text:
Haala Hundeeffama DhRTVO Haala Hundeeffama DhRTVO
Dhaabbanni Raadiyoo fi Televizyina Oromiyaa Adoolessaa bara 1998 labsii lakkoofsa 113/1998 dhaabbataa hundaa'edha. Dhaabbanni Raadiyoo fi Televizyina Oromiyaa Miidiyaa naannoo Dhaabbataa Sab - qunnamtii Oromiyaa jedhamun hojii eegale. Hundeeffame bara 2001 Imaammata Gulaallii qopheeffate.
Hundeeffame yeroo gababaa keessatti Raadiyoo fi Televizyinaan dhaabbataa Chaanaaalii biyyaatti lammaffaa ta'un hojii eegale.
Turtii waggoota lamaan boodaa Miidiyaalee Odeeffannoo ittiin tamsaasu FM itti dabale.
Dhaabbanni Raadiyoo fi Televizyinaa Oromiyaa Istudiyoo ammaayyaa Magaalaa Adaamaatti ijaarsisuun teeknooloojii addunyaa amma irratti jirtutti fayyadamuun odeeffannoo tamsaasu itti fufe.
Dhaabbanni Raadiyoo fi Televizyina Oromiyaa labsii lakkoofsa 164/2003 caffee Oromiyaan mooggafame. Miidiyaan kun akkaata labsii raggaa'e kanaan Miidiyaa biyyaatti waliin dorgomaa fi maddaa odeeffannoo filatama akka ta'ufidha.
DHRTVO KAAYYOO MAALIIF AKKA HUNDAA'EE BEEKTUU?
DHRTVO kaayyoowwan ijoo armaan gadii labsii lakkoofsa 113/1998n kennameef milkeessuuf hundaa'ee.
1.Heera Mootummaa Federaalaa fi Naannoo Oromiyaa,akkasumas immaammatootaa f iseeroota biroo irratti hundaa'uudhaan ummati Oromoo yaada ofii bilisummaan akka ibsu jajjabeessuu.
2.Ummanni Naannoo Oromiyaa odeefannoo sirrii fi wayitaawaa,gahaa fi qulqullina qabu dhiyeenyaan akka argatu haala mijataa uumuu,
3.Dhimmoota gurguddoo biyyooleessaa fi kan Naannoo irratti waliigalteen biyyooleessummaa akka uumamuuf hojjeechuu,
4.Sochilee dinagdee ,siyaasa fi hawaasummaa keessatti aadaan dimokraasii akka dagaagu jajjabeessuu,
5.Aadaa,seenaa fi afaan Oromoo guddisuuf ni hojjeeta.
NB-weebsaayitii DhRTVO-www.orto.et ykn www.orto.gov.et fi
-Fuula Feesbuukii DHRTVO-Ortvo Oromiyaa daawwadhaa,qeeqas tahee yaada ijaarsaa qabiyyee waliigalaa Dhaabbatichaa irratti nuu biraan gahuu dandeessu.
Dhrtvo 02/03/09 Adaamaa,Oromiyaa.Daariktooreetii Miidiyaa Haaraafi Monitaringiin.


c: text/html

text:
Baay’inaan Dubbifame Baay’inaan Dubbifame
Siyaasa Siyaasa
Dr Warqinah Gabayyoo gitasaanii Swiizarlaand waliin mari'atan
Dr. Abiyyi Ahmad Daavuus Swiizarlaand jiru
Gumiin Tokkummaa Abbootii Gadaa hooggantoota ABO fi ODP walin mari'ataa jiru.
Ministirri Muummee Dr Abiyyi Ahmad Phaaphaasii Bataskaana kaatolikii Roomaa Abune Firaansiis waliin mari’atan.
Dr Abiyyi gitasaanii Itaalii Juseeppee Koontee walin mari’atan
Diinagdee Diinagdee
Dr. Abiyyi Fooramii Diinagdee Addunyaa Daavuus irratti hirmaachaa jiru
Dr. Abiyyi Daayreektara Olaanaa Dhaabbata Nyaata Addunyaa waliin mari’atan
Dr. Abiyyi Pireezdaanti Fandii Misooma Qonnaa Idil Addunyaa Giilbart Hoowiingiboo waliin mari’atan
Godina Booranaatti piroojektoonni gara garaa ijaaramaa turan xumuraamuun hojii eegalan
Ministirri Dhima Alaa Dr. Warqinah Invastaroota Awurooppaa waliin mari’atan.
Hawaasummaa Hawaasummaa
Yaa'iin Liigiin Dargaggootaa Saboota, Sablammootaafi Ummatoota Kibbaa 4ffaan magaalaa Hawaasaatti taa’aamaa jira.
Guyyaan Horsiisee Bulaa Oromiyaa 17ffaan Booranatti kabajamaa jira
Rakkoo nageenyaa uumameen shakkamtoonni 140 qoratamaa jiru- Koomiishinii Poolisii Oromiyaa
Jiiraattonni Godina Gujii murtee fi labsii abbootii Gadaa kan deeggaran ta’uu himan
Yuunvarsiitin Bulee Horaa Wiixataa eegalee hojii baruu barsiisuu idileetti deebi’eera
Bizinasii Bizinasii
‘YouTube’ irratti daa'imni waggaa torbaa dolaara miliyoona 22 argata.
Baazaarii fi Agarsiisni daldalaa guyyoota 15f turu Magaalaa Ambootti gaggeefamaa jira.
Riizortiin Soodaree beenyaa tokko malee lafa keenyarraa nu buqqise jechuun qonnaan bultoonni Aanaa Adaamaa naannawaa riizortichaa komatu.
Waldaalee qulqullina Magaalaa Adaamaa eeganiif Tiraaktarri 7 kenname.
Addunyaa Addunyaa
Pireezdaantin Ziimbaabuwee Emmarsan Minaangaaguwaan gara Awurooppaatti imaluuf karoorfatanirraa hafan.
Haleellaa Al-Shabab tibbanaafi deebii mootummoonni kennan
Dubbii Itaaliin waa'ee godaantota Afrikaa dubbatte Firaansi mufachiise
Biyyi mormiin keessa jiru Sudaan gaazexeessitoota lama hojii dhorkite
Mormiin lubbuu galaafate Sudaanitti itti fufus ejjennoon Omaar al-Bashir garuu bakkaa hin sochoone

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sochiin Oromoon mirga ufii falmachuu, kabajaa ufii deeffachuu fi bilisummaa gonfachuuf baatii 8 dura eegale yeroo yerotti jajjabaataa, babal’ataa fi hidda lafa jala fageeffataa deemaa jira. Haaluma kanaan har’as Harargee magaaloto akka Awwadaay, Baddeessaa, Dadara, Hirnaa, Qobboo, Haramaayaa fi iddoo addaddatti mormii fi dallansuun ummataa cimatu dhaggeesifamaa oole. Sochii guyyaa har’aa taasifamaa jiru kana irratti, akkuma baratame, tankaarfii woraanni fudhateen dhiigni namoota hedduu dhangala’aa ooluu isaati kan ragaaleen gara garaa agarsiisan. Daa’imman osoo hin hafin kan rasaasni mootummaa Woyyaanee kuffisaa jirtu.
Godina kanatti hiriirri mormii sanbatas osoo addaan hin citin geggeeffame. Tankaarfii woraanni mootummaan bobbaase fudhateen Oromoon heddu miidhamaniiru. Guyyaa kaleessaa magaalaa Awwadaay qofatti dhukaasa woraanni ummata nagaa irratti duruunfatee baneen dhiigni nama hedduu dhangala’uu fi lubbuun bayuun hubatameera. Ta’us, tankaarfiin gara-jabeenyaa jumlaan ummata nagaa irratti fudhatme kuni ummata hin jilbiiffachiifne. Inumaa ummata daran dallansiise. Ummanni iddoo hundaa har’as akka hiriiruu dirqisiise. Hundi akka woliif birmatu taasie.
Ummata gaafii mirgaaf baye, isa ajjeefamuu fi hidhamuu dandamate, kan mudatu hidhaadha. Guyyaa har’aa jiraattonni Baddeessaa tankaarfii fudhataniin hidhamtoota heddu mana hidhaatii gadi lakkisiisan. Gochi gootummaa kuni wareegama dablataa isaan kaffalchiiseera, garuu.
Gama biraatiin, ummanni ajjeechaa fi hidhaan dallansiise tankaarfii qabeenya mootummaa ibiddaan barbadeessuu fudhataa jiraachuu isaati kan iddoo addaddaa irraa gabaafamutti jiru. Manniin kaabinee gandaa ummatatti woraana waamaniis gara cileetti geeddaramaa jira.
Torbee dabre keessa Arsii Lixaatti mormiin cimaan geggeeffamuun isaa kan yaadatamuudha.
Mormii baatii saddeetii oliif osoo addaan hin citin geggeesseen Oromoon godina hundaa ajjeechaa, hidhaa fi doorsisa sadarkaa ol’aanaa dandamatee qabsoo isaa asiin gaye. Ummata hadhaa gidiraa ganna 25 oliif dhadhamaa ture keessaa soda wanti jedhamu guutummatti haqamuun isaa qabsoon Oromoo boqonnaa haarawa seenuu isii dubbatu, taajjabdoonni. Ummanni qabsoo eegale irratti cichee itti fufnaan yeroon bilisummaan wolitti bayu hanga eeggamuu fi tilmaamamuu olitti kaluu ta’uu isaati kan hayyoonni siyaasaa baay’inaan dubbachutti jiran.


text:
Godina Baalee aanaa Sawweenaa Ganda Burqaa Dhaareetti jimaata March 16/2018, waraanni liyyuu poolisii naannoo Somaalee daangaa Oromiyaa cehuun, ummata nagayaa irratti haleellaa kan raawwate tahuu odeeyfannoon argame ni mul’isa.
Haleellaa waraanni Liyyuu Poolisii naannoo Soomalee ummata irratti raawwate kananiis namoonni 5 ajjeefamuu fi namoonni lama madaayuun beekameera. Namoota ajjeefaman jidduu sadi ijoollee umrii 10 gadii kan haadha takkaa yoo tahan, isaan lama immoo manguddoo umrii 80 oli akka tahan maddeen gabaasaniiru.


text:
Finfinnee, Fulbaana 4,2011 (FBC)-Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) fi Tokkummaan Humnoota Bilisummaa Oromiyaa (THBO) tokkummaa uumuf waliigalan.
Dhaabbileen siyaasaa lamaan tokkummaa uumuf mari’achaa kan turan yammuu ta’u, waliigaluu isaaniirratti har’a ibsa laataniiru.
Haaluma kanaan;
1. Jaarmiyaaleen lamaan (ABO fi THBOn) humna tokko, caasaa fi hooggasi isaa tokko ta’e ijaarudhaaf,
2. Jilli nama sadi, sadii of keessaa qabu dhaabbilee lamaan akka utubu. Jilli gama lamaan irraa utubame kunis adeemsa jaarmiyaalee lamaan qaama tokkotti deebisuu irratti akka saffisaan hojjatu.
3. Jiloonni hojii itti kenname irrattis akka milkaa’an jaarmiyaalee lamaan gargaarsa barbaachisaa akka taasisaniif murteessaniiru.
Dhuma irratti, dhaabbilee siyaasaa Oromoo biroo waliinis haaluma kanaan walitti dhufuun, moraa qabsoo Oromoo itichuuf akka hojjatamu waamicha dhiyeessaniiru.
Maddi; Sagalee Bilisummaa Oromoo
Comments
Loading...


text:
Winii Mandeellaa : Qabsooftuun farra Appaartaayidii Afriikaa Kibbaa waggaa 81tti du'an
Qabsooftuun farra sirna Appaartaayidii Afriikaa Kibbaa Winii Mandeellaa waggaa 81ffaasaaniitii du'aan boqochuusaanii gargaaraan dhiyoosaanii beeksise.
Winii Madikizeelaa Mandeelaa haadha warraa Pirezidaantii gurraacha Afriikaa jalqabaa Neelsan Mandeellaa turan.
Suuraan kun wayita Neelsan Mandeellaan waggaa 27 booda mana hidhaatii gadi dhiifaman fudhatameedha.
Hidhaan Mandeellaa, mallattoo qabsoo farra Appaartaayidii, kan waggoota kurna sadiif tureedha.
Waggoota booda maqaa gaariin Winii Mandeellaa gama siyaasaatiinis gama seeraatiin gadi bu'eera.
Dubbi himaan maatii isaanii Viiktar Dilaamiinii dhibee yeroo dheeraaf irra ture booda boqochuu Winii Mandeellaa dubbatan.
Winii Mandeellaan jalqaba bara kanaarraa kaasanii hospitaala seenaa utuma bahanii,har'a sa'atii booda maatiisaanii gidduutti du'aan boqotaniiru.
Winii Mandeellaa bara 1936 Baha Keep iddoo yeroo sana Tiraansikeey jedhamuun beekamtutti dhalatan.
Neelsan Mandeellaa waliin bara 1950 walfuudhanii waggoota 38 waliin turaniiru. Garuu Neelsan Mandeellaan waggaa 27 mana hidhaatti waan dabarsaniif wayita sana garagar bahan.
Erga Mandeellaan hidhaa galanii qabsoo isaanii hrka fuuchuun gaggeessaa kan turan Winii Mandeellaa walabummaa lammiilee gurraachaaf baayyee akka qabsaa'antu himama.
Waggaa shan booda garuu warra adii ittiin lolaa turaniin qabamanii mana hidhaa galan.
'Haadha biyyaa'
Addee Maadikizela Maandeellaa bara 1936 baha Keeptaahun lafa Traansketti dhalatan.
Bara 1950tti yoo abbaa warraashee gara fuula duraatiin wal agartuutti hojattuu hawaasum leenjirtu turte. Achinis ijoollee dubaraa lama waliin godhatanii ture.
Waggoota soddomaaf sababii Mr Maaldeellaan mana hidhaa turaniif addaan fagaatani jiraatan illeen walumaagalatti waggoota 38f gaa'ilaan jiraataniiru.
Erga Maandellaan umurii gutuuf hidhamanii boodas oggansa qabsoo fudhachuun diddaa apaartaayidiitiis idil addunyaarratti mallattoo kan turte ishaadha. Haqaafi walqixxumaaf qabsaa'usheetiif isheenis hidhamte turte.
Deeggartoota isheetiifis akka 'haadha biyyaa' ta'un beekamti turte.
Ammas yakka kan biraa ajjeefamuu daa'ima waggaa 14 ka humna waraanaa keessa ture Istoompii Seyipii keessaa harka qabda jedhamuun hidhaan waggaa ja'aa itti murtaa'e. Garuu isheen adabbicha fudhachuu didnaan maallaqaan akka adabamtu taasisan. Bara 1990 keessa mana hidhaatii gadi lakkifamanii waggaa lama booda bultiin isaanii kan Mandeellaa wajjinii jeeqame.
Bara 1996 Neelsan Mandeellaarraa adda bahan, garuu maqaan isaanii walumaan waamamaa yoona ga'eera.
Eenyutuu kabaja kenneefi?
Pirezidaantiin Siriil Raamaafozaa kan Winii Maandellaan jalaqaba bara kanaa galateeffattee turte hasawaa tvn taasisaniin, sagalee qabsooftuu bulchitoota warra adii lakkoofsaan gadaanoo irratti jechuun waameera.


text:
Nagaa Buusuuf Lolli Dhaabbatee Waltahiinsi Haaromsamuu fi Jajjabeeffamuu Qaba
(Ibsa ABO – Amajjii 07, 2019)
Qabsoo Adda Bilisummaa Oromootiin hoogganamuu fi wareegama Sabni Oromoo (keessattuu Qeerroon) baaseen sirni EPRDF dirqisiifamee yaamicha nagaaf akka owwaatu taasifamuu isaatiin ji’oota 8ttan dabran keessatti carraan nagaa hundumaaf waan uumame fakkaatee ture. Addi Bilisummaa Oromoo Mootummaa EPRDF kan of haaromsuu fi nagaaf of kennuu isaa labse waliin waltahiinsa sirna hunda guuttate tahuu baatus nagaadhaan akka waliin hojjennu waadaa waliif gallee sirna gareen hundumtuu nagaadhaan akka waliin hojjetu dandeessisu keessatti qooda keenya kennuuf lola wal irraa dhaabuu waliin labsine.
Haa tahu malee hanga ammaatti akkaataan adeemsa Mootummaa fi sirnichaa bakka irraa waan hin sossooneef Ummatni wareegama dhugaa baasan jijjiirama kana milkeessuu fi sirnicha wayyeessuu keessatti qooda akka qabaatan hin taasifamne. Kana irraa kan ka’es ukkaamsaan, hidhaan, ajjeechaanii fi nagaa booressuun sirnichaan gaggeeffamu tasa dhaabbatee hin beeku. Dhugaa kana wanneen mul’isan:
- Lola deddeebi’ee WBO fi Ummata keenya irratti (keessattuu Dhiha Oromiyaatti) Mootummaa EPRDFiin gaggeeffamaa jiru,
- Loloota daangaan wal qabatee Harargee, Walloo, Boorana, Gujii, Baalee fi Wallagga (karaa Benishaangul Gumuz) Ummata keenya irratti gaggeeffamaa jiru.
- Ukkaamsaa, hidhaa fi ajjeechaa guutuu Oromiyaa keessatti bal’inaan gaggeeffamaa jiran.
- Ololoota maqa-balleessii sadarkaa hoogganoota ol’aanoo sirnichaa dabalatee ABO fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo irratti deddeebisanii oofamaa jiran.
- Gaafa Hoogganni ol’aanaan ABO Finfinnee seene irraa jalqabee waltahiinsi keenya hojiitti akka hin hiikamneef gufuulee adda addaa ABOtti heddummeessuu irraa sochiin ABO murtaawaa akka tahuu fi waajjiroota bakka feesisu hundatti banannee gahaatti akka nuti hin hojjenne taasifamuu
Isaan kun hundi humnootaa fi miidiyaalee jibbiinsa ABO qabaniin deggeramanii Qabsoo Bilisummaa Oromoo fi Ummata Oromoo balaa guddaaf saaxilanii akka jiran dhugaa dirreetti mul’atu dha. Kun ammoo nageenya biyyattiifis dhiibbaa tolaa qabaata jedhamee hin yaadamu. Waan taheef dhimma kana karaatti deebisuuf:
- Nagaa jaallattootni hundi fi addatti ammoo Ummatni Oromoo Mootummaan kun lola gaggeessaa jiru kana akka dhaabu dhiibbaa irratti gochuu fi
- Dhimma waltahiinsa ABO fi Mootummaa (keessattuu dhimma WBO irratti) waltahiinsa haaromsuu fi jajjabeessuuf (to consolidate) bifa haaraadhaan bakka gareen 3ffaa jirutti irra deebi’amee haala haaraa kana akka furuu danda’utti akka wal haasawamu waamicha goona.
ABOn gama isaatiin haala kamuu keessatti nagaadhaan hojjechuu akka itti fufu mirkaneessa.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oromoo
Amajjii 07, 2019


text:
Icciitenya(security) Eenyummaa Facebook keessanii eeggachuuf tartiiba kanaa gadii hordofaa…. OROMO ICT
Icciitenya(security) Eenyummaa Facebook keessanii eeggachuuf tartiiba kanaa gadii hordofaa………………. OROMO ICT
Icciitenya(security) Eenyummaa Facebook keessanii eeggachuuf tartiiba kanaa gadii hordofaa:
1.Ergaan na beeksisii akka isiniif kennamu godhaa(enable login notification)… Kunimmoo yeroo eenyummeessaan keessan iddoo(locatio), Koomputara/Mobile Haaraa irraa banamu akka bifa ergaa gabaabaatiin Bilbila ykn email keessan irratti isin beeksisuuf kan oolu yommuu ta’u Namni Eenyummeessaa keessan hatuuf deemus yoo jiraate lakkoofsa icciitii isiniif ergame sana malee seenuu hin danda’u waan ta’eef..Kanaafuu yeroo san namni akka fb keessan seenuf yaala jiru ni hubattanii #Jecha Darbii(password) keessan jijjiirachuu qabdu!
karaa itti enable notification gootanis:
Go to Home -> Account Settings -> Security ->Login Notification
2.yeroo hunda #Activesessions eenyummeessaa keessanii hordofuu qabdu.. Kunimmoo Eenyummeessaan keessan iddoo(location), Komputera/Mobile(device), Yoom akka banamee jiru nutti agarsiisa. Haala kanaan yoo iddoo nu hin banin irraa ykn koomputara/Mobile nuti hin fayyadamin irraa banaa(Active) ta’uu agarre tarkaanfii kanaa gadii fudhachuu qabna.
- a) Kan iddoo Haaraatti baname(Active) jedhu sana cuqaasuun #endsession gochuu qabna.
- b) Yerosuma #JechaDarbii(Password) keenyas jijjiiruu qabna.
akkaataa ittiin active session check gonus,
Go to Home -> Account Settings -> Security -> Active Sessions.
3.Secure Browsing..godhunis caalatti fb kenya
eeguf gaaridha…akkatan itti goonus
Go to Home-> Account Settings -> Security ->Secure Browsing.
OROMO ICT [sgmb id=”1″]


text:
Sunday, October 8, 2017
Wal muddaan siyaasaa Oromoo fi Wayyaanee gidduu jiru hundee gad fageeffataa deemaa jira
Wal muddaan siyaasaa Oromoo fi Wayyaanee gidduu jiru hundee gad fageeffataa deemaa jira
(Yaya Beshir/ Boruu Barraaqaa irraa)
Wal muddaan siyaasaa Oromoo fi Wayyaanee gidduu jiru hundee gad fageeffataa deemaa jira. Keessattuu dubbiin jajjabduun gara dhimma aangoo biyyattiin wal qabatutti xiyyeeffachaa jirti. Kanaaf jecha Wayyaaneen qalbii ummata Oromoo giddu galeessa irraa gara xarafaatti deebiftee ofii qehee keessaa wantoota gufuu itti tahan of duraa qulqulleeffachuuf hojjechuu barbaaddi. Wanni weerarri waraanaa Harargee irratti akkas jabaataa dhufeefis kanumaan wal qabata jedheen yaada.
Daangaalee Oromiyaa biroo (Fakkeenyaaf, gama Afaarriin, gama Kibbaa fi gama Dhihaan) weerara nurratti hammeessuuf lafa jala itti jirti. Kun hundi qalbii keenya guutummaatti moggaa biyyaa (peripheral lands) irratti deebiftee ajaja masaraa giddu galeessaa (central command) jajjabeeffachuufi. Walumaa galatti tarsiimoo qabsoon Oromoo haarayatti horachaa deemaa jirtu facaaftee bittaa sirna ishii itti fufuuf yaalii gochuu maltu hundumaa dursinee harkatti bacancarsuu feesisa.
Akka fakkeenyaatti wantoota godhamuu qaban keessaa muraasa:
1. Finfinneen akkuma handhuurummaa isaa wiirtuu qabsichaa tahuun akka hin dagatamne, Masaraa Finfinneetii harka diinaa jiruu Oromiyaan gonkumaa nagaa hin argattu.
2. Qondaalonni OPDO gurguddaa fi ummata Oromoo biratti jaalala horataa jiran of-eeggannoo jabeessuu qabu. Wayyaaneen amma saree maraatte taatee jirti. Ishii amananii eegumsa tikaa gahaa malee bakka fedhetti waliin walgahii taa'uun yeroo kanatti amansiisaa miti.
3. Kutaalee Oromiyaa Wayyaaneen itti duulaa jirtu baraaruuf deeggarsi jabaatee akka itti fufu,
4. Xiyyeeffannoo Wayyaanee gargar facaasanii bittinneessuuf jecha kutaa Oromiyaa mara keessatti fincilli dhoohee lafa sochoosuu qaba.
5. Meeshaan waraanaa gurguddaas tahee xixiqqaan dachii Oromiyaa keessatti kuufamee argamu toyannoo MNO jala hatattamaan galuu fi yoo barbaachisaa tahe Poolisa Oromiyaa (PO) fi Foollee Oromoo (FO)f qoodamee ajaja PO tiin taliigamuu feesisa.
6. Ilmaan Oromoo Humna Ittisaa keessatti sadarkaa guddaa hanga xiqqaatti jiran Oromiyaaf dirmachuun amma akka tahe qaama dhimmi laaluun qajeelfamni dabruufii feesisa.
7. FO hanga ammaatti jaarame irratti dargaggoonni Oromoo kumoota kudhanootaan itti dabalamanii Foollummaadhaan jaaramuun dirqama. Foolleedhaaf leenjiin waraanaa idilee hatattamaan qophaaweefii PO wajjin harka wal qabatanii Oromiyaa toyachuuf qophaahuu qabani. Injifannoon qabsoo Oromoo falmaa hidhannoon alatti dhufa jedhanii eeguun gonkumaa hin danda'amu waan taheef.
Walumaa galatti akka bal'ina lafa keenyaa fi guddina saba keenyaattii bakka hundaa fi bifa hundaan yeroo tokkotti yoo itti kaane waan qabattuuf gadhiiftu ishee wallaalchisuutu danda'ama.
OROMIYAAN NI BILISOOMTI!
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Bitootessa 10,2015 Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO jechuun of waamaa jiru Sochii warraaqsa dargaggoota barattoota Oromoon irratti qabsiifama jiruun yaaddoo fi dhiphina keessa seenuun Mooraa Yuunibarsitii Jimmaa irratti dabballootaa fi poolisoota isaa bobbaasuun sakkatta’insa gaggeessa jira.
Sochiin warraaqsa FDG goototni Qeerroon barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa qabsiisaniin walqabatee, sochiin kun haalan jabachaa jiraachuu fi itti fufinsa qabachuu irraan mootummaan abbaa irree Wayyaanee waan qabee gadhisuu walaaluudhaan sochii kana duubaan kan jiru ABO dha. hojjeetootni mootummaa, barsiisota, fi poolisotni illee sochii kanatti ijaaramanii jiru jechuun baala lafaa sochootu hundaa ija shakkii guddaan ilaaluu irraa bakka argan hundatti dhaabiitti mirga namaa sarbuun sakkatta’insa seeraan alaa gaggeessa jiru. Keessattuu Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa arfan Mian Cumpas, mooraa Business anda Economics, Mooraa Agriculture fi Mooraa Saayinsii fi Technology irratti sakkatta’insa balbala ittin ol gara mooraatti seenanii fi gadi ba’an irra poolisoota isaa hiriirsisuun sakkatta’insa seeraan alaan muddama seene jira.
Sochiin Warraaqsa FDG gootota dargaggoota Qeerroo Oromoon qabsiifame bakka hundatti haala walfakkaatuun jabaatee itti fufaa jira, keessattuu sochiin warraaqsa gootota barattoota Oromoo dhabbiileewwaan barnoota olaanoo fi manneen barnoota sadarkaa 2ffaa dabalachuun walduukaa socho’aa jiraachuun mootummaa wayyaanee muddama guddaaf saaxilaa jira. Warraaqsi gootota barattoota Oromoo dhaabbilee Barnoota olaanoo Jimmaa, Wallaggaa, Amboo, Adaamaa, Harammayyaa, fi madda Walaabuu keessatti daran jabachaa jiraachuu maddeen keenya bakka hundaa gabaasa jiru. Hogantootni Sochii Warraaqsa FDG sochii bilisummaa uummata keenyaa gonfachiisuuf gaggeessa jirru mudamuun sakatta’insaa fi raafamni wayyaaneen argisiisuu kamuu dhaabuu hin danda’uu FDG jabaatee bakka hundatti itti fufa jechuun dhaamsa dabarsuun uummatni Oromoo bakka jirtan hundaa ka’uun sochii kanatti hirmaachuun mootummaa abbaa irree dhabamsiisuuf yeroon warraaqsi bakka hunda qabsiifamu amma waan ta’eef bakka jirruu hundatti dirqama Oromummaa bahuu qabdu jechuun itti fufuun wamicha gochaa jiraachuu beeksise.


text:
Bulchiinsi mootummaa naannoo Oromiyaa namoota kuma 2000 ol kanneen himannaan adda addaa irratti dhiyaatee itti murtaa’ee fi qorannaa jala turan himannaa isaanii addaan kutee akka hiikaman har’a murteessee jira.
Namoonni hiikaman kun kanneen itti murtaa’e jiru, kannen poolisii dhaan qorannaa irratti geggeessamaa jiruuf beellamaan mana murtiitti deddeebi’aa turan himannaan isaanii addaan citee kan hiikaman ta’uun beekamee jira.
Hidhamtoonni siyaasaa sadarkaa adda addaa irra jiran illee akkuma mootummaan waadaa seenetti adeemsaan kan hiikaman ta’uu isaaf kunis araara biyyoolessaa akkasumas waltajjii siyaasaa bal’isee misooma biyyaa gabbisuuf tola jechuu dhaan sadarkaa itti aanaa biiroo haqaa Oromiyaatti abbaa adeemsa hojii kominikeeshinii obbo Taayyee Danda’aa ibsanii jiru.


text:
Haleellaa boombii mooraa bulchiinsa Aanaa Begii keessatti raawwatameen miseensonni waraana mootummaa lama midhamuu gabaafame
Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Begii Magaalaa Begii keessatti kaleessa galgala qaamni hin beekamne waraana mootummaa mooraa bulchiinsa aanichaa keessatti qubsiifame irratti haleellaa boombii kan raawwate yoo tahu, miseensonni waraanaa lama miidhamanii gara Finfinneetti fe’amuu odeeyfannoon naannawa irraa nu gahe ni addeessa.
Ganama irraa kaase waraanni mootummaa naannaawa mooraa bulchiinsaatti akka namni hin dhihaanne dhorkaa jiran jechuun namni achirraa dubbisne nuuf hime. Mooraa kana keessa humni waraanaa farra shororkeessaa jedhamu qubatee akka ture odeeyfannoon arganne ni ibsa.
#Aanaa_Beegii #Makkalaakayaa


text:
Lammiileen Ameerika sababa dhugaatii kamriitiin du’an daran heddummaataa jiru.
Ameerikaa keessatti baay’inni namoota sababaa dhugaatii kamriitiin du’anii garmalee dabalaa akka dhufe, “washingto post” eeruun barruun”Times” gabaase.
Akka qorannoo kanaatti sababa dhugaatii alkooliitiin, bara 2014 qofa namootni 30,700 ol kan du’an yoo ta’u, bara dabre ammo lakkofsi kun 37% dabaluu isaa qorannoon kun ibsee jira. Haaluma walfakkaatuun bara 2006-2010, namootni 80,000 ol sababa dhukkuba dhugaatii alkoliitiin kan du’an ta’uu qorannoon kun ifa godhee jira.


text:
Baay’inaan Kan Dubbifaman
- Manni marichaa labsii dhimma baqattootaa raggaasise
- Hirmaannaa ummanni Hidha Haaromsaarratti qabu deebisuuf mari’atamaa jira
- Bara Faranjootaa 2019tti faalamni qilleensaa sodaa fayyaati jedhame
- Murtii Gumii Abbootii Gadaa fi Waldaa Siiqqee Addooyyee Oromiyaa
- Waancaa suuppar kaappii Xaaliyaanin Juuveentuus injifateera
- Ibsa Komaandpostii Lixa Ityoophiyaa
- Yeroon qormaata kutaa 8,10 fi 12 ifoome
- Rakkoon nageenyaa lixa Oromiyaa furamaa jira- Koomiishinar Alamaayyoo
- Wallagga bahaa Giddaa Ayyaanaatti balaa tiraafikaa qaqqabeen lubbuun namoota 16 darbe
- Waraqaa fi zayita konkolaataa faayidaarra oole, irra deebiin fayyadamuuf qoratamaa jira


text:
Baay’inaan Kan Dubbifaman
- Preezdaantiin Ruwaandaa Pool Kaagaameen Finfinnee galaniiru
- Manni marichaa labsii dhimma baqattootaa raggaasise
- Hirmaannaa ummanni Hidha Haaromsaarratti qabu deebisuuf mari’atamaa jira
- Bara Faranjootaa 2019tti faalamni qilleensaa sodaa fayyaati jedhame
- Murtii Gumii Abbootii Gadaa fi Waldaa Siiqqee Addooyyee Oromiyaa
- Waancaa suuppar kaappii Xaaliyaanin Juuveentuus injifateera
- Ibsa Komaandpostii Lixa Ityoophiyaa
- Yeroon qormaata kutaa 8,10 fi 12 ifoome
- Rakkoon nageenyaa lixa Oromiyaa furamaa jira- Koomiishinar Alamaayyoo
- Wallagga bahaa Giddaa Ayyaanaatti balaa tiraafikaa qaqqabeen lubbuun namoota 16 darbe


