text:
The Abiy Regime’s Militia are Responsible for the Tole Massacre of West Wollega
(OLF-OLA Press Release)
The Oromo Liberation Front—Oromo Liberation Army (OLF-OLA) condemns, in the strongest possible terms, the killing of civilians in Tole Village of Gimbi district in the West Wollega Zone of the Oromia region. Despite the genocidal regime’s malign misinformation and propaganda campaigns, the Oromo Liberation Army (OLA), as a political party and liberation army, was committed to its singular objective of emancipating the Oromo people from multilayered suffering under successive repressive regimes thereby ensuring sustainable stability in the Horn of Africa region.
The Oromo Liberation Front—Oromo Liberation Army (OLF-OLA) condemns, in the strongest possible terms, the killing of civilians in Tole Village of Gimbi district in the West Wollega Zone of the Oromia region. Despite the genocidal regime’s malign misinformation and propaganda campaigns, the Oromo Liberation Army (OLA), as a political party and liberation army, was committed to its singular objective of emancipating the Oromo people from multilayered suffering under successive repressive regimes thereby ensuring sustainable stability in the Horn of Africa region.
It has now become obvious to any close observer that the Abiy regime uses the OLA as a scapegoat for any atrocity crimes it commits against civilians many of which have become undeniable against mounting evidence, and have consequently been conceded by the regime through the Ethiopian Human Rights Commission (EHRC) reports. Often, the regime perpetrates premeditated and unprovoked attacks on civilians for the sole purpose of disparaging the OLA. If recent memory serves us well, the massacre of the our Karrayyu Gada elders, the truth of which escaped between the regimes’ fingers in a matter of weeks, was masterminded primarily to defame the OLA. The current massacre in Tole of West Oromia is no different. The regime organized a militia group called “Gachana Sirna” meaning “the guardians of the regime” that wear artificial wigs to impersonate members of the OLA and commit atrocity crimes in Oromia. While disparaging the OLA is the major goal across all crimes the regime commits in Oromia, the current attack in Tole has other specific objectives:
- After the recent joint operations of the OLA and GLF in Gambella had been completed, the regime begun a killing spree targeting Oromo civilians across the city of Gambella in the usual retaliatory attack. Gambella Special Forces, Federal Police and associated régime security apparatus have been hunting down Oromo civilians and extra judicially executing them in broad day light. Social and conventional media abound by evidence of execution of Oromo civilians for in Gambella. Evidence that undeniably implicate the regime in the killings of civilians in Gimbi and many localities of central Oromia was also coming out in recent days. The regimes engineered the current massacre in Tole to cover the headlines regarding the Gambella and other Oromo Massacres.
- A horrific video in which members of the regime’s army and associated militia group massacred civilians in Wollo during the so called “Menelik Campaign” —very likely committed in late December of last year, has also circulated on social media since 17th of June. The crime was perpetrated by both the regular Ethiopian security forces and the Fanno militia and, at the time of the crime, the Fanno militia was under the regime’s army command. The Abiy government has to engineer the Tole massacre to change the headlines from the Wollo Oromo Massacre.
- There is international pressure on the regime to organize an inclusive peace process to resolve the Ethiopian civil war. Unlike Tigray, the Prosperity Party wants to be the only voice representing the Oromo people in any possible peace talks. To that end, the regime is attempting to denigrate the OLA to deny the Oromo Cause spearheaded by OLA any voice on the international stage, and any seat on the possible peaceful resolution of the Ethiopian civil war.
Independently verifying what happens in West Oromia by credible third persons is virtually impossible. The regime has blocked the region from the rest of the world, in an attempt to prevent the international community from finding out the atrocity crimes that it commits. It keeps the region in the dark precisely to conceal its crimes and, despite the deafening silence, many in the international community know it. As always, OLF-OLA calls for independent investigations into the alleged atrocity crimes committed in Tole areas in West Oromia.
As we have repeatedly indicated in our prior press releases, we reiterate our call for ANY credible independent investigation not only into the current allegations but also all previous ones so that perpetrators are held accountable, serve justice to the victims, and adequately compensate their families.
Stabilizing the Horn begins in Oromia!
Victory to the Oromo and all oppressed people!
OLF-OLA High Command
June 20, 2022
2 thoughts on “The Abiy Regime’s Militia are Responsible for the Tole Massacre of West Wollega”
-
Prosperity party of Abiy Ahmed has organized the leaders of the campaign to dry up the Ocean(the Oromo people) to catch the Fish(OLA). These are the cabinet members of each Zone or town especially the security branch, Head of police(Federal and regional),Head of Militia,the military,Federal security and secret police and people recruited to report secretly. Although they are named as civilians, cabinet members are war leaders, they officially declared war on the Oromo people. We have to give attention into this matter. Almost all homes that are burned down by security forces have the go ahead from pp local leaders. Discuss ways of taking action against these pp leaders.
What happened in Gambella clearly shows we have to be united and fight until we achieve our main goal of Liberating our people and Oromia. The question of Negotiation must be only for political purposes, we have to get complete upper hand militarily. Current operation by OLA is positive and must be praised.
-
Impaayera Itoophiyaa Surphanii Oromoo Ficcisiisuun, Gabayaa Daldala Siyaasaa Ta’eera: Yammuu WBOn Weerartoota Irratti Lola Finiinsaa Jiru Kanatti, Ajandaa Bilisummaa Oromootiin Faalla Ta’e Qabatanii Duuluun, Dhiiga Ilmaan Oromoo Irratti Qoosuudha
_________________________________________________
Seenaan ummattoota bilisummaa isaaniitiif lolatanii milkaa’anii akka muldhisutti, ”Qabsoon Karaa Naggayaatii” fi ”Qabsoon Hidhannoo” ’wal-utuban’ malee (supportive) wal-faallessanii (antagonistic) hin beekaan. Wanti guddaan, karaa lamaniinuu ”wareegama barbaachisu kafalanii” ummata diinni jireenya dhoowwe waanjoo cunqursaa (garbummaa) jalaa baasuudha. Kana godhuu dhiisanii, sirni faashistommuua bifa jijjiiratee akka ittifufu godhuudhaaf ”siyaasaa maraanmartoo” gaggeessuun, tumsa diina ta’uudha.
Bara 1991, WBOn hidhatee ’Woyyaanee’ fi ’Shaabiyaan’ loluudhaaf qophii irra ture. Garuu, Leencoo Lataa faati, maqaa araara jedhu jalatti dhokatanii, Woyyaanee waliin waliif galanii, waraana Oromoo 40,000 mooraratti galchanii ficcisiisaniiru. Bara 2018, yeroo Qeerroon Woyyanee jilbiiffachiisee, jijjiiramni dhiiga ilmaan Oromootiin dhufe Abiy Ahmadiin butame sanis, shira hojjatameen QEERROON kuma heddutti shallagamu akka marsaa lammaffaaf wareegamu godhameera. ”SIREE” OPDO jalatti qabna jedhamee, diinni waggoota 27 guutuu ummata keenya fixaa ture akka marsaa lammaffaadhaaf mootummaa dhuunfatu godhameera. Sababa kana irraa kan ka’e, duguuggaan sanyii kan addunyaa keessatti ta’ee hin beekne, ummata Oromoo irratti raawwatameera.
Hardhas, duulli Impaayera Itoophiyaa kan qarree du’aa irra jiru (the Dying Empire) ”surphuudhaaf” godhamaa jiru, ”diraamaa shiraa” kan waggoota darbaniitiin (1991 fi 2018) walfakkaata. Yeroo ammaa kana, ”lolli duguuggaa sanyii” (Zamacha Minilik) Oromoo irratti labsamee, ummanni Oromoo guyyaa guyyaadhaan akka baalaatti harca’aa jira. Yeroo seenaa qabsoo Oromoo kessatti murteessaa ta’e kanatti (defining moment in Oromo liberation struggle), ajandaa Impaayera Itoophiyaa jiraachisuu (surphuu) qabatanii duula afanfaajjii gaggeessuun, qabsoo WBOn sirna faashistummaa irratti gaggeesaa jiru gufachiisuudha.
Yaanni ‘Impaayera Itoophiyaa ”surphuu” malee Oromoo bilisoomsuun hin danda’amu jedhu, “SEERA OFIIN OFBULCHUU (SELF-RULE) kan cabsu ta’uu bira darbee, duguuggaa sanyii deggeruu muldhisa. Duulli ’Itoophiyummaa’ kan Jawaar Mohammed yeroo ammaa karaa PAARTII KFOtiin gaggeessaa jiru, mormii cimaa kaaseera. Jawaar Mohammed, “bakka bara 2018 sanitti deebi’uu qabna,” jedhee dubbatuun isaa sun, ergaa hamaa ofkeessaa qaba. Akkuma sila jedhe, QABSOON KARAA NAGAYAA, QABSOO HIDHANNOO KAN DHIIBU osoo hin ta’n, kan UTUBU ta’uu qaba. Wanti karaa Jawar Mohammediitiin hojjachaa jiru garuu, kana kan faallessuu dha. Seenaa Impaayera Itoophiyaa keessatti, OROMUMMAANII fi ITOOPHIYUMMAAN walballeessan malee waljirachisanii hin beekan. Jawaar kana quba qabaa laata? Erga kana jedheen booda, qabxiilee heddu kan Jawaar Mohammed yoo gara Awurophaa (Europe) imale kaase keessaa qabxiilee 7 armaa gaditti tarreessee kaayeera:
1. Itoophiyaa jiraachisuun alatti, Oromiyaa qofaaf furmaanni biroo hin jiru jedha Jawaar Mohammed.
2. “Hayyoon biyyoota alaa jiraatan, taa’anii rakkoo hafarsuu dhiisuu qaban,” jedhee jumlaadhaan nubalaalleffateera. Rakkoon ‘muldhata Itoophiyummaa’ (Ethio-centric ideology) tokko isa kana. Jawaar Mohammed, HAYYOONNI OROMOO KAN KUMA HEDDUTTI SHALLAGAMAN, SABABA WEERARTOOTAATIIF BIYYA ISAANII KEESSA JIRAACHUU DADHABANII, BIIYYOOTA AMMAA KEESSA FACA’ANI AKKA JIRAATAN, QUBA QABAA LAATA? Heddu nama gaddisiisa.
3. “LOLAN EENYUS injifannoo hin argatu” jedha Jawaar Mohammed. Osoo dirqama ofii hin bayin waan hin barbaachifnetti uttaaluun, salphina keessa seenuu dha. NUTI KAN JENNU, WARRI KARAA NAGAYAATIIN qabsoofna jedhanis karaa isaanitti fakkaateen qabsaa’anii diina raasuu qaban. Gareen QABSOO HIDHANNOO deggeranis qabsoo WBOn finiinsaa jiru cimsanii diina Oromiyaa keessaa qulqulleessuu qaban. Kanaan alatti wanti lallabamu hundinuu, madaallii kamiinuu fudhatama hin qabu. Yoo dhuguma Oromoo bilisoomsuu dhaaf kan qabsoofnu ta’e, HUNDA DURA, garaagarummaa keenya “WALIIF KABAJUUN” barbaachisaadha. Yoo kun ta’uu baate, gatiin warri lallaba’aa deemu kafalan ulfaataa dha.
4. Jawaar Mohammed, Impaayera Itoophiyaa “surphuu” malee (akka inni jedhutti Itoophiyaa haarawoomsuu malee), kophaatti (addatti) biyya bilisoomte qabaachuun hin danda’amu jedhee, jala sararee Oromoo akeekkachiisera. Jawaar akka mootumma Abiy Ahmad waliin hojjachaa jiru ifatti muldhiseera. “ANI JIJJIIRAMEERA” jedhee kan Oromootti himaa jirus kanuma. Asirratti wanti beekkamuu qabu, akka waggoota darbanii san (1991, 2018), fedhii namoota ‘Itoophiyummaa’ leellisanii qofaan wanti Oromoiyaa keessatti murtaa’u tokkos hin jiraatu. Ammaan booda, dhimma Oromoo fi Oromiyaa ilaalu irratti, “LeencooLataatii” fi warri ERGAMA isaa qaban, dhiibbaa tokkos fiduu hin danda’an.
5. “Obboleeyyan keenyatu mootumma irra jira, Ilmaan abbaa tokkoo wal-loluu hin qaban. Lolaan Oromiyaan biyya hin taatu,” jedha Jawaar Mohammed. Akkuma arma olitti kaaye san, warri muldhata “Itoophiyummaa” Abashaatiin haguuggaman, rakkoo guddaa qaban. Jawaar Mohammed, akka ummattoonni addunyaa ittibilisooman (walabooman) waan quba qabu hin fakkaatu. Qaaniidha. Karaa kamiinuu haata’uu, ummanni osoo diina isaatiin hin lolin “propogaandaa qofaan” bilisoome lafa tana irra hin jiru. KAN DUULA DUGUUGGAA SANYIITIIN OROMOO LAFA IRRAA FIXAA JIRAN, yakkamtoota waggoota 31 “maqaa Oromummaa uffatanii” DALDALA SIYAASAATIIN QABEENYA HORANII DHA. Warri Jawaar Mohammed “OBBOLEEWWAN KEENYA” JEDHU ISAAN KANNEENI. Nafxanyoonni Woyyaaneen bixilte kan Afaan Oromoo dubbatanii, ilmaan Oromoo qalanii bineensa nyaachisan, akka OBBOLEEWWANIITTI yoo kan laallaman ta’e, qabsoon amma Jawaar Mohammed gaggeessaa jiru kan weerartootaatiin addatti kan lallamuu miti.
6. Jawaar Mohammed, “Itoophiyaa NUUF TAATU SURPHINEETI Oromoo DIMOKIRAASIIN BULCHINA,” JEDHEETI DUBBATA. “ITOOPHIYAAN OROMOO DHAAF TAATU YOOMIILLEE JIRAATTEE HIN BEEKTU. OFDURANAS HIN JIRAATTU.” Impaayerri Minilikootaa kan human qawweetiin ijaarame, qabsoo hidhannootiin diiggamuu qaba.
7. Jawaar Mohammed, wa’ee Sooriyaa (Syria), Libyaa fi kan biros kaasuudhaan, Oromoon akka hin lolanne sodaachisuu barbaada. Wanti nama qaanessu yoo jiraate, Jawaar sadarkaa hardha ummannni Oromoo, keessattuu QEERROON irra gaye beekuu dhabuu isaati. Muldhanni (ideology) Jawaar Mohammed irratti cichee gaggeessaa jiru, kan akka qoosaatti laallamuu miti. “Fuula lama” muldhisanii, “bakka lama dhaabbatanii,” Oromoo dhugaa ta’uun gonkumaa hin danda’amu.
Leencoo Lataa (yohannes Lataa), “yeroo lammaffaaf” Impaayera Itoophiyaa SURPHEE, qabsoo Oromoo diigee, Oromoo ficcisiisuudhaaf “PP” waliin tooftaa dullome eegaleera. Jawwar Mohammedis “yeroo lammaffaaf” siyaasaa walxaxaa keessa galuudhaan, ummata isaaf jedhee wareegama olaanaa kafaleen walitti bu’uu eegaleera. PAARTILEE Oromoo keessatti maandheffatanii Oromoo fi Oromiyaa diiguun waan aadaa ta’eef, yomiyyuu caalaa ofeeggannoo godhuun barbaachisaa dha. BARRI NAMA TOKKO WAAQEFFATAN AWWAALAMEERA. Walmormuun guddina.


