text:
Posted by OromianEconomist in #OromoProtests, Oromia.
Tags: #OromoProtests, Oromia, Oromo, Qeerroo, SBO
Shirri Xaxamuu fi Ololli Geggeeffamu Falmii Bilisummaa Fi Mirga Abbaa Biyyummaa Finiinaa Jiru Hin Dhaabu!
(SBO/VOL – Caamsaa 01,2016) Fincilli Diddaa Gabrummaa gara Fincila Xumura Gabrummaatti jijjiiramee falmaan mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa ummata Oromoo fi ilmaan isaa barattoota/dargaggoota Qeerroo Bilisummaan finiinuu erga eegalee ji’oota shanii ol lakkoobsisaa jira. Warraaqsa ummata Oromoo FXG kanaan mootummaan wayyaanee haalaan rukutameera. Hundeen sirna cunqursaa wayyaanee/TPLF Oromiyaa keesssaa asitti hafee kan hin qabneen haleelamee caasaaleen sirnichaa diigamanii burkutaawaniiru. Waggoota 25 bara bulchiinsa abbaa irree wayyaanee kanneen keessattis diddaan mul’ataan akkanaa gamtaa ummata Oromoon oggaa mul’atu kun isa jalqabaa ti jechuunis ni danda’ama.
FXGn har’a golee Oromiyaa cufa keessatti finiinaa jiru wayyaanee qofa kan rukutee fi wayyaanee qofa kan baaragse osoo hin taane, leellistootaa fi harka mirgaa mootummichaa kan ta’an, lukkeelee, ayyaanlaallattootaa fi fakkaattota fedha adda addaa qaban, kanneen gufuu qabsoo bilisummaa Oromoo ta’an hunda kan haleelee dha.
Adda durummaan barattoota/dargaggoota/Qeerroo Bilisummaa Oromoo hirmaachisuun kan geggeeffamaa jiru warraaqsi ummata Oromoo FXGn akka ibidda saafaa sirna cunqursaa mootummaa abbaa irree fi goolessaa wayyaanee guggubee waxalaa jiru kana gartuun kun akkuma inni jalqabeen of booda deebisuu fi dhaamsuuf ayinaa fi baay’inaan waraanaa fi basaasosta isaa guutuu Oromiyaatti bobbaasee ummata Oromoo addatti ammoo dargaggoota/barattoota Oromoo dhibbootaan ajjeeseera; kumootaan qaamaa hir’iseera; kumoota kudhanootaan ammoo guuree hidhaatti naqee jira. Kun hundumtuu ta’ee ummatni Oromoo ajjeefame, hidhame jedhee yakka diinaan isa irratti raawwatamuuf jilbeenfatee falmaa biyya abbaa isaaf jalqabe irraa hin deebine; hin deebi’us. Daangaa hamma daangaatti, golee arfan Oromiyaa irraa ibiddi warraaqsaa daran belbele. Kun mootummaa wayyaanee guddoo rifaasise. Ummata Oromoo akka duraatti gowwoomsaa fi sossobbaan dallaa gabrummaa keessatti ittisaa itti fufuu akka hin dandeenye hubachiise.
Murni TPLF/wayyaaneen aangoo humna waraanaan of harkaa qabu kana yeroof illee taatu jiraachisuu fi warraaqsa ummata Oromoo FXG dadhabsiisuuf, danda’u ammoo dhaabuuf ijibbaata garagaraa taasisuu ammas itti fufee jira.
Humna warraaqsaa fi qabsoo Oromoo kan ta’an, FXG finiinaa jiru keessattis adda duree hiriiruun wareegama bifa hundaa baasaa qabsoo Oromootiif injifannoo galmeessaa, mootummaa gabroomfataa ammoo hundeen raasaa kan jiran dargaggoota Qeerroo Bilisummaa irratti xiyyeeffatee laaffisuuf duula ololaa fi shiraa irratti geggeessaa jira.
Akka hubatamutti sochii ummatni Oromoo keessaa fi alaan gamtaan itti jirutti mootummichi haalaan rifatuu irraa, adeemsa jiru laaffisuu fi gara dabarsuuf keessaa fi alatti duula adda addaa kan olola dabalatu geggeessaa jira. Shira xaxuu fi olola adda addaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti geggeessuunis qaamuma duula kanaa ti. Arraata Qeerroo kan ta’e Sagalee Qeerroo irrattis bifa adda addaan dalagaan diinummaa fi diiggaa geggeeffamaa jirus duuluma kanaan walitti hidhata.
Duula shiraa fi olola dharaa banamee jiru keessatti hogganootni wayyaanee kan akka ministeera dhimmoota kominikeshinii mootummaa Geetaachoo Raddaa jedhamuu faa keessatti argaman. Isaan kun hanga biyya alaatti dalagaa shiraaf bobbaafamaniiru.
Duulli sochii Oromoon amma godhaa jiru busheessuu fi Gamtaa Qeerroo laaffisuu ykn gara dabarsuuf itti jiramus akeekni isaa dargaggootni humna qabsichaa, warraaqsa finiinaa jiruufis adda duree ta’anii waan socho’aa jiraniifi. Humni dargagootaa kun humna gowwoomsaa fi sossobbaa wayyaanee xumurate, fayidaalee gara garaaf garaa hin hirre, wareegamii fi bobbaan diinaa kamuu of duuba isa hin deebisne, akeeka qabsoo bilisummaa Oromoo tarkaanfachiisuu fi mirga ummata Oromoo guutuutti falmu ta’uu irraa diinaa fi kanneen fedha adda addaa qabaniif yaaddoo guddaa dha. Kanaafi kan diinni Qeerroo Bilisummaa warraaqsa finiinaa jiru kana keessatti taargeeta godhatee itti duulaa jiruuf.
Ogguu hundaa hirriba keessallee waa’een ABO kan isa baaragsu wayyaanee/TPLF waggoota aangoo irra jiraate kana hunda keessa guyyaan itti ABO maqaa hin dhahin hafe hin jiru jechuutu danda’ama. Waraanaan, basaasotaan, shirootaa fi ololootaan osoo irratti duuluu bakka har’a jiru kana gahe. Har’as warraaqsa kana kan geggeessaa jiru ABO ti, miseensota ABO qabanne, murtiif dhiheessine…..ololaa fi jechoota nuffisiisoo baroottan darbaniif midia irra jiraatan, kan namnuu dhagahuu hifate san har’allee deebisee ittiin weeddisaa jira. Har’as ABO irratti ololaa fi shira xaxaa jira. Kunis akkuma duraa sochii ABO danquuf akeekkatuu isaa mul’isa.
Cuunfaatti akeekni olola amma deemaa jiruu fi bobbaalee diinaa bakka hundaayyuu, sochii Qeerroo Bilisummaa gufachiisuuf, adeemsa QBO ABOn hogganamuu danquuf, waliigalatti ammoo sochii QBO fi adeemsa warraaqsa FXG sadarkaa olaanaa irra gahee jiru kana gara gulantaa itti aanuutti akka hin tarkaanfanne gufachiisuuf karoora diinaan baafamee ittiin sossohamaa jiruu dha. Haa ta’u malee, shirri xaxamuu fi ololli geggeeffamu falmii bilisummaa fi mirga abbaa biyyummaa finiinaa jiru tasumaa dhaabuu akka hin dandeenye diinnis firris jala muree beekuu feesisa.
Xumura irratti dhaamsi dabarfamu hubannoo tokkoon maleetti murnootni hawaasa Oromoo kan keessaa fi alaa marti olola faajjessaa adda addaa waan gara garaa maqaa dhahatee diinaa fi farreeniin Qeerroo Bilisummaa irrattis ta’u ABO irratti ololamuu fi hafarfamu keessatti hirmaachuun meeshaa diinaa ta’uu irraa of qusatuu dha.
Miseensotanii fi deggertootni, ummatni Oromoo addatti ammoo warraaqsa ummata Oromoo belbelaa jiru keessatti duree hiriiranii kan jiran Barattootni/ Dargaggootni/ Qeerroon olola bifa fedhee diinnii fi ergamtootni diinaa ta’e jedhanii oomishanii ololaniif osoo gurra hin ergisne, falmaa finiinsuun FXG milkeessuu qofa irratti cichoominaan hojjechuun xumura sirna gabrummaa wayyaanee gabaabsuu dha.
Posted by OromianEconomist in #OromoProtests.
Tags: #OromoProtetst2016, Africa, Oromia, Oromia: #OromoProtests: Gabaasa Fincila Xumura Garbummaa (FXG) Oromiyaa 2016, Oromo, Qeerroo, Waamicha Hatattamaa Hawaasa Oromoo Biyya Alaa fi Oromiyaa Keessa Jiraataniif
Waamicha Hatattamaa Hawaasa Oromoo Biyya Alaa fi Oromiyaa Keessa Jiraataniif
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa
YEROO AMMAA KANA WAYYAANEE TPLF UUMMATA OROMOO IRRATTI WARAANA BANEE JIRA,KANAAF:- Waanjoo Gabrummaa Waggaa 130 ol Uummanni Oromoo baate haalaan uulfaataa ta’aa dhufuu irraa yeroo ammaa kanatti cunqursaa hadhaawaa if-irraa darbuuf sabni Oromoo alaa keessaa wal gurmeessuun mootummaa abbaa irree Wayyaanee dura dhaabbachuun mirga abbaa biyyummaa fi eenyummaa falmachaa jira.
Qabsoo hadhaawaa uummanni Oromoo gochaa jiru keessatti wareegami gama hundaan uummata keenya irra gahaa jiru haalaan ulfaataa ta’u iyyuu falmaan osoo hin dhaabbatiin cunqursaafis osoo hin jilbeeffatiin qabsoon galama isaa gahuuf haalaan daran finiinaa jira.
Qabsoo Fincila Xumura Gabrummaa(FXG) guutuu Oromiyaa keessatti finiinaa jira kana dura dhaabbachuu fi uummata Oromoo lafa irraa duguuguuf Wayyaanee TPLF qajeelfama baaseen waraana isaa aayinaan gara Oromiyaatti galchuun baadiyyaa irraa hamma magaalaatti Oromoo mirgaaf falmus ta’e Oromummaa isaan if beeksisu haxaawuuf ykn sanyii balleessummaaf daran if qopheessaa jira. Haalli itti deemnu daran ulfaataa tahuu hubatnoo keessa galchuun uummanni Oromoo alaa keessaan mirgaa fi eenyummaa keessan kan durii irra daran jabeessuu waan qabdaniif Qeerroon Bilisummaa Waamicha Hatattamaa Qaamota Hawaasaa Oromoo maraaf Taasisa:-
- Uummanni Oromoo fi matootiin hawaasa Oromoo biyya alaa jiraattan,har’aa booru osoo hin jedhiin duula sanyii duguuggaa mootummaan Wayyaanee TPLF uummata Oromoo irratti karoorfate itti jiru dura dhaabbachuun saba keessanii fi biyya keessan Oromiyaa baraaruuf jecha daddaffiin hiriira kan ammaan duraa irra daran dacha dachaan biyya alaa adda addaatti yaamuun mootummootaa fi qaamota mirga namoomaa aduunyaa mara sagalee fi iyyannaa saba Oromoo akka dhageessiftan imaanaa dhaammanna.
- Ummanni Oromoo Oromiyaa keessa jirtan gootummaa abbootii keenyaa dur deebftanii yeroo ammaa kanatti cunqursaa dura dhaabbataa jirtu,haalli kun wareegama guddaa isin gaafatu iyyuu gabroomfataatti xumura itti gochuuf tarkaanfii keessan daran jabeessuun barbaachisaa dha,murannoon keenya doorsisaa fi meeshaa lolaa diinni kuufateen duubatti hin deebi’u waan ta’eef gootummaa abbootii durii daran jabeessuun gabroomfataa fi cunqursaatti xumura gochuun barbaachisaa dha.
- Caasaan Qeerroo Bilisummaa gandaa hamma onaatti,onaa hamma godinaatti akkasumas guutuu Oromiyaa irraa sosso’aa jirtan bakka jirtanitti naamusaa fi sansakkaa qabsoo karaa nagaa gaggeessuu keessan jabeessuun,bakka jirtanitti uummati keenyaa fi barattooti Oromoo qalamaa fi dabtaraan uummati keenyas saboota kami fi uummatoota kamitti osoo hin bu’iin,qabeenya nama kami iyyuu osoo hin tuqiin nagaan mirga isaa akka falmtu muuxannoo ammaan dura jiru daran jabeessitanii akka cicoominaan mirga walabummaa fi dimokraasii sabootaaf qabsooftan waamicha goona.
Posted by OromianEconomist in Africa, Because I am Oromo, Oromia, Oromiyaa, Oromo, Qeerroo.
Tags: Africa, African Studies, Development and Change, Economic and Social Freedom, National Self Determination, Oromiyaa, Oromo, Oromo culture, Oromo people, Oromummaa, Qeerroo
Amajjii 1, 2015
Uummata Oromoo hundi baga nagana bara haraawaa Amajjiin 1, 2015 fi guyyaa WBOn isin gahe. Barri 2015 Sabni Oromoo bara cunqursaan jaarraa olii keessaa hiikamee Oromiyaa keessa nagaa, tasgabbii fi jaalanaan abbumaan jiraatu akka nuu ta’u hawwii fi dhugoomsa kaayyoo kanaaf ciccoominaan qabsaawuu qabnuu isinii dabarsina.
Bara 2014 darbe keessatti uumati Oromoo baadiyyaa irraa hamma magaalaatti dararaa sirna bulchiinsa EPRDF Wayyaanee jalatti argaa bahe dha. Qabeenya saamamuu irra darbee hidhaa,ajjeechaa fi biyyaa arihamuu dhittaa mirga namaa haalaan hammaataa keessa darbe. Haalli gabrummaa dhufaa darbaa daran hammaachuu irraan dargaggooti Oromoo(Qeerroon) cunqursaa kana darbaa baadhachuun nu gahe jechuun fincila diddaa gabrummaaf (FDG)Oromiyaa guutuu keessatti qabsiisuun mirga uumata keenyaa yeroo falmataa turre dha. Haala kanaan gaaga’ami lubbuu dhabamuu fi hidhaan uumata Oromoo addattis dargaggoota Oromoo irraan gahe kan yeroo kamuu caalaa hammaataa ture. Falmii mirga Oromoo fi dhumaatii uumata Oromoo irraanis lammiileen Oromoo biyyoota ambaa jiraatan tokkummaan dhaabbatanii mirga sabaa falmuu irratti eenyummaa fi jalaala biyyaaf qaban muldhisanii jiru. Haalli tokkummaa Oromoo waliigala bara 2014 keessatti muldhate jabinaan itti fufuun waggaan itti deemnu 2015 keessa kan kaayyoo saba Oromoo injifatnoon golboobu akka ta’u hogganni Qeerroo bilisummaa Oromoo gadi jabeessee dhaammata.
- Guyyaa seena qabeessa guyyaa WBO Amajjii tokko bara 2015 sababeeffachuun hojii qindeesitooti Qeerroo bilisummaa Oromoo Oromiyaa bakka maraa walitti dhufuun walitti dhufuun haala qabsoo bilisummaa Oromoo sochii warraaqsa FDG Qeerroo bilisummaa Oromoon durfamuu, haala Siyaasaa Impaayerri Itoophiyaa keessatti kuftee jirtuu, gochaa hammeenya mootummaan abba irree Wayyaaneen EPRDF itti fufinsaan uummata Oromoo irratti gaggeessa jiruu, olola maqaa filannoo dimookiraasii sobaan oofaa jiru, haalaa Master planii Finfinnee fi waligalatti haala uummatni Oromoo fi lammiileen cunqurfamoo biyyatti keessa jiran irratti hundaa’uun marii bal’aa gaggeessuun uummata Oromoo hundaa fi lammiilee cunqurfamoo biyyattii hundaaf ibsa gabaaba armaan gadii dabarsee jira!!
- Amajjiin tokko guyyaa WBO, guyyaa warannii Oromoo mirga uummata Oromoo kabachiisuuf bara baraan wareegama qaalii kanfaluun Oromiyaan har’a arginu kunii fiuummatni Oromoo har’a jiraatnu kun akka jiraannu waraana uummata Oromoo irraa ijaaramee fiuummatichi bilisummaa isaa fi birmadummaan isaa kabajamee fi mirgi abbaa biyyummaa isaaeegamee fi Oromoon qabeenyaa isaa fi uummata isaa fi biyya isaa irratti aangoo siyaasaa qabateeakka ofiin of bulchuuf waraana wareegama qaalii fi bu’aa ba’ii qabsoo keessa darbuun as ga’eewaan ta’eef nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo WBOf kabajaa fi jaalala guddaa qabna.Uummatni Oromoo hundi waraana kana akka qaroo ija isaatti akka ilaallatuu fi tumsa gamahundaan godhamuun akka cina dhaabbatu waamicha dabarsina. Amajjiin tokko guyyaan WBObarri 2015 guttummaa Oromiyaa fi biyyoota Oromoon jiru hundatti sirnaan akka kabajamuudhaamsa dabarsaa, addatti Qeerroon bilisummaa Oromoo guyyaa kana bifa adda ta’een lafacaasaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo jiru hundatti kabajuuf qophii dursaa xummuruu keenya nihubachiifna.
- Mootummaan abbaa irree EPRDF gochaa hammeenyaa uumata Oromoo Oromiyaa irraa kaasuu fiballeessuu imaamata godhatee jiruu fi olola dharaa uumata Oromoo irratti gaggeessa jiruufseeratti dhiyaachuu qaba. Dhiitaa mirga dhala namaa fi ukkamsaa mirga dimookiraasiimootummaan abbaa irree gaggeessa jiruuf mootummootni gamtooman, dhaabbileen mirga dhalanamummaa addunyaa, fi uummatni Oromoo gama hundaan mootumman yakkamaanWayyaanee himatamee mana murtii idil addunyaa ICC ‘tti dhiyaachuun yakka duguginsa sanyiigaggeessa jiruuf akka itti gaafatamu jabeessinee gaafatna!! Kana irratti irra guddaan hayyoonniOromoo alaa fi biyya keessa jirtan tokkummaan irratti akka qabsooftan abdii isin irratti gatna.
- Biyyaa fi dachii Itiyopiyaa dimookiraasiin hin jirretti maqaa Filannoo jedhuun mootummaan Wayyaanee olola deemsisaa jiru ni balaaleffanna. Filatnoon dharaa baroota 23 deemaa jiru umriiWayyaanee dheeressuuf kan deemu malee diimokiraasii dhugaa kan muldhisu akka hin taanebeekama. Kanaafuu filmaati ammaa kunis lammiilee cunqurfamoo biyyattii fi uummata Oromoohunda kan hin ilaallannee ta’uu hubachiisuun uummatni Oromoo cufti dimookiraasii dhugaa, kanmirgi ilma namaa fi mirgootni dimookiraasii keessatti kabajamanii fi bilisummaan uummataOromoo kan itti mirkanaa’uu fiduuf Warraaqsi FDG haalaan jabaatee kan itti fufuu ta’uu nihubachiifna!!
- Dhaabbileen mormitoota biyyatti maqaa uummata Oromoon ijaaramtanii diraama dimookiraasiikijibaa Wayyaanee keessatti hiriirtanii jirtan, maqaaf malee mirga kan hin qabne, miseensabilisaan ijaarrachuu kan hin dandeenye, uummata Oromoo bilisaan ijaaruu fi sochoosuu haalaahin dandeenyee fi bakka barbaadanitt wajjiraalee banachuun socho’uu kan hin dandeenyee ,taatanii utuu jirtanii, Dimookiraasiin jira filmaatatti seenee Wayyaanee waliin morkii goonajechuun sochii bu’aa hin qabnee fi jijjirama fiduu hin dandeenye keessatti waan argamtaniifyeroon gara sochii Warraaqsa FDG ‘tti makamuun akka mirga Oromoo dhugaaf falmitanwaamicha lammummaa isinii dabarsina.
- Goototni Qeerroon (dargaggootni Oromoo) bara darbee jalqaba baatii Ebla 2014 irraa eegaluungaaffii mirga abbaa biyyummaa fi dimookiraasii karaa nagaa bifa qindaa’een mootummaa abbaairree Wayyaanee gaafachuun FDG irratti kaasuun sagaleen uummata Oromoo hanga sadarkaa idil-addunyaatti dhaga’amuu danda’ee jira, gaaffii karaa nagaa fi dimookiraasii dhiyeeffanneefdeebii ajjeechaa fi hidhaa Oromoo irratti raawwachuu EPRDF/TPLF fudhateen ija mootummataaddunyaa duratti yakkamaa ta’uun isaa hubatamee jira. Sochiin FDG bifa garaagaraan jabaachuunhanga guyyaa har’atti itti fufinsaa fi qindoomina haala qabuun jabaatee itti fufaa jira. UummatniOromoo bakka jirtan hundaa warraqsa kana cina akka dhaabbattan waamichaa keenya dabarsina!!
- Hogganni Qeerroo Bilisummaa Oromoo yeroo kamiinuu olitti qabsoo bilisummaa Oromoo galiiisaan ga’uuf sochii warraqsa FDG qindeessuu, uummata Oromoo sadarkaa garaagara keessa jiruuijaaruun jabeessuu, garaagarummaan ilaalchaan akka wal hin qoodnee fi tokkummaa UummataOromoo jabeessuun ,mootummaa abbaa irree Wayyaaneetti xummura gochuuf kutannoo fimurannoodhaan qabsoo warraqsaa biyyooleessaa (national revolution) gaggeessuuf qophii ta’uuni hubachiifna.
- Walii galatti Oromiyaa irratti Oromoon ofiin of bulchuuf furmaatni guddaan jiru FDG jabeessuufi Uummani Oromoo bakka hundatti gaaffii mirga hiree murteeffannaa jabeessuun sagaleetokkoon harka wal qabatnee yeroon gamtaan warraaqa biyyalessaa FDG keessatti hiriiruuntokkummaan qabsoofnu amma jechuun uummata Oromoo waliigalaaf dhaamsa dabarfatna.
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Injifannoon Uumata Oromoof!
Bara Milkii
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Amajjii 1,2015 Oromiyaa
https://qeerroo.files.wordpress.com/2015/01/ibsa-qeerroo-bilisummaa-oromoo-amajjii-1-2015.pdf


c: text/html

text:
KIRISTAANU HEESHSHORA
Balaxxe Rodiikki Ledo Araarami—Hiittoonni?
Hanni Yesuusi yannara Galiilaho noottohu gede assite hedi. Daasu Ayyaana ayirrisate Yerusaalame haˈrootto. Haammatu Magano magansiˈranno manni konne ayyaana ayirrisate xeertowiinni dayino daafira katamu giddo kandanniwi dino. Ati Yihowara kakkalo shiqishiˈra hasiˈrootto. Konnira meichokki goshooshidhanni injiitannokkinna mannu batiˈreenna ruukkitino doogo amadde qullaawu mini noowa haˈra hanafitto. Qullaawu minira iillatto wote atente gede kakkalo shiqishiˈranno manni hakko woˈme no. Jeefoteno ate tari iilleenna meichokki amadde kakkalaasinchu albaanni maritto. Tenne giddo mittu giwamootto rodiikki qulli yiihe, kuni rodiikki hakko mannu woˈminowa woy wolewa katamu giddo heeˈrara dandaanno. Yesuusi togoo coyi kalaqamanno wote maa assa hasiissannohero xawisino. (Maatewoosi 5:24 nabbawi.) Yesuusi kulino garinni atinna giwamootto rodiikki araarama woy salaame kalaqa dandiitinannihu hiittoonniiti? Woroonni kulloonni doorshi giddo gara ikkinoha malaatisi.
ATI ASSA HASIISSANNOHERE
Rodookki hasaawisa hasiissannohehu iso hanqanno gede assinori noota buuxitto gedensaanni callaati
Rodiikki coye iibbabbishinoha woy soˈrinoha ikkiro iso ammansiisse biddi assate woˈnaala hasiissannohe
Rodiikki hedosi coyiˈranna cincite macciishsha, hattono yaannore gudde buuxa hoogittoro nafa koffi yiinoheteranna hedoottokkiri ikkinotera giddokkinni maaro xaˈmira
RODIIKKI ASSA HASIISSANNOSIRE
Wolootu songote giddo noo roduuwira koffi asoottosire kule kaaˈlo hasiˈra
Atera hanqe coyira, koffi assoottosire mitto mittonka coye kulehe bushu ate ikkoottota ammansiisa
Ati iso hasaawisate umokki heeshshi assoottota huwate wodaninni gatona yaa hasiissannosi
Yannankera Maganoho saadate kakkalo shiqinsheemmokkiha ikkirono, Yesuusi rodiinke ledo noonke salaamenna Magano hagiirsiisanno garinni magansiˈrate mereero noo fiixooma kulinohu hiittoonniiti?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WASHINGTON,DC —
Biyyiti tun lamaan biyyoota Afrikaa 10n waancaa addunyaa ganna dhufu Biraazitti taphatanii dabruuf taphachuutti jiran keessaa tokko.Dorgommii tana Afrikaa keessaa biyya shanitti dabra.
Nyaayjeeriyaan tapha kanaaf taphattoota alaa qabdu ta akka John Mikel Obi,Victor Moses, Emmanuel Emenikoo faa guurratte Itoophiyaatti qopheeffachuutti jirti.
Obii fi Moses warra garee English Premiere Leaguetii taphatuu.Naayjeeriyaan tana malee nama akka John Ogu,Ogenyi Onazi,Nosa Igiebor Sunday Mba faallee alaa yaammattee dhufaa karaa jira.
Itoophiyaa fi Naayeeriyaan Onkololeessa 12 Finfinneetti eegee ammoo 16 Naayjeeriyaatti tapahtan.
Akka James Peterd itti aanaan daareketera teknika federeshiinii kubbaa miilaa Naayjeeriyaa jedhutti gareen isaanii Itoophiyaa moohattee waancaa addunyaatii dabaruuf shakkii hin qabduu %100 ufi abdatti.
Itoophiyaan eennuu fa akka Naayjeeriyaa qopheessitu ammatti hin dubbanne.Dorogommii biyya Afrikaa shan waandaa addunyaatiif dabruuf fialtan tanaan Itoophiyaa fi Naayjeeriyaa,Masrii fi Gaanaa jenne malee; Côte d’Ivoire-Senegal,Tunisia – Cameroon fi Burkina Faso - Algeria
ti waliin taphata.
Masrii fi Gaanaalleen akkanuma walti qophaahuutti jiran.Masriin taphattoota akka Geedoo,Mohammed Saalaa,Elmohammad fa alaa yaammatte.Masrii fi Gaanaan Onkololeessa 15 waliin taphatan.Masrii nama Amerikaa,Bob Bradely leenjisa.
Dorgommii biskileettii ta Tour of Britain sadarkaa 8tessoo ta kalee km 88 irratti wal dorgoman Sir Bradely Wigginsitti moo’e.


text:
Dabalaa Xaafaa reebicha ulfaataa dhaan ajjeefame
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 12/04/2015
Muddee 04, 2015 | SBO
Ummata Oromoof gara laafina kan hin qabne, faashistiin abbaa irree wayyaanee ajjechaa ilmaan Oromoo irratti raawwataa jiru jabeessee itti fufuudhaan guyyaa kaleessaa Mudde 03, 2015 sabboonaa qabsa’aa sabaa Dabalaa Xaafaa reebicha ulfaataa irraan gahuudhaan ajjeese.
Hidhaa fi ajjechaadhaan ummata Oromoo fi ilmaan isaa mirgaa fi bilisummaa isaa kabajsiifachuuf murannoon guutuu Oromiyaa keessatti sossohaa jiran of booda deebisa yaada jedhuun abdii kutannaadhaan duula bal’aa hidhaa fi ajjechaa hammate kan gocha sanyi duguuggaa irraa adda hin taane ummata Oromoo fi ol adeemtuu Oromoo irratti raawwataa kan jiru mootummaan faashistii wayyaanee, guyyaa kaleessaa Mudde 03,2015 sabboonaa qabsa’aa goota ilma Oromoo Dabalaa Xaafaa Oromummaa isaan yakkuun erga qabeen booda, reebichaa fi tumaatii humnaa olii irratti raawwachuudhaan ajjeesee jira.
Sabboonaa fi kabajamaan qabsa’aan sabaa Dabalaa Xaafaa hidhattoota diinaa humnoota federaalaan qabamee akka malee reebamee miidhamuu irraa waldhaansaaf gara Finfinnee hospitaala Xiqur-Ambassaatti geeffamus akka malee waan rukutameef irraa dandamachuu dadhabee hospitaaluma kanatti guyyaa kaleessaa ganama sa’aa 11:00 (11:00 AM) irratti wareegamee jira.
Akkuma sabboontota qabsaawota ilmaan Oromoo kaanii kabajamuu mirga ummata Oromoof karaa isaa danda’ameen falmaa kan ture Dabalaan, ejjennaan isaa kun diina innikaa saba Oromoo kan ta’e wayyaanee biratti yakkamaa isa taasisuun waggoota 10f hidhamee dararaa mana hidhaa irraa hafee waggaa darbe kan bahe ta’uunis barameera.
Qabsawaa sabboonaa Dabalaa Xaafaa dabalatee goototni sabboontotni barattootni Oromoo Dajanee Sarbeessaa, Guutuu Abarraa, Karrasaa Caalaa, Gazzahany Oliiqaa fi kanneen hafan biroon falmii mirga abbaa biyyummaa Oromoof qabsoo yeroo ammaa Oromiyaa keessaa finiinaa jiru keessatti wareegamaniiru. Hedduun isaanii rasaasa diinaan qaamaa kan hir’atan oggaa ta’u, kumoota hedduun hidhaatti guuramaa jiran.
Dhiigni ilmaan Oromoo dhangala’aa, lafeen caccabaa fi lubbuun bahaa jiru QBO finiinsee gumaan isaanii bilisummaan akka deebi’u shakkiin hin jiru. Tarkaanfiin diinummaa fi gochi faashistummaa mootummaa abbaa irree wayyaanees ummata Oromoo fi ilmaan isaa barattoota/Qeerroo biyyaa falmaatti yo jabeesse malee duuba kan deebisu akka hin taane beekamuu feesisa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Unkootaan Hojjechuu
Unkoota fayyadamuun, deeticha akkamitti dhiyeessuu akka dandeessu qindeessi. Galmee barruu yookiin wardii baniitii to'annoowwan kanneen akka qabduu dhiibaa fi tarree sanduuqotaa saagi. To'annoowwan qaaqota amalootaa keessaa, unkootni deetaa maalii argisiisuu akka qaban qindeessuu ni dandeessa.
Masaka Unkaatiin Unka Haaraa Uumi.
LibreOffice keessaa, Unka haaraaMasaka Unkaa fayyadamuudhaan uumuu ni dandeessa.
- Faayilicha kuusdeetaa bakka itti unkicha haaraa uumuu barbaaddu bani.
- Heerata bitaa foddicha kuusdeetaa keessaa, sajoo Unkoota cuqaasi.
- Unka Uumuuf Masaka Fayyadami cuqaasi.
Hujeekaan Unka Haaraa Uumuu
- Faayilicha kuusdeetaa bakka itti unkicha haaraa uumuu barbaaddu bani.
- Heerata bitaa foddicha kuusdeetaa keessaa, sajoo Unkoota cuqaasi.
- Mul'annoo Saxaxaa keessatti Unka Uumi cuqaasi.
Galmeen barruu haaraa ni banama. To'annoowwan unkaa saaguuf Form Controls fayyadami.
Related Topics
Kuusdeetaa as keessaa fayyadamuu LibreOffice Base


text:
- Category
- Afaan Oromoo
- Tags
- Oromia TV, Talent Show
Post your comment
Comments
-
Gutema FuriAdded
Dr. Tamasgeen Bantii, hedduu ***toomi dalagaa kee maraafuu! Dalagaan kankee onnee koo na tuqe:)! Hedduu ***toomi Dr. Tamasgeen. Yaaddoo fi hawwiin keenya si'ii fi namoota akka keetii biroo wajjiin akka fiixa nuuf ba'u shakkii hin qabnu. Jabaadhu duubatti hin deebi'in!
Bilbila Dr. Tamasgeen yoon karaa imeelii kootii..gutema.dube@yahoo.com tin yoo naaf barreessitan, hedduu isin ***toonfadha.
Sponsors


text:
(Bilisummaa.com, Muddee 20 bara 2015): Akkam jirtan yaa lammiiwwan kiyya. Akkatti jirru walumaanu beekna natti bareetin isin gaafadhe dhiifama akka itti jirru wallaaleti miti. Hundi keenya mootummaa wayyaanee ilmaaf abbaa ykn haadhaaf ilma walirratti ajjeesaa jiru kana laalaa akkamitti nagaa qabdaani jettanii nu gaafattan badii tiyya ta’uu amaneetin fudhadha. Ani mootummmaa wayyaanee kan osoo AMNEST INTERNATIONAL NAMOOTA 75 Seera malee ajjeefamee jedhee gabaase namoota 5 qofatu ajjeefame jedhee balaaleffattu sanii miti. Mootummaan Wayyaanee waggaa 10 dura bara 2005 deeggartoota paartii QINIJJIT jedhamu 26 ajjeefamuun isaani yeroo himamu lakkoofsa 26 akka lakkoofsa 75 waakkatan kanatti hin waakkanne.
Namootni 26 dhukaasa akka tasaa itti dhukaween lubbuu isaanii akka dhaban kan gazexeessitoota BBC hime ture Ob. Mallasaan namootni 26 ajjeefamani turan sun hundi eega rasaasa akka tasaa dhukaaten ajjeefamanii maaliif hundii isaani addarra nyaara ija isaanii lamaan jidduu rasaasan rukkutamanii ajjeefaman gaafii jedhu kan gareen BBC #HardTalk kaasaniif deebii dhabeet ture. Dubbii Qinijjiit bara 2005 kaasee ture kanan kaasu isaan faarsuf ykn qabsoon sun waan cimaa tureef akka qabsoo akkasii gootan isin yaadachiisuf ykn warra Qinijjit wayyaanerratti qabsaawe san balaaleffachuufi miti.
Waanan ani kaasa jiru dogongora Qinijjit bara 2005 hojjeterraa barattani akka of sirreessitan dhaamsa cimaa akka lammii biyyaaf yaadu tokkootti isiniif dhaamu tokkon qaba dhaamsa kiyya kana yoo na tuffattanillee mee yaa lammii Oromoo xinxaala keessa galchuuf yaalaa. Kuni dhaamsan Lubbuu 100 oli ji’a kana keessa wareegamaniitin irbuu isiniif seenu. Baqattootni Oromoo guyyaa sadi osoo manatti hin galin Cabbii keessa oola fi bulaa godhan milkiin xummuramuun isaa guddaa nama gammachiisa.
Dubbi himaan mootummaa Jaramanii guyyaa har’aa waan danda’ame hundaan akka Uummata Oromoo deeggaran, akka namoota Jarmanii Itoophiyaa keessa jiran hojii isaanii dhiisanii gara Jarmanii deebi’aniif akka amma booda hariiroo mootummaa Itoophiyaa waliin qaban dhaaban wadaa galaniiru. #VivaGermany. Kun Sochii guddaa baqattootni Oromoo Jarmanii keessa jiran godhanirra kan dhufe waan ta’eef#VivaOromoDiasporaInGermany jennee galateeffachuu qabna.
Gammachuun mootummaan Jarmanirraa arganne haala kanarra osuma jiruu mootummaan hablee qara lamaatin Addunyaarratti rakkoo uumuun beekamu mootummaan Ameerikaa ibsa inni keennaa jiru soonkoof soorgoo ” Yaa ta’u jennaan harree qalle, hin ta’u jennaan harree ganne kan harree ganne sunuu qorichaa fidaa jennaan barbaadnee dhabne ” ciigoo jedhuun wal fakkaatti.
Ibsa Ameerikan kaleessa baase keessatti Waraanni Wayyaanee akka ajjeechaa Oromoo hiriira bahanirratti hirmaateefi akka Oromoonis gochoota sodaachisaarratti hirmaatan ibsaa akka waraanni wayyaanee fi Oromoon waliin haasawani dubbii amma itti jiran kana fixatan dhaamsa dhaamun mootummaan Ameerikaa lubbuun Oromoo dhumaa jiru kana siyaasa adurree kan horsiifne akka hantuuta nurraa fixxuufi dubbii jedhuun wal fakkaata. Yeroo ammaa kanatti uummatni Oromoo Hantuta.
Wayyaaneen adurreedha. Adurreen mirga hantuutaa ni kabajjiif yoo kan jettan taate wayaaneen mirga Oroomoo hin tuqxu jedhaati waan Ameerikaan odeesditu jala deema. Mirga ofii abbumatu kabajjiifata yoo kan jettan ta’e wayyaane, Ameerika, Jarmanii kkf hundarraa walaba taanee of dandeenyee yaa qabsoofnu. Garuu, warra adeemsa qabsoo keenyaa keessatti waan barbaachisaa ta’e nuuf gumaachaa jiran akka galateeffachuu qabnu dagachuu hin qabnuun dhaamsa kooti. Akkuma Nelson Mandeellan General Tadesse Biru “Long Walk To Freedom ” kitaaba jedhee barreesse Keessatti bakka guddaa kenneef Deebiin guyyaa har’aa mootummaa Jarmaniirraa arganne kun kan bakka guddaa qabuu plzzzzz nurraa hin dagatinaa. Ammas beektota keenya#OromoAnonymousHackers jedhaman kan barattootafi qotee bulaa Oromoo bira dhaabbatani Waraana Wayyaanerraatti duula addaa banan nuuf jajjabeessan isiniin jedha isin hoo maal jettu?
http://www.bilisummaa.com/oduu-gammachiisaa-mootummaan-jarmanii-%100-oromoo-akka-deeggarru-ibse/


text:
Godina Jimmaa
Jimma godinaalee Oromiyaa keessa jiran keessa tokko dha. Maqaaan Jimma kuni maqaa mootummaa Jimmaa durii kan Kafaa wajjiin bara 1932 kessatti walitti makamani irra dhufe.
Jimmaan kibbaan mootummaa naannoo Saba, Sablammootaa fi Uummattoota Kibbaan, kaaba-dhihaan godina Iluu Abbaa Booraan, kaabaan Wallagga Dhihaan, kaaba-bahaan Shawaa Dhihaan daangeeffamtee argamti. Bakki dheerina guddaa godina kana keessa Garaa Maigudoti. Aanoleen Jimma keessatti argaman kan akka Qarsaa, Gannat, Gommaa, fi Saqqaa jedhamani ni jiru.
Barreeffama Abbaa Taayitaa Bunaa fi Shaayii Itoophiyaa (Ethiopian Coffee and Tea authority) irratti hunda'uudhaan Abbaa Taayitaa Istaatistiksii Itoophiyaa (Central Statistical Agency) akka gabaasetti tooniin buna hanga 26,743 bara dhuma 2005tti oomishama. Kun immoo baasii Oromiyaa keessaa dhibbantaa 23.2% yoo ta'u baasii biyya keessaa immoo parsentii 11.8% ta'a. Kuni immo Jimman zoonii buna midhasun bekkaman sadeen kessa tokko ishee godha. Lamman hafaan kan birra Sidaamaa fi godiina Gede'oo dha.
Gabaasa Jimmaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
(Gabaasa CSA 2005 irratti hundaa'uudhaan) Godinni kun baayyina ummataa walii galatti tilmaamaan hanga 2,773,730 ta'u yoo qabaattu, keessatti 1,382,460 dhiira yoo ta'an, 1,391,270 immoo dubartii dha. Ummati Jimmaa 340,666 yookaan dhibbantaan 12.3% magaallan gugguddoo keessa jiraatu, kan hafan immoo baadiyyaatti jiraatu. Bal'ina tilmaamaan 18,412.54 square kilometers ta'u keessatti Jimmaan tuuta'insa uummataa 150.64 people per square kilometer ta'u qabdi.
Akka May 24, 2004 Baankii Addunyaa (World Bank) memorandumitti, parsentiin 9% ummata Jimmaa elektirikii ni argatu. Godinni kun density karaa 77.0 kilometers per 1000 square kilometers (Avirejjii Oromiyaa wajjin yoo walitti madaalani 30 kilometira ta'a). Avirejjiin abbaa manaa baadiyyaa tokko hektaara lafa 0.9 yoo qabaattu, mataan horii hanga 0.5 ta'u qaba. dhibbantaan 15.1% ummata Jimmaa hojii qotee bulaa hin ta'iiniin jiratta. Parsentiin 57% barattootta Jimmaa mana barumsaa sadarkaa tokkoffaatti yoo galmaa'anii argamani, parsentiin 12% immoo mana barumsaa sadarkaa lammaffaatti barachaa argamu. Parsentiin 29% zoonii kana carra dhukkuba busaa (malaria) qabamuu qaba, dhibbantaan 63% immo tisiisa Tsetse fly qabamu carraa qaba. Memorandumiin zoonii kanaa karaa qilleensa goggogaa rating 298 kennaaf.
Aanolee Jimmaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Deedoo
- Geeraa
- Gommaa
- Qarsaa
- Limmuu Saqqaa
- Limmuu Kossaa
- Maannaa
- Oomoo Naaddaa
- Saqqaa Coqorsaa
- Saxxammaa
- Sigimoo
- Sokorruu
- Xiroo Afataa


text:
Baarentuu Gadaa Irraa
Isa dhaabbataniif ammanummaa fi jabinaan falmuun kabajaa namaa laata, Injifachuunis hin oolu. Kaayyoof wareegamuun oolee haa bulu malee gatii guddaa qaba. Namni ykn jaarmiyaan kamuu, eeyniyuu dhugaaf cichinaan milkiin kan isaati. Injifataanis isa.
Isa dhugaa dubbatu, isa haqaaf dhaabbate, isa walqixxumaa fi bilisummaaf falmu inni haqa dabsu, inni nama ajjeesee saamu, inni kijbu hin jaalatu. Haqa dabsaa fi kijibaan karaa isaa danda’ame hundaan sagalee nama dhugaa dubbatuu ukkaamsuuf yoo tattaafatu argaa fi dhagahaa jirra. Kijibdoonni sobaa fi holola fakkeessii afarsaniin sagalee dhugaa ukkaamsuuf yaalaa turan, yaalaas jiru. Horii dhanglaasanii dhugaarra aanuuf tattaafatu. Wayyaaneen impaayeera itiyoophiyaa bulchaan jira jettus wanti ishiin waggoota 26n darban raawwachaa turtee fi jirtu kanuma. Haqa dabsuuf, sagalee ummataa ukkaamsuuf wanti murni tun hin raawwatin hin jiru. Keessumaa SBO fi Sagantaa TV Gaaddiisa dhugaa jedhamu irra deddebiin ukkaamsuuf yaaltee jirti.
View original post 657 more words


text:
FXG Itti Fufuu fi Mootummaan Wayyaanee OPDO Keessayyuu ABOn Jira Jechuu Eegale.
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 1/10/2016
Amajji 10, 2016 | Gabasaa Qeerroo
FXG Oromiyaa keessatti akkuma itti fufetti Oromiyaan guutuumaatti wal gahee jira Yeroo ammaa kana akkuma hubatamutti mootummaan Wayyaanee naasuu fi gara itti deebi’u dhabuu irraan OPDO goolaa jira, isin keesayyuu ABOn jira, diina waliin quunnamtii qabdu jechudhaan doorsisaa jira.
Caasaan OPDO gubbaadhaa hanga goodatti ABO dhaan shakkamuutti ka’e. Akkasuma har’a godina Qellem wallaggaa aanaa Canqaa irraa gara Ayiraa osoo deemuu konkolaataan waraana Wayyaanee nama 6 baattee deemtu galagalteen namni 6 du’anii fi lama du’aa fi jireenya gidduu keessa seenani jiru wayyaanee haalaan naasisuu dhaga’ame.
Wayyaaneen reefa namoota du’anii xayyaara iergee guurrachuun kan ifa tahee fi yeroo ammaa kanas aanaa kana keessa waraanni Wayyaane buufatee kan jiru tahuu Qeerroon gabaasee jira. Haatahu malee yeroo ammaa kana humni Fincilaa uummata qofa miti humnoonni hedduun duubaan jiran guddaa tahuun sodaachisee jira, WBOn uummata keessa faca’ee kan jiru tahuunis mootummaan wayyaanee raafamee jira.
Yeroo kana FXGs kan jabeeffame jiru dhaabbileen barnootaa wayita kana dhibbaan lakkaawam Oromiyaa keessaa hoji baruu fi barsiisuu dhaabuun gara FXGtti fuulleffatnii jiru. Hanga ammaatti qabataaman kan beekanu manni barnootaa 185 ol hojii baruu fi barsiisuu dhaabee jira Oromiyaa keessatti. Kaanis kana irraa fagoo kan hin jirree fi Yuuniversitiileen halkan kana dablatanii kan akka madda walaabuu FXG finiinsaa jiranii fi yuuninvesitii biroonis yeroo ammaa kanatti guutummaan guuututti FXGtti hirmaannaa taasisuun itti fufanii jiru.
Godinaaleen Oromiyaa FXG keessatti hin gaggeeffamin muraasa tahanillee fincilli hanga walabummaan Oromiyaa mirkanaa’utti FXG itti fufuun uummannii fi Qeerroon irbuu haaressaa itti fufeera. FXG itti fufa.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Godinaa Shawaa Bahaa aanaa Boosat keessatti mana namaa marsanii dhukaa banuun nama qabuun akkasumas eessa butee warra qabamee dhabamsisuun waan baratamaa dhufe jedhu jiraattonni. Akka Fakkeenyaattis ennaa ibsan mana nama Obbo Abdisaa jedhamanii marsanii dhukaasa banuun haadha warraa cinaacha naannoo kale isaanii rukutuu isaanii fi abbaan warraa jalaa miliqee ba’uu dubbatan. Haala akkasiin maatii fi aantee mara funaanaii hidhuu isaanii akkasumas hatattamaan iddoo biraatti waan dabarsaniif jecha maatiin hidhamtootaa eessa butee dhabee rakkataa jira. Dhaqanii eessa akka jiran yeroo gaafatanis waan qabanii hidhaa keessa busaniif namnii callisuu filate jedhanii jiran.
Gama kaaniin achuuma aanaa Boosat ganda Qombee Guugsaa keessa kan jiraatan Aaddee Loomii Waaqayyoo akka jedhanitti ijoollee isaanii keessaa sadii hidhamanii akka turee fi isaan keessaa reeffa isa tokko fidanii akka itti kennan dubbatan. “Ilma koo Damisee Dachaasaa lafa hojii barbaacha deeme - magaalaa Adaamaa keessaa qabachuu isaanii firri naa ibsee jira jedhanii, Nigusee Dachaasaa fi Abbittii Dachaasaa manuuma koo keessaa dhufanii qabatan, jedhu.
Sana booda reeffa Abbitti Dachaasaa waraanni fidee naa kenne jedhu. Reeffii isaa u-urataa ciccitaa qaqqalamaa dha, akkasumas afaanii fi funyaan isaa keessaa dhiigatu ba’a jedhan.
Nuti umriin keenya guddaa fi dadhaboo waan taaneef ijoollee keenyatu nu gargaara ture amma garu ijatu na jaame jedhu. Kanaaf mootummaan ijoollee koo hidhaa keessa jiran lamaan akka naa hikuufan gaafadha jedhanii ilma isaanii isa afuraffaas qabanii akka tumanii deebisan dubbatan. “Waan dhukkuffatuuf xabala deemee gargaaramaa jira,” jedhan.
Bulchiinsi aanaa Boosat namoota badii geesisan hidhuun akka turee himanii, “ajjechaa dhaqqabe jedhame ilaalchisee garuu odeeffannoo hin qabu,” jedhanii jiran.


text:
Gurmuuleen mirga dhala-namaa, waa’ee lammiwwan alaa Yunaayitid Isteets seenan ilaalchisne, ajajni hooggana ol’aanaa, Prezidaant Traamp mallatteessan ajaja uggura imalaa isaan baatii Amajjii keessa mallatteessan irraa waan fooyya’e hin qabu, jedhu. Akka dura dhaabbachuuf jiran illee dubbatu.
Ajajni uggura imalaa baatii dabre keessa Prezidaant Traamp baasanii turan, dirreelee xayyaaraa biyya keessaa fi alaa irratti danqaa fi waliin-dha’ama uumee waan turee fi akkasumas, hedduu waan qeeqameef, mana-murtiitiin uggurame. Ajajni haaraa ba’e kun, uggura yeroo xumuraa hin qabne Siiriyaa irra kaa’amee ture kan kaase yoo tahu, Iraaqiin biyyoota Musliimaa ugguraman toorba keessaa baasee jira.


text:
Fayyisaa Leellisaa gurbaa ganna 26 ti. Shawaa Dhiyaa magaalaa Jalduutti dhalate.Eegii sunii asii medalaiyaa hedduu tuulate.Qaxxaamura biyyaa, metrii 10,000 fi maratooniilleen himuma dorgoma.
Marro marroo hedduu Itoophiyaa fulaa bu’ee biyya keessaa fi biyya alaalleetti dorgome.
Baranuma qofa Olompikii dhufe.Olompikii baranaa atileeota11,500 tahanitti biyyaa fi naannoo akka akkaatii itti dhufe.
Olommpikii dhufuun atileetii tokkoof gammachuu guddoo.
Fayyisaan ammoo gammachuutti gaddaatti narraa jijjiiramee jedha. Yoo dorgommii Maratoonii irratti lammeessoo bahellee waan isa gaddisiise akkana jedhee VOA Afaan Oromootti Riyoo irraa bilbilaan hime.
“Moohachuun haa hafuutii hirmaachuunuu waan guddaa turee. Ani ammoo qabxi kana fide…gammachuu maalti jiraa gaa gaddatti na jalaa jijjiiramee. Hiriyoonn ko kaan mana hidhaa kaan du’an guutanii.Gammachuu adoo hin tahin gaddatti na jalaa jijjiirame.”
Fayyisaan yoo fiigu ummata mirgaa bitaa jiru isaaf harka dhaanuu fi TV daawwatu mirgaa bitaatti gara galee mallatto mormii Oromo harka walqaxxaamursee agarsiisaa ture.
“Mallattoon sun diddaadha.Kunoo akkuma Oromiyaa keessatti namii baayyeen godhu sun.Oromo protest anis Oromoo waan taheef isaan wajjiidhaan dhaabachuuf hamma ani dandahe,karaa dandaheen mormii agarsiisuudha kaayoon kiyya.”
Mallattoo mormii sun akkuma dirree seenee dorgommiin jalqabuuf qophi jiru agarsiisullee kaameraan na hin argine fakkaataa jedha Fayyisaan.
Ta addunyaan akka dansaa argiteef ammoo ta yoo innii dorgommii fixeeti a mataa dubbii addunyaa tgaateefilleen sun.
Atileeti Fayyisaan biyyatti deebi’uuf waan sadii sodaata.
“Jarii saree maraattuudha na ajjesuu dandahuu,na hidhuu danda’u.Sadaffaa ammoo akka ani biyya alaa hin baane na gachuu dandahu.”
Akka Fayyisaan jedhutti dubbiin tun duruu garaa keessa isa jirti mmoo keessaa baafatte.“Haala isaa dirqamneet-- baqqaa waan tokko yo keessaa dhohee hin dhoohaa.”
Seerii Koree Olompikii Addunyaa(International Olympic Committee) akka atileetotii dirree dorgommii irratti mallattoo siyaasaa,mallatto jibbaa fi waan akkaa jibba siyaasaa hin agarsiifne dhowwa dorgommii addunyaa irraa dhaabsisa.
Fayyisaan ammoo tun siyaasaa miti.Ani siyaasaa ykn hangoo qabachuufii mitii jedha. Dhumaatii ummaa biyya keessaa agarsiise, “ummannii ammoo dhumaa jira kanan calaqqisiifadhee malee siyaasaa miti,” jedha.Tanaaf biyyatti deebihuu sodaadhaa jedha Fayyisaan.
Akka itti aanaan dura taa’aa paartii KFO obboo Mulaatuu Gammachuu jedhutti Fayyisaan dhuguma baana.
“Ee sodaan isaa mirkana maan jennaan nuuyyuu arguutti jira.Obboo Beqqelee Garbaa fi itti gaafatamtoota biraalleen tanumaaf hidhan.”
Akka mootummaan Itoophiyaa jedhutti ammoo dubbiin akka Fayyisaan jedhee miti.Obboo Mohaammad Sayid itti gaafatamaa waajjira koominikeeshiinii mootummaa Itoophiyaati.
“Atileetiin kun nama Itoophiyaa waltajjii sun irratti gootummaan yaamsise. Akka fedheen yaada isaa karaa fedheen himachuu dandaha.Biyyitii biyya nagaa fi seeraan bultu.”
Ministerii koominikeeshiinii Itoophiyaa Geetaachoo Reddaalleen ergaa Twitter irratti ergeen Fayyisaan baga gammaddee jedhee yoo biyyatti deebihellee akka gootaa simannaa jedhee dubbate.


text:
Masaalaanote Faale Hadhe
ALBA heedhino masaalaano ledo mitto assannoheri no? Masaalaancho yaanno qaale 2013nni fultinote Haaro Alame Tiro (Ingilizete afoo) aana “Qullaawu Maxaafi Qaalla Tiro” yaannohu hunda togo yine xawinsoonni: “Masaalaanchu Maganu hedinore mannaho kulannoho. Masaalaano masaalo coyidhinoha calla ikkikkinni Yihowa roso, hajajosinna yoote sokkasi kulte Magano riqibbe soqqantino.” Ati albillittete ikkannore masaalattoha ikka hoogirono, Qullaawu Maxaafi giddo noore dudubbe Magano riqibbe coyiˈra dandaatto.—Mat. 24:14.
Maganu Yihoware wolootaho kulanna isi mannaho hedinore rosiisa kaajja qoossooti! Ninke konne looso “iimi mereero buuwanno sokkaanchi” ledo loonsanni heeˈnoommo. (Aju. 14:6) Ikkollana, tenne kaajja qoosso aana illachinsheemmokki gede ataawe ikkannonke qarri tuncu yaankera dandaanno. Konni qarri giddo mitu hiikkonneeti? Daafurreemmoha, hexxo mudhineemmoha woy ani ditidhoommoho yine hendeemmoha ikkara dandaanno. Alba heedhinote ammanantino masaalaanorano togoori macciishshaminonsaha ikkirono insa hexxo dimudhitino. Qoleno Yihowa, uyinoonninsa looso loossanno gede kaaˈlinonsa. Hanni kuri giddo mitu lawishshanna insa faale haˈra dandiineemmo gara laˈno.
INSA UMONSA QOOFFATTUKKINNI SHIQISHSHINO
Barru giddo loonseemmo loosi daafurseennanke soqqansho soqqamate dandiineemmokkihu gede ikke macciishshamankera dandaanno. Tenne yannara fooliishshira hasiissannonketi egennantinote; wole agurina Yesuusinna hawaariyaatesi nafa fooliishshidhino yanna no. (Marq. 6:31) Ikkollana hanni Baabiloonete heeˈrinohu Hiziqeelirenna qafadante Yerusaalame hadhino Isiraeele lainohunni isira uyinoonnisi looso hedi. Maganu Hiziqeelira xuube haaˈre hatte xuube aana Yerusaalamete katami misile kayisanno gede kulinosi. Hakkiinni Hiziqeeli hakkonni kayisino katama lawishshu yaattonni gaangeesse gurachu midaadinni 390 barra hattono qiniitichu midaadinni 40 barra goxa hasiissinosi. Yihowa Hiziqeelira togo yiinosi: “Kuneeti! Gangeessatto yanna gooffa geeshsha mittu midaadinni wole midaado higattokki gede siiwotenni usureemmohe.” (Hiz. 4:1-8) Qafadante hadhino Isiraeelera tini dhagge ikkitunsakki digattino. Hiziqeeli mitto diro roortanno yanna konne bisosi lowo geeshsha daafursanno looso loosa hasiissinosi. Hiziqeeli uyinoonnisiha konne looso hiitto asse loosara dandaanno?
Hiziqeeli masaalaancho assine soonkoonnisihu mayiraatiro huwatino. Maganu iso soyisi yannara togo yiinosi: “[Isiraeele] macciishshiturono macciishsha gibburono mereeronsa masaalaanchu noota affanno.” (Hiz. 2:5) Isi uyinoonnisi loosi alaama dideino. Yerusaalame lawishshu yaattonni gaangeessanno gede hajanjisi yannara tenne maahoyye yee assino. Isi halaalaancho masaalaancho ikkinota leellishino. Hiziqeelinna ledosi qafadantinori “Katama fiine hunnoonni!” yinanna macciishshitino. Ee, Isiraeele masaalaanchu mereeronsa noota huwattino.—Hiz. 33:21, 33.
Xaa yannara ninke Sheexaanu alame woˈmanti baˈannota kulle qorowisiinsanni heeˈnoommo. Daafursannonke woti heeˈrara dandaannoha ikkirono wolqanke horoonsiˈne Maganu Qaale sabbankeemmo; galagalle marre hasaawinseemmo; hattono Qullaawa Maxaafa xiinxallinseemmo. Tenne alame goofimarchi daafira coyiˈnoonni masaalo woˈmitanno yannara “Maganu hedinore kulate horoonsiˈrannori” wido ikkinoommohura lowo geeshsha tashshi yaannonke.
INSA HEXXO MURSIISANNORE DANDIITE HEEDHINO
Ninke Yihowa ayyaani kaaˈlonni umonke qooffantummokkinni shiqinshoommo; ikkirono mannu kulleemmo sokka adha giwanno wote hexxo mudhineemmoha ikkara dandaanno. Tenne yannara masaalaanchu Ermiyaasi lawishsha qaaga dandiineemmo. Isi Maganu sokka Isiraeelete mannira duduwinohura xonnoonnisi, minshoonnisi hattono qacifantoonnisi. Isinni mitte hige Ermiyaasi togo yee coyiˈrino: “Ani [Yihoware] dikayiseemmo; xaate suˈmisinni dicoyiˈreemmo.” Ermiyaasino ninke gede ikke macciishshamannosiho. Ikkollana isi Maganu sokka duduwa diagurino. Mayira? Isi togo yiino: “Ikkollana qaalisi wodaniˈyanna miqichiˈya giddo bubbanno giira gede ikkinoe, fuqqe amaxxa didandoommo.”—Erm. 20:7-9.
Xaa yannara mannu kulleemmo sokka adha giwanno wote hexxo mudhineemmoha ikkiro dudumbanni heeˈnoommo sokka hiincanke togoo hedo hooˈlate kaaˈlitannonke. Tenne assinummoro Maganu sokka ‘miqichinke giddo bubbanno giira’ gede ikkitanno. Qullaawa Maxaafa barru baala nabbawa roso assiˈranke, tini giira xoˈannokki gede assitanno.
INSA GARA IKKITINOKKI HEDO QEEˈLITINO
Mitu Kiristaani mito looso uyininsa yannara hakkonne looso uyinoonninsahu mayiraatironna loonsanni gara afa hooge gurchaawino. Masaalaanchu Hoserano hattoori macciishshaminosiha ikkara dandaanno. Yihowa iso togo yee hajajinosi: “Hadhe fotaancho mancho adhi; ise soorrite ooso iltannohe.” (Hos. 1:2) Hanni ati seenne adhate kaˈe heedheenna Maganu adhatto beetto fotaancho ikkitannota kulihero mayi macciishshamannohero hedi! Hose uyinoonnisi looso loosino. Isi Gomeeri yinanni mancho adhino; hakkiinni ise labbaa qaaqqo iltino. Gedensaanni, ise meya qaaqqo iltino; hakkiinni aanchite wole labbaa qaaqqo iltino. Ise kuri gedensoonni ilture lame qaaqquulle soorrotenni iltinoha ikkara dandaanno.Yihowa Hosera minaamasi ‘lubbora baxxannosere harunsite hadhannota’ kulinosi. ‘Baxxannosere’ yaanno qaali mitto mancho riqiwannoha ikkinokkita deˈooti. Qoleno ise galagalte Hosewa higate woˈnaaltanno. Ati Hose ikkoottoro minaamakki galagalte adhatto? Yihowa Hose hatto assanno gede kulinosi! Hose ise galagale adhate lowo woxe baatino.—Hos. 2:7; 3:1-5.
Hose ‘Tenne assa mayi kaaˈlo afidhino’ yee hedinoha ikkara dandaanno. Hose heeshshosi giddo loosanno gede uyinoonnisiha konne diraama ammaname loosasi Isiraeele Duuchanka Dandaanno Magano kaaddu yannara isira mayi macciishshaminosiro anfeemmo gede assitino. Qoleno mitu suwashshu wodani noonsahu Isiraeelete manni Maganunniwa higino.
Xaa yannara, Maganu mitto manchono “fotaancho mancho adhi” diyaanno. Ikkirono, Hose hakkonne uyinoonnisi looso loosate maahoyye yaasi maa rosiissannonke? Umihunni, Maganu Mangistenniha dancha duduwo “haammatu manni noowanna minunni mine” sabbaka qarra ikkitinonkeha ikkirono asse yinoonninkere assate maahoyye yaa hasiissannonke. (Looso 20:20) Maganu Mangiste sokka sabbankeemmo doogga giddo mite shota ikka hooggahera dandiitanno. Yihowa Farciˈraasine ledo xiinxallannohu lowo manni insa ledo Qullaawa Maxaafa xiinxalla baxannoha ikkirono minunni mine haˈre kayinni horonta sabbaka hasiˈrannokkita coyiˈranno. Insa giddo batinyu yannate gedensaanni, alba loonse dianfeemmo yite heddinoha konne looso loosa hanaffino. Konninni maa rositto?
Hose uyinoonnisiha shota ikkinokki looso maahoyye yee loosasinni wole rosono ronseemmo. Hose minaamasi ledo loosara uyinoonnisi diraama dilooseemmo yee giwannohu gari korkaati no. Hose borreessa hoogoommero mannu ooso tenne xagge mamiinni macciishshitanno? Ninkeno, mito wote Yihowa daafira wolu mannira kulleemmo tunceenya afiˈneemmohanna tenne qole laˈˈannohu mittu manchi nookkiha ikkara dandaanno. Ana yinannite Ameerikaho heedhanno rodoora rosu mine togoori tuncu yiinose. Rosiisaanchose kifilete rosaano mitte baxxanno hajo daafira borreessite wole rosaano ammansiisate borro qixxeessitanno gede kultino. Ana konne tunceenya affinokkiha labbe farcidhukkinni sayissara dandiitanno. Ikkollana tenne faro faninosehu Magano ikkinohu gede assite heddino. Ise kifilese rosaano gedensaanni yitara dandiitannore hedde Yihowa huuccidhino; hakkiinni konne tunceenya farciˈrate horoonsiˈrate noose hasatto lexxitu. Ise “Suutu Soorro: Taje Laˈe” yaanno birxicho afidhino borro qixxeessitino.
Ana qixxeessitino borro kifilete rosaanora shiqishshu yannara, mitte suutu soorronni ammantanno beetto Ana shiqishshinori gara ikkinokkita leellishate lowo xaˈmo xaˈmitinose. Ana kayinni ammantanno coye seekkite cuˈmidhino. Rosiisaanchose dhagge assidhe baalante rosaanonni roore ammansiissanno borro shiqishshinohura Anara baraarsha uyitinose. Ana hakkiinni kayisse hattenne batinye xaˈmo xaˈmitanni qarrissuse beetto ledo kalaqamu daafira hasaawa dandiitino. Ana Yihowawiinni dayinoha konne “looso” adhite “xa dancha duduwo waajjummakki sabbakeemma” yitino.
Ninke masaalaano ikka dandiineemmokkiha ikkirono, masaalaanote yaano Hiziqeeli, Ermiyaasinna Hose faale haˈne uminke hoˈro agurre Yihowa xaa yannara loonsammora hasiˈranno looso danchu garinni loosa dandiineemmo! Maatete magansiˈra assidhinanni wote woy gillete xiinxallo yannara alba heedhino masaalaano daafira xiinxallite insa faale haˈra dandaatto gara mayira dihedatto?


text:
Bantta Dosan Eeno Giidosona—Mekisiiko Biittan
YELAGA gidida daro Yihoowa markkati kaseegaappe aaruwan haggaazanau giidi bantta deˈuwaa sima oottiyoogaa beˈiyoogee keehippe ufayssiyaaba. (Maa. 6:22) Eti bantta deˈuwan ay ay laammiyoonaa? Eta ayba metoy gakkii? Hegaa eranau, ha wodiyan Mekisiikon haggaaziiddi deˈiya issotu issotu hanotaa ane beˈoos.
“NU DEˈUWAA LAAMMANA KOSHSHIIS”
Amarkkaa biittan deˈiya Dasttini Ichashe 2007n Jaaso ekkiis. Hegaappe simmin takkennan, eti wolwoluwaa shammidi a giddon deˈanau daro layttau amottido amuwaa polidosona. Eti Amarkkan, Origenen, woray dariyo zumbbullatinne shachay kammido dereti yuushuwan deˈiyo, Pasifikke Ano Abbaa matan deˈiya daro loˈˈiya, Asttoriyaa giyo katamaa matan bantta wolwoluwaa essoosona. Dasttini, “Beˈiyoobay ubbay keehippe loˈˈees!” yaagiis. Eti Yihoowan ammanettidi, sima deˈo deˈiyaabadan qoppidosona. Eti, ‘Nuuni deˈiyoy 8 meetire gidiya wolwoluwaana, oottiyoy amarida saatiyaassa, shiiqiyoy hara qaalaa haasayiya gubaaˈiyaana, qassi issi issitoo kaafiya aqinye gididikka haggaazoos gidennee?’ giidi qoppidosona. SHin guuttaa takkidi, banttana banttarkka cimmidoogaa eridosona. Dasttini, “Nuuni gubaaˈiyaa maaddiyoogaappe, wolwoluwaa giigissiiddi daro wodiyaa wurssoos. Tumuppe Yihoowa sheniyaa kaseyanau koyikko, nu deˈuwaa laammana koshshiyoogaa akeekida” yaagiis.
Jaasa qassi, “Taani gelanaappe kase Mekisiikon deˈaas; yan Inggilizetto qaalaa goˈettiya gubaaˈiyan shiiqays. He biittan haggaazoy keehi ufayssiyo gishshau, simmada yaa baanau keehippe koyaas” yaagaasu. Dasttininne Jaasa hara biitti biidi haggaazanau koyiyoogaa yaa gujjanau, cahaa bessida kattaa mala asay deˈiyo biitti biidi haggaazida ishatubaanne michotubaa so asaa goynuwaa wode nabbabiyoogaa doommidosona. (Yoh. 4:35) Dasttini, “Nuunikka hegaadan ufayttanau koyida” yaagiis. Mekisiikon deˈiya eta laggeti yan eqqida ooratta citaa maaddiya asi koshshiyoogaa etau yootido wode, Dasttininne Jasa yaa baanau qofaa qachidosona. Bantta oosuwaa yeddidinne bantta wolwoluwaa bayzzidi Mekisiikko biidosona.
“NU DEˈUWAN HANIDA AYBIPPENNE AADHIYAABAA”
Dasttininne Jaasa Takoman giyo kataman deˈiyoogaa doommidosona; he katamay Pasifikke Ano Abbaa mataana gidikkokka, Asttoriyaa katamaappe tohossa baggan 4,345 kilo meetiriyaa haakkees. Dasttini haˈˈi deˈiyo sohoy kaseegaadan “irxxa carkkoy carkkiyoonne deriyaa beˈiyo soho gidennan, keehi hombbiyaanne” loomiyaa mitta xallay kumido soho gidiyoogaa yootiis. Koyro heeran eti yan ooso demmibookkona. Eta miishshay metiyo gishshau, ubba wode gallassan naaˈˈutoo uruuziyaanne lokkomaa moosona. Jaasa, “SHin nuuni miyoobay nuna salettiyo wode, nuuni xannaˈissiyoogeeti nuuyyo mangguwaa, muuziyaa, paappaayiyaanne qarccita kumetta loomiyaa immiyoogaa doommidosona!” yaagaasu. Guyyeppe eti, Taywaane biittan deˈiya, intternneetiyan dumma dumma qaalaa timirttiyaa tamaarissiya dirijjitiyan oosuwaa demmidosona. Eti he oosuwan demmiyo miishshay galla galla eta koshshiyaabau gidees.
Dasttininne Jaasa haˈˈi eti deˈiyo deˈuwaabaa woygiyoonaa? Hagaadan giidosona: “Nuuni ha sohuwaa yiidoogee nu deˈuwan hanida aybippenne aadhiyaabaa. Nuuyyo Yihoowaara deˈiya dabbotaynne nu giddon deˈiya dabbotay nuuni qoppiyoogaappe aaruwan minniis. Ubba gallassi darobaa issippe oottoos; giishin issippe haggaazoos, Geeshsha Maxaafaa xannaˈissiyoogeeta waatidi maaddanaakko tobboosinne shiiquwau giigettoos. Qassi kase unˈˈettiyooban haˈˈi unˈˈettokko.” Eti gujjidikka, “Nuuni kase loyttidi akeekibeennabaa, giishin Mazamure 34:8y, Yihooway ‘keha gidiyoogaa xeelli be7ite’ yaagiyoogee tuma gidiyoogaa haˈˈi akeekida” yaagidosona.
EENO GIIDI OOTTIYA SHAˈAN QOODETTIYAAGEETA DENTTETTIYAABAY AYBEE?
Darotuyyo layttay 20ppenne 39ppe gidduwaana gidido, aqo oyqqidanne oyqqibeenna, 2,900ppe dariya ishatinne michoti Mekisiiko biittan Kawotettaabaa aassiyaageeti keehippe koshshiyo heera biidi haggaaziiddi deˈoosona. Ha ubba Yihoowa Markkati ha metiya oosuwaa oottanau dooridoy aybissee? Etappe amaridaageeta ha oyshaa oychin, hegau heezzu waanna gaasota yootidosona. Hegeeti aybee?
Yihoowanne asaa siiqiyoogaa bessanaassa. Letisiyaa xammaqettiyo wode iyyo layttay 18. A hagaadan gaasu: “Ta huuphiyaa Yihoowayyo geppiyo wode, hegee ta kumetta wozanaappenne shemppuwaappe ayyo haggaazanaassa gidiyoogaa akeekaas. Yaatiyo gishshau, Yihoowa ta kumetta wozanaappe siiqiyoogaa bessanau, kaseegaappe aaro wodiyaanne wolqqaa goˈettada ayyo oottanau koyaas.” (Mar. 12:30) Haˈˈi Letisiyo ekkida Ermeelloy Kawotettaabaa aassiyaageeti keehippe koshshiyo sohuwan haggaazanau biyo wode, ayyo layttay 21 heera. I, “Asay ayyaanaaban koshshiyaabaa demmanaadan maaddiyoogee taani shooruwaa siiqiyoogaa bessiyo aybippenne loˈˈo oge gidiyoogaa akeekaas” yaagiis. (Mar. 12:31) Yaatiyo gishshau, i bankkiyan oottiiddi ishalo deˈuwaa deˈiyo, Monterey giyo dure katamaappe guutta katamaa biis.
Ubbatoo tumu ufayssaa demmanaassa. Letisiyaa xammaqetta simmada takkennan, issi gooba aqinyeera haahosan deˈiya katamaa baasu; yan eti issi aginau sabbakidosona. Letisiyaa hagaadan gaasu: “Taani keehippe maalaalettaas. Nuuni Kawotettaabaa sabbakiyo wode asay ay keena ufayttidi siyiyaakko beˈiyoogee tana keehippe ufayssiis. He aginaa wurssettan ta wozanan, ‘Taani ta deˈuwan oottanau koyiyoy hagaa!’ yaagaas.” Hegaadankka, haˈˈi iyyo layttay 21 heera gidido, Esliyo giyo aqo oyqqabeenna michiyaa harati ufayttiyoogaa beˈidoogee akka ha oosuwaa oottanaadan denttettiis. A naaˈˈantto xekka timirttiyaa tamaariyo wode, aassiyaageeti keehippe koshshiyo sohuwaa biidi haggaazida amarida Yihoowa Markkatuura gayttaasu. A, “He ishanttunne michonttu ufayssaa beˈiyoogee, taani etaagaa mala deˈuwaa deˈanau koyanaadan oottiis” yaagaasu. Daro michontti Esliyiigaadan giidosona. Aqo oyqqibeenna, 680ppe dariya michontti Mekisiikon, aassiyaageeti keehippe koshshiyoosan haggaazoosona. Eti yelagatussikka gasttatussikka keehippe loˈˈo leemiso!
Ufayssiyaanne injje deˈuwaa deˈanaassa. Esiliya naaˈˈantto xekka timirttiyaa wurssiyo wode, miishsha qanxxennan yuniversttiyan tamaaranaadan shoobettaasu. I laggeti a he shoobiyaa ekkada, yuniversttiyaappe anjjettada, loˈˈo ooso oyqqada, kaamiyaa shammada ba koyidosaa ba beˈada, loˈˈo deˈuwaa deˈanaadan zoridosona. SHin a eta zoriyaa siyabeykku. Esiliya hagaadan gaasu: “Kiristtaane gidida ta laggetuppe daroti hegaadan oottidosona; qassi eti ayyaanaabaa hoolliyaa kaseyennaagaa akeekaas. Eti ashuwaabau keehippe bichaariyo wode banttana gakkiya metuwan hidootaa qanxxidoogaakka akeekaas. Taani ta yelagatetta wodiyan Yihoowayyo wozanappe haggaazanau koyaas.”
Esiliya aqinye gidiyo wode miishshan metootennaadan ooso oyqqanau maaddiya timirttiyaa tamaarada, Kawotettaabaa aassiyaageeti keehippe koshshiyo sohuwaa baasu. A Otominne Tlaapaneko asay haasayiyo qaalaa tamaaranaukka baaxetaasu. Haahosan deˈiya heeran heezzu layttau haggaazido wodiyaa qoppada, haˈˈi hagaadan gaasu: “Kawotettaabaa aassiyaageeti keehippe koshshiyo sohuwan haggaaziyoogee ta deˈuwan ufayttanaadan oottiis. Ubbaappe aaruwan, hegee taani Yihoowaara ta dabbotaa keehi minttanaadan maaddiis.” Layttay 31 heera gidido, Amarkkan deˈiya, Filipanne Rakeelo giyo azinaynne machiyaa hegaa maayoosona. “Alamiyaa hanotay eesuwaara laamettiiddi deˈiyo gishshau, daroti deˈuwaabau hirggoosona. SHin Geeshsha Maxaafaa tumaa siyiya keehi daro asay deˈiyoosan sabbakiyoogee nu deˈoy injjetanaadan oottiis. Hegee keehippe ufayssiyaaba!”
METUWAN GENCCIYO OGIYAA
Kawotettaabaa aassiyaageeti keehippe koshshiyo heera biidi haggaaziyo wode metiyaabaykka deˈees. Metiyaabaappe issoy koshshiyaabau miishshaa demmiyoogaa. Hegau, heeraa hanotaadan ne hanotaa giigissana koshshees. Daro wodiyau aqinye gidada oottida Veroonika hagaadan gaasu: “Taani haggaazido issi heeran hirayso qumaa kattada bayzzaas. Hara sohuwan qassi maayuwaa bayzzaasinne huuphiyaa qanxxaas. Haˈˈi keettaa geeshshays, qassi mata wode yelidaageeti bantta naatuura haasayanaadan tamaarissays.”
Haahosan deˈiya heeran he biittaa asaara deˈiyo wode, biittaa wogaa meezetiyoogeekka keehippe metana danddayees. Filipinne Rakeela asay Naawatile qaalaa haasayiyo heeran haggaaziyo wode hegaadan metootidosona. Filipi, “He biittaa wogay nuugaappe keehi dummatees” yaagiis. Eti bantta hanotaa giigissanaadan aybi maaddidee? I, “Nuuni Nawatile asaa giddon beˈido loˈˈobaa, giishin so asay siiqettiyoogaa, asay issoy issuwau ammanettiyoogaanne asau kehiyoogaa ubbatoo qoppoos” yaagiis. Rakeela qassi, “Nuuni yan deˈiyoogaaninne he biittaa ishanttuuranne michonttuura haggaaziyoogan darobaa tamaarida” yaagaasu.
NEENI GIIGETTIYO OGIYAA
Neeni maadoy keehi koshshiyo haahosan deˈiya heeran haggaazanau koyikko, giigettanau ay oottana danddayay? Hegaa mala sohuwaa biidi haggaaziya ishanttinne michontti hagaadan goosona: Baanaappe kase ne deˈuwaa sima ootta; qassi tau deˈiyaabay gidana ga. (Pili. 4:11, 12) Harabaa shin ay oottana danddayay? Letisiyaa hagaadan gaasu: “Taani issi sohuwan keehi takkanaadan oottiya oosuwaa oyqqanau koyabeykke. Awanne gidin, koshshiyo wode awudenne baanau koyaas.” Ermeelloy, “Taani qumaa kattiyoogaa, maayuwaa meecciyoogaanne tokkosiyoogaa tamaaraas” yaagiis. Veroonika, “Taani nu soo asaara deˈiyo wode, keettaa geeshshiyoogan maaddays; qassi bollau maaddiya, hirayso qumaa kattiyoogaa tamaaraas. Miishshaa qoraphiyoogaakka tamaaraas” yaagaasu.
Amarkkan deˈiya, aqo deˈuwan hosppun layttaa issippe deˈida, Leevinne Ameliyaa koshshiyaabaa qonccissidi woossiyoogee, Mekisiikon haggaazanau eti giigettanaadan waatidi maaddidaakko yootidosona. Leevi, “Nuuni hara biittan issi layttau haggaazanau ay keena miishshay koshshiyaakko eridi, hegaa keena miishshaa demmanaadan Yihooway maaddana mala woossida” yaagiis. Eti bantta woosan oychidoogaa keena miishshaa issi aginaa giddon demmidi, sohuwaara haggaazana biitta bi aggidosona. Leevi, “Nuuni qonccissidi woossido woosaa Yihooway zaarido gishshau, nuuppe koyