text:
Hakiimni loogii sanyummaan yaala dhabuu komataa turte Covid19n duute.
Doktorri gurrattiin lammii Ameerikaa ganna 52 Indiyaanaapooliisitti Covid-19n duute wayita dhukkubsattee hospitaala sireerra turtetti sababa bifa isheetiin yaala gahaa dhorkamuu himachaa turte.
Viidiyoo wayita dhukkubsattee sireerra turte gadi dhiisteen, yaala argachuuf ‘kadhaachaan ture’ jette.
Du’a isheen gaddi itti dhagaahamuu kan ibse hospitaalli Indiyaanaa Noorzi – loogiif araarama akka hin qabne hime dhimma dhukkubsattootaa irratti tokko tokkoon yaada hin kennu jedhe.
Akka qorannoowwan agarsiisanitti namooti gurraachi caalaatti Covid-19f saaxilamoodha.
Dr Moor dilbata darbe hospitaala keessatti duute.
Mudde 4 dhukkubni ishee akkamiin doktora hospitaalichaan adii ta’een salphifamee akka ilaalame Facebook irratti maxxansitee turte. Yeroos hafuura baafachuu rakkattee boo’aa akka turte himte.
“Somba koo hin ilaalle, sirumayyuu na hin tuqne. Qorannoo qaamaa kamiyyuu naaf hin goone,” jettee barreessite.
Hospitaalichi himata loogii sanyummaa kamiyyuu akka qoratu himee – akka dhaabbata hunda qixa tajaajiluuf hundaa’eetti loogiif araarama hin qabu jedhe.
Dr Moor haadha mucaa dhiiraa ganna 19ti. Haatii fi Abbaan ishee dhukkuba waa dagachuu ykn ‘dementia’n rakkatu.
Baasii awwaalcha isheef jecha gama GoFundMe doolaarri 102,000 walitti qabameera.
‘Warri gurraachi akkanaan ajjeefamu’ Dr Moor vaayirasicha qabaachuun ishee kan beekame Sadaasa 29 ture. Sana booda gubaa qaamaa fi qufaa jabaa qabdi turte. Booda harganuufis rakkachuu kan barreesite hakiimni kun ofii doktora taatee osoo jirtuu yaala gahaa argachuuf rakkachuu himte.
Qorichi farra vaayirasii ‘Remdesivir’ argachuuf akkasumas lapheen ishii iskaan akka ta’u kadhachaa turte.
Kana giduutti doktorri tokko qoricha argachuuf ulaagaa akka hin guunne fi gara mana ishee akka deemtu itti hime. “Akkan nama araada qorichaa qabu wayi ta’e natti dhagaahame,” jetti viidiyoo osoo hin du’iin dura waraabdee Facebook irratti gadi dhiifteen. “Akkan hakiima ta’e ni beeka ture. Ani qoricha nama hadoochu hin fudhadhu,” jetti.
Dr Moor hospitaala biraatti akka dabarfamtu gaafattullee, hospitaalaa akka baatu taasifamte. Haa ta’u malee dhiibbaan dhiigaa ishee baay’ee gadi buunaan deebite. “Warri gurraachi akkanaan ajjeefamu” jette Dr moor. “Gara manaa galaa yoo jettuun galanii maal gochuu akka qaban hin beekan.”
“Osoon silaa nama adii ta’ee wanti kun hundi narra hin gahu ture” jetti.
Wanti Dr Moor mudate Ameerikaa keessatti dheekkamsa uume. Sirni fayyaa biyyattii gurrachota irratti loogii qaba jedhu namootni hedduun. Ameerikaa keessatti vaayirasichi warra kaan caalaa gurraachota akka malee miidhe. Nama adii waliin yoo madaalamu gurrachonni carraan vaayirasichaan du’uu dachaa sadi.
BBC afaan Oromoo gabaase
Oromia Qeerroo Media
Adammisoma
Related


c: text/html

text:
Prezidaantiin Yunaaytid Isteetes Joo Baaydiin torban dabree gama marsariitiin walgahii waa’ee weerara dhukkuba KOOVIID-19 dubbatu kan sadarkaa addunyaa gaggeessanii jiru.
Kunis kora waggaa kan Tokkummaa mootummootaan cinattti kan gaggeeffamee ture.Walgahii sadarkaaaddunyaa waa'ee KOOVIID-19 irratti yeroo duraaf masaraa Waayit Haawus irra Baaydin gaggeeessan kana irrtti Amerikaan dabalataan talaalii Miliyoona dhibba shan akka gumaachiitu dubbatan.
Gara fuula duraatti addunyaan weerarri dhukkubaa ituu hin ka'iin dursee qophaa'uu qaba kan jedhan Baaydiin maallaqa kanaaf oluu ammumaa kaafnee baankii keessatti walitti qabuu jalqabuu qabna jechuun hogganoota addunyaaf yaada dhiyeessa.
Gabaasa Paatsii Widaakuswaara Waayit Haawuus irraa ergitee caqasaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amajjii 15,2017
Yaadannoo baratoota Oromoo bara darbe qabsoo irratti wareegamani gochuuf jecha,Qeerroon manneen barnootaa Amboo fi magaalaa jiran wal gurmeessuun waraqaa warraaqsaa fi suuraa barattoota wareegamanii maxxansuu fi baasuun duungoo qabatani bahuuf waamicha yeroo taasisanitti mana barnootaa guyyaa lamaaf cufuun akka yaadannoon kabajamu wal gurmeessaa turan.
Waraanni Agaazii haala kana dhagahe konkolaatota 5 niin loltoota guuree gara mana barnootaa deemuun dallaa marsuun barattoota haala kana qindeessu jedhu tokko lamaan maqaa yaamuun heddumminaan gara mana hidhaatti fuudhanii waan deemaniif jecha Qeerroon diddaa isaa itti fufee manneen barnootaa cufee jira.
Amajjii 14,2017 manni barnootaa high school Amboo irraa hamma Awaaroo gahutti barattooti daandii aspaaltii cufuun FXG gaggeessaa olanii jiru. Haalli kun hanga ammaa hin tasgabbaawiin jira.


text:
Uncategorized
Ulamaa’onnii fii Ustaazonni keenya Nagaya Jiran.
Update
Galgala Keeysaa sa’aa 4:20 Akka Saa’aa Itiyoophiyaatti (10:20PM)
Jila Ulama’ootan durfamu kan gara Kaampii Hammarreessaatti imalaa ture irratti waraanni Makkalaakayaa dhukaasa banuun Isiiniif gabaasne ture. Ulama’oonni fi keessumoonni kun hangi tokko magaalaa Hararii seenaniii jiru, kan hafaniis nagayaan gara Dirreedhawaatti deebi’uu maddeen nuf gabaasaaniiru.
Jila Ulamaa’otaan durfamu kan gara Kaampii Hammarreessaatti imalaa ture irratti waraanni Mootummaa dhukaasa banuun, keessumoonni hangi tokko seenaniii hangi tokko immoo gara Dirreedhawaatti deebi’uu isaanii maddeen naannawa irraa nuf gabaasan.
Nutis dubbii tana mirkaneeyfachuuf gama Dirree Dhawaatti bilbillee gaafannee jirra. Namni nuti bilbilaan dubbisne akka nuuf himetti, Keessummoota dhufan keeysaa Ustaaz Kaamil Shamsuu fi Ustaaz Raayyaa Abbaa Maccaa gama Dirree Dhawaa kan deebi’an yoo ta’u, Namoonni Doktor Jeeylaan waliin turan ammoo dursanii wan deemaniif gara magaalaa Harar seenanii jiru. Dhukaasa baname kanaan Midhaan gahe tokkolleen kan hin jire tahuu odeeyfannoon argann ni addeessa.
Bilbila Ustaaz Raayyaa fii Ustaaz Kaamil Shamsuu irratti bilbiluufis hedduu yaalii goonee jirra. Garuu sababaa rakkina networkii argachuu hin dandeenye. In shaa ALLAH waan jiru hunda hordofnee isinii dhiheeysina.


text:
Pirezidentiin Keeniyaa Uhuuruu Keeniyaattaa mootummaan isaanii hojii farra malaammaltummaarratti jalqabe akka itti fufu himani.
Pirezideenti Keeniyaattaan dubbii kaleessa dubbataniin, duulli isaan malaammaltummaa irratti jalqaban firoota baayyeen akka walitti isaan buuse tahus, biyyaaf jecha akka ittuu itti fufan himaniiru.
Keeniyaa magaalaa Naayiroobii keessa gamoowwan seera ala ijaaraman akka jigan yoo ajajan, abbootii taayitaa hojii badaa keessaa harka qabu jedhaman torba jimaata darbe to’annoo jela oolaniiru.
Galmoo Daawit dabalata qaba.


text:
Magaalaa Finfinnee fi magaalaalee addaa Oromiyaa misoomaan walitti-qindeessuuf wixiname – ka jedhame Maaster Pilaanii Finfinnee mormuudhaan ka baatii Sadaasaa keessa Oromiyaa keessatti jalqabame mormiin barattootaa fi uummataa amma illee godinaalee adda addaa keessatti itti fufee jira.
Dhaadannoon hiriirtotaas maaster pilaanicha mormuu qofa otuu hin taane, “lammiwwan keenya hiriira mormii kana irratti humnoota mootummaan ajjeesamaniif mootummichi itti gaafatama haa fudhatu, kanneen ajjeesan seeratti haa dhihaatan! Kanneen kumaataman hidhaman haa hiikaman! Mirgi abbaa-biyyummaa keenyaa nuuf haa kabajamu!” kanneen jedhan dabalatee jira.
Godinaa Harargee Lixaa, magaalaa Asaboot irraa barataan dubbisne tokko akka jedhutti, “har’a ganama ennaa uummatni baadiyyaa gabayaaf jecha gara magaalaa dhufetti humnoonni mootummaa karaa irratti sakatta’anii ulee fi meeshaalee kaan uummatichi duruu hidhatu irraa hiikuu eegalan. Aarii sanaa irraa mormiin eegale walitti-bu’insa uumameen, humnoonni mootummaa dhukaasuu jalqaban.
Hiriironni immoo dhagaadhaan of irraa hari’an” jedha. Achuma godinaa Harargee Lixaa, aanaa Daaroo Labuu, magaalee xiqqoo Xuuxxis keessatti hiriirri mormii jiraattota magaalattii fi qonnaan-bultoota naannootiin geggeessame immoo nagaan xumuramuu isaa ka dubbatan, jiraataan magaalattii, “achii booda garuu, humnoonni mootummaa mana irra deemanii namoota hidhuu eegalan,” jedha.
Shawaa Bahaa, aanaa Fantaalleettis har’a barattooti mana barumsa sadarkaa tokkeessoo fi sadarkaa lammeessoo Guddinnaa Tumsaa magaalaa Mataa-Haaraa keessatti uummata waliin hiriira bahan.
Guyyaan har’aa ayyaana Gannii waan ta’eef manni-barnoota cufamullee, akka jiraattoti jedhanitti guyyichi gabayaa waan taheef uummat hedduu tu hiira bahe.
Gaaffiilee ummataa gaafate jedhan keessaa “maaster pilaaniin haa dhaabbatuu,laftii seera malee ummata Karrayyuu irraa warra ollaatii kennamte haa deebi’u,qawween seera malee nama irraa guuramte haa deebi’u,abbummaan Warshaa Sukkaaraa Mataa-Haaraa ummata Karrayyuuf haa mirkanaa’u” kanneen jedhanii fi kana fakkaatan tu ture.


text:
Waxabajjii shan bara 2010 Yunivarsitiin Jimmaa wallisaa Oromoo angafticha Ali Birraaf digirii dooktorummaa ulfinaa kennee jira. Sirna eebba barattoota yunivarsitichaa irratti argamuudhaan ka badhaasa kabajaa kana kennan ministara eegumsa fayyaa Ethiopia Dr. Tewoodros Adihaanoom turan. Yunivarsitiin Jimmaa ammaan dura illee digirii dooktorummaa kabajaa kana namoota adda addaaf ka kennaa ture tahuu, prezidaantiin yunivarsitichaa, Dr. Kabaa Urgeessaa ibsanii jiru.
Wallisaa Alii Birraa nama gara waggoota shantamaaf sirbaa ture, aadaa Oromoo calaqqise, afaan Oromoo akka beekamu gochuutti gahee guddaa gumaache, akkasumas akka sabaa fi sab-lammoonni mirga argataniif walleellee isaan ergaa dabarsaniin nama wallisaa ture tahuu kan ibsan Dr. Kabaa Urgeessaa, Yunivarsitiin Jimmaa hojii guguddaa akkanaa Aliin hojjeteef beekkannaa kennuu waan barbaadeef bakka inni jiraatu Kanadaa, Torontootti bilbilee afeeree, sirna sana irratti akka argamu taasise, jedhan. Dr.Ali Birraas gama isaan, "kabajaa akkasiif nan afeerama, jedhee takkaa illee abjootee hin beeku. Abjuu tu naaf dhugoome. Artistoota dargaggoota guddataa jiraniif hamilee guddaa kenna." jechuun Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf ibse.
Aliin gama kaaniin dhibee “colon cancer” jedhamuun qabamuu isaa akkasumas qoroo ija dhabuu isaa dubbata. "Garuu, jaalalli ani muuziqaaf qabu amma illee how'aa dha. Otuun guutummaatti sirbuu irraa hin gadamoojjawiin dura, CD sirbaa tokko maxxansiisuuf itti yaadaan jira." jedha. Hojii muuziqaa irraa eega gada-moojjawee boodas, wallistoota dardara isa boodaan ka'aniif akka tajaajila gorsaa kennuu fedhuu fi isaan irraa illee baratuuf hawwii qabu dubbata, wallisaan angaftichi, Alii Birraa.
Wallisaan Oromoo Angaftichi Digirii Doktorummaa Ulfinaa Argate.
Digiriin doktorummaa kabajaa argame kun kan Alii qofaa utuu hin taane, kan dargaggoo, maanguddoo fi uummata Sirba Alii jal'atu maraa ti jedha Angaftichi weellistoota Oromoo Dr. Alii Birraa.
Waxabajjii shan bara 2010 Yunivarsitiin Jimmaa wallisaa Oromoo angafticha Ali Birraaf digirii dooktorummaa ulfinaa kennee jira. Sirna eebba barattoota yunivarsitichaa irratti argamuudhaan ka badhaasa kabajaa kana kennan ministara eegumsa fayyaa Ethiopia Dr. Tewoodros Adihaanoom turan. Yunivarsitiin Jimmaa ammaan dura illee digirii dooktorummaa kabajaa kana namoota adda addaaf ka kennaa ture tahuu, prezidaantiin yunivarsitichaa, Dr. Kabaa Urgeessaa ibsanii jiru.


text:
Maqalee dabalatee guutuu Tigraay keessatti Sochiin kamiiyyuu dhaabbatee oolee jira.
Ambassadaroonni Awurooppaa, Ameerikaa fi Gamtaa Awurooppaa haala jiru qorachuuf guyyaa har’aa magaala Maqalee galuu isaanitiin walqabatee Sochiin mormii kun eegale jedhameera.
Haaluma kanaan Tigraay magaalota hunda keessatti ummanni diddaa garee mootummaa irratti qabu ibsachuuf jecha guutumatti cufatee mana oolee jira.
Waajjiroonni mootummaa, baankiwwan, tajaajilli geejibaa fi Sochiin daldalaa 100% dhaabbatee oolee jira
via: Seenaa Oromoo


text:
Akkuma hoogganaa waajjiraalee White House kan ta’an Denis McDonough jedhanitti ministriin dhimma alaa US John Kerry-n erga michoota giddu galeessa bahaa keessajiran waliin erga wal arganii booda biyyoonni hedduun garee finxaaleyyii warra Sunni haleeluuf walii galaniiru jedhan jechuun caasaan TV ABC gabaasee jira.
=Kan nuti mirkaneessuu barbaannu michoota cicha qaban kanneen lola lafoo ISIL irratti oofamu qabaachuu keenya. Deggersa haleellaa samii irraan geggeeffamu nu biraa hin argatan. Garuu leenjii fi meeshaalee ni argatu jedhan.
Humnootiin United States dirree waraanaatti utuu hin bobba’in garee finxaaleyyii Islaamummaa kana injifachuuf walta’iinsa kana uumuun baay’ee barbaachisaa dha. McDonough akka jedhanitti ka biroo kan nama jajjabeessu immoo mootummaan Iraq kan garee hunda hirmaachise hundeeffamu isaa ti jedhan.
Yeroo ammaa mootummaa gosoota hedduu hirmaachise haaraatu Bagdad keessatti uumame. Waraana Iraq tokkoome, dandeettii qabuu fi gosoota hedduu irraa walitti dhufes ni deggeru. Duula ISIL irratti geggeessamu keessattis ni hirmaatu.
Seera tumtoonni filanoo walakkeessa marsaa kan baatii Sadaasaaf wal ga’aa wayita jiran kanatti tooftaa presidenti Obaman garee finxaleyyii kanatti duuluuf lafa kaa’an mirkaneessuuf sagalee kennuuf dhiisuun isaanii hin beekamin jira.
Gama biraatiin immoo presidentiin Ferensaay Francois Hollande garee ISILtti duuluuf gamtaan akka uumamuuf waamicha president Obamaan godhaniif deebii kennuuf jecha ministrii dantaa alaa US John Kerry fi mnisteerota dhimma alaa biyyootii Arabaa fi Awrooppaa waliin paris keessatti wal araganii jiran.
Johan Kerryn Paristti kan imalan marii Bagdad, Amman, Jeddah, Ankara fi Cairo keessatti gamtaa snatti akka dabalamaniif hoogganoota biyyoota Arabaa waliin marii torban tokkoo erga geggeessanii booda.
Doorsisi garee kanaa hamaa ta’uu isaa angawoonni biyyootii Arabaa walii galanii, garee ideology garee kanaa dadhabsuu deddeebii loltoota deggeruuf maallaqa deddeebisamus cimsanii ugguruuf walii galaniiru jechuu dhaan angawoonni US beeksisaniiru.
Hoogganoonni hawaasaalee Musliimaa kanneen US keessaas hookkara ISIL-n geggeessamu balaaleffatanii jiran.
As naannoo Washington kan jiru bakka Daulles jedhamu keessatti argamu hawaasi musliimaa mariin amantiwwan adda addaa gidduttigeggeessuu dhaan waa’een Islaamaa akka beekamu barsiisuun beekama.
Imam Mohamed Magid akka jedhanitti musliimonni YS hookkara gara jabinaa gareen ISIL geggeessanitti hedduu kan gaddan ta’uu isaanii fi haala giddu galeessa bahaa keessati uumamaa jiruuf itti gaafatamoo dha jedhan.


text:
Ka duraan bulchaa kutaa Masaachuusets turan Miit Raamnii, kaadhimamaa dorgommii Prezidaantummaa Yunaayitid Isteetiif guyyaa dorgommiin kutaalee hedduu keessatti geggeessame fi “Super TuesdaY” jedhame irratti sagalee haga xiqqoon injifatanii jiran.
Kutaa Michigaan ka jiru, Keetering Yunivarsitii irraa kan dorgommii Rippaablikaanotaa xiinxalan, Dr. Izqeel Gabbisaaakka jedhanitti injifannoon Raamnii haga silaa tahuu male fagaatee hin deemne.
Waggoota afurii dura, yeroo Joon Mikkeen dorgommii prezidaantummaaf kora sabaa Rippaabilikaanotaan kaadhimaman ka sadarkaa lammaffaa irra turan Raamniin nama marsaa itti aanuuf sagalee guddaa argachuun kaadhimamuuf jiran jedhamee ture.
Garuu amma injifamuu dhaa baatan iyyuu, dorgomtuu isaanii, Riik Saantoram irraa nokkortii cimaa tu isaan mudatuuf jira. Kutaaleen Raamniin ammaa booda keessatti dorgoman kanneen abdii isaaf kennan miti.
“Raamniin Saantoramiin injifachuuf maallaqa hedduu baasuu qaban. Otuu Obaamaa waliin dorgommuu hin ga’iin dura maallaqa hedduu fixatanii dadhabanii achi ga’u. Ennaa Obaamaa bira ga’an mammadaa’aa isaanii tu jira, jechuu dha.
Kana malees, imaammata kan Obaamaa irra wayyaawee isaan injifachiisu hin qaban. Imaammatni isaanii kan Prezidaant Buush duraanii waliin tokkumma” jedhu, Dr. Izqeel.
Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Fulbaana 28,2013 Adaamaa
Walga’iin Angawootaa OPDO kabinotaa Aanaa, Godinaa fi Oromiyaa akkasumas itti gaafatamtoota Wajjirotaa Secterotaa garaagaraa irraa walitti waamuun Adaamaa Galmaa Abbaa Gadaa jedhamu keessa itti akka L/Habashaatti Fulbaanaa 4/2006 irraa egalee hangaa Fulbaana 16/2006 Oromiyaa keessatti bakka bu’oonni Wayyaanee Muktar Kadirii , Abdulaaziz fi Asteer Maammoon guyyaa kudhanii oliif gaggeeffaamaa ture milkie dhabuun mormii guddaan miseensota OPDO irraa bakka bu’oota Wayyaanee irratti dhalachuun bu’aa tokkoo malee diddaa guddaan gargar kan bittina’an ta’uu Odeessii qabatamaa keessaa OPDO bahee saxilee jira.
Kayyoo fi qabxiin gurguddaa walga’ii dhoksaan gaggeeffaamaa ture kanaa qabxiilee gurguddaa sadii irraattii kan xiyyeeffaate ta’uu beekama, kanneen falmisiisoo ta’an keessaa warri gurguddaan.
1ffaa, Baha Oromiyaa keessatti saboota olla Oromiyaa irraa yeroo irraa gara yerootti Ummataa Oromooa irraatti fudhatamaa jiruun wal qabatee Somaaleen lafa Oromiyaa Harargee qabachaa jirtuu irraatti marii gochuu kan jedhuu.
2ffaa, ABO FDG nurraattii kaasaa jira, Ummaata mootummaa Ithyophiyaa irratti kakaasuun fincila qindeessaa jira, Dargaggooti Oromoo maqaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo jedhuun biyyaa keessaa fi biyyaa Ambaatti of gurmeessuun sochii mirga Oromoo falmuu jedhuun mootummaa keenya irratti ummata kakaasaa jiru waan ta’eef kana dura dhaabbachuuf malaa fi tooftaa baafachuu.
3ffaa. Mormii yeroo irraa gara yerootti hordoftotni Amantaa Muslimaa Oromiyaa keessaattii nurraatti gaggeessaa jiraan dura dhabbachuu fi mormii isaanii duubaa humnooti adda addaa waan jiraniif saaxiluu fi marii irraatti gochuu kan jedhuu fi
4ffaa. Qaama hojii sekterotaa karooraan rawwaachuu xinxaluu.
Kanneen jedhan irratti marii guddaa gochuun walii galtee malee akka ka’an gabaasi kun ni ibsa. Kana keessatti qabxiin guddaa dhimma ABO irratti fuulleffate keessa hogganoota OPDO kan jeeqee fi mormii guddaa kaasee guyyoota lamaa oliif akka wal falmisiisaa oole beekamaa dha. Qabxii marii lukkeelee ilaachisuun yaadaa fi mormii kabinotaa Godinotaa fi Aanotaa irraa hogganoota OPDO irratti ka’ee dhiyaate keessaa gariin
Waa’ee ABO irraatti mormiin dhalatee, jira. kunis asiin fulduraa maqaa ABO’n namoota sabboonummaa Oromoo qabanii fi uumata itti akka farrummaatti labsaa dhaa turre,mootummaanis akkasum jechuun galmuma kana keessatti nuu ibsee hin turree?? Har’a deebi’een ABOn uumata nurratti kakasaa jira sochii godhaa jira yoo jennee barattootaa fi jiraataa Oromiyaa hunda yoo seeratti dhiheessaa jiraanne waanni kun deemee deemee numa warra OPDO iyyuu qofaa ni hambisa. ABOn bara kana nama osoo hin taane akeeka dha.Akeeka kana akkamiin uumata keessaa baafna yoo jenne waan matumaa hin dandayamne waan ta’eef mootummaan keenya if goyyomsuu osoo dhiifnee irra wayyaa dha. Yeroo barbaannu ABOn nama ijaara jenna,gaafa kaan ammoo ABOn hin jiru badeera jenna,yaada wal dhahaa akkasiin hamma yoom uumata sobaa jiraannaa???
Amma immoo ABO’n nu rakkisaa jira, nu duraa dhaabbaachaa jira, dargaggotaa ijaaree socho’aa jira, ummataa nurraa fudhachuuf, goolii kaasaa jira jennee yeroo wawwatnu ummaannii kaleessaa ABO’n hin jiruu jenneen sun maal nun jedhaa? jechuun gaaffii kaasaan, kanaaf nuti kanan uummataa keessaa deemnee salphinaa hin uffannu har’a ummaanni nu darbee deemee waan jiruuf nuti kanaan waan ololluu hin qabnu isinumti warri aanga’oo gurguddaa gadi bu’aa uummata itti himaa jechuun hogganotaa ol anoo OPDO akka Abdulaaziz fi Moktaar afaan fajjefaman.
Kana malees yaada mormii hirmatotaa irraa dhiyaate keessaa itti qabxiin ABO’n qofti maleef dhaadheeffaamee balaaleffatamaa ? Diinni akka G-7, Arbanyoochii fi Ogadeen maaliif akka diinaatti fudhatamanii mariin irraatti hin taasifamne jechuun gaaffin kaabinoota aanaa irraa ka’e guutummaa walgahichaa jeeqee akka turee odeessi keessa OPDO addeessa.
Ajandaan gama biraa Waa’ee waraana Ogaadeen yeroo yeroon Wayyaaneenhidhachiifamee Oromoo ajjeesaa jirtuu fi lafa Oromoo fi qabeenyaa Oromoo samamaa jiruuf ilaalchisuun yaadaa mormii fi waldiddaa guddaatu dhalate. Innis yaadni garee Lammaa Magarsaa itti gafatamaa wajjiraa milishaa Oromiyaa duraanii kan yeroo amma Biroo Daldalaa Oromiyaa hojjechaa jiruu irraa dhiyaate naannoo ittisa Oromoo irraa gochuuf jecha tarkaanfii walfakkatuu fudhachuu qabna,daangaa keenyaa keessaa baasuu qabna jedhuu yeroo dhiyaatuu gareen Muktaar Kadir ammoo kun tasumaa ta’uu hin qabu jechuun mormii dhiyeessan.Nuti ajaja mootummaan keenya nutti kenneen malee akka naannoo Oromiyaatti ittisa mataa keenyaa gochuu hin dandeenyu jechuun yaada mormii kaasan.
Yaadaa gareen Muktar Kadir kun dhiyeessan Kabinotaa Godinaa Booraanaa Yabelloo, Gujjii fi Harargee irraa dhufaniin balaaleffatame, gareen kaabinotaa Godina Harargee, Booraanaa Yaabelloo fi Gujii yaadaa Lammaa Magarsaa dhiyeessee jabeessuun deggeruun ummanni Oromoo fi mootummaan naannoo Oromiyaa uummata Oromootti balaa dhufe ittisuu qabna.Yoo kana hin goonu ta’e faaydaan OPDO maalii? jechuun mormii guddaa dhiyeessaan. Kanumaan kan ka’e gariin kun walgahii kaabinoota OPDO torbaan tokkoof gaggeefame dhiisanii walga’ii cabsanii ka’an. Yeruma kana haala kanaan , Kanneen qajeelfama TPLFn masakamuu qabna jedhan kanneen akka Muktarii fi Abdullaaziz warra walgahii cabsee bahe duukaa bu’uun kara karaa kadhatanii ifaajja guddaan walgahiitti deebisan.
Kana irraa ka’uun sabbontotn Oromoo walga’icha irraa hirmaatan nuti Oromoonni hanga yoomitti dhiigni ilmaan Oromoo dhangala’aa? hanga yoomitti Obsinaa? Obsi nuu game, Angoo maaliis qabna waranaa? Erga duula Oromoo irratti banama ittisuu hin dandeenye,dhaloota Oromoo dhufaa darbaan ABO jennee hidhaa fi biyyaa ari’aa erga jiraanne aangoo fi gaafatamni nuti Oromoof qabnu kun maali? Jechuun walgahicha irrati ifatti yaada dhiheeffatan.
Gama kaaniin qabxiin dhimma amantaa Isalaamaa fi gamaagama karoora hojii ilaalchoisuun yaadni dhiyaatee, qabxiiwwaan armaan olii mataa dabbaalotaa diinaa waan nanneesseef utuu sirnaan hin hubatamiin hafee kabinotaa Aanotaa, Godinotaa fi Oromiyaa walumaa galatti namota 1000 ol-n guyyotaa kudhanii oliif taa’amaa ture, fi walga’iin guddaan kun kan ETV fi Radiyoo Oromiyaa illee dabalee osoo hin darbiin wakkatameef bu’aa tokkoo malee diddaan guddaan waan jeeqameef gara fuula duraatti baallamamee adda bahuu gabaasi keessa OPDO irraa nu gahe addeessa.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Naannoo Oromiyaa Godinaalee Arsii, Arsii Lixaa, fi Shawaa Lixaa
Gahiinsi beekumsaa fi ogummaan qonnaan bultootaa qonnaa isaanii irraa bu’aa qabeessa ta’uu fi ta’uu dhabuu keessatti murteessaa dha. Kana hojiirraa oolchuuf, beekmsaa fi ogummaa qonnaa isaaniitiif barbaachisu addaan baasuun madda fi tooftaa ittiin babal’isan guddisuun dhimmaa xiyyeffannoo keessaa galuu qabu. Mootummaan Itoophiyaa “Tarsiimoo Misooma Qonnaan Durfamuun gara Industiriitti Ce’uu ykn ADLI” jedhuun gaggeeffamee, beekumsaa fi ogummaa misooma qonnaa guddisuuf tarkaanfii adda adda fudhatee jira. Haaluma kanaan, kolleejota leenjii fi baruumsa tooftaa qonnaa babal’isan 25 ol ijaaruun akka ogummaa fi beekumsaa qonnaa karaa qabatamaadhan guddisan gochuun hojii guddaa raawwateera. Koollejoonni kun Ogeessota qonnaa (DAs) 60,000 ol ta’an ogummaa qonnaa adda addaattin leenjisuudhaan gara hojiitti bobbaassanii jiru. Ogeeyyonni kun Itoophiyaa keessatti gandoota hundaa keessaatti ramadamaniiru. Ogeessota qonnaa kana irraa waanti eggamu, giddu-galawwan leenjii qonnaan bultoota (FTC) 15,000 gandoota keessatti dhaabuuf karoorfaman keessatti qonnaan bultootaaf ogummaa isaani akka qoodanii fi bu’a qabeessummaan qonnaan bultootaa mirkaneessuu dha.
Itti dabalaan, dhaabbileen beekumsaa fi ogummaa qonnaa uumuu fi yaaluurratti dirqama addaa qaban kan akka Dhaabbata Ce’uumsa Qonnaa (ATA) fi giddu-galawwan qorannoo qonnaa fi Yunivarsiitoonni qonnaa beekumsaa fi ogummaa qonnaa maddisiisuu, guddisuu fi babal’isuu keessatti gahee guddaa qabu. Dhaabbileen miti-mootummaa (NGOs) qonnaarratti hojjachuuf bobba’anis qooda guddaa taphachaa jiru. Akka fakkenyatti, oomisha garbuu biiraa irraatti xiyyeffachuun, dhaabbileen miti-mootummaa kan akka “EUCORD, fi Techno Serve” jiran godinaalee Arsii fi Arsii lixaa keessatti gargaarsa guddaa taasisaa jiru. Kunis daldaala oomishichaa fi gaali qonnaan bultootaa cimsuu keessatti ga’ee guddaa gumaacheera.
Oomishtoonni mosee garuu carraa akka oomishtoota garbuu biiraa hin qaban. Giddu-galli Qorannoo Qonnaa Hoolotaa fi Giddu-galli Mosee Idil-Adunyaa (CIP) sanyii mosee filatamoo ta’an uumuu fi raabsuu irratti hanga tokko aanaawwan murtaawoo godinaa Shawaa Lixaa keessatti ni hojjatu. Tajaajilli xiqqaan kun homishtoota Arsii fi Arsii lixaatiif immo hin kennamu. Daldaalli omisha moosees dadhabaa fi galiin qonnaan bultoonni mosee argatanis kan hangaa argachuu malaniin wali-cinaatti yoo ilaalan gadi’anaa dha. Akka kanaan, fedhiin mootummaa kan ogummaa fi beekumsaa qonnaan bultootaa akka waligalaatti guddisuu fi babaal’isuuf jiruu milkaa’insaa isaa waliin wal hin gituu. Dhimmaa kana irraatti qorannoon adda adda kan “ F & S fi Educans 2017” mata duree, “ Oomishtoota Qabiyyee Xiqqaa Jajjabeessu fi Gabaan Gahuu,” jedhu dabalatee taasifaamaniiru. Qorannoowwan kun gabaabummatti kan ibsan, bu’a qabeessumman qonnaan bultootaa, gahiinsaa beekumsaa fi ogummaa isaani irratti kan hundaawuu fi hir’ina beekumsaa fi ogummaa qonnaan bultootaarraa kan ka’ee faayidaan isaanii gadi’aanaa ta’u isaati. Keessattu qorannoowwan kun gahiinsa beekumsaa qoonnaa mirkaneessuu fi tajaajila gorsaa kennamu keessatti, qonnaan bultootni qabiyyee xiqqaa (qonnaan bultoota harka qal’eeyyi, dubartoota, dargaggotaa fi namootni hir’ina qaama qabaan) dagatamoo ta’uu isaaniiti.
Sirna barnootaa fi tooftaa leenjii qonnaa irratti warren kunnen gargaaruu qaban waan sagantaa giddu gala ta’e hin qabneef tajaajila leenji irratti isaan hirmaachisuu hin danda’an. Adeemsi Qonnaan bultoota fakkeenya ta’an bira deemuun muxannoo qoddachuu jedhuu qonnaan bultoota qabiyyee xiqqaaf hojjachuu hin dandeenye. Kanatti dabalee, agarsiifni giddu-gala qonnaan bultootaa (FTC) gahuumsa dhabuu fi fedhii dhabuun ogeessota qonnaa (DAs) akka qonnaan bultoonni qabiyyee xiqqaa tajaajila ga’aa hin arganne taasiseera.
Qonnaan bultoota hundaaf tajaajila kennuu fi fedhii omishaa fi omishtumma dabaluun wabii midhaan nyaata mirkaneessuu fi qonnaan bultoonni biyyaatti keessa jiran galii foyya’aa akka argatan taasisa. Mul’ata kana galmaan ga’uuf, akka waliigalaatti beekumsaa fi ogummaa qonnaa jiru haala diddu galeessa ta’een guddisuu fi babal’isuun barbaachisaadha. Keessattiyuu fooyya’insii armaan gadii kunneen, haala qonnan bultoota qabiiyyee xiqqaa ykn harka qalleyyi fooyyessuuf, sadarkaa gandaa, naannoo fi biyyolessatti taasifamuu qabu.
- Bu’ura leenjii fi sirna barnoota qonnaa kollejjota qonnaa (ATVETs) amma jiru keessa deebi’uu fi barnoota yaadaa fi qabatamummadhaan deeggaramee fi kan dhiyeesa gabaa of-keessatti qabate taasisuu,.
- Haamilee ogessota qonnaa (DAs) kakaasuu fi haala hojii mijaawaa kennuufidhaan, ga’ee hojii isaanitiin bu’a qabeessa akka ta’anii fi tajaajila giddu galeessa kennuu akka danda’an jajjabessuu,
- Tajaajila gahiinsaa amma jiru keessa deebi’udhaan tarsimoo haaraa qonnaan bultoonni fayyadamoo irraa ta’an baasuu fi raawwachuu,
- Dhaabbilee dhunfaa ykn tajaajila kaffaltiin kennammuu danda’u adda baasuu fi gara hojiitti akka seenan taasisuu, fi
- Ogummaa filatamoo fi tooftaa odeeffannoon ittin babal’atuu ykn walga’uu danda’uu kan akka midiyaalee adda addaattin: Fkn, (mobayilii, maxxansaa , dhageettiin (audio),fi viidiyo) dhimma bahuu ilaalcha keessa galchuun hojiitti hiikuu.
Fooyya’insii kun bu’a qabeessa kan ta’u, yoo yaadni isaa sadarkaa warra seeraa fi imaammata baassuutti (naannoo fi biyyolessa) fi hojii rawwachiisuutti (godinaa, aanaa, gandaa fi kkf ) giddutti xiyyeeffannoo keessaa galeedha. Kanarratti, yaadaa fi haala qonnaan bultoota qabiyyee xiqqaa ilaalcha keessaa galchuun tooftaa haaraa fi waan qabatamaan giddu gala uumuun hawwii jiru bu’a qabeessa taasisa.


text:
Baqattoonni fi koolu galtoonni kuma lamaa ol ta’an waggaa kana qofaa galaana Mediterranean keessatti lubbuu isaanii dhabuu jarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa beeksisee jira.
Walakkeessa Mediternaaniaan keessatti immoo kanneen liqimfaman lakkoobsi isaanii akkaan ol ka’ee jira. Baatii Fulbaana keessa namoota saddeeti kanneen Xaaliyaanii dhaqqabuuf imala sodaachisaa geggeessan keessaa namni tokko du’uun gabaasameera.
Dubbi himaan UNHCR Charlie Yaxlie du’uu namootaaf irra hedduu sababaa kan ta’e duulli barbaaduuf akkasumas lubbuu oolchuuf godhamu xiqqaachuu isaan jechuun qeeqanii jiran.
UNHCR kana hubachuu dhaan uggurri seeraa fi loogistikaa jaarmolii gargaarsaa Aquarius dabalatee hojii barbaachaa fi baraarsa irratti bobba’uu fedhan irra kaa’ame hedduu isa yaaddessa.
Kun dhiibbaa guddaa hojii barbaachaa walakkeessa mediteraaniyaan-tti geggeessamu irra kaa’ee jira. Yeroo ammaa yabalaawwan dhaabolii gargaarsaa barbaacha irratti bobba’an naannoo sana hin jiran jedhan.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Galmee barruu fi wardiicha lameenuu bani.
Naannoo wardii garagalchuu barbaadduu fili.
Bakkicha filatameetti akeekiiti qabduu hantuutee dhiibi. Yeroo gabaabaaf qabduu hantuutee dhiibiti tursiiti, achii naannoocha garakeessa galmicha barruutti harkisi.
Yoo galmeewwan walcinaatti hin argaman tahe, jalqaba akeektuu hantuutee gara qabduu galmee ga'umsaatti harkisi. Qabduu hantuutee gad qabdee ta'uuke itti fufi.Galmichi ni agarsiifama, fi akeektuu hantuutee galmee keessaa siiqsuu ni dandeessa.
Erga takkaa qareen bakka ati naannoo wardii galchuu barbaaddu teessifamee, qabduu hantuutee gad lakkisi. Naannoon wardii akka wanta OLE tti saagama.
Yeroo kamiyyuutti wanta OLE filattee gulaaluu ni dandeessa.
Wanta OLE gulaaluuf, isa irratti lama cuqaasi.
Akka filmaataatti, wanta filiitii baafata halqaraa irraa Gulaali - Wanta - Gulaalifili yookiin Gulaali fili. Wanticha godayyaa dhuunfaa isaa galmicha barruu keessaa gulaali, garuu sajoowwanii fi ajajoota baafataa wardiiwwaniif barbaachisani ni argita.
Wanticha OLE galmee maddaa banuuf Bani fili.


text:
Haala Simannaa Ilaalchisee!
1. Namni hundumtuu alaabaa ABO ykn mallattoo saba oromoo ibsu kan isatti tole qabatee haa dhufu.
2. Namoonni konkolaataa humnaan itti hin fe’aminaa balan tasa qaqqabee namni tokko illee lubbuun isaa darbuun irra hin jiru.
3. Jeequmsi akka hin uumamneef Qeerroon poolisiis ta’ee qaama nagaa Eegsisuuf tumsa godhaa.
4. Maanguddoota, Ijoollee fi haadholii Ulfaaf gargaarsaa fi tumsa dursaa godhaa. Yoo jiraatan.
5. Bishaanii fi Wanta sasalphaa nyaataaf malu harkatti qabadhaa! Fayyaa keessan eeggachuuf.
6. Namni yoo isin biraa kufe qabaa bakka Ambulance tti geessaa qophaa’ee jira waan ta’eef.
7. Tokkummaa mul’isaa, suuraan fi Vidiyoon guyyaa sana waraabamu sabaahimaalee Addunyaa hedduu irratti waan darbuuf Wanta saba oromoo Qeeqsisu hin hojjetinaa.
8. Kanneen farda Gulufsiistanii fi konkolaachistoonni warra lafoof Eegumsa godhaa.
9. Wal dhaggeeffadhaa Abba Abbaan hin fiiginaa. Suuta socho’aa.
10. ABO dhaaba Qabsoo Ganamaa jaallatamaa fi sabi oromoo yoo itti hirkate shakkii irraa hin qabne ta’uusaa mul’isaa.
ERGAA KANA YOO XIQQAATE NAMA 20F QOODI. SABASAAF MEDIA TIIN KAN QINDAA’E. YAADI FI ODEEFFANNOON KAN ROOGEYYII FI SABAAHIMAALEE GARAAGARAA IRRAA WALITTI QABAME.
GALATOOMAA!
GADAAN GADAA XUMURA GARBUMMAATI!


text:
Finfinnee,Fulbaana 05/2013(TOI)- Mootummaa Ameerikaa deeggarsa talaalli Vaayirasii Koroonaa dabalataan Itoophiyaaf taasise.
Deeggarsii dabalataan taasifame kunis doozii Kuma 300fi kuma lama gumaa ta’uu Imbaasiin Ameerikaa Itoophiyaatti argamu himeera.
Itoophiyaatti, Imbaasiin Ameerikaa akka himeetti, deeggarsa dabalataa Itoophiyaaf talaalli Joonsaan fi Joonsaan jedhamu doozii kuma 300fi kuma lamaafi 400 tahuu taasiseera.
Deeggarsi kunis kan ammaa dabalatee doozii miliyoona 1.6 yoo tahu waadaa Ameerikaan Afrikaaf doozii miliyoona 25 dhiheesuuf galtee keessaa akka tahe imbaasichi beeksiseera.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Iddoo qaaqa amaloota dirree itti gulaalu dandeessu siif bana. Dirree fuula durraa cuqaasitii kana booda ajaja kana fili. Qaaqa kan keessaatti, qabduu xiyya dirree kan duraa yk itti aanuu akka siif siqsu fayyadaamu ni dandeesa.
Dirree galmee kee irraa bantee gulaaluuf dirree irra lama cuqaasuu ni dandeesa.
To change the view between field names and field contents in your document, choose View - Field Names.
Yoo walqabsiisaa DDE galmee kee keessaa filattee, kana boodaa, qaaqa Gulaali - Dirreewwan, kana Walqabsiisaa Gulaali bana.
Yoo dirree Akaakuu kan "Ergaa" dura erga cuqaastee booda Gulaali - Dirreewwan filattee, qaaqa Deetaa fayyadammaa kana bana.
Akaakuu dirree atti gulaaluutuu tarreesaa.
Miseensi qaaqa kanani gadii kan mul'ataan yammuu Akaakuu dirree filataamee wal gitaan qofa.
Dirree filaatameen tarreessa, fakkeenyaaf, "fixed". Yoo barbaadee, Akaakuu dirree filataameef dirqala kabiroo cuqaasu ni dandeesssa.
Qabeentoota dirreettif dhangii fili.Deetaaf, sa'aatii, akasuumas hiika fayyadamaa dirree, tarree keessa "Dhangii dabalataa" cuqaasuu ni dandeessa , isa booda dhangii addaa fili. Dhangiin jiruu Akaakuu dirree atti gulaaluu irratti hunha'aa.
Akaakuu dirree filataameef iddoodaa agarsiisa, fakkeenyaaf, "Fuula Itti aanuu ," " Lakkoofsas Fuula" yk "Fuula Duraanii". Gatii iddoodaa haaraa kan lakkoofsa fuula agarsiisaamee irratti ida'amuu saaguu ni dandeessa.
Lakkoofsa fuulaa mul'atuu osoo hintaanee, lakkoofsa fuulaa isa dhugaa jijjiiruu yoo barbaade, gatii Iddoodaa hinfayyadamiin. Lakkoofsoota fuulaa jijjiiruu yoo barbaade, qajeelfama Lakkoofsa Fuulaa kana duubisi.
Hiika gatiilee fi sadarkaa toorii "Boqannaa" Akaakuu dirreef jijjiiri.
Jijjiiramaa maqaa dirree agarsiisaa. Yoo barbaadee, maqaa haaraa galchuu ni dandeessa.
Jijjiiramaa gatii dirree ammaa agarsiisaa. Yoo barbaadee, gatii haaraa galchuu ni dandeessa.
Haala akka dirreen kaka'uuf ta'uu qabu agarsiisa.yoo barbaade, haalahaaraa saaguu ni dandeessa.
Haalii dirree ta'uus ta'uu batuus irratti hunda'ee qabeentoota dirree agarsiisame jijjiiri.
Dirree filataameef barruu wabii saaga yk ifteessa.
Maqaa maakroo, dirree filatame ramadame agarsiisa.
Iddooqa barruu kan dirree filataamee agarsiisa.
Barruu haalatti walqabate agarsiisa.
Foormulaa dirree foormulaa agarsiisa.
Uunka dirree filataamee kan kuusadeetaa irratti galma'ee saaguu barbaaddu fili. Gabatee yk gaafataa kan dirree filaatamee agarsisuu akasumaa jijjiiru ni dandeesssa.
Haali ifta'ee Akaakuu dirree iddoo gahee kan "Kuusaa kami'u" Kuusadeetaa lakkoofsa Kuusaaf agarsiisa.
Gara dirree duraanii galmee keessaa Akaakuun walfakkataanitti utaala. Qabduun kun kan ka'uu danda'uu, yammuu galmeen dirree akkaakuu tokko ol ofkeessaa qabatee dha.
Dirree Duraani
Gara dirree itti aanuu galmee keessaa Akaakuun walfakkataanitti utaala. qabduun kun kan ka'uu yoo galmeen dirree Akaakuun wal fakakataan tokkoo ol of keessa qabaate qofa.
Dirree Itti Aanuu