c: text/html

text:
Ministeerri ittisaa US Jim Mattis amiirii Qaataar fi mnisteera ittisaa biyattii waliin, maadhee waraanaa Ameerikaa kan giddu galeessaa keessatti marii geggeessuuf jiraachuu labsanii jiran.
Ameeriin Qaataar Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani rakkoo biyya isaanii fi biyyootii Arabaa afur gidduu jiru furuuf mariin akka geggeessamu gumii walii galaa kan tokkummaa mootummootaa irratti dubbatanii guyyoota hanga tokko booda Mattis maadhee humna qilleensaa Al Udeid ga’an.
Iraan waliin hariiroo walitti dhiyeenya qabuu fi shororkeessummaa deggerti jechuu dhaan Saudi Arabiyaa, Masrii, Bahraiin fi tokkummaan Emireetota Arabaa Qaataar waliin hariiroo qaban kan kutan baatii Waxabajjii darbee ture.
Prezidaantiin US Doonaald Traamp torban darbe ennaa gumii tokkummaa mootummootaa Amiirii Qaataar waliin wal arguu dhaan falmiin sun ni furama kan jedhu abdii cimaa qabaachuu isaanii tuuta oduuf ibsanii, rakkoo sana furuuf jaarsummaan hoogganuu akka danda’an ibsaniiru.
Ministriin ittisaa Matis Qaataariin kan seenan daawwannaa isaanii Afgaanistan erga xmuranii booda.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Komishiinerichi daawwannaa Itiyoophiyaatti taasisaa jiraniin, Ministira Muummee Dr Abiy Ahimad dabalatee, qaamolee garaa garaa waliin mari’achuun isaanii beekameera. maricha kana irrattis Mootummoonni Afriikaa kabaja mirgoota lammiilee isaaniif xiyyeeffannoo kennuu akka qaban cimsanii hubachiisan. Kabajni mirga Namoomaa dhimma yeroon itti kennamee itti yaadnu, kan erga guddanneen booda ijaarrannu ta’uu hin qabu jechuun Zayid Ra’aad Al-Hussein dubbataniiru. Biyyoonni ajandaa misoomaa kamiyyuu dura ...Read More »
Hojjatoonni hojii gargaarsaa irratti bobba’an 10 biyya Suudaan Kibbaa keessatti achi buuteen isaanii dhabame.
Al’eeyni Nowdeehoo itti gaafatamaan damee gargaarsa mootummaa gamtoomanii Suudaan Kibbaa akka miidiyaaleef ibsanitti, hojjattoonni mootummaa gamtoomanii fii kanneen biroos konkolaatotan odoo gara magaalaa Toor jedhamtu guyyaa Roobii kaleessaa imalanuu achi buuteen isaanii dhabamuu ibsuun baayyee yaaddoo keesa galuu isaanii dubbataniiru. Hanga gabaasaan tun ibsametti iddoon hojjattoonni ga’an akka hin baramin gaazeexaan Rooytars magaala Jubbaa irraa gabaaseera. Wal-dhabbii Presedaanti Saalvaa keeri ...Read More »
Lammiin Itoophiyaa gargaarsa midhaan nyaataa hatattamaa barbaadan miliyoona 8 ga’uun himame.
Dhaabbanni gargaarsa nyaataa adunyaa akka ibsanitti, bara 2018 kana keessa lammiin Itoophiyaa warri gargaarasa midhaan nyaataa hattamaa barbaadanii miliyoona 7.9 ta’uu ibsaniiru. Gargaarsa midhaaniin alaa yoggaa itti dabalame walii gala lammiileen gargaarsa barbaadan miliyoona 16 akka ga’an himaniiru. Jiraattota gargaarsa barbaachisu tajaajiluuf hanga ji’a birraa dhufuu ti horiin doolaara Ameerikaa miliyoona 218 akka barbaachisu beeksisaniiru. Hanga ammaa horiin dhaabbatoota tola ...Read More »
Mormiin Bulchinsa Naannoo Soomaaleeti dhooye jabaatee itti fufaa jira.
Mormiin bulchinsa naannoo soomaalee magaalaa Shinniilee ti jal’qabame guutuu bulchinsaa keessa babal’achuun godinaalee gara garaa keessatti itti fufaa jira. Sababaa mormiin kan ka’e magaalaan Shinniilee guutumaan guututti human rayyaa ittisa biyyaa kan presedaantii naannoo Soomaalee Abdi Illee dhaan kallattiin ajajamuun dhunfatameera. Presedaantiin bulchinsa naannoo Soomaalee Komaand Poostiin poolisoota naannoo bakka bu’uun akka magaalaa bulchaa jiran ifaan ifatti dubbataniiru. Mormii guyyoota ...Read More »
Labsii yeroo muddamaa sababeeffachuun Dararaa fi hidhaan humnoota mootummaa Itiyoophiyaan jiraattota irratti gaggeeffamaa jiru cimee itti fufe .
Erga labsiin yeroo muddamaa marsaa lammaffaa labsamee as qofa lubbuun namootaa darbuu, namoota hedduu irra miidhaan gara garaa qaqqabuu fi hidhaan oromiyaa bakkeewwan gara garaatti cimee itti fufee jira. Humnoonni Komaand-poostii Godina Baalee Aanaa Gaasaraa magaalaa Dambalitti dargaggoota adamsanii hidhuun reebicha hamaa irratti gaggeessaa jiraachuun gabaafame. Aanaa Gaasaraa magaalaa Danbal keessaa halkan Sanbataa qofa qeerroowwan 50 oli hidhamuun dararamaa akka ...Read More »
Magaalota bulchinsa naannoo amaaraa keessa hanqinni boba’aa jiraachuun himame.
Sababaan hanqina boba’aa maal akka ta’e baramuu dhiisuus, magaalaa Baahir Daar, Warataa, Goondar, Dabra Taaboor, Waldaya, Dabara Maarqoosi fi kanneen biroos dabalatee hanqinni boba’aa cimaan jiraachuun himameera. Akka oduun ESAT ga’etti, iddoo buufata boba’aan ni jira ja’ame ti hiriirri dheeraan Taaksii fii Baajaajii akka jiru ibsaniiru. Guyyaa ar’aa magaalaa Baahir Daar bakkee buufata boba’aa kan Hoteela Paappiraasii cinaa jiru boba’aatu ...Read More »
Barattoonni mana barnootaa sadarkaa 2ffaa Amboo kan qophaa’inaa guyyaa kaleessaa mooraa mana barnootaa keessatti erga wal gahanii booda gara alaatti bahuun sagalee mormii dhageessisaa oolan.
Sababni mormii barattoonni dhageessisaa turanii tokkoffaan labsiin yeroo muddamaa ha ka’u, seeraan ala ijoolleen komaandi poostiidhaan hidhaman haa hiikaman, hamma tokko hiikaa kaan immoo hidhuun haa dhaabbatu kanneen jedhan turan. Mootummaan bakka adda addaa daawwachuu irra darbee hojiitti haa seenu kan jedhuufi moyaaleerratti dhohiinsa mudate dabalatee mormiilee adda addaa dhageessisaa turan. Barattoota hiriira bahan kunneen mooraa mana barumsaa keessaa gara ...Read More »
Dhimmoota afriikaaf Aangawaa sadarkaa olaanaa ameerikaa kan ta’an Donald yamaamatoon torban tokkoof biyyoota baha Afriikaa sadii daw’achuuf akka jiran beekame.
Donald Yamaamatoon Torban tokkoof biyyoota baha Afrikaa sadii daaw’achuuf jiru. Haaluma kanaan Dilbata darbe Asmaraa seenuu isaanii ministriin dantaa alaa Amerikaa beeksisee jira. Dhimmootii Afrikaaf itti aanaa ministeeraa kan ta’an aangawaan kun guyyaa sadiif dawannaa hojii Ertraa keessatti geggeessaniin aangawoota Ertraa waliin dubbachuuf, hawaasa Diploomaatotaa wajjin wal arguuf akkasumas, hojjattoota Imbaasii Ameerikaa kanneen Asmaraa keessa jiran daaw’achuuf kan jiran ta’uu ...Read More »
Ministeerri Muummee kaaabinee ijaarrachuuf muudama ministeerota 16 filanii mana mareef dhiyeessaan manni maree raggaassise.
Mumichi ministeeraa DR.Abiy Ahimed kaabineesaanii yeroo dhiyeessan akka dubbatanitti Rakkoon Dandeettii Raawwachiisummaa hoggansa biratti mul’atu, miirri tajaajiltummaa dhibuu fi Malaammaltummaan rakkoolee biyyattii mudataniif sababoota ijoodha jechuun hudhaalee hawaasa biyyattii madda komii ta’an kanneen hambisuuf Kaabineen bifa haaraan hundeeffatan miira itti gaafatamummaa olaanaan akka hojjetan abdii qaban ibsaniiru. Hoggantoonni haaraa filaman kun rakkoolee ijoo amma sadarkaa yaaddessaarra ga’an kanaaf furmaata ta’uu ...Read More »
Mootummaan Naannoo Oromiyaa Angawoota Haaraa 23 guyyaa kaleessaa akka muude beeksise.
Mootummaan Naannoo Oromiyaa haaromsa jalqabame ciminaan itti fufsiisuu kan dandeessisu jedhame hoggantoota haaraa muuduun sochii haaromsaa eegale cimsee itti fufuun fayyadamummaa uummata naannoo boqonnaa haaraatti ceessisuuf qabsoo eegale cimsee itti fufuu isaa beeksise. Muudamni hoggantoota haarawaa Naannoo Oromiyaatti ta’e kun rakkoo bulchiinsa gaarii furuuf, tajaajila gaarii kennuuf, sadarkaa federaalaatti gahee qabaachuuf, akkasumas dubartootaafi dargaggoota gara aangootti fiduuf xiyyeeffannaan kan hojjetameedha ...Read More »


text:
Uummatni Ameerikaa eega filannoof sagalee isaa kennee guyyaa tokkoo booda, ba’ii lakkoobsa sagalee ka xumuraa dhaga’uuf eeggataa jira. Ijawwan namootaa yeroo ammaa kutaalee wal-dorgommiin cimaan keessatti geggeessame xiqqoo, kan ba’iin lakkoobsa sagalee isaanii, prezidaantii amma taayitaa irra jiran, Doonaald Traampp fi dorgomaa isaanii itti-aanaa prezidaantii duraanii Joo Baayiden keesaa eenyu akka prezidaantii itti-aanu tahe murteessu irra jira.
Gabaasaan Patsy Wida-Kuswaaraa, ka WaayitHaawus irraa ergame akka ibsutti, kutaa wal-falmiin guddaan keessatti geggeessame kutaa Pensilvaaniyaa keessatti dabalatee, namoonni xumura filannichaa dhaga’uuf, yaaddoon qalbiin rarra’ee jira.
Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Gamteessaa Sabaatiin
Bara durii namichaan wayii biyya tokko keessa jiraataa ture. Innillee yeroo wayii dhibamee mana yaalaa aadaa heddu dhaqee; qoricha adda addaa fudhatee of yaalaa ture garuu fayyuu hin dandeenne.
Innillee gaafa tokko oduma oduu keessa biyya san keessatti mana yaalaa aadaa cimaan hundaa caalu biyyattii keessa jiraachuu dhagaye. Innillee iddoo san deemuuf odeeffannoo barbaachisu namoota beekan irraa fudhate.
Namoonnis akkana jedhaniin:- Bakki qorichi itti argamu fagoodha; gaara gubbaa; namichaa qallaa dheeraatu nama waldhaana jedhaniin. Innillee guyyaa karoorsee gara yaala jedhameetti deeme. Woyta karaa bu’ee deemee bakka isaan jedhan gayu; karaan dheera jedhame garuu gabaabaa ta’uu isaa hubate gaarri isaan jedhan golba tahe. Namichas raajii itti taye faallaa haasayuun namootaa. Deemee deemee mana yaalaa jedhame gaye worri manallee seensisanii teessisanii erga jedhanii booda namittiin gabaabduun furdoon dhuftee maal akka dhibame gaafatte.
Isallee raajii itti ta’us callisee dhageeffachuu itti fufe. Isiinis erga rakkoo namichaa dhageeffattee; dawaan an siif kennu xinnoo dhaa guyyaa torbaa fudhattee erga jettee booda asitti deebitee haala isaa laallaa jetteen. Qorichas qalqalloo heddutti hartee fidde. Isallee raajii itti ta’ee akkana jedheen “An qoricha kana hin fudhadhu!” “Maalif?” jetteen.
Innis akkana jedheen”Kan fagootiin dhiyoo yoo jenne; kan dhiyootiin fagoo yoo jenne: Gaaraan golba yoo jenne; golbaan gaara yoo jenne: Dawaa yoo jenne summii jenna; summii jechuun keenna ammoo dawaa jechuudha! Atis summii naaf kennite!” jedheen. Namichaanis qorichaa fi namittis achumatti dhiisee biraa deeme.
Kanaaf akka afaan faallaa saniititti:-
Gabaabaa jechuun dheeraa jechuu; dheeraa jechuun gabaabaa jechuu
Halkan jechuun guyyaa jechuu; guyyaa jechuun halkan jechuu
Dhugaa jechuun soba jechuu; soba jechuun dhugaa jechuu
Beela jechuun quufa jechuu; quufa jechuun beela jechuu
Tole jechuun bade jechuu; bade jechuun tole jechuu
Dhiira jechuun beera jechuu; beera jechuun dhiira jechuu
Gaarii jechuun yaraa jechuu; yaraa jechuun gaarii jechuu
Jaarsa jechuun ijoolle jechuu; ijoollee jechuun jaarsa jechuu
kkf
Gamteessaa Sabaa


text:
Peoples’ Alliance for Freedom and Democracy (PAFD) Categorically Condemns Fascism of the Tyrannic Ethiopia’s Regime: Ajjeechaan Hammeenyaa Lammiilee Karaa Nagaa Hiriira Gaggeessan Irratti Irra deddeebi’ee Raaw’atamu Jeequmsa Siyaasaa fi Nageenyaa Itoophiyaa Daran Hammeessa. August 10, 2016
Posted by OromianEconomist in #OromoProtests.
Tags: Africa, Ethiopia's Colonizing Structure and the Development Problems of People of Oromia, Peoples’ Alliance for Freedom and Democracy (PAFD) Categorically Condemns the Past and Ongoing Massacre of Unarmed Civilians by TPLF/EPRDF’s Ethiopian Government, Tyrannic Ethiopia
trackback
Ajjeechaan Hammeenyaa Lammiilee Karaa Nagaa Hiriira Gaggeessan Irratti Irra deddeebi’ee Raaw’atamu Jeequmsa Siyaasaa fi Nageenyaa Itoophiyaa Daran Hammeessa.
Ajjeechaa Jumlaa Sirna TPLFn Lammiilee Oromoo Hiriira Nagaa Gaggeessan Irraan Gahame ilaalchisee Ibsa Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii Mormiin Ummanni Oromoo sirna abbaa irree TPLF’n durfamurratti gaggeessaa jiru erga Sadaasa 12 bara 2015 kaasee itti fufiinsaan gaggeeffamaa jira. Ummanni Oromoo guutummaa Oromiyaa keessatti mootummaa irratti mormii jabaa adeemsisaa jira. Mootummaan TPLF hiriira mormii lammiileen gaggeessan kanaaf deebisaan kenne dhukaasa itti roobsudhaan ajjeechaa gara-jabinaa geessisuu yoo tahu, kanaanis hanga ammaa lammiileen Oromoo 670 ol ajjeefamaniiru. Dhibbootaan kan lakkaawaman ammoo madeeffamanii jiru. Lammiileen Oromoo 50,000 ol tahan ammoo manneen hidhaa beekkamoo fi bakkoota hin beekamnetti hidhamanii toorchariif saaxilaman. Kanneen lakkoofsi isaanii hin beekamne ukkaamfamanii dhabamsiifamanii jiru. Lammiiwwan ajjeefaman keessaa irra jireessi barattoota Yunvarsiitii fi manneen barnootaa Sadarkaa 2ffaa, ka’imman(qarree-qeerroo), dubartoota ulfaa fi manguddoota. Humnoonni mootummaa TPLF yakka ajjeechaa kana ummatarratti kan raawwatan daandiirratti qofa osoo hin taane, halkanis manneen jireenyaa ummataa cabsanii seenuudhaan geessisu. Namoonni hedduun manneen isaaniitii fuudhamanii waajjiraalee poolisii, kaampiilee waraanaa, iddoowwan lammiileen jumlaan itti ugguramani fi bakkoota hin beekamne adda addaatti hidhaman. Haallan walfakkaatoon Benishaangul, Ogaadeen –Somaalii, Gaambeellaa, Amaaraa, Sidaamaa, Koonsoo, KibbaOomoo fi naannolee biyyattii kan hafanittis ifatti mul’ataa jiru. Dhaabbileen mirgoota namoomaa waa’ee hiriira mormii Oromiyaa keessaa deemaa jiru irratti hubannaa akka argatanii fi tarkaanfilee hammeenyaa sirna Itoophiyaatin ummata Oromoorratti fudhatama jiru ilaalchisee bal’inaan gabaasanii jiru. Gamtaan Awrooppaa fi Manni Maree Kongirasii Ameerikaa ajjeechaa, hidhaa fi zaliilii ilmaan Oromoo hiriira gaggeessan irratti bal’inaan adeemsifamaa jiru irratti “Yaaddoo” qaban ibsuudhaan, mootummaan Itoophiyaa ajjeechaa fi hiraara akkasumas tooftaan moggeeffama diinagdee, siyaasaa fi hawaasummaa ummata Oromoorraan gahaa jiru akka dhaabu gaafatanii jiru. Ajjeechaan jumlaa suukaneessaan Hagayya 6 bara 2016 kan gahes, lammiilee Oromoo guutummaa Oromiyaa keessaa gamtaadhaan bahuun mormii mootummaarraa qaban ibsachuu fi mirgoota bu’uuraa kan namoomaa fi siyaasaa gaafachuudhaaf hiriira bahanirratti. Mormiin marsaa kanaa magaalaa guddittii Finfinnee dabalatee magaalaalee Oromiyaa 200 ol tahan keessatti gaggeeffame.
Akkuma kanneen duraa hiriirri kunis tarkaanfii humnoonni mootummaa hammeenyaan fudhataniin simatamee lubbuu namoota hedduu galaafatee, dhibboonnis madaawaniiru; kumaan kan shallagaman ammoo hidhaa fi eessa-buutee dhabamsiifamuu mudatan. Hiriira mormii kanaan lammiileen Oromoo 70 caalan haala akkaan suukaneesaa taheen ajjeefamuu fi reebamuu,kanneen 3,000 ol tahan ammoo manneen hidhaa adda addaatti guuramuu mudatan; kanneen ukkaamfamanii dhabamsiifaman lakkoofsi hin beekkamu. Godinaalee Oromiyaa keessaa bakkoonni miidhaan hamaan itti dhaqqabe Godina Harargee Bahaa – Awadaayi fi Haramaayaa, Dhiha Arsii – Asaasa, Baale – Dodolaa fi Roobe, Dhiha Shawaa – Amboo fi Waliso akkasumas Wallagga Bahaa Naqamtee fi kanneen biroonis ni argamu. Nuti, Dhaabbileen miseensota Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii kan ummatoota Itoophiyaa cunqurfamoo 67% tahan bakka buunu, ajjeechaa gara-jabinaa mootummaan lammiilee Oromoo karaa nagaa hiriira gaggeesse irratti raawwate cimsinee balaaleffanna. Mootummaan TPLF mirga hawaasa harka wayyaba Impaayera Itoophiyaa tahee ifatti sarbaa jira jennee amanna. Kunis murni TPLF baroota 25n dabran heera isaa fi seerota idil addunyaa sarbuudhaan ummata Oromoo fi ummatoota cunqurfamoo biroo irratti yakka ulfaataa fi dhiittaa mirgootaa jumlaa raawwataa jiraachuu ifatti agarsiisa. Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii sagalee ummataa ukkaamsudhaaf tarkaanfii tahe jedhamee fudhatamaa jiruu fi gaaffii mirga hiree murteeffannaa ummatootaa moggaatti dhiisuun balaa geessifamaa jiruun yaaddoon akkaan jabaan itti buluu ibsa. Gaaffii mirga bu’uuraaf ummatoonni dhiyeessaa jiran – mirgoota siyaasaa fi diinagdee furuu hanqatuuni fi gaaffii ummatootaa gara hanqina bulchiinsa gaariitti dabsanii dhiyeessuun mootummaa Itoophiyaa, jeequmsi hamaan biyyattii akka mudatuu fi tasgabbii dhabiinsa naannichaatiif gumaacha jennee amanna. Gaafii ummatootaa karaa dabsuun kun rakkinicha furuu mannaa, diddaa fi dura dhaabbannoo ummataa daran babal’isuun jeequmsa siyaasaa fi nageenyaa guutummaa Itoophiyaa qofa odoo hin taane Gaanfa Afrikaa fudhachuudhan shororkeessummaaf karra saaqa. Yaaliin waahillan Itoophiyaa biyyattii durumaanuu kuftee jirtu maqaa bulchiinsa gaariitin suphuuf taasisanii fi odoma sirnichi yakka namoomaa suukaneessaa raawwataa jiru gargaarsa itti fufuu isaaniitti yaaddoon keenya guddaa tahuus ibsina. Ajjeechaa suukaneessaa mootummaan TPLF geessisaa jirutti gurra cufatuun kun kan akkaan nu gaddisiise yoo tahu, kunis mootummaan TPLF/EPRDF ajjeechaa jumlaa dubartoota ulfaa fi manguddoota dabalatee lammiilee Oromoo, Ogaadeeniyaa, Sidaamaa, Gaambeellaa, Benishaangul, Koonsoo fi bakkoota biroottis argaman meeshamaleeyyii irratti geessisaa jiru akka itti fufu eeyyamuu dha. Dhumaatii suukaneessaa TPLF geessisaa jiru kana callisaan ilaaluun kan ilma namaarraa eegamu miti. Waan taheef, mootummaan Ameerikaa, Gamtaan Awrooppaa, Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomanii fi biyyoonni waahillan Itoophiyan tahan biroonis, ejjennoo sirna Itoophiyaa kufaatii hamaarra jiru kan lammiilee isaa irratti cunqursaa, yakka hamaa fi shororkaa geessisaa jiru waliin qaban keessa deebi’anii akka ilaalan gaafanna. Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii mootummaan Itoophiyaa fi waahillan isaa mormitoota moggaatti dhiisuu fi imaammata kophxeessuu itti jiramu kan balaa ulfaataa geesisuuf jiru dhaabsisuuf akka hojjetan dhaama. Dachee Itoophiyaa irratti addatti Gaanfa Afrikaatti akka waliigalaatti nagaa fi sabatiinsi akka jiraatuuf, ol’aantummaan seeraa fi bu’uurootni sirna dimokraasii odoo yeroon hin dabrin ammuma dhaabbattummaan kabajamuu qabu. Kana malees, michootni mootummaa Itoophiyaa gargaarsa faaynaansii, siyaasaa fi tikaa sirna TPLFf kennan kan sirnichi aangoorra turuuf duguuggii sanyii dabalatee yakkoota adda addaa Oromiyaa, Ogaadeeniyaa, Sidaamaa, Benishaangul, Gaambeellaa, Koonsoo, Kafaa-Shakkaa, Sulula Oomoo, Amaaraa fi biyyattii bakkoota hafanittis raawwatuuf itti dhimma bahaa jiru kennuufii irraa akka of qusatan gaafanna. Kanatti dabalees, waahillan Itoophiyaa qaama walabaa ajjeechaa fi toorcharii sirna TPLFn raw’atame qoratuu fi yakkamtoota fuula seeraatti dhiyeessu akka hundeessan gadi jabeessinee gaafanna.
Humnoota waraanaa fi tikaa kan taanan obbolaa fi lammii keessan ajjeesuu lagatuun qabsoo ummata keessaniitti makamuun jijjiiraman dhugaa mirga ummatoota maraa tiksu dhugoomsuuf akka hojjettan waamicha keenya dabarsina. Humnoonni Liyyuu-poolisii Ogaadeen keessaa murna wayyaaneef hojjetaa jirtanis umrii sirna aangoorra jiruu dheeressuuf ummata Oromoo fi Somaalee jidduutti lola shiduurraa akka dhaabbattan waamicha dhiyeessina. Maayii irratti ummatootni Itoophiyaa keessaa hundi qabsoo haqaa ummatoota Itoophiyaa fuuldura furgaasuu fi galiin gahuudhaaf Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii(PAFD) cinaa akka dhaabbattan waamicha keenya haaromsina. Sagalee fi irree keenya tokkoomsuudhaan socho’uun waamicha Tumsi Ummatootaa Bilisumma fi Dimokraasii jijjiirama hawwame dhugoomsuuf dhiyeessaa jiru milkeessuuf akka hojjennu dhaammanna.
Waajjira Pireeziidiyemii Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii(PAFD)
Hagayya 08 bara 2016
ibsa-tumsa-ummatootaa-bilisummaa-fi-dimokraasii-hagayya-8-bara-2016
August 10, 2016
ሰላማዊ ሰልፍ ባካሄዱ የኦሮሞ ዜጎች ላይ የሕወሃት ስርዓት የፈጸመውን የጅምላ ግድያ በተመለከተ ከህዝቦች ትብብር ለነጻነትና ለዲሞክራሲ የተሰጠ መግለጫ
የኦሮሞ ህዝብ በሕወሃት በሚመራው ኣምባገነን ስርዓት ላይ እያካሄደ ያለው ተቃውሞ ከህዳር 12 ቀን 2016ዓም ኣንስቶ በቀጣይነት እየተካሄደ ይገኛል። የኦሮሞ ህዝብ በመላው ኦሮሚያ ውስጥ በመንግስት ላይ ጠንካራ ተቃውሞ እያካሄደ ነው። የሕወሃት መንግስት ዜጎች ላካሄዱት የተቃውሞ ሰልፍ የሰጠው ምላሽ ጥይት በማርከፍከፍ የጭካኔ ግድያ መፈጸም ሲሆን በዚህም እስከ ኣሁን ከ670 በላይ የኦሮሞ ዜግች ተገድለዋል። በመቶዎች የሚቆጠሩት ደግሞ ቆስለዋል። ከ50,000 በላይ የሚሆኑ ዜጎች በሚታወቁ እስር ቤቶችና ባልታወቁ ቦታዎች ታስረው ለቶርቸር ተጋልጠዋል። ቁጥራቸው በውል ያልታወቀ ዜጎች ደግሞ ታፍነው ተሰውረዋል። ከተገደሉት ዜጎች መካከል ኣብዛኛዎቹ የዩኒቨርሲቲና የሁለተኛ ድረጃ ትምህርት ቤት ተማሪዎች፣ ወጣቶች፣ ነፍሰጡር ሴቶችና ኣዛውንት ናቸው። የሕወሃት መንግስት ሃይሎች ይህንን የግድያ ወንጀል በህዝቡ ላይ የፈጸሙት በጎዳና ላይ ብቻ ሳይሆን በምሽት የህዝቡን መኖሪያ ቤቶች ሰብረው በመግባት ጭምር ነው። ኣያሌ ዜጎች ከመኖሪያ ቤታቸው ተወስደው በፖሊስ ጣቢያዎች፣ በወታደራዊ ካምፖች፣ ዜጎች በጅምላ በሚታጎሩባቸው ቦታዎችና ወደ ተለያዩ ያልታወቁ ስፍራዎች ተወስደው ታስረዋል። ተመሳሳይ ሁኔታዎች በቤኒሻንጉል፣ በኦጋዴን-ሶማሊ፣ በጋምቤላ፣ በኣማራ፣ በሲዳማ፣ በኮንሶ፣ በደቡብ-ኦሞና በተቀሩትም የሃገሪቷ ኣካባቢዎች በግልጽ እየታዩ ናቸው። የሰብዓዊ መብቶች ተቋማት በኦሮሚያ ውስጥ እየተካሄደ ባለው የተቃውሞ ሰልፍ ላይ ግንዛቤ እንዲጨበጥ ለማስቻልና የኢትዮጵያ መንግስት በህዝቡ ላይ እየፈጸመ ያለውን እርምጃ በተመለከተ በስፋት ዘግበዋል። የኣውሮፓ ህብረትና የኣመሪካ የኮንግረስ ምክር ቤት የተቃውሞ ሰልፍ ባካሄዱ የኦሮሞ ዜጎች ላይ በስፋት እየተፈጸመ ባለው ግድያ፣ እስራትና ሰቆቃ ያላቸውን “ስጋት” በመግለጽ የኢትዮጵያ መንግስት በኦሮሞ ህዝብ ላይ እያደረሰ ያለውን ግድያና እንግልት እንዲሁም በኢኮኖሚ፣ በፖለቲካና በማህበራዊ ዘርፎች እያደረሰ ያለውን ስልታዊ መድልዖና ማግለል እንዲያቆም ጠይቀዋል።
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Dhimma fialannoo irratti wal-diddoon Keeniyaa keessaa hammaataa jira. Hoogganaan gamtaa mormitootaa fi kaadhimamaan prezideaantummaa ijoon – Raayilaa Odiingaa akka filannoo dhuma baatii kana irratti geggeessamutti hin hirmaanne eega har’a beeksisanii booda, gamtaan paartiilee mormitootaa isaan hooggananis filannoo sana keessaa of baasuu isaa beeksise.
Koomishinni filannoo biyyattii “IEBC” jedhamu akka heeraa biyyattii fi seera filannootti filannoo sana deemsisuuf akeeka hin qabu – jechuun ka balaaleffatan – Odiingaan, mootummaan mormituu isaanii, kan Prezidaant Uhuruu Keeniyaataa, yeroo filannoo geggeessamuuf dhihaatee jirutti akka seerri filannoo jijjiiramu gaafachuun isaaniis, “akka seerichi isaaniif miija’utti tolfachuuf carraaqqii godhamu malee, gochaa addunyaa irratti fudhatama qabu miti, jechuun mormii isaanii dhageessisanii jiran.
Kunis tahee garuu, kan har’a kutaa Keeniyaa – Koost keessatti duula filannoo geggeessaa jiran – Keeniyaataan, filannoon akka karoorfametti gaafa Onkoloolessa digdamii ja’aa akka geggeessamu kan abdii qaban ta’uu dubbatu.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Biqiltoonni haaraan kudhan faayidaa adda addaa qaban bara kana argaman
Qorattoonni biqiltuuwwan irratti qoratan wantoota dhokatanii jiran jaarraa hedduudhaaf qorataaniiru.
Kun ta'ee osoo jiruu biqiltoonni qorannoo saayinsiidhaan adda ta'an ammallaa argamaa jiru.
Saayintistoonni Royal Botanic Gardens, Kew, keessa hojjetan bara 2018 keessatti qofa akaakuu biqiltootaa 100 ol ta'an argatanii moggaasuu danda'aniiru.
Argannoowwan saayintistootaa kana keessatti akaakuuwwan biqiltootaa jiran keessaa warreen foon sooratan (carnivorous pitcher plants), kan adda ta'an (exotic orchids) jedhamaniifi warra baala hiddaa qaban ta'anii humna qorichummaa guddaan isaan qaban ammallee bira hin ga'amiin jiru keessatti argamu.
Biqilaa bishaan keessaa
Prof Aiah Lebbie saayintistiin jedhamu Sierra Leone keessatti biqiltuu adda ta'ee bishaan keessaa kattaa jalatti argachuu isaa dubbata. Biqiltuun kun Lebbiea Grandiflora, kan jedhamu yommuu ta'a maqaa isaas saayintistichuma irraa moggaafame.
"Amalawwan addaa qaba, biqiltoota isa waliin walfakkaataniin adda kan ta'e waanan irratti argeef waanta baayyee adda ta'e tokko bira akka geenyen hubadhe," jechuun BBC News tti himee Prof Lebbie. "Maqaan koo yeroo hunda kana waliin walqabata."
Biqiltuun kun baduudhaaf sadarkaa baayyee hamaa ta'erra ga'eera. Biqiltuun kun yeroo hedduu bakkawwan yeroo baayyee baduudhaaf saxxialaman akka bakka albuuda baasuufi pirojektoota humna ibsaatti waan argamaniif, saayintistoonni waggoota sanyiin biqiltoota kanaa baduu danda'u jechuun akeekkachiisaniiru.
Qurxummiiwwan biqiltoota kana ni sooratu jedhamee yaadama, kunimmoo fayyaalessummaa Sirnakkoo eega jedhama.
"Jiraachuu keenyaa tokkoon tokkoo biqiltuu dachee irra jiranii barbaachisoodha," jedhu Prof Lebbie, National Herbarium kan Sierra Leone keessa hojjetan.
"Yoo biqiltoota kana hin kunuunsinu ykn eegumsa hin taasifnuuf ta'ee akka isaan badan hayyamna ta'e, anaaf kun waanta guddaa addunyaan dhabdudha waan ta'eef amma irraa kaasee gatiin isaallee hangama akka ta'e hin beeknu."
Biqiltuu 'Bug-eater' odola fagootti argamtu irratti
Addunyaa kanarra gosti biqiltuu joogii bishaanii fakkaatan 150 caalan ni jiru. kan haarawaa argame kun ammoo Nepenthes biak, jedhama odola xiqqoo Biak jedhamtu qarqara kaaba Indoneeshiyaa New Guinea'tti argamurratti argame.
Biqiltuun kun bakka buufta dooniitti waan argamaniif turistoota achitti baayyatanirraa kan ka'een sodaa baduutiif saaxilamoodha. "Biqiltuun kun barbaadamee qoforamuudhaan turistoota achirra darbanitti gurguramu ," jedhan botaanistiin Dr Martin Cheek. "Biqiltoota kana kunuunsuun baduurraa baraaruun yoo danda'ame malee akaakuun isaanii addunyaa irraa baduuf deemu."
Daraaraa gara fuula duraa qoricha kaanserii ta'uu danda'u
Biqiltuun haarawaa maqaan isaa Kindia gangan, jedhame akaakuu gosa bunaati. Saayintistoonni Kew yeroo hojiif dirreetti bobba'an biqiltuun kun lafa ashawaa magaalaa Kindia Guinea biyya Afriikaa Lixaatti argamtutti biqila.
Akka keessaa cuunfaan Biological ta'e agarsiisutti biqiltuun kun faayidaawwan wallaansa fayyaa ni qaba, keessattuu mala farra kaanserii ni qaba.
Orchid kan jedhamu ammoo laga jiruu baafamee gurguramaa jira
Magaalaa guddoo Laos Vientiane jedhamu keessatti biqiltuun orchid jedhamu kun haalaan gurguramaa jira. Gosti orchid akka haphee qabu Paphiopedilum papilio-laoticus, jedhamu ammoo akka malee balaa baduudhaaf saaxilamee jira.
Biqiltuu Yam jedhamu akka haaraatti adda bahe
Akaakuun biqiltuun kun addunyaa bakka gara garaatti akka midhaan nyaataatti erga adda bahee booda bara 2002 gara Kew'tti qorannoodhaaf ergamee ture.
Biqiltuun Dioscorea hurteri, kan jedhamu yommuu ta'u Afriikaa Kibbaa KwaZulu-Natal keessatti argama. Biqiltuun kunis akaakuuwwan biqiltootaa warraa balaa addunyaa irraa baduudhaaf dhiyaataniitti ramadameera.
Biqiltuu abaaboo balaqqisaa qabu Vietnam keessatti argame
Biqiltuun adda ta'e kun ammoo, Oreocharis tribracteata, jedhama. Kaaba Vietnam keessa yeroo qorannoon taasifamaa ture kan bira ga'ame. Isaan booda biqiltuun kun UK keessattillee margeera.
Biqilaa bosana roobaa keessatti argame
Biqiltuun muka guddaa ta'e kun ammoo Lixa Afriikaa, bosona bokkaa Guinea keessatti argame. Dararaan biqilaa kanaa kan nama muruu yommuu ta'u maqaan isaa Talbotiella cheekii hanga bara 2015'tti saayintistoonni osoo hin beekiin turaniiru.
Biqilaa miyeessaa laga keessaa
Biqilaan kun maqaan isaa Pimenta berciliae, jedhama. Biqilaan kun miyeessaa kan nyaataafi miidhaginaaf gargaaran hunda of keessaa qaba.
Biqilaa daraaraa bosona duumessaa keessaa
Biqilaan bifa diimaddee qabu kun sulula Bolivia keessatti argame.
Biqilaa baduu danda'a jedhamee sodaatamu
Biqilaan biyya Kaameruunii argame jedhamu kun Vepris bali, jedhama. Kan marguu danda'us bosona Baddaa Bamenda keessatti. Sababii dhiibbaa manca'insa naannoo irra gahaa jiruunis ni bada jedhamee sodaatamaa jira.
Follow Helen on Twitter.


text:
Godina Harargee Bahaa Dirree Xiyyaaraatti kan argamu majlisa Sheekh Usmaan Durriitti seensa baatii Ramadaanaa sababeefatuun guyya hardhaa sagantaa cufiinsaa guddaa kan qophaa’e yoo tahu, sirna cufiinsa kanaa irratti Ulamaa’onni biyya keenyaa gurguddoon akkasuma hawaasni muslimaa lakkoofsan heddu tahe kan argame tahuu odeeyfannoon arganne ni addeessa.
Ulamaa’ota sagantaa kana irratti qooda fudhatan jidduu Sheekh Muusaa Su’aalaa, Sheekh Khadiir Muusaa Sa’udii Riyaad irraa akkasumas keessummoonni birootis qooda irraa fudhatanii jiru. Ustaaz Ahmaddiin Jabalis bilbilaan sagantaa kana irratti dhaamsa kan dabarse yoo tahu, qophii kana irratti qaamaan argamuuf kan karoorfatee ture tahus dhimma dhuunfaa humnaa oliitiin kan hin argamin tahuu ibse.
Akkasumas manguddootaa fi namoota naannawa sanii kan Tafsiira Qur’aana fi kitaaba adda addaa qara’aa turaniif waraqaan ragaa kennamuu fi Ulamaa’ota fi keessumoota argamaniif badhaasni kan kenname tahuun beekameera.


text:
Partiin Kongireesii Federaalawaa Oromoo partiille maqaa Oromoon qabsa'aan hundaaf wamicha marii dhiheessee jira.
Nageenyi fi tasgabbin Oromiyaa keessatti dhabamuunii fi lammilleen yeroo dhaa yerootti buqaffamun haala itti dhaachuu qabu irratti akka mariin geggeessamu paartiin isaanii gaafachuu – ka dubbatan itti aanaa dura-taa’aan paartichaa – Obbo Mulaatuu Gammachuu, gama mootummaa tii waan haalli hin miijessamiiniif jecha, paartin isaanii haga ammaatti dhimmoota kana irratti waan hojjete akka hin qabne Raadiyoo Sagaalee Amerikaatti himan.
Tsehaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase. Caqasaa.


text:
Mormitoonni filannoo Taanzaaniyaa keessatti geggeessame, “kan seeraa alaa fi waliin dhahinsaan guutame,” jechuun fudhatama dhorkatan. Mormituun Prezidaantichaa Tunduu Lissuu lakkoobsa ba’ii saglee kennamee kan Roobii darbee akka hin simanne hawaasa addunyaaf waamicha godhaniiru.
Filannoo Roobii darbe geggeessameen lammiiwwan Taanzaaniyaa sagalee kennanii guyyaa tokko booda hoogganoonni garee mormituu biyyattii Afriikaa dhiyaa adeemsa walii gala kan filannoo Sanaa akka hin simanne dubbatan. Kaadhimamaa paartii mormituu kan ta’an Tunduu Lissuu tuuta oduuf kamisa kaleessaa Daareselaam keessatti ibsa kennaniin ba’iin filannoo Sanaa hojii seeraan alaan waan guutameef qaamotiin sadarka addunyaa tarkaanfii akka fudhatan gaafataniiru.


text:
Yunaayitid Isteetis keessaa lakkoobsi namoota COVID-19n du’anii kuma 100 ol gal’uu isaaf kunis lakkoobsa namoota lola Veetinaamii fi Kooriyaa keessatti lakkoobsi du’anii caala. Biyyattiiin lakkoobsa himamee ol ennaa lammiiwwan ishee dhabde kanatti gareeleen seneteroota paartii lamaanuu kanneen du’an kana kabajaan yaadachuuf wixata yeroon calliinsaa akka ta’u gaafataniiru.
Biyyi kun yeroo dukkanaa kana tokkummaan yaadachuu qaba jechuu dhaan seneter Brian Schatz dubbataniiru. Yeroo baay’ee gaddisiisaa ta’e kanatti lubbuu bade kana kabajaan yaadachuuf waliin taanee gadda keenya mul’isuu qabna jedhan.
Weerarri COVID-19 biyya keenya rifaasiseera kan jedhan seneter Liisaa Murkowiski, maatiiwwan hedduun kanneen isaan jaal’atan ennaa dararaman arganiiru. Sababaa walitti siqeenyi murtaa’aa ta’eef hedduunis firoottan isaanii du’aan dhaban geggeessu hin dandeenye.
Yunaayitid Isteetis lakkoobsi namoota guyyaa guyyaan du’anii xiqqoo gad bu’uu argitus fooya’inni kun roobii kaleessaa jijjiiramuu dhaan namoonni 1,400 haaraa du’uutu gabaasame.
Addunyaa irraa namoonni 355,00 ol sababaa COVID-19n du’uu statistics-n Yuniversitii Joons Hopkins beeksisee jira. Addunyaa irraa uummanni miliyoona 5.7 vaayiresii koronaan yoo qabamu kana keessaa dhibbi irraa harka soddoma kan ta’u Yunaayitid Isteetis keessa.


text:
Baqattoonii Eertiriyaa Itiyoophiyaa keessa qubatanii jiran haleellaa hidhattootaa fi beelaan rakkachaa akka jiran dhaabbileen gargaarsa namoomaa ibisaa jiru. Dhaabbataa mootummoota gamtoomaniitti waajjiri qindeessaa dhimmaa gargaarsa namoomaa OCHAn akka jidhutti, ji’a darbee bakka Barahilee jedhamu keessatti kan argamuu mooraa baqattootaa irratti haleellaa hidhattootaan raawwatameen baqattoonnni Shan ajjeefamaniiru.
Dhaabbataa mootummootaa gamtoomaniitti komoshiinii dhimmaa baqattootaa UNHCRf dubbii himtuu baha Afrikaa kan ta’an Faatii Kaasiimaa, baqattoonni Eertiriyaa wareen Mooraa keessa turan, mooraa gad lakkisaanii bakka nageenyaa isaaniif mijataa ta’eti faffaca’aa jiru jedhaniiru.
Akka qorataan dhaabataa mirgaa namoomaa Aminesitii Internaashinaal kan gaanfaa Afrikaa Fesehaa Teklee jedhanitti immoo baqattoonni Eertiriyaa hedduun daangaa Ce’uudhaan garaa Keeniyaa fi Ugaandaatti imalaa jiru. Kanneen keessas daangaa Itiyoophiyaa fi keeniyaa Irratti qabamanii mootummaa keeniyaatiin kan hidhaman heedduu akka ta’an ibsameera.
Baqattoonni Eertiriyaa kuma 140,000 ta’an Itiyoophiyaa keessa naannoo Tigraayii qubatanii turan, ergaa walwaraansi jalqabamee as gara kibbaatti baqachuudhaan naannoo Affar fi Amaaraa keessaa akka qubachuuf dirqisifaman kan hima haanga’oonni dhaabilee gargaarsaa namoomaa wan karaan cufaa ta’eef baqattootaa fi gargaarsa namoomaa qaqqabsiisuun akka rakkisaa ta’e ibsaa jiruu.
Dhaabbataa Mootummootaa gamtoomaniitti waajjirri gargaarsa namoomaa akka jedhetti, dhiheenyaa kana nyaataa qaamaa namaa jabeessan fi qorchaa meetiriik toonii 100 Tigiraay keessatti raabsameera. Gargaarsii kun namoottan biroo kuma 10,000 fi baqattootaa kuma 22,000 akka qaqqabee gabaasameera. Warreen naannoolee Afaari fi Amaaraa keessa jiran kuma 190,000 gargaarsaa kana argachuu isaaniis gabaasameera.
Ejensiin gargaarsaa namoomaa Dhabbata Mootummoota gamtoomanii kaabaa Itiyoophiyaa keessatti namootan gargaarsii barabaachisu kuma 870,000 ta’an qaqqabuudhaaf akka danqamee jiru beekissiseera.


text:
Naga eegumsi dhabamuun hammaachuu isaatiin hojjettoonni gargaarsaa 28 Mayendit Sudaan kibbaa kutaa Unity bakka jarmoliin gargaarsaa kan tokkummaa mootummootaa sadii fi mootummaan hongeen dha’amuu isaa labsan keessaa ba’uuf dirqaman.
Tokkummaa mootummootaatti itti aanaa hoogganaan waajjira qindeessa gargaarsa namoomaa Sudaan Kibbaa Gemma Connel akka jedhanitti hojjettoonni kun gamasii ba’uun naannoo kun hagam miidhamaa adeemuu isaaf mallattoo dha jedhan.
Siiviloonni kutaa Unity keessaa VOAf akka ibsanitti ija mukaa bosona keessaa cirataniin jiraata turan.
Haleellaan waraanaa waan jiruuf jechas qonnaa qotachuu kan hin dandeenye ta’uu isaaniif bosona keessa jiraachuuf dirqamuu isaanii illee dubbatan jiraattoni kun .
Tokkummaan mootummootaa beelli kun harka namaan kan dhufe jechuu dhaan bu’aa kufaatii dinagdee fi wal waraansaa ti jedhee jira.


text:
Haleellaa Xiyyaronni Waraana Raashiyaa fi mootummaa Suuriyaa Idlib keessatti raawwataniin namoonni nagayaa 20 ol ajjeefaman
Mootummaan Suuriyaa michuu isaa Raashiyaa waliin tahuun, duula dhiheenya kana kutaa Idlib kan to’annaa garee mormitoota jala jiru keessatti jalqabe hammeessee kan itti fufe yoo tahu, xiyyaaronni mootummaa Bashaar Al-Asaad haleellaa Sabtii har’aa magaalaa Algeeyir Al-Sharqi jedhamtu keessatti raawwataniin, yoo xiqqaate namoonni nagayaa 6 kan ajjeefaman tahuu odeeyfannoon ni mul’isa.
Haaluma wal fakkaatuun guyyaa kaleessaa ammoo haleellaa xiyyaaronni waraana Raashiyaa achuma kutaa Idlib ganda Hassi jedhamu keessatti raawwataniin, namota nagayaa 14 ajjeessuun 20 ol ammoo kan madeessan tahuu gabaafame.
Raashiyaa fi Turkiyaan September dabre kutaa Idlib keessatti naannawa sochii lolaa irraa bilisa tahe hundeessuuf kan walii galan tahus, dhiheenya kana garuu naannichatti walitti bu’iinsi kan hammaataa dhufe tahuu odeeyfannoon ni mul’isa.
Gabaasni UN irraa argame akka mul’isutti, yeroo ammaa lammiilee Suuriyaa kutaa biyyattii gara garaa keessaa buqqifaman dabalatee ummata miiliyoona 4 tahutu Idlib keessa jiraata.


text:
Fayyaan hunda dursa! Teekinoolojiin yeroo hanga yerootti saffisaa dhufuun isaa waan nama aja’ibudha. Aritiin gudina teekinooloji amma mulatuus beekumsa nama waajjin waan walqixa deema jiru hin fakkatu! Osoo nuti Windows 8.1 gadii fageenyaa hin shaakallee hin bariin yeroo gabaabaa keessatti Windows 10 itti aane gabaaf dhiyaate, dinqidha! Maaltumoo itti aanee gadhifama laata ? Kun akuma jirutti tahee dhibbaa teeknoloojiin amma agaru kuun teknoolojiin ismaart foonii , geemiifi kanaaf kan kana fakkatan dhala dhibbaa suuta suuta nurraan gaha jiru. Mee dhibbaa isaan namaarraan gahaa jiran tokko lama jennee ha ilaalu.
1, Dhibbaa qaama keenya kallattidhaan miidhu.
Dhiibbaa kallattiidhaan qaama keenya irraa gesisu kessati midhamaa kan tahan kessaa tokko ija keenya , iji keenya jireenya guyyaa guyyaa keenyaaa kessatti shoora inni taphatu sanaaf kana kan jeennu miti baayyedha, osoo iji keenya hin jiru tahee kalaqi teeknoolojii harra agaruu kuun sadaarkaaa yaadaa irraatti qoofa hafa ture.
Dhibbaa ismaartfoonin, laptoofi meeshaan iskirini qabu kamiyuu ija keenya irratti fidaa jiru kessaa tokko ” Blue light “(Haalluu cuqulisaa) kan jennu haallu iskiriini kessaa bahuu yommu tahuu haalluun kuun kessumaa halkan bilbila keenya gara fuula keenyatti butnee yeroo fayyadamnuu kallattidhaan ija keenya kessa waan seenuuf retinaan ija keenya yeroo gabaaba kessatti amaloota haara akka nurratti mul’atan gochaa deema.
- Blurry vision ( Wanti nuti agaru qulqulaahee nutti hin mul’atu)
- Haallu salphatti adda baafachuu dadhabuu
- Ijikeenya ifa dandamchuu dadhabuuf kan kana fakkatan…
Furmaata isaa:-
Akka furmaatatti inni guddaan halkan bakka cisichaatti turti bilbila keenya wajjin qabnuu hirisun ija keenyaafis tahee sammuu keenyaf boqonnaa gaahaa tahee kennuun isa tokko, yoo kan guyyaa guyaa fayyadamnu tahee immoo Softiweerii(Moosaajii) halluu cuqulisaa qulqullessu fadamuun hanga haalluu cuqulisaa ija keenya seenu hirisuudha ” Blue light filter ” jedhamuun beekama.
Appilikeeshinoota kanaaf nu gargaran keessaa bilbila ismaart fooniif fi Komputeraaf
Ismaart fooni Android : Twilight: Blue light filter : Download
Desktopi fi Laptopiif : f.lux : Download
Kutaa lammafaa kessatti dhibbaa kallattiidhaan qaama keenya midhan keessaa ” Saggoo keenya akkamiti akka midhama jiru waliin ilaala.
Waan baratan kana hiriyoota kessaniin gaha ” Sheer goodha “


text:
Dhibeen Koleeraa naannolee Amaaraa, Oromiyaa, Tigraay, Somaalee, fi Finfinnee keessatti ka’uu Instiitiyuutiin Fayyaa Hawaasa Itiyoophiyaa beeksise. Akka gabaasa kanaatti naannoo Amaaraa keessatti namoonni 197, Oromiyaa keessatti namoonni 122, Finfinnee keessatti namoonni 6, naannoo Somaalee keessatti namoonni 33, akkasumas Tigraay keessatti namoonni 8, walumaa galatii namoonni 366 dhibee kanaan kan qabaman tahuu mirkanaayee jira.
Sababaa dhukkuba Kanaatiin hanga ammaatti namni 15 du’uu, kanneen keessaa 14 naannoo Amaaraa irraa yoo tahu, namni tokko immoo Oromiyaa irraa ta’uun ibsame.
Oromiyaa kesssatti dhibeen kun godina Harargee lixaa aanaalee Ciroo fi Odaa Bultuum, akkasumas bulchiinsa magaala Baddeessaa keessatti bal’inaan kan mul’ate tahuu hogganaan Biiroo Fayyaa Oromiyaa Dr. Darajjee Dhugumaa beeksise.
Dr Darajjeen ibsa miidiyaaleef kenneen, dhibeen koleeraa kun akka hin babal’anne to’achuuf biiroon fayyaa Oromiyaa kan carraaqaa jiru tahuu ibsuun,Ummanni qulqullina naannoo fi dhuunfaa isaa eeggachuu akka qabus dhaame.


text:
Yunaaytid Isteetes torban dabree guyyaa guyyaatti namoota dhukkuuba KOOVIID-19n haaraa qabaman 26,000 galmeessitee jirti.Lakkoobsii kun isa baatii tokko dura galmeeffamee dacha dabale.
Sababaan isaan kan akkaan nama irraa namatti darbuu gostii vaayrasii koroonaa bifa jijjirratee Deeltaa jedhamu namoota haaraa qabaman kana keessaa harka 80 qabee waan jiruuf ta’uun ibsamee jira.
Odeeffannoo sirrii hin taanee argachuun kanneen talaalii waraannachuun hin barbaachisuu jedhan lafa jiranti bulchiinsii prezidaant Baaydiin weerara kana dhaabuuf tooftaa maala gochaa akka jiru kan Paastii Widaakuswaara Waayit Haawus irraa gabaastee caqasaa.


text:
Abdii Boruutiin
Warraaqsi uummataa yookaanis fincilli diddaa roorroo addunyaa kanarratti sochii bifa haaraa ta’aa waan jiru ykn ta’uuf waan deemu fakkaata. Kanaaf ammoo waan uummatootni Aafrikaa kaabaa, kan akka uummata Tunisiyaa fi uummata Misraa godhan akka fakkeenyaatitti ilaalamuu ni danda’a. Sochiin ykn warraaqsi uummatootaa kun biyyoota birootti ce’uu akka danda’u yaadama; waan hin hafnes fakkaata. Gaafiin yeroo ammaa ka’u fi yaadni hunda birattuu mul’atu garuu warraaqsi uummatootaa kun achuma biyyoota ollaa Misraatti ce’ee, gara biyyoota jiddugaleessa bahaatti dabra moo, gara biyyoota ardii Aafrikaa biroottis dabrina laata? kan jedhu dha. Kan ta’es ta’u, oolee haa bulu malee, biyya roorroo fi gabrummaan jiru keessatti warraaqsi uummataa bifa kamiinuu haa ta’u, gaaf tokko mul’achuun hin oolu. Yoom akka ta’u garuu abbaan fedhee beekuu hin danda’u; kun waan tasa ta’uu danda’uu dha. Abbaan irree fi gabroonfataanis boombii (dhoowaa) yeroorra akka taa’an waan nama mamsiisuu miti.
Warraaqsi uummataa kan dhalatu, gabaabumatti ibsuu dhaaf, yoo rakkooleen adda addaa uummatarratti heddoomani fi cimaa deeman; yoo mirgi ilma namaa dhiitame; yoo roorroo fi gabrummaan uumatarra turani fi jiran; akkasumas jireenyi uummataa hammaachaa deemee, obsi uummataas yoo daangaa dabre dha. Haa ta’u malee, roorroo fi gabrummaan hammaachaa deemuun qofaa fincilli ykn warraaqsi uummataa salphaatti akka uumamu godhuu hin danda’u. Fincilli ykn warraaqsi akka argamu fi fiixallee ba’uu danda’u (akka milkaawu) waa baay’ee barbaachisa; qophii bal’aa barbaadas. Yoo sirriitti itti hin qophaa’amne, qaanqeen warraaqsaa kun abbaa irreetiin ykn gabroonfataa dhaan dafee dhaamuu danda’a. Warraaqsi kan guyyaa beekamaan tokko qabameefii karooraan ta’uu miti; waan tasa ta’uu dha. Akka inni milkaawu garuu qophii karoorfachuun ni danda’ama. Kuni ammo ciminaan hojjechuu fi wareegamallee waan barbaadu dha.
Qophii kana keessaa inni tokko fi guddaan uummata ijaaruu, dammaqsuu, odeeffannoo bal’aa kennuu fi kakaasuu; warraaqsaaf ykn fincilaaf isa qopheessuu dha. Uummatni hin ijaaramne fi odeeffannoo gahaa hin arganne yeroo tokkoon ka’ee finciluu ykn warraaqsa godhuu hin danda’u. Kuni ammoo kan milkaawu yoo uummata jidduutti argamanii fi uummata bira dhaabbatanii waan barbaachisu hundaa qindeessanii dha. Uummatarraa fagaatanii yoo jiraatani fi alaala taa’anii yaamicha fincilaa dabarsuun bu’aa-dhabeenyi isaa karaa lamaan mul’ata. Karaan tokko, alaala taa’anii uummata bal’aa ijaaruun, dammaqsuu fi kakaasuun baay’ee rakkisaa ta’a. Yoo uummatni sirriitti hin ijaaramne fi dammaqee sagalee tokkoon warraaqsaaf hin kaane, warraaqsi kun milkaawuu hin danda’u. Karaan lammataa, otuma akka tasaa ta’ee warraaqsi tokko mul’ate, uummata hogganaa of biraa hin qabne tokkoof warraaqsa kana keessatti, jijjiiramni uummatni hawwu otuu hin argamin hafuu danda’a. Humni uummataaf hin dhaabbanne tasa carraa kanatti fayyadamee aangootti dhufuu danda’a jechuu dha.
Gara impaayara Itoophiyaa fi uummata Oromootti deebi’uu dhaaf, haa turu ykn haa daddafu malee, impaayara kana keessattis warraaqsi tokko dhalachuun isaa waan hin hafnee dha. Haa ta’u malee, akkuma beekamu, hoggantootni jaarmayoota bilisa baasota Oromoo, keessumaayuu abdii uummata Oromoo kan ta’e, Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) hoggantootnis isaa biyya alaa jiru; uummata jidduutti argamanii uummata keenya waa hundaaf qopheessuu fi kakaasuu hin danda’an; alaala jiraatanii kana godhuun rakkisaa waan ta’uuf jechuu dha. Kun rakkoo karaa tokkoo ti. Rakkoon karaa lammataa, biyya fi uummata irraa fagaatanii biyya alaa keessattillee tokkoomuu hin dandeenye. Jaarmayootas ta’ee hoggantootni tokkummaa hin qabne ammoo uummata bal’aa ijaaranii warraaqsaaf qopheessuun hafee, ofii isaaniituu qopheessuun rakkisaa ta’a. Kun dhugaa dhokachuu hin dandeenye dha.
Karaa biraatiin yoo ilaalames, jaarmayootni fi hoggantootni isaa tokkoomuu yoo hin dandeenye; yoo yaamichi tokkummaa isaa hin dhaga’amne; yoo humni mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) yeroo dhaa yerootti laafaa deeme; uummatni Oromoo eenyu abdateeti; eenyutu egere na hoggana jedheeti hamilee dhaan warraaqsaaf of kaasa? Warraaqsa ykn fincila uummataa keessatti gahee guddaa kan taphatan dargaggoo dha; abdiin uummataallee isaanuma. Ijaaranii, humna fi dandeettii isaanii qindeessanii waa hundaaf qopheessuun kan danda’amullee dargaggoo dha. Haa ta’u malee, har’a, jaarmayaa ykn hogganaa Oromoo kamtu kana godhuu danda’a? Akka haala amma jiru kanatti, dargaggootnis maal jaarmayoota fi hoggantoota keenyarraa barachuu danda’u? Maaltu fakkeenya gaarii isaaniif ta’a? Muuxannoo maal hoggantootarraa argachuu danda’u?…
Asirratti wanti hubatamuu qabu, yoon gaafiilee kana kaasu, dandeettii fi beekumsa hoggantoota keenyaa kan hundaatuu gaafii keessa galchuu kiyyaa miti. Isaanuma qofaa kophaatti baasee qeequu barbaaduus miti. Kan qeeqamuu qaban hoggantoota qofaa miti jechuu kooti. Hundi keenyaa mataa mataa keenyaaf gaafii dhiyeessuu qabna. Qabsoo bilisummaa kanaaf maal gumaachina jennee of gaafachuu qabna; ofillee qeequus qabna. Quba tokko yoo ormatti agarsiifnu, quba sadi akka ofitti agarsiifnu hubachuu qabna. Hamma danda’ame karaa danda’ameen qabsoo bilisummaa Oromootiif gahee keenya taphachuun ykn qooda keenya gumaachuun dirqama hunda keenyaa (Oromoo) ti; ittigaafatama lammummaa ti. Jiruu fi jireenya dhuunfaa har’aa qofaa otuu hin taane jireenya fi egeree uummata keenyaa yaaduu qabna. Egereen uummata Oromoo fi Oromiyaa sammuu hunda keenyaa keessatti mul’achuu qaba.
Wanti ani caalaatti jaarmayoota fi hoggantoota keenyatti xiyyeeffadhuuf, sababootni gara garaa jiraatanillee, sababoota gurguddoo lama kaasuun barbaada. Inni tokko, yaamicha tokkummaatiif dafanii owwaachuu diduu ykn dadhabuu dha. Yoo tokkummaan hin jiraanne, humna ofii cimsuun akka hin danda’amne isaan caalaa namoota birootu beeku jechuun hin danda’amu. Otuma kana beekanuu yaamicha uummataa hojiirra oolchuu dadhabuun maali? Hawwii uummata bal’aa maaliif guutuu dadhabu? Maaliif yaamicha uummata bal’aa hin kabajne? Jaarmayootni ykn hoggantootni, qabsoo kana cimsuu fi galii hawwameen ga’uuf har’a hin tokkoomne, boru akkamitti waliigalanii biyya tokko bulchuu danda’u? Sababni inni lammataa, dubbachuu fi waadaa galuu malee, waan dubbatan hojii dhaan agarsiisuu dadhabuu dha. Hammuma barri haaraan jalqabu, dhaamsa bara haaraa dabarsuun uummata keenya ifachiisee jira. Dhaamsa dabarsuun qofaa gahaa miti; xinnaatullee jijjiiramni tokko tokko mul’achuu qabu.
Dhugaa dubbachuu dhaaf, yeroo tokko tokko yoon taa’ee (itti) yaadu, dubbiin ykn dhaadannoon “Tokkummaan humna” jedhu kun mooraa keenya keessatti waan hojjetu natti hin fakkaatu. Asirratti wantin hubachiisuu barbaadu, tokkummaan humna miti; tokkummaa nu hin barbaachisu; tokkummaa dhiisaa jechuu kiyyaa miti. Tokkummaan akka humna ta’u waan nama mamsiisuu miti; kun dhugaa waliigalaa ti. Haa ta’u malee, “Humni Tokkummaa dha” yoo jenne hoo, haala keenya keessatti sirrii ta’uu hin danda’uu? Eeyyen, sirrii ta’uu ni danda’a. Maaliif yoo jenne, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatitti, otuu jaarmayoota Oromoo keessaa inni tokko cimee, injifatnoolee tokko tokko argamsiisee; jijjiirama tokko tokko mul’ise, uummata Oromoo dhiisii jaarmayootni hafanillee kana duuba ykn wajjin akka hiriirani fi tokkummaanillee yeroo kana ijaaramuu akka danda’u dha.
Jaarmayootni keenya, tokkoomne ykn tokkoomaa jirra yookaanis tokkoomuuf deemna jechuun qofaa gahaa hin ta’u. Tokkummaan yoo ijaarame, booda bu’aan tokko irraa argamuu qaba. Akkuma tokkummaan humna jedhamu, humni injifatnoo argamsiisu asirraa uumamuu qaba. Yoo kuni hin taane ykn hin mul’anne, tokkummaan ijaaramus maqaaf yoo ta’e malee, hiika biraa hin qabu. Maaliif waayee kana akkan kaase fakkeenya tokko tokko dhiyeessuun barbaada.
Tokkoffaa, gara jalqaba bara dabree (bara 2010) irratti jaarmayootni Oromoo sadi walittibaqanii jaarmayaa tokko, kan hogganummaa tokko jalatti socha’u, ULFO akka ijaaran ni yaadatama. Haa ta’u malee, tokkummaan kun gammachuu guddaa dhaan simatamullee, hamma har’aatti wanti tokko irraa hin argamne. Dhugaa dubbachuu dhaaf, jaarmayootni kun jiraachuun isaaniituu hin dhaga’amu; wanti isaan dalaga jiranillee hin beekamu.
Lammaffaa, akkuma yaadatamu, dhiyoo kana jaarmayootni lama FIDO fi QC ABO marii araaraa akka godhan labsamee ture. Mariin kunis tokkummaa ijaaruuf ta’ee ykn araaramuuf akka ta’u wanti irra gahame fi wanti ifa ta’ee beekame hin jiru. Karaa biraatiin ana kan naaf hin galle, jaarmayoota sadeen walittibaqanii ULFO ijaaran keessaa inni tokko FIDO akka ta’e himamee ture. Otuu kun akkana ta’ee jiruu, FIDOn kophaa isaa QC ABO wajjin marii araaraa barbaaduun maaliifi? Anaaf otuu hin galin hafe moo FIDOn bakka ULFO bu’ee, ULFO fi QC ABO walitti araarsuu fi tokkoomsuufi? Rakkoon mooraa QBO keessa jiru inni tokko waan jaarmayootni keenya dalagan ykn dalagaa jiran ifa ta’uu dadhabuu ykn wanti ifa ta’e tokko (transparency)n dhabamuu dha. Waan tokko uummataaf ifa godhuu dhiisuu dha; balbala cufamaa duubatti wanta uummatni hin beekne dalaguu dha.
Sadaffaa, Jaarmayootni ykn gareeleen tokkummaa ijaaruuf ykn tokkoomuuf waliigaltee mallatteessan, SG ABO fi KY ABO, yeroo Fulbaana keessa waliigaltee mallatteessan sana baatii ykn ji’a shan keessatti waa hundaa xumuruuf akka deeman dubbatanii turan. Jiini ykn baatiin shanan isaan jedhan kunis kunoo dhumuuf ykn xumuramuuf deema. Wanti isaan irra gahani fi irra jiran garuu maal akka ta’e wanti beekamu hin jiru.
Egaa, waayee akkanaa kanatu akkan tokkummaa gaafii keessa galchu na taasise malee, tokkummaan humna miti jechuu barbaadeeti miti. Ammas taanan “tokkummaan humna.” Tokkummaa dhugaarraa humna cimaa fi abdachiisaatu uumama. Tokkummaan uumamu ykn ijaaramu tokkummaa dhugaa, kan kaayyoo tokkoof ijaaramu yoo ta’e, tokkummaa injifatnoo fidu fi bu’aa argamsiisu akka ta’u waan nama mamsiisuu miti. Tokkummaan akkanaa mooraa QBO keessatti ijaaramuu danda’aaree??
Gara mata duree barruu kanaatti deebi’uu dhaaf, yaada akkanaa hojiirra oolchuun ulfaataa ta’ullee, uummata bal’aa ijaaranii, dammaqsanii fi kakaasanii warraaqsaaf qopheessuufis ta’ee; walumaagalatti qabsoo bilisummaa cimsuuf, karaan jijjiirama fi bu’aa uummata keenyaaf fiduu danda’u, uummata ofii uummata bal’aa jidduutti argamanii; ofis uummatas waa hundaafuu qopheessanii; irree tokkoon gabroonfataa irratti duuluu dha jedheen amana. Alaala jiraatanii dhaamsa dabarsuun ykn yaamicha godhuun bu’aa waan fidu natti hin fakkaatu. Jaarmayaan uummata tokkoof dhaabbatu ykn jaarmayaa bilisabaasaan uummata ofii bilisoomsuu barbaadu, uummata biratti argamee, uummata bal’aa of duuba hiriirsee; qabsoo ganama manaa ba’eef; qabsoo kaayyoo godhatee ijaarameef galii hawwameen ga’uu qaba.
Warraaqsi tokko impaayara Itoophiyaa keessattis dhalachuun hin oolu. Haa ta’u malee, warraaqsa kana keessatti, jijjiiramni tokko uummata Oromootiifis ni dhufa jedhanii yaaduu fi alaala jiraatanii eeguun bu’aa waan fiduu miti. Mee haa jennu, akka tasaa ta’ee, warraaqsi tokko impaayara kana keessatti otuu dhalate, waan dhufuuf of qopheessinee ykn itti qophoofnee jirraa? Yaaddoon kiyya, warraaqsa tasa uumamu keessatti, carraan biraas akka nu hin dabarre; bu’aalee hamma har’aatti argannee, harkatti galfanne kanallee akka hin dhabne; humni biraa tasa aangootti dhufee, ammas gabrummaa keessa akka nu hin tursiifne dha. Kanaaf, karaa hundaan of qopheessuu fi uummata keenyas jijjiirama tokkoof qopheessuun dirqama ta’a. Balaa namatti dhufuuf deemu alaalatti arguu fi iitt qophaa’uun barbaachisaa dha. Balaan kun akka nurra hin geenye of qopheessuu qabna jechuun ammoo sodaachuu miti. Waan badaafis ta’ee waan gaarii dhaafillee of qopheessuun ykn itti qophaa’uun waanuma ilmaan namootaarraa eegamuu dha. Waan dabre irraa barachuunillee kan barbaachisu yoomiyyuu caalaa amma ta’uu qaba.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Jalqabarratti oromoota hunda bakkuma jirtanitti nagaya, fayyaa, quufaa fii badhaadhina isiniif hawwina. Akeekni barreeyfama kanaa akkuma beekkamu Hawaasni Oromoo Sweden kora hawaasaa bara baraan godhachuun isaa beekkamaadha. Korri baranaatiis akkuma barametti Oromoota biyyoota Awurooppaa adda addaa keeysa jiraatan hunda gara kora kanaa afeeruudha.
Kora kana irratti sheekkoonni keenya bebbeekkamoon biyyoota akka England, Sweden, Norwey fii biyyoota Awurooppaa biraa irraa dhufan gorsa garagaraa mimmi’aawoo kanneen duniyaa fii aakhiratti faayda-qabeeysa tahan nuuf dabarsu.
Akkasuma hayyoonni keenya kan garagaraa qophiilee bashannansiisoo fii barsiisoo tahan qabataniiti nuuf dhihaatu. Dargaggoonni keenyaafii daa’imman keenyaas wantoota garagaraa kanneen nama booharsan qabataniiti qophaawanii nu eegu.
Keeysummoota walgahicha irratti hirmaatan maraaf haalli bultiitii fii akkasuma namoota daa’imman qabatanii dhufaniifiis wantoota daa’imman itti bashannananiifii eegmayni isaniitiis qophaaweeti jira. Saniif jecha Oromoonni marti kanneen biyyoota Awurooppaa keeysa jiraattan, warri Rabbiin haala mijjeeyseef hundi akka dhuftanii kora kanarraa qooda nu wajji fudhattan kabajaa fii jaalalaan isin afeerra.
Magaalaan korri itti tahu: Göteborg/ Gothenburg
Iddoon Korri itti tahu: Sjumilaskolans aula
Friskväderstorget 13
Guyyaan korri itti tahu:
Ebla/April 4 fii 5 bara 2015
Odeeyfannoo dabalataatiif:
Boonaa Dagaa 0720530935
Musxafaa Adam 0730702202
Nejash Abdurahman 0769823405
Koree Qindeeysituu Koraa!


text:
Baga Nagaan Gara Weebsaayitii
Caffee Oromiyaa dhuftan!
Caffeen Oromiyaa qaama abbaa aangoo isa Ol’aanaa dha. Naannichaati Caffeen Oromiyaa hundaa ol gartuummaa fi aantuummaa isa filateeti,Caffeen Oromiyaa Dagaaginaa sirna Dimookiraasii fi dhugoomina bulchiinsaa gaarii fi qaamaa abbummaan hojjachaa jiru dha. Caffeen Oromiyaa ol’aantummaan seeraa sharafamaa tokko malee akka mirkana’uu fi kutannoon qaamaa hojjechaa jiru dha!
Ergama
Seerota Imaammataa fi Tarsiimoo Mootummaa saffinaan hojiirra oolchuuf dandeessisan qorachuun uummata hirmaachisuun baasuu, karooraafi baajata qaamolee mootummaa raggaasuun raawwiisaa hordofuufi to’achuu akkasumas Manneen Maree Uummataa sadarkaa sadarkaan jiran dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuun hojiilee bakka bu’ummaa isaanii ga’umsaan raawwachuu akka danda’an deeggarsa barbaachisaa kennuun, uummata naannichaa gama hundaanuu fayyadamaa taasisuu.
Mul’ata
Bara 2012tti Oromiyaa naannoo diimokiraasiifi bulchiinsi Gaariin keessatti dagaage taasisuu.


text:
Ashamaa.!!
Waajjira Abbaa Alangaa Aanaa Sigimoo
Haawaasa kenyaa kallattii Hundaanuu Tajaajilun Haaqa Ummata Kenya Mirkanessuuf Ni Hojjenna.
Baga gara websaayitii ofiiseelawaa Waajjira Abbaa Alangaa Aanaa Sigimooti nagayaan dhuftan!Mana hojii abbaa alangaa aanaa sigiimoo
Latest from the Blog
Codes
civil code pdf…. civil procedure code pdf … criminal and procedure code pdf…
Sanduqa kana Kessaatti email kessan galchudhaan yoo galmoftan barruleen nutii maxxansinuu hundaa email kessaniin isinif ergina,


text:
Ebla 30,2013 Ambo
Yuunivarsiitiilee jiran mara keessatti gaaffiiwwan miraa barattootni Oromoo gaafatan wayyaaneen yeroo mara hidha,barnoota irraa ariiuu fi ajjeesuun dura dhaabbata.Yuunivarsiitii Amboo keessatti barattoota oromoo mana hidhaa mootummaa wayyaanee keessatti sababa tokko malee dararamaa jiran barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Amboo gaafachuuf wayita deemanitti mootummaan wayyaanee mana hidhaatti isaan darbee jira.Barattootni oromoo
1. Barataa Tamasgeen Tafarii barataa Horticulture waggaa 3ffaa
2. Barataa Guutuu Hirphaa Horticulture waggaa 3ffaa
Baratan ilmaan oromoo mana hidhaa mootummaa wayyaaneetti ukkaamsaman dubbisuuf wayita deemanitti sababa tokko malee mana hidhaatti darbamuun isin ABOtu isin erge, Isin Miseensota ABOti jechuun badii tokko malee mana hidhaatti ukkaamsanii jiran.Gochaan farrummaa mootummaa wayyaanee hanga hireen murteeffannaa uummata oromoo mirkanfamutti tasa kan hin dhaabbanne tahuu hubachuun uummatni oromoo marti dirqama nurraa eegamu akka baanu jechuun qeerroon yuunivarsiitii Amboo dhaammatee jira.


text:
Jiraattonni Godinaalee kanneenii tokko tokko kan Raadiyoon Sagalee Ameeikaa bilbilaan dubbise akka himanitti "humnoota nageenyaa mootummaa , Faannoo fi Hidhatoota shanee wal ta'uun lubbuu namaa fi qabeenyaa irratti haleellaa raawwate jechuun ibsaniiru.
Dhimma kanarratti, obbo Haayiluun, "Kuni soba' erga jedhan booda, "baatii Onkololeessaa darbe keessa Finxaaleyyiin Afaan Amaaraa dubbatan, namoota nagaa ajjeesanii turani, amma immoo hidhatoota shaneetu ajjeechaa raawwate jechuun itti dabalan.
Hidhattootni Mootummaan "Shanee" jedhu, isaan ammoo "WBO" jechuun of waaman, gochoota mootummaan ittiin himatu, kanaan dura haalaa turan.
Komishinarri Itti aanaa Komishinii Hooggansa Sodaa Balaa, Obbo Garramuu Oliiqaa, "Buqqaatota Godina Wallaggaa Bahaa kuma 195 ol tahaniifi akkuma Oromiyaatti, bakka garaa garaa keessaa qe'ee ofiirraa buqqa'an deebisuuf hojjatamaa jira" jedhaniiru.
Dhimma kanarratti, Ministeera Nageenyaa Federaalaa irraa deebii argachuuf yaaliin goone ammaaf hin milkoofne.
*Suuraan gabaasa kana wajjin duraan bahe zababa dogoggoraaf jijjirramee jira.


text:
Caama hamaan biyyoota Gaanfa Afrikaa mudateen namoonnii biyya ollaa taatee Somaaliyaa irraa daangaa ce’uun Itiyoophiyaa akka seenan dirqisiisaa jira jechuun bulchaan bulchiinsa naannoo Somaalee Musxafee Mohammad Omaar dubbatanii jiru.
Kanaaf jecha dhaabnii baqattootaa kan Tokkummaa Mootummootaa (UNHCR) namoota daangaa sadarkaa addunyaa ce’uun Itiyoophiyaa seenanii baqataa ta’uuf jiran kana bakka Dollo jedhamu kan Somaaliyaa keessatti mooraa ijaaree akka simatuuf musxafeen gaafatanii jiru.
Gama kaaniin Itti aantuun barreesituun tokkummaa mootummootaa Aminaa Mohammad prezidaantii Itiyoophiyaa Saahle Warq Zawdee waliin bulchiinsa naannoo Somaalee kan dawwtan yoo ta’u namoota caamaan midhamanis arganii jiran.


text:
Suusiin mobaayilii dhuguma hammatadha
Qorannoo geggefameen warrii durbaa mobayilii isaanii irratti sa’aati 10 ol dabarsu, kuunis inteerneeti fayyadamuu ni dabalata, yoo xiqaatees ergaa(message) 100 ol ni erguu kan jedhuudha. Fayyadamtoota bilbila ismaartifoonii ameerikaa nama sadii kessaa osoo mobayila isaani hin xuqin daqiqaa 60 turu hin dandaahan kan jedhuudha. Kan biyya keenyaammoo maal tahuu dandaaha laata? (Nomophobia) jechuun soda mobaayila malee turu dadhabuu jedhama kanafis namota kanan midhamaniif bakka isaanitti gorfamaniif tasgefaman(rehab-center) banama jira.
Qorannoo bara 2011
Mata duree “World unplugged” jedhuun qorannoo jalqabameedha kanaanis yuniiversitii biyya addaa addaa 10 irratti kan godhameedha kunis baratoota 1000 hirmaachisee ture. Qorannoon kunis sa’aati 24 kessatti baratonnii (Mobaayila,Laptoopi,soshal midiyaa kamiyyuu) osoo hin fayyadamiin akka isaan turan kan dirqamsisuu ture. Sagantaa kana irrattiis baratonni baayyeen dhiphina sammuu,jeeqamu,boqonnaa dhabuu,qobaa taahuu kessa seenanii turan.
Dhibee dugdaafii mormaa
Dhabbatti Biritiish sikopiraktiik assooseeshiin jedhamu akka gabaaseetti galannii mobaayilii hin badin malee namni dhibee dugdaa wal qabate dhufu nuu bayyateera jedhu. Qorannoo bara 2015 dargagoota umurii 16-24 argaman dhibee ispayinaal diskiif saaxilama jiru jeedha, kunis 40% yommuu tahu amma gara 60% ni guddata jedhamee yaadama. Qorannoon kan biraa immoo gadi jedhanii ergaa barreessuun ykn (text) gochuun hanga paawundi 50 ulfaatina tahuu dugda keenya irrati dabala kuunis mucaa waggaa 7 waliin wal qixa.
Dhipachuu,namatti bitaachahuu
Soshal midiyaa irratti yommuu yeroo dabarsiinu yaada nuti maxxansinu,suuraan,vidiyoonifi kan biroon kan namotaan hin jaalatamne yoo taahan(Like,Comment,Share) kan hin godhamnee yoo tahee dhipachuufi maalif jedhani gara of-gaafachutti nama ceesisa. Yeroo gaarii maati,hiriyoota wajjiinifi namoota jaallatan dukaa miira ho’aan dabarsuu irra suuraa kahuu feesbuukii irratti maxxanfamuu bareedaa kahuuf of dhipisuu,namoota kallattiin hirmaattuu gammachuu keenyaa hin taaneef toora soshaal midiyaa irratti agarsisuuf dhipachuun isa tokko. Toora soshaal midiyaa,marsaritti irratti oduun siyaasaa,jibba,ajechaaf kanafi kana fakkaatan maxxanfaman dhipina kessa nama seensisuun hojii idilee irratti dhibbaa hanga kana hin jedhamnee qaqabsiisu. Maxxansa kanaafis deebii keennuuf arrabsoo,ilaalcha ofii barreessuun walitti bu’insa hin barbaachisnee kessa akka seennuu nu godha jechuudha.Kunis walitti bu’insa nama dhunfaa,walitti bu’insa garee fi hanga sadarkaa biyyaatti waan baayyee dhibbaa hamaa kan fiduu dandahuudha.
Irriba madalamaa hin taane
Qorannoo geggefameen 63% umurii 18-29 gidduutti argaman mobaayila,tabileeti isaanii osoo tutuqanii achumaan rafu, of bira bulchuus.Ifti halkan ismaart fooniifii,tabileeti keessaa bahuu ispirisii lamaa wajjiin wal qixxeedha,kanaafis irriba isinirraa ari’uuf baayyee salphaadha.
Dhibbaa hawasumma irrattii qabu
Yommuu bilbilootafi tabileeti keenya irratti yeroo dabarsinu qoba teenya(Isolation) jedhamuun beekama,kunis namoota wajjiin hariroo gaari akka nuti hin qabanee goodha, Barsifata kanan dura ture akka dhiisnu nu godha, nama wajjin wal bellamanii waliin dubachuu irra bilbilaan,chaatiin,sms haasahuu filachuu. Gammachuu (artificial happiness) gamachuu soba taheef dhugomu hin dandeenyeen of gamachisuu(Chaati qofaa irratti jaalallee baafachuu fi kan biro biro)
Dhibbaa hawasumma irrattii qabu itti fufee
Yaada ofii ibsachuu dadhabuu , ija jabina dhabuu, mobaayila ofii caalatti fira godhachuufi namaan marihachuu irra toora marsaritii irraa odeffannoo soquu.
Dhibbaa waligalaa
Dhibee gurraa, (headphone) fayyadamaa turuun akka deemsa keessa akka gurri keenya dandeetti dhageetti isaa midhamu goodha.Dhibee ijaa , Iji keenya sababa ifa biluu layiit iskiriin keessaa bahuun akka of dadhabu godha. Radiation) caralla elektro magineet fildii bilbiloota keessaa bahuun sammuu midhuu dandahu.


text:
Miseensii mana maree magaalaa MN aanaa jaha keessaa filamee fi ka akka Oromoon magaalaa Miniyaapoolsi keessatti maqaa ufiintiin karaa argattu yaada dhiyeesse,kun jalqabaa waan hedduu waliin hojjachuu dandeennaa jedha.
Bulchootii Hawaasa Oromoo MN ammoo tokko taanee waan hedduu waliin hojjachu malle hedduutti jiraa jedhan.
Woma taateefuu karaa maqaa Oromootiin MN keessatti moggaafame Minniyapolis keessaa naannoo Cedar-Riverside jedhan.
Karaan 4th St. ka Cedar Avenue fi 15th Avenue South jedha amma Oromoo Street jedhama.Dubbiin MN keessatti maqaa Oromootiin karaa moggaasuuf murteessan tun qaraa akka yaadaatti dhiyaatte eegee koree bulchiinsa magaalaa irra maraa dhuftee Ammajii 12,2015 yaada ummataalle irratti caqasan.
Yaada kanaan duubatti ammoo Koomishiini Karoora magalaa Miniyapoolis yaada kana fudhtee akka Oromoo MN keessatti maqaa ufiitiin karaa aragattu murteesse.
Karaan Oromo street jedhan kun 4th Street South Cedar Avenue fi 15th Avenue South jedhan jiddu jiru kun MN wadhakkaa jira karaa gugurdaatti itti wal qaxxaamuraa Ebla keessa eebbisiiuuf qophii jiran.
Namii akka Oromootiin maqaa moggaasan yaada dhiyeesse, Miseensa Mana Marii bulchiinsa magaalaa Miniyapoolis,Abdii Warsameeti.
Qooda Oromoon magaalaa tana keessaa qabduuf galateeffachaa, biyya itti horanii ijoollee itti guddifatan keessaa akka qoodallee qabaatan tolchuuf jedha.
“Ani ummataa Afrikaa hedduu bakka bu’ee hojjadha.MN keessa ummata Afrikaa hedduutti jira.Ummata Afrikaa ani bakka bu’u gugurdaa keessaa tokko Oromoo.
Ummati kun aanaa anii jiraadhu, naannoo Brooklyn fi MN gama gamaan keessa jiraata.Aadodo jaarrolee Oromoo,ijoolle kahimaa fi nama akka akkaatiin wal mari’adhu fedhii isaanii arge.”
Miseensii Mana Marii Warsameen yaada kana koree isaaniitiin gahee fudhatama argateef.
“Eennummaa isaanii[Oromoo] afaan isaanii qooda isaan magaalaa tana keessaa qaban agarsiisaa,qooda isaaniillee magaalaa tana keesstti guddisuuf maqaa isaanitiin moggaafne.”
Tana caalaatti ammoo akka miseensa mana marii MN Abdii Wasameetti namii alaa MN dhufulleen qoodii Oromoon magaalaa tana keessaa qabduu beekaaf.
“Akka Oromoon caalaa mullattuuf,caalaa qooda qabaattuuf.Tun anaaf waan guddaa,saba Oromo ani bakka bu’elleef akkasuma waan guddoo.Magaalii kun teenna isaan jechisiisa.Ilmaan isaani asitti dhalatan,asitti guddatan---tanaafuu aadaa fi afaan isaanii jabaatanii guddachuuf qaban.”
Namii yaada kana falmee jiraa jennaan ammoo; namii falmee hedduun hin jiru taatullee wanti jalqabee hojjachuu malan hin jirtuu?Ka jedhelleen hinmuam jiraa jedha.
“Nuuf wantii guddoon eennummaa namaa mirkaneessuu,huji isaatiin galteeffachuu afaani fi aadaa isaatiin faarsuu,qooda isaan magaalaa keessaa qaban mirkaneesuun waan jabduu.”
Fkn akka miseensa mana marii kanaati biyya cufa keesatti sabii toko qooda biyya sunii keessaa qabaatu qaba.Akka jehca miseensa Mana Marii magaalaa Miniyapoolis,Abdii Warsamee London,USA fi biyya hedduutti naannoo maqaa sabaatiin yaamanaitit jira
“Namii maqaan Oromoo MN keessattti barreefamu arge, Oromoon eennummaa Oromoo,seenaa Oromootii fi waan Oromoo hedduu beekaaf.”
Karaa maqaa Oromootiin moggaasan kana Fulbaana 12, 2015 fulaa bulchooti magalaaa Miniyapoolis,St.Paulii fi hawaasii Oromoo,Somaalee itti walti dhufetti eebbisanii banan.
Abdii Warsamee
Miseensii Mana Mari magaalaa Miniyapooliska akka Oromoo fi Somaaleen maqaa ufiitiin karaa argatan gaafate kun bara 2013 jalaqee miseensa mana marii magalaa Miniyapoolsii tahee hojjachuu bahe.
Nama Robert Lilligreen jedhan filannoon moo’ee hojjachuutti jira. Namii Somaalee ka isaan duratti hujii innii amma itti jiru tana MN keessatti argate hin jiru.
Abdii Warsamee Paartii siyaasaa Amerikaa DFL,Democratic Farmer-Labor Party jedhan paarti Demokiratik waliin hojjata.
Paartii tun MN keessati guddoo beekamti.Paartii tana keessaa bulchoota zoonii MN sadii,Senetii USA afurii fi bakka buutota USA sadiitti filame. Paartii MN seera baaftu hedduu paartii tana keessaa filaman.Warsameen abbaa warraatii intala dubraa tokkoo qaba.
Abdii warsame Somaaleetti dhaltee Londonitit guddate yuniversitii UK gara garaa keesatti baratee nama ganna 40 jalatti dhiyaachuutti jiru.
Itti gaafatamaa Hawaasa Oromoo MN ka durii,Obboo Hassan Huseeniif Oromoon MN keesstti maqaa ufiitiin karaa argachuun gammachuu akka inni aadaa isaa dabalee guddifatu tolcha.
Karaa kana irratti maqaa fi eennummaa ufiitii irratti barreeffachuu fi qophii gara garaa itti qopheeffachuun,aadaa ufii mullisuun eennummaa Oromoo guddisaa, maqaa Oromootiin mallattoo qabaachuun waan nama gammachiisaa jedha.
Gama kaaniin ammoo bulchiinsii Magaalaa Minniyapoolisi Somaalleellee MN keessatti Somali Street jedhee maqaa isaaniitiin karaa moggaase.
Karaan Somali Street jedhan ammoo 6th Street fi Cedar Avenue haga 15th Avenue South jedhanm jidduu jiru.


text:
Foramiin Diinagdee Addunyaa waggaa waggaan Siwiizarlaand magaalaa Davos keessatti kan geggeeffamu yoo tahu, hoggantoonni Kaampaaniiwwan gurguddoo addunyaa, Inveestaroonni, dureeyyonni, hoggantoonni biyyoota dureeyyii fi dhaabbiileen gargaarsaa walitti dhufuun haala dinaagdee addunyaa irratti mari’atu.
Hoggantoota biyyoota Afrikaa Foramii bara kanaa irratti affeeraman jidduu tokko Dr Abiy Ahmad yoo tahu, haaluma kanaan mummichi ministeeraa fi jilli isaa foramicha irratti kan hirmaataa jiru tahuun beekkameera. Dabalataanis Dr Abiy jijjiirama Ityoophiyaa keessatti dhufaa jiru irratti akka haasayuuf karoorri kan qabameef tahuu odeeyfannoon arganne ni mul’isa.
Muummichi ministeeraa walgahii foramichaa cinatti hogganaa ol’aanaa Korporeeshiinii Fandii Investimantii Dubaay Muhammad al-Veeybaan waliin kan mari’ate tahuu gabaafame.


text:
Grand OpeningDhaabbanni Uffataa/Oromo Design/ Uffata Aadaa Oromoo Calaqqiisiisu Uffata Mimmiidhagoo Tahan Isiniif qabatee dhufee Jira Kanaafuu Namoonni Uffata Kana Bitachuu Barbaaddan Biyya Kamu Teessaani Bitachuu Dandeessu Oromo Design Wanti Adda Isa Godhuu Yoo Jiraate Biyya Kamiyyuu Teessaani Bitachuu Dandeessu / Europe, Asia, Canada, Australia, Africa Biyyoota Hundumattuu Ni Argattu Kanaaf Namonni Bitachuuf Qophii Taatan Gama Website/ Seenuudhan Uffata Barbaaddan Filachuun Order Godhadha Galatooma©oromodesignteam/Lakk bilbila :- +251929376704
Leave a Reply Cancel reply
Related posts
Close
Recent
- If you have any questions, please fell free to get in touch with us.
- Dizaayinarootni biyya keessaa kanneen akka Oromo Design,
- Dhaabbanni Keenya “Oromo Design” Uffata Aadaa Oromo Kamiyyuu Bifa Miidhagaa Taheen Biyya Addunyaa Kamirrattuu Babaldhisnee Dhiheessuudha
- Uffata Barbaaddan Filachuun Order Godhadha…
- Uffata aadaa Oromoo sabootni biroollee akka uffatan gochuu qabna’


text:
Amajji,4/2014(TOI) – Afrikaa Bahaatti Waliigalteen duudhaa nageenyaa fi wal danda’uu qaxanichaa cimsuu akkasuma fixaleesummaa ittisuuf gargaaru mallateeffame.
Waliigalticha kan mallateessan yaa’ii dhaabbilee amantaa Itoophiyaa fi yaa’ii dhaabbilee amantaa Keeniyaati.
Waliigaltichas yaa’ii dhaabbilee amantaa kanneenii bakka bu’uun kan mallateessan Itoophiyaatti miseensa hojii raawwachiiftuu yaa’ii amantaalee Itoophiyaa fi barreessaafi daarekatara yaa’i amantaalee keenyaati.
Waliigalichi nageenya qaxanichaa eeguufi faayidaa guddaa qaba jedhameera.
Waliigaltichi qaama hojii biyyoonni lamaan waliin hojjetaniifi wal gargaaranii yoo ta’u gara fuula duraattis biyyoota qaxanaa kana kanneen biroo qaama waliigaltichaa taasisuuf kan hojjetamu ta’uu himameera.


text:
Empayerri Jiguu qaba February 14, 2021Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
trackback
Empayerri jiguu qaba: Waa’ee angoo irratt Amaaraa fi Tigreen gara laafina walitt agarsiisanii hin beekanii. Inni ammaa, kan lamuu walitt dhinuun mamii taa’aa jiru. Kanaaf, Godinichi keessa deebi’amee caasamuu barbaadee jira. Hammeenyi walitt raawwataa jiran, isuma eengaddaa fi kaleessa Oromoo irratt raawwataa bahanii. Isaan keessa kan sagalee mormii agarsiise hin turre. Qaama ciruun, ibidaan gubuun, tuutaan gudeeduun, qaccee balleessuu fi beelaan adabuu yaaluun, waan salphisu fi laalessaa ta’e hunda ilmoo namaatt raawwachuun aadaa saaniitii. Kana baruuf seenaa saanii Yekuno Amlak hanga Minilikitt dubbisuu dha. Kanaaf, Oromoon olhaanummaa saanii fagoott ofirraa eeguu qabuun gorfama. Oromoon, aangoo hammaa bahaa ummata haa ta’uu abba abaa kam irratt raawatu balaaleffachuun aadaa saaniitii. Jarri kan ofii irratt raawwachuu yaadan, Oromooon nurraan ga’e jedhani firisanii iyyuu. “Iji abshaalaa utuu hin rukutamin boosiin” jecha saaniitii. Empayerri Itophiyaa dharraa qabeenya Oromiyaa fi jibba Oromoo irratt hundaawe. Kana fiixaan baasuun akeeka saaniitii. Eenyu jala ta’uyyuu, empayerich Oromoo fi kolonootaa nagaa waan hin yaadneef diigame kolonooti bilisa ta’uu qabu.
Uumaan Oromoo, dhaabi sammuuquwii fi aadaan waatattaa saanii jaraan addaa. Sana irra haanuuf, garajabeessi Bulgu Frankenstein murni Tigree Oromoo hacuucuuf ummate, isatis garagalee barbadeessaa jira. OPDOn maqaan Oromoodha malee nameeenyaan nafxanyaa ta’ee jira. ABOn kan takaalamee furga’uu dadhabef maaliif akka ta’e nuu ifaa jira. Mootummaa Oromo fixaa jiru, nafxanyaa waliin dhaabbatanii Oromoon “Ttaranyaa” dha yoo jedhan ammawoo maal nu yaadaniitu? Qondaaloti maqaa Oromoo qabaatanii ummatoota biraa miidha jiran, Oromoos isaantu fixaa jira.
Hidhamtich Jawar fi jaallewan saa haala hamaa lubbuuf sodachisu keessa jira. Murni maqaa Oromoon daldalu hamma Jawar Oromoof waan gumaache lakkaawuu danda’a? Innu gumaacha Jawar ta’uun ifaa mitii? Halagaa jala lixanii dutaniif gaalichi ni trata malee deemsa hin dhaabu. Hoongaatuun hongaatullee, geerarsa hin dadhabduf yeelaluu. Afaan walabummaa, bilisummaa fi tokkummaa lallabaa bahe, faallaa saaf yoo banamu ni ajaawaa. Kanaaf callisuu wayya ture. Yoo Oromummaa isaan keessatt hafte jiraatte, michuu saaniin Oromoo irraa ajjeechaa dhaabi haa jedhaanii, haasaan biraa hafaa dha.
Ergamsi kan Masaraa Minilik qabatan hunda tokko. Oromoo aangoo dhabsiisuun deegsanii Oromiyaa dhuunfachuu dha. Haalli akka durii isaaniif mijjaawaa hin ta’uu. Oromoon daddaaqina malee tokkummaan kaanaan kan jala dhaabbatu hin jiru. Oromummaan dhiiga mitii, ilaalchaa. Farra Oromummaa kan labsan diinaa, qubi itt qabamuuf saaxilamuu qabu. Yaadaan adda tahuu fi ilaalchaan farra Oromummaa ta’uun adda adda. Diinni gootota Oromoo marsuun kan ajjeese ajjeesee, kan biyyaa baase, baasee kan hidhe, hidhee itt roorrisaa jira. Tokkummaan ka’anii ofirraa finqilchuu dha. Kan darbe barumsa godhannee fulduratt haa dhiichinuu.
Kanaaf Kanneen hidhaa keessa taa’anii salphina saba keenya arguu manna du’uu nuu wayya jedhan meeshaa tokkittii qaban agabuun dirree waranaa seenanii jiru. Isaan oolchuun qabsoo Oromoo oolchuu dha. Gaaffii saanii gaaffii ofii godhatanii kan danda’aniin diinatt bobba’uu dha. Kan ala jiran hidhaa sammuu yoo ta’e malee hidhaa qaamaa keessa hin jirani. Kanaaf isaan irra wayyaa hojjechuu ni danda’u. Dubbiin saa akka saanii lubbuu ofii biyya ofii dabarsanii kennuuf qophee ta’uu fi roorroo ofirraa gatuuf murteeffachuu gaafata. Murannoo ummata Oromo qofa kan mootummichi akka gaaffii saaniif deebii kennu gochuu danda’u. Yoo tarkaanfii ariifachiisaa fudhachuu dadhabuu saaniin, hogganoota saanii kana irra hamtuun geese sabichaaf qaanii guddaa ta’a. Hogganoota keenyatt ni amanna taanaan tarkaanfii kana waan fudhataniif akka qabanis amannee waan hoggansa saanii fiixan baasu hunda gumaachuu dha. Haalichi Bilisummaan jiraachuu yk du’a jedhanii ka’uu gaafataa jira. Oromiyaan haa jiraattu!
https://www.facebook.com/100002499302910/posts/3710702962356311/?sfnsn=scwspmo
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Kaampaaniin petrooliyeemii Amerikaa kan Neezerland sewell and asooshiyetes jedhamu, kuusaa Gaazii bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa ilaaluuf akkasumas dinagdee bulchiinsa sana keessaa miijanuuf ifatti ehama argatee jira.
Dirreen Gaaza qaba jedhamu Kalub fi Hilaalaan kan Ogaadeen keesssaa kuufama Gaazii akkasumas dhangala’aa isatti hidhatan qaba jedhamee amanama.
Bara 2013 kaasee kaampaaniin Chaayinaa naannoo sanatti sochii invastmeentii gochaa jiran.Kaampaaniin Amerikaa ministeera Albuudaa fi Eneerjii kan Itiyoophiyaa wajjiin har’a mallatteesse. Ambaasaaddar Treesii Jaakabsan Itiyoophiyaatti hoggantuun dhimmi diploomaasii kan Yunaaytid Istees sirna walii mallatteessuu kana irratti argamanii jir jechuun Keeneedii Abaate gabaasee jira.


text:
Ka godinaalee addaa Oromiyaatti maaster Pilaanii Magaalaa Finfinnee mormuudhaan, hiriirri barattootaa fi jiraattotaan baatiilee lamaaf godinaalee Oromiyaa adda addaa keessatti geggeessamaa ture har’a illee hin dhaabanne.
Dhaabbatni Dimookitaatawa Uummata Oromoo, maaster pilaanichi dhaabate. Ammaa booda hojii irra hin oolfamu – jechuun ibsa baase iyyuu, hiriirtonni garuu “kun mormii dhaamsuuf toftaa gowwoomsaa mootummaan baafate. Yoo dhuguma maaster pilaanichi haqame tahe – maaliif barattoonni fi uummatni kaan kumaan lakkaawaman sababaa mormii sanaaf hidhaman hin hiikamne. Ajjechaa, hidhaa fi reebichi maaliif itti fufe?” jechuudhaan balaaleffataa jiran. Wallagga Bahaa, magaalaa Naqamtee keessatti, Haragee Bahaa, aanaa Jaarsoo, magaalaa Anannoo Mixxee keessatti barattoonni mormii itti fufuu isaanii dubbatu. Shawaa Kaabaa, aanaa Dagam, Ganda Yaayyaa Haroo keessatti immoo dargaggoonni ayyaana Cuupphaa yokaan Ximqataa irratti sirbaan mormii dhageessisuu isaaniitiin hidhamuu fi reebamuu isaanii dubbatu – jiraattonni.
Ka magaalaa Asallaa jiru - Yunivarsitii Arsii, Mooraa Fayyaa keessatti immoo barattoonni lama, halkan dabre, qaama eenyumman isaa hin beekamiiniin waraanamanii, mana dhiqataa biratti gatamuu isaanii fi gara hospitaala magaalattii geessamanii haala du’aa fi jireenya gidduutti ka wal’aanamaa jiran ta’uu dubbatu – barattoonni.
Dhimma kana bulchiinsa Yunivarsitii Arsii irraa adda-baachuuf, Prezidaantii Yunivarsitichaa, Dr. Tolaa Bariisootti bilbillee telefoona nuuf hin kaasne. Diiniin Mooraa Fayyaa ka Yunivarsitichaa – Dr. Leecoon immoo, akka dhimma sana ilaalchisuun walga’ii irra jiran fi yeroo sanatti ibsa nuuf kennuu hin dandeenye nutti himan.


text:
Carraa guddinni ‘technology’ yeroo ammaa argamsiise irraa Miidiyaaleen Oromoo muraasni kan dhimma Oromoo tajaajiluu irratti hundeeffaman horatamuun waan nama gammachiisaa ti. Isaan kun hundi akka tokkotti firii Qabsoon Bilisummaa Oromoo argamsiise tahuunis hin falamsiisu. Kan ummatni Oromoo isaan irraa eeguu fi kan isaan himatanis galma gahiinsa QBO milkeessuutti waan gumaachu hojjechuu dha. Dhimma kana irratti jabinaa fi hanqina jiru qalbii guutuudhaan hordofanii jabinni jiru akka daran guddachaa deemuu fi hanqinni mul’atu akka guutamaa fi wayyaawaa deemuuf yaada kennuudhaan haa tahu akka danda’ame hundatti qooda gama ofii bahachuun dirqama sab-boontota Oromoo maraa ti. Miidiyaalee keenya nuutu guddifata amantii jedhu irratti hundaawuudhaanin yaada kiyya kan dhimma kana ilaalu akka armaan gadiitti gabaabsee dhiheessa.
Miidiyaan tokko waan hojjetu hunda irrattuu safuu fi ulaagaa ittiin hojjetu qabaachuun barbaachisaa dha. Safuu fi ulaagaan Miidiyaaleen Oromoo ittiin masakamuu qaban ammoo kan dantaa Oromummaa tiksuu fi jajjabeessuu irratti hundaawe tahuu qaba. Akkumaan olitti jedhe kan ummatni Oromoo isaan irraa eeguu fi isaanis himatan galma gahiinsa QBO milkeessuun kaayyoo hundeeffama isaanii tahuu waanin abdadhufin kana jedha.
Namootni miidiyaalee Oromoo hundeessanii fi taligan miidiyaalee kanaan dhimma QBO, dhimma Dhaabota Siyaasaa Oromoo fi waliigala dhimma Oromummaa irratti hojjechuuf, hidhannoon haalaan murteessaa tahe kan jalqaba irratti guuttachuu isaan barbaachisu beekumsa duubbee seenaa wantichaa fi odeeffannoo gahaa dhimma kana ilaalchisee qabaachuu dha. Yoo akkas hin taane waanuma of duratti arganii fi dhagahan hunda (osoo dharaa-dhugaa fi fafaa fi mishooma isaa addaan hin gilgaalle) ijaagurra ummataan gahuutu mudata. Sun ammoo harka tokkoon ijaaraa harka kaaniin diiguutti geessa. Gahoomina sadarkaa qulqullinaa ykn. standard miidiyaa tokko miidiyaa jechisiisan dhabsiiseetis akka owwaattuu (echo) fakkaachuu muda.
QBO ilaalchisee seenaa dalagamee dabres haa tahu waan amma dalagamaa jiru (kan dhugaan turee fi jiru kan ragaa gahaa qabu) ijaa fi gurra Ummataaf dhiheessuun waanuma miidiyaalee Oromoo irraa eegamuu dha. Kan arguu fi dhagahu irraa barata. Madda jabinaa fi bakka rakkinni/hanqinni jiru addaan baafatanii bu’aa-bahii qabsoo nama afoo jirtu milkiidhaan keessa qaxxaamuruufis gargaara. Kanaaf yeroo miidiyaaleen Oromoo QBO ilaalchisee waan dhugaa fi qabatamaa taheen dhihaatan sab-boontota Oromoo hundaatu itti gammada. Miidiyaaleen Oromoo hedduun yeroo ammaa gama kanaan hojii boonsaa fi nama jajjabeessu hojjechaa jiru. Haa tahu malee miidiyaaleen gariin osuma hojii boonsaa akkanaatis hojjetanii gama kaaniin ammoo waan isa kana busheessus yeroo hojjetan deddeebi’ee mul’ata.
Fakkeenyaaf, namoota ofii taa’anii dhimma jireenya dhuunfaa ofii gaggeeffachaa afaan qofaan akka nama QBOf dhimmamee fi itti hirmaachaa jiruutti of dhiheessuudhaan qabsaawota hojiidhaan QBOf jecha wareegama bifaa fi sadarkaa gara garaa baasaa jiran irratti dhagaa darbataniif waltajjii banuudhaan olola diigaa QBOf fafa malee mishooma hin qabne ijaa fi gurra ummataan gahuun ijaaruu moo diiguu dha? Har’a namni Oromoo dhugumaan sab-boonummaa qabuu fi dhimma QBO hordofu kamuu eenyu akka dhugumaan daandii qabsoo bilisummaa Oromoo irratti hiriiree QBO galmaan gahuuf wareegama barbaachisu baasaa jiru sadarkaa Dhaabaa fi murnaattii mitii sadarkaa nam-tokkeettuu addaan baasee beeka yoo jenne soba hin tahu. Eenyufaatu bakka itti tolte taa’ee jireenya ofii ow’ifachaa afaaniin akka qabsaawaatti of dhiheessaa jiraanis waan namuu beekuu dha.
Jaalalti Dhaabni ABO Oromoo biratti horate bareedina maqaa Dhaabichaa irraa kan madde miti. Bu’aa wareegama ilmaan Oromoo Addichatti hiriiruudhaan baasanii fi galata injifannoolee gurguddoo Oromoon hanga har’aatti ittiin gonfatee ti malee. Oromoon jaalala ABOf qabu oggaa ibsatu namoota ABO hoogganan ykn. miseensota abaluu fi abalu jedhaman osoo hin taane dhiiga ilmaan isaa QBO ABO.dhaan hogganamu irratti dhangala’ee fi bu’aa wareegama sanaan argametu ija isaa dura dhufa. Waa’een ABO fi waa’een QBO waa’ee jireenya Sabummaa Oromoo ti. Dubbii ulfaattuu lubbuun gootowwanii fi hayyoota Oromoo lakkoofsaan tilmaamuun hin salphanne irratti kitimamee fi har’a illee itti fufee wareegamni ulfaataan itti baafamaa jiruu dha. Waan taheef nam-tokkees tahe qaamni ykn. murni Oromummaa himatuu fi dantaa Oromummaafin hojjedha jedhu tokko yeroo dhimma ABO fi QBO kaasu wareegamni Oromummaaf baafamee fi baafamaa jiru kun itti dhagahamuu qaba. Itti gaafatamni lammummaa fi Safuun Oromummaa isa daangessuu qaba.
Miidiyaan Oromoon dantaa sabummaa kiyya naaf tajaajila jedhee abdii fi amantii guddaa irra kaa’achuudhaan jaalalaa fi deggersa isaa arjoomuuf tokko har’a gadi deebi’ee gaaffii qaanfachiistuu yeroon itti dabarte “ABO isa kam?…….jechuu fi dhiisuu gidduutti rakkanne” oggaa jedhu dhagahuun dhuguma miidiyaan kun dantaa Oromummaa tarkaanfachiisuu kaayyoo jedhu sana garuma irraa itti jiraa? moo bilchinaa fi dammaqiinsa akkaataa itti dantaa Oromummaa tarkaanfachiisuuf hojjetamuutu itti hir’ate laata? gaaffii jettu namatti bulcha.
Yaada koo xumuruuf: Oromoon har’a waa’ee eenyummaa ofii fi waa’ee qabsoo bilisummaa isaa irratti dammaqiinsa wayyaa horateera. Dhaabota siyaasaa bilisummaa isaa dhugoomsuuf hojjetanii fi warra kaanis addaan baasee beeka. Hangi oduu ganda keessaa fi odeeffannoo dogoggorsaa namootaa fi qaamota itti gaafatamummaan (Responsibility) itti hin dhagamane irraa maddituun dogoggoru xiqqaa dha. Kan har’a dogoggorus bultumaan hubachaa deema. “Sissiqaati Goobana” akkuma jedhan. Miidiyaalee Oromoo irraa kan eegamu hojiin isaanii harka tokkoon ijaaraa harka kaaniin diiguu akka hin taanee fi ummata si tajaajilla jedhaniin biratti kan isaan taajjabsiisuu fi fudhatama isaanii gadi buusaa deemu akka hin taanetti bilchinaa fi hafuura itti gaafatamummaatiin hojjechuu dha. Yoo akkas hin taane “Ofii jettu mi’aawi yaa soogiddaa dhagaa sehanii si gatuu” mammaaksa jedhu yaadachuu qaban.
Na Hoofkalchaa !


text:
Qonnaan bultootni naanna haaroo Qooqaa jirataan sababa aramaa Boocee jedhamuun hojii qonnaa isaan sirnaan gaggeessachu akka hin dandenye dubbatani.
kessuma jiratootni naannichaa jallissi fayyadamuun omishaa kuduraa,muduraa fi fuduraa omishaan akkasumaas warreen qurxummii kiyeessan hojii idilee isaan kan ittin jireenyaa isaan gaggessataan dhiisaan jiru aramaan Boocee waan haaroo Qooqaa isaan itti fayyadamaan jala dhaleef.
Abbaan Taayitaa Eegumsa Naannoo,Bosonaa fi Jijjirama Qillensaa Oromiyaa rakkoon qonnaan bultootni kasaan sirrii dha hangaa yoonatti aramaa kana ballessuf harkaa nama qofa fayyadamaa ture;bu'aan argamees gammachisaa waan hin taneef fuldurratti teknolojjii garagaraa fayyadamuuf hojjechaan jira jedhera.


text:
Lammiiwwan Itiyoophiyaa biyya alaa jairaatan firoottan isaanii biyya gatii ibsaa bishaanii fi kan kana fakkaatu kallattiin baasuufii akka baasan tajaajilli dandeessisu eegaluuf jira.
Waldaan dhuunfaa KIFYA jedhamu “MasterCard” waliin ta’uu dhaan tajaajilli inni labse kun yeroo dhiyoo Itiyooophiyaa keessatti kan eegalu ta’uu isaaf achii booda biyyoota Afriikaa kanneen biroo keessatti kan itti fufu ta’uun beekameera.
Baasiin kunis marsariitii irratti kan raawwatamu ta’uun ibsameera. Tajaajilli kun kan kennamus app kanaaf gargaaru mobile fi komputera irratti fe’uun akka ta’e ibsa hoteela Sheraaten keessatti gaazexeessotaaf ibsame irratti.
Obbo Muniir Durii itti gaafatamaan waldaa Kiffiyaa jedhamuu namoonni bakkuma jiraatan irraa baasii kana baasuu ka danda’an ta’uu illee ibsaniiru. tajaajilli kun magaalaa keessa kanneen jiraatan qofaaf utuu hin taane namni mobaayila qabu martinuu fayyadamaa waan ta’eef baadiyyaa illee ofitti haammata jechuu dhaan tajaajila korpreetiif waldaa kiffiyaaf itti gaafatamtuu kan ta’an aadde Miriyaam Seiid VOAf ibsaniiru.


text:
Ganaraal taddassaa Birruu bara 1941 G.C. Oromo Graphya Keessa, loltoota British, warra Ganaraal wingatiin hogganamuu wajjiin tahuun loltoota finfinnee walaba baasan keessaa nama tokko ture. …Read More »
Grand #OromoProtests Chiro, West Hararge
Oromia’s forests are burning, latest fire broke out in Hararge (Carcar)
Kun kan gubachaa jiru bosona Baaleti. Bosonni Cilaaloo inni Arsiitti argamus laboobni abiddasaa inni wayyaanen itti qabsiifte waan dhaamu hin fakkaatu. Wayyaanen sodaa ABO tu …Read More »


text:
Guyyaan walabummaa preesii har'a addunyaa irratti kabajamaa yeroo jiru kanatti waa'ee Gaazeexxessoota Itiyoophiyaa fi Ertraa keessatti hidhamnii jiranii garee mirga Gaazexxessootaaf Falmu Sii Pii Jee (CPJ) keessatti itti gaafatamtuun sagantaa Afrikaa Anjelaa Kiintaal RSA ibsa kennanii jiru.
Akka isaan jedhanti Itiyoophiyaan Afrikaa keessatti gaazexxessoota hidhuun sadarkaa sadaffaa irra akka jirtu akkasumas yeroo ammaa hidhaa keessa kan jiran Gaazexxesootaa Oromiyaa Niiwus Neetwoork(ONN) akkaan jaarmayaa isaanii yaaddeessuu dubbatan.
Ertraa keessatti Gaazexxessoonii 16 hidhaa keessa akka jiran ibsanii Itiyoophiyaa keessatti kan dhiyeenya kana itti dabalamee tokko waliin Gaazexxessoota sadiitu hidhamee jira.
Gaazexxeessaa Itiyoophiyaa irraa dheessee Yunaaytis Isteetes keessa jiru Mubaarak Mohammed Dulaa Waliin gaaffii fi deebii gaggeessinees caqasaa.


text:
QEERROO ADAAMAA YUUNIVERSITII IRRAA
AMAJJII TOKKOO(1)
GUYYAA AYYAANA WARAANA BILISUMMAA OROMOO(WBO)
WAAN BADE BARBAADAA,WARAABESSI GUYYAADHAN YUUSUU
EEGALEERAA!
Nagaan haa dursu !?
Rakkoo Oromoo uuman lammiif haa ibsu..
jaaman lafa arguu dadhabeet,Abbaan garaa dhaamsa dhageetti dadhabee jedhama,akka gurra nuuf ergisatan barbaadna(GAMATAA QEERROO,YSTA) .Ilmaan Oromoo beekaa fi eegaa,hayyoota,quuqqamtoota seenaa fi seexaa ilmaan saba guddaa Oromoo hundaaf waamicha eenyummaa fi lamummaa Oromoo yeroon dabarsinu amma jenna. Akka lammii Oromoo tokkotti,madaa keenyatu qooruf goguu dideef fala dhumaa waliif soqna,waan waloo,waliin hirmaatan malee,lafee duwwaa tahu akka loon bona dhalee!
Egaa akkumaan kaumsarratti tuquuf yaalletti,Jaamanii lafa arguu dadhabuun rakkoo uumamaa tahuu mala;Garaaf jedhanii dhageettii dhaamsa dhabun uumamumarraayyuu faalladha.maalif yoo jenne qaamni miiraa ittin dhagahan gurra, garuu GARAAN hojii isaan ala bahee kan gurraa dhaale,uumama faale.kanaaf dhiiroo ,lammiilee koo galaa eenyummaa bobaa jalatti of hidhuun yoo nu feesise waa hunda dura nama garaaf dubbii dhageettii dhabe irraa nu haa baraaru jechuu jaalanna.kana waa malee qabannee gad bahuu hin barbaadne.Ummanni Oromoo gabrummaa fuula hin qabneen erga sakaallamee hidhamee amma tureera gadaansaa.Kanammoo tole jedhe diinaa goodanee laga ceee qeee Oromootti duulee farrummaa duguuggaa sanyii fi saamicha badhaasa Uumaama Oromiyaa taasifamu dura waan qabuufi dandeetti isaa bifa gurmaaeefi mijaaten duraa dhaabbataa tureera.ammas itti jira borus itti fufa.Kuni Oromoof ifannoo addaati yeroon jechu diina


text:
Kutaaleen yunaayitid isteetis hangi tokko lakkoobsi namoota vaayiresii koronaan qabamanii dabalaa adeemus daldala isaanii banaa jiran. Dhibee ujummoo qilleensaa hamaa fi akkaan daddarbu kanaan yunaayitid Isteetis keessaa namoonni 55,000 ol du’aiiru.
Miliyoona tokkotti kan hedaman immoo vaayiresii kanaan qabamaniiru. Bulchitoonni kutaalee biyyaa vaayiresii fayyummaa uummataaf balaa ta’e kanaaf rakkoo dinagdee wal bir qabanii ilaaluuf yaadaa jiran.
Sababaa namoonni manaa akka hin bane ittifamaniif uummata miliyoona 26tu baatii darbe keesssa hojii isaanii dhaban.


text:
Namoonni kanneen dhukkuba dabalataa qaban dhukkuba COVID-19 kanaaf haala addaan saaxilamoo akka ta’an beekamaadha. Namoonni dhukkuba asmii qaban ammoo keessumatti addatti hubamu. Haala kana ilaalchisee dhabbanni fayyaa biyyyolessaa biyya ingilaandi, dhukkubsattoonni dhukkuba asmii qaban yoo xiqqaate torbanoota kudha lamaaf akka manaa hin baane, nyaata bitachuuf illee akka hin baane, yoo danda’an namni akka bituuf, yokaan manatti akka ajajatan, xalayaa fi ergaa gabaabaa ittiin ga’eera.
Biyya keenya keessatti ammoo haala kanaan haadholii fi abbootii akkasumas obbolaan keenya dhukkubsattoota dhukkuba asmiif ergaa dabarsuun waan ulfaatuuf haala kanaan nuuf haa qaqqabubqaba. Namni tokkollee ta’u yoo mana turee lubbuu ofii baraare waan guddadha.
Namoota dhukkuba asmii qaban keessaa ammoo addatti dhukkuba kanaan miidhamu jedhamee kan yaadamu, kanneen qoricha walitti fufiinsaa akka fudhatan ajajamanii fi kanneen sababa dhukkuba asmii kanaaf waggaa tokkoo asitti hospitaala ciisanii yaalamaniidha. Namoonni akkasii yoo danda’ame [osuma mootummaan akka ala hin baane hin dhorkiin illee] tasuma gadi ba’uu dhiisuu qabu.
Fayyaan Faaya
© Dr. Gurmeessaa1,1 tn
Check Also
Dhaamsa waayee dhukkuba Corona
Ummata keenna kan baadiyaatiif 1. Gabaa loonii dhiisaa( obsaa). Namni daldala looniitiif dhufu hedduun magaala …