbatu.
Himannaa federeeshinichi qabdii xiqqaaterratti Koree Olompikii himateef, BBC'n koree olompikii irraa deebii hin arganne.
Kana dura Pirezidantiin Koree Olompikii Itoophiyaa Dr Ashabbir W/Giyoorgis 'murteen xumuraa filannoo atileetotaa kan Koree Olompikiiti' jedhanii turan.
Akkaataa olompikiiwwan kana dura tureen federeeshinoota ispoortiitu atileetota biyya bakka bu'uuf ga'uumsa qaban qopheessanii akkasumas filanii koree Olompikiif kan dhiheessan.
Kanneen ispoorticha itti dhiheenyaan hordofan waldhibdee qaamolee lamaanii gidduu biyyi akkasumas atileetonni miidhamuu himu.
'Ijoolleen xiin-sammuun miidhamaniiru'
''Ijoolleen xiinsammuu kan miidhaman akkuma jirutti ta'ee akka hirmaachisuu irratti kan nuti dabarsine akka hirmaatan hin goosifamne,'' jedha Gazzaahany.
Federeeshiniichi dorgommii m5000 dhiiraan, m10,000 dorgomee warqi kan argate Solomoon Baaraggaa akka figu yaada dhiheessuus koreen Olompikii diduu isaa himeera. ''Kunimmoo qabxii nu dhabsiisee jira.''
''Olompikiin ogummaa isaa malee atileetota tokko tokko keessaa baasee, kan shanaffaa bahan fuudhee deemee hoteela teechisee ijoolleen xiinsammuu miidhamtee jirti.
''Hanga dhumaa deemanii qaama ho'ifatanii gara waldorgommii deemanitti eenyu akka kaatu hin beekani turani.'' Kunis, atileetonni qophii sammuu gahaa akka hinqabannee godhuu dubbatu.
Qabxiin biyyattiin akka waan hin eegne argattu kan taasisees ''inni guddaan'' kana ta'uu hima federeeshinichi.
'Itti - gaafatamni jiraatuu qaba'
Gareen Itoophiyaa Olompikii Tookiyoo irratti gosa ispoortii afuriin hirmaate warqii tokko, meetii tokkoofi maaldaa [nahaasii] lama argate. Atileetonnii sadii immoo gosa dorgommii sadiin afraffaa ta'un xumuran.
Akkuma kana duraa medaaliyaan kan argame atileetiksiin yoo ta'u medaaliyaa 4 keessaa sadii fageenya biyyattiin kana dura ittiin beekamtu, 5000m fi 10,000m'n argame.
Lammiileen biyyattii dorgommiiwwan kanneen hordofaa turan qabxii galmaa'een komii isaanii ibsataa turan. Qabxii badeefis miidiyaa hawaasummaa gubbaa koree olompikii yeroo balaaleeffatan mul'ateera.
Itoophiyaa Olompikiitti
''Maqaan biyyaa dambiidhaan ol akka ol hin kaane kan godhan kana irratti maal godhuu qabna jedhanii akka mootummaatittis gadi bu'anii ilaaluun barbaachisaadha jedheetan yaada,'' jedha Gazzaahany.
''Rakkoon jiru addaan bahu malee ammas rakkoo dhufuun hin oolu jedhetaniin yaada''
Maaraatooniirratti maaltu qunname?
Atileetonni Itoophiyaa maaraatoonii irratti dorgomaniifi seenaan Abbabaa Biqilaa deebisu jedhamanii eegamaa turan sadanuu dorgommicha xumuruu hin dandeenye.
Federeeshiniichi Shuraan leenjii xumuraa yeroo taasisu miidhamni isa qunnamuu hima. Kanaafis akka eeggataatti Caaluu Dassoo filateera.
Haa ta'u malee, Koreen Olompikii Qananiisaa Baqqalaa akka afraffaatti galmeessuu hima Gazzaahany. Qananiisaan immoo maaraatooni torban tokko dursee akka Olompikii hin fiigne beeksisee ture.
''Caalu Dassoon afraffaarra jiru wanta hin galmoofneef [koree olompikiitii] deemee hirmaachuu hin dandeenye'' jechuun BBC'tti hime.
Atileetonni dorgommii xumuruu dhabuun sababa ho'aan akka ta'e federeeshinichi himeera. Dorgommii maaraatoonii magaalaa Saapporoo taasifame irratti atileetonni 30 dorgommii addaan kutaniiru.
Dhimmi atileetii fageenyichaan yeroo saffisaa lammaffaa qabu, Qananiisaa Baqqalaa, qaamolee lamaan wal dhabsiisaa ture.
Federeeshinichi fiigicha gulaallii qopheesse Qananiisaan waan hin fiigneef akka isa hin fille beeksise.
Ta'us, koreen Olompikii akka Qananiisaan deemu himaa ture. Ta'us, boodarra hafuu isaatu ibsame.


text:
Oromia: Lola gooticha ummata Oromoo Baalee, Ona Beeltoo fi waraana wayyaanee jidduutti gaggeeffameen ummanni waraana wayyaanee irraa 25 ajjeesee, kanneen 18 ol ta’an madeessudhaan qawwee Kilaashii 18 hidhannoo waliin diinarraa booji’uun injifannoo gonfatee jira September 22, 2016Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Injifannoo, Oromia, Oromo
add a comment
Lola gooticha ummata Oromoo Baalee, Ona Beeltoo fi waraana wayyaanee jidduutti Fulbaana 15 fi 16 guyyoota Lamaaf gaggeeffameen ummanni waraana wayyaanee irraa 25 ajjeesee, kanneen 18 ol ta’an madeessudhaan qawwee Kilaashii 18 hidhannoo waliin diinarraa booji’uun injifannoo gonfatee jira.
(SBO/VOL – Fulbaana 22,2016) Odeessi Kibba-Baha Oromiyaa irraa SBO dhaqqabe akka hubachiisutti Ummanni Oromoo murannoo jabaa fi gootummaadhaan Humnoota Waraanaa Murni Faashistii fi gabroomsaan gocha bineensummaa akka raawwataniif itti bobbaase dura gootummaan dhaabbachuun Ofirraa qolachuurra dabre, haleeludhaan injifannoo cululuqaa galmeessaa jira.
Godina Baalee Ona Beeltoo gandeen adda addaa keessatti ummanni Oromoo “Biyya keenna, Oromiyaa, falmataa irratti dhumnee dhabamna tasa Wayyaaneef dabarsinee hin laannu” jechuun falmaa hadhaawaa mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa Oromoof taasisaa jiru cimsee itti fufuun mootummaa gabroomsaa waliin kokkee hudhee wal qabee jira.
Akka odeessa nu gahe kanaatti, waraanni murna Faashistii Wayyaanee, Ona Beeltoo jiraattota gandeen Harree Kolooloo, Tulluu Daraarii fi Hara Ciirraa jedhamanii kan tikfattummaan jireenya gaggeeffatan hidhannoo hiikkachiisuuf wayta yaaletti dura dhaabbannoo jabaan isa mudate. Humnoonni diinaa meeshaa waranaa hamma funyaaniitti hidhachiifamuun ummata Oromootti bobbaafaman Ummanni Qawwee horii isaa bineensarraa tikfatuu fi ofis weerara miliishoota sirna Wayyaaneen bobbaafaman of irraa ittisuuf bitate akka hiikkatu ajaja dabarsan. Akkanaanis “Qawwee akka bitattan kan isin ajaje YKN isiniif dhaame ABO dha, qawwee wanni bitattaniif ammoo mootummaa loluuf akka ta’e qormaataan mirkaneeffannee waan jirruuf, warra qawwee qabdan hunda akka hiikkachiifnu dirqamni nutti kenname” jechuun yoo ummata gandeen Kudhanii naannawa sana jiraatu walitti qabanii dirqiin irraa hiikuuf yaalanitti ummanni akkaan dallanee diddaa fi mormii cimaa agarsiise.
Ummanni Oromoo doorsisaa fi ajaja humnoota wayyaaneef odoo hin jilbeeffanne akka qawwee hin hiikkanne ifatti itti himee jira. “Nuti qawwee horii/maallaqa keenyaan bitanne. Kan bitanneefis saamicha qabeenyaa fi gaaga’ama lubbuu hidhattoonni Somaalee leenjiftanii qawwee itti hidhuun nutti bobbaaftan ofirraa ittisuufi. Mootummaan erga lammiilee keenya dhibbootaan ficcisiisee fi nu saamsisee booda araara jedhee nu sossobuun ammas balaa biraaf lafa jalaan hojjetuu isaatti dammaqnee akka didannee mootummaa isin ergettuu himnee jirra, qawwee kan bitanneef ofii fi qabeenya keenya balaarraa ittifatuufi waan ta’eef hin hiikkannu” jechuun gootummaan ifatti itti himuudhaan murannoo qaban ibsan.
Doorsisaan qawwee hiikkachiisuuf kan bobbaafaman hidhattoonni wayyaanee murannoo jabaa ummatni agarsiiseen rifatuudhaan of duuba deebi’anii gooftolii isaaniitti himuudhaan waraana hedduun ummata Oromootti duulan. Ummata Oromoo qawwee hin hiikkannu jechuutti cichanii fi waraana wayyaanee kaayyoo diinummaa galiin ga’uuf bobba’ee ummatarraa humnaan qawwee hiikkachuuf tattaafate jidduutti Fulbaana 15 bara 2016 walitti bu’iinsi uumame. Waraanni wayyaanee gandeen Ona Beeltoo kanneen akka Harree Kolooloo, Tulluu Daraarii fi Hara Ciirraa keessa heddumminaan qubsiifame ummata marsee dirqamaan qawwee hiikkachiisuuf wayta yaaletti ummanni guutummaan dura dhaabbachuurraa lolli hadhaawaan Fulbaana 15 bara 2016 ganamarraa eegalee odoo addaan hin citin oolee, hanga borumtaa isaa, Fulbaana 16 bara 2016tti, deemuu maddeen keenya gabaasanii jiru.
Lola gooticha ummata Oromoo Baalee, Ona Beeltoo fi waraana wayyaanee jidduutti guyyoota Lamaaf gaggeeffame kanaan ummanni waraana wayyaanee irraa 25 ajjeesee, kanneen 18 ol ta’an madeessudhaan qawwee Kilaashii 18 hidhannoo waliin diinarraa booji’uun injifannoo gonfatee jira. Waraanni weerartuun wayyaaneen bobbaase gootowwan ilmaan Oromoo dura dhaabbatuu dadhabuudhaan reeffa loltoota isaa lafatti gatee baqatuun gara irra bobbaafame, magaalaa Beeltootti akka deebi’etu barame.
Lola hadhaawaa ummanni Oromoo waraana diinaa dura dhaabbatee falme kanarratti gama ummataatii goototni qaqqaaliin 20ni wayta wareegaman kanneen 25 ol tahan ammoo madeeffamuus odeessi arganne dabaluun ifa godha.
Kabajamuu mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa isaaf onnatee falmaa gaggeessaa kan jiru ummanni naannichaa duula wayyaaneen qawwee hiikkachiisuun dhumaatii caalu dhaqqabsiisuuf itti aggaame kanaan daranuu dallanuudhaan gamtaan sossohee weerartootarraa of ittisuu fi naannoo isaatii ari’uuf murannoo qabu agarsiisee jira. “Nuu fi wayyaaneen warra gumaa ti, ajaja mootummaa wayyaanee tokkollee hin fudhannu, hireen qabnu tokkichi hidhannoo qabnuun ofii fi biyya keenya ittisaa wareegamuu dha” jechuun hidhannoo isaanii gonkumaa akka hin hiikkanne firaafis diinaafis mirkaneessan.
Jiraattonni Godina Baalee Ona Beeltoo gandeen adda addaa wayyaaneen maqaa ABOtiin qabatee Oromummaan yakkee lafarraa isaan duguuguuf saganteeffatee akka jiru dursanii hubachuun hidhannoo hiikachuu didanii waraana wayyaanee dura gootummaan kan dhaabbatan yoo tahu, ABOn Kallacha keenya, ABOn dhiiga keenya waan taheef yoomiyyuu ni jaalanna ni deeggarra jedhanii wayyaaneetti himuun murannoo qaban ibsan jedha gabaasni arganne.
Kasaaraa ummanni gootummaan falmatee waraana isaarraan gahee fi ummanni jaalalaa fi deeggarsa ABOf qabu ifatti mul’ifattuutti kan shororkaawee fi baarage mootummaan wayyaanee xiyyeeffannaa ummataa kallattii isaa jijjiiree bifa sossobbiitiin ummata lolaan dadhabe shiraan jilbeeffachiisuuf “Wanni dhalate kun dogoggora guddaa dha, rakkoon ummata osoo hin tahin ABO dha jechuun afanfajjii uumuuf dhama’anis ummanni fudhatama dhabsiisee jira.
Ummanni diduudhaan dura dhaabbannoo fi fincila isaa itti fufuu kan hubate gartuun TPLF, waraana isaa Kumootaan naannichatti dhangalaasuun ummata Oromoo akka bosonuutti adamsee fixuu itti fufee akka jiruu fi ummannis harka laachuu didee murannoon falmataa jiraatuurraa wayta ammaa kana naannichi dirree lolaatti jijjiiramee akka jiru gabaasni arganne ifa godha.


text:
Frida Kahlo
Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón (6 Adoolessa 1907 - 13 Adoolessa 1954) halluu dibduu Meeksikoo tan Frida Kahlo jedhamuun beekamtuudha. Kan isheen beekamtu surreal fi hojii dhuunfaa isheetiini. Isheen hallu dibaa beekkama akka ishee Diego Rivera waliin kan gaa'ela uummate.
Isheen kan dhalatte Coyoacán, Meeksikoo keessatti. Pooliyoon ishee umurii waggaa 6 qaama midhamtuu kan godheen yoo ta'u namoonni tokko tokko waan spina bifida (dhukkuba dhalootaan guddina qaama spine dhoorku) dabalataan akka qabduu yaadu. Isheen Medicine barattee doktora ta'uuf turte. Sababa balaa tiraafikaatiin ishee umurii 18 kan miidhamte, laalaa dhukkubaa cimaa waliin jireenya ishee hafee kan dabarsite. Balaa kana booda, Kahlon barnoota fayyaa ishee itti hin fufne garuu halluu dibuu jalqabde. Isheen yaada waa'ee ishee mudatee kan fayyadamtu yoo ta'u karaa fakkiin ishee dhukkubbiii fi jireenya dubartoota, keessumaayyuu miirri daa'ima horuu dadhabuu ishee agarsiisu baay 'ee nama rifachiisa. Fakkiin ishee 143 keessa afurtami-shan kan waa'ee ofii isheeti. Isheen aadaa Meeksikoo bifa ifaa dhugaa fi mallattoon walmakaas ni fayyadamti. Fakkiin ishee aartistii Diego Rivera ofi harkisee boodarra gaa'ela uummatan. Ishen otoo ofi hin dhoksine bisexual fi communist turte. Dhukkuba bronchopneumonia sababa pulmonary embolism dhufuun Coyoacán kessatti kan isheen boqotte.
Hojii ishee yeroo tokko tokko ′′surrealist′′ jedhamu agarsiisa aartiiwwanii yeroo baayyee surrealist Yuuroppi waliin qopheesituus, isheen ofiishee akka sana waamamuu hin jaallanne. xiyyeeffannaan ishee dubartoota, fi amanamummaan ishee halluu dibuu keessa jiru, akka waan hoggantuu feminist cult dhuma jaarraa 20 ffa ilaalamtu ishee taasise. Hojiin ishee muraasni muuziyeemii Frida Kahlo kan iddoo dhaloota ishee fi magaalaa xiqqoo itti guddatte Mexico city argamu keessatti agarsiifama.


text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Kutaa 15
Guyyaa Qiyaamaa namni osoo wanta dachii keessa jiruu hundaa fi dachaa isaa qabaate, adabbii jalaa ittiin of baasu danda’aa?
“Wanti dachii keessa jiru hundi fi isa waliin fakkaataan isaa warroota miidhaa hojjataniif osoo ta’e, silaa Guyyaa Qiyaamaa adabbii hamaa irraa ittiin of baasu turan. Wanta isaan hin yaadintu Rabbiin irraa isaanitti mul’ate. Badiiwwan isaan hojjatan isaanitti mul’atu. Wanti isaan itti qishnaa turan isaan marsa.” Suuratu Az-Zumar 39:47-48
Qabeenya, kuusaa, humna waraanaa fi wantoota itti fayyadaman hunda irraa wanti dachii keessa jiru hundii fi kanaan kan wal-fakkaatu (dachaan) mushrikootaa fi warroota kafaran biroof osoo ta’ee, adabbii cimaa irraa nagaha of baasuuf akka kennaatti kennu turan. Garuu Guyyaa Qiyaamaa wanta adabbii jalaa ittiin of baasan hin qaban. Osoo qabaatanillee, isaan irraa hin fuudhamu.[1] Qur’aana keessatti:
“Dhugumatti, warroonni kafaran osoo wanti dachii keessa jiru hundi fi isa waliin fakkaatan isaa isaaniif ta’ee adabbii Guyyaa Qiyaamaa irraa ittiin of baasuuf fedhanii, isaan irraa hin fuudhamu. Isaaniif adabbii laalessaatu jira.” Suuratu Al-Maa’idah 5:36
Kana jechuun dhugumatti namoonni kafaran, wantoonni dachii keessa jiran hundi fi fakkaatan wantoota dachii keessa jiran hundaa kan isaanii ta’ee adabbii Guyyaa Qiyaamaa irraa nagaha ittiin of baasuu barbaadanii, Rabbiin kana isaan irraa hin fuudhu. Adabbii laalessaa (garmalee nama dhukkubsutu) isaaniif jira.[2]
“Wanta isaan hin yaadintu Rabbiin irraa isaanitti mul’ate.” Kana jechuun Guyyaa san ajaja fi adabbii Rabbii irraa wanti isaan addunyaa keessatti hin yaadin isaaniif ifa baha.[3] Kaafironni Guyyaa Qiyaamaatti waan hin amanneef addunyaa keessa yommuu jiran “Du’aan booda kaafamnee adabbiin guddaan nu qunnama danda’a.” jedhanii takkuu hin yaanne.
“Badiiwwan isaan hojjatan isaanitti mul’atu.” Kana jechuun shirkii, kufrii, gabroota Rabbii miidhuu fi badiwwan biroo isaan hojjataa turan isaanitti mul’atu. Kitaabni isaanii harka bitaatiin waan isaaniif kennamuuf badii hojjatan tokkoon tokkoon ni argu.[4]
“Wanti isaan itti qishnaa turan isaan marsa.” Adabbiin cimaan isaan itti qoosaa turan gara hundaan isaan marsa.[5] Addunyaa keessatti yommuu Ergamtoonni Rabbii ykn namoonni gara Islaamatti isaan waaman adabbii Aakhiratiin isaan akeekachisan, isaan kijibsiisaa, itti qishnaa ykn qoosa turan.
“Namni yeroo rakkoon isa tuqe, Nu kadhata. Ergasii yeroo Nuti qananii Nu biraa ta’ee isaaf kennine, “kan inni naaf kenname beekumsaani” jedha. Lakkisaa! Ishiin fitnaadha. Garuu irra hedduun isaanii hin beekan. Warri isaaniin duraa ishii jedhanii jiru. Wanti isaan argataa turan homaa isaan irraa hin deebifne. ” Suuratu Az-Zumar 39:49-50
Nama rakkoon akka dhibee, hiyyummaa, cinqii fi kkf yommuu isa tuqu, akka rakkoo isarraa kaasnuuf Nu kadhata. Ergasii isatti tola oolun rakkoo isarraa kaasnee qananii Nu biraa ta’e yoo isaaf kennine, qananii keenya ni waakkata, ni morma. Akkana jedha: “kan inni naaf kenname beekumsaani”
Kuni hiika lama qaba:
1ffaa-qananiin kuni akka naaf malu Rabbiin waan beekuuf naaf kenne. Osoo Rabbiin akka addaatti na ilaalu baatee, silaa kana naaf hin kennu.
2ffaa-Beekumsaa fi dandeetti qabuun qananii kana argadhe. Karaalee ittiin argatan waan beekuuf qananiin kuni naaf kenname.[6]
Haala lamaan kana keessatti namni kuni qananii Rabbii kan waakkatu fi mormu ta’a. Isaaf galata galchuu dhiise nafsee ofii dinqisiifata. Kanaafi itti aanse ni jedha: “Lakkisaa! Ishiin fitnaadha.” Kana jechuun qananiin dandeetti, beekumsaa fi tooftaa keetiin si bira hin geenye. Kana irra, Nutu qananii kana si qoruuf (fattanuuf) siif kennine: “Warra galata galchan keessaa taata moo warra waakkatanii fi morman keessaa taataa?”[7]
Suleymaan (aleyh salaam) mootummaa fi qananiin guddaan isaaf kenname ture. Inni warra beekumsa qaban keessaa waan ta’eef qananii kana akkana jechuun ibse: “Kuni tola Gooftaa kiyya irraa ta’eedha. Akka ani Isa galateefadhu moo hin galateefanne na qoruuf [qananii kana naaf kenne].” (Suuratu Al-Naml 27:40)
Kuni guutumatti faallaa nama armaan oliiti. Namni armaan olii qananii yommuu argatu, “Beekumsaan argadhe” jedha. Nabii Suleymaan (aleyh salaam) immoo “Kuni tola Gooftaa kiyya irraa ta’e” jedha. Namni jalqabaa qananiin kuni qormaata akka ta’e hin beeku. Nabii Suleymaan immoo qananiin qormaata akka ta’e beekun “Akka Isa galateefadhu moo hin galateefanne nu qoruuf qananii kana naaf kenne” jedhe.
“Garuu irra hedduun isaanii hin beekan.” Wallaalummaa fi yaadaa badaa isaanii irraa kan ka’e namoonni baay’een qananiin isaaniif kennamu qormaata (fitnaa) akka ta’e hin beekan. Ammas, Rabbii isaan qananiiseef galata galchuu hin beekan.[8]
“Warri isaaniin duraa ishii jedhanii jiru.” Maqdhaalli “ishii” jedhu hima “kan inni naaf kenname beekumsaani” jedhu bakka buuti. Kana jechuun namoonni isaan dura turanii fi badan jecha isaan jedhan kana, “kan inni naaf kenname beekumsaani” jedhanii jiru. Fakkeenyaaf, Qaarunis jechuma wal fakkaatu akka jedhe Qur’aanni ni hima:“Kan naaf kennamee beekumsa na bira jiru qofaani.” Jedhe. Suuratu An-Naml 27:78
Kana jechuun Qaaruun ummata isaa isa gorsaniin akkana jedhe: qabeenyi kuni sababa beekumsaa fi dandeetti na bira jiruun naaf kenname.[9]
Warroota kijibsiisan biratti jechi tuni, “beekumsaa fi dandeetti kiyyaan qananii kana argadhe” dhaloota irraa dhalootatti dhaala ta’uun itti fufte jirti. Qananii Gooftaa isaanii hin mirkaneessan. Haqa isaan irraa akka qabu hin ilaalan. Hanga dachii irraa xuruuramanitti aadaan isaanii kuni itti fufe . Yommuu adabbiin isaanitti dhufu “Wanti isaan argataa turan homaa isaan irraa hin deebifne.” Kana jechuun yommuu adabbiin isaanitti dhufu, qabeenyaa fi ilmaan irraa wanti isaan argataa fi walitti kuusaa turan homaa isaan hin fayyanne, adabbii isaan irraa hin deebisne.[10] Qananiin akkanuma. Nama ittiin of jajee fi Rabbiif ajajamuu irraa daguu keessa ta’e yommuu adabbiin isatti dhufu homaa isa hin fayyaddu. “Beekumsaa fi dandeetti kiyyaan argadhe” jechuun oduun odeessan osoo qananii isaaniif kenname keessatti dhiibbaa kan qabu ta’e, silaa adabbii isaan irraa deebisu keessattis dhiibbaa qabaataa ture. Garuu beekumsi isaan odeessanii fi qananiin isaan argatan adabbii isaan irraa hin deebisne. Kanaafu, Beekumsaa fi dandeetti kiyyaan argadhe jedhanii odeessun soba.
Guduunfaa
✏ Kaafironni hanga fedhan qabeenyaa fi faaya addunyaa haa qabatan, Guyyaa Qiyaamaa gonkumaa isaan hin fayyadu. Osoo Guyyaa san wanta dachii keessa jiru hundaa fi dachaa isaa horatanii adabbii jalaa ittiin of baasu barbaadani, gonkuma adabbii jalaa bahuu hin danda’an. Kanaafu, yaa nama Islaama irra jiru! Iimaanni addunyaa fi wanta ishiin qabatte hunda akka caalu beekun, iimaanni garmalee qaali (wuddi) akka ta’etti ilaali. Sababni isaas, Guyyaa Qiyaamaa adabbii jalaa kan bahu nama iimaana qabu qofa.
✏ Namoonni adabbii Rabbii olta’aatti qoosan, adabbin kuni guyyaa tokko isaan haguuga. Ergasii jalaa bahuu hin danda’an.
✏ Yeroo rakkoo fi qananii namoonni bakka afuritti qoodamu:
1ffaa- Nama yeroo rakkoo gara Rabbii deebi’uun Isa kadhatuu fi ibaada baay’isu. Garuu yommuu qananii argatu, “qananii kana beekumsaan” argadhe jechuun Isarraa garagala. Haala badaa duraani isaa itti fufa.
2ffaa-Nama yeroo rakkoos yeroo qananiis Rabbiin irraa garagaluu fi itti kafaru. Kuni kaafira ifa bahee fi yoo hin tawbatin kan kasaarudha.
3ffaa-Nama yeroo qananii, qananiin akka isaaf turtuu fi rakkoon isatti hin dhufneef, Rabbiin gabbaruu fi kadhatu. Garuu yommuu rakkoon isa tuqxu, Rabbii olta’aa irraa garagala. Namni akkana addunyaa fi Aakhiratti kasaare (Ilaali suuratu Al-Hajj 22:11)
4ffaa-Nama yeroo rakkoos yeroo qananiis Rabbii olta’aa gabbaruu fi kadhatuudha. Namni kuni nama qajeelaa haqa Gooftaa isaa beekee hanga du’aatti gabbaruudha. Qananii argatu fi rakkoon isa tuqu qormaata akka ta’e beekun ibaadaa isarraa barbaadamu hojjata. Kuni mu’mina dhugaa milkaa’udha.
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aariju tafakkuri-12/246
[2] Tafsiiru muyassar-113
[3] Madda olii-fuula 463
[4] Fatih qadiir-4/1284, Tafsiiru Xabarii-20/220, Tafsiiru Qur’aanil Kariimi wa i’iraabu wa bayaanuhu-8/266-267
[5] Ma’aariju tafakkuri-12/247, Tafsiir ibn Kasiir-6/458
[6] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 351, Tafsiiru Sa’dii-854, Tafsiiru Ibn Kasiir 6/458
[7] Ma’aariju tafakkuri-12/249
[8] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 353, tafsiiru muyassar-464
[9] tafsiiru muyassar-495
[10] Tafsiiru Sa’dii-854-855, Tafsiiru muyassar-464


text:
Kolleejji Qo’annaa Misoomaa
Kolleejjiin Qo’annaa Misoomaa Yunivaristii Naanno Oromiyaa akkaatuma caseeffamaa yunivaariistii keessatti hojii kenna barnootaa, qo’annoo fi qorannoo gaggeessuu fi tajaajila hawaasaa kennuuf kan hundeeffamedha. Itti dabalaan kolleejjiin kun dandeetti raawwachisummaa gaggeesitootaa fi hojjeettoota mootummaa cimsuuf leenjiwwan gagaabaaboo, leenjii hubannoo fi dadammaqinsa uumuu ni kenna.
Walumaagalatti kolleejjiin kun, hojiiwwan idlee fi al-idilee, fedhii fi barbaachisummaa isaa ilaaluun, mummewwan haarawa banuu, mujula barnootaa haaromsuu/barreessuu, sirna barnootaa (kaarikulemii) fooyyessuu fi sirni baruu fi barsiisu yunivarsitii kessatti akka milka’u taasisuuf hojjechaa kan jirudha.
Caaseffamni Kolleejjiin Qo’annaa Misoomaa muummeewwan barnootaa jaha (Muummee Barnoota Qonnaa fi Qabeenya Uumamaa, Muummee Barnoota Hoggansa Magaalaa, Agricultural Business and Value Chain Management, Muumee Barnoota Hojiiwwan Haawaasummaa, Muumee Barnoota Misooma Baadiyyaa, Muumee Barnoota Hooggansa Guddinnaa, Muumee Barnoota Ikoonomiksii) ni qaba.
Mul’ata (Vision):
Bara 2022tti pablik sarvantii/hojjataa gahumsa barbaachisaa (beekumsa, ogummaa fi naamusa) goonfateefi raawwiin hojii isaa ol’aanaa ta’e; hoggansa haala sirnaawaafi tarsiimowaa ta’een hogganuufi bu’aa qabatamaa fiduu danda’u; jaarmiyaalee jijjiirama waliin deemuu danda’anfi ergama itti kenname gahumsaan galmaan gahuu danda’an Naannoo Oromiyaa keessatti dhugoome arguu.
Duudhaalee
Kaayyoo,tarsiimoo haala walitti hidhamiinsa qabuu fi safaramuu danda’uun galmaan ga’uu keessatti duudhaalee fi amantaa cimaa qabaachuun barbaachisaa dha.Haaluma kanaan, Yunivarsiitiin Naannoo Oromiyaa ergama isaa galman gahuu keessatti duudhaalee fi namusoota armaan gadii giddu-galeessa godhatee socha’a. Isaanis:
- Beekumsa bu’ureeffachuu (knowledge-based)
- Jijjiiramaaf qophaa’uu (Change-orientated)
- Walta’iinsaan hojjechuu (Working in Synergy)
- Kutannoo (Commitment)
- Madaallii hojii fi hariiroo eeguu (Relactional approach)
- Tajaajiltummaa fi miira gaafatamummaa (Service orientation & sense of accountability)
- Hirmaachisummaa fi Iftoomina (participation and transparency)
v
We are committed to enable the servants, guide the leaders & transform the institutions!


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Ebla 15, 2018
Duraan dursee, akka waliigalaatti ilmaan Oromoo hundaaf, addattii immoo Sabboontotaa fi Qabsaa’ota Oromoo tiif baga Guyyaa Gootota Oromoo (GGO) kan bara 2018n isin gahe. Guyyaa seena qabeessa kana laalchisee, barreeffama kutaa kanaa keessatti kaayyoon Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) fi galiin isaa maal akka ta’e/ta’u akka ilaalcha fi hubannoo kiyyaatitti dhimmoota tokko tokko kaasuun barbaada.
Kaayyoo fi Galiin Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) maali?
Waayee ka’umsa ykn calqaba qabsichaa warruma seenaa barreessaniif dhiisee, garuu QBOn kan calqabe akka namootni tokko tokko ibsanitti waggoota afurtama ykn shantama ykn jahaatama yookaanis waggoota sadi duraa miti. Bifa qindaayeen ta’uu baatullee, qabsoon kun kan calqabe erga uummatni keenya diinaan weeraramee; bilisummaa fi biyyi isaa humnaan irraa fudhatamee kaasee ti. Asirraa kaanee yoo laalle immoo, gabaabumatti kaayyoo inni guddaan “Abbaabiyyummaa Oromoo” deebisanii argachuu dha. Kuni yoo mirkanaa’e wantootni barbaadaman hunduu isa kana keessatti argatamuu danda’u.
Namootni tokko tokko kaayyoo qabsicha kanaa yookaanis gaafii uummata Oromoo yoo ibsan, waan sadirratti akka hundaaye mul’isu. Isaanis i) lafa isaarratti abbaa lafaa fi qabeenyaa ta’uu; ii) ofiin of bulchuu fi iii) waayee eenyummaa ti. Gaafiin abbaabiyyummaa yoo ka’u, akka waan Oromiyaa fottoqsuutitti waan fudhatamuuf, isa kana ibsuuf waan ofqusatan fakkaatu malee, gaafiin sadeen armaan olitti tuqaman kunis kanuma Abbaabiyyummaa keessatti mula’chuu danda’anii dhaa bar!! Kanaaf, sadarkaa har’a irra jirru kanarratti kaayyoo QBO fi gaafii uummata Oromootiif hiika (definition) biraa kennuu yaaluun ykn yaaduun afaanfaajjii uuma jedheen yaada.
Kaayyoon QBO fi/ykn gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa firaafis ta’ee diinaaf ifaa ifatti lafa kaa’amuu qaba. Maqaa tooftaa fi tarsiimootiin dhugaa jirurraa fagaachuu yaaluun booda rakkoo biraa fiduu danda’a. Qabsoon lubbuun meeqa ittiwareegame kun waan qoosaa tii miti. Wanti wareegama ulfaataa ittikaffalame sun galii hawwame sana gahuun dirqama ta’a. Eessaa akka kaane, maaliif akka kaane fi eessa gahuu akka barbaadnu yoo hin beekne, waan kaaneef, garamitti akka deemnu fi eessa gahuu akka hawwinus beekuun rakkisaa ta’a.
Qabsoon bilisummaa Oromoo (QBOn) yoom xumurama?
Gaafii kana laalchisees yaadolee adda addaatu mul’achaa jiru. Isaanis a) qabsichi galii isaa gahee jira kan jedhu; b) injifannoolee tokko tokko galmeesse malee hin xumuramne kan jedhu fi c) qabsichi bakkuma ka’e sana jira kan jedhu dha. Yaadni ani qabu yaadolee sadeen kana keessaa isa lammaffaa ykn b) keessa ta’ullee, waayee xumura qabsoo kanaa laalchisee, waan tokko tokko jechuun barbaada.
Qabsoon tokko akka waliigalaatti yoo laalame, qabsoo bilisummaas haa ta’u, qabsoo biyya ijaaruus haa ta’u, qabsoo jiruu fi jireenyaas haa ta’u,… waan xumuramuu miti. Kanaafuu, jechumti qabsoon ni xumurama jedhuuyyuu sirrii miti. QBO wajji walqabsiifnee yoo laalle garuu, qbsoon kun kan dhaabbatu ykn xumuramu yoo gabrummaan xumurame qofaa dha. Kanaaf yerro baay’ee “Fincila Xumura Gabrummaa *- FXG” jedhama malee xumura qabsoo jedhamuu isaa hin dhageenye. Xumurri gabrummaa kan ibsamu immoo Abbaabiyyuumman Oromoo yoo mirkanaa’e qofaa dha. Sochiin uummataas kan xumuramu fi gaafiin isaas kan deebii argatu immoo jaalannus jibbinus, fudhannus dhiisnus, amannus amanuu baannus yoo uummatni keenya hiree isaa ofuma isaatiin/isaatiif murteeffachuu danda’ee dha.
Yaadolee armaan olitti a) fi c) jalatti kennaman yoo laalle, yaadoleen lamaanuu yaadolee dhara ta’anii dha. Maal jechuu dha? Warri qabsichi kun galii isaa gahee jira jedhan, Muummichi Ministeerotaa (MM) Oromoo waan ta’eef isa kana wajjin walqabsiisanii laalanii yoo ta’e kun dogongora guddaa dha. Akkuman kanaan dura barreeffamoota adda addaa keessatti ibsaa ture, Oromoon tokko MM ta’ee Araat Kiiloo seeneef gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa deebii argate ykn ni argata jechuun gonkumaa hin danda’amu. Gaafii kanaaf deebii kennuun hafee, sababa kanaan siriidhaa qabsoon tun gara hin taanetti akka hin deemne ani yaaddoon qaba. Maaliif yoo jedhame, tarii jijjiramoota xixiqqoo godhamuu malan tokko tokkoon uummatni keenya akka hin gowwoosamneefi.
Qabsichi bakkuma ka’e sana jira warri jedhanis haala deemaa jiru hin hubanne jechuu dha. Warri akkana jedhan tarii bara 1991 booda jijjiiramni hin jiru jedhanii kan yaadan yoo ta’e, kun xinnoo fudhatama qabaachuu mala. Haa ta’u malee, QBOn galii hawwame gahuu baatullee, bara 1991 injifannoolee guruddoo galmeessee jira. Sana booda garuu injifannooleen nuti arganne hamma kana jennee dubachuun rakkisaa ta’ullee, jijjiirama hedduutu mula’te mula’chaas jira. Kanaafuu, qabsoon kun bakkuma sana jira kan jedhu dhara waan ta’eef, isa kanaan hamilee uummataa fi qabsaa’otaa cabsuun sirrii miti. Takkas ta’u lama, xinnaatus baay’atus waan qabsoon kun galmeessetti gammaduu fi ittiin boonuu qabna malee, wareegamni Sabboontotni Oromoo kaffalan bilaasha jennee laaluun sirrii miti.
Wanni biraallee yoo hafe, jechuun gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa yoo deebii argachuullee baate, injifannooleen sochiin uummta Oromoo biyya keessaa fi alaa keessumaayyuu immoo kan Qeerroo Oromoo galmeessan akka laayyootti laalamuu hin qaban. MM OPDOn ittiin dhaadatanuu injifannoolee kana keessaa isa tokkoo dha. Kan biraas wanti dagatamuu hin qabne, hawaastotni Addunyaa fi mootummootni biyya alaa sochii uummata Oromootiif hubannoo kennuun isaanii kunuu injifannoo guddaa dha. Akka fakkeenya addaatitti yoo fudhanne immoo, mootummaan Ameerikaa kan hanga har’aatitti Wayyaanee harkatti baatee, gargaaree, guddisee, jabeessee asiin gaheeyyuu fuula irraa garagalfachaa jiraachuun, kunuu injfannoo qabsoo uummata keenyaa ti.
Barreeffama har’aa xumuruudhaaf, gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa deebii argachuu kan danda’u MM Oromoo ta’eef akka hin taane jala sararamee; jijjiirama xixiqqoodhaan uummatni gowwomsamee, sochiin uummataa akka hin qabbanoofne; QBOn galii hawwamurraa akka hin hafne; hunda caalaa immoo hanga uummatni Oromoo hiree isaa murteeffatutti qabsoon kun ciminaan itti fufuu qaba. Ittimudduun amma. Injifannoon xumuraa kan uummata cunqurfamee ti. Fedhiin uummata Oromoo akka bakka gahu shakkiin hin jiru. Gootota keenya kan wareegman seenaan bara baraan isaan faarsa. Guyyaan Gootota Oromoos guyyaa addaa ti.
Dhimma biraatiin hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
Kutaalee dabran
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
LibreOffice 7.2 Help
Misilete assiishshubba horoonsidhe sholi midaado surkatto woy fushshato wote nna bixxilluwate bido Misilete uduunni gaxi aana baqisato wote, uduunnichoho aliidi gura cawera shiima xiyyo la"atto. Xiyyo doyichaame cawubba geeshsha leellishshanno. Xiyyo sammote gurayidi cawera hrheedhuro, doyichamme dikalaqantino. Xiyyo uduunnichohosammote meereeri aana ofoltanno wote, cawe dandiitu geeshsha doyitanno. Xiyyo hakuri lamunku dargubbara harisatennidoyaate digire taashshi.
Wirrisa saaxinete aana worittoro angate malaatira soorranno. Xa dowaate geeshsha soorrate saaxine goshoosha dandaatto. Gumishshu gumu balaxilacha leellishanno.