text:
Rakkoo Uummataa Sadarkaa Yaadaa Qofatti Dubbatanii Darbuun Furmaataf Nageenya Biyyatti Kan Eegsisu Miti
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 16,2018
Finfinnee Oromiyaa
Saamichaan akkasuma sarbaminsa mirga uumaamaan qabnuuf Heeraaf seerri biyyattii mirgoota nuuf kennu molqamuun akka lammii lammaaffatti biyya impaayera Xoophiyaa keessa jiraachaa waggoota hedduu dabarsine. Sarbaminsa mirgoota uumamaaf heeraaf seera biyyattiin arganne deeffachuuf qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo ABO dhaan durfamee biyyattii keessatti uummata isaa of duuka hiriirsee gochaa tureen, falmaa abbaa biyyummaatti dabaluun falma mirga namoomaaf wareegamni qaaliin kaffalame.
Wareegama nuti Qeerroon Bilisummaa baroota dheeraaf kafalleen yeroo ammaa qaama gamaa gamanaa bu’aa siyaasaaf jecha akka injifannoo mataa isaa fakkeessee itti dhimma bahuuf olii gadi kaatu argaas dhagahaas jirra. Waggoota darban keessa haalleen akkasii osoo arguu tokkummaa Oromoof jecha Qeerroon Bilisummaa hanga sararaa diimaa bira gahamutti usee irra darbaa ture. Haata’uutii haalli yeroo ammaa ummanni keenya keessa jiru kan durii irra hammaataa fi saamichii fi cunqursaan bifa haaraa fi tooftaa jijjirrateen diriiraa jira.
Wayyaaneen ummata Oromoo saamuu irratti baroota dheeraa umurii dabarsan har’as dhaalota ilmaan isaanii kan duubaan guddifatan hedduutti dabarsanii kennaa jiru. Oromoof muudama, Habashaaf aangoo fi diinagdee jecha jedhuun caasaa isaanii dhoksaa guddoo diriirfatanii jiru. Ummanni keenya qaroominaan argu mudama siyaasaan goyyomfamu boodaan eenyutu jira isa jedhu dabarsee arguun qabeenya saamame fi aangoo bifa hundaa qabaachuu isaan irratti xiyyeefatee jira. Goyyomsaan muudama aangoo baroota 130 ol gabrummaan dabarsine keessattuu faayidaa akka hin arganne Oromoon tolchee beeka. Dhalooti ammaas seenaa irraa barachuun dirqii ta’a.
Gama biroon Ilmaan Oromoo mooraa barnootaatti akkasuma magaalaa jiraatuu keessatti waan Oromoo ta’e qofaaf ija lammii lammaaffaan ilalaamuun gidiraan jallataan qaama mootummaan nurra gahaa jira. Qaamonni mootummaa gaaraa hanga godaatti uummatarratti/Oromoo irratti kan bobbaa’anii hojjetan, waraqaa eenyummeessaallee nu baasuuf kan fedhi hinqabne akka lammii biyyichaa taane hanga nurraa molqanii as miti lamummaan keessan jedhanitti jibbinsi saba Oromoof ilmasaa irra gahaa jira. Rakkoowaan uummata Oromoo haala gadiin ilaaluu dandeenya.
- Qore Bulaan maal keessa jira.
Rakkoowaan olii Kana cinatti daballiin gibiraa waggaa waggaatti Qote bultoota Oromoo irra gahaa jira. Doorsisni lafti kan Mootummaati hojjettan hojjechuu dadhabdan abbaa qabeenyaa biyyattii misoomsuu danda’uuf laatama jedhuun Qote bultoonni dararamaa jiru. Lafti akka harka Qote bulaa hinjirre waltajjiwwan hedduurratti himuun doorsisa jabaan uummata baadiyyaa goolaa jiran. Dabalataan lafti hektaarri tokko Baaleetti qamadii kuntaala 100 baha, wallaggattis hanganuma bahuu qaba. Kana galchaa hinjirtu taanan qotuu waan hindandeenyeef abbaa qabeenyaa misoomsuuf laatamee abbaa qabeenyaa jalatti hojjettu jechuun waggoota 4 as doorsisa ture ammallee cimee itti fufee jira. Lafti qote bultootaa safaramaas jira, safarrii sanaan ammoo laftikee baay’edha hoji dhabaadhaaf laanna jechuun uummata walitti diruun wal dhabsiisuu irratti hojjetamaa jira. Kanaaf dhaadannoo “Lafa keenya irratti lafee goota Oromootu cabe, saanichi lafaa ha dhaabbatu” jedhun sagalee dhageessisuu itti fufna.
- Uummanni Oromoo naannoo magaalaalee jiraan haala akkamii keessa jiru
Gaaffii waggoota dheeraa gagaatamaa tureen maqaa Liiziif plaanii magaalaa jechuun uummata Oromoo Qote bultoota naannoo magaalaa lafarraa kaasuun akkuma turetti itti fufee jira. Uummanni keenya kaasaa gahaan alatti, waan sababa hinbeekamneen lafasaarraa buqqaa’aa jira. Gaaffii maaf laftikoo narraa fuudhamaa yoo kaase, “lafti kan Mootummaati!” Jechuun yakkamee hidhama. Halaa kanaan ammallee magaalaan Finfinnee daangaa mataasaa utuu hingodhatin saamichaan gidiraan jallataan uummatarra gahaa jira. Kondominiyeemiin dinagdee Tigirootaaf ijaraamu bal’atee ijaaramaa jira. Kondominiyemii Mootummaan ijaaree uummata Tigiree ta’e qofaaf laatamee isaan kireessanii dinagdee isaanii guddifachuurratti argamu. Qote bultoonni lafasaaniirraa buqqaa’an simmintoo baatanii jiraachuuf dirqaman. Gochoonni akkanaa magaalaa Finfinnee qofa utuu hintaane, bakkoota hedduutti raawwatamaa jira. Kanaaf dhaadannoo “lafa keenyarraa nu buqqaasuun raawwatee dhaabbachuu qaba!” Jechuun gaaffiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufa.
- Daldalaan Oromoo maal keessa jira.
Daldaltoonni Oromoo haala hedduu rakkisaa keessa jiru. Daldaltoota Oromoo qofaaf project “Baatii” jedhu kan qophaa’e ba’e maqaa baatiin Oromoo irratti xiyyeeffatamee maallaqa hedduun saamicha irraan gahuun itti fufe. Haala kanaan abbootiin qabeenyaa Oromoo gamoo tokko ijaarraan dabalanii ijaaruu hindanda’an. Sababaan yoo xinnaate ilma Oromoo gamoo tokko qaburratti baatii miliyoona tokkoof walakkaa (1.5) gaafatani dinagdeen sammuu keessa nu rukutuun itti fufe. Haala kana damdamachuu kan hindamdeenye, ilmaan Oromoo hedduun gamoo ijaaranii kireeffatoota kaabaaf laatanii taa’uuf dirqamani. Gochoonni kun magaalota Oromiyaa kanneen akka Finfinnee, Naqamtee, Jimmaa, Awwaday, Shaashamannee, Bushooftuu fiagaalota Oromiyaa bakkoota hedduutti raawwatamaa jiru. Kanaaf “Dimagdee keenya ugguruun haa dhaabbatu!” Dhaadannoo Jedhuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaaffii haqaa uumnatasaaf gaafachuu itti fufa.
- Uummanni Oromoo naannoo Waarahaa jiru rakkoo akkamiif saaxilame.
Maqaa “guddinaaf traanfoormeshinii” jechuun abbootii qabeenyaa biyyattii guddisan alaa isinii fidne jechuun Chaayinaaf fi Hindii danoomaan akka waarshaa biyya Oromiyaa keessa dhaabbatuuf maallaqa guddaan lafa uummataa gurgiruun qaamonni aantummaa biyya isanii hinqabne OPDO waliin ta’uun maallaqa guddaatti lafa uummataa gurguran. Gurgurttaa lafa Uummataa kanaaf Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaaffi jajjabaa gaafataa tureera. Hanga ammaa deebiin argame jiraachuurra ittuu lafa abbootii qabeenyaa qabachiisuuf akka jiran uummatatti himuun yaaddoof uummata baadiyyaaf magaalaa uummata Oromoo galchan.
Badiiwaan uummata Oromoo naannoo Waarshaa irra gahaa jiran, faalama qilleensaaf faalama bishaaniin biyyattii baddee hanga golgolooftutti gahaa jirti. Dabalataan maallaqa qaamota aanaaf laachuun halagoonni biyya keenya keessa warshaa qaban akka barbaadan qabeenyaa uumamaa bosona ciranii balleessuu cinatti lafarraa uummata dhiibanii “mootummaatu nuu ayyame!” Jechuun rakkinaaf gadadoof nu saaxiluu itti fufan. Rakkoowaan albuudni MEDROC qs dhoksaan yakkoonni raawwatamaa jiran hedduudha. Rakkoowaan waarshaan Sukkaaraa Waamaa, Dhidheessaa, Warshaa Shukkaaraa Fincaa’aa uummatarraan geessisaa jiran, lageewwaan goksuuf bishaan lafarraa ciranii bineensota bosonaa godaansaaf saaxilaa jiru. Waarshaan Bishaan Amboollee rakkoowaan guddaa uummatarratti fidaa jira. Kanaaf waarshaan uummata Oromoo faayidaa hinkennine ittuu miidhaaf uummata keenya keessa jiran hatatamaan hanga hojii isaanii dhaabanitti dhaadannoo “Daguuggaa sanyii karaa waarshaa nutti dhufu nurraa dhaabbachuu qaba!” Jedhu cimee itti fufa.
- Barataan Oromoo rakkoo akkamii keessa jira?
Barataan Oromoo waggoota Oromoo waggoota dheeraaf akka lammii biraatti ilaalamuun baratee ogummaasaan akka hinojjenne ugguramaa ture. Haalli kun itti fufuun barataan Oromoo mooraa Yuunibarsiitii irraa eebbifamee ba’u biyyattii bulchuuf jijjiirama uummataasaaf aantummaa biyyasaa kan qabu hojii dhabaa ta’uun xiinsammuusaa irratti hojiin hojjatamu itti fufe. Barattoonni bara darbe eebbifaman guutummaatti hoji dhabaa ta’anii qe’ee jiru. Kanneen isaaniin fura eebbifamanis maqaa Miseensa Mootummaa miti jedhuun yakkananii ogummaa isaaniin uummata gaggeessuu dadhabanii jiru. Kanaaf dhaadannoo “barataan Oromoo humna jijjiirama biyya Oromiyaa waan ta’eef barataa Oromoo jibbuun, ajjeesuun ha dhaabbatu!” Jedhuun gaaffii karaa nagaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaafatu itti fufa.
- Hojjetoota Mootummaa Oromoo bsoon
Hojjetaan mootummaa ogummaa isaan uummata tajaajiluuf dirqama qaba. Keessattuu Barsiisaaf hojjetoonni buufata fayyaa biyyattiif utubaa ta’uun kan tajaajilan lubbu baratoota uummanni abdatudha. Isaan kana irratti kaabinoota Mootummaan dirqama Miseensa keenya ta’aa jechuun dararuu, yoo miseensa ta’an ammoo kan miseensummaa, kan ambuulaansii, kan Gibiraa, fikkf dhaan miindaa uummataa saamuun cimee itti fufe. Kana maqsuuf Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaadannoo “mirgi hojjetoota Oromoo ha kabajamu!” Jechuun gaaffii gaafatu itti fufe.
Maayirratti rakkoo uummataa sadarkaa afaanii qofatti dubbatanii bira darbuun furmaataaf nageenya biyyatti kan eegsisu miti. Kanaaf rakkiin sabaaf gaaffiin uummataa haqa ta’uu erga amananii gaaffii sabaa deebisuun dirqama. Qabsoon itti jirru furmaata barbaaduuf qaamni mootummaadha ogiin jedhu hanga jechaatti malee gochaan waan fire hinqabu. Kanaaf qabsoon uummataa jabaatee Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin itti fufuun uummata Oromoo qaanii waggaa dheeraaf gaddaaf gadadoo keessa baasuuf nii hojjenna
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 16,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Prezidaantiin Ameerikaa Baaraak Obaamaan haasawa bal’aa galma Gamtaa Afrikaatti argamee godheen dhimmoota heddu irratti xiyyeefateera. Haasofni isaa irra jireessatti dhimmoota nageenyaa, diinagdee, dimokraasii, mirgaafi kkf irratti kan fuulleffate ture. Obaamaan jijjiirama Afrikaa keessatti mul’ataa jiru heedduu dinqisiifatus naannoo hir’inni jira jedhe irrattis quba akeekuufi yaada latuu hin oolle.
Obaamaan, keessumattuu adeemsa dimokraasiifi kabajaa mirga namaa irratti xiyyeeffannaa laachuudhan haasawa bal’aafi gadi fageenya qabu godheera. Yeroo Muummicha Minstera Itoophiyaa wojjin gaazexeessitootaaf ibsa laatetti, mootummaa Itoophiyaan ‘kan sirna dimokraasiin filame’ jedhee dubbachuun isaa mormitootaafi jaarmayaalee mirga namaaf falman biraa qeeqa cimaa kaasee ture. Haa ta’uu malee, haasawa galama Gamtaa Afrikaatti argamee godhe irratti yaada, amantaafi jecha waan guyyaa duraa jedhe san sirreessu, kanniin mormaniifi rifatan hanga tokko tasgabbeesu dubbateeraa. Obaamaan, ‘dimokraasiin filannoo qofaa miti. Yoo gaazexeessitoonni hujii isaanii hojjataniif hidhaman; yoo namoonni mirgaafi dimokraasiif carraaqan doorsisaman, dimokraasii maqaa malee dimokraasii firii qabu qabaachuun hindanda’amu,’ jechuudhaan sirna dimokraasii Itoophiyaa irratti qeeqa cimaa dhiyeesseera. Itti fufuudhaan Obaamaan, ‘hanga guutummatti mirga lammiilee kabajanitti biyyoonni abdii bilisummaan fidu dhugoomsuu hindanda’an,’ jedhe. Dimokraasii guutuufi itti fufiinsa qabu qabaachuuf Itoophiyaan hujii guddaa hojjachuu akka qabdu osoo hingorsin bira hindabrine, prez.Obaamaan.
Prez.Obaamaan bilisummaa lammiileen qaban babal’isuufi sirna dimokraasii diriirsuuf dhugaa irratti hundaayanii yaalii wolirraa hincinne godhuun barbaachisaa akka ta’es osoo hindubbatin hinhafne. Yeroo lammiileen biyyoota adda addaa mirga isaaniitti dhimma bayuu dadhaban, addunyaan itti gaafatamummaa isaaniif dubbachuu ykn mirga isaaniif falmachuu akka qabdus ifatti lafa kaaye. ‘Waanuma namatti hintolles yoo ta’e; kanuma michuuwwan keenya irratti xiyyeeffates yoo ta’e, Ameerikaan [waa’ee mirga namaa irraa] nidubbatti,’ jedhe Obaamaan. Waa’een dimokraasii, mirga namaafi bulchiinsa gaarii dubbachuu dhiisuun angawoota Afrikaa heddu woliin hojjachuuf irra salphaa ta’uu akeekee, garuu, Ameerikaan waa’ee kanatti waan amantuuf dubbachuu irraa kan ufhinqusanne ta’uu isaas ifa godhe.
Waa’ee sarbamiinsa mirga namaa biyyoota Afrikaa heddu keessatti bal’inaan mul’atuun wolqabatee, ‘waa’ee kanarraa kan dubbatuu qabu Ameerikaa qofa ta’uu hinqabu,’ jechuun dubbate. Biyyoonni Afrikaa sirna dimokraasii gaarii qaban yoo mirgi woliigalaa ummata biyyoota Afrikaa biraa cabuufi kabajaan isaanii hir’atu, sagalee isaanii dhaggeessisuu akka qabanis hubachiiseera.
Obaamaan angawoonni biyyoota Afrikaa heddu angoo irra yeroo dheeraadhaaf turuuf jecha seeraafi heera jajalisuun isaanii sirrii akka hinteene jala sarare. Adeemsi akkanaa, akka prez.Obaamaatti, tokkummaafi guddina biyyootaaf danqaa ta’uu bira ce’ee gara dhabamiinsa tasgabbiitti geessa. ‘Afrikaan,’ jedhe Obaamaan, ‘namoota ciccimoo osoo hintaane jaarmayaa ciccimoo barbaaddi.’ Prezidaant Obaamaan angawoonni tokko tokko kan tokkummaa biyyattii tiksuu ykn eeguu danda’au isaan qofa akka ta’etti amanu jedheera. ‘Yoo suni dhugaa ta’e,’ jedhe Obaamaan, ‘ angawaa san biyyattii ijaaruu irratti dhugumatti kufaatiin guddaan isa mudateera.’ Akka amantaa isaatti osoo angawaan suni biyya ijaareera ta’ee, biyyi suni namoota ciccimoo abdii biyyattii ta’uu malan sababni hinmagarsineef tokko hinjiru.
Gamtaan Afrikaa akkuma fonqolchaafi angoo karaa seera-dhabessaan wolharkaa fudhachuu balaaleffatu, angawoonni biyyoota Afrikaa gadaa isaanii fi heera akka kabajan godhuuf Gamtaan Afrikaa ciminaan hojjachuu akka qabu Obaamaan gorseera. Prezidaant Obaamaan, ‘eenyuu umrii guutuuf prezidaantii ta’uu hinqabu,’ jedhe.
Angawoonni Itoophiyaafi kanniin biyyoota Afrikaa biraa gorsa Obaamaa fudhatu moo itti kolfanii bira darbu? Ammatti wonti beekame hinjiru. Muuxxannoon woggoota dabreefi amala angawoota kanaa irratti hundaayuudhaan wonti ammatti jedhamuu danda’amu jijjiiramni rakkoo kanniin bu’uuraa furu yeroo gabaabaa keessatti dhufuu kan hindandeenne ta’uu isaati. Biyyoonni akka Itoophiyaa, Ruwaandaa, Yugaandaafi kanniin biraas, namni ykn paartiin tokko gannaa 20 oliif biyyoota kanniin bulchus, haasaya afaaniifi hidhii xuuxachuu malee murannoofi fedhii gara dimokraasitti biyyoota kanniin geessu hanga ammaatti hinmul’isne. Obaamaan rakkoo jiru ifatti kaasuu isaatiin mufii, komiifi qeeqa jalqabaa kaasee ture hanga tokkos ta’u mataa isaa irraa buusuu danda’eera garuu.


text:
Gulantaan godaansa (immigration department) Zaambiyaa baqattoota Itoophiyaa 16 too’annaa jala oolchuu ibse. Baqattoonni kunniin kan too’annaa jala oolan magaalaa Nakondetti. Baqattoonni kudha jahanuu mana tokko keessatti itti cufameeti kan argaman. Namichi namoota kanniin karaa dabarsuuf bakka tokkotti wolitti qabe jedhame, Jastis Sikaazewee, yeroodhaaf hinargamne.
Baqatoonni itoophiyaa too’annaa poolisii jala oolan kunniin umrii 16 hanga 22 jiddutti kan argamaniidha.
Baqattoota Itoophiyaa yeroo biyyoota Aafrikaa addaddaa keessatti qabaman himannaa seeraan ala daangaa biyyootaa cabsanii seenuu jedhutu irrattii dhihaata. Yeroo heddu hidhaa baatii 6 hanga woggaa 3 tiin adabamu. Keessumattuu manniin hidhaa Tanzaniyaa, Zaambiyaafi Maalaawii keessa hidhamtoonni Itoophiyaa baay’een akka jiraniidha kan yeroo garagaraatti gabafamaa ture.
Baqaattooni Itoophiyaa gara Afrikaa Kibbaa deeman daandii irratti biyyoota akka Tanzaaniyaa, Maalaawii, Zaambiyaafi Mozaambik keessatti du’u, saamamu, hidhamu, dararamu. Kanniin afaan leencaa bu’aniifi busaan dhumanii awwaalcha dhaban danuudha.


text:
WASHINGTON, DC – Torban darbee yunivarsitii Addigraat keessatti kan du’e barataa Shuumii Lammaa Baqqalaa nama fayya buleessaa fi barnoota isaattis jabaa ta’u barattoota keessaa nu ibsanii jiru. Abbaan isaa Obbo Lammaa Baqqalaa ilmii koo erga dhalatee kaasee dhukkubsatee hin beeku jedhan. Halkan du’an boqote sanas hanga walakkeessa halkaniitti laaybraary ykn mana kitaabaa keessatti qayyabataa akka ture dubbatu – barattoonni. Nama kutaa keessaa guyyaa tokko hin hafnee fi daree isaa keessatti itti gaafatamaa barattotaa ta’uun tajaajilee ture ta’uu isaa illee dubbatanii jiran.
Garuu, prezidaantiin gamtaa barattoota yunivarsii Addigraat Barattuu Fireyaat Meressa barataan du’e dhukkubsataa fi barumsa irratti erga argamee kan bubbulee ta’u kanneen isa waliin baratanii fi dormii keessa waliin jiraatan nutti himanii jiru jette. Kana malees dhukkubsateera jedhamee waan nu bilbilameef doormii dhaqnee ambulaansiin gara hospitaalaatti kan geessine ta’us lubbuun hambisuun hin danda’amne jetti.
Gama kaaniin prezidaantiin yunivarsitii Addigraat Dr. Ziyaad Nagaash waa’ee du’a barataa Shuumii gaaafatamanii isa prezidaantiin kaawunsilii barattootaa jette sana irraa kan adda tahe odeeffanno haaraa hin qabu jedhan. Barataan kun eessatti akka du’e gaafatamanii kutaa ciisiicha isaa ykn doormii keessatti ta’uu dubbatan.


text:
Prezidaantiin US Doonaald Traamp fi hoogganoonni dimokraatotaa kanneen Kongresa keessaa kaleessa TV irratti yaada kennaniin gam lamaanuu tattaaffii nageenya daangaa ni deggeru baasii jiru ilaalchisee garuu yaadi isaanii wal irraa fagoo jira.
Danqaan garee lamaan gidduu erga Muddee 22 qabee hojii mootummaa federaalaa nuusa ta’e akka cufamuuf sababaa ta’e.
Traamp White House irraa akka dubbatanitti baasii hededa daangaa ijaaruuf oolu raggaasisanii hojiin mootummaa deebisee akka banamu gochuun dhimmi dimokraatotaa ti jedhan. dhimmi isaa wal ga’ii hatattamaa tokkoon furamuu dandaa’a jedhanii hoogganoota Kongresii keesa jiran har’a mariif waamanii jiru.
Afaan yaa’iin mana maree bakka bu’ootaa Naansii Peloosii fi hoogganaan Senetii dimokraatotaa Chuck Schumer wal ta’uun haasaa Traampiif deebii kennaniin seera tumtoonni hojiin mootummaa akka banamuuf nageenya daangaaf baasiin raggaasisan jira jedhan.
Hojiin kun dhaabatee itti fufuun yoo Traamp baasii doolaara biliyoona 5.7 ededa daangaa Meksiikoo waliin jiru ijaaruuf gaafatan yoo dhiisuu didan qofa. Kun immoo milkaa’ina waan hin qabaannee fi qaalii dha jedhan.


text:
Ofidheegaa, yoo argittaan tarkanfii fudhaa
Oduu Ariifachiisa Amma nudhaaqqabe. Nama oromoo taatee naannoo oromiyaa keessa jiraattan hundaaf share gochuun waliif dabarsa. Mootummaan wayyaanee kallatti hin beekkamneen icciitii uummataa baasuuf dubartoota isaaniitiif/dubartoota isaan wajjiin tokko ta’aniif Leenjii gabaabaa kennuudhaan uummata oromootti erguun isaa amma yeroo dhihoo kanatti nu bira gaheera. Mootummaan kun naannoo oromiyaa keessatti aanaalee oromiyaa keessa jiran hunda keessatti dubartoota kudhaniif shan (15) hoteelaaf mana itti dhiichisan(Cifera bet) kan jedhamutti oromiyaa hunda keessa tamsaasuudhaan akka isaan icciitiif odeeffannowwaan gara garaa qeerroo oromoo irraa funaanani fidaniif,akkasumas battaluma sanatti hisisuuf,waraqaa eenyummaa isaanii,mobayilii isaan sakattaasisuufi ragaalee biroo kamiyyuu haala salphaa ta’een harkatti galfatee Qeerroo irratti tarkaanfii fudhachuuf saphana lukee isaa haala kanaan diriirsee jira. Kanumarraa ka’uun namoonni oromoo taatan yeroo mana dhugaatii gara garaa seentaniif yeroo mana nyaata seentan akkasumas, yeroo kamiiyyuu of eeggannoon akka adeemtan kabajaan isan beeksifna!
BILISUMMAAN KAN UUMMATA BALDHAATI!


text:
Sabtii har’aa Asrii booda naannaawa sa’aa 11:00 magaalaa Mooyyalee ganda 02 kan Boolee jedhamuun beekamu keessatti walitti bu’iinsa uumameen, dhalattoonni Oromoo 3 rasaasaan kan dhahaman yoo tahu, namni 2 battalumatti du’ee tokko ammoo madaayuun beekame.
Ka’umsi walitti bu’iinsa kanaa dhalattoonni naannoo 5 iddoo waajjira isaanii kan duraaniitti alaabaa isaanii dhaabuuf yeroo yaalanitti, dargaggoonni naannoo Oromiyaa dura dhaabbatan. Kanuma hordofuun waraanni makkalaakayaa dhalattoota Oromoo lama ajjeesee tokko ammoo kan madeesse tahuu jiraataan magaalaa Mooyyalee irraa bilbilaan dubbisne nuuf hime. Namoota ajjeefaman jidduu tokko dhalataa Madda Waalabuu nama maqaan isaa Muusaa jedhamu tahuun beekameera.
Namni bilbilaan dubbisne kun akka nuuf himetti; yeroo ammaa dhukaasni kan dhaabbate tahus, ummanni magaalattii sodaa guddaa keessa jiraatuu fi sochiin daldalaa hundi dhaabbatee magaalaan guutuun too’annaa waraanaa jala jiraachuu nuuf hime.


text:
Ucuba ykn Quufa Mormaa: Dr Gurmeessaa
Ucuba ykn Quufa Mormaa: Dr Gurmeessaa
Quufni mormaa kan uumamu gaafa xannachi taayirooyidii morma keenya fuulduratti argamu dhiita’udha.
1. Hir’ina elementii ayodinii
2. Nyaata ucuba mormaa fidan (goiterogens) baay’isuu keessumaa raafuu fi ocholoonii baay’inaan nyaachuu.
3. Ulfaa’uu
4. Kukulfanna (inflammation) xannacha taayirooyidii
5. Dhukkuboota akka hashimootoo fi giraaves jedhamaanii fi kkf dha.
Quufa mormaa haga ta’e ofirraa ittisuuf yoo xiqqaate kanneen armaan gadii lamaan gochuu dandeenya.
– Nyaata akka raafuu fi ocholoonii yeroo dheeraaf walitti fufanii nyaachuu dhiisuu
– Ashaboo iodine of keessaa qabu bitannee nyaatatti daballee nyaachuu. Keessumaa naannoo dhukkubni kun itti baay’atutti hir’ina iodine waan jiruuf akkas gochuu qabna.
Fayyaan faaya
Dr. Gurmeessaa
- 40Shares
- Tweet


text:
Muddee 18, 2018
Falmataa Haqaa,
Uummati Oromoo Fincila Diddaa Gabrummaa fi Fincila Xumura Gabrummaa wal-irraa hin citnee waggoota dheeraaf geggeessen harsaa qaalii kaffaluun mootummaa nama-nyaataa EPRDF dadhabsiisee sadarkaa kufaatiin ga’uun isaa kan beekamudha.
Haa ta’u malee, akkaataa itti Fincilli Oromoo sun geggeeffamaa turee fi haala qabatamaa Oromiyaa fi impaayera Itoophiyaa keessa ture irraa kan kahe firiin injifannoo qabsoo fi fincila Oromoo akka ka’umsaa fi adeemsa qabsoo/fincila adeemaa tureetti bakka utuu hin gahiin yeroof qaamuma mootummaa fi sirna Oromoon irratti qabsoo hadhooftuu geggeessaa tureen gidduutti butameera.
Qabsoo fi injifannoon kun gidduuti butamuun akka gidiraan fi yakki Oromoo irratti hojjetamaa ture furmaataa waaraa fi bu’uuraa hin argannee gochaa jira.
Sirni cunqursaa fi hacuuccaa fincila Oromootiif ka’umsa tahe ammayyuu bakkaa hin sossoone. Sirni sun waan jijjiirame fakkeessuuf qaamoti injifannoo Oromoo butan jijjiirama irra-keessaa ykn suphaa gochuun sirnuma sana deebisanii lafatti gadi dhaabuuf yakka hammeenyi isaa kan duraanii irra jabaate Oroomoo irratti raawwachaa jiru.
Yoo akka fakkenyaatti fudhanne adeeemsa fincila waggoota darban keessa ummati Oromoo geggeessaa tureen caasaaleen bulchiisnsaa, kan tikaa fi dhaaba siyaasaa OPDO/EPRDF Oromiyaa keessa cicciramee hojiin ala kan taasifame yoo ta’u sadarkaa naannoo fi biyyoolessaatti garuu kaabinootii fi bakka buutoti mana maree (caffee) Oromiyaa waan Finfinnee jiraniif hojiidhuma kaleessa yeroo fincilli diddaa gabrummaa guutummaa Oromiyaatti geggeeffamaa ture danquu fi dhaabuuf hojjechaa turan ammas hojjechaa jiru. Kaleessa ajaja TPLF/EPRDF tiin mana maree (Caffee) Oromiyaa keessa ta’anii fincila Oromoo, du’aa fi reebicha akkasumas hidhaa Oromoo raggaasisaa turan. Labsii yeroo muddamaa mootummaan gabroomfataa TPLF/EPRDF tumaa ture gaaffii fi mormii tokko malee harka walitti rukutanii raggaasisaa turan. Kana hunda utuma Oromoon lubbuu isaa gar-malee itti kaffalaa jiruu fi dhiiga isaa lolaasaa jiruu jireenya dhuunfaa isaaniif jecha afaan isaanii qabatanii maqaa Oromootiin caffee keessa tahanii ajaja murna bicuutiin itti kennamu garaa guutuun hojiirra hoolchaa turani.
Har’as kan argaa jirru itti fufa shiraa fi yakka daangaa hin qabne Oromoo irratti hojjetamaa turee malee waan fooyya’e hin jiru. Jijjiirami jiru kaleessa caffee Oromiyaa keessa tahanii Oromoo irratti murtoo du’aa dabarsaa turani, har’a garuu injifannoo dhiigaa fi lubbuu ilmaan Oromootiin argameen masaraa Minilikiin qabatanii bakka eegumsa ‘amansiisaa’ qabu keessatti warrumti kaleessa caffee keessatti Labsii Yeroo Muddamaa (State of Emergency) fi labsii badii Oromoof baasaa fi kan bahee itti ergames raggaasisaa turan, har’a sadarkaa teessuma isaanii ol guddisuudhaan marii fi labsii lolaa Oromoo fi WBO irratti geggeessaa jiru.
Fincilli haarsaa guddaa Oromoo baasisee sadarkaa kanaan Impaayera sana gahe qaawwa murni maqaa Oromootiin EPRDF keessa tureen yeroof galmaaf kaayyoo isaarraa yoo maqellee qabsoo marroo biraa geggeeffamuuf adeemuun galma isaa gahuun hin oolu. Qaamoti, akka dhuunfaattis tahe akka murnaatti injifannoo ummati Oromoo mirga waggaa 150 oliif mulqamee ture haarsaa gudaa itti baasuudhaan gara dhumaatti fidataa jiru yeroofis ta’u danquuf ijjibaata isaan taaisan seenaa fi seeraan keessatti kan isaan gaafachiisu ta’uu hubachuun barbaachisaadha!
Qabsoon keenya akka qabsoo ummattoota cunqurfamoo addunyaa kanaa irraa kan akka ANC (Afriikaa Kibbaa), Sudaan Kibbaa fi kan biroo fakkaataniitti xumura argachuu dhabuuf danqaa kan ta’aa jiru qabsoon ummattoota cunqorfamoo kan akka ANC geggeeffamaa ture firiin injifannoo qabsoo hadhoftuu ummata Afriikaa Kibbaa illee harka ANCtti waan galeef, fakkeessitootii fi ayyaan laallattoota kanneen akka dhaaba gosaa Zulu-Inkataa jedhamuu gidduutti butatee injifannoo sana gara dabarsuuf carraa hun arganne. Kanaafis, haala adeemsa injifannoo boodaa kan geggeesaa fi hoogganaa ture ANC ture. Kanaafis, sirna Aparthied ture bu’uuraan jijjiiruudhaan haala seeraa fi sirna qabuun yakkoota sirna duraa keessatti raawwatamaniif accountabilityn akka jiraatuu fi namooti yakka hojjetanis sadarkaan yakka dalaganii qaama walaba taheen Commission haqaa humna injifateen (ANC) tiin hundeeffamee kan itti ngaafatamuu qabu mana murtiitti dhiyaatee kan dhiifamaa fi araaraan dhumuu qabus akkasuma qoratamee murtiin kennamuu dhaan rakkoon waggoota dheeraaf kuufamee ture furmaat hanga tahee argachuu danda’eera. Yoo kan Oromoo fudhanne garuu, sirnumti suniyyuu jijjiiramuun hafnaan namooti aangoo adda addaarra turanuu bakkatu jijjiirameef malee bakka hin kaane, yakkoota hojjetamaniif haala sirnaa fi tooora qabuun kan itti gaafatame hin jiru. Sababi isaas hundi isaanii waggaa 27 darban keessatti haala adda addaatiin waan hojjetan waan qabaniif jijjiiramni bu’uuraa sirna walaba tahe akka ijaaramuuf dandeessisu akka dhufu hin barbaadan waan taheef.
Ammatti haala amma Oromiyaa keessa jiruun dhimmi itti gafatamummaa kun caasaa mootummaa Oromiyaa keessaa g=fincila geggeeffamaa tureen hojiin ala waan taheef qaamumti ani mootummaa dha ofiin jdhuu fi kan injifannoo dhigii fi lubbuun heedduun itti kaffalame butate kun caasaa fi aangoo isaa laamsha’e haaloo-ba’uuf ykn bakkatti deeffachuuf yakka lubbuu fi qabeenya Oromoo irratti golee Oromiyaa hundatti dalagamaa jiru keessatti akka harka keessa qabu ragaaleen tokko tokko mul’isaa jiru. Keessattuu, kan Kibba Oromiyaa (Moyalee) Baha Oromiyaa (Haragee) akkasumas Lixa Oromiyaa (Wallaggatti) raawwataa jiruuf kallatii dhaan raayyaa Ittis Biyyaa bobbaasuudhaan yakka ilmaan Oromoo irratti raawwachaa akka jiran ragaaleen bahaa jiru.


text:
[SQ, Gurraandhala 12,2018] Alamganaa: FXG itti fufe, sagaleen dhaadannoo gaaffiin abbaa biyyummaaf hidhamtoota soyyaasaa akka hiikamaniif uummanni sagalee dhageessisaa jira.
QEERROON daandiitti bahee dhadannoo diiddaa Wayyaanee fi leelloo ABO dhageessissaa jira.Wayyaaneen nu bulchitu
ABO nu haa bulchu. Biyya keenyaatti alagaan nutti hin roorriftu
Duulli Gabaa Lagannaa fi FXG Oromiyaa Keessatti Itti Fufee Jira!!
[SQ, Gurraandhala 12,2018] Alamganaa: FXG itti fufe, sagaleen dhaadannoo gaaffiin abbaa biyyummaaf hidhamtoota soyyaasaa akka hiikamaniif uummanni sagalee dhageessisaa jira.


text:
BBC Afaan Oromoo Raadiyoon tamsaasa harra galgala eegala
BBC News baatiiwwan muraasaan dura Itoophiyaa fi Ertiraadhaaf, Afaan Oromoo, Amaaraa fi Afaan Tigreetiin fuula feesbuukii fi marsaritii irratti oduu fi odeeffannoowwan wayitaawaa tamsaasuu eegaluun isaa ni yaadatama.
Kaayyoo inni guddaan tajaajilawwan kanneeniis karaa gabaasawwan sagantaa isaatiin Itoophiyaa addunyaatti beeksiisuufi, addunyaa gara Itoophiyaatti dhiyeessudha.
Kunis ammoo qaawwa odeeffannoo kana dura ture gutuudhaan, carraa ummattoonni odeeffannoo gahaa itti argatan kan biraa kennuudha.
Ammas ALI’tti Wiixata, Amajjii 21 bara 2010 irraa kaasee afaanoota sadeeniinu, tamsaasa raadiyoo eegaluufi.
Raadiyoon BBC afaanoota sadaniinuu Wiixataa hanga Jimaataatti, yeroo hunda galgala sa’aatii 2:30 hanga 3:30tti kan tamsa’u yoo ta’u:
1.Sa’aatii 2:30 – 2:50 Afaan Amaaraatiin
2.Sa’aatii 2:50- 3-10 Afaan Oromootiin
3.Sa’aatii 3:10 – 3:30tti Afaan Tigreetiin dhyaata.
Sagantaalee raadiyoo kanneen keessatti oduuwwan wayitaawaa biyya keessaafi addunyaa kan dhiyaatu yoo ta’u, xumura sagantaalee hundaarrattis, barnoonni qophii afaan Inglizii daqiiqaa shaniif ni dhiyaata.
Kanaafuu, isinis karaa fuula Feesbuukii fi marsaritii keenyaa dowwachuun, tamsaasa raadiyoo keenya dabalatee, odeeffannoowwan dabalataa akka argattaniif isin affeerra.
Akkasumas, firootaafi hiriyoota keessan BBC’n Afaan Oromoo tamsaasa Raadiyoo eegaluusaaa hin dhageenye hundatti himuu dandeessu.
Akkuma kana duras fuula Feesbuukii keenya irratti nuuf gumaataa turtan, ammas yaada, gaaffii ykn komii yoo qabaattan nuuf qooduu hin dagatinaa. Nutis gammachuun simanna.
Tamsaasi Raadiyoo keenyaa Eessarratti argama?
Oduu BBC Afaan Oromoo karaa raadiyootiin dhaggeefachuudhaaf:
Akka Itoophiyaatti yeroo hunda Wiixataa hanga Jimaataatti galgala sa’aatii 2:50-3:10tti
Danbalii Gabaabaarratti MegaaHarzii 7,595, 11,720 fi 12,065 irratti
Irra deebiin ammoo galgala sa’aatii 3:50- 4:10tti
Danbalii gabaabaarratti MegaaHarzii 9,855 fi 15,490 irratti
Akkasumas karaa saatalaayitiin:
Arabsat (BADR4)- 11.966GHz, Horizontal – Transponder 15
Nilesat 201- 11.843GHz, Horizontal- Transponder 7
Hotbird 13D- 12.597GHz, Vertical – Transponder 94 irratti tamsa’a.


text:
Lammiilen alaabaa fi asxaa paartii deeggaranii qabatanii ba’uuf mirga qabu- Finfinnee
Finfinnee, Fulbaana 3,2011 (FBC)- Paartin siyaasaas ta’e deeggartoonni kamiyyuu alaabaa fi asxaa isaan ibsu qabatanii ba’uuf mirga guutuu qabu jedhan itti aantun Biiroo Dhimmoota Kominikeeshinii bulchiinsa magaala Finfinnee aadde Haaymaanoot Zallaqaa.
Mootummaan tarkaanfii dirree siyaasaa bal’isuuf fudhateen paartileen siyaasaa adda addaa gara biyyaa deebi’aa jiru.
Haaluma kanaan Addi Bilisummaa Oromoo Fulbaana 5 ,2011 gara biyyaa kana galu waan ta’eef, deeggartoonni isaa simannaaf yeroo qophii taasisaa jiranitti qaama faallaa kanaa ta’een walitti bu’iinsi magaala Finfinnee iddoo tokko tokkotti muudatee jira.
Kana sababeeffachuun ibsa kan laatan itti aantun Biiroo Dhimmoota Kominikeeshinii magaalichaa aadde Haymaanoot Zallaqaa, lammiilen kamiyyuu mallattoo fi alaabaa siyaasaa deeggaranii qabatanii simachuuf mirga guutuu qabu jedhaniiru.
Kanaan alatti qaama hawaasa walitti buusuf socho’u irratti tarkaanfin seeraa kan fudhatamu ta’uu hubachiisaniiru.


text:
Instaagiraamin tajaajila kutaa addunyaa muraasa keessatti adda kutee ture eegale
Finfinnee, Fulbaana 30,2011(FBC)-Miidiyaan hawaasaa Instaagiraam jedhamu tajaajila kutaa addunyaa muraasa keessatti adda kutee ture bifa haaran eegalee jira.
Bilbilaa fi weebsaayitii irratti adda citee kan ture tajaajila suuraa fi viidiyoo qooduu jalqabuu Rooyiters mirkaneeffachuu gabaasera.
Ameerikaa kaabaa, Awurooppaa, Awustiraaliyaa, Hindi, Siingaapoor fi kutaalee addunyaa biroo keessatti tajaajilli Inistaagiramii adda citee turuu eerameera.
Madda: Rooyiteers


text:
Maatoossa 20
Woyiniyaa Turaa Giddon Oothiyaa Oosanchchatuwaa Leemisuwaa
1“Saluwaa kawutethay woyiniyaa geetettiyaa turaa gidduwaa oothiyaawantta uniyaa oosissanaw, wontta guuraan keseedda woyiniyaa turaa godaa bessee. 2I he oosanchchatoo hachche hachche ootheeddawaa wolqqaa gatiyaa cigganaw unttunttunna giigiide, bare woyiniyaa turaa gidduwaa oosissanaw unttuntta yeddeedda.
3“Qassi heezzu saatiyaa gidoode kesiide, oosuu baynnaan qocaan eqqeedda hara asatuwa be7iide, 4unttuntta, ‘Hinttenttukka qassi ta woyiniyaa turaa gidduwaa oothanaw biite; taani hinttenttoo bessiyaa gatiyaa ciggana’ yaageedda; hewaappe guyyiyan unttunttu beeddino. 5Laa7ethuwaakka usuppun saatiyaaninne udduppu saatiyaan kesiide, hewaadan ootheedda. 6Tammanne itti saatiyaa heran I kesiyaa wode, haranttu hewaan eqqeeddawantta demmiide, ‘Oosuwaa oothennaan kumentha gallassaa hawaan ayaw eqqi peeshedditee?’ yaageedda.
7“Unttunttu, ‘Nuuna oosissiyaa asay dhayeedda diraw eqqi peesheeddo’ yaageeddino.
“I, ‘Hinttunttukka qassi ta woyiniyaa turaa gidduwaa oothanaw biite’ yaageedda.
8“Sa7ay omarssiyaa wode, woyiniyaa turaa goday oothiyaawanttu kaappuwaa, ‘Oosanchchatuwaa xeesaade, wurssethaan oosuwan geleeddawanttuppe doommaade koyro geleeddawantta gakkanaw, unttunttu oosuwaa dirgguwaa cigga’ yaageedda. -
9“Tammanne itti saatiyaa heeran oosuwaa doommeeddawanttu yiide, huuphiyan huuphiyan oothiide peesheedda wolqqaa gatiyaa akkeeddino. 10Koyro oosuwaa doommeedda asay yeedda wode, daruwaa akkanaw qoppeeddino; shin unttunttukka huuphiyan huuphiyan barenttu oosuwaa wolqqaa gatiyaa akkeeddino. 11-12Hewaappe guyyiyan, ‘Ha guyyeppe yeeddawanttu itti saatiyaa xalalaa ootheeddino; kumentha gallassaa daaburiide cawotteedda nuwaanna unttunttu oosuwaa dirgguwaa qaraa oothaadda’ yaagiide barentta oosuwan gelisseeddawaa bolla zuuzummeeddino.
13“Shin I unttunttuppe ittuwa hawadaan yaageedda; ‘Ta laggew, taani neena naaqqabeykki; oothaade peesheedda wolqqaa gatiyaa taananna giigabeykkiyee? 14Newaa akkaade ba; taani ha77i wurssethaan oosuwan geleeddawookka newaa keenaa immanaw koyyay. 15Taani ta miishshaan ta koyyeeddawaadan oothanaw taw maatay baawee? Woy taani lo77a gideedda diraw, neeni qanaatay?’ yaageedda.
16“Hewaadankka, qassi guyyeteeddawanttu sinthatanawantta; sinthateeddawanttu qay guyyetanawantta; ayaw gooppe, xeesetteeddawanttu cora; shin dooretteeddawanttu guutha” yaageedda.
Yesuusi Bare Hayquwaabaa Heezzenthuwaa Odeedda
(Mar 10:32-34; Luq 18:31-34)
17Yesuusi Yeerusalaame biidde, ogiyaan barenanna biya tammanne laa77u barena kaalliyaawantta gaxaa kessiide, dumma unttunttussi yaageedda. 18“Be7ite, nuuni Yeerusalaame ha77i keseetto. Yaani taana, Asa Na7aa qeesatuwaa kaappatuwaassinne higgiya tamaarissiyaawanttussi aathiide immanawantta; unttunttu ta bolla hayquwaa pirddaa pirddanawantta. 19Qassi Ayihuda gidenna asaassikka taana aathiide immanawantta; he Ayihuda gidenna asay ta bolla qilliiccanawanttanne taana lissuwan shocanawantta; yaatiide masqqaliyaa bolla misimaariyan dhishiide, taana kaqqanawantta; taani heezzenthiyaa gallassi hayquwaappe denddana” yaageedda.
Zabiddiyoosa Naanaa Daayi Woosaa
(Mar 10:35-45)
20He wode Zabiddiyoosa naanaa daaya bare naanaanna Yesuusakko yaaddu; A sinthaan gulbbataade ittibaa A woossaaddu.
21Yesuusi izo, “Ayaa koyyay?” yaagiide oochcheedda.
Iza zaaraade, “Ha ta laa77u naanay ne kawutethaan ittuu neeppe ushechcha bagganna, qassi ittuu neeppe haddirssa bagganna uttino yaagaarikkii” yaagaade woossaaddu.
22Shin Yesuusi zaariide naanaa, “Hinttenttu ayaa woossanaw bessintto erikkita. Taana gakkiya woliqqaama metuwaa metootanitee? Taani xammaqettana xinqqataa xammaqettanaw danddayiitee?” yaageedda.
Unttunttu, “E danddayana” yaageeddino.
23Yesuusi, “Taana gakkiya woliqqaama metuwaa tumakka hinttenttu metootanita; shin taappe ushechcha baggannanne haddirssa bagganna uttanawantta dooranaw taw maatay baawa; shin he sa7ay ta Aabbu immanaw giigissi wotheeddawanttussa” yaageedda.
24Yokko tammu Yesuusa kaalliyawanttu hewaa siseedda wode, he laa77u ishatuwassi hanqqetteeddino. 25Shin Yesuusi unttunttu ubbatuwakka barekko xeesiide, hawadaan yaageedda; “Ahizaabe asatuwaa kaappatuunne hawantta kaalethiyaa asatu barenttu asaa ayissiyaawaa eriita. 26Hinttenttu gidduwaan hewaa mala gidenna; shin hinttenttu gidduwaan dhoqqatethaa koyyiyaa ooninne hinttenttoo qooma gidanaw bessee. 27Qassi hinttenttu gidduwaan ubbaappe bolla gidanaw koyyiyaawe ooninne hinttenttoo aylle gidanaw bessee. 28Hewaadan taani, Asaa Na7ay, asaw oothanawunne daro asaa wozanaw ta shemppuwaa immanaw yeeddawaappe attin, asay taw oothana mala yabeykke” yaageedda.
Yesuusi Laa77u Qooqatuwaa Patheedda
(Mar 10:46-52; Luq 18:35-43)
29Yesuusinne A kaalliyawanttu Iyyarkkoppe kesishshin, daro asay unttuntta kaalleedda. 30Laa77u qooqa asatuu ogiyaa doonaan utteeddawanttu Yesuusi hewaanna aadhdhiyaawaa sisiide, barenttu kooshshaa dhoqqu oothiide, “Godaw, Daawita na7aw, nuussi qarettaarikkii” yaageeddino.
31Daro asay unttuntta, “Hayzzite” giide hanqqetteedda; shin unttunttu barenttu kooshshaa darii dhoqqu oothiide, “Godaw, Daawita na7aw, nuuna maaraarikki!” yaageeddino.
32Yesuusi ogiyaan eqqiide, unttuntta xeesiide, “Taani hinttenttoo ayaa oothana mala koyyiitee?” yaageedda.
33Qooqatuu, “Godaw, nu ayfiyaa pathaarikki” yaageeddino.
34Yesuusi unttunttoo qarettiide, unttunttu ayfiyaa bochcheedda; ellekka unttunttu ayfii xeelli aggina, A kaallii aggeeddino.


text:
Xiinxala Qal-qixxummaa Qomoo Daandii Qajeelaa Gara Mana Barumsaatti
Mullata Walqixxummaa Sanyii
Mullanni keenya ijoollee mana marumsaa Siyaatiliif guyyaa isaanii bu'aawwan miilaan deemuufi bishikiliitii haafuu shaakaluun akka jalqaban kan:
- Xapha of keessaa qabu
- Nageenyi itti dhaga'amu
- Uummata isaanii waliin walitti hidhannoo isaanii jabeessa
- Cireedhaaf yeroodhaan mana barumsaa ga'anii barnootaaf qophaa'u
- Fayyaa qaamaafi sammuu foyyaa'aa
Carraaqqii Siyaatil sanyummaa industiriin uumame dhaabsisuufi magaalaa hundaaf walqixa tate ijaaruuf taasisu deggeruuf, nutimmoo barattoota gareewwan uummataa kan akka bifaa, uummata warra galii gadi aanaa qaban, godaantotafi baqattoota namoota hir'ina qaamaa qaban, namoota mana dhabuun rakkachaa jiran ykn hir'ina mana jireenyaa, uummata warra LGBTQ akkasumas ijoollee durbaa irratti xiyyeeffanna.
Jijjiirama Jiru Beeksisuu
BARA 2018 KEESSA Gareen Daandii Naga Qabeessa Gara Mana Barumsaatti:
- Qorannoo Daandii Naga Qabeessa Gara Mana Barumsaatti: Walqixxummaa Sanyii kan rakkoowwan barattoonni bifa gara garaa qaban yeroo gara mana barumsaatti miillaan deemaniifi bishkiliitii hoofan isaan mudatu faluuf qophaa'edha. Qorannoon kun afaanota 9 kan gaggeeffamu ta'ee toora rratti (online) ergaa iimeeliikee keessattiifi bakkawwan walitti qabama uummataattti taasifama
- Qorannoo Walqixxummaa Sanyii kana cimsuudhaaf, akkasumas marii gadi fagoo barattoottaafi maatii waiin waa'ee muuxannoo jiraatanii arganii, rakkoowwan mana barumsaa deemuufi galuu gaggeessuuf banneen barnootaa 10 yoo xiqqaate barattoota bifa gara garaa qabaatan %85 ta'an keessumsiisan waliin ta'uudhaan
- Qophiiwwan uummataa 50 ol ta'an qophaa'an keessattuu uumata warra bifaa, godaantotaafi baqattootaaf ta'erratti argamuun
- Qorannoo Walqixxummaa sanyii kana cimsuudhaa, akkasumas dhaabbileen hawwaasaa 10 ta'an keessatti haasawaa yeroo bunaa waliin taasisan marii garee xiyyeeffannaa adeemsisuuf dhaabbileen uummataa 40 ta'an waliin ta'uudhaan
- Bara barnootaa 2017-2018 keessa guddistootaafi barattoota mana barumsaa sadarkaa lammaffaa irraa deebiiwwan gaaffii qorannoo 250 fudhanneerra
- Dhuma bara 2018 kan keessa qorannoo marsaa lammaffaa kanaan akkaataa lafa ballaa ga'uun hirmaannaan qorannichaa akka dabaluufi walqixxummaan hunda bira ga'u taasisuuf irra deebinee se'cca'uun dhiyeessineerra
Adeemsa Xiinxala Walqixxummaa Sanyii
Waggaa itti aanutti, xiinxalli walqixxummaa sanyii keenyaa:
Ni Xumurama
Yeroo daban keessa attamiin akka uummata tajaajille irratti daataa xiinxali.
2018
Namoota karaa maariiwwaniifi qorannoowan keenyaa dhiibbaan irratti dhufeeru hirmaachisi.
Dhaabbileen uummataa 40tti siqan biratti dabalataan, garaa garummaa sanyiifi afaan barattoota isaaniirratti hundaa’uudhaan manneen barnootaa itti aanan kana waliin hojjenna:
- Mana Barumsaa Giddu-galeessaa Aki Kurose
- Bailey Gatzert Elementary
- Concord Elementary
- Dearborn Park Elementary
- Dunlap Elementary
- Rainier Beach High School
- West Seattle Elementary
- Wing Luke Elementary
Winter 2019
Mullata walqixxumaa sanyii keenya bira ga’uuf tarsiimoo haarawaa tolfannee uumata bifaa waiin taana. Tarkaanfii mullata keenya bira ga’uudhaaf taasifnu safaruudhaaf meetirikii ittiin madaalamu adda baasi.
Birraa 2019
Uummataaf deebisii gabaasi.
Xiinxalli walqixxummaa sanyii daandii nagaa gara mana barumsaattii maaliif barbaachisaa ta’e?
Hojiin kun kallattiidhaan barattoonni bifaa hangama yeroo ammamii keessatti dareeetti argamu kan jedhu kallattiin hojjeta sababiin isaas barattoonni Siyaatil baasii mana barumsaa hin argatan. Dammaqinsaan mana barumsaa waliin dubbachuunis milkaa’ina barnootaa ol aanaa ta’e waliiniifi fayyaa qaamaafi qalbii foyyaa’aa walitti hidhata.
Saddeeeta shanan darban ykn waggoota kurnan afur darban keessa baayyinni barattootaa bishkiliitii oofanii baayyee xiqqaachaa yeroo deemutti dargaggoonni furdina akka malee ta’een rakkatan ammoo dachaa afuriin dabaleera; kunimmoo akka malee uummata bifaa kana miidheera.
- Ijoolleen warra gurraachaafi Laatiinoo ta’an sadarkaa furdina gara malee guddaa keessa jiru waan ta’eef carraa bakka konkolaataa dhaabbatanii, dirree taphaa, ykn daandii irra miilaan deemanii argachuu xiqqaadha.
- Ijoolleen warra gurraachaa saatii guyyaa keessatti sochii qaamaa akka gochuu qabaniif irraa eegamuuf hunda keessaa kan ¼ dha kan ijoolee warra adii ra’anii %13 waliin yerr walbira qabamee ilaalamu
- Siyaatil keesatti, manneen barnootaa ijoollee warra bifaa parsantaa guddaa qaban sadarkaa miilaan deemuufi bishkiliitii oofuu gadi aanaa qabu kunis yeroo manneen marnootaa barattoota bifaa %50 gadi ta’e qaban waliin yeroo walbira qabamee ilaalamudha
Mana barumsaa waliin waliin dubbachuu si’aa qabaachuun faayidaawwan fayyaa yeroo dheeraa kan qabuufi rakkoo furdina gara maleef saaxilamuu hir’isa kunis kan:
- Dhukkuboota onneefi hidda dhiigaa
- Dhukkuba shukkaaraa
- Kaanserii
- Dhiigni mataa keessatti dhangala’uu
Hojii sochii qaamaa dabaluun fayyaa sammuufi qaamaa foyyaa’aa argamsiisa akkasumas milkaa’ina barnootaa dabala.
Waliigala
Sochii Haqa Hawaasaa fi Sanyii Siyaatili (RSJI) yaalii loogiinsa magaalaa gutuutti bulchiinsa magaalattii keessatti sanyii bu’ureefachuun taasifamu dhaabuuf taasifamuudha. Barruun Walqixxummaa Sanyii (RET)n guddina ogganuuf, hojiirra olchuuf, fi imaamatawwan, sagantaalee, fi bajatawwa dhiibbaa fi walqixummaa sanyii to’achuuf gadhiifaman gamagamuuf adeemsa madaalawaa fi gaaffiiwwan kan kaa’eedha.
Daandiiwwan Nagaa gara manneen Barnootaa (SRTS)n sochii ganda, naannoo fi biyyaalessaa imalaafi ofuu bisikileetaa barattoonni gara mana barnootaafi gara manaatti taasisan salphaafi naga qabeessa taasisuudha. Qajeelfamni Geejjiba Siyaatil kaayyoo kana galmaan gahuuf tarsiimoowwan hedduutti fayyadama:
- Barnoota: hundumtuu akkamitti akka nagaan deemu mirkaneessuu.
- Jajjabeessuu: hawwaasa mana barumsaa biratti deemsa miilaafi bishkiliitii oofuu jajjabeessuu.
- Ijaaruu: pirojektoota ijaarsaa kan akka daandii cinaa, qaxxaamura naga qabeessa ta’eefi daandii bishkiliitii irra oofan foyyeessuus.
- Hojiirra oolchuu: Muummee Poolisii Siyaatil waliin ta’uudhaan seera tiraafikaa hojiirra oolchuu.
- Madaaluu: milkaa’ina gara galma keenyaa naga qabeessa ta’ee duukaa bu’uun hordofuu.
- Haangessuu: shaampiyoonii mana barumsaaf meeshaalee dhiyeessuu.


text:
Mudde 28,2017/ Dhiheenya kana barattootni Saba Tigree Yuunivarsiitii Addagiraat Sabaan adda baasanii barattoota Oromoo fi Amaaraa Yuunivarsiitii Addagiraat baratanirratti poolisii feediraa waliin ta’uun reebicha irratti geesisuun lubbuu dabarsuufi miidhaa qaamaa irratti geesisuun ni yaadatama. Haaluma walfakkaatuun kooleejii qonna Agaarfaagaafa guyyaa 3-4/4/2010 barattootni saba Tigree jeequmsa kaasuun barnoota addaan kutuun koolejicha gadi dhiisanii bahanii jiru.
Sababa barattootni saba tigree dhaabilee barnoota olaanoo keessatti jeequmsa kaasan irraa ka’uun mootummaan woyyaanee poolisii feediraalaa maqaa dhaabilee barnoota olaanoo nageenya eegsisa jedhuun akka achi keessatti maandhefatan godhuu danda’eera.
Haata’u malee sababbiin maandhefannaa isaanii nageenya dhaabilee barnoota olaanoo eegsisuu osoo hin ta’in,inumaayyuu jeequmsa kaasuun, barattoota saba Amaaraafi Saba Oromoo ta’an;
· Halkan dawoo godhachuun doormitti itti seenun reebuu
· Kan jeequmsa kaase barattoota saba tigeeti fi poolisii feedraalaa ta’ee osoo jiruu barattoota saba Amaaraafi Oromoo barnootarraa ari’uu
· Barattootni kooleejicha gadi dhiisanii akka hinbaane gochuun barattootaafi barsiisota uleen reebuun akka daree seenan taasisuu fi gochoota suukaneessa biros irratti raawwataa jiru.
Kanaan walqabatee itti gaafatamaan kooleejichaa kan ta’e obbo Taamiraat humnoota hidhatan kanniin waliin ta’uun barattoota saba Amaaraafi Oromoo maqaan isaanii armaan gaditti tarraa’ee kanniin barnoota isaanii irraa ari’anii jiru.
Haata’uu malee, barattoonni barnootarraa ari’aman kun halkan keessaa sa’aa 8.00 shaanxaa isaanii akka fudhataniifi barattoonni biroo akka hin agarre gochuun konkolaatan fuudhanii magaalaa Aliifi Roobeen giddutti akka gadi naqanii deebi’an yommuu himamu, garuu barattootni kunneen tana buuteen isaanii akka hin beekamneefi maatiin barattootaas barbaadaa akka jiru odeeffamaa jira. Haalli ariisaan barattoota kanniinii manejimantii koolejjichaatiin erga murtaa’ee booda diiniin kooleejichaa Obbo Taamiraat Kaasaa sababa hojiitiif xalayaa ariisaa barattota kanninii irratti osoo hin mallatteesiin gara finfinneetti yoo deeman itti aanaa diinii kooleejichaa kan ta’an Obbo Aakkalaan mallattoo Obbo Taamiraat fakkeesuudhaan mallatteesanii barattoonni kun akka ari’aman tasisaniiru.
Gochaa gara jabinaa akkanaa kana kan raawwataa jiru;
1. Taamiraat Tasammaa(Diinii Kooleejichaa)
2. Aakkalaa (I/A Diinii Kooleejichaa) fi
3. Poolisii Feediraalaa Nageenya akka eegsisaniif Woyyaaneen Ergite.
Kana duras itti gaafatamtoonni koolejichaa kunneen Barsiisota Oromoofi Amaaraa sabaan adda baasuun kooleejii kanarra fedha isaaniitiin ala akka deeman taasisuun niyaadatama. Murtoon kun murtoo sirrii akka hin ta’iin erga mirkanaa’ee barsiisonni kunniin gara kooleejichaa akka deebi’an ta’eera.
Walii galatti jarreen kun gochaan isaan raawwataa jiraniif turan gochaa sirrii akka hin taane hubatannii qaamni barbaachisaan fala akka itti laatu nigaafanna. Ta’uu baate taanan tarkaanfii jarreen kanniinif fakkaatota isaanii irratti fudhatamuuf itti gaafatamtootni matamuma isaanii akka ta’e hubatamuu akka qabu hubachiifna.


text:
Miseensonni mana-maree Keeniyaa, ka paartiilee mormituu irraa hagi tokko – Mootummaan Keeniyaa, maaliif akka barattoonni biyyattii dhibba irraa harka sagaltama tahan, qormaata biyyoolessaa sadarkaa lammaffaa ka bara 2017 akka kufan akka qoratu gaafataa jiran.
Ministarri barnootaa biyyattii garuu, ba’ii qormnaatichaatti kan quufan tahuu dubbatu.
Keeniyaa keessatti, qormaata biyyoolessaa, ka xumura sadarkaa lammaffaa barattoonni fudhatan kuma dhibba jaha yoo tahan, kanneen keessaa barattoonni qabxii Yunivarsiitii isaan galchuun dabran, dhibba irraa harka kudhan qofa.
Yoo sababaan kufaatii barattoota kanaa beekamee, rakkoon isaa furmaata hin arganne – dargaggoonni Keeniyaa Miliyoonaan lakkaawaman, barnoota sadarkaa ol’aanaa irraa ugguramuuf jiru – jedhu – miseensi mana-maree – Maark NyaamiitaNEWS a. Paarlaamaan biyyattii akka rakkoo kana beekuu qabu ka dubbatan immoo – miseensa mana-maree ka biraa – Kaaleeb Amisii ti.


text:
Dhaloota Fincilaa
Ilmi Oromoo guyyaa mirgi abbaa biyyumaa isaa irraa mulqamee eegalee, didda inni yeroo adda addaan taasisu jabaataa deemuun isaa seenaan nu yaadachiisa. Qabsoo bilisummaaf godhamu kana keessatti hirmaannaan barattoota Oromoo bara 1970 eegale, gara humana jabaatti jijjiramuun Jaarmiyaa siayaasaa guddaa uummata Oromoo biratti kabajamaafi jaalatamaa ABO gad dhaabuun qabsoo hidhannoo finiinsuutti seene. Jaarmiyaan siyaasaa kun dhibbaan dhibbatti milkaahuu baatus bu’aalee gurguddaa ijaan argamanis tahe kan hin argamne saba isaaf gumaachee jira. San keesssa tokko dhaloota amma jiru, kan eenyummaa isaa irratti dammaqe, an diinaaf hin bitamu jedhu; Dhaloota fincilaa dhalchee dabre.
Anis waan haaraa barreessuuf odoo hin taane, akka barataa Oromoo tokkootti shoorri barattonni Oromoo Fincila diddaa gabrummaa bara 2000 irraa eegalee keessatti taphatan wal yaadachiisuun dirqama taatee natti mul’atte jennaan qalama koo ol qabe. Fincila diddaa gabrummaa barattoonni Oromoo taasisan san keessatti qooda fudhadhee dabruun koo akka an obboleeyyan Oromoo waliin barnootaaf manaa bane, warreen Oromummaaf jecha wareegaman, kan qaamni irraa hir’ate kan hidhaatti dabramee fi kan bakka isaan jiran hin beekamnetu sammuu keessaa na belbelee boqonnaa na dhorke. Sochii gootonni barattoonni Oromoo qabsoo bilisummaa saba isaaniif taasisan bara 2000 irraa eegalee golee Oromiyaa mara keessatti akka malee finiinuun diina meeshaa waraanaa hidhate waliin hudhee wal qabe. Kana keessatti guyyaa Fincilla diddaa gabrummaa Saadasa 09/2005 Uummata Oromoof waamicha godhame keessatti hirmaannaan baratoota Oromoo akkam ture ? Wareegamuufi qaamaa hir’achuu gootota baratoota Oromoo meeqan keenyatu quba qaba? Meeqan keenyatu yaadata?
Fincila Diddaa Gabrummaa barattoonni Oromoo bara 2005 taasisan kan adda isa taasisu, barattooni Oromoo diina meeshaa hidhatee jiru waliin harka qullaa soda tokko malee hudhanii wal qabuu isaaniiti. Fincilli kun Oromiyaa mara kan hammate yoo tahu, wal quunnamtiifi tokkommaa barataan Oromoo bakka cufatti qabu kan diina rifachiise ture. Diinnis akka malee rifachuun Waraana harkaa qabu, Oromiyaa keessatti facaasuun gootota barattoota Oromoo sodaachisuuf yaale. Dargaggoon Oromoo kaabaaf kibbaa, bahaaf dhihaa waliif dirmachuun fincila finiinse.
Gaaffiilee barattooni Oromoo dheeheessa turan keessaa inni gurguddaan, Mirgi abbaa biyyummaa Oromoo haa kabajamu, Mirgi Hiree ofii Ofiin murteeffachuu Uummata Oromoo haa mirkanaahu, Hidhamtoonni siyaasaa Oromummaan yakkaman gad haa lakkifaman, ABOn nu haa bulchu, fi kan biro ture. Gaaffii barattootaa kanaaf deebii diinni qopheesse, gara laafina tokko malee baratoota harkaa qullaa jiran irratti Rasaasa gad roobsuu ture. Kanaafis Ragaa kan tahu, wareegamuu baratoota Oromoo sadarkaa 2ffaa Amboo, barataa Jagamaa Badhaaneefi Kabbadaa Badhaasaa ti. Barattooni kun lameen hiriira nagayaa guyyaa san gudhamaa jiru irraa qooda fudhachaa odoo jiranii tarkaanfiin gara jabinaa battalumatti irratti fudhatame. Tarkaanfiin diinni guyyaa san fudhate sochii Oromiyaa fincilaa keessatti eegale sodaachisuuf haata’u iyyuu malee, gootonni barattoota Oromoo caalatti bakka maraa fincila finiinsuun Mootummaa biyyatti rifaasisuun Magaalaafi baadiyyaa Oromiyaa gara dirree lolaatti jijjiire.
Fincili Diddaa Gabrummaa kun babal’achuun, wareegamuun barattoota Oromoo bakka adda addaatti daddabalaa deeme. Kaan mana hidhaatti dabree reebicha gara jabinaa irratti gaggeessuun, barataa waggaa 4ffaa Yuuniversitii Finfinnee kan tahe barataa Gaaddisaa Hirphasaa du’aaf akka inni saaxilamu godhan. Achuma barataa moraa Yuuniversitii Finfinnee bartataa Alamaayyo Garbaa uumamaan qaama hir’uu ta’e mana hidhaa keessa baduuf jedhe jechuun rasaasan tumanii ajjeessan. Diddaa barattooni eegalan kun Oromiyaan ala baratoota barnoota Olaanaa baarachaa jiran birattis deggersa guddaan itti fufe.
Baarataan Oromoo Impaayera biyyatti keessatti tarkaanfiin adda addaa akka fudhatamuuf wal quunnamtiin baratoota Oromoo caalaatti akka jabaatu taasise. Addunyaa birattis dhageettii guddaa argate.Bakkootii adda addaattis Alabaan ABO guyyaa murtaahef gad dhaabbuun akka balali’u gochuu irra dabree Qabsoo bilisummaaf godhamu dhugaa ta’uu isaa mul’ise. Ilmi Oromoo barnootaaf manaa bahe reeffi isaa yeroo maatii issaf deebi’u, eenyutu rafee haa buluree? Kanatu baratoota baratoota Oromoo bakka jiran maraa wal faana hiriisuun tokkummaan gaaffii mirgaa akka kaasan taasise.
Wareegamuu, qaamaa hir’achuu, barnoota irraa adabamuu fi mana hidhaatti dabramuun barataa Oromoo yeroo sanii, meeqan keenyatu yaadata? Meeqan keenyatu immoo kaayyoo isaan irratti wareegaman san galmaan gahuuf bakka jirru maraa waan dandeenyuun dirqama lammummaa bahaa jirra? Moo gaaffii barattonni Oromoo gaafataa turan sun deebii argattee jirti?
Dhugaa dha, bara 2008 irraa eegalee haalli mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti dhalate sochii siyaasaa haa laaffisu malee waan har’aa taa’aa jiru san duubatti dhiifannee , meeqan keenyatu daandii gootonni Oromoo bilisummaa saba isaaniif eegalan san galmaan gahuuf dalaguutti jira.? Gaaffiin kun kan dargaggoo Oromoo ilaallattu taati. Yaa ilmaan biyyaa, nuti dhallotni har’a waan warri nu afoo turan tolchan ykn balleessan komachuun yeroo keenya gubaa jiraanna yoo tahe, dhalootni nutti aanee jiru immoo waahee keenya maal dubbata laata? Of gaafadhaa. Waa maraafuu Torbeen fuuldura keenya jirtu kun waqtii/ waktii baratoota Oromoo fincila diddaa gabrummaa irratti wareegaman itti yaadannu waan taheef waliin haa yaadannun jedha.
Bakka jirru maraa waan bilisummaa saba keenyaaf ta’u irratti haa dalagnu.
Fincila Diddaa Gabrummaa Sadaasa 09/2005 godhame ilaalchisee


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Caamsaa 18, 2018
Kutaa Kudhajahaffaa
Akkuma beekamu Afaan Oromoo utubaalee (pillars) sadeen Oromummaa (Afaan, Aadaa fi Seenaa Oromoo) keessa isa tokko fi hangafa dha. Injifannoolee Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) hanga har’aatti galmeesse keessaa inni guddaan tokko immoo Qubee Afaan Oromoo ti. Qubeen mallattoo eenyummaa keenyaa ti jechuu ni danda’ama. Dhalootni Oromoo kan har’a diina jilbiifachiisaa jiru kunillee Qubee kanaan yaamama. Qubeen mallattoo bilisummaa ti yoo jedhamellee dhara hin ta’u. Sababa kanaaf Qubeen diinota keenyatti dhukkuba mataa isaanitti taatee; ishii balleessanii qubee Saaba atiin bakke buusuuf hawwu. Qubeen Saabaa ykn Gi’izii Afaan Oromoo barreessuuf akka hin tolle itti himamus, dhugaa kana amananii hin fudhatan. Haa ta’u malee, isaan fudhatanis dhiisanis, waan nuuf ta’u nutu murteeffata malee namni biraa kana nuuf godhuuf mirga hin qabu. Kanaafuu, mallattoo keenya kana tikfachuun, kunuunsuu fi guddisuun dirqama Oromummaa ti.
Afaan Oromoo waggoota 27 dabran kana keessatti akka guddachuu qabutti guddatee jiraa?
Gaafii akka mata dureetti ka’e kanaaf, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, deebii kennuu osoo hin yaalin dura, barreeffama kutaa kanaa keessatti waayee Afaan Oromoo waanan kaaseef sababaalee adda addaan qaba. Akkan dhimma kanatti xiyyeeffadhu kan na taasise immoo “YUNIVARSITII SALAALEE” kan jedhu mallattoo (logo) tokko akka tasaa Face Book irratti argeen ture. Mallattoon kun wixinee (draft) ta’uu ykn isa xumuraa (final) ta’uu isaa waanan quba qabu hin jiru. Rakkoolee gurduddoo osoo qabnuu dhimma kana akka waan guddaatti laalee dubbii oo’isuufis miti. Haa ta’u malee, dubbiin tokko waan salphaa dha ykn xiqqaa dha jennee yoo bira dabarre, booda rakkoo guddaa ta’ee as bahuu mala. Kanaafan dhimma kana waayee Afaan Oromoo wajjin walqabsiisee kaasuu barbaade. Dhimmoota isa kana wajjin walfakkaatan gara boodaan ittideebi’a.
Amma gara gaafii mata dureetitti deebi’uuf, sadarkaan Afaan Oromoo har’a irra jiru gammachiisaa fi boonsaa ta’ulle; Afaan kun waggoota 27 keessatti akka guddachuu qabutti waan guddate natti hin fakkaatu. Dhugaa dha, Oromiyaa keessatti Afaan barumsaa fi Afaan hojii ta’ee jira. Garuu karaa adda addaatiin yoo laalame, dhiibaan akka irra jiru hubachuun waan nama rakkisuu miti. Tokkoffaa, dhiibbaa alagaatu jira. Akkuma jedhame, Afaan Oromoo eenymmaa Oromoo fi Qubeen immoo mallattoo bilisummaa waan ta’aniif, isaan kun diina fi alagaa hin gammachiisan. Kanaaf, kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan; dhoksaanis ta’ee ifatti Afaan keenya akka hin guddannee fi dagaagne shirri irratti hojjetama. Lammaffaa, dhugaa haa dubbannu yoo jenne, Afaan Oromoo har’a abbaa hin qabu. Yoon akkana jedhu Mootummaan Naannoo Oromiyaallee dhugumatti Afaan kana guddisuuf waan ciminaan irratti hojjete ykn hojjetu natti hin fakkaatu.
Qubee mallattoo keenyaa kanallee mudaa itti uumuuf, wanti hojjetamaa ture yaadannoo yeroo dhihoo ti. Tartiiba qubee ni jijjiirra jedhanii akka yaalii godhaa turan; garuu mormii fi sochii cimaadhaan dirqifamanii akka waan kana dhaaban ni yaadatama. Kuni kan agarsiisu Afaan Oromootiif dantaa akka hin qabne dha. Afaan kun akka sirriitti guddatu silaa bajata guddaatu kennameefii, irratti hojjetamuu qaba ture. Kana godhuun hafee, Afaanuma kana qulqulleessuuf tattaaffiin waan godhame hin fakkaatu. Bakke tokko tokkotti Afaan kun biyyuma isaa Oromiyaa keessatti akka dhukatullee taasifamaa jira. Isa kanaaf fakkeenyota tokko tokko boodarra kaasuun yaala. Walumaagalatti yoo laalame, Afaan Oromoo akka guddachuu qabutti hin guddanne. Waggootni 27 dheeraa dha umrii dargaggeessa tokkoo ti. Afaan kenya garuu ammallee daa’ima jechuu ni danda’ama.
Afaan Oromoo biyya isaa Oromiyaa keessatti dursa argachuun dirqama
Akka hawwamuu fi dubbatamaa jirutti, Afaan Oromoo Afaan Federaalaa akka ta’uu qabuu dha. Kuni immoo hawwii Oromoo hundaa ti yoo jedhame dhara hin ta’u. Haa ta’u malee, hawwiin kun akkuma jirutti ta’ee; wanti dagatamuu hin qabne tokko, Afaan Oromoo Oromiyaa biyya isaa keessattuu Afaan biyyaa ta’ee guutumaa guutuutti mula’chuu hin dandeenye. Mootummaa Naannoo Oromiyaa keessattuu idleedhaan (formally) Afaan hojii haa ta’u malee, waajjiraalee hundaa keessattuu Afaan kun olaantummaa qabaa? Waajjiraalee fi dhaabbattootni (institutions) adda addaa Afaan kanaan sirriitti hojjetuu? Afaan kana calaqqisuu, mul’isuu? Maqaaleen daldalaa (business), dhaabbilee barnootaa, hoteelaa, mana nyaataa fi dhugaatii, mana bashannanaa fi kkf hunduu Afaan kanaan barreeffamanii jiruu? Yoo barreeffamanii ta’e immoo sirnaan barreeffamanii jiruu?
Fakkeenyaaf maqaaleen dhaabbilee barnootaa (educational institutions) kan akka Yunivarsitilee Oromiyaa Afaan kanaan mul’atuu? Gaafii bay’ee asitti tarreessuurra mee fakkenyota muraasa ta’an tokko tokkon tuttuquu yaala. Yunivarsitiilee Oromiyaa yoo laalle, Yunivarsitii Amboorraa kan hafan hunduu Afaan Alagaa malee kan keenyaa hin mul’isan; yoo mul’isanillee baay’ee xiqqaatee fi dhokatee mul’ata. Kuni maaliif ta’e? Yunivarsitiilee kanatu Oromiyaa ala jiru moo isaan kun qabeenya Oromiyaatii miti? Afaan kanatti fayyadamuun qaanii ta’e moo tuffii Afaan kanaa qabanii dha? Afaan kana dhoksuun eenyummaa Oromoo dhoksuu dhaa bar!! Eenyummaan keenya biyyuma Abbaa keenyaa keessatti dhokataa? Dhimmi kun salphaa ykn laayyoo fakkaata malee dhimma guddaa dha. Kanaaf hubatamuu qaba.
Dhumarratti, guddinni Afaan Oromoo guddina hawaasa keenyaa ti; guddina biyyaa fi saba keenyaa ti. Afaan kana guddisuun qaama Qabsoo Bilisummaa Oromoo waan ta’eef, guddina Afaanichaa kanarrattis ciminaan hojjechuun dirqama Oromummaa ti. Afaan keenya Afaan Federaalaa akka ta’u hawwuu dura, mee biyyuma isaa keessattuu xiyyeeffannaa haa argatu. Wanti sirraa’uu qaban haa sirraa’an. Afaan keenya Oromiyaa keessatti dursa argachuu fi guddatee ifaa ifatti barreeffamuu qaba. Yeroon Afaan keenya keessatti dhokatu dabree jira. Mqaaleen daldalaas ta’ee kamiiyyuu dursanii Afaan kanaan barreeffamuu qabu. Waajjiraaleee Oromiyaa keessattis Afaan keenya qulqullinaan ittfayyadamuu qaba. Yeroon Afaan keenya xureessinuu fi dhoksinu dabruu qaba.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
15. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhashanaffaa
14. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
13. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
12. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhalammaffaa
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu yellaa kaanavoo vasanthaa vaadharay ruthuvina sogasaay sogasuu yellaa kaanavoo vasanthaa vaadharay ruthuvina sogasaay sogasuu yella vayasu yowwana vaadharay yella vayasu yowwana vaadharay jeevana enthaa sogasuu enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu bayasidhaa haagay nadadharay ellaaa baaluva reethiyaa sogasuu bayasidhaa haagay nadadharay ellaaa baaluva reethiyaa sogasuu nudiyuvudelaaa kavanaveyaaadaray nudiyuvudelaaa kavanaveyaaadaray kavayo kaanadhaay sogasuu enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu raathrigalellaa unnimayaadharay rasigaragay enthaaa sogasuuu raathrigalellaa unnimayaadharay rasigaragay enthaaa sogasuuu maathinnay ellaa preethiya haridaray maathinnay ellaa preethiya haridaray aahh anubhavavaay enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu hm hm hm hmm hm hm hm hm hm
Entha sogasu
Bahadur Gandu (1976)
enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu yellaa kaanavoo vasanthaa vaadharay ruthuvina sogasaay sogasuu yellaa kaanavoo vasanthaa vaadharay ruthuvina sogasaay sogasuu yella vayasu yowwana vaadharay yella vayasu yowwana vaadharay jeevana enthaa sogasuu enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu bayasidhaa haagay nadadharay ellaaa baaluva reethiyaa sogasuu bayasidhaa haagay nadadharay ellaaa baaluva reethiyaa sogasuu nudiyuvudelaaa kavanaveyaaadaray nudiyuvudelaaa kavanaveyaaadaray kavayo kaanadhaay sogasuu enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu raathrigalellaa unnimayaadharay rasigaragay enthaaa sogasuuu raathrigalellaa unnimayaadharay rasigaragay enthaaa sogasuuu maathinnay ellaa preethiya haridaray maathinnay ellaa preethiya haridaray aahh anubhavavaay enthaa sogasu maguvina manasuu enthaa sogasu premadaa kanasuu hm hm hm hmm hm hm hm hm hm
Dr Rajkumar,S Janaki
Song Title :
Entha sogasu
Album/Film :
Bahadur Gandu (1976)
Release Year :
1976
Producer :
Production :
Director :
Film Actors :
Lyrics :
Chi Udayashankar
Singer :
Dr Rajkumar,S Janaki
OnScreen Actors :
Dr Rajkumar,padmapriya
Music Director :
M Ranga Rao


text:
Sochii Itiyoophiyaa keessatti gaggeeffamu keessatti biyyi isaanii mormituu kamiyyuu ka deggertee hin beekne ta’uu, prezidaantiin Masrii Abdel-Fattaah Al Sisi beeksisanii jiru.
Prezidaant Alsisiin Televiiziyoona biyya isaanii tokkoof akka ibsanitti, biyyi isaanii Itiyoophiyaa irratti shira tokko iyyuu kan hin hojjenne ta’uu hubachisan.
Obboloota keenya kan Itiyoophiyaaf paarlaamaa isaanii fuul-dura dhaabadhee akkuman ibseetti, nuti walitti-bu’iinsa caalaa wal-ta’uu filachuu keenya akkuman dubbadhee ture har’as kanuman mirkaneessa jedhan ibsa kaleessa kennan kanaan.
Prezidaantiin Itiyoophiyaa Mulaatu Teshomee torban kana paarlaamaa isaaniif hasawaa dhageesisaniin Adda Bilisummaa Oromoo fi Ginboot 7tti dabalee dhaabatooti mootummaa Masrii muddama Itiyoophiyaa keessaa hammeessan, jechuun himachuun isaanii ni yaadatama.
Qaamooti dhimmi kun ilaallatu marti kan dubbatan immo Wixata fudhannee dhiyaanna.


text:
Gumiin Waaqeffannaa Oromoo Adunyaa, bu’uureffama waldaa Waaqefannaa Oromo Idil Adunyaa waggaa kurnaffaa kabajuuf jila guddaa, Waxabajjii 22 – 24, 2018 biyya Norwee, magaala Bergen, magaala yeroo jalqabaaf Waaqeffannaan seeraan galmeeffametti – qopheessaa jira.
Haaluma kanaan
Mariin
- Seenaa Oromoo
- Sirna Gadaa
- Irreechaa fi Ayyaanota Aadaa Oromoo
- Gubaa fi Qillee
- Dhugeeffataa fi Waaqeffannaa
Agarsiisni
- Sirna Siiqqee fi Ateetee
- Sirna Ammachiisaa fi Moggaasaa
- Agariisa meeshaa fi uffata aadaa Oromoo
- Agarsiisa kitaabota Oromoo
- Muuziqaa fi walaloon Oromoo ni dhiyaatu.
Mata dureewwan armaan olii irratti yaadaa fi barumsa akka dhiheessaniif, hayyoonni bebbeekamoon, Oromiyaa fi biyyoota adda addaa irraa afeeramanii jiru. Maqaa fi eenyummaa isaanii fuula dura bal’inaan isiniif ibsina. Namooti, Jila kana irratti waraqaa qorannoo keessan dhiheessuu barbaaddanis dhiheeffachuu akka dandeessan isin hubachiifna. Garuu dursitanii xalayaan nu beeksisuu fi sagantaa qabsiifachuu qabdan.
Kanaaf, Jila seena- qabeessa ta’ee fi barumsi guddaan irraa argamuuf jiru kana irratti hirmaachuuf yeroon akka saganteeffattan kabajaa waliin isin beeksifna.
Odeeffannoof tlf. 41283784/ ykn 99151829 quunnamuu dandeessu.
Koree qindeessituu jila GWA, 2018


text:
Ayyaantuun Eenyu Ajjeese? Maaliif?
WAASHINGITAN, DIISII — Harargee Bahaa, magaalaa Qobboo keessatti Dilbata, Ebla 8 halkan, dubartiin haadha mucaa tokkoo fi ulfa jedhamte, Ayyaantuu Mohammed Sa’idoo miseensota raayyaa ittisaa itiyoophiyaa naannawa magaalatti qubatanii jiraniin rasaasa lamaan haleelamtee du’uu ishee, jiraattonnii fi maatiin ishee Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibsanii jiran.
Bulchaan magaalattiis shakkamtoonni qabamanii ka qorannaan irratti geggeessamaa jiru tahuu dubbatan. Jiraattonnii fi obboleettiin ishee, Caaltuu Mohammed, VOAf akka ibsitetti, Ayyaantuu Mohammed obboleettii ishee lakkuu deessuu ciistee ulmaa ciisaa jirtu tajaajilaa turtee Dilbata halkan gara mana ofii isheetti otuu deemaa jirtuu, oltoonni raayyaa ittisaa sadii, karaatti ishee dhaabanii akka isaan waliin gara isaan fedhanitti deemtuu fi waliin ciistu dirqsiisuu yaalan.
Ayyaantu dubartii abbaa manaa qabduu fi ulfa ta’uu ishee itti himtee akka ishee gad-lakkisan kadhatte iyyuu humnaan dirqsiisuu itti fufan. Yeroo isheen diddu karaa rasaasa lamaan dhawanii ajjeesanii karaa irratti gatanii deeman. Yeroo isaan gochaa kana raaw’atan namoonni dhaga’anii fi argan, garuu itti ba’uu sodaatanii bulan akka jiranillee maatii fi jiraattonni naannoo dubbatanii jiran. Kan Wixata ganama reeffaa Ayyaantuu karaa magaalaa Qobboo irraa kaasisanii, qorannaadhaaf gara Hospitaala Dadar geessan – kantiibaan magaalaa Qobboo, Obbo Ahimeddiin Suufiyaanis, Ayyaantu mataa ishee irra bakka lama rasaasaan haleelamtee, reeffi ishee karaa irratti argamuu isaa fi qrannaa geggeessameen miseensi raayyaa waraanaa tokko qabamuu, ka biroo irrattis qorannaan geggeessamaa jiru tahuu dubbatanii jiran.
Hospitaala Dadaritti ogeessi fayyaa reeffa Ayyaantuu qoratan, Dr. Kaalid Ahimed, rasaasa lamaan dha’amtee du’uu ishee mirkaneessanii, kan nu bira dhufe reeffa ishee waan ta’eef, ulfa tahuu fi tahuu-dhaba ishee qorachuu hin dandeenye, garaan ishee immoo guddaa hin turre, jedhan. Qophii guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Dr Abiy Ahmad har’a Beejing kan seene yoo tahu, Foramii Afrikaa-Chaayinaa 7ffaa iratti hirmaachuuf garasitti kan imale tahuun beekameera. Dubbi himaan waajjira Mummicha ministeeraa akka ibsetti, walgahii Foramii kanaatiin cinatti Dr Abiy Prezdaantii Chaayinaa Zii Jinping waliin ni mari’ata.
Yaa’ii sadarkaa hoggansaatti taa’amu kan Foramii Afrikaa-Chaayinaa jedhamu kun, waggaa saditti al tokko kan geggeefamu yoo tahu, biyyoonni Afrikaa Chaayinaa waliin dhimmoota diinagdee, bu’uraalee misoomaa fi dameewwan hawaasummaa irratti mari’atu. Foramii Wixata dhufu irraa jalqabee guyyoota 3f geggefamu kana irratti hirmaachuuf hoggantoonni biyyoota Afrikaa heddu Chaayinaa seenaniiru.


text:
Prezdaantiin Naannoo Oromiyaa obbo Lammaa Magarsaa guyyaa har’aa haala yeroo irratti ibsa kenneen, maqaa ABO’tiin iddoo adda addaatti saamichaa fi rakkoowwan garagaraa kan muldhataa jiran ta’uu fi dhimmicha irratti hooggantoota dhaabichaa waliin marii godhuu ibse. Akka Obbo Lammaan jedhetti, hooggantoonni ABO gochi raawwatamaa jiru kan isaan hin ilaallanne ta’uu ibsan.
Torbee darbe keessa jilli mootummaa Ityoophiyaa prezdaantii naannoo Oromiyaa Obbo Lammaa Magarsaa fi Ministeera haajaa alaatiin hogganamu gara Eertiraa imaluun hooggantoota ABO waliin mari’atuun waliigaltee nagayaa mallatteessuun ni yaadatama.
Walii galtee Nagayaa Addicha waliin maallateefame ilaalchisee Obbo Lammaa Magarsaa:
“Haala dhimmoota gurguddoo irratti waliin hojjatuun danda’amu irratti mari’achuun walii galleerra, dhimmoota xixiqqaa hafan ammoo adeemsa keessa hiikaa deemuuf walii galameera. Maqaa walii galtee kanaatiin yakkoonni adda addaa raawwatamaa jiran fudhatama hin qaban, warri waan kana raawwataa jiran akka irraa of qusatan” jechuun akeekachise.


text:
Dhumaatiin Calanqoo Lammaffaa isa Dhumaa Tahuu Qaba!
Seenaan deebisee of agarsiisa akkuma jedhan hammenyi dhumaati Calanqoo Jaaraa tokko dura tahe har’a ija keenya dura itti yaroo lammattaa deebi’ee yaroo tahu gadda guddaa wajjin argaa jirra. Dhumaatiin Annoolee , Calanqoo fi Haroo Arsedee deebi’ee deddeebi’ee akka uummata keenya irratti hin raawwatamne falli isaa waan tokko qofa. Fincila Xumura Garbummaa itti jabeessinee hida garboofatttuu Habashaa of keessaa yaroo dhumaaf yoo buqfinee gatne qofa.
Humni TPLF falmaaa of keessaa injifatee, of qaree bifa haaraan as bahe kun humna faashitii sanyii ilmaan Oromoo lafa irraa duguggee balleessuuf of booda hin jenne dha. Qabsoo fincilaa xummurra garbummaa laafisuun akka gareen TPLF kun basaasaa fi dabballee ishee deebiftee uummata Oromoo keessatti ijaarratuu gargaaruu taha.” Nagaan baradhaa”, “tasgabiin qabsaawwaa “, warri jedhuu warra TPLF akka yaroo argatee of ijaartu gargaaruuf ololaa jiran akka tahe adda baafnee hubachuu qabna. Kana booda TPLF deebitee uummata keenya keessa galuuf akka ayyaanna argatuu gochuu hin qabnu.
TPLF uummata keenya ajjeessuu fi dararuu yaroo itti dhaabbatu hin jiru. Harkaa keninee dhumuu immoo of irratti faccisaa du’uu nuuf wayya? Yoo of irratti lollee irraa dandamanee sanyiin keenya ni hafa. Yoo harka laatne garuu sanyii keenyatu duguugamee bada. Diinni kun nuuf gaddee lubbuu xinnaa fi guddaa keenyaa mararsiifachuuf amala namuma hin qabu. Yookan ammala bineesaa qaba yookaa immoo ilmaan Oromoo akka ilmaan bineesatti ilaala. Silaa namni nama irraa dhalate namaaf gada. Daa’ima, dubartii, jaarsaa fi jartii ajjeessanii mirga guddaa argannee jedhee qaanii tokko malee kan of faarsu TPLF qofa. Kan galuuf yoo jiraate akkuma ibdi Universitii Adigraati keessa jiru ibdi Universitii Walagaa keessaas jiraachuu yoo agartu duwwaa dha. Uummatni nagaan wal ajjeessuun karaa miti. Haa tahu malee uummatni keenya ibida ibidaan of irraa ittisuuf dirqisiisamaa akka jiru waan wal nama gaafachiisu miti.
Of tullumman TPLF isa hiriyyaa qabu akka hin taane argaa jirra. Ijaarsota maqaaf illee ishee wajjin EPRDF keessa jiran akka hiriyatti ilaaltee ulifinaa namuma hin kenituuf. Waan barbaadu hundaa doorsisaa fi sodaachisuudhaan gara barbaadetti ofaa turte, ofaas jirti, gara fuula duraas ofuuf tilmaama qabdi. Kan ajaja TPLF hin fudhanne jiraachuuf haqa hin qabu. Ijaarsi TPLF ijaarsa xanacha hawwasa (cancer of the society) waan taheef utuu hunda keenya hin balleessine wal taanee balleessuun yaroon isaa amma.
OPDO fi ijaarsoonni OPDO wajjin EPRDF keessa jiran TPLF dhiisan utuu uummata isaanii wajjiin dhaabbatanii ofuma isaaniif iyyuu nagaan jiraachuuf ayyaana argatu. Yoo har’a uummata isaanii irraa galgalanii TPLF wajjiin hariroo kan galan tahe harkaan funyoo moramtti of hidhuudha taha. Kan isaan baasuu uummata isaanii wajjin dhaabbatanii gaaffii uummatni kaasaa jiruuf deebii kennuun filmaataa isaanii isa duraa tahuu qaba. Har’a illee qabsoo uummataa akkasi belbelaa jiru kana keessa namoota ergamtoota TPLF amanamoota tahuu isaa agrsiisuuf jala fiigaa jiran yaroo agarru baayyee gaddina. Maal? Dhumaatiin uummata isaanii isaan hin mararuu? Cinqiin uummatni isaanii keessa jiru isaan hin gadisiisuu? Warri kun amma yoom itti garaa isaanii qofaaf jiraatu? Uummatni warra kana TPLF irra adda baasee ilaalaa? Warri kun uummata keessa bahan gananii utuu ija isaanii durati uummatni isaanii dhumaa jiruu dhiigaa ilmaan Oromoon daldaluun adabbii isaanii kan TPLF irra dachaa akka tahuu godha.
Qabsoo Fincila Xumura Garbuummaa daran itti mudduuf gargaarsi Qeerroo Bilisummaa Oromoof godhamu dacha dachan biyyaa keessaa fi alaa jabeessuu qabna. Deemsi qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo baredaa tahee utuu jiruu akka ijaarsatti OPDOn uummata keenya wajjin taha jennee akka hin gowwomnee fi hin daganne baayyee nama yaadeessa. Akka ijaarsatti OPDON qaama EPRDF. EPRDF immoo qaama TPLF waan taheef uummata caalaa isaan walitti siiqu. Utuu yaadan adda tahanii illee akka salphaatti walitti deebi’uu danda’u. Qeerroon Bilisummaa Oromoo qaama OPDO tahuu hin danda’u. Iccittii ijaarsa isaa qabatee OPDO ofitti ammachuu ni danda’a.
Biyya keessatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo wareega qaalii baasuudhaan uummata Oromoo walii galla sochoosee qabsoo bilisummaaf qopheessee jira. Kun ijifannaa isa dura ti. Dammaqinsi fi sochiin uummata humna ittisaa yoo hin qabanne, diinni meeshaa waraana guddaa qabuu akka barbaadee itti roorisuu fi gaga’ama guddaa irraan gahuu danda’a. Gagaga’ama argamuu irraa kan ka’e uummatni rifatee akka gara boodaa hin deebine tilmaamni jiraachuu qaba. Diinni meeshaa qaba. Nuyi immoo gamtaa qabna. Gamtaan keenyaa meeshaa diinaa gadi miti. Lakkobsi saba keenya kan humna tahu yoo gamtaan dhaabanne dha. Haalli kun sadarkaa nama bonsu irra gahee jira.Yoo Oromoon Amboo irratti wareegame Oromoo Balee jirutu dirmata. Yoo Oromoo Harare irratti dhumu Oromoo Walaga jirutu Dirmata . Yoo Oromoon Boranati gaaga’amu Oromoo Waloo jirutu dirmata. Galatoomaa Qeerroo kan uummata keenya wal hubachiftanii. Akka humna isaa illee hubatuu tokkummaan dhaabbate waan gootaniif. Haalla kana seenaa uummata Oromoo baroota dhiyyoo keessatti yaroo duraaf argaa jirra. Haalli kun diina uummata keenyaa illee kan roomisiisuu dha.
Karaa biraa hojii gudaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo eegachaa jiru, humna federalaa fi waraana ittisa biyyaa warra jedhamu kana keessa gara gadii Oromootaa fi Sabootaa biraa jedhamee yaadama. Isaan kun meeshaa qaban qabatanii gara uummta isaanii akka goran bal’isaan irratti hojjetamee akka uummata keenya dhumaatii hamaa jalaa olshuu danda’a gochuu qabna. Kana malees meeshaa ajjechaa isa tahe waraana diina keessatti jeequmsa guddaa uummuun TPLF akka dogongortu godha.
Yaroo kana keessa namni dhalootan Oromoo taane garaagarummaa siyaasaa fi ijaarsaa ,ilaalcha kaayyoo adda addaa qabnu boruuf bulchannee dhumaatii uummata keenya irratti agaamaa jiru dura dhaabbachuuf irree tokkoon ka’uu qabna. Erga sabni keenya sayniin isaa lafa irraa duguggamee badee booda siyaasaas tahe deemsi qabsoo irratti wal morkachaa fi wal dorgomaa jirru hiikaa hin qabu. Gareen humni TPLF of qaree injifannaan as bahe kun of tullumaan kan bokoke saynii ilma namaa hunda lafa irraa fixxee olaantummaa Tigrayi hojiin mul’isuuf kutaatee akka ka’e kan agarsiisu mallattoo hedduu argaa jirra. Humni kun ijaarsota maqaaf mootummaa EPRDF keessaa jiraatanii illee ajaja TPLF yoo hin fudhannee haxxaa’ee balleessuu irraa booda hin jedhu.
Garee TPLF kanaaf ayyaana deebisee aangoo dhuunfachuu yoo kananmee dhumaatii amma har’aatti dhaga’amee fi argamee hin beekne uummata keenya irrttis tahe kan isa dura dhaabbatu hundaa irratti akka raawwatu mamii qabaachuu hin qabnu. Badiin garee TPLF kun argamssisuuf deemu uummata Impaayera Itiyoophiyaa keessa jiruu hundaaf akka tahe hubatamee walii galteen dura dhaabbachuu irratti hojjetamuu qaba. Badiin kun uummata Tigrayi ittiis akka dhufaa jiruu hubatanii humana farraa nageenyaa fi mirga ilma nama tahe kana doomsuuf uummata Impaayera Itiyoopaa wajjin hariiroo galuun barbaachisaa dha. TPLF maqaa Uummata Tigayiin haa daldaltu malee Uummata Tigrayiif faayidaa guddaa qofaatti fideef hin jiru. Mootummaan kam iyyuu ni darba. Kan bara baraan jiraatu uummata. Kana hubatee uummatni Tigrayi hiree isaa uummata Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiru wajjin murteefachuuf filachuu qaba.
Oromonni qaabeenya, beekumsaa ,humnaa keenya arjoomuu irraa dabaree bakka jirutti aarsaa nuu irraa barbaadamu baasuudhaan uummata keenya salphinaa fi badii jalaa akka hafu gochuun dirqama tokko tokko keenyaa ti. Booda gaabinee quba nyaachuun gatii hin qabu. Uummatni keenyaa nutti iyyachaa jira. Guyyaa guyyaan dhiigni isaa dhangala’aa jiruu fi lafee isaa caccabaa jiru ija keennya duraa haa mul’atu. Dirmannaa hatattamaa haa goonuuf. “Erga waraabessi darbee sareen duttii “ akka hin taane. Walii gala Dhumaatiin Calanqoo Lamaffaa akka isa dhumaa tahuuf hundee kolonii Habashaa Oromiyaa keessaa buqqisuu dha. Kunis kan tahuu danda’u yoo Fincilaa Xumuraa Garbummaa itti yoo muddine dha.
Gadaan Gadaa Bilisumaa Ti!
Injifannoo Uummata Oromoof!