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Caamsaa 18, 2018
Kutaa Kudhajahaffaa
Akkuma beekamu Afaan Oromoo utubaalee (pillars) sadeen Oromummaa (Afaan, Aadaa fi Seenaa Oromoo) keessa isa tokko fi hangafa dha. Injifannoolee Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) hanga har’aatti galmeesse keessaa inni guddaan tokko immoo Qubee Afaan Oromoo ti. Qubeen mallattoo eenyummaa keenyaa ti jechuu ni danda’ama. Dhalootni Oromoo kan har’a diina jilbiifachiisaa jiru kunillee Qubee kanaan yaamama. Qubeen mallattoo bilisummaa ti yoo jedhamellee dhara hin ta’u. Sababa kanaaf Qubeen diinota keenyatti dhukkuba mataa isaanitti taatee; ishii balleessanii qubee Saaba atiin bakke buusuuf hawwu. Qubeen Saabaa ykn Gi’izii Afaan Oromoo barreessuuf akka hin tolle itti himamus, dhugaa kana amananii hin fudhatan. Haa ta’u malee, isaan fudhatanis dhiisanis, waan nuuf ta’u nutu murteeffata malee namni biraa kana nuuf godhuuf mirga hin qabu. Kanaafuu, mallattoo keenya kana tikfachuun, kunuunsuu fi guddisuun dirqama Oromummaa ti.
Afaan Oromoo waggoota 27 dabran kana keessatti akka guddachuu qabutti guddatee jiraa?
Gaafii akka mata dureetti ka’e kanaaf, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, deebii kennuu osoo hin yaalin dura, barreeffama kutaa kanaa keessatti waayee Afaan Oromoo waanan kaaseef sababaalee adda addaan qaba. Akkan dhimma kanatti xiyyeeffadhu kan na taasise immoo “YUNIVARSITII SALAALEE” kan jedhu mallattoo (logo) tokko akka tasaa Face Book irratti argeen ture. Mallattoon kun wixinee (draft) ta’uu ykn isa xumuraa (final) ta’uu isaa waanan quba qabu hin jiru. Rakkoolee gurduddoo osoo qabnuu dhimma kana akka waan guddaatti laalee dubbii oo’isuufis miti. Haa ta’u malee, dubbiin tokko waan salphaa dha ykn xiqqaa dha jennee yoo bira dabarre, booda rakkoo guddaa ta’ee as bahuu mala. Kanaafan dhimma kana waayee Afaan Oromoo wajjin walqabsiisee kaasuu barbaade. Dhimmoota isa kana wajjin walfakkaatan gara boodaan ittideebi’a.
Amma gara gaafii mata dureetitti deebi’uuf, sadarkaan Afaan Oromoo har’a irra jiru gammachiisaa fi boonsaa ta’ulle; Afaan kun waggoota 27 keessatti akka guddachuu qabutti waan guddate natti hin fakkaatu. Dhugaa dha, Oromiyaa keessatti Afaan barumsaa fi Afaan hojii ta’ee jira. Garuu karaa adda addaatiin yoo laalame, dhiibaan akka irra jiru hubachuun waan nama rakkisuu miti. Tokkoffaa, dhiibbaa alagaatu jira. Akkuma jedhame, Afaan Oromoo eenymmaa Oromoo fi Qubeen immoo mallattoo bilisummaa waan ta’aniif, isaan kun diina fi alagaa hin gammachiisan. Kanaaf, kallattiidhaanis ta’ee al-kallattiidhaan; dhoksaanis ta’ee ifatti Afaan keenya akka hin guddannee fi dagaagne shirri irratti hojjetama. Lammaffaa, dhugaa haa dubbannu yoo jenne, Afaan Oromoo har’a abbaa hin qabu. Yoon akkana jedhu Mootummaan Naannoo Oromiyaallee dhugumatti Afaan kana guddisuuf waan ciminaan irratti hojjete ykn hojjetu natti hin fakkaatu.
Qubee mallattoo keenyaa kanallee mudaa itti uumuuf, wanti hojjetamaa ture yaadannoo yeroo dhihoo ti. Tartiiba qubee ni jijjiirra jedhanii akka yaalii godhaa turan; garuu mormii fi sochii cimaadhaan dirqifamanii akka waan kana dhaaban ni yaadatama. Kuni kan agarsiisu Afaan Oromootiif dantaa akka hin qabne dha. Afaan kun akka sirriitti guddatu silaa bajata guddaatu kennameefii, irratti hojjetamuu qaba ture. Kana godhuun hafee, Afaanuma kana qulqulleessuuf tattaaffiin waan godhame hin fakkaatu. Bakke tokko tokkotti Afaan kun biyyuma isaa Oromiyaa keessatti akka dhukatullee taasifamaa jira. Isa kanaaf fakkeenyota tokko tokko boodarra kaasuun yaala. Walumaagalatti yoo laalame, Afaan Oromoo akka guddachuu qabutti hin guddanne. Waggootni 27 dheeraa dha umrii dargaggeessa tokkoo ti. Afaan kenya garuu ammallee daa’ima jechuu ni danda’ama.
Afaan Oromoo biyya isaa Oromiyaa keessatti dursa argachuun dirqama
Akka hawwamuu fi dubbatamaa jirutti, Afaan Oromoo Afaan Federaalaa akka ta’uu qabuu dha. Kuni immoo hawwii Oromoo hundaa ti yoo jedhame dhara hin ta’u. Haa ta’u malee, hawwiin kun akkuma jirutti ta’ee; wanti dagatamuu hin qabne tokko, Afaan Oromoo Oromiyaa biyya isaa keessattuu Afaan biyyaa ta’ee guutumaa guutuutti mula’chuu hin dandeenye. Mootummaa Naannoo Oromiyaa keessattuu idleedhaan (formally) Afaan hojii haa ta’u malee, waajjiraalee hundaa keessattuu Afaan kun olaantummaa qabaa? Waajjiraalee fi dhaabbattootni (institutions) adda addaa Afaan kanaan sirriitti hojjetuu? Afaan kana calaqqisuu, mul’isuu? Maqaaleen daldalaa (business), dhaabbilee barnootaa, hoteelaa, mana nyaataa fi dhugaatii, mana bashannanaa fi kkf hunduu Afaan kanaan barreeffamanii jiruu? Yoo barreeffamanii ta’e immoo sirnaan barreeffamanii jiruu?
Fakkeenyaaf maqaaleen dhaabbilee barnootaa (educational institutions) kan akka Yunivarsitilee Oromiyaa Afaan kanaan mul’atuu? Gaafii bay’ee asitti tarreessuurra mee fakkenyota muraasa ta’an tokko tokkon tuttuquu yaala. Yunivarsitiilee Oromiyaa yoo laalle, Yunivarsitii Amboorraa kan hafan hunduu Afaan Alagaa malee kan keenyaa hin mul’isan; yoo mul’isanillee baay’ee xiqqaatee fi dhokatee mul’ata. Kuni maaliif ta’e? Yunivarsitiilee kanatu Oromiyaa ala jiru moo isaan kun qabeenya Oromiyaatii miti? Afaan kanatti fayyadamuun qaanii ta’e moo tuffii Afaan kanaa qabanii dha? Afaan kana dhoksuun eenyummaa Oromoo dhoksuu dhaa bar!! Eenyummaan keenya biyyuma Abbaa keenyaa keessatti dhokataa? Dhimmi kun salphaa ykn laayyoo fakkaata malee dhimma guddaa dha. Kanaaf hubatamuu qaba.
Dhumarratti, guddinni Afaan Oromoo guddina hawaasa keenyaa ti; guddina biyyaa fi saba keenyaa ti. Afaan kana guddisuun qaama Qabsoo Bilisummaa Oromoo waan ta’eef, guddina Afaanichaa kanarrattis ciminaan hojjechuun dirqama Oromummaa ti. Afaan keenya Afaan Federaalaa akka ta’u hawwuu dura, mee biyyuma isaa keessattuu xiyyeeffannaa haa argatu. Wanti sirraa’uu qaban haa sirraa’an. Afaan keenya Oromiyaa keessatti dursa argachuu fi guddatee ifaa ifatti barreeffamuu qaba. Yeroon Afaan keenya keessatti dhokatu dabree jira. Mqaaleen daldalaas ta’ee kamiiyyuu dursanii Afaan kanaan barreeffamuu qabu. Waajjiraaleee Oromiyaa keessattis Afaan keenya qulqullinaan ittfayyadamuu qaba. Yeroon Afaan keenya xureessinuu fi dhoksinu dabruu qaba.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
15. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhashanaffaa
14. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
13. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudha-afraffaa
12. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhalammaffaa
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
LibreOffice 7.2 Help
Dirree fayyadamuudhan haala salphaan lakkoofsa fuulaa fuula itti aanuu saguu ni dandeesa.
Lakkoofsii fuulaa yoo fuulli armaan gadii jirate qofa mul'ata
Choose Insert - Header and Footer - Footer and select the page style that you want to add the footer to.
Saagii - Dirreewwan - Kabiroo cuqaasi.
Qaaqa Dirreewwan keessatti ,caancala Galmee cuqaasi.
Tarree Akaakuu keessaa 'fuula' fi tarree Fili keessaa 'Fuula itti aanuu' cuqaasi.
Click a numbering scheme in thelist.
Yoo tarreeDhangii keessaa 'barruu' filatte,barruu ati sanduuqaGatii keessa galchitee qofa dirree keessatti agarsiisa.
Dirree lakkoofsa fuulaa waliin galchuuf Saagicuqaasi.


text:
Dhugaa Abbaan Himatu Caalaa Ragaan Hin Jiru!
Damee Boruu: Waxabajjii 18, 2019
Obbo Leencoo Lataa fi Dr. Dimaa Nogoo ijaarsa ABO keessatti jalqabaa kaasanii namoota bakka olaanaa qabaachaa akka turan namni hedduun ni beeka. Hooggantoonni ijaarsa kana akka hin malleetti irra guddaan isaanii wareegamanii jiru. Gagagma guddaa gahaa tureef keessaatuu Obbo Leencoon akka harka keessaa qabu ragaa baayyee dhiyeessuun ni danda’ama. Yaroo kana itti ragaa sana barbaacha deemuun qabsoo itti jirru dagachuu taha.
Akka ijaarsi ABO hin guddannee mataa irra taa’anii bara dheeraaf diigaa as gahan. Gaafa dhaabni ABO aboomii isaan jalaa bahee guddachuu eegalu of ijaaranii kaampi qabsoo bilisummaa Oromoo diiguu fi dadhabsiisuu hojii godhatanii itti fufan. Afaanfjii adda adda haa uuman malee qabsoo bilisumaa uummata Oromoo dhaabuu hin dandeenye.
Qabsawwan hedduun bara dheeraa kana keessatti ifatti dura dhaabbachaa turan. Haa tau malee kittillayyootaa fi dabbalootaa horatanii waan qabaniif namoota yaada isaanii duraa dhaabbatu hundaa irratti olola oofuu fi maqaa xurreessuun amma har’a jiratan. Har’a garuu isaanitu eenyummaa isaanii gadi bahee afaan isaaniin himataa jira. Utuu isaan yakka uummata Oromoo irratti hojjechaa jiran himatanii warri isaan jala deemuu fi isaan faarsuu harroota Oromoo yoo tahan malee ilmaan Oromoo tahuu hin danda’an.
Jidduu kana gaaffii fi deebii Gaazixeesaa Yihun Engidaa fi Obbo Leencoo Lataa OBS irratti godhan namni dhageenye yoo jiraate dura dhageefachuun hin badu. Mee waan Obbo Leencoon jedhuuf waan tahaa jiru wal bukkee qabnee haa ilaallu. Obboo Leencoon mana cufatanii MM Kononeel Abiyi akka gorsaa jiran ifatti himate. MM Kononeel Abiyi gaaffii ABN(NaMa) wal gahii Walloo irrattii aangoo Oromootaa hiraa jirta jedhanii yaroo mudan kakatee dhugaa jiru baase. An Oromoof waan tokko godhe hin beeku.Dhiba keessa harka tokkoo gadi illee yoon Oromoof oogee jiraadhee hojii koo kana amma nan gadhiisa. Garuu aangoo hedduu isniifan kennaa jira jedhee wakkachuu isaa midiyaa hunda irraa dhaga’uu dandeessu.
Mootummaan Kononeel Abiyi ilmaan Oromoo Wayyaanee daran hidhaa, ajjeesa, saamaa fi qe’ee isaa irraa buqqisaa jira. Uummatni keenya bara Wayyaanee caaluu ol adamsamaa, dorsisamaa fi jireenya dhiphuu keessa jira. Waraanni Uummata Oromoo irratti labsamee uummanti komandi postii jalatti dhiitamaa jira. Mootummaan Kononeel Abiyi diina Uummata Oromoo keessa isa duraa tahee as bahaa jira. Akka hawwii uummata keenya ilmaan Oromoo aangoo hin qabane. Diqaalota Habashaatu maqaa OPDOn aangoo qabatee Uummata Oromoo dararaa jira. Obbo Leencoon Uummata Oromoo yoo kan dhaabbate tahee maaliif warra Nafxanyootaa wajjin mana cuufatee akka MM Uummata Oromoo fixu gorsuun isaa barbaachisa?
Dr. Biraanii Naggaa dedeebisee kan politikaa keessa akka seenu isa godhee yaadoo gaaffii Uummatni Oromoo kaasaa jiru akka tahe dubbata. Dhiyeenya kana wali gahii Washington D. C. irratti gaaffii isaa dhiyaateef yaroo deebisu yaadni koo fi yaadni Muumcha Ministeera tokko waan taheef isa gargaaruu malee isaa dura dhaabbachuu hin danda’u jedhe deebise. Kononeel Abiyi waa’ee Minilki faarsuu fi haaromsuun ijoolleen Oromoo akka Miniliki jaalattu gochaa jira jedhee faarsaas ture. Jechi Dr. Biranuu Naggaa kun ilmaan Oromoof arba.
Waan baayyee nama ajaa’ibu ijaarsi ABO waraana hin qabu waan jedheef WBOn abbaa hin qabu. Kanaafuu mootummaan akka humna seeraa ala jiru tahuu isaa hubatee tarkaanfii irratti fudhachuu akka qabu dubbatee jira. Jecha kana tahe jedhee akka dabsee dhiyyeesse hubatamuu qaba. Yaadnii fi dhamaatiin isaa kun waraana mootummaan itti jiru seera qabeessa fakkeessuuf. Soba addi waan tahee yaadni isaa kun kan ballaalefatu utuu hin sagalee guddaan kan abaaramuu qabu dha. Hoogganni ABO WBOn hin jiru hin jenne. Ajaja WBO Abbootii Gadaa fi Uummata Oromoof ifatti labsee kenne. Akka isaa balbala cufatee dhoksaattiin hin goone. Shira inni warra Nafxanyoota wajjin ABO fi WBO balleessuuf xaxaa turetu rakkina keessa akka nu gashee Uummatni Oromoo bareechee hubachuu qaba.
Qaaniin biraa OPDOn namoota Oromoo hin taane funaantee “Shanee” irratti Kibba Oromiyaa keessatti hiriira baste jedhama. Ijaarsi Shanee jedhamu hin jiru. Shaneen caasaa ijaarsaa ti. OPDOn kana illee hin beektu. Caasaa Shanee kan qabu ABO Shagar ishee bukkee jira. Achumati hiriira bahu dha malee fagoo deemuu hin barbaachisu. Utuu dandeesse OPDon uummata Oromoo wal itti diritee wal nyaachisaa jidduu jirti. Yaa OPDO guyyaan kee gabaabtee jira. Baayyee hin dhama’iin. Sobaan kana caalaa jirchuu hin dandeessan.
Gammadaa OPDO fi gargaartonni ishee! WBOn hin facaane! WBOn hin tasmaane! WBOn hin badne! Shirri keessan ni fashalee. WBOn hin lalise! WBOn ni dagaage! Oromiyaa guutuu keessatti wal qabatee barrgaage! Kan bakka bu’an walaalle haadha Siiqqee fi Abbootii Gadaa OPDOn tareesitee WBO balleessuuf shira xaxxe qofa. Uummatni Oromoo har’as WBO ni jaalata. Ofitti aansee ammata. Akka agartuu ija isaa kununsifata. Diinni Uummata Oromoo hundi garaa haa kutatu. Si achi lamuu Uummatni Oromoo eenynuun dhiitamee hin bulu. ABN Walloo Dasee keessatti yarroo MM afuura kuutaa jiru Liyuu Haayiliin Amhaaraa saboontota Walloo mana hidhaatti guree gidiraa agrsiisaa jira. Yoo dhugaa fi dimookraasiin biya sana keessa jiraatee maaliif sabni tokko keessatuu kan Oromoo biyya isaa keessa jiraachuuf makaraa arga? Muuchi Ministeeraa kun kan Uummata Amhaaraa qofa waan taheef kan nu baasu irree tokkoon Qaboo Bilisummaa fininsuu qofa!
Injifannoo Uummata Oromoof!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!


text:
ሰበር መረጃ – የጠቅላይ ሚንስትሩ ውሸት በማስረጃ ተጋለጠ || PM ABIY || ASAMNEW TSIGE || ETHIOPIA NEWS
የአብይ አሕመድ የጅል ውሸት በመረጃ ሲገለጥ።
Abiyyi biyya bulchaa aakka hin jirre ragaa kumaatama qabna. Mee ilaalaa poolisiin naannoo meeshaa raayyaan waraanaa qabatu qabachuuf mirga qabaa? Meeshaalee jumlaa kanneen akka laawunchari, Madfii, matarayeesii kkf qabachuu akkamiin danda’ee? Naannoo Tigraay fi Amaaratti poolisiin ta’e namni dhunfaa meeshaalee kana qabatee akka garaa isaa socho’aa. Naannooleen kuni meshaalee waraanaa kamu namni isaani akka hidhatu jajjabeessuun, eeyyama kennuu. Seera dhimma kanaan walqabatuus ni baasna jedhani kan lafa irra harkisan hanga namni isaan (MM deeggaru) bitatee eyyama itti baasutti. Osoo gochi kuni Oromiyaa keessatti ta’e hoo maal akka jedhan beekamaadha. Garu jarri isaani naannoo keenya keessa jiraniis hidhatani jiru. Kana egaa warri biyya bulchaa jirra jedhani kan dhaadataniin!
Hin dhugu farsoo guushii kan malakkaa sana itti naa buusii jenne dur akka har’aa warri bilxiginnaa yeedaloo keenya nurraa fuudhanii akkanatti kiliippii ittiin dalagan malee


text:
Ibsa Haala Sochii naannoo WBO Irratti
Qabsoon bilisummaa Oromoo bu’aa-bahii heddu keessa qaxxamuree injifannoolee danuu galmeessuun rarraga bilkisummaa, jala-bultii walabummaa Oromiyaa gahee jira. Qabsoo wareegama qabeenyaa fi lubbuu guddaan as gahe kana ufi duuba deebisanii umrii gabrummaa ummata Oromoo fi ummattoota cunqurfamoo itti dheeressuuf yaaliin mootummootii dhufaa dabraan dhufaa-dabraan Itoophiyaa hin goone hin jiru. Kan maqaa jijjiirama dharaa uffatee fi maqaa mootummaa Oromoo jedhamu jalatti qa’ee Oromoo gubee barbadeessaa jiru mootummoota dabran caalaa mirgoota dhiigaa fi lafee qabsaawotaatin argame garagalchee Oromoo dhabamsiisuu kan hojjataa jiru tahuu argaa jirra.
Akkuma kaleessaa maqaa ABO/WBO deegarta jechuun ummata keenna mana hidhaatti guuruun dararuun bira kutee naannoo sochuii WBOtti ummata nagaa fixuu, xayyaaraan rukutuu,ganda gubuun, kan inni qotee facaafatu ciree daaraa godhuun, bahee-galuu dachee itti dhiphisee gocha garaa jabinna ummata keenna irratti raawwatuu itti fufaa jira.Mootummaan nama maqaa Oromoo qabu ufi dura qabee aangootti ol bahe kun Oromiyaa zoonilee garaa-garaa keessatti Komaand postii( Commad Post) diriirsuun Oromiyaa dirree lolaa taasisee jira. Keessattuu Wallaggaa, Gujii fi Boorana keessatti gochaan Waraanaa mootummaatiin raawwatamaa jiru waan baayyee nama laalessaa ti.
Kaayyoo dabaa-cubbuu tana bakkaan gahuuf ummataa fi WBO walitti buusuu, ummatumaa keenya waliin dhahuu fi ummatoota biroo fi Oromoo walitti buusuuf hujii godhatanii itti jiru. Kanumaan waliin ummatuma keenna humnaan doorsiftee qawwee hidhachiiftee akka WBOtti duulan gochuun akka namii keenna waliin dhumu hujii godhatanii itti jirru.
Gama naanoo zoonii kibbaatti ummata keenna kan osoo daangaan mootummaa isaan hin daangessin waggoota 27 dabran WBO waliin kufee ka’aa tureen waldura nu dhaabuuf karaa dabballootaa fi tikaa isaaniitiin wanti hin yaalamin hin jiru. Ummata keenna kan WBO waliin jiraatee gaachanummaa Waraanaa Bilisummaa Oromoo tolchee beeku gaafa nuun wal dura dhaabuu dadhaban,ummata Booranaa kan WBO hammatee jiraachisee irratti ciche kana addaan qoodanii isumaa waliin cabsuun harka kennachiisuu sagantaa jedhuun shira ODP/OPDO xaxaa jirtuun murna ololaa fi maqaa balleessii hangana hin jedhamne WBO fi ummata keenna irratti facaasuu biyya alaatti( Diaspora) ijaaruun hujii diigumsaa hedduu hojjataa jiru. Hujii diidgumsaa fi wal-waraansiisuu ummata keenna Booranaa keessatti hojjatamu kana mootummaa bira kutee kanneen dantaa addaa irraa qaban hedduun keessa seenuun gumaachaa jiru. Murna alatti ijaarame kanaaf mootummaan waadaa adda addaa kan akka lafa isaniif laanna, daldala isanii aanjessina, dalagaa isinii kennina jedhu seenuufin hamilchaa jira. Hujii murna Diaspora kana itti dhiheenyaan embbaasotii Itoophiyaa tan Keenyaa, UK fi USA qajeelfama guyya-guyyaa kan kennaa jiran tahuu hubatamuun danda’ameera. Kanneen yakka daangaa dabre kana ummata keennaa fi gaachana isaa WBO irratti hojjataa jiran gaafatama jalaa kan hin bane tahuu yaadachiifna.
Shirrii mootummaa gabroomfataa baabura qabsoo bilisummaa gufachiisuuf godhu kan hin milkoofnee qofa osoo hin taane injifannoon keenya yeroo gabaabaatti kan mirkanaawu tahu mirkaneessa
WBOn ummataa isaaf wabii dha.Daangaa Oromiyaaf gaachana. Ololootaa maqaa balleessii kan ummata keennaan addaan nu fageessuuf godhamuuf kan bakka hin laanne tahuu akkasuma ummata keenna waliin taane falmaa kan itti fufnu tahuu hubachiifna.
Haga jijjiiramnii sobaa kun labsamee fi yaaliin araaraa adda adda gufatee as ummatii keenna wareegama bifa hedduu kan barooratan dabran dacha hedduu tahu kafalaa jira.Rakoon kun kan biyya guutuu tahee osoo jiruu, ergamtootni sirnaa nama nyaataa kanaa akka rakkoo ummta Booranaa qofa tahetti dhiheessuu yaalu.Kun balaa siyaasaa kan biyyattiin seentee keessa jirtu wallaaluu osoo hin taane tahe jedhamee hundee qabsoo kan tahe Zoonii Kibbaa irratti xiyyeeffatuuf kan godhamee dha.Ummatii keenna kana hubatee akkuma baroottan dabran hundee tokkummaa fi human qabsoo Oromoo tahaa ture, har’allee ufii waldura dhaabbachuu irraa,tokkummaan shira diinaa dura dhaabatuun akka fashalsiisu yaadachiifna.
Haala qabsoo ulfaataa fi walxaxaa keessatti wareegamnii lubbuu namaa hedduun mudataa akka jiru ni beekna. Akka ilaalchaa fi fedhee keenyaatti wareegamnii hin barbaachine kun tahuun irra hin turre. Garuu kan hubatamuu qabu lafa qabsoon jirtu wareegamni hin oolu.Nyaaphni waldura nu dhaabuutti milkaawee wareegamni hanga yoonaa gara lachuun baafne nu laalessa.Kun akka itti hin fufne gara keenyaan eeggannoo dandahamu hundaa ni goona.
Itti fufa qabsoo keessatti har’allee mootummaan kun ilmaanuma Oromoo maqaa ol’aantummaa seeraa kabachiisa jedhuun qawwee itt hidhaa WBOtti bobbaasuun kan itti fufu taha. Yeroo ilmaan abbaa tokkoo battala walitti qabattee dhiigaa walii dhangalaaftu ilaamuun mootummaa gabroomfataa gammachuu yoo tahu,nuuf gadda hammana hin jedhamee dha. Ilmaan Oromoo dirqama fokkataa akkasii fudhatanii WBO adamsuu irraa akka dhaabbatan dhaamna.
Diinotaa ummata keenyaantin gurmeeffamanii biyya alaa irraa kanneen hujii diigumsaa itti jiran eenyumaa isaanii tolchinee beekna.Miidhaan hujii keessaaniin qabsoo Oromoo fi ummata keenna irra gahaa jiruu fi gahuuf deemu nutti mullata. Jaarmayaan keessan kan Oromoo Booranaa walficisiisuu fi WBO/ ABO balleessuuf hojjatu “ Dhaadannoo Booranii badee” uffatee akka socho’aa jiru namuu hubataa jira. Karaa adda addaatin nama isanti erginee isan dhaabuu yaallus, kan irraa irraa deebi’aa jirtan hin fakkaatu. Ammas irruma deebinee gochaa kan irraa akka dhaabbattan akeekkachiifna.
Dhumarratti, rakkoon siyaasaa kan amma biyyatti raasaa jiru rakkoo zoonii tokkoo miti.Lollii deemaa jirus lola Booranaa fi ABO/WBO jiduu miti. Kun rakkoo biyya guutuu, lolli jirus kan ABO/WBO fi mootummaa gabroomfataa jiduu ti. Furmaanni siyaasaa akka waliigalaatti malee zoonii tokko kophaa isaa furmaata kennus tahe argatuu hin danda’u. Qabsoon keenya gaafa galma gahe furmaatii waaraan hundaaf tahu argama.Hagansuu tokkumaa keenna cimsannee walmariin fuula duratti akka deemnu dhaamanna.
Injifatnoo Ummata Oromoof!
Ajaja Ol’aanaa Waranaa Bilisummaa Oromoo


text:
Review Overview
Tumsa Kaayyoo Bilisummaa Oromoo (TKBO) irraa
Onkololeessa 2005
Habashaan biyyuma isaa keessatti illee jireenya dimookraatawaan jiraatee hin beeku. Erga biyyoota ollaa koloneeffatee empaayera tolfateemmoo irree saatiin irra jiraate. Empaayerri hundu akkasumatt jiraatan. Halagaaf demokraasii shaakaluun uumaa saanii waliin hin deemu. Sabooti demookraatawuuf carraa kan argatan erga empaayrerooti bososanii kufaniiti. Empaayera Habashaa bosose kanas kufaatii saa jarjarsuu malee kabeebsanii tursuuf yaaluun saba Oromo irratt daba tolchuu taha.
Baroota dhihoo as murni empaayericha kabeebsee tursuuf carraaqu mooraa QBO keessatti dhiibbatee as bahuun isaa beekkamaa dha. Murni halagaa dantaa nurraa qabu, kan ofiin bulummaa Oromo hin deggerretti gale kun, Wayyaanee garaa laaffifatee saba Oromoof bu’aa tokko illee osoo hin galmeessin diina jalatt hojjechuuf kara-karaan jaarsa bobbaasaa jira. Biyyi inni kooluu itt gale, Norway jedhamus, jara kana harka kennachiisuuf qooda guddaa taphataa jira. Kan Norway raasaa jiru mirga Oromoo osoo hin tahin tokkumaa Itoophiyaati. “Warabessa maal nyaadhu jedhuu fi jaartii yaa waaq na nyadhu jettutu walitt dhufe” akkuma jedhamu kanneen ABO keessa taa’anii kiyyoo Habashaa keessa galchuuf wixxifataniif ayyaanatu argame. Mallasaanis, heera dur didanii deeman yoo fudhatanii fi qabsoo hidhannoo laganne jedhanii yoo kakatan, yakka yeroo darbee hojjetaniif akka “firdibeetiitti” deeddeebi’uu hin rakkanne karaa itti dandahamu ilaaluufii nin yaala” jedhee abdii kenneef. Akkasiin, North America keessa deemanii “haasaa nagaatti jirra; mootummaan addunyaa rakkoo keenya hubatee Wayyaanee irratti dhibbaa gochaa jira; …” fi kkf jechuun maallaqa funaannachuutti bobba’an.
Murni kun, osoo bu’aa tokko ummata saaniitiif hin buusin “deebinee Habshaa jalatt bulla” jedhaa jira. Qaanii tokko malee, “kaayyoon ganama qabsaawota manaa basee sun kan yeroon itti darbe; galmee seenaatti haa dabalamu” nun jedhaa jira. Mirga guutuu altokko gaafachuu irra gumaa-gumaan yoo gaafanne nu hin dhorgatan jedhee mirga duulaan argame kabajchiisuu diidaa jira. Jarri kanaan dura ABO diiguuf karoorfatan amma bakka garaa saanii gahanii Oromoo Itiyoophiyaatti deebisanii gurguruuf kolomsiisaa jiru. Amaaraa moo Tigrawyitu caalaa nuu kenna jedhanii gabaa abuurutti jiru. Hariiroon jara lamaan, Amaara fi Tigree, gidduu waan hin calalleef garamitt akka goran isaan dhibuu malee sirnicha fudhachuuf murteeffatanii jiru. Kanneen dagamanii duukaa yaa’aa jiraniin Itiyoophiyaa keessatti yoo humna cimaa taane waan barbaannu gochuuf qoolloo duwwatu nu dangaha jedhaniin. Oromoon qabsoo dheeraa akka nuffe himuun harka kennatee kaayyoo itti dhume akka dhiisu gorsuunis ergama saanii keessaa tokko. Kanaan biyyatti deebi’anii kara Boolee galuun Oromiyaa koloneessotaa waliin qircachuuf batattisaa jiru. Hundaafuu hin milkaawan. Qabsoo malee kan boojuu dhiigaan argate dabarsee kennuuf hin jiru.
Isaan tahee jarri isaan kooluu itt galuuf batattisan takkaa demokrasii shaakalanii hin beekani. Habashaan ammallee Oromoon isaan qixxee nama tahuu saa hin fudhanne. Kanaaf, angoos qabeenyas hin hiruuf. Isaanuu kan irratti walfixan maal taanaan nama maqaa abbaa biyyaa isaa dhahatu ofitti dabaluu? Oromoon hafee waliifiyyuu yoo humnaan tahe malee waliigalteen baallii walirraa fuudhanii hin beekani. Kanaaf ifaajiin Shanee Gumii Asmaraa harka kennachuu fi ummata guddaa akka Oromoo kana salphisanii hamilee cabsuu taha.
Egaa, Shaneen Gumii qabsoo fudhate Asmaraa galee kanaan as bahaa jira. Kun qara lama qaba – karaa tokko diinota Oromoo irraa aarii Oromoo caamsa, karaa biraammoo qabsoo Oromoo fashalsiisee lafaa ka’uuf akka bara bayyee itt fudhatu abbala. Tarsimoon jara kanaa Oromoo Habasheessuu yeroo tahu tooftaan saanii Itiyoophiyaa demokratawaa keessatti gaaffiin Oromoo fala argataan nama gowwoomsuu dha.
Kana bakkaan gahuufi baruma kana Kora waammatanii sagantaa kayyoon saa bilisummaa tahee jijjiraniirani. Murni Shanee Gumii jedhamu kun, ofuma isaatii kora kan jedhee moggaafatee, namoota yaada isaan wal fakkaataa qaban waammatee, sagantaa dhaabaa kan kaayyoo bilisummaa irratti hundaawe jijjiire. Saganattan Shanee Gumii inni haaraan, qabsoo Oromoo fiixaan baasuuf osoo hin tahin halaga gammachiisuuf kan yayyabame.
Waan amma jedhan kana didanii kan mootummaa keessa bahan yoo tahu sababa saatiin lubbuu meeqatu bade; nama meeqatu biitteen dhibame; meeqatu hidhaatti itti roorrifamaa jira; meeqatu jireenyaa fi qabeenyasaa itt dhabe; jannoota turoo meeqatu qaanii kana hin baannu jedhanii osoo lolanii kufani. Dhiheenyuma kana illee ajaja kanneen amma “nagaa haasofna” jedhanii jalatti lola gaggeessaniif Wayyaaneen du’i itt murame guyyaa saanii eeggataa jiran jiru .
Hogganooti mogooleen bu’e akka abba tokkootaatt biyya saaniiti galuun hamaa hin qabu. Maqaa ABOtin garuu diina waliin jaarsummaa taahuu fi harka itti kennachuuf mirga hin qabani. Jarsummaan ilaalamuu fi murtoon irra gahamu kan dantaa Oromoo eegu tahuu hundi irratt walii galuu qaba. Wal dhabdeen nagaan furmaata hin argatin kan jedhu hin jiru. Garuu furmaati argamu kan mirga Oromoo hin tuqne, kan saba boonaa kanatti salphina hin fidne, tahuu barbaachisa.
Mootummaa Cehumsaa jedhanii waliin dhaaban sanaan walduukaa cehuullee hin barbaadne. Galtooti yeroo hundaa humni alaa akka isaan gargaaru dandahu himatu. Humni alaa jedhan kunis haaraa miti, jaruma Cehumsa keessaa diina Oromoo waliin sadee isaan ariisise. Bara sana itt male malee, akka isaan hin gargaarree beeku. Ammas yoo tahe nama of gargaaruu dandahu qofa gargaaru malee bu’aa malee santimii diimtu tokko illee hin baasani. Jarri isaan itt gadoodaa oolan nuffannii waan Wayyaaneen jettu akka fudhatanii galan dhiibaanii jiru. Yoo galan PDO amanamaa tahuuf dorgomuu malee, dhaaba ofirratt irkataa sana kan baalaa fi muki leellifate, ABO deebi’ani tahuun hin jiru. Yookan immoo keettoo halagaa tahanii hanga saxilamanitt iyyaatii dabarsaafii jiraatu. Hireen saanii kana irra hin darbu. OPDO malee maqaa Oromootiin kan sosso’an ammaaf dhaaba lamatu jira, lachanuu Itiyoophiyaanota. Inni tokko amma banka’ee. Kan caffate bahe dura tahaan saanii kayyoo Oromo jallisee ofirrootaan michoome jedhanii haddheessuun filmaata haaraa gaggeessine jedhani. Jarri sirna Habashaa keessa dhaqnee seenna jedhan hammana jechuu ni uggu laataa? Garagarummaan saanii maal fa’i? Garagarumaan saanii alatt dhaaba Oromoo diiganii galuu dha. Garagarummaan saanii dhaaba Oromoon akka ayyaanaati ilaalu xureessuu dha. Garagarummaan saanii kittallayyoo diinaa jedhani Oromoo kayyoo saanii gad hin dhiisin erga maqaa balleessanii ofii kittillayyoo diinaa isa dhugaa tahani as bahuu dha. Akkuma saanii Oromoo Itiyoophiyeessuu yala jedhamu illee inni biyatt uumame yaada daddaaqina hin agarsiifne. Bilisummaa Oromootti akka amanus labsee jira. Kanaaf isaan caalaa saba saatti haana jechuu dha. ABO eenyu yoo galtuu gochuu hin dandahu. Hanga qabsaawaan tokko hafutt kaayyoosaa ol kaasee labsaa jiraata. Kanaaf yoo isaan keessaa itt baha deemsa kana, kan hin hubatin jiraatan, osoo salphina kana hin unatin akka of xiinxalan gaafanna.
Isa duuba Korri sabaa loogii hin qabne akkaataa filamee qajelfama hunda ilaalu kennu dandeessisuu irratt walii galuu dha. Dubbii Kora Sabaa hin loogneen gahuu malee furmaati biraa hin jiru. Kan kora sabaa akkaan hin filamneen ramadame seerawummaa hin qabu. Diqaalaa kan jedhan sana taha. Kan seeraan hin moggaafamin immoo nama hin dhaalu. Yoo nan dhaala jedhe jeeqama hin feesifine guddaa hawaasa keessatt kaasuu dandaha. Isaanis sabnis miidhamuu dadaha; hamileen hanga yoonaa ol kahee tures cabuun ni mala. Kunimmoo halaga malee eenyuunu hin gargaaru, kanaaf yeroon of sirreessuu kan caalu hin jiru. ABOn of tokkomsuun dhaabota Oromoo tokkoomsuu gargaara. Dhaabota Oromoo keessa isa guddicha waan taheef qulqullinnisaa qulqullina tokkumaa dhaabota Oromoo taha. Tokkummaan saas tokkummaa dhaabotaa qofa ososoo hin tahin tokkummaa Oromootiif anjaa qaba.
Kan wal calalee dhihaate hunduu kaayyoo ganamaa kan bilisummaati geessu duuba hiriiruutu irraa eegama. Tooftaa, toftaa jechuun, malbulcha harka bartuun qabanii tarsimoo gaaga’uun yoo dhaabbate wayya. Jaallannus jibbinus hanga Oromoon harka halagaa jalaa bahutti qabsoon hin dhaabbatu. Ibdi waggaa soddoma dura qabsiifame ni dibame malee hin dhaamne. Boba’aan ergasii tuulamaa jiru daangaa hin qabu. Qabsiifamee kan durii caalaa balali’uun yeroo inni diinota keessaa fi alaa barbadeessu fagoo hin tahu. Oromoon bara baraan hoggana halaalaa dhaadatu eeggataa hin hafu. Kanaaf kan sin hooggana jedhu biyyati deebi’ee jireenya saa jiraatee roorroo irraa faccisuu qaba. Kunimmoo kan dandahamu ashakarri tahanii osoo hin tahin nakkarii yoo tahan qofa. Kana malee hooggana haalatu dhalcha, Oromiyaafis haalli jiru hoogganoota haaraa baasuun waan hin olle. Biyya jeeqamte harka maratee taahuu hin dandahu. Qabsaawoti kaayyoo waliin jiran turoonis kanneen galuuf batattisan caalu. Kanaaf Oromoon ammalee kophaa hin hafu. Kan kaayyoo saaniitiif tumsan hedduu dha. Waliin dhooftuu fi booressituun osoo keessa galtee, qabsoon caalaa calalee gad baha ture.
Oromoon kan ofii malee kan nama biraa hin barbaadne. Mirga dhabe deeffachuuf dhiiga lolaasaa yoona gahe. Biyyi kamuu biyya Oromoo keessatt olhaantummaa akka qabatu demokratawaan fedhu hin jiru. Danuu seenaa tahee mootummooti alaa finnaa Itiyoophiyaa akka leellisan hin haalamu. Seenaan darbe isa ammaa irratt dhiibbaa akkamalee tolchuu hin qabu. Kanaaf akeeka fi kutannoo ofii humnoota halagaa sirriitt qayyabsiifachuun qooda qabsaawotaati. Qaamni hoogganaa amma galuuf jedhu waa’ee kana dhiisee waa’ee Itiyoophiyaa demokratessuu jara waliin mari’ataa bahe. Akkasitt dubbiin Oromoo karaatt hafte. Humnoota alaatt, bilisummaa keenya maaliinu akka hin jijjire yoo himanne malee, ilaalcha kanaan dura qaban akka jijjiratan dhimmi isaan dirqisiisu hin jiru. Kan waan barbaadnu beeknu nuyi malee isaan miti.Waan barbaadnu immoo tola hin argannu. Hawwa ummaticha bilisummaa barbaaduu dura gufuu kaa’uuf eenyu mirga hin qabu.
Humnoota alaa waliin wal ulfeessinee walqixxummaan wal irratt hirkannee jiraachuun akka. Nagaa buusuus akka nu gargaaran gaafachuun sirrii dha. Kan ofii dubbanu, kan waan tole jennu kenninee, waan barbaadne fudhannu nuyi. Mirga namummaa keenyaa kana eenyuttu dabarsinee kennu jechuun nuti ummata of dandahe miti jechuu dha. Hanga kanneen bilisummaa fedhan keessaa nammi tokko hafett gaaffiisaa yk gaaffiisee kan afaanitti kutuu dandahu hin jiru. Kanaaf eenyu iyyuu harka eenyuunuu ibda qabachuu barbaaduu osoo hin tahin dubbiinsaa, kuunnoo golee Oromiyaa hunda keessa, kan ofiinbulummaa saatiif lolatu waan jiruuf danqaraa itt taatanii hariiroo keessaa fi alaa jala hin balleessinaa jenna. Meeshaa dhiiga ilmaan Oromoon argame hirkistanii hin galinaa jenna. Maqaa saatiinis harka hin kennatina. Hangi onneen isin gane maqaa biraa baafadhaa malee ABOn ammallee abbaa qaba jenna. Gabaabaatt kan ittiin deemtan kun qabsoo Oromoo kolaasa, tokkumaa Oromoo laaffisa, abba tokkee keesanitt bala hidhaa fi du’aa fiduu dandaha, madaalli humnaa cunqurfamtoota irraa gara ofirrootaatt duuffisa jenna. Akkuma OPDO, Oromoo isin hin deggerre guraaruuf adeemtu jenna. Kanaaf OPDO qofti hin gaha jenna. Ofii salphattanii Oromoo qaanii hin bane keessa hin galchinaa jenna. Kara Boolee harkka kennachuu irra harki goota Oromoo eenytuu hin kennamu jedhaa. Karaa lafaa obbolaa keessaniin mari’a dhaa ummatatt makadhaa jenna. Achiin dhaqanii waan dhufu simachuun ulfina qabaa isiniin jenna. Tokkummaa Oromoo irratt daba hojjetan qajeelchaa jenna. Oromoon tokkumaasaa yoo eege malee bilisummaa hawwaa jirate hin argatu. “Gorsa didda malee du’a hin diddu” akkuma jedhamu, diddanis deemaa, kan Habashaatti gale dhukkufatee du’ee waan hin beekneef, keessanis adda hin tahu. Saree Habashaa moo allaatiin biyya abbaa ofii yoo nama nyaate wayya laata? filachuun kan keessani! Oromo yoo tahe tokkummaasa jabeessee gara bilisumaatt ni joga’a.
Injifannoo ummata Oromoof
Qabsoon itt fufa bilisummaan ni dhufa!


text:
DHAAMSA QERROO/QARREE:WAAMICHA QOQQOBII GEEJIBAA FI DIINAGDEE KARAA NAGAA GAGGEEFFAMU July 25, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: #AbiyMustGo, Againsty Tyranny, Oromo Protests
trackback
WAAMICHA QOQQOBII GEEJIBAA FI DIINAGDEE KARAA NAGAA GAGGEEFFAMU!
Waamicha Mormii fi Qoqqobbii Diinagdee Sirna Nafxanyaa Abiy Ahmad Irratti Gaggeeffamu
Waamicha uggura Geejjibaa Guutummaa OromiyaaWiixata, Adoolessa 20, 2012 [Wiixata, Adoolessa 27, 2020] irraa eegalee sochiin geejjibaa kamillee Oromiyaa keessa hinjiraatu.
SEENSA:
Motummaan Abiy Ahmed lola gochaa fi jechaan mul’atu saba Oromoo irratti baneera. Oromoo ajjeesuun, hidhuun, dararuun, hiraarsuun, itti fufee jira. Haacaaluu ajeessudhaan agartuu keenya balleesseera. Hogganoota keenya hidhuu dhan, Oromoo saba hogganoota hin qabne godhuf tattafachaa jira. Jaarmiyalee siyaasaa Oromoota reebuu dhan, wajira isaani irraa saamuu dhan, akka Oromoon jaarmiyaa jabaa hin ijaarranne, kan ijaarrates akka hin jabeeffanne godheera. Midiyaa uummata Oromoo bal’aa kan ta’e OMN cuffuu dhaan sagalee Oromoo ugguruu baldhi naan itti fufeera. Midiyaalee Oromoo addaa addaa saatalaytiirraa buussu dhaan, kan immoo Intarneetii cufuu dhan laamsheessuuf dhabamsiisufi dhaddachaa jira. Midiyaalee motummaa adda addaa fi midiyaalee nafxanyootaa motummaa dhan deeggaramanin fayyadamee, uummata keenya sobaan maqaa xureessaa, olola yakkaa irrati ofaa, gama proppagaandaa siyaasaatin maqaa fi kabaja saba keenyaa balleessutti xiyyeeffatee dalagaa jira. Gaazexessitottaa fi aktivistota Oromoo hedduu badii tokko malee mana hidhaatti darbatee sagalee nu dhabamsiisuf tattaaffii guddaa godhaa jira. Aktivistoonni fi beektoonni Oromoo biyya alaa jiran rakkina uummatni keenya itti jiru akka addunyaatti hin ibsine jecha midiyaa hawaasaa kan akka Facebook fayyadaman irraa cufsisuf duula guddaa geggeessaat jira. Walumaa glattit, motummaan nafxanyaa Abiy Ahmed lola isa dhumaa Oromiyaa irratti baneera. Qeerroon mormii isaa itti fufa. Kaayyoon moormii marsaa ammaa, sirna nafxanyaa Abiy Ahmadiin ijaarramee lafa qabachuuf totoora’aa jiru diiggamee Oromiyaan walaboomte akka ijaaramtuuf haala mijeessuudha. Dabalataanis motummaan Abiy Ahmed humna horatee uummata keenya irratti tarkaanfii akka inni hin fudhanne laamshessuudha. Kaayyoon keenya kan yeroo gabaabaa mootummaan Naftxanyaa aangoo irra jiru hooggantoota siyaasaa Oromoo hidhee jiru akka hiikuuf harka micciiruu dha. Bifuma kanaanis kallattiiwan qabsoo armaan gadii Qeerroo guutuu Oromiyaa irraa kennamee jira.Uummatni Oromoo torbee darbe waamicha gabaa lagannaa waliif taasisee guyyaa shaniif walitti aansee adeemsisuudhaan injifannoowwan gurguddaa akka gonfate ni yaadatama. Mormii marsaa ammaa kana keessatti ammoo akka armaan gadiitti itti fufa. Waamicha uggura Geejjibaa Guutummaa OromiyaaWiixata, Adoolessa 20, 2012 [Wiixata, Adoolessa 27, 2020] irraa eegalee sochiin geejjibaa kamillee Oromiyaa keessa hinjiraatu. Daandiiwwan magaalota Oromiyaa wal agarsiisan marti guyyaa kana irraa kaasee cufaa ta’u. Haaluma Kanaan, daandiiwwan gurguddoo gara Magaalaa Finfinnee geessan dabalatee geejjibni marti akka dhaabbatu waamicha dhiyeessina. Uggurrii kun Wiixata 27 irraa egalee hojii irraa oola. Cufiinsa daandiiwwanii kana keessa Ambulaansii irraa kan hafe sochiin geejjibaa Oromiyaa keessa deemuu fi ba’u hinjiru. Sochiin uggura geejjibaa marsaa kanaa daandiiwwan magaalota walquunnamsiisan qofa irratti kan xiyyeeffatu waan ta’eef sochiin taaksii keessoo magaalotaa fi daldalli garagaraa magaalota keessatti adeemsifamu kan itti fufan ta’a. Hariiroon magaalotaa garuu addaan cita. Waamichu uggura geejjibaa guutummaa Oromiyaa kun hamma hamma Qeerroon ibsa baase akka dhaabbatuuf ifatti waamicha dhiyeessutti kan itti fufu ta’a.
TARKAANFILEE JALBULTII EEGALAN
1) Diinagdee Mootummaa kanaa lamsheesuuf, tooftaan jiru madda maallaqaa inni qabu googsuu ta’uu qaba. Kanaaf, uummatni keenya kallattiidhaan ta’e al-kallattiidhaan baankiiwwanii fi Inshuraansii mootummaa nafxanyaa kana deeggaran akka itti hin fayyadmne, akkasumas Baankii haaraa amma sheerin isaa gurguramaa jiru akka hin bitne waamicha dhiyeessina.
2) Mootumaan naftaxanyaa yakka adda addaa ummata keenya irratti rawwataa kan jiru maallaquma ummatumata irraa guruu fayyadamee akka ta’e ni beekama. Humna maallaqaa kana irraa cabsuuf jecha u ummanni keenya Mootummaaf Gibira akka hin kafalle.
3) Gama tajaajila geejjibaatiin kanneen sheerii warra diina ummata keenyaan ijaaraman fayyadamuu dhiisuu. Haaluma kamiinuu Oromiyaa keessa akka hin sochoone ugguruu.
4) Gama miidiyaatiin duguuggaa sanyii saba Oromoo irratti fardii labsan kanneen akka EBC, WALTA, ABBAY Media, ESAT, MEREJA tube fi ETHIO Tube, Fana fi kkf uummatni keenya akka hin daawwanne, akka hin dhaggeeffannee fi odeeffannoo akka hin kennineef waamicha dhiyeessina.
5) Qabeenya Abbootii qabeenyaa kanneen sirna Nafxanyaa kana tajaajilanii fi kanneen Artiist Haacaaluu ajjeesuu keessaatti deeggarsa godhaman jedhamanii shakkaman kanneen sirnaa kanaaf madda dinagdee ta’an kan ummatni Oromoo maqaan beeku qabeenya isaanii hunda irratti tarkaanfiin ugguru akka fudhatamu, qoqqobiin dinagdee akka irratti godhamu.
WAAMICHA ADDAA:
1) Sabaaf sablammootni Ityoophiyaa hiree fi egereen keessan kan ummata Oromoon walitti kan hidhate ta’uun beekamaa dha. Hawwiin keessanii fi kan ummata Oromoos walfakkataa dha. Qabsoon heeraa fi seeraa biyyaa kabachiisuf qeerroon Oromoo eegalee jiru qabsoo keessani. Kanaaf jecha akka qabsoo keenya deggertanii nu cinaa dhaabbattan asumaan waamicha isniif goona.
2) Hojjeetoota mootummaa, miseensoota Rayyaa Ittisa Biyyaa, Poolisii Oromiyaa, Humna Addaa Oromiya akkasumas humna tikaa keessa kan tajaajilaa jirtan dhalattootni Oromoo, dararaa uummata keesaan irra gahaa jiru akka hubattan ni abdanna. Qaamolee mootuumaa kan seentan lammii keessan tajaajiluuf malee dararuuf akka hin taane beektanii, yakka ummata Oromoo irratti akka hin rawwanne, qabsoo ummatni Oromoo mirga isaa eegsisuuf adeemsisaa jiru dura akka hin dhabbanne waamicha isiiniif goona.
3) Ummatni Oromoo kaadiree mootummaa wajjin quunnamtii hawaasummaa qabu mara akka dhaabu waamicha isiniif goona. Afooshaa fi ijaarsa hawaasummaa keessaa akka baafaman taasisuu, gaafa du’an ykn gaafa miseensi maatii isaanii boqote akka awwaalcha hin dhaqne, gaafa cidha isaanii akka irratti hin argamne waamicha isiniif goona.
4) Waltajjii kaadireen Bilxiginnaa magaalattis ta’e baadiyyaatti waamtu irratti akka hin argamne waamicha isiniif dhiyeessina. Namoonni ‘Jaarsolii Biyyaa’ ofiin jechuudhaan durgoo fudhattanii ykn fayyaalesummaadhaan jaarsummaadhaan motummaa kana umrii dheeressuuf olii fi gadi deemtan ammaa kaassee akka hojii akkanaa irraa of qusattan waamicha goona.
HUBACHIISA:
1) Tarkaanfiiwwan armaan olii keessatti manneen baruumsaa, keellaawwan fayyaa namaa fi beyladaa, iddoon leenjii qonnaan bulaa akka hin tuqamne wal hubchiifna.
2) Tarkaanfiiwwan fudhataman marti xiyyeeffannaan isaanii mootummaa sirna Nafxanyaa seeraan ala aangoo qabatee jiru ta’uun beekamaadha. Kanaaf, akkuma barsiifata Qeerroo jaarmiyaaleen amantaa hintuqaman, sirumaa gaafa danda’ame eegumsi ni taasifamaaf. Akkuma baroota darban akeessa taasifamaa ture sabaa fi sablammootni Oromiyaa keessa jiraatan qaama hawaasaa keenyaati. Kanaafuu sabaa fi sablammootaa fi manneen amantaa hunda akkuma kanaan duraa eegumsa gochuufiin barbaachisaadha .
XUMURA:
Akkuma armaan olitti ibsame qabsoon uummatni Oromoo itti seenee jiru hanga mirgi abbaa biyyuummaa Oromoo mirkanaa’utti kan itti fufu ta’a. Kanaaf, qabsoon marsaa kanaa gaafa xumurame tooftaan qabsoo guutummaa Oromiyaatti taasifamu marsaa haaraan akka labsamu gamanumaan isin hubachiisna.
Injiifanoon Kan Ummata Oromooti
WAAMICHA MORMII FI QOQOBBII DIINAGDEE GUUTUU OROMIYAA
ILMAAN OROMOO HUNDAAF.
Qabsoo itti beekna, Injifannees beekna waan taheef hin yaadawinaan dhaamsa keenya.
DHAAMSA QEERROO OROMOO IRRAA
Akkuma bara wayanee gochaa turre wal dhageefacha deemna waan taheef, labsiin marsaa kana Ayyaana Iidaa Arafaa booda haala qabatama ilaalle kan isin beeksifnu taha.
Ammaaf Qeerroon Oromiyaa ummata baldhaa Oromoo dhageefachuun Labsii Lagannaa geejjiba Magaalota gidduu Ayyaana boodaati tahu isin beeksisuu feena.Kayyoon fi galmi qabsoo kana faayida saba Oromoo tahu hunduu hubachuudha qabna. Akkuma bara wayanee haala qabatama ilaala ummata keenya dhageefacha qabsaaya turre ammas ummata keenya dhageefachuun murtii kana irra akka geenye isin beeksisuu feena.Waldhageefanne akka wayanee kuffisnetti Waldhageefanne sirna gita bittaa Nafxanyaas ni kuffifna.
HAQAMUUN LABSII MAAL NUUF FAYYADE?
Akkuma guyyaa muraasa dura isiniif ibsine mootummaan Lagannaa kana hanqisuuf kaabinoota gubbaa hanga jalatti, qaamolee nageenya fi basaastota hedduu mallaqa guddaa ramaduun bobaase jira… Duurgoon itti nyaatame mallaqnis qisaasa’eeti jira. Kuni injifannoo tokkoodha, inni lammataa eega bobbin godhamee booda haqamuu yeroo dhagahan waan qabaniif gadi dhiisan walaalani burjaajaya jiru. Kunis isaan Afaan walwalalchisuun bu’aa nuuf buuse qaba.Diinagdee mootummaa sirna nafxanyaa hedduu akka miidha jirru sabni kun hubachuudha qaba. Kanaafu Tarsiimoo bilchaata fi bu’aa saba kanaaf buusuun imalla waan taheef yaaddoo tokko hin qabaatina. Haala qabsoo itti aanu wantoota qabatamaa lafarra jiran ilaaluun Ayyaana booda guyyaa kan ibsinu taha.Haqa qabna Ni Falmanna Tarsiimoon Masakamna Ni Injifanna! Injifannoon Kan Ummata Oromooti!
QEERROO OROMOO IRRAA! #
Comments»
- 1. Oromo Lawyer Says Protests in Ethiopia Stem From Systematic Discrimination | OromianEconomist - July 28, 2020
-
[…] DHAAMSA QERROO/QARREE:WAAMICHA QOQQOBII GEEJIBAA FI DIINAGDEE KARAA NAGAA GAGGEEFFAMU […]


text:
Paartiin mormituu Tigraay keessa sosso’u kan Saalsaay Weyyaanee Tigraay jedhamuu ibsa kaleessa kenneen Hagaya 23 bara 2102 geggeessamuuf kan ture filannoon biyyoolessaa yeroon isaa akka dheereffamuuf ibsa boordiin filannoo baase hin fudhannu jedhee jira. Paartichi mootummaan biyya bulchuu filannoon utuu hin geggeessamin itti fufuu heera biyyaa cabsuu qofaa utuu hin taane mirga sabaa fi sablammoonni hiree ofii murteeffachuu kan cabsuu fi seera federaalizimii walitti isaan fidu illee kan addaan kutu jedha ibsi sun.
Ibsichi itti dabaluu dhaan boordiin filannoos faallaa seeraa kan ta’eef aangoo isaaf hin kennaminiin yeroo filannoo dheeressuu hin danda’u jedha. Mootummaan biyyattii heera irratti hundaa’uun filatame yeroo waggoota shanii qofaa kan qabuu fi kana immoo boordiin filannoo dheeressuu hin danda’u jedhee jira jedha Mulugeta Atsbeha Meqelee irraa.


text:
Biyya Meksikootti miseensa Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataa kan ta’e qullaa buusuun rakkoo ummatni isaa keessa jiru ibse.
Dubbii isaatiinis “Tarii amma qullaa dhaabachuu kootti in saalfattu ta’a. Garuu Sabni keessan karaa gubbaa irratti qullaa buusanii, miila qullaa, beela’anii, abdii kutatanii, gara itti goran wallaalanii jiru. Kana immoo kan godhe isini. Qabeenyaa fi badhaadhummaa biyyichaa hundumaa jalaa saamtanii kan ofii waan godhattaniifi” jechuun ibse.
Source: World press
Mana Maree Bakka Bu’oota Ummataa kan Impaayera Xoophiyaa waliin wal bira qabaatii yaada keessan itti kennaa.


text:
Ammas Dhimmoota xixiqqoorratti hubannoof!
Battee Urgeessaa
1. Paartii Seeran hundaa’e tokko waan biyyaafi sabaaf furmaata fida jedhee itti amanu labsuu, deeggaraa itti dammaqfatuun mirga. ABOn “rakkina amma biyyi keessa galeef, furmaatin marii hunda hirmaachisuun barbaadamuu qaba, murtoon waloon kennamuu qaba, kanaaf immoo Mootummaa Ce’umsaa Biyoolessa Oromiyaa hundeeffamuu qaba!” jedheeti amana.Kana tarkaanfachiisun mirga, mirga kana sarbutu yakka!
2. Hiriira nagaa Deeggarsa kanaatiif waamunis yakka hinqabu! Karaa nagaatin qabsoo gaggeessun kana hunda dabalata. Garuu nuti akka jaarmiyaatti hanga yoonaa mirga kanatti dhimma hinbaane.
3. Hiree ofii ofiif murteessatuu hanga fotoquutti falmachuunis mirga heera mootummaa irra taa’e, sagantaan siyaasa keenya boordii filannoo ragga’e irrattis waan ifatti kayaawame, bilisummaaf qabsaa’un keenya dhoqsas miti, yakkas hinta’uu, heera biyyatti hordofee hanga raawwatametti!
Heera jiruun naannolee humnaa diigudhaa isa adeemamutu yakka, mirga heerri mirkaneessen biyyaa walabaa ijaarachuu qabsaa’un yakka miti!
4. Paartii tokkoof filannoo keessaa walti aansee si’a lama hafuun mirga, filannoo irraa murtii keenyan hinhafne, osoo murtii keenyan ta’eeyyuu mirga keenyaa, filannoo keessaa bahuun seerawaa ta’uun walhinqabatu. Kanaaf, filannoo irraa waan hafameef, hegereen jaarmiyaa keenyaa balarra hinbu’u! Kan nu hanbise haa yaada’u waan egeree isaa!
Akkasitti haa hubatamu!
Ittigaafatamaa sabqunnamtii ABO Jaal
Battee Urgeessaa tiin
Related


text:
Adabbiin Dura Gara Gooftaa Keessanii Deebi’aa
TAFSIIRA SUURATU AZ-ZUMAR-KUTAA 17
Kutaa kana keessatti seerota Rabbii olta’aa keessaa seera tokko ni baranna. Innis, namni adabbiin Rabbii bu’uun dura badii irraa buqqa’uun gara Isaatti deebi’ee fi Isaaf ajajame, adabbii jalaa ni baha. Namni didee badii isaa itti fufe immoo adabbiin yommuu dhufu, nama isa gargaaree adabbii jalaa isa baasu hin argatu. Keeyyattoonni (aayaatni) armaan gadi dhugaa kana ifa godhu:
“Adabbiin isinitti dhufuun dura gara Gooftaa keessanii deebi’aa, Isaafis harka kennaa. Sana booda hin tumsamtanu.” Suuratu Az-Zumar 39:54
“Adabbiin isinitti dhufuun dura gara Gooftaa keessanii deebi’aa,” Kana jechuun yaa namoota! addunyaa keessatti adabbiin isinitti bu’uun dura shirkii fi badii irraa buqqa’uun gara Gooftaa isin uumee fi isin qananiisutti deebi’aa. Isarraa fagaachu irraa gara Isatti dhiyaachuutti deebi’aa. “Isaafis harka kennaa.” Kana jechuun hojii qulqulleessuun Gooftaa keessaniif masakamaa, gadi jedhaa, ajajamaa. Al-Inaabah (deebi’uun) kuni qalbiin ta’a. Harka kennuun immoo qaamoleen ta’an.[1] Namni jalqaba qalbiin gara Rabbii deebi’a. Kaafira yoo ta’e qalbiin amanuun isarra jira. Ergasii hojii isarraa eeggamu hojjachuun Rabbiif ajajama. Kan akka salaata, soomaa fi kkf hojjachuu. Kanniin lamaan (hojii qalbii fi qaamaa) keessatti ikhlaasni barbaachisaadha.
“Sana booda hin tumsamtanu.” Kana jechuun osoo isin gara Rabbii hin deebi’inii fi Isaaf hin ajajamiin adabbiin yoo isinitti dhufe, kan isin gargaaru fi adabbii kana irraa isin baraaru hin jiru. [2] Sababni isaas, namoonni sababa badii isaanitiin adabbiin Rabbiin irraa yoo isaanitti dhufe, kan isaan irraa deebisu hin jiru. Qur’aana keessatti, “Yeroo Rabbiin namootatti hamtuu fedhe, isaaf deebisaan hin jiru. Isaan ala tiiksaan isaaniif hin jiru.” (Suuratu Ar-Ra’ad 13:11) Kana jechuun adabbii, rakkoo fi wanta isaan jibban yoo isaan irratti buusu fedhe, eenyullee deebisu hin danda’u. “Isaan ala tiiksaan isaaniif hin jiru.” Rabbiin ala wanta badaa isaan jibban irraa kan isaan eegu fi waan gaarii isaan jaallatan kan isaaniif fidu hin jiru. Kanaafu, badii hojjachuu itti fufuu irraa of haa qusatan.[3]
“Osoo isin hin beekin tasa adabbiin isinitti dhufuun dura irra gaarii waan Gooftaa keessan irraa gara keessanitti bu’e hordofaa.” Suuratu Az-Zumar 39:55
Yaa namoota! Osoo isin hin beekin tasa adabbiin isinitti dhufuun dura wanta hundarra gaarii Gooftaa keessan irraa gara keessanitti bu’e hordofaa. Wanti hundarra gaarii ta’e kuni Qur’aana. Wanti isa keessa jiru hundi gaariidha. Akkaataan Qur’aana kana itti hordofan immoo: Wanta Gooftaan keessan Qur’aana keessatti ajaje hojjachuu fi wanta dhoowwe irraa fagaachudha.[4]
Gaabbuun dura gara Gooftaa keessanii osoo deebitanii?
“Lubbuun [takka] “Gama Rabbiitiin wanta hanqiseef yaa gaabbi kiyya! Dhugumatti, ani warra qishnan irraa ture.” akka hin jenneef. Yookiin “Osoo Rabbiin na qajeelchee, silaa muttaqoota irraa nan ta’aa ture” [akka hin] jenneef. Yookiin yommuu adabbii argitu, “Osoo carraa [gara addunyaatti deebi’uu] tokko qabaadhee toltuu hojjattoota keessaa ta’ee maal qabaa!” [akka hin] jenneef [gara Gooftaa keessanii deebi’aa, Isaaf ajajamaa].” Suuratu Az-Zumar 39:56-58
Addunyaa keessatti wanta nama qunnamu irraa erga akeekachisee booda aayaata (keeyyattoota) tanniin keessatti wanta Aakhiratti nama qunnamu irraa akeekachiisa. Namni gaflaa keessatti taree yoo Gooftaa isaa dagatee fi Qur’aana Isarraa bu’ee hordofuu didee, Guyyaa Murtii akkana jedha:
“Gama Rabbiitiin wanta hanqiseef yaa gaabbi kiyya! Dhugumatti, ani warra qishnan irraa ture.”
Asitti Gama Rabbiitiin jechuun haqa Rabbii fi shari’aa Isaa.[5]
Kana booda ibsi aayah: Guyyaa Murtii nafseen takka gaabbuun “Addunyaa keessatti wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu dhiisuu kootiif, Isaaf ajajamuu fi haqa Isaa keessatti waan hanqiseef yaa gaabbii koo! Addunyaa keessatti ajaja Rabbii, Kitaaba Isaa, Ergamaa Isaatii fi namoota Isatti amananiitti qoosaa fi baacaa ture.” akka hin jenneef Gooftaa keessaniif ajajamaa, gara Isaatti deebi’aa.[6]
Namni kuni wanta Rabbiin subhaanahu itti ajaje hojjachuu dhiisuu qofa irratti hin dhaabbanne. Kana irra, Ergamaatti, Qur’aanaa fi warroota amananiitti baacaa fi qoosaa ture. Oduu du’aan booda kaafamutti ni qoosa. As keessa namoota Rabbii olta’aaf ajajamuu didanii fi shari’aa Isaatti qoosaniif akeekachiisa cimaatu jira. Guyyaa Qiyaamaa gocha isaanii kanaaf garmalee gaabbu.
Yookiin “Osoo Rabbiin na qajeelchee, silaa muttaqoota irraa nan ta’aa ture” [akka hin] jenneef. Yookiin yommuu adabbii argitu, “Osoo carraa [gara addunyaatti deebi’uu] tokko qabaadhee toltuu hojjattoota keessaa ta’ee maal qabaa!” [akka hin] jenneef [gara Gooftaa keessanii deebi’aa, Isaaf ajajamaa].
Yaa namoota! Guyyaa Qiyaamaa nafseen: “Ajaja Rabbii keessatti wanta dhiiseef yaa gaabbii koo!” Ammas nafseen biraas, “Osoo Rabbiin haqatti na qajeelchee, silaa Isaaf ajajamuu fi jaalala Isaa barbaaduun namoota Isa sodaatan (muttaqoota) keessaa nan ta’aa ture.” Yookiin tan biraa yommuu adabbii Rabbii argitu, “Osoo carraan addunyaatti deebi’uu naaf jiraatee warroota toltuu hojjatan keessaa ta’ee maal qabaa!” akka hin jenneef gara Gooftaa keessanii deebi’aa, Isaaf ajajamaa.[7]
Nafseen tuni wanta feete jechuun haa gaabbitu, dhumarratti deebii akkanaatu ishiif kennama:
“Lakki! Dhugumatti Aayaanni Kiyya sitti dhufanii jiru. Garuu ati isaan kijibsiifte, of tuulte, kaafiroota irraas taate.” Suuratu Az-Zumar 39:59
Kana jechuun: dubbiin akka ati jettuu miti. Keeyyattoonnii fi mallatooleen ifaa Kiyya haqa agarsiisan sitti dhufanii jiru. Garuu ati ni kijibsiifte, isaan fudhachuu fi hordofuu irraa of tuulte. Rabbii fi Ergamtoota Isaatti warra kafaran keessaa taate.[8]
Asitti kijibsiisuu fi of tuuluu jidduu garaagarummaa maaltu jiraa? Deebiin isaa akkana:
Jalqaba kijibsiisuu jechuun wanta tokko soba akka ta’etti ilaaluudha. Of tuuluu jechuun immoo “Ani guddaa fi kabajamaadha” ofiin jechuun haqa fudhachuu ykn itti buluu diduudha. Kanaafu kijibsiisuun odeefannoon wal qabata. Of tuulun immoo murtiiwwan ajajaa fi dhoowwutiin wal qabata.
Namni Guyyaa Qiyaamaa gaabbi cimaa gaabbuu fi hawwii sobaa hawwuu kuni, odeefannoo Ergamtoonni itti beeksisan ykn kitaaba Rabbii keessatti dhufe ni kijibsiisa. Fkn, du’aan booda kaafamu ni kijibsiisa. “Du’aan booda kaafamanii qoratamuun ni jira” yommuu isaan jedhamu, “kuni soba” jechuun yaada. Ammas, wanta Rabbiin itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisu irraa of tuula. Fkn, salaata salaatu irraa of tuula. Ajajoota biroottis buluu irraa of tuula.
Kanaafu, sababa odeefannoo dhugaa Rabbiin irraa dhufe kijibsiisee fi ajajoota Isaatti buluu irraa of tuulef kaafirota keessaa ta’e.[9]
Guduunfaa
Jireenyi addunyaa iddoo qormaataa waan taateef namoota hundaafu yeroon qormaata isaanii murtaa’adha. Kana keessatti namoonni bakka lamatti qoodamu:
1ffaa-Namoota addunyaan tuni iddoo qormaata ta’uu hin beeknedha. Wanti gaarii fi badaan isaan qunnamu wanta baratame waan ta’ef homattu hin lakkaa’an. Gooftaa isaanitiif hin ajajaman. Yaanni isaanii guutuun addunyaa tana qofa. Namoota akkanaa: “Adabbiin isinitti dhufuun dura gara Gooftaa keessanii deebi’aa, Isaafis harka kennaa (ajajamaa). Osoo isin gara Rabbii hin deebi’inii fi Isaaf hin ajajamiin adabbiin yoo isinitti dhufee, gargaarsa hin argattan” jechuun affeerun wanta maluudha.
2ffaa-Namoota addunyaan iddoo qormaata akka taate beekun wanta isaan irraa barbaadamu hojjataniidha. Yeroon qormaata namaa, takkaa du’aan takkaa immoo adabbiin tasa dhufuun akka xumuramu waan beekaniif, yeroo hundaa of eeggannoo godhu. Of eeggannoon kunis: wanta Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa itti ajaje hojjachuu fi wanta Inni dhoowwe dhiisudha. Kuni warra milkaa’udha.
Kitaabban wabii:
[1] Zaadul Masiir-1233, Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 386-387 (Ibn Useymiin) [2] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 387, Tafsiiru Xabarii-20/232[3] Tafsiiru Sa’dii-fuula 479[4] Tafsiiru Muyassar-464, Tafsiiru Xabarii-20/232[5] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 399[6] Tafsiiru Muyassar-464[7] Tafsiiru Xabarii-20/235-236[8] Tafsiiru Muyassar-465[9] Tafsiiru Qur’aanil kariim-Suuratu Zumar-fuula 416


text:
Waamicha Muummichaa!!
Gariin biyya diiguun mana diiguu itti fakkaata.Biyya diiggamte ijaaruun waa hunda irra ulfaata. Liibiyaan miliyoonni jaha har’aa abbaa biyya maleeti.
Akka hundi yaadatu Liibiyatti dhalachuuf qofa siif kafalama ture.Har’a waan dhalootaa mitii waan nyaatan kadhatu.
Waa hunda tasgabbiin ilaalanii biyya ijaaruun hunda dursa.Garaa ofiif biyya diiguun salphina. Biyya diiganii jiraachuun illee hin yaadamu.
Hunduu fedhii dhuunfaa keessa bahee ijaarsa biyyaaf tumsuu qaba.Hunduu waan darbuu fi boru gaabbu hojjachuu irra imala gaarii qabatee irra deemee Itoophiyaa ijaaruu qaba.
Ijaarsama biyyaaf gahee keenna haa baanuu !!