text:
Damee Boruutiin
Dirmaan OPDO fi TPLF baatii muraasaa akka dinqitti of mul’isaa ture doksaan dhukana keessatti raawwate. “Hima dideen du’a hin didu “,akkuma jedhan warri dirmaa kana hubachuu dandeenyu amma nuuf danda’ametti uummata keenyaaf ibsuu yaalleera. An maqaa Damee Boruu jedhuun baatii Gurandalaa, 2017 ” Meeshaan Abbaa Hojjetataaf Dhimma baasa”mata duree jedhu jalatti waa’ee OPDO barreesseen jira.Maxxansaan kunis Ayyaantuu fi Sagalee Qeerroo Bilisummaa irratti bahee jira.
OPDOn uumamuu irraa kaaste amma har’a meeshaa TPLF. Kan ijaaramtes tahe kan jiraatuuf TPLF tajaajiluuf. Akka ijaarsatti xanacha( cancer) uummatn Oromoo of keessa qabu akka taate dagachuu hin qabnu. Ijaarsaa fi nama ijaarsa keessa jiru adda baafne ilaaluu qabna. Ijaarsi kaayyoo ijaaramuu fi akeeka bakkaan gahu qaba. Namootni ijaarsa keessatti qooda fudhatan ilaalcha mataa isaanii fi kaayyoo ittiin bulan qabaachuu danda’u. Warri ijaarsa keessa galanii faallaa ijaarsichaa hojjetan akkuma jiran kan ijaarasha itti bulu immoo amma du’aatti wajjin deema.
Afaan Oromoo kan dubbatanii fi namoota dhalootan Ormoo tahan waan keessa jiraniif malee OPDOn ijaarsa Oromoo miti. Akkeeni ijaaramteef uummata Oromoo humnaan ykn sobaan bokoksitee qabuudhaan akka TPLF jalatti jilbeefatee bulu gochu dha. Tooftaan OPDO fi warra akka ishee saboota adda addaa keessatti ijaaramanii, TPLF akka bara dheeraa jiraatu gargaaree jira. Gara fuula duraas ni gargaara.Sareen waanuma gooftaa ishee irraa hafe nyaachuudhaan amaanamaa taatee gooftaa isheef duuti. Irbaata mataa ishee illee hin qabdu.Yaroo beeloftu raqa barbaadee ykn udaan gooftaa ishee nyaatee jiraatti. OPDOn saree TPLF uummata Oromoo ittiin burjaajessuu fi doorsisuuf ijaarrate.
Qabeenya uummata Oromoo kan itt bashannee jiraatu TPLF. Waanuma TPLF irraa harca’ee hafe argatuun gammaddee uummata ishee haaduuf dabarsitee kennuun hojii saree irra adda ishee hin godhu. OPDO keessa akka namaatti warra uummata isaaniif yaadanii fi gubatan akka jiran mamii hin qabu. OPDO keessa warra saba boontota tahan TPLF funaantee akka ajjeessaa turtee fi har’as akka ajjeessaa jirtu namni quba hin qabne jira natti fakkaatu.
Garuu warra akka Abaa Duulaa Gamadaa maqaa sobaa kana of irra tolee uummata Oromoo gaaga’ama guddaa amma kana jedhamee himamuu hin dandeenye teenyee ilaaluun baayyee nama gadisiisa. Abbaan Dulaa “uummatni koo waan kabajaa dhabeef”, taaitaa koo gadiseera yaroo jedhu dabbaleewwan isa keessattuu warra biyya ala keessatt maqaa activistota Oromoon iyyaa jiran hedduu farsan . Qabsoo bilisummaa Oromoo kan bakka gahuuf deemuu OPDOn akka tahee nu fudhachiisuuf hedduu wacabaran. Abban Duulaa waan TPLF Obbo Lammaa Magrsaafaa shakkitee akka tuhatuuf tooftaan taa’itaa koo gadhiise jedhee gara OPDO akka deebi’u godhamuu isa waan amma tahaa jiru irraa hubachuun rakkisaa miti. Uummatni isaa salphatee sun wal gahii EPDRF booda waan darbeef hin jiru. Yoo dhugaa uummata isa dbaabbatee jirate maaliif aangoo isaatti deebi’uu qaba? Haala kana irra kan agarru gareen Obbo Lamaa injifatmee waan harka laatee fakkaata. Kanaafuu Abbaan Duulaa ergama isaa bakkaan gahee gara taa’itaa isaati deebi’uu qaba.
Yaroo Fincilli Xumura Garbummaa jabaatu Obbo Lamma Magarsaa waan barbaade godhee akka uummata Oromoo tasgabeessuuf TPLF biraa eeyyama qaba. Haa tahu malee erga gara uummata Oromoo dhufee qabsoo uummata Oromooti makamee kaasee dararmuun uummtaa isaa waan isa gadisiiseef eehama TPLF darbee waan uummata isaa wajjin dhaabachuu filate fakkaata. Kanaafuu Abbaan Duula akka garee Obbo Lamaa tiksuuf ergamuun barbaachisaa tahee argame.
Gocha Obbo Lamma keessaa qabsoo uummata Oromoo kan bu’aa guddaa yaroo gabaaba kanatti inni raawwate kaasuun fedha. Prezedantii Orommo tahee “ uummta miliooyona shanta utuu of duubaa qabnu maal sodana “ jechuun isa dhugaa jiruu qabsowwan Oromoo hunduu akka fakkeenyatti kan fudhachuu qabnu dha. Aangoo sana qabaatee humna uummata keenya saba isaaf labsuun gahaa guddaa dha. Baayyeen keenya humna uummata keenya kana waan hin hubatneef sodaanee baayyee rom’iina. Inni lammaffaa poolisii Oromiyaa akka uummata isaanii wajiin dhaabbatan qajeelchama kenuun yaroo gabaabduuf illee taatu uummata isaa wajjin hariiroo galuu agarssisa. Inni sadaffaa yaroo TPLF uummata naannoo Oromiyaa jiran hunda ijaartee, hidhachiiftee uummata keenya irratti bobaaftu uummata Amaaraa wajjin nagaa uummun isaa beekumsa guddaa dha. Diina uummata Oromoo xiqqeessuuf gaheenya guddaa qaba. Kana malees abbaa irrummaa TPLF cabsuuf yaalli guddaa dha.
Siyaansi akka kowaasii (kuraa) xaphaa waan taheef warri goolii gashuu hin dandeenye xapha kana keessaa galuu hin qaban. Yoo galuu barbaadan garuu shaakalanii, qophaa’anii goolii galshuuf yaroo gahan galuu qabu yaada jedhu qaba. Yaadni isaa kun wal gahii EPRDF kana irratti ammam akka isaaf milka’e hin beeku. Yaaroo waa’ee uummata Oromoo qee’ee isaanii irraa buqaa’anii fi dhumaatiin Calanqoo ka’u Getachoo Assefaa yihuuda lamaan Warqinee Gabayoo fi Dirbaa Kuma jidduu dhaabbatee “ isin beekna isin ABO dha” jedhee itti roorse jedhama. Sana booda bokoksee afuura guutuu qabu sana Getachoo Assafaa kan dhoose fakkata. Kan kana nama jechsiisu wal gahii EPRDF kan Obbo Lammaafaa irraa qodha fudhatanii xumurame irratti waraana raayyaa biyyaa kan uummata keenyaa qee’ee isaa buqqisee fi Calanqoo irratti dhiiga ilaam Oromoo dhangalaaseef galata galchanii bahuu isaanitti. Meerre dhugaan ? Obbo Lamaan affan isaan waraanni raayyaa kun utuu hin gaafatamiin dhufee uummata keenya miidhee jira erga jedhe maaliif galata galshaaf? Karaa isaaf danda’ameen waan tahe uummataa isaaf ifa gochuu dirqamni seenaa namuma isa irra jira. Uummatni milooyoonni shantamni isa duukaa ka’e sun afaan isaa irraa dhaguu barbaada. Kana malees humni inni labse sun utubaa tahee isa duuba akka jiru dagachuu hin qabu.
An karaa koof ijaarsa OPDO irraa akka ijaarsaatti waan haaran dhufa jedhee eegachaa hin turre. Gara fuula duraas hin eegadhu. Warri sorgamuman eegachaa turees haalli kana irra muxxannoo gahaa waan argatan natti fakkaata. Qabsoo xumuraa Garbummaa ilaalchisee amma hatattamaan waan godhamuu:
- Artistotni, atleetotni, dargagootni maqaa fooleen tahuu Qeerroon OPDO itti of saaxilaan utuu olee hin buliin dhokachuu qabu, finaanamnii dhumuu dura.
- Uummatni Oromoo bakka jiru maratti akka hidhannaa isaa hin hiikane. Kun poolisii Oromiyaa, humna darbata , kan federaalaa fi waraanna rayyaa keesa jiru dabalata.
- Karaa dand’ame maraan uummtni keenya meeshaa mana irraa kaase( haaduu, eeboo, mancaa, xiyya fi w.f.) amma meeshaa baraa akka qabaatu irratti hojjechuu.
- Caasaan OPDO akka uummta keenya keessa qulqulaa’ee buqqaa’ee badu gochuu. Kana gochuuf immoo kaabinootaa OPDO TPLF wajjin hojjetan haaduu fi shimalan qofa gara jebeenyaan haxxoofnee of keessaa baasuu. Rasaasa warri qabnu Wayaaneef qusachuu.
- Sukaaraa fi qabeenya TPLF hataa jirtu harka qulaa qabnee seera itti dhiyeessinu hin jiru. Yoo dandeenye saamuu ykn gubanii biraa fagachuun aarsaa hin barbaachifne irraa nu olcha. Maqaa sukaaraan ijoollee keenya Amboo irratti dhumanii fi waan jiduu kana immoo Shambuu itti tahaa jiru fakkeenya nuuf taha.
- Qabsoon Fincila Xumura Garbummaa dachaan jabeessuu qabna. Gabaa lagachuun tooftaa guddaa of harkaa qabnu. Balaa guddaaf uummata keenya hin saaxilu. Baatii tokkoof miti utuu Oromiyaa guutuu keessatti torbaan tokkof gabaan lagatame Finifinneetu bela’u. Finfinnee yoo bela’e qofa kan TPLF irratti ka’u dand’u. Finfinneen utuu hin ka’iin TPLF salphaatti aangoo irraa hin buutu.
- Waraana Wayyaane bakka laftuu ishee qofa yaroof dhahaa humna ittiisaa biyyaa guddifachaa deemuu qabna. Karaa cufnee amma waraanni TPLF dhufee nu balleessuu eeguu qabnu. Waan goonu goonee jalaa milquu barbaachisaa dha.
- Gargaarsi Qeerroo Bilisummaa fi uummata keenya qee’ee isaanii buqa’anii dararamaa jiran caalatti jabaatee itti fufuu qaba.
Gadan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


c: text/html

text:
Mmm she is so hot! Just look at those pictures! We all love Mila Kunis
Watch sex tape here...
It ' s actress Mila Kunis as a Bump-commercial? It seemed the dark in his Bump-commercial hair accessory was Mila Kunis who plays Jackie in That 70s Show. She?
Tags: nude naked hot photo nip slip topless bikini hot photos fakes nip porn sexy boobs photo shoot pics pictures images gallery photo gallery ass upskirt nipple oops sex tape pussy nude pics
Google Search Keys: mila kunis mila kunis nude mila kunis fakes mila kunis hot mila kunis naked mila kunis boot camp mila kunis gallery mila kunis forgetting sarah marshall mila kunis photo gallery mila kunis topless mila kunis maxim mila kunis in bikini mila kunis sex mila kunis breasts mila kunis wallpaper mila kunis oops mila kunis porn mila kunis photo mila kunis boobs mila kunis sexy mila kunis nude pics mila kunis sex scene mila kunis fakegay mila kunis lagrangegay mila kunis bsnudedotgay mila kunis yovogay mila kunis nip slip mila kunis forgetting sarah marshall bar photo mila kunis pictures mila kunis ass boot camp movie mila kunis mila kunis bikini mila kunis fake mila kunis in boot camp photos of mila kunis mila kunis feet mila kunis fucking naked mila kunis mila kunis fan mila kunis sex tape mila kunis and macaulay culkin mila kunis naked in boot camp mila kunis nudes mila kunis pussy mila kunis butt mila kunis fingered mila kunis naked video mila kunis pics mila kunis after sex mila kunis nude photos mila kunis panties mila kunis pictures video mila kunis tits nude mila kunis how tall is mila kunis macauly culkin and mila kunis mila kunis nude mila kunis boob mila kunis candid pictures mila kunis fine mila kunis naked video mobile mila kunis photos mila kunis sucking cock mila kunis and elisha cuthbert mila kunis nude fakes mila kunis photo shoot mila kunis upskirt mila kunis xxx natalie portman and mila kunis sexy mila kunis does mila kunis have a boyfriend mila kunis details mila kunis imdb mila kunis in forgetting sarah marshall mila kunis naked pics mila kunis stuff natalie portman and mila kunis have sex bio of mila kunis hot mila kunis mila kunis fake pictures free mila kunis flashing mila kunis nude forgettin sarah marshall mila kunis nude pictures mila kunis sex scenes mila kunis sex video mila kunis wiki porn fakes mila kunis mila kunis wallpaper mila kunis and natalie portman love scene mila kunis biography mila kunis cleavage mila kunis coconut bikini mila kunis eyeglasses mila kunis fansite mila kunis forgetting sarah marshall picture mila kunis hot pics mila kunis in the nude mila kunis naked picture

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Ta asau, taani inttena tamaarissiyoogaa siyite; ta doonaappe kiyiya qaalaa ezggite. 2Taani etayyo haasayiyo wode, leemisuwan haasayais; beniisappe geemmida yohota, nuuni siyidonne erido yohota, qassi nu aawati nuuyyo yootido yohota haasayana. 4He yohota nuuni nu naatuppe qosokko; GODAAYYO bessiya galatata, a wolqqaanne garamissiya a oosuwaa yiya yeletaukka nuuni yootana. 5I Yaaqooba zaretussi azazuwaa, Israa7eela asaassi higgiyaa immiis. Kase nu aawati bantta naata he higgeta tamaarissana mala azaziis. 6Hegeenne, kaalliya yeletai, he biron yelettana naati eranaassanne etikka bantta naatuyyo yootanaassa. 7Yaatin, he naati Xoossan ufaissaa oottanaassa; i oottidobaakka balennan agganaassanne a azazuwaa naaganaassa. 8Eti kase bantta aawatudan wozana muumenne makkalanchcha asa gidennan agganaassanne Xoossan eqqennanne ammanettenna yeleta gidennan agganaassa. 9Efireema asati olaayyo wonddafiyaara zubbiyaara giigidi, olaa gallassi guyye simmidosona. 10Eti Xoossaa maachchaa naagibookkona; a higgiyaadan hemettennan ixxidosona. 11Eti i oottidobaanne eta i bessido malaataa dogidosona. 12I eta aawatu sinttan Gibxxe biittan, Xo7aane Dembban malaataa oottiis. 13Abbaa shaakkidi, gidduwaara eta pinttiis; i haattaa shaakkidi, yan han godadan essiis. 14I eta gallassi shaaran, qammi tamaa poo7uwan kaalettiis. 15I bazzuwan zaallaa phalqqidi, ciimmaappe daro haattaa eta ushshiis. 16Zaallaappe haattaa pulttissidi, shaafadan duge gogissiis. 17SHin eti a bolli nagaraa oosuwaa gede gujjidosona; Ubbaappe Xoqqiya Xoossaa bolli bazzon makkalidosona. 18Bantta amottido qumaa oichchiyoogan Xoossaa eriiddi paaccidosona. 19Eti Xoossaa bolli hagaadan yaagidi haasayidosona; "Bazzon Xoossai nuuyyo qumaa aattanau danddayii? 20Zaallaa shocin, pulttoi kiyidi, shaafai goggiis; shin oittaakka i nuussi immanau danddayii? Woikko ba asaayyo ashuwaakka immanau danddayii?" yaagidosona. 21GODAI hegaa siyido wode, eta bolli daro hanqqettiis. Yaaqooba zaretu bolli tamai eexxiis; Israa7eela bolli a hanqqoi dari daridi biis. 22Aissi giikko, eti Xoossan ammanibookkona; woi i ashshiyoogan ammanettibookkona. 23Gidikkonne, i bolla saluwaa azazidi, saluwaa penggiyaa dooyiis. 24Eti maanau, etau mannaa bukissiis; saluwaa kattaa etayyo immiis. 25Kiitanchchatu oittaa asai miis; Xoossai etassi qumaa darissidi immiis. 26Arshsho carkkoi carkkanaadan oottiis; ba wolqqan tohossa bagga carkkuwaa denttettiis. 27I asaayyo ashuwaa baanaa keenaa kiittiis; paalliya kafota abbaa doona shafiyaa keenata bukissiis. 28Eti de7iyoosan, dunkkaaniyaa yuushuwan wodhdhidosona. 29Eti amottidoogaa etayyo immiis; immin eti miidi, bantta ganjjiyaa kunttidosona. 30SHin eti bantta amottido ashuwaa kallennan de7ishin, ashoi etau biron doonan de7ishin, 31Xoossaa hanqqoi eta bolli wodhdhiis; wodhdhidi, eta giddoppe payya asatanne Israa7eelappe muruta asata woriis. 32Hagee ubbai haninkka, eti nagaraa oottiyoogaa aggibookkona. Ba malaata ubbaa oottinkka, ammanibookkona. 33Hegaa gishshau, i eta gallassata carkkuwaadan, eta laittatakka akeekennan xaissiis. 34Xoossai etappe woriyo wode, attidaageeti nagaraa paaxidi, Xoossaa mintti koyidosona. 35Eti Xoossai etau wogga zaallaa gididoogaanne Ubbaappe Xoqqiya Xoossai eta wozidaagaa gididoogaa hassayidosona. 36SHin eti bantta inxxarssan ayyo worddotidi, bantta doonan cimmidosona. 37Eta wozanai Xoossan eqqenna; i etaara maacettido maachchaayyo ammanettokkona. 38SHin i eta maariyaagee; eta iitatettaa atto giis. Eta xaissibeenna; daroto ba hanqquwaa teqqiis; ba hanqquwaa tegaa ubbaara eta bolli yeddibeenna. 39Aissi giikko, eti asho xalaala gidiyoogaanne yaa carkkidosaappe haa simmenna carkko mala gidiyoogaa hassayiis. 40Eti bazzon a bolli woqqutoo makkalidonaa! Mela bazzon woqqutoo lanccissidonaa! 41Eti zaari zaaridi, Xoossaa paaccidosona; Israa7eela Geeshshaa hanqqetissidosona. 42Eti a wolqqaabaa dogidosona; i eta morkketuppe wozido gallassaa, i Gibxxe biittan malaataa, Xo7aane Dembban maalaalissiyaabaa oottido wodiyaa hassayibookkona. 44Eta shaafaa haattaa suuttau laammiis; hegaa gishshau, Gibxxe asati he shaafaappe uyanau danddayibookkona. 45Eta waayissiya udunxxetanne eta biittaa bashshiya shodhdheta kiittiis. 46Etau mokkida kattaa ukkubuwaassi, eti oottidi daafuridobaa booliyaassi immiis. 47Eta woiniyaa turaa shachchan, eta balase giyo mittaakka kinchchuwan xaissiis. 48Eta miizzata shachchan woriis; eta dorssaa wudiyaa xuuqqiya dadan mereessi wurssiis. 49Eta bolli ba suulliya hanqquwaa, yiilluwaa, lancciyaanne ixuwaa, bashshiya kiitanchchatu citan yeddiis. 50Ba hanqquwaa aatti yeddiis. Eta bashshaassi aattidi immiisippe attin, haiquwaappe ashshibeenna. 51Gibxxen yelettida baira naata ubbaa woriis. 52SHin i ba asaa dorssadan kessiis; wudiyaadan bazzon heemmiis. 53I eta saruwan kaalettiis; hegaa gishshau, eti yayyibookkona; shin eta morkketa abbai muukkiis. 54Yaatidi i eta ba geeshsha biittaa, ba ushachcha kushiyan xoonido deree dariyo biittaa ehiis. 55I eta sinttaappe kawotettata laaggidi, eta biittaa shaakkidi, Israa7eela zaretuyyo gishshiis. Gishidi ba asaa eta keettan wottiis. 56Gidikkonne, Ubbaappe Xoqqiya Xoossaa bolli makkalidi, a paaccidosona. A azazuwaakka naagibookkona. 57Eti bantta aawatudan makkalanchchatanne kaddanchchata gididosona. Geella tooraadan wora wodhdhidosona. 58Eti bantta goinniyo xoqqa sohotun a yiilloyidosona; bantta eeqatun a qanaatissidosona. 59Yaatin, Xoossai hagaa siyidi hanqqettiis; Israa7eela muleera kariis. 60Seelon i de7ido sohuwaa, asaa giddon i de7ido ba dunkkaaniyaa aggiis. 61Xoossaa wolqqaayyoonne bonchchuwaayyo malaata gidida Taabootaa morkketu kushiyan aattidi omoodissiis. 62I ba asaayyo hanqqettiis; i eta bisuwaayyo aattidi immiis. 63Eta wodallati ubbai olan haiqqidosona; yaatin, eta geela7oti azina gelennan attidosona. 64Eta qeeseti bisuwan wuridosona. Gidikkone, eta maccaasati bantta azinatau yeekkennaadan digettidosona. 65Hegaappe guyyiyan, Godai xiskkuwaappe woi woine eessaa mattuwaappe beegottiya asadan beegottiis. 66I ba morkketa guyye zaaridi shociis; eta merinau yeellayiis. 67Yooseefa zerettaa kariis; Efireema zariyaa dooribeenna. 68SHin i Yihudaa zariyaanne siiqiyo Xiyoone deriyaa dooriis. 69Hegan i ba Beeta Maqidasiyaa saluwaadan xoqqan keexxiis; sa7aadan merinau essiis. 70Ba ashkkaraa Daawita dooridi, dorssaa wudiyaa heemmiyoosaappe ekkiis. 71Dorssaa heemmishin, ba asaa Yaaqooba, ba buzuwaa Israa7eela henttanau ekkidi ehiis. 72Yaatin, Daawiti eta suure wozanaappe heemmiis; qassi ba hiilla kushiyan kaalettiis.
Copyrighted Material
Learn More


text:
Dr Nagaasoo Gidaadaa bara 1995 qabee hanga bara 2001ttii turan. Achiis miseensa paarlaamaa booda irra immoo dura taa’aa paartii tokkummaa dimokraasii fi haqaa ta’uun hojjetaa turan.
Dr. Nagaasoon keessumaa dhimma isaan irratti fuuleffatan waa’ee heeraa irratti ennaa ta’u heerri kun bara 1994 yeroo wixineeffamu keessatti hirmaataniiru. Gumii heeraafis dura taa’aa ta’uun kan hojjetan ennaa ta’u bara 1995 keessa heera sana kan mallatteessan illee isaan turan.
Itiyoopiyaan daran biyya demokraatawaa akka taatuuf heera nu geggeessu akka qabaannuun barbaada.
Herri fedhii gosoota biyyattii maraa guutu qabaachuun barbaachisaa ta’uu isaa kan tuqan president Nagaasoon erga mootummaan Dargii fonqolchamee booda aangoo kan qabate IHADEG gumii nageenya Finfinnee keessatti waamuu dhaan heerri ce’umsaa haaraan akka wixineeffamu murteessuu isaa illee dubbataniiru.
Akka wixnee heeraa sanaatti Hagaya bara 1991 mootummaan ce’umsaa hundeeffame. Mootummaan ce’umsaa sunis hanga bara 1995tti aangoo irra ture. Waggoota sana keessattis mootummaan ce’umsaa sun rakkoo biyyattiif furmaata ta’a jechuu dhaan caasaa federaalaa kan yeroo ammaaf bu’uura kan ta’e biyyattii kutaalee 14tti addaan hire.
Bifa kanaa irra deebi’ee erga ijaaree booda lammiiwwan hagi tokko ammaas kun waan isaan hin quubsineef kanneen akka ABO mootummaa ce’umsaa keessaa of baasan. Kanneen biroonis akkasuma.
Ka biroon irraanfatamuun kan irra jiraaanne jedhan Dr. Nagaasoon Referendumiin Ertraa geggeessamuu isaa ti. Ummati Ertraas walabummaa isaaf sagalee kennt. Ka biroon kan ani ofii kootii keessatti hirmaadheef hanga yoonaa ittiin hojjetamaa kan jiru heera biyyattii ti.
Waggoota 17f biyya German erga turani booda deebi’uu dhaan mootummaa ce’umsaa sanatti hirmaachuu isaanii kan dubbatan Dr. Nagaasoon heera sana koree wixineessuu keessatti hirmaachuu isaanii illee ibsuu dhaan heericha ilaalchisse akkas jedhan.
Heerri sun ni raggaasisame. Keessumaa migi sabaa fi sab lammiin Itiyoopiyaa kam iyyuu hiree ofii isaa ofiin murteeffachuu hanga fottoquutti inni jedhu gama kamiinuu eegamaa dha kan jedhu keeyati 39 ni raggaasisame. Yeroo sanatti bakka buutonni konyaalee 547nuu wal ga’ii sana irra turan. Gammachuu dhaan teessuma isaanii irraa ka’anii galma sana keessa utaaluun gammachuu isaanii dhageessian. Guyyaan sun anaaf guyyaa guddaa waan tureef Ittiinan boona jedhan
Hiree ofii ofiin murteeffachuu isa jedhu irratti Dr. Nagaasoon yaada kennan ka biroo dhaan Uummati biyyattii keessa jiran waa’ee kanaa gaafatamanii tokkummaa barbaadu yoo ta’e tokkummaan jiraachuu addaan ba’uu yoo fedhes sagaleen uummatichaa dhaga’amuu qaba jedhan.
Waanti ta’u martinuu fedhii uummatichaa irratti hundaa’a jedhaniiru.
Miseensonni paarlaamaa yaada erga irratti kennanii booda mootummaan dhaabbatan akka hundeeffamu muummichi ministeerichaa gaafatamanii Hagaya 15 bara 1987 akka lakkoobsa Itiyoopiyaatti heerri biyyattii qajeelfama ittiin bulmaata biyyattii ol aanaa ta’uun raggaasisame jedhan Dr. Nagaasoon.
Haa ta’u malee hanga yoonaa rakkooleen furmaata hin arganne hedduun jiru kan jedhan Dr. Nagaasoon rakkoolee hawaasummaa, siyaasaa fi dinagdee jiraachuu isaanii dubbataniiru. Itiyoopiyaan biyya gaarii ta’uun isee akkuma beekamu sabaa fi sablammoota ishee 80 ta’an waliin tursuuf amma iyyuu rakkoo guddaatu isee eeggata ejdhan.
Rakkoo ka biroon jedhan Dr. Nagaasoon lafa dheedichaa irraan kan ka’e walitti bu’iinsi gosootaa itti fufuu isaa ti. Kana gidduutti daran kan miidhaman dubartootaa fi ijoollee dha. Sabaa himaalee irratti hagas dubbatamuu baate illee itiyoopiyaa keessatti amma iyyuu qabsoon hidhannoo itti fufuun rakkoo ka biroo ta’uu ibsaniiru.


text:
Galii
Sagantaa Hojii Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa
- Jaarmayootni bilisummaa Oromiyaa humna, dandeettii fi qabeenya walitti qisaas godhuu turan hanqisuun akka guutuutti qabsoo bilisummaatiif oolchuun sirna impaayerummaa diiguuf wali wajjiin hojjetan godha.
- Hariiroo Jaarmayoota bilisummaa Oromiyaa gidduu bilisummaa, waldandayuu fi irree fi gurmuu waliif ta’uu irratti utubamee akka cimu gochuu. Rakkoon isaan gidduutti argamtu nagaa fi haasawaan akka furamatu taasisuu.
- Sab- boonummaa Oromoo dagaagsuu, ummatni Oromoo tokkummaa walqixxummaa fi haqaa fi hafuura obbolummaa irratti hundaawe akka dagaagu taasisuu fi shira diinaa fi farreen tokkummaa Oromoo fashalsuuf qooda gama isaa akka kennu kakaasuu.
- Sochii karaa waraanaa Jaarmayootni geggeessan walitti qindeessuun akka humnaawuu fi milkii argamsiisu taasisa.
- Sochii diplomasii Jaarmayootni bilisummaaf dhaabbatan godhan walitti qindeessuun qabsoo bilisummaa Oromiyaaf firaa fi tumsa horuu , akkasumas tattaaffii diinni Jaarmayoota Oromoo kophxeessuuf adeemsisu fashalsuuf hojjeta.
- Jaarmayootni bilisummaa Oromiyaa mirga namoomaa kabajuu isaanii toohatuu fi bakka faalometti tarkaanfiin qajeelchaa akka fudhatamu gochuu. Akkasumas faallomuu mirga namoomaa ummata Oromoo irraan diinni gahaa jiru jala deemuun saaxil dhaaba.
- Jaarmayaaleen mirga dhala namoomaa fi kan hawaasummaa kan Oromoo akka dagaagan hojjechuu. Kanneen jiran jajjabeessuu.
- Qoodni ummatni keenya qabsoo keessatti qabu caalaatti akka jabaatu murni hawaasa Oromoo hundi gahee isaa karaa danda’u hundaan akka kennu kakaasuu fi hiree mijjeessuufiin tarkaanfiin qindaawe akka fudhatamu taasisa.
- Kaayyoo of’rratti irkannoon masakamuudhaan madda galii qabeenya qabsoo bilisummaa Oromiyaa guddisuuf sagantaa baasuun hojii irra oolcha.
- Akeeka Waraana tokkichaa fi hoggana siyaasaa qabsoo bilisummaa tokkicha qabaachuu jedhu fiixa baasuuf sadarka sadarkaan irratti hojjeta.
- Biyyootaa fi Ummatootaa ollaa akkasumas humnoota mirga hiree murteeffannaa fi kabajamuu mirga dimokraasiitiif dhaabbatan waliin hariiroo gaarii qabaachuuf hojjeta.
- Jaarmayootni miseensa THBO hundi deeggertootni isaanii akeekaa fi Kaayyoo THBO jabeessuu fi tarkaanfachiisuu isaanii toohata.
- Sablammoota Oromiyaa keessa jiran hawwatuun qabsoo bilisummaa Oromiyaaf akka firooman hojjeta.


text:
Dhumaatiin Calanqoo Lammaffaa isa Dhumaa Tahuu Qaba! (repost)
Damee Boruu irraa
Seenaan deebisee of agarsiisa akkuma jedhan hammenyi dhumaati Calanqoo Jaaraa tokko dura tahe har’a ija keenya dura itti yaroo lammattaa deebi’ee yaroo tahu gadda guddaa wajjin argaa jirra. Dhumaatiin Annoolee , Calanqoo fi Haroo Arsedee deebi’ee deddeebi’ee akka uummata keenya irratti hin raawwatamne falli isaa waan tokko qofa. Fincila Xumura Garbummaa itti jabeessinee hida garboofatttuu Habashaa of keessaa yaroo dhumaaf yoo buqfinee gatne qofa.
Humni TPLF falmaaa of keessaa injifatee, of qaree bifa haaraan as bahe kun humna faashitii sanyii ilmaan Oromoo lafa irraa duguggee balleessuuf of booda hin jenne dha. Qabsoo fincilaa xummurra garbummaa laafisuun akka gareen TPLF kun basaasaa fi dabballee ishee deebiftee uummata Oromoo keessatti ijaarratuu gargaaruu taha.” Nagaan baradhaa”, “tasgabiin qabsaawwaa “, warri jedhuu warra TPLF akka yaroo argatee of ijaartu gargaaruuf ololaa jiran akka tahe adda baafnee hubachuu qabna. Kana booda TPLF deebitee uummata keenya keessa galuuf akka ayyaanna argatuu gochuu hin qabnu.
TPLF uummata keenya ajjeessuu fi dararuu yaroo itti dhaabbatu hin jiru. Harkaa keninee dhumuu immoo of irratti faccisaa du’uu nuuf wayya? Yoo of irratti lollee irraa dandamanee sanyiin keenya ni hafa. Yoo harka laatne garuu sanyii keenyatu duguugamee bada. Diinni kun nuuf gaddee lubbuu xinnaa fi guddaa keenyaa mararsiifachuuf amala namuma hin qabu. Yookan ammala bineesaa qaba yookaa immoo ilmaan Oromoo akka ilmaan bineesatti ilaala. Silaa namni nama irraa dhalate namaaf gada. Daa’ima, dubartii, jaarsaa fi jartii ajjeessanii mirga guddaa argannee jedhee qaanii tokko malee kan of faarsu TPLF qofa. Kan galuuf yoo jiraate akkuma ibdi Universitii Adigraati keessa jiru ibdi Universitii Walagaa keessaas jiraachuu yoo agartu duwwaa dha. Uummatni nagaan wal ajjeessuun karaa miti. Haa tahu malee uummatni keenya ibida ibidaan of irraa ittisuuf dirqisiisamaa akka jiru waan wal nama gaafachiisu miti.
Of tullumman TPLF isa hiriyyaa qabu akka hin taane argaa jirra. Ijaarsota maqaaf illee ishee wajjin EPRDF keessa jiran akka hiriyatti ilaaltee ulifinaa namuma hin kenituuf. Waan barbaadu hundaa doorsisaa fi sodaachisuudhaan gara barbaadetti ofaa turte, ofaas jirti, gara fuula duraas ofuuf tilmaama qabdi. Kan ajaja TPLF hin fudhanne jiraachuuf haqa hin qabu. Ijaarsi TPLF ijaarsa xanacha hawwasa (cancer of the society) waan taheef utuu hunda keenya hin balleessine wal taanee balleessuun yaroon isaa amma.
OPDO fi ijaarsoonni OPDO wajjin EPRDF keessa jiran TPLF dhiisan utuu uummata isaanii wajjiin dhaabbatanii ofuma isaaniif iyyuu nagaan jiraachuuf ayyaana argatu. Yoo har’a uummata isaanii irraa galgalanii TPLF wajjiin hariroo kan galan tahe harkaan funyoo moramtti of hidhuudha taha. Kan isaan baasuu uummata isaanii wajjin dhaabbatanii gaaffii uummatni kaasaa jiruuf deebii kennuun filmaataa isaanii isa duraa tahuu qaba. Har’a illee qabsoo uummataa akkasi belbelaa jiru kana keessa namoota ergamtoota TPLF amanamoota tahuu isaa agrsiisuuf jala fiigaa jiran yaroo agarru baayyee gaddina. Maal? Dhumaatiin uummata isaanii isaan hin mararuu? Cinqiin uummatni isaanii keessa jiru isaan hin gadisiisuu? Warri kun amma yoom itti garaa isaanii qofaaf jiraatu? Uummatni warra kana TPLF irra adda baasee ilaalaa? Warri kun uummata keessa bahan gananii utuu ija isaanii durati uummatni isaanii dhumaa jiruu dhiigaa ilmaan Oromoon daldaluun adabbii isaanii kan TPLF irra dachaa akka tahuu godha.
Qabsoo Fincila Xumura Garbuummaa daran itti mudduuf gargaarsi Qeerroo Bilisummaa Oromoof godhamu dacha dachan biyyaa keessaa fi alaa jabeessuu qabna. Deemsi qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo baredaa tahee utuu jiruu akka ijaarsatti OPDOn uummata keenya wajjin taha jennee akka hin gowwomnee fi hin daganne baayyee nama yaadeessa. Akka ijaarsatti OPDON qaama EPRDF. EPRDF immoo qaama TPLF waan taheef uummata caalaa isaan walitti siiqu. Utuu yaadan adda tahanii illee akka salphaatti walitti deebi’uu danda’u. Qeerroon Bilisummaa Oromoo qaama OPDO tahuu hin danda’u. Iccittii ijaarsa isaa qabatee OPDO ofitti ammachuu ni danda’a.
Biyya keessatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo wareega qaalii baasuudhaan uummata Oromoo walii galla sochoosee qabsoo bilisummaaf qopheessee jira. Kun ijifannaa isa dura ti. Dammaqinsi fi sochiin uummata humna ittisaa yoo hin qabanne, diinni meeshaa waraana guddaa qabuu akka barbaadee itti roorisuu fi gaga’ama guddaa irraan gahuu danda’a. Gagaga’ama argamuu irraa kan ka’e uummatni rifatee akka gara boodaa hin deebine tilmaamni jiraachuu qaba. Diinni meeshaa qaba. Nuyi immoo gamtaa qabna. Gamtaan keenyaa meeshaa diinaa gadi miti. Lakkobsi saba keenya kan humna tahu yoo gamtaan dhaabanne dha. Haalli kun sadarkaa nama bonsu irra gahee jira.Yoo Oromoon Amboo irratti wareegame Oromoo Balee jirutu dirmata. Yoo Oromoo Harare irratti dhumu Oromoo Walaga jirutu Dirmata . Yoo Oromoon Boranati gaaga’amu Oromoo Waloo jirutu dirmata. Galatoomaa Qeerroo kan uummata keenya wal hubachiftanii. Akka humna isaa illee hubatuu tokkummaan dhaabbate waan gootaniif. Haalla kana seenaa uummata Oromoo baroota dhiyyoo keessatti yaroo duraaf argaa jirra. Haalli kun diina uummata keenyaa illee kan roomisiisuu dha.
Karaa biraa hojii gudaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo eegachaa jiru, humna federalaa fi waraana ittisa biyyaa warra jedhamu kana keessa gara gadii Oromootaa fi Sabootaa biraa jedhamee yaadama. Isaan kun meeshaa qaban qabatanii gara uummta isaanii akka goran bal’isaan irratti hojjetamee akka uummata keenya dhumaatii hamaa jalaa olshuu danda’a gochuu qabna. Kana malees meeshaa ajjechaa isa tahe waraana diina keessatti jeequmsa guddaa uummuun TPLF akka dogongortu godha.
Yaroo kana keessa namni dhalootan Oromoo taane garaagarummaa siyaasaa fi ijaarsaa ,ilaalcha kaayyoo adda addaa qabnu boruuf bulchannee dhumaatii uummata keenya irratti agaamaa jiru dura dhaabbachuuf irree tokkoon ka’uu qabna. Erga sabni keenya sayniin isaa lafa irraa duguggamee badee booda siyaasaas tahe deemsi qabsoo irratti wal morkachaa fi wal dorgomaa jirru hiikaa hin qabu. Gareen humni TPLF of qaree injifannaan as bahe kun of tullumaan kan bokoke saynii ilma namaa hunda lafa irraa fixxee olaantummaa Tigrayi hojiin mul’isuuf kutaatee akka ka’e kan agarsiisu mallattoo hedduu argaa jirra. Humni kun ijaarsota maqaaf mootummaa EPRDF keessaa jiraatanii illee ajaja TPLF yoo hin fudhannee haxxaa’ee balleessuu irraa booda hin jedhu.
Garee TPLF kanaaf ayyaana deebisee aangoo dhuunfachuu yoo kananmee dhumaatii amma har’aatti dhaga’amee fi argamee hin beekne uummata keenya irrttis tahe kan isa dura dhaabbatu hundaa irratti akka raawwatu mamii qabaachuu hin qabnu. Badiin garee TPLF kun argamssisuuf deemu uummata Impaayera Itiyoophiyaa keessa jiruu hundaaf akka tahe hubatamee walii galteen dura dhaabbachuu irratti hojjetamuu qaba. Badiin kun uummata Tigrayi ittiis akka dhufaa jiruu hubatanii humana farraa nageenyaa fi mirga ilma nama tahe kana doomsuuf uummata Impaayera Itiyoopaa wajjin hariiroo galuun barbaachisaa dha. TPLF maqaa Uummata Tigayiin haa daldaltu malee Uummata Tigrayiif faayidaa guddaa qofaatti fideef hin jiru. Mootummaan kam iyyuu ni darba. Kan bara baraan jiraatu uummata. Kana hubatee uummatni Tigrayi hiree isaa uummata Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiru wajjin murteefachuuf filachuu qaba.
Oromonni qaabeenya, beekumsaa ,humnaa keenya arjoomuu irraa dabaree bakka jirutti aarsaa nuu irraa barbaadamu baasuudhaan uummata keenya salphinaa fi badii jalaa akka hafu gochuun dirqama tokko tokko keenyaa ti. Booda gaabinee quba nyaachuun gatii hin qabu. Uummatni keenyaa nutti iyyachaa jira. Guyyaa guyyaan dhiigni isaa dhangala’aa jiruu fi lafee isaa caccabaa jiru ija keennya duraa haa mul’atu. Dirmannaa hatattamaa haa goonuuf. “Erga waraabessi darbee sareen duttii “ akka hin taane. Walii gala Dhumaatiin Calanqoo Lamaffaa akka isa dhumaa tahuuf hundee kolonii Habashaa Oromiyaa keessaa buqqisuu dha. Kunis kan tahuu danda’u yoo Fincilaa Xumuraa Garbummaa itti yoo muddine dha.
Gadaan Gadaa Bilisumaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Godina Wallaggaa Aanota Adda Addaa Keessatti FXG Jabaatee Itti Fufe, Naqamte Keessatti Ammoo Barattooti Oromoo Rasaasa Loltoota Wayyaaneen Dhaanamaa Jiru.
Qeerroo, Bitootessa 09, 2016
Yuunivarsiitii Wallaggaa fi mana barnootaa qophaa’inaa keeysatti FXG jabaatee wayyaaneen tarkaanfii sukkaneessaa barattoota irratti fudhatte. FXG kun mana barnootaa qophaa’inaa, Koollejjii barsiisotaa fi Yuunivarsiitii keeysatti gamtaan eegale. Koollejjii barsiisotaa keeysattis wayyaaneen
tarkaanfii fudhatteen barataa Misgaanuu Masarat kan jedhamu wareegameera. Fincilli kun yuunivarsiitii keeysatti ol ka’ee walitti bu’insi olaanaan waraana agaazii fi baratoota oromoo gidduutii dhalate. Barattootni 20 ol tahanis madaa’ani. Isaan keeysaas:
1. Barataa Tolosaa Guutuu
2. Barataa Alamuu Maaramaa
3. Barataa Maatiyoos Tufaa
4. Barattuu Sablee Taarikuu
5. Barataa Misgaanaa Addisuu
6. Barataa Addisuu Barasaa
7. Barataa Magarsaa Tasammaa
8. Barataa Taammiraat Zallaqaa
9. Barataa Yoonas Qana’aa
10. Barataa Saamu’eel Solomoon
11. Barataa Maarihuun Ammasaa
12. Barataa Girmaa Naadoo
13. Barataa Rooberaa Bal’inaa
14. Barataa Baayyuu Fayyisaa
15. Barataa Toleeraa Guutuu
16. Barataa Galaanaa Ibsaa
17. Barataa Sintaayyoo Alamaayyoo
18. Barataa Ayyaanaa Oljirraa
Kan jedhaman hospitaala Naqqamtee seenuudhaan waldhaansa yeroo argatanis miidhamni olaanaan irra gahe. Miidhamni xixiqqaan barattoota 30 ol tahan irrattis gaheera. Kana malees wayyaaneen wallaggaa lixaa keeysatti barattootaa fi uummata irratti rasaasa roobsite. Boojjii coqorsaa bakka jedhamuttis qeerroo oromoo Isayyas Gabayyoo jedhamu wayyaaneen rasaasaan ajeesuu qeerroon ona kanaa gabaaseera.


text:
Kaleessa marii viidiyoodhaan marsaa interneetii Guugil irratti, Prezidaanti Obaamaa waliin geggeessameen gaaffii dargaggoon tokko, Bruukliin, Niyoork irraa dhiheesse kan “taayitaa qabatattanii waggaa tokkoffaa keessatti haga Prezidaantiin isin duraa, Joorj Buush caalaa haleellaa xayyaara namni keessa hin jirre - “Droon” jedhamuun geggeessamu ajajjan” jechuudhaan, “akkamitti halellaan “Droon”iin geggeessamu, kan lubbuu fayyaaleyyii hedduu Yunaayitid Isteetsiif faayidaa qabaata? jedheef deebii kennan - Prezidaant Obaamaan.
Prezidaantichi Kaleessuma, marii sana dura gaazzexaa Niwuu Yoork Taayims irratti, nageenya dippiloomaatota Yunaayitid Iraaq keessaa eegsisuuf waa’ee xayyaarota namni keessa hin jirreetti gargaaramuu dubbatanii turan. Achii booda immoo walumaa galatti waa’ee haleellaalee Drooniin geggeessamanii fi “lubbuu namaa isaan fixan ilaalchisee of-eeggannaan hin gadhumu” ka jedhamu ilaalchisee ibsa kennan.
Yunaayitid biyya ka biraa keessatti, xayyaarota nama hin qabne - Drooniin haleellaa geggeessuun daangaa biyya biraatti seenuu hin jedhamuu? ka jedhu ture gaaffiin tokko. Prezidaantichi deebii kennaniin, ala biraa kanaan bakka tokkotti qiyyaafatanii haleeluun, daangaa biyya tokkoo cabsanii seenuu akka xiqqeessutti eeran.
Haleellaaleen kun irra-hedduun shakkamtoota Alqaa’idaa faana-dhahuun lafa gosootaa daangaa Paakistaanii fi Afgaanitaan irra jiru irratti ka geggeessamu. Akka nuti ilaallutti humnoota sana argachuun haleellaaleen ka biroon geggeessaman, mala nuti amma itti gargaaramnu caalaa waraanaan biyya tokko keessa seenuu of-keessaa qaban - jedhu - Prezidaant Obaamaan.
Naannoo gosootaa Paakistan keessatti Yunaayitid Isteets, xayyaarota nama hin qabneen akka haleellaa geggeessitu ifatti dubbachuun kun ka jalqabaa ti. Ibsa Prezidaant Obaamaa tii booda, Paakistaan immoo haleellaan sun ka bu’aa hin qabnee fi fudhatama hin qabne” jechuun mormii ishee dhageessite.


text:
Gidduu kana gara Godina Booranaa, magaala Yaaballoon, imaleen jira. Dhimma qorannootiif. Imalli ani gara Yaaballooti godhe salphaa hin turre. Daandiin garas nama geessitu baay’ee badduu dha.Hawaasaa (bakka jireenyaa fi bakka hojiikoo) ka’ee hagan magaala guddoo Godina Booranaa,Yaaballoo, gahutti sa’atii kudhanii ol natti fudhate.
Karaan/daandiin Hawaaasaatii gara Yaaballoo- Moyaaleetti nama baasu hojjetama jira. Garuu ariitii hin qabu. Erga hojjetamuu jalqabee ganna afurii ol ta’eera. Bakka takka takkatti dandiin kiiloomeetira muraasni xumuramee tajaajilaa jalqabeera. Harkaa caalaa garuu karaan qoqqotamee boola ta’eera. Konkolaataan akka garaa hin deemu. Boolla qotame keessa lixaa, achii ba’aa ; imaltoota oliigad raasaa; oliigad darbachaa; walitti isaan buusaa; kalee isaanii dhukkubsaa ; dugda isaanii butuchaa Yaaballootti isaan baasa.
Keesumaa karaan Diillaa haga Bulee Horaatti jiru, dhugaa dubbachuuf taanaan, nama butucha, qaama nama diigaa. Karaa kanaan osoo hin dhufne ta’ee, maal qaba nama jechisisa. Garuu maalgodha; takka karaarra buunaan duubatti deebi’uun hin jiru. Obsa godhatanii, ilkaan ciniinnatanii abdiin haga bakka yaadan ga’anitti gara fuulduraatti imaluu qofa. Imaltoonni gaafa cinqamni waa’ee karichaa walitti haasa’u. Warra karicha hojechaa jiran (warra Chaayinaa fi warra Hindii) abaaru; takka takka immoo mootumaa abaaruu (maaliif akka ta’e isinuu beektu); kanneen konkolaachisaa abaaranis ni jiru. Maaliif jennaan suuta deemuu didee, karaa babbadaa sanarra waan ariitiin konkolachiisuuf jecha .
Ani Diillaa gadi darbee yeroon deemu yeroo jalqabaati. Gara Booranaa waan deemaa jiruuf gammachuu guddaatu natti dhaga’amaa ture. Karichi garuu akkuma imaltoota kaani akka malee na cinqaa ture. Harka koo lamaaniin, kalee koo lamaan akka bakka isaanitii hin sochoone qabadhee; muduraa fi kuduraa lalisaa (ever green) karaa cina jiraan ilaala ; magaalota xixiqqqaa Godina Geedi’oo fi Godina Booranaa keessa jiran maqaasaanii namoota na bukkee taa’an gaafachaa; ijji koo sakandii tokkoof osoo walhinqabatiin magaala Yaaballoo ga’e. Achi ga’uu kooti baay’een gammade. Dadhabbii koollee nan irranfadhe. Uummata Booranaa kitaabaa fi Televiziiyoona qofaarratti beekuu ijaan arge.
Dhuguma, uummanni Booranaa, Oromoota aadaa fi dudhaa saani hedduu jaalatani ta’uu mirkanneessadhe. Warri Boorana, bara Oromoonni bakka biraa jiraatan dhiibbaa warra Habashaatiin irra ga’een aadaa isaanii yeroo dagatan, warri Booranaa garuu aadaan isaanii osoo hin faalamiin eeggatanii yoonaan ga’ataniiru. Warri Boorana faaya; warri Booranaa miidhagina! Dhirris, dubarris uffataa aadaasaani uffatanii magaala Yaaballoo keessa haajaa adda addaf yeroo socho’an arguun namatti tola.
Warri Boorana nama baay’ee ni kabaju. Keessumma ni jaalatu; gammachuun simatu. Aannan ho’aa fi furdaa kan eesattu hin argamne namaa laatu. Akkasi. Warri Boorana warra nagaati. Nama hin tuqani. Waan namaa hin barbaadani. Warri Booranaa uummata waaqa sodaatu. Kijibni, sobni, hanni, dhugaa dabsuun, fakkeessuun, namarratti shira yaaduun cubbuudha. Booranni nama hin abaaruu (arrabsuu) hin beeku.
Gaafa dubbatan afaan isaanii nama hin quuqu; baay’ee miidhaga. Akka Afaan Oromoo bakka biraatti dubbatamuu baay’ee hin dheeratu. Gurra namaatti tola. Waan isaan jedhan haga kana hubachuun nama hin dhibu. Ani Wallaggatti dhaladhee guddadhee; garuu loqodasaanii hubachuun na hindhibne. Isaanille kiyya ni hubatu. Garuu loqodaa saanii baruun hawwe. Osoon akaasaaniiti dubadhee gammachuun koo daangaa hinqabu. Keesumaa dubartooni isaani nama waliin yeroo hasa’an laphee nama butu. Jaalaaltu afaan saanii keessa rooba. Abbaan koo haa du’uu! Namni intalti Boorana yeroo isiin haasoftu dhaga’ee, jalaalesheen booji’amuunsaa hin hafu. Anille ergan Yaaballoo ga’ee shamarran Booranaa hedduun jaaladhe. Garuu maalgodha, haadha warraan qaba. Abba mucaati. Abbaa Naabeek. Waliin taphachuu malee waabiraa gochuun naa hindandanda’amu.
Silaa osoon qeerroo ta’ee, intala Booranaa fuudhee, warra Boranaattin soddoomee natti tola ture. Wayyoo, yaa bada anaa,! Waanaan haasaa jiru kana haati Naabeek akka nan dhageenye. Boorana bubbulee, garasheettan deebi’aa, yaa jaranaa. Dubbiin kun ishee bira geenyaan Booranatii hafuu kooti. Maaliif jennaan, Haati Naabeek, gara manaatti nan deebistu kaa.
Isheen dubbi kana dhageessee, naan lollaan, eessan dhaqa jettaniitu; gara Booraanaatti deebi’ee, intalti Boornaa sana fuudhee, Taltallee ykn Meeggaa ykn Areerootti galee ishee wajjin loon horsiifachaa, aannan dhugaa, dhadhaa nyaachaa, aadaa Borantichaa kabajaa, sirna gadaatiin bulaa, ijoollee aadaa beektu; kan waaqa sodaattu, kan bilisummaa Oromoof qabsooftu, horee guddifachaa, bareedduu Booranaa, wajjin jiraadha ……. haga lubbuun addaan baanutti.
Oromoota bakka maraa jirtan hundaaf warri Boorana nagaa, jaalalaa fi tokkummaa isinii hawwu!!!


text:
(Boruu Barraaqaa)
Yeroon isaa yeroo Irreechaa ti. Ayyaana kana yeroo kabajnu hundumaa dhugaa dagachuu hin qabne jabaa tokkotu jira. Irreecha ayyaana lammii Oromoo maraa taasisuu irratti hanga ammaatti hojii hangamtu hojjetame, hangamtu hoo nu hafe kan jedhu wal gaafachuu feesisa.
Akka hubannaa abbaa barruu kanaatti, Irreecha ayyaana lammiilee Oromoo maraa taasisuu irratti hojii danuutu nu hafa. Hayyuulee seenaa fi aadaa Oromoo, akkasuma beektota baranee (scholars) irraa qoodni hanga ammaa gumaachame xiqqaa miti tahuyyuu, quufsaa dha jechuuf nama rakkisa. Irreechaaf ilaalchi Oromoon qabu gabbataa deemee har’a ayyaana miliyoonota hirmaachisu kan tahuu danda’e hojiin gadi fagoon irratti hojjetameef miti. Dheebuu Oromummaa ilmaan Oromoo qabantu ayyaana kana dagaagsee sadarkaa kanaan gahe. Jibba Habashoonni nuuf qaban irraa ka’uun xiiqeffannee eenyummaa keenyaan boonuutu ayyaana kana guddisee irree jabaa kana itti hore. Oromoon amantii fedheyyuu haa hordofuutii Irreechi irree kiyya jedhee ayyaana kana akka mallattoo eenyummaa saba isaatti ilaaluutu jabina kana fakkaatu nutti hore.
Hunda caalaa kan nama ajaa’ibu, Irreechi gadi qabaa fi doorsisa mootummaa hamaa of irraa qolachaa didee guddatee sadarkaa kana gahuu isaa ti. Ayyaanicha sochii ABO waliin wal qabsiisanii dhawuuf yaaliin gama mootummaa irraa hin godhamin hin jiru. Sana hunda dandamatee toyannoo mootummichaa irraa ala bahe. Guddataa deemee ayyaana miiliyoonota hirmaachisu gaafa tahu ammoo mootummaan toftaa jijjiirratee sirna kabajaa ayyaanichaa harkatti galfachuuf hojjechuu filate.
Ayyaana Irreechaa yeroo kabajnu ilaalchotaa fi gochaalee farra Oromummaa ala irraas tahee keessaa nurratti aggaamaman of irratti dagachuu hin qabnu. Ayyaanni kun yeroo baay’ee dhimma amantii Oromoo isa dur durii (Waqeffannaa) waliin walitti hidhamee ibsamaa turuunii fi ammas haalli kun akkasumatti itti fufuun isaa yaaddessaa dha. Dhugaan jiru garuu, Irreechi ayyaana Waaqeffannaa osoo hin taane ayyaana Oromummaa ti. Hanga ayyaana Oromummaa tahetti ammoo ayyaana Oromoota Waaqeffataa qofa miti. Irreechi ayyaana Oromoota Musliimaa tisi. Irreechi ayyaana Oromoota Kiristiyaanaa tisi. Irreechi ayyaana Oromoota amantii fedhe kamuu hordofanii ti. Kana sirriitti ummata keenyas tahee kanneen ollaa keenyaa akkasumas addunyaa amanasiisuuf hojiin gahaatti hojjetame jira natti hin fakkaatu.
Kana wannin jedhuuf sababa malee miti. Qophii ayyaana Irreechaa irratti waggaa waggaatti warri of kenniinsaan maallaqa baasu, itti dadhabuu fi eenyuyyuu caalaa fuulduratti bahee waayee ayyaana kanaa hubatee hubachiisu obboleeyyan keenya hordoftoota amantii Waaqeffannaa ti. Kun maaliif tahe yoo jenne deebiin isaa ifaa dha. Hayyuu amantii Islaamaa yookiin Kiristiyaanaa tokko caalaa hayyuu amantii Waaqeffannaatu waa’ee Irreechaa quba qaba. Sababni isaas, amantiin Waaqeffannaa fi aadaan Oromoo (aadaa Irreechaa dabalatee), bara dheeraaf wal cinaa deemaa dhufuu fi seenaa cunqurfamummaa wal fakkaataa waliin qabani waan taheef. Sababa kana irraa ka’uun ayyaanni Irreechaa akka waan Waaqeffatootaa qofa ilaalutti fudhatanii irraa qoollifachuun matootii amantii kaanii irraa ni mul’ata. Ayyaanni kun ayyaana Oromoo maraa waan taheef Oromoon amantii fedheyyuu hordofu kamuu qophii ayyaanichaa keessaa qooda cululuqaa gumaachuutu irraa eegama ture. Fakkeenyaaf, Waldaan Waaqeffatoota Addunyaa qophii ayyaana kanaatiif baasii barbaachisu olaantummaadhaan baasuudhaaf dirqama addaa qabaachuun irra hin turre. Ayyaanichi kan hunda keenyaati eega jennee maaliif baasii barbaachisu Waldaa maqaa dhawame kana irratti dhiifna?
Waldaan Waaqeffannaa Addunyaa ayyaana Irreechaa dagaagsee sadarkaa kanaan gahuu keessatti qooda jabduu waan gumaacheef akka mataa kiyyaatti galataa fi dinqisiifannoo guddaan qabaaf. Caasaa ABO keessatti osoo hin hafin ayyaanni kun akka miilla lamaan gad dhaabbatee sadarkaa kana irra gahu milkeessuuf qooda karaa maallaqaa Waldaan kun gumaache dhiheenyattin qaba qaba waan taheef ulfaadhaa ittiin jechuun barbaada. Haa tahu malee gara fuula duraatti haalli kun jijjiiramee qaamni hundumtuu ba’aa waldaan kun kophaa isaa baachaa yoona gahe kana qooddatee baatuu qaba jedheen hawwa. Hawwii kiyya kanas warra dhimmi ilaalu natti dhihoo turaniif ibsuu irraa of qusadhee hin beeku.
Qophii ayyaana Irreechaa waldaa Waaqeffannaa qofa irratti dhiisanii ofii akka keessummaatti waamamanii irraa qooda fudhachuun dogoggora waan taheef kana booda sirraawuu qaba. Irreecha irratti Oromoon hundinuu abbaa ayyaanichaa ti malee keessummaa waamichaan dhihaatu tahuu hin qabu. Ayyaana boonsaa kana kan kooti eega jennee garaadhaan itti seennee qopheeffachuun hunda irraa eegama. Kun akka tahuuf ammoo Irreechi mallattoolee Waaqeffannaa irraa walaba tahuu qaba. Waaqeffannaan amantii dha. Irreechi garuu aadaa dha. Kana ifa godhanii saba keenya maras tahee olloota keenya hubachiisuu feesisa. Yeroo tokko tokko ayyaana Irreechaa irratti (keessumattuu Hora Harsadiitti) sirnoota amantiin Waaqeffannaa gaafatu raaw’atuun ni mul’ata. Fakkeenyaaf waan akka malkaa irratti dhiiga buusuu fa’a. Kun ammoo akka Oromoonni amantii biroo hordofan ayyaanicha ayyaana amantii tokkoo qofa godhanii hubachuudhaan irraa qoollifatan dhiiba. Kanaafuu warri ayyaana kana qopheessu dirqama ulfaataatu irraa eegama. Irreechi akka ayyaana aadaa Oromoo kan amantoota kamuu hammatuu fi sirna amantii kamuu irraa walaba tahe afaan ifaa tahee fi gochaa qabatamaadhaan addeessuu qabani.
Hirmaannaan ayyaana Irreechaa wagaa irraa gara waggaatti guddatee sadarkaa kana kan gahe dheebuu sabboonummaa Oromoo fi xiiqii Habashootaa irraa ti jenneerra. Kana jechuun maal jechuu dha? Oromoon amantii fedheyyuu hordofu akka Irreechi ayyaana Oromoo tahe qofa hubatee irraa qooda fudhata. Gariin Muslimootas tahee Kiristaanota Oromoo osoma ayyaanichi ayyaana Waaqeffataati jedhamee itti ololamuu dhaqanii irraa qooda fudhatan. Kun jabina faarfamuu qabuu dha. Haa tahu malee of kenniinsaa fi jaalala Oromummaa namoota akkasii kana ilaalanii onnachuudhaan ayyaana Irreechaatiif bifa amantii kennuuf dhiibuun geggeessitoota ayyaanichaa irraa hin eegamu. Kun diinota keenyaaf karaa banuu taha. Diinonni keenya Muslima yookiis Kiristaana fakkaatanii Oromummaa fi mallattoo Oromummaa kana fakkaatu rukutuuf akka arraba qaratan gargaaruu taha. ‘’Irreechi ayyaana amantii Waaqeffannaa waan taheef ani Muslima, kanaafuu irraa qooda fudhachuu hin qabu, ani Kiristiyaana, kanaafuu Irreechi Waaqeffatootaa ana hin laalu…..’’ ololoonni jedhan akka faca’aniif haala mijjeessuu taha.
Qaawwonni olola akkasii kun osoo babal’ataa hin deemin yeroodhaan cufuu feesisa. Olola akkasii kana qullaatti hambisanii fashalsuuf hojiin jabaan hojjetamuu kan qabu hayyuulee aadaa Oromoo warra waa’ee Irreechaa tolchee beekuuni. Akka Irreechi ayyaana aadaa Oromoo malee mallattoo amantii Waaqeffannaa hin tahin karaa dandaáme hundaan sabaaf addeessuutu irraa eegama. Sirna ayyaanichaas gochaawwan amantii Waaqeffannaatiin wal qabatan irraa walaba taasisuu feesisa. Warra beekaas tahee osoo hin beekne ayyaana kana irratti gochaalee amantiin Waaqeffannaa gaafatu raaw’atan toyachuu fi barsiisanii yookiis gorsanii sirreessuu barbaachisa.
Hundi keenyayyuu dubbii hubachuu qabnu jabaa tokkotu jira. Diinonni keenya akka ayyaanni Irreechaa har’a miliyoonota hirmaachisaa jiru kun of duuba deebi’ee akkuma kaeessaa owwaalamu fedhu. Hawwii isaanii kana dhugoomfachuuf ammoo ayyaanichaaf bifa amantummaa kennuuf dhama’u. Hawaasa Oromoo keessaa lakkoofsi akkaan guddaan amantiilee Islaamaa fi Kiristaanummaa akka hordofu ni beeku waan taheef karaa sanaan gargar nu diiguu barbaadu. Yoo ayyaanichi ayyaana amantii Waaqeffataati jedhame Oromoonni Muslimnis tahee Kiristiyaanni irraa qooda hin fudhatanu, akkasitti lakkoofsa hirmaattota ayyaanichaa gad xiqqeessuun dandaáma jedhanii amanu. Kanaafuu qindeessitoonni ayyaana kanaa yoomis tahee eessattuu olola diinaa kanaaf irree tahuu irraa of jabeessanii eeggachuu qabani. Yeroo diinni ayyaana Irreechaaf bifa amantummaa kennuu barbaadu, qindeessitoonni ayyaanichaa garuu sana sobsiisuuf hojjechuu qaban malee, akkuma hawwii diinaatti ayyaana kana mallattoo Waaqeffannaa godhanii lallabuun irraa hin eegamu.
Diinota qofas osoo hin taane seeronni amantii islaamaa fi Kirsityaanaas daangaa mata mataa isaanii akka qaban yoomuu yaadachuu feesisa. Amantiin Waaqeffannaa akkuma amanitiilee lamaaniitti Waaqa tokkichatti amanuu (monotheism) tahuyyuu, amantiileen hundumtuu qajeelfamoota mata mataa isanii qabani. Fakkenyaaf Islaamummaa fi Waaqeffannaan Oromoo haalota danuu keessatti wal fakkaata yoo tahe, wal fakkaata waan taheef qofa amantiin wal irraa hin ergifatamu. Amantiin akka ilaacha siyaasaa yookiin aadaa wayiitti kan wal irraa ergifatamu miti. Qajeelfama sii kenname irraa xiqqoo maqnaan boru guyyaa du’aan boodaa itti gaafatamta jedhamee waan lallabamuuf namuu of sodaata. Keessumattuu ummanni Oromoo dur dur osoo amantii kamiinuu wal hin barin irraa qabee hafuurumaan Waaqa beeka, Waaqa sodaata waan taheef, amma yeroo amantiilee gara garaa hordofus seera Waaqaa kan amantii san keessatti himame garaa guutuu abboomama. Kanaafuu akka namni amantii isaatiin itti dhufu hin fedhu.
Kanuma waliin, Waaqeffannaan kaleessa amantiilee amma sabni keneya bal’inaan hordofu dura (pre Christianity or pre Islam) amantii Oromoo maraa tahuyyuu, har’a eenyummaa keenya bade deebifanna jechuudhaan amantii amma qabannee jirru lakkifnee bakka kaleessatti deebina jechuun hin danda’amu. Obboleeyyan keenya Waaqeffatoon tokko tokko as irratti yeroo baay’ee yoo dogoggoran nan arga. Dhugaa dha, Oromoon aadaa isaa, afaan isaa, amantii isaa walumaa galatti eenyummaa isaa sarbamee kan alagaa akka fudhatu godhameera. Kana keessaa garuu amantii addatti baasanii ilaaluu barbaachisa. Amantiin akka aadaa miti. Amantiin akka afaanii miti. Aadaa fi afaan ofii yoo alagaan nama irraa fudhate shakkii tokko malee deebifachuun ni dandaáma. Amantiin garuu dhugeeffannaa jireenya addunyaa fi jireenya du’a-boodaa ti. Kanaafuu Muslima yookiis Kiristiyaana Oromoo tokkoon ‘’amantii alagootaa dhiisii kee ganamaatti deebi’I’’ jechuun balaa guddaa (sensitivity) waan qabuuf obboleeyyan keenya Waaqeffatoon dhiibbaa akkasii irraa of qusachuu qabani.
Akka naa galutti amantoonni amantii kamiiyyuu ‘’ámantii kee fi Oromummaa kee keessaa tokko fo’adhu’’ filannoon jettu yoo dhihaatteef deebiin isaanii rifaasisaa tahuu danda’a. Oromummaa mannaa amantii filachuu malu. Sababni isaas, amantiin jireenya du’a booda isa dabra hin qabne keessatti nama milkeessa jedhamee waan amanamuufi. Kanaafuu warri filannoo balaa baatu akkasii Oromoof dhiheessuu barbaadu yoo jiraate kana irraa dhaabbachuu qabani. Kun Oromummaa jaaruu osoo hin taane itti ejjetanii diiguudha. Beekaas tahee osoo hin beekne ergama diinaa bahachuu dha. Ayyaana Irreechaa yeroo kabajnu balaa akkasii kana of irraa fageessaa deemuu waliin haa tahuun dhaamsa kiyya. Ayyaana Gaarii!
Ofkalaa! Anas ofkalchaa!
Boruu Barraaqaa
Gulummaa75@gmail.com


text:
Bulchiinsa naannoo somaalee kan Itiyoophiyaa keessatti namoonni kudhanii ol ta’an dhukkuba Koleeraan du’u gabaasaaleen ibsanii jiru.
Jiraattonni kutaa Waardeer akka jedhanti namoonni 700 koleeraan qabamanii hospitaala jiru.Gama kaaniin Kutaa Qabrii dhahaar keessattis dhukkubii kun ka’uun ibsamee jira.
Jiraattoota keessaa aaddee Rooda Haaji Faraah firoottan isaanii keessaa 5 dhukkubsachuu fi dhukkubichii erga ka’e guyyaa sadaffaa ta’u ibsan. yeroo ammaa moo harmee koo fi ijoollee koo lamaan qabaman gargaaraan jira jedhu.Kana malees Doktoroonni namoota koleeraan qabaman 700 akkasumas kannen du’an 30 galmeessanii jiru jedhanii, dhukkubichii koleeraa ta’u Doktorrotatu dubbate jedhan.
Gama kaaniin konyaa somaaliilaand kan Buuhoodle jedhamtu keessattis namnii 9 dhukkuba Koleeraan du’uun ibsamee jira.Daayreekteerri ministrii eegumsa fayyaa Abiib Adam Nur akka jedhanti namoonni 31 koleeraan qabamanii Hospitaala seenanii jiru.
Buuhoodlen Itiyoophiyaa waliin akka wal daangeessitu kan ibsan Nur sochii daangaa ce’uun gaggeeffamuun dhukkubii kun dhufe jedhu.
Knaaf jecha Somaaliilaand weerara dhukkuba koleeraa ittisuuf jecha daangaa ishee cufuu beeksisanii jiru.


text:
Qabeenyi garee Shanee ABO kan “madda Galii Addaa” jedhamuun beekamu kan kutaa SKANDINIVIA Saamame.
Akkuma yaadatamutti bara 2004 kessa yeroo warri ABO hogganaa turan aangoo irratti waljijjiiran Qabeenyaafii waraanaas addaan qoddachuun gamni tokko waraana bilisummaaf bahee gama biyyaa akka galan yeroo godhu ummanni Oromoo kan lubbu jijjirraa hinqabneefi hidhaa cafaqamuufii biyyarraa ari’amu qabeenyaas itti dhabaa ture. WBO qawwee irkiftu yeroo arkan bakka jiran hundaa gaddaan liqinfameeti ture.
Gareen aangoo fudhatte waraana hanga tokko fudhaatee caasaafii sagantaa siyaasaa haarayatti diriirfachuu jalqabde.Ummanni Oromoo fedhiifii hamuuna qabsoof qaburraa kan ka’een waan deemaa jiru hubachuu hindandeenye yeroof. Garuu duraandursee biyya kessaafii alattiis namoota garee aangoo fudhatteef amanamoo tahan filachuufii bakka namoonni amanamoon hinjirretti nama isaanii miseensa gochuu irratti xiyyeeffatan yeroo tana namoota gosa warra aangoo fudhatteetiifii ganda tokko tahaniif lotoorin baateeti turte. Kan takka ABOti miseensomu hin’yaadin carraa kanatti fayyadamuun gara aangootti sissiquu jalqabe.
Warreen sadarkaa duraatti halduree barbaadamu tan gandummaafii gosummaasan guutan kessa Qondalli ABO kan kutaa SKANDINIVIA akkan beekkamnetti hogganan isa tokko, inni kun maqaa koree “madda galii addaa” ABO kan kutaa SKANDINIVIA ja’ameeti aangoo badhaafame, angoo qofa osoo hintaane horiinis itti dabalameefiiti jira sababaa dhaabni madda galii kan addaan hincinne qaabaachu qaba jedhauutiin kun yeroo godhamu HAYYU duree malee namni toohatu tookolleen hinjiru wanti horiin ykn maalaqni itti dabalameef akka( taxi) bitanii hojjachiisanii horii irra arkamu dhaabaaf godhamu jedhaniiti ture. Hatahuu hujiin tun hanga bara 2013tti bara keesa yoroo tokko qondaalli kun gama Asmaraa deemaati ture jedhama. Hata’uu malee dhuma bara 2013 irraa jalqabee haga arraatti wanti odeefamaa jiruu horiin dhaabaa kan Qondaala kanabiratti kuufamee jiru qabamuu isaa nuuf gabaasaati jiru.
Warri itti dhiheenyaan keessa beekan sababaan horiin kun qabameef Qondaalli kun akka waan qabsoof deemuu fakkeeysuun Haadha manaa isaa sobee barabaraan gama Asmaraa deemee sagaggaalumman ilmaan akka horaa jiru yeeroo hubatteetii gama Mootummaa iyyattee qabeenya waliin qaban hunda akka tohannaa mootummaa jala ooluuf gooteeti jirti .Mootummaaniis akkuma iyyannaan isaan gaheen horiin baanki keessa jiru’ manafii Taxileen hundi akka hinsossoone godheeti jira haatahuu malee horiin dhaaba hangam takka akka tahee namni sirritti beeku hinjiruu waan duraanu nama horii kana toohatu hinqabneef. Garuu horiin kun akka himamutti gara Dolari kuma saddettamati (80’000) jedhama. Kana qofaami Qondaalli kun gama Asmaraa yeeroo deemu hunda osoo WBOn beela’ee dheebotaa jiru isaafii Qondaalonni hagaa fira/ganda isaa ta’an kan achi jiran hundii Hotela irra nannayuun akka bashannanaa turan ragaaleen achiirra argaman ni ibsu. Haatayuutii yoo barbaachisaa ta’ee ragaalee kanafii waan oduu horii kanaa dabaree itti aantutti qabannee isiiniif dhihaanna.
Miseensoota ABO SKANDINIVIA.


text:
ABOO GARRA NURRASINA DEFATTI WANJETAN NUDHEECHA MOTTUMAN HINTTAWUU ODDOO HINJEDHIN [ KUUNNII METTADHAA JEDHEE WEDEELLII HA’RREE ] ,MARIANAFII GANATT,,,,MOGACHOCH KECHA FILECHUUN KECHENIMO AJJAEEBA,,,EJJOLE BEEYA’ ABAKOTI ,,[MALKECHA:NUDHAABANI HUNDUMMA KECHAA KA’BBNA ],,,MUCHA ,FANUEL FUDHECHUU DEEDES,,HINYADINA,,,HINGUDIFENA,,,OROMON DURRUU ELMOO NEMAA’ GUDDIFECHUU HINJALETTA’
obs nurra addaan cite
Alisomali on Oromo protesters have time and hope on their side, the TPLF face gloom and doom
Berhanu on Har’a maaltu taanaan OPDOn afaan biraa dubbachuu jalqabdee?
kejela fekadu on OCO: Presents New Year 2018 Concert In Washington, DC
Sobdu on Har’a maaltu taanaan OPDOn afaan biraa dubbachuu jalqabdee?


text:
Qixxeessaa Lammii | Sadaasa 12, 2017
Oromoo sobuun hanga dabre. Gaaffii abbaa biyyummaa xiqqeessuun akka gaaffii Itophiyummaatti maxxansuuf yaaluun dhugaa waakkachuun dhara fudhachuudha. Oromoon Oromoo ta’ee dhalate malee Habashaa ta’ee hin dhalatne. Habashaanilee ofuma ta’ee dhalate malee saba biraa ta’ee hin dhaltne. Tokkummaan hundee osoo hin jiraatne tokkummaa alaa halaalaa jabeessuun hin danda’amu. Kaleen dabre. Har’aa fi boru waan ta’an ilaaluun gaariidha. Tokkummaan humnaan bara dheeraaf Oromotti fe’ame har’allee humnumaan irra tursuuf hiixachuun hin barbaachisu.
Oromoon waan kalee dabre seenaaf dhiisee waan har’aa fi boruu irra jira. Kan barbaadu sadarkaa duraatti of ta’ee ykn of danda’ee mataa isaan dura gadi dhaabachuu, biyyaa fi qabeenya isaa irratti abboomuudha. Kana dura wanti dursu kan jiru akka hin jirre diree bahee diinaa fi firattillee himaa jira. Waan humnaan irraa fudhatame naaf deebisaaf baroota dheeraa karaa nagayaan kadhachaa ture. Gaaffii isaa kan xiqqolee gurratti qicate garuu hin turre. Addunyaa biyya lafaa irratti ummatni kabajaa qabu ykn sodaatamu ummata humnoomee jabaatee waan hundaan of mul’ise. Ameerikaa akka fakkeenyaatti fudhachuun ni danda’ama.
Ol aantummaa humnaa fi jabinaan gonfatte biyyootni biraa karaa nagayaan maaf hin gonfatne jettee ummattoota mootummoota abbootii irreen mataa keessa qu’aman malaan jalatti ittisaa jirti. Humna qawwee kaasee ummata isaa irraa roorroo qulachuuf gadi bahe shoorarkeessa jettee maqaa balleessiti. Akka inni wayuu gochuu hin dandeenye uggura irra buufti. Hiree kana dhaabota mudatan keessaa ABOn isa tokko. Bilisoomuu ummata Oromoo fi walaboomuu Oromiyaaf gufuu guddaa kan ta’e maqaa kanaan ABO fi ummata Oromoo wal hanqisuudha. Kana keessatti shoorri OPDOn taphatte guddaadha.
Dhaabbileen maqaa Oromoon mootummaa sirna dimokiraasii hin beekne jalatti maqaa dimokiraasiitiin mataa qabatan cufti danqamuu qabsoo Oromoo ABOn durfamtuuf hireen gumaachan salphaa hin turre. Seenaa kana kan hin beekne ABOn hin badu hin jiraatu, sochiin isaa hin mul’atu, kun maaliif ta’e? hooggana isaatti dadhabaadha, kkf jechuudhaan komachuun waan baay’inaan mul’atee fi mul’ataa jiru. Har’as komii fi balaaleffatama ABOf qabxiin guddaan isuma kana. ABOn kan rakkate yoo qawween tarkaanfii fudhatuu yaale maqaa golessitummaadhaatti irkatanii ummata Oromoo meesha maleeyyii guuranii mana hidhaatti naqanii achitti ajeechaa itti baratan. Kana kan godhaa fi goosisaa ture adda durummaadhaan OPDOdha. Kan ABOn bara 1997 guutuu Oromiyaa keessaa dhiibee baase diina irra caalatti qaama OPDO kana.
Wayyaanee har’a ummata keenya akka feete gootu tana hidda hin buqqaane kan ta’eef dhaaba kana. Har’as ummata keenya irratti waarsuuf maloota gara garaan kan socho’aa jirus dhaabuma kana. Dhaabbileen ummata Oromoof qabsoofna jedhan maqaa Oromoo himatan kan kaayyoo isaanii kaayyoo OPDOn wal fakkaatu ykn wal simatu kanneen biroos gadaa kana haarayatti gadi fut jedhanii dirree bahatti Oromoon of ta’uu ykn of danda’ee kophaa isaa Abadan dhaabbachuu hin danda’u jedhanii afaan guuttatanii lallabaa jiru. Oromoon garuu akka isaan itti tilmaaman bira dabree sadarkaa Afrikaattuu ummata ummattoota biraafuu fakii gaarii ta’e ta’uu isaa of mirkaneessee jira.
FXG QBO ABOn hoogganamuun guutuu Oromiyaa keessatti karaa nagayaan godhame har’a hawaasni addunyaa mootummaa isaanii irraa quurrama qaban cufti harka wal qaxxaamursanii hiriira mormii godhaa jiru. ABO malee harka wal qaxxaamursuun fuula hawaasa addunyaa fi diinota duratti hiriira karaa nagayaa kan qeerroo sabaa baasiise dhaaba kamitu jira. Maqaa qeerroo jedhu kan har’a firaa fi alagaaniis dubbachaa jiranii fi mallattoo harka wal jala qaxxaamursuus kanas kan moggaase ABO ta’uu warri hin beekne yoo jiraatan har’arraa beekuu isaan barbaachisa.
ABOn kanas ta’ee sana kan barbaadu birmadummaa ummata isaati. Kana anatu dalage, sana ani hin dalagne jechuudhaan farreenii fi diinota isaa waliin yeroo itti wal mormu hin qabu. Xiyyeeffatnaan isaa kaayyoo fi akeekni isaa ummata isaan lafa irratti mul’achuudha. Karaan ummatni Oromoo gaaffii isaa deeffachuu itti danda’u qabsoo hidhatnoo qofaan ta’uun ammoo walabummaa fi bilisummaa boru dhufaniif humna iggitii qabu ykn firii qabsoo wareegama qaalii fi dacha ykn ulfaataa ta’een argame ittisuu humna qabu qabaachuun barbaachisaadha jedhee amana.
Bu’aa umrii hin qabne gonfachuun bu’aa karaa nagayaan argamu ittisa amansiisaa yoo itti hin qabaatin ooltee osoo hin bulin harkaa fudhatamti ykn harkaa buuti jedhee amana. Kanaaf tooftaalee gosa lachuunuu masakama ABOn. Dhugaa dubbachuun firooma hin kuttu waan ta’eef alagaa har’a akka Oromoon of ta’ee hin dhaabbatne barbaadanilee akka inni of ta’ee dhaabbatu isama mataa isaattuu agarsiisuun barbaachisaadha. Tokkummaan halagootni hawwanilee kan ol aanutummaa saba tokko jalatti kufe ta’uu akka hin dandenye gochuuf sabootni hunduu dura of danda’anii dhaabbachuu isaanii of mirkaneeffachuun barbaachisaa akka ta’e lafa irratti itti agarsiisuudha. Waan boru fiixa hin baane har’a sobanii tokkummaa dharaa waliin ijaaruun firaa fi diinalee sopbuun boru hulaa salphinaa of dhaabuu ta’a.
Nagaya gaanfa Afrikaaf murteessaan dura ummatni Oromoo gaaffii isaaf deebii isaan malu argachuudha. Hamma ummatni kun waan barbaade ykn haqa isaa harka isaatti hin galfatinitti nageenyi waaraan naannoo kanatti abadan argamuu hin danda’u. Kana hawaasotni naannoo kana qubatanii fi hawaasotni ummata naannoo kana jiran irraa dantaa gara garaa qabanillee dhugaa kana gadi fageenyaan hubachuu qofa osoo hin taane beekuu qaban. Daandiin ykn karaan ABOn irra jiru waan har’a ta’ee boru diigamu osoo hin taane waan waaraa ummattoota naannoo kanaaf ta’u argamsiisuudha. Naannoo nageenyi waaraan keessatti gadi dhaabbate gochuuf dura dursoo ummatni Oromoo bilisoomuu, Oromiyaan walabuun furtuu nagaya naannoo kanaa hiiktee cuftu ta’uun amanamee fudhatamee hojirra oolfamuu qaba. Kanaaf, dhugaa dubbachuun firooma hin kuttuu waan ta’eef dhugaa kana dhagahuu ykn caqasuu diduu ykn dhabuun ummata naannoo kanaaf balaa yaaduu ykn akka nageenyi ykn sabatiinsi keessatti gadi hin dhaabbatne jaalchuudha.
Nageenyi Oromoon feetu nagaya hawwasotni addunyaa hundi jaalatan akka ta’e hubachuun barbaachisaadha.
FXG QBO ABOn hoogganamuun eegalame bakka ni gaha!
Qixxeessaa Lammii.


text:
Tags Baqattoota Oromotv yaman
Check Also
Ethiopia: Expectation About TPLF Central Committee Meeting
Axum (HAN) November 29th, 2017 – Public Diplomacy and Regional Community Reports. The ruling party of …
2 comments
haalli baqatoota oromoo yemen baayye hammacha jira.magalaa sana’a naannoo kafjii jedhamuu xiyyaari gaara erga rukkutee booda dhagaan folloqun baqatoota midhee.akkasumma foddaalee cacabsun. kanafuu keesuma dubbartoonni fi ijoollonni bayyee dhiphacha jiru bakka bultilee dhabuun kanaaf nuuf iyya jenna.oromiyan ni bilisomti jabaadha.
galatoomi maqaa keetin utuu ta’e bayyee gaarii ture.waan yaade bakkaan ga’ateetta nama marachuun salphadha akkuma jette.dhugaan…


text:
Qe’ee Keenya Irratti Ajjeefamuun Kan Dhaabbatu Qabsoo Bilisummaa Qofaani
(Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo)
Saamicha qabeenyaa, qe’ee ofii irraa humnaan buqqifamuu, hidhaa fi ajjeechaa dabalatee roorroon TPLF/EPRDF Ummatoota irratti geggeessu akkuma sirnichi tortoraa deemeen guyyuma irraa guyyaatti dabalaa fi hammaachaa dhufuu irraa kan ka’e, roorroo kana of irraa dhaabsisuudhaan mirga ofii kabajsiifa-chuudhaaf qabsoon haqaa Ummatootni Impaayera Itoophiyaa geggeessan, keessattuu, Qabsoon Bilisummaa Oromoo yeroo ammaa kan yeroo kamuu caalaa bal’atee fi jabaatee, Bahaa-Dhiha, Kaabaa-Kibba, magaalaa-baadiyaa, xiqqaa-guddaa fi keessaa-ala osoo hin jenne hirmaannaa Ummataa bifoota gara garaan utubamee galii isaa rukutuuf dhihaatee jira.
Miidhaan murna TPLFiin Ummata Oromoo irratti addatti xiyyeeffatamee raaw’atamaa turee fi jiru kan Ummatoota kaanii caalaa hammaataa tahuu irraa kan ka’e Ummatni Oromoo addatti roorroo dadhabatee obsa fixatee jiraatuu diinaafis firaafis bifa adda addaan ibsataa jira. Dhaadannoon Ummataa “Bilisummaa yookaan Du’a !” kan jedhu tahee jira.
Gama birootiin murni filannoo fi fedhii Ummatootaan alatti afaan qawweetiin aangoo mootummaa dhuunfatee gaaffii Ummatootni mirga isaanii kabajsiifachuuf dhiheessaan hunda hidhaa fi ajjeechaadhaan ukkkaamsaa yoona gahe TPLF gama isaatiin dhugaa lafa irratti mul’atu kana amanee fudhatee furmaata siyaasaa barbaaduuf fedhii fi dandeettii akka hin qabne ifaa dha. Inumaayyuu saamicha, hidhaa fi ajjeechaa daran jabeessee itti fufuudhaan gaaffii Ummatootaa ukkaamsee aangoo irra turuuf ijibbaata maayyii gochuu irratti argama.
Akka kanaan gaaffii mirgaa Ummatootni gaafachaa turanii fi jiran doorsisa, hidhaa fi ajjeechaadhaan ukkaamsuuf yaalii bara aangoo isaa guutuu gochaa ture itti fufee guyyaa kaleessaa (Onkoloolessa 26, 2017) Dhiha Shaggar magaalaa Ambootti humni waraanaa ajaja TPLFiin bobbaafame Ummata nagaa harka qullaa karaatti bahee gaaffii mirgaa gaafate irratti rasaasa roobsuudhaan lubbuun ilmaan Oromoo 10 galaafatamee jira. Dhugaa kana miidiyaalee gurguddoo Addunyaa keessaa tokko kan tahe raadiyoon Sagalee Ameriikaa (VOA) tamsaasa isaa kan Onkoloolessa 26, 2017 keessatti hawaasa naannoo fi qondaalota mootummaa bakka sanatti argaman haasofsiisuudhaan mirkanii isaa gabaasee jira.
Addi Bilisummaa Oromoo ajjeechaa kanaa fi walumaagala gochaa namoomaan alaa TPLF hafuura itti gaafatamummaa tokkoon maleetti (irresponsibly) Ummata keenya irratti raaw’achaa jiru kana gadi jabeessee balaaleffata. Hawaasni Addunyaa hundi, keessattuu, mootummoota Aangawoo Addunyaa warri jedhamanii fi kanneen nagaa jaallatan, sirna dimokiraasii fi Bilisummaa Ummatootaatti kanneen amanan cufti hammeenya TPLF dalagaa jiru kana akka balaaleffatanis cimsee gaafata. Sirni kun gargaarsa isaaniitiin sadarkaa kana gahuuttis gaafatama akka qaban hubachiisa.
Qe’ee keenya irratti mirguma keenya waan gaafanne qofaaf ajjeefamuun kan nu irraa dhaabbatu gaafa Bilisummaa keenya gonfanne qofa. Wareegamni har’a baasaa jirrus gatii Bilisummaa keenyaa ti. Waan taheef, murannoo cimaa fi Dhaadannoo “Qabsoon hanga Bilisummaatti !” jedhu caalaatti haaromsa-chuudhaan Qabsoo Bilisummaa itti jirru tokkummaadhaan finiinsinee humna Bilisummaa keenya afaan qawweetiin nu sarbe (TPLF/EPRDF) dhabamsiisuudhaan Bilisummaa keenya qabsoo keenyaan gonfachuuf bakkayyuu jabaannee haa sossoonu. Gumaa dhiigaa fi lubbuu ilmaan keenyaas Bilisummaa qofaatu baasa !
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaa ti !
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 27, 2017


text:
Uummata magaalaa jijjiga fi naannoo jiraatu Dirqaman Hiriira baasun
Abdi ile yesterday
Uummata magaalaa jijjiga fi naannoo jiraatu Dirqaman Hiriira baasun sochii naannoo Oromiyaa keessa fi Naannoo Amhaara keessatti godhama jiru sirna Dargii deebiisuf jechuu akka balaleefatan godhamanii jiru .akkasuma Abdi ile sochii naannoo Oromiyaa fi Amhaartii mootumma keenya irratti godhama jiru sirna dargii deebiisufi kana Ammo nutti hin fudhanu ! yoo kan Sirnii federaalaa Amma jiru kan jijjiramu tahee nuttis Akka mootumma naannoo shaniiti ( K/ 39) akka itti fayyaadamun eenyu nun dhoorgu . Of dandeenye jiraachun Dirqama . Kanaafu Abdi ile jijjirama siyaasa biyyaatti San keessatti tahuu wayyaannen ala dura akka dhaabatu ifan ifatii dubatu jiru . Sochii Oromiyaa keessatti godhama jiru balaleefachu bira darbee oromo daanga baldhiifachuf jechuun olola jira .
Solidarity-Famous Oromo and Ogadeni artists release new song of solidarity
Elemo, Mahdi & Aden (Dinne)


text:
Faara Murnoota Malbulchaa Oromoo gidduutt Waligaltee Uumuu
Sochiin bilisummaa Oromoo akkitt gargar babanka’uutt ka’e nama sammun sirritt yaaduuf qayyabamuu hin dandahu. Kanneen gargar bahan keessaa tarsimoo dhaaba haadhoo itt baheen adda tahe kan fudhatee as bahe hin turre. Yoo guddate tokko tokko tooftaa jedhanii kan hedduun tarsimo bu’uura tuqa jedhame yayyabataniiru. Sana bakkaan gahachuufis osuma diinni obdii saanii keessa jiruu duula holola hamaa walitt banan. Erga waanti tahuu hin malle tahee booda, hunduu badiisa irra marsaa jiru kan argan fakkaata. Ofittoommi yookan murna aantii fi dhiibbaa halagaa qoomma’uu qofti akka firrisiisuu hin dandeenye bu’aa ba’ii keessa kan baratan fakkaata. Kaasaa waloof dudhama qabaachuu, ballisani ilaaluu fi amantee jaallewwan irraa horatan qofatu ulfina halagaa fi fira biraa argamsiisuu dandaha. Sabi hundi danta ofiitii durfannoo kenna. Kan Oromiyaa kanaan addatt ilaaluun jireenyuma ummatichaallee kan mancaasuu tahuu dandaha.
Rakkinni hundi dhaaba kallachaa, ABO keessaa jalqabe. ABOn dhaaba sochii bilisummaa Oromoo jalqabaaf kaayyoo tokkoo fi alaabaa tokko jalatt gumeesse. Ofbara malbulchaa sabummaa ol kaasuu saafis jaalala galmeeffatee jira. Kaayyoo saa qayyabachuu fi sana fiixaan baasuuf waregama guddaa gumaacheef Oromoo biraa jaalalaa fi ulfina argateera. Karaa biraammoo, diina yeroo dheeraaf Oromummaan deebi’ee ka’a jedhee hin yaadin dammaqseera.
Yaa’a keessa ABOn dhaaba irratt to’annoo fi miseensota saa biratt amanamummaa dhabaa dhufe. Malli bule “gargar baasii moo’ii” jedhamu goleelee ifatt hin beekamnee luuxee itt galuu eegale. Gargar bahii sadarkaa guddina saa hundatt biraa hafuu dide. Kan tahekun hundi, waliin dammaqee ijaajjuun akka akkaataa itt hojjetaa dhufe qoratu hin gone. Kanaaf caalaattuu loowanii galtuu fi hankaaksituuf qaqaawwaa ballise. Wal oo’isi jaallummaa yeroo dhaabicha bu’uursan ture hiriyoota walitt dhihaatan gidduuttillee qabanaawuu eegale. Haddheessaan waanti hojjetamu keessanlaalummaa dhabuu baballataa dhufe. Kanaaf furri adda addaa dhannoonamee afaan abba tokkootaa keessa galchuun jaallota gidduu qofa osoo hin tahin sabboonota biraa gidduuttis garagarummaa caalaan akka uumamu godhame. Kettoti saa Oromoo fitteett dhiibuun, hamma qabattee duubatt hafaan gargar facaan sodachisuun gahuuf milkaawuu saaniif hamajaajiin dur qasa’uutt kahe.
Sochiin bilisummaa hamma alaa qabu of keessaas diina qaba. Keessaa, kanneen lammii saanitt amantee dhabuun diinaa kalchan, kanneen ofirraa faccisuuf annisaa hin qabne, ayyaanlaalloota jireenya keessatt akeeka hin qabne, kanneen sadarkaa dammaqinni malbulchaa saanii ol dhihoo tahe fi kanneen gumaacha sabi saanii seena addunyaaf tolche wallaaluun of tuffatantu argamu, Maqaa sana keessa wanti Oromoon du’uf hundi akka argamu waan beekaniif hundi kun ABO jibbisiisuu irratt bobbahaa bahan. Kana hubachuun fakkaata, kan sochooti sabboonotaa kanneen wal dhaban walitt fiduuf furga’aa jiran. Diinnis kana callisee hin laalle. Innis gargar bahina jiru akka caalaatt ballisaniif murnoota jaarolee ofii deggeru yaasaa jira.
Si’ana murnoota ABO dhiheenya gargar bahan keessas dhimmamuun ni mullata. Waamich murnootaa fi abba tokkoota dhaabarraa qollifataniif akka garagarummaa saanii lafa kaa’ani fala dhaaba dhibame kana itt dhinsan waliin barbaadan godhamaa jiru, irraa kahuuf ni gargaara. Kun kan dhugoomu yoo humni sabboonotaa wal harkisoo mornota waliin jiran keessa jiru irratt milkiin argatani. Sochiin dhaabicha dhinsuu hoogganoota bar tokko akka ujuutti ilalamanis qooda fudhachisaa jira. Murna bu’ursitootaa fi gameeyyii ofiin jechuun Washington DCti akka walgahanii turan himameera. Kun itt fufa mare Haagicha (Hooland) tahee dhiiseen saa ifaa miti.
Bu’ursitooti garri caalan tokko qofaan malee mornoota gargar bahan biro waliin hidhata qabu. “korbeettiin walbeekti” isa jedhan fakkaata. Kanaaf baabsoomiti ofiin jechuu hin dandahani. Duran dursanii hiriyoota erga wal qunnamtii dhaabanii bara hedduu tahe suduudaan waamuun yada saani akka ida’an gochuu ture malee waamicha bucuree dhumaa keessaa foo’anii gochuun irra hin turre. Mamii kuufame qulqulleessuuf kana caalaa hin beekan jedhamuun hin hamatamani. Abbaltiin ofii misha akka tahe of amansiisuu qofti hin gahu; jara kaanis akka garaa qulqulluun itt dhihaataa jiran amansiisuu gaafata.
Waliigalatt kanneen gargar bahan walitt fiduuf yaalamuun faara tolaa dha. Garaa qulqulluun dhihaate taanaan ifajeen dhaabicha jabeessuuf tolfamu hundi jajjabeessamuu qaba. Keessaayyuu yaaliin akkasii ABO keessaa ka’e yoo tahe fiixan bahuuf kan alaan yaalamu irra carraa qabaachuu irrayyuu qajeelaadhasi. Kulkulfannaan walmadeessa gargar bahatt geessanii akka jiraatu carraa kennuu miti. Osoo walgahii wajjiraawaan hin saganteeffamin karaa ciranii mamii jiru qulqulleessuun qooda taatotaati. Kaasaa ulfaata akkasii tajaajiluuf kanneen of dhiheessan duubbee saanii irraa ba’aa hin barbaachifne akka fe’atanii hin dhufne mirkaneessuu dha.
Tokkummaan humnoota bilisummaa Oromiyaa waan dhaaboti fi namooti tolaa yaadan hundi hawwani. THBO kanaaf uumame. Garuu rakkinni adda addaa keessaayyuu kanneen ABO keessaa laasha’uu saaf gumaachaniiru. Kaasaa waloofi dhaabbachuuf hariiroon citan suphamuu qabu. Kanaaf ergamsi sabaawaan kamuu alaa itt fe’uu yaaluu irra jijjiiramma keessaa sissi’eesuu dandahu dha. Amanamuun alii alii waliin olmaa dheeraa fi nuffisiisaa gaafata.
Sabboonoti hedduun murna sana yoo kanaa waliin hidhata qabu jenneeraa. Kanaaf baabsoomiti jechuu nammuu hin dandahu. Garuu rakkina waloo furufi kan qabaniin bobba’uun dirqii dha. Murnootii fi abba tokkooti hanga saaxilamanitt akka itt of dhahaniin fudhatamuu qabu. Kun waan maman irratt qeeqa hambisa jechuu miti. Mamiin dhimma hin baafnee fi haaloon, tokkummaaf gufuu akka hin taane eeggachuu jechuu dha. Walitt dhiheenyi gara qulqullooma gaaffi jala oolchu hobbaatii dansa hin qabaatu. Qorichi kanaa keessaan laalummaa dha. waa’ee walii hunduu muuxannoo gahaa qabu. Kanaaf tokko kan biraa daguu (“shawwaduu”) yaaluun of tuffachiisuu taha.
Murnooti hundii fi abba tokkooti ejjennoo saanii keessa debi’anii qorachuu fi sochicha deebisanii tokkoomsuu barbaadan waamicha tokkummaaf tolfamaniif golee kamiiyyuu haa dhufanii owwaachuu qabu. Walargaan maree gadjallaa kaasee gara ol haanaatt sadarkaa sadarkaan misuu qaba. Kan duraa wakkiilota yartuu (yoo yaratan sadii) kanneen bakka, akkaataa fi sadarkaa walarga itt haanu irratt marihatan, tolus tuqaa bu’uuraa kan dhahan tahu dandahu. Sochiin walirraa jalaa guddataa deemu akkasii osoo maree bu’uuraatt hin seenin wal amantee murnootaa fi abba tokkoota gidduu uumuuf carraa kennuu dandaha. Sabboonoti hunda irraa amanamummaa qaban, carraaqa kana irratt gargaaruu fi yaa’a saaf raga akka tahan afeeramuu dandahu.
Walitt dhufeenyi murnootaa fi abba tokkootaa, hundu akka karaa kanaan dura deeman malee filmaata biraas jiru hubataniiru jedhameetu. Baayyinaan goo’anii sodachisuu fi moksaa fi dorsisaan daguu yaaluun akka hin baafnes arganiiru. Oromoon durii, “Gamna gowwoomsuun jibba barbaacha” jedha. Shaakala akkasiin sodaa caalaa, aariin baqaqi gidduu jiru ittuu ballachuu dandaha. Sun hariiroo itt haananiif barumsa tahuu qaba.
Karaa sirriin karaa seeraan bulmaataa, akka danbiilee fi qajeelfama jiraniiti hojjechuu dha. Want sabaaf gaarii dhaabotaafis ni tajajila. ABOn heeraa fi dambiilee bobbaa qaba ture. Badhaasii fi quci akka isaaniin gaggeeffamu amanama. Dambiilee fi qajeelfamoota ofii sirinyaan hordofuun yaadamalee fi hangameessa lame tahuu irra nama qabee hamaa irraa nama oolchuu dandaha. Sana cabsuun miseensa caalaa yoo hoogganootaan tahe badii fida. Kanaafi kan keessanlaalummaan gaafatamuuf. Hamma yoonaa hanqina kanaf seeraan bulmaata irra ilaaluun, tufatama, baqaqa, hoduu waldhabsiiftuu fi luuxxee galtuu hankaaksituutt geese.
Kanneen qabsoo bilisummaa keessatt qooda fudhatan hundaaf maniin saanii bilisummaa Oromiyaati jedhamee yaadama ture. Hariiroo fi garaagarummaa hundi manii guddicha kanaa gaditti ilaalamu qabu. Garuu malbulchoo sammuu dhiphoo fi kanneen raateffamaniin kan kahe garagarummaa xixiqqoon manicha waloo dhuunfatanii jiru. Hariiroo aantii salphaatt rifachiisanitt dhimma bahuuf tuttuqaniiru. Dhiibbaa halagaan joonjeffamuun abba tokkoota hin dammaqne dantaa ofittummaa ofiif hiriirsuun yaalameera. Sana hunda shaakaluun sochiicha bilisummaa karaa irraa ceesisun carraaqameera. Erga badiisi kabeebsuufillee rakkisu uumamee booda nammi huubachu dandaha taha. Malbulchaa tahuun ulfina gatuu fi akeeka dhabuu miti. Sobuu fi maqa hallett firaa fi halagaa duratt daddaaquus miti. Yoo dhugummaa fi ifaa tahuun jaallewwan gidduutt shakalame malee tokkummaan dhimmaa hin yaadamu. ABOn miseensa hundaa oli. Hunduu akka seera saatt bulan malee inni akka fedha mata mataa saaniitt bulu hin eegamu. ABO tokkicha qofatu jiraachuu dandaha.
Quurrama darban, kan ammaaf dhimma hin baafne irratt yeroo hedduutu darbe. Saboonoti egeree ifaa fedhu yoo tahe hamaa kaleessaa kulkulfachuu irra, bu’aa darban irratt ijaaruu qabu. Kun of kennuu fi dhimmamuu gaafata. Kan barbaachisu hooggansa si’aawaa, tokkoomsaa, jajjabeessaa fi kakaasaa malee harkifataa, gargar baasaa fi mogolee buusa kan facaasu ofdadhabduu miti. Sabichaa jedhanii hunduu barsiifata bubbucuu jibba leellistuu gatanii, yaada tolaan wal jajjebeessanii kaasaa waloo guddichaa, kaayyoo sabaawaaf as bahuu qabu. Diinni, qaata ummaticha miseensota ABOti jechuun gara laafina malee mancaasuutt bobba’ee jira. Yoo kun seexaa tokkoo irratt ulfaachuu dandhabe homtuu itt hin ulfaatu. Kan herragamuu qabu hoogganni tokko bakka dhufe/dhuftee osoo hin tahin dhugoomaa, dudhama duubatt hin deebine sabichaaf qabaachuun kan qorame darbe tahu fi waan jedhe/jette fiixaan baasuu dandahuu dha. Qabsaawaa bilisummaa tokkoof Oromummaaf amanamuun hariiroo hundaa ol tahuufii qaba. Yoos qofa nammi tokko an qabsaawaa Oromoo hundaati ofiin jechuu kan dandahu. Yeroon kuusaa hin beekamne waan qabduuf wal irraatt abdii kutachuu miti. Bor al hunda dorrobaa dha.
ABOn tokko haa jiraatu!
Tokkummaan humnoota Oromoo haa jiraatu
Ibsaa Guutama
Amajjii 2009


text:
Raayyaan Humna Ittisa Itoophiyaa 3000 olitti laakkayamu daangaa ce’ee Somaaliyaa seeneera, akka gabaasa VOAtti. Humni kuni garasitti kan ce’e Wixata dabree eegaleeti. Woraana biyyattii garasitti bobbaasun kan barbaachiseef, akka taajjabdootaatti, garee al-Shabaab irratti tankaarfii fudhachuudhaf.
Akka jiraattonni naannoo Geedoo dubbatanitti raayyaan humna ittisa Itoophiyaa taankiifi meeshaalee woraanaa gurguddaa kan qabuudha. Woraana Itoophiyaa magaalaa Luuq keessa socho’aa jiraachuu isaanii namoonni ijaan argan dubbataniiru. Taajjabdoonni kan jedhan fuulleen woraana Itoophiyaa gara magaalaa Bandereetti. Magaalaan tuni maandhee garee al-Shabaab ta’uu isiiti kan himamu.
Itoophiyaan garee Mootummaa Islaamaa ‘Islamic Court’ angoo irraa ari’uuf humna ittisa isii bara 2006 Somaaliyaa seensistee turte. Sana boodas Itoophiyaan yeroo yerotti humna isii garasitti bobbaasa turuun niyaadatama. Bobbaa haarawaan wolqabatee ibsi mootummaa Itoophiyaa irraa kenname hanga ammaatti hinjiru.
Worri bobbaafi imaammata Itoophiyaa yeroo dheeraadhaaf xiinxalan, Itoophiyaan poolisii naannoo Gaanfa Aafrikaa fakkaataa dhufteerti jedhu.


text:
WASHINGTON,DC —
Addunyaan Oloompikii lama qabdi;Oloompiki bonaa fi gannaa ,Winter Olympic fi Summer Olympic jedhanii wal dorgoman.
Dorgommiin gannaa Winter Olympic haga guddaan biyyiti cabbi keessa jiraattu irratti waldorgoman tun tana waliin marroo 22essoo.Atileetota biyyaa 88tti ispoortii gosa 16tiin wal dorgoma.
Amerikaan dorgommii tanaa atileetota 230 ergatte .Dorgommii tanaa madaaleyaa warqii 98 waliin madaaleyaa 290 tahutti badhaasaaf lafa jira.
Atileetota Amerikaan qopheeffattee keessaa 14 nama akka Shaun White, Shani Davis,J.R Celski, Hannah Kearny fi Tim Burke fa badhaasa guddaa eegatti.
Dorgommii tana qopheessuuf doolara biliyoona 50 caalaatti itti bahe. Baniisa isi ka hardhaatti nama kuma 40tti dhufee daawate.
Gama kaaniin ammoo USA warrii biyya nagaa dhowwu jetteen dorgommii tana irralleetti balaa buusuuf qophii jiraa ufi eegadhaa jettee dhaamtee eegumsa jabaa jala jirti.
Magaalaan Sochii dorgommii tana itti qopheessan km 3,505 ballattii nama dhibba 340 tahutti keessa jiraataa, garba gurraacha Black Sea jala jirtii guyyaa 16 dorgommii tana qopheessiti.


text:
Adoolessa 20_2017
Godina Wallagaa aanaa Gudayyaa Biilaa irraa,ummaanni gudayyaa biilaa sababa lukkeelee Sirna nama nyaataa mootummaan wayyaanee mirga hiree namummaa fi qabeenya uunfaa ofiitti fayyadamu sarbamnee murtoo balleessanii baduurra geenyeerra jedha qeerroon gudayyaa Biilaa.
Ummanni gudayyaa Biilaa jiraachuuf gutummaa guutuutti mirgi keenyaaf sarbameera,Ifaa erga arginee bara hin qabu ofumaa muka poolii qofaatu dhaabata,qabeenya Rabbi in nubaadhaase hedduu otoo qabnuu mirgi hiree jiraachuu keenyaa Jala kaattuu mootummaan wayyaaneef jecha jiraachuu jibbinerra.hubadhaa kanoo kaani:midhaan nyaataallee bakka itti daakkaannu dhabnee uummanni umaatti jira.dhakaan midhaan daaku kan humna ibsaan tajaajila Kennu sababa Ifaa gutummaa guutuutti balleessaniif ummanni tajaajila hin arganne,kan bobaadhaan midhaan daaku immoo badiyaa keessa darbee darbee jira,isa namni kamuu akka hin fayyadamne orkamanii jiru,sabaabni orkamuusaas yoo ummanni rakkoo beelaa keessatti kufe dirqamaan kaffaltii gibiraa humnaan olii kana kaffaltu jechuun lukkeelee wayyaanee Warreen burjaajooftu uummata irraa dhalatte doorsisaa jiraachuu qeerroon gudayyaa addeessan.
Bifuma kanaan uummanni naannoo gudayyaa kan akka: G/Jaree,Ifa biyyaa,Haratoo fi naannooshee ,ganda qotee bulaa nagaroo,gabaa qidaamee,guduruu Shambuu,gabaasa facaasee, Naannoo ,siree,Baakkoo hacuccaa cimaa keessatti waan argamnuuf qaamni ol aanoon akka quba nuqabaatu nu beeksisaa jedhani dhaammatan qeerroon naannoo sana,gabaasa biraa dudduubaan……
Godina Shaggar kaabaa aanaa kuyyuu magaalaa Garba gurraachaatti lukkeelee fi sirni nama nyaataa wayyaanee rifaatuun guddaan muddamtee waan qabdee waan istu dhabuun polisoota oromiyaa wal_gahii waamuun akeekkachisaa jirti uummata akka goolaniif jedha gabaasni qeerroo gama sanaa amma nu qaqqabe.odeeffannoo biraa dudduubaan…
Godina Wallagga bahaa aanaa gudeyyaa biilaa,guyyaa jaree fi naannoowwaan sanatti guyyaa kaleessaa 18_2017 uummata walgaahi waamuun dirqamaan kaffaltii gibiraa humnaan olii akka kaffalan lukkeelee wayyaanee dirqisisaa olaan jechuun qeerroon naannoo sana gabaase.
Haaluma kanaan guyyaa kaleessaa hanga hardhaa Mani nyaataa fi suuqonnii cufamuun oolaniiru,tokkoon tokko suuqii xiqqaas tadhu dirqamaan qarshii 100,000 (kuma dhibba tokko) akka kaffalan dirqisifamaa jiru.
Kan nama dhibu garuu walgahii dirqamaan lukkeelee wayyaanee guyyaa kaleessaa waamte ummannis walgahii sana dhiisanii ykn addaan kutanii deemaniru,ummani aariin onneeffamuun qaama ol aanutti iyyanna jechuun akka imalan qeerroon addeesse.
Akkasumas ganda qootee bultoota aanaa gudayyaa biilaa keessatti akkuma bara hayilee sillaasee sanatti qotee bultoota dirqisiisaa jiru,kunis akkuma hayilee sillaasee lukkeelee isaani qotee bulaa keessa filuun qotee bulaa irratti muduun Abbaa lafaa moggaasee uummata hiraarsaa ture,sirni nama nyaataa kunis uummata keessaa Jala fiigduusaa ykn sirnaaf amanamaa kan taate filuun leenjii basaasummaa erga kenneef booda qotee bularratti muuduun qotee bulaan dirqamaan lafasaa akka qotaniif qotee bultoota hiraarsee qochisiisaafi jiraachuu qeerroon gudayyaa Biilaa fi Jaree addeessan odeeffannoo biraa dudduubaan….
Adoolessa 19/02/2017 warraaksi diddaa gabaa lagachuu fi diddaan fxg guutummaa magaalaa naqamtee fi naannoo ishee dabalachuun guyyaa har’aa gootowwan qeerroon magaalaa Naqamtee waraana sirna wayyaanee waliin kokkee wal qabaa jiraachuun ibsame.
Akkuma jalqabarratti caqasuu yaaletti diddaan gabaa laqachuu magaalaa Naqamtee keessatti eegaleef ga’ee guddaa kan xabatan gootowwan qeerroo magaalaa Naqamteetiin barruuleen fxg jalqabarratti waamicha uummata magaalaa naqamteef erga taasisameen booda guutummaa magaalattii keessas barruun diddaa gabaa lagachuu facaasaa galgala guutummaa magaalaa Naqamtee keessa raabsamaa akka buletu himame.
Caalmaattimmoo Akka maddi oduu qeerroo magaalaa Naqamteerraa nuuf gabaasanitti Warraaksi biyyaalessaa kun guyyaa facaasaa ganama irraa eegaluun erga guutummaa magaalaa Naqamtee dhuunffateen booda yeroo ammaa kanas uummannii magaalaa naqamtee fi qeerroon magaalaa naqamtee diddaa isaanii daran fardeessuun diina isaanii kan ta’e wayyaanee waliin wallaansoo akkaan jabaa wal qabaa jiran.
Guutummaan daandii magaalaa naqamtee irraa fi keessa keessaa ishees suuqiileenii fi konkolaattoni tokkollee kan sochii gochaa hin jirre ta’uus qeerroon itti dabaluun gabaase.
Waraanni sirna wayyaanee rifaatuu hamaa keessa seenuudhaan guutummaa magaalaa Naqamtee dhuunffachuun yeroo ammaa uummata magaalattii nagaa dhorkaa akka jirutu gabaafame.
Uummanni magaalaa Naqamtees diddaa gabaa lagachuu fi diddaa gibiraaf qaban tokkummaa waloodhaan walitti dhufuun haala akkaan gammachiisaa ta’een diina isaanii wayyaanee waliin gogogsanii wal’aansoo xiiqessaa ta’e wal qabaa akka jiranillee maddeen qeerroo leeqaa gabaasan.
Gama biraan Guyyaa har’a 20/07/2017 G/W/Liixaa Anaa Naajjoottii daldaltonnii
magaalaattii guutummaattii hojii dhabbuun mormii gibiraa humna olii
kan wayyanneen itti feete mormaa jiru
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Related


text:
April 8, 2014 by Oromedia
Mootummaa wayyaaneen hundumaa caalaa sirna gabroomfataa,abbaa irree, duulaa duguuggaa sanyii,dhiiga namaa dhugee,lafee namaa qorkee sirnoota gochaa suukaneessa raawwatan bulchiinsa ilmaan Habeshaa hanga ammaatti turan hunda caalaa sirrna cunqursaa gita qabne geggessu ta’uun isaa kinoo raga qabatamaa waliin!
Akkuma ummanni Oromoo bal’aa fi haqni murtoon hundumaa beekuu akka addunyaa kanatti gochaa suukaneessan akka Harma muraa fi Harka muraan abboolee AANOLEE irraatti geggeffamee eessumaa jiru.sirni gabroomfataan ilmaan Habeshaa gocha akkanaa kanatti kan hi gaddineefi dhiifama hin gaaffanne ,dhiifama gaafachuun hafee irra deebi’ee gochaa duguuggaa sanyii addunyaa kanarra hin jirree yeroon inni kutaa 2ffaa isaa itti eegalee ta’uu waliin waanuma beeknuu fi amma harkaa qabnu gurraan dhagaa,ijaan argaa jirruu kanaadha.Kuni kanaan ta’ee inni hundumaa caaluu fi guddoo humnaa ol nama aarsee dhiiga nama boochisu seenaa suukaneessaa fi farra gurraacha kana ittin of ijaaruuf kara dabarsuu isaat.
maallaqatti jijjirratee,dhaloota har’a haftee gochaa mataa hadhoochu kanaseenaa dogoggoran malee buusee gumaa ilmaan haqaaf kufan kana gatii dhoowwuu isaati.Lukkeen wayyaanee immoo gita bittoota Habeshaa hundumaa ol farraa ilmaan OROMOO FI OROMIYAA ta’uu isaan nama dhagahu danda’an hunda dhageessisee darbuun fedha.Seenaa bareedaa kana hojii koo jedhanii yeroo karaa dabarsanii dantaa mataa isaaniif gabaasanii dhiiga dhiigatti lafee lafeetti foon foonitti qoqqoddatnii gurguratan dhiigni Harna Haadhoolee fi Harka muraan Abboolee AANOLEE ragaa hundaa oliti.
OPDOn seenaa kana adda durmatti fudhattee bu’aa dhaaba isaani,akka dhaaba hedhatee wareeggama kana baasee waan har’a Oromoon arge kana fideetti sa’aa 24 olitti hanga sagalee gurraa namaa miidhutti iyyaa ooltee buluun ishee wanna ishee leellisiisuu osoo hin taane waan ishee qaanessuu ta’uu ishee ofirraatti baruu dadhabuun ishee immoo dogoggora seenaa lammatatii.jundumaa caalaa waaree salphinaa ishee galcha.kana bu’ura gochuun kabaja dhaabbata isaani kan godhatan SIIDAA AANOLEE hedduu hawaasa Oromoo gaddiseera. Mee rakkoo eebbaa Siidaa AANOLEE kanarratti ta’ee rakkoo qabatamaa fi aanolee 2ffaa jedhamee waamumu sin biraan gahee haa darbu.
Dargaggoonni seenaa dhugaa dhaale,kutannoo fi murannoo onneerraa madden shira diinaa hubatanii ilmaan Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaaf boqonnaa hin qabne seenaan bu’ura hundaa ta’uu isaa warri adda durummaan beekaan Yaaddannoo wareeggamtoota haadhoo fi abbooleef jecha Adaamarraa hanga Aanoleetti taasisaniin km 66 miilaan(lafoo) deemanii Mootummaan wayyaanee mana hidhaa galchuun isaa seenaa Aanolee lammatati.waan dhiiga nama boochisu gochaan suukaneessaa kana olii hin jiru.deemsa kana taasisan dargaggoota 120 ta’u. Kanneen keessaa durboota 17 turan kunneen deemsa km 9 duwwaan yemmuu hafu bulchiinsa magaalaa Heexosaa aanaa Heexosaa Itayyaatti qabanii kaayyoo mana bahaniif miilan lafoo osoo miilli dhiiguu akka achi geenye gochuun mootummaan wayyaane seenaa yoomuu hin dagatamne raawwatee jira. Kanneen keessa dargooggonni 20 isaan ejjennoo fi kaayyoo walfakkaataa qaban karaa qaxxaamuraa deemuun mana hidhaas ta’u lafa Aanolee jedhamu sanarratti hidhamanii buluun illeen waan nama boonsuudha.
walumaa galatti gochaa baay’ee nama gaddisiisuu ilmaan seenaa dhugaaf miilan kiiloomeetira 66(66km) deeman ilaalcha addaa qabdan jedhee hidhuun isaa mootummaa wayyaanee umurii isaa gabaabsa malee ,shira isaa saaxila malee,akka isa hin jejne ta’uu isaa dargaggooni manaa bahan kuni nuuf haarawaa miti duras beekne manaa bane jedhanii guddaa ofitti gammadaniiru.
Kanneen keessa wanni guddaa ana gaddisiise Durbeen takka kophee(caammaa) malee fageenya waa kanaa deemuun ishee wareeggama eenyummaa isheef baastee waan ishee jechisiisuudha namoonni naannoo sanaa rakkoo nurra gaheef hedduu gadduu isaani hamilee yoomuu nu ijaaruu ,keessattuu maanguddoon yoo xinnaatee umurii 70 tana nu ilaalani imimmaan qabachuu dadhabanii booyanii nu boochisuu isaani daraan gabroomfataa onneen nu kaase.
Alagaan alagumaa ,maaltu alagaadhan fira jedhee
Wayyaaneen wayyaanuma akkamitti miilana dogoggorree waan gaarii hojeta jenne kan manaa bane hedduu nu gaddisiisuus FDG Geggesinetti hedduu gammaneerra.
Rakkoon akka dhuunfatti karaatti argine immoo waan dubbatamee dhumuu miti beelaa fi dhebsuun deemuu dadhabuun namni nu harkatti laafee dadhabaan dadhabaa baatee kaayyoo gahuu jechuun waan addaati, mana hidhaatti tooftaan(muudiin) hidhamuun,durba dhiirrii poolisiin wayyaanee sadii ta’ee nama takkitti geessuun muudannoo turan keessaa isaan muraasa. walumaa galatti isaan akkatti nu eeganii fi sodaan isaan qaban akka irraa dubbisnetti nama rokkeetti garaatti liqimsee dhufee malee nama biyya keessaa nama ta’ee dhufeetti nun tilmaane bilbillii fi waraqaan eenyummaa dhaabbatatti kan nurraa guuramee yemmuu ta’uu silaa waraabbii gochichaa siniif dhiyeesina ture.
GADAAN GADAA BILISUMMAATI


text:
Garee 37 tapha 380tii fi garee bebeekmatuu 20 dabalee taphii kubbaa Miilaa /English Premier League/ magaalaa UK ta akka akkaatti ittuma jira.Manchester United akkuma amala isii goolii tokko galfattee jennaan lameeffattee sadeeffattu malee hin teenne taan ammallee tapaha kana dursuutti jirti,Arsenaalilleen faanuma jirti.
Taphii kun dhumachuuf amma dorgommii 10 kudhanitti hafee haga ji’a lamaa keessati dhumata.English Premier League tapha biyya tanatti horiin miliyoona dhibba hedduu itti bahu.Ka jara taphatu /Pound /hedduun itti bitatan. Jaarsoo Diqqaa nama ganna hedduun duratti Boorana aanaa Dirree fulaa bu'ee garee kubbaa miilaa taphatu,amma UK,Macnhester City jira.Dorgommii UK tana keessaa 10 caalaa daawwate. Akka Jaarsootti Manchester United qabxii jaha caalaa garee Arsenaal dursuutti jirti.Waancaa baranaallee fudachuuf eegan.
Mee waan nu tana irratti Jaarso gaafanne MP3 tana irraa caqasaa.


text:
Akka sagantaa ba’etti taphoonni torban kanaa Jimaata, Sanbat-duraa fi Dilbata Finfinnee fi magaalota naannootti akka geggeffaman Federeeshiniin Kubbaa Miillaa Itiyoophiyaa beeksiseera.
Bor Waldiyaan Qiddus Giyoorgis waliin sa’aatii 9 irratti nitaphatu.
Sanbat-duraa Isteediyamii Finfinnee irratti magaalaan Faasil Magaalaa Maqalee waliin guyyaa sa’aatii 10 irratti nitaphatu.
Taphi gareewwan lamaanii taphoota sadii Federeeshiniin Kubbaa Miillaa Itiyoophiyaa torban darbe bakka isaanii jijjiire keessa tokkodha.
Dilbata Dadabiit Yuunivarsitii Walwaaloo Addigiraat waliin Isteediyamii Finfinnee irratti sa’aatii 10 irratti taphatu.
Magaalota naannootti Jimmaa Abbaa Jifaar Ittisa waliin, darbii Kibbaan Walaayittaa Diichaa Magaalaa Arbaaminc waliin, Magaalaan Adaamaa Buna Itiyoophiyaa waliin, Magaalaan Hawaasaa Itiyoo-elektirika waliin sa’aatii wal-fakkaataa sagal irratti kan taphatan ta’a.
Magaalaan Dirree Dawaa buna Sidaamaa waliin sa’aatii 9 daqiiqaa 30 irratti taphasaanii nigeggeesssu.
Pirimiyar liigicha Dadabiit qabxii 22n wayita dursu, Qiddus Giyoorgis qabxii 16n lammaffaa, Faasil fi Magaalaan Adaamaa qabxii wal-qixa 15 galchiin wal-caalanii sadarkaa sadaffaa fi arfaffaa wayita qabatan, Jimmaa Abbaa Jifaar fi Magaalaan Maqalee qabxii wal-qixa 14 galchiin wal-caalanii sadarkaa shanaffaa fi ja’affaa irra taa’aniiru.
Magaalaan Hawaasaa fi Bunni Itiyoophiyaa qabxii wal-qixa 12n galchiin wal-caalanii sadarkaa torbaffaa fi saddeettaffaa qabataniiru.
Magaalaan Dirree Dawaa, Itiyoo Elektirikaa fi Magaalaan Arbaaminc wal-duraa duubaan sadarkaa 14 hanga 16 qabachuun sadarkaa dhumaarra jiru.
Galchii baay’ee galchuun Geetaana Kabbbadaa Dadabiit fi Lammiin Gaanaa taphataa Itiyoo Elektirik Al Hasan Kaalushaa galchii wal-qixa torbaan wayita dursan , taphataan Naayijeeriyaa Jimmaa Abbaa Jifaar Okiikii Afolaabii galchii ja’aan, Abeel Yaalaw Dadabit fi taphataan Buna Sidaamaa Addis Giday ammoo galchiiwwan wal-qixa shaniin itti aanu.
Madda: Tajaajila Oduu Itiyoophiyaa


text:
(Oromedia, Finfinnee, 24 Caamsaa 2014) Hiriirri mormii aarii fi dheekkamsaan guutame imaammata mootummaa Itoophiyaa mormuun guyyaa har’aa magaalaa Finfinnee keessatti gaggeeffame.
Hiriira mormii ummati kuma kudhanii ol irratti hirmaate kana irratti imaammata mootummaa Itoophiyaa kan lafa saamicha irratti hundaa’e, kan qoodinsaa fi abbaa irrummaan masakamaa jiru kan balaaleffatu dhaadannooleen addaaddaa dhaggeessifamaa oolaniiru.
Mormiin handhuura Oromiyaa Finfinnetti paartiin Madrak ilmaan Oromoo wajjiin ta’uun guyyaa Sanbata hardhaa gaggeesse bifa milkaa’aa ta’een Xumurame.
Gabaasaan Oromedia Finfinnee irraa akka gabaasetti, mootummaan hiriirichi akka hin milkoofneef xaxaa fi shira hedduu tolchaa turu illee mormitooti kutannoo fi jabinaan akka hiriirichi milkaa’uu fi nagana xumuramu godhanii jiru.
Ka’umsa isaa 4kiiloo irraa karaa magganaanyaa imaluun karaa dildila Adwaatiin taasisuun Signal qaxxaamuree balaaleffannaa isaa bifa milkaa’aa ta’een ibsachaa oole.
Mormii kanarratti Poolisoonni hedduun hirmaattota mormiif bahanii gadi hin taane karaa irratti argamanis dhaadannooleen ejjannoo fi murannoo isanaii mul’isu armaan gadii afaan Oromoo, afaan Ingiliffaatii fi afaan amaariffaatiin dhageessifamaa oolaniiru.
- Lafti kan qotee bulaati!
- Oromoon Oromiyaa hin gurguru!
- Sabbataan, lagaxaafo,Sulultaan gafarsaan,laga daadhiin kan oromooti!
- Hidhamtootni haa hiikkaman!
- Nutis hidhamnee jirra!
- Nuti Shororkeessitoota miti!
- Shororkeeffamnee jirra!
- Haqa barbaanna!
- Ajjeechaan haa dhaabbatu!
Hiriirtota keessaa tokko gabaasa akeenyatti akak himetti, mootummaan namoota deeggarsaaf bahan karaa irra dhaabuu fi doorsisuu bira darbee, akka siaan yeroon hin geenye danqaa itti ta’aa oole.
Gabaasaan keenya akka ijaan argetti, humnooti tikaa barattootaa fi namoota gara hiriirichaa deeman dhaabanii yeroo sakata’anii fi hiriira irraa turasan mul’ataniiru.
Hiriira kana irratti hoogganaan dhaaba siyaasaa Madrak Dr Maraaraa Guddinaa hin argamne. Akka qindeessaa keessaa namni tokko gabaasaa keenyaaf ibsanitti, Dr Mararaan waan biyya kana hin jirreef, itti aanaa ta’anii dhaaba kana kan hoogganaa jiran Obbo Bulchaa Dammaqsaa ummata hiriiricha baheef haasawa taasisanii jiran.
Obbo Bulchaa Dammaqsaa haasawaa isanaii keessatti imaammata mootummaa Itoophiyaa kan ummata Oromoo miidhuu fi dararu mormanii, nageenya biyyaaf furmaata siyaasaa barbaaduun akka mootummaa irraa eegamu dubbatanii jiru.
Yeroo Ob Bulchaan haasawa isaanii xumuran, uummatni iddoo sanatti argamu hundi jaalala isaaniif qaban marti isaan waliin Suuraa ka’aa turan.
Itti aansees hooggantootnii fi qindeessitootni haasawaa walfakkataa taasisuun Uummataafis galata galchanii jiru.
Haata’uutii, hiriirtoti hamlee guuddaa fi xiiqiidhaan akka hiriirichi hin gufanne kan godhan yoo ta’u, sagalee isaanii karaa nagaa dhageessisuun ejjannoo jabaa fi deeggarsa guddaa gaaffii mirgaa barattoti Oromoo kaasaniif qaban mul’isanii jiru.


text:
Itti-gaafatamaan dhimmoota koomiyunikeeshinii mootummaa naannoo Somaalee – Obbo Idiris Ismaa’el, “humni hidhataan naannoo keenya keessaa bobba’ee, Oromiyaa keessatti haleellaa uummata irratti raaw’ate hin jiru. Kun qoratamee mirkanaawee jira” jechuu isaanii, sagantaa keenya kaleessaa irratti gabaasuun keenya ni yaadatama. Humnoonni daangaa naannoo Somaaleetti cehanii uummata nagaa irratti haleellaa geggeessan, kannneen Oromiyaa irraa nutti bobba’an Adda Bilisummaa Oromoo fi ergamtoota Jawaar Mohammadi –jedhanii turan – Obbo Idiris. Dubbi-himaan Adda Bilisummaa Oromoo, Obbo Toleeraa Adabaa fi daarektarri OMN, Obbo Jawaar Mohammed garuu, lola sana keessaa harka qabaachuu ni haalan.
Oduun kun ka ragaa qabatamaa hin qabne, oduu dharaa ta’uu ka dubbatan – Itti-gaafatamaan dhimmoota Koomiyunikeeshinii – Obbo Addisuu Araggaa immoo, “ka daangaa Oromiyaatti cehee saba nagaa irratti haleellaa geggeessaa jiran, k agama Somaalee tii bobba’an – qaamota sadii ta’uu ragaa qabatamaa qabna” jedhu. Humnoonni kun poolsii addaa bulchiinsa naannoo Somaalee “Liyyuu Poolis” jedhamu, milishaa naannoo Somaalee fi humnoota waraana Mootummaa Ripuublikii Somaaliyaa irraa kanneen dhufan ta’uu dubbatan. Qaamota kana keessaa kanneen waraqaa eenyummaa fi yuunifoormii isaanii waliin qabamanii harka poolisii Oromiyaa jiran jiraachuullee beeksisanii jiran.
Kana cuqaasuun gaaffii fi deebii Obbo Addisuu Araggaa waliin geggeessame dhaggeeffadhaa


text:
Obomboleettii”n mata-duree walaloo ani dhiyeenya kana barreesseeti. “Obomboleettii” maqaa barrootis. Barroon kun kuusaa walaloota an barreessee saba bira gahanii fi kan saba bira hingahin; akkasumas barreeffama gaggabaaboo bashannansiisaa barnoota dabarsanii kan qabate dha. Obomboleettiin fuula 270 yennaa qabaatu, yaadaa fi qeeqa hayyooti Oromoo afurii keessumsiisteetti. Isanis Prof. Mekuria Bulchaa, Obbo Solomon Deressa, Dr. Zelealem Bantii fi Dr. Guutuu Olaanaa Wayeessaa ti. Yaadaa fi qeeqa Obbo Tirfee Raagaa kan fuula 28 ta’e dheerina irraa kana ka’e keessumsiisuu hindandeenye. Obomboleettiin Adoolessa 07, 2017 yeroo jalqabaaf biyya Swedenii magaalaa Stokholmitti eebbifamti. Hagayya 29, 2017 magaalaa Washington D.C. taa’umsa OSA irratti eega dhiyaattee booda Minneapolistti sagantaan barroo eebbisu akka qophaawu qophiin jalqabamee jira. Walalooti Obomboleettiin qabattee dhiyaatte caasaa barnootaa gulantaa olaanoo ta’an keessatti mata duree qormaataa ta’un barattoonni muraasi digrii saani isa jalqaba (BA) akkasumas isa itti aanu (MA) irratti hojjetaniiru. Walaloo ti kun saba keenyaa biratti amantaa fi kutaan, saalaa fi umriin otoo hin daangessin jaallatamaa fi simannaa guddaa argachuu ‘saani irraa kan ka’e bifa barroottiin qophawaani akka seenaa fi dhaloota itti aanuuf qusataman taasifameera.
Zelealem Aberra Tesfa
Helsinki / Finland


text:
Icciitichi qophii ajjeechaa hogganaa biyyattii Kiim Joong-uunis ni qaba.
Abbaan seeraa Kooriyaa Kibbaa Rhii Chool-hiin akka jedhanitti, icciitichi kan butame Raayyaa Ittisaa biyya isaa jalaayi.
Raayyan Ittisa biyyaa Kooriyaa Kibbaa gama isaatin dhimmicharratti deebii laachuu hin barbaanne.
Humni addaa biyyattii maddoota anniisaa fi buufataalee raayyaa ittisaarratti tarkaanfii fudhachuuf malurrattis icciitichaan qabameet ture.
Uggurrichaan Raayyaa Ittisaa Kooriyaa Kibbaa jalaa amma ammaatti odeeffannoon giiggaa baayitii 235 kan butame yammuu ta’u, %80 isaa adda baafameera.
Uggurrichi bara darbe baatii Faranjootaa Fulbaana keessa ture kan raawwatame. Caamsaa keessa Kooriyaan Kibbaa ugguramuushee himattus Kooriyaan Kaabaa dhimmicha icciitin qabatteetti jedheera “BBC”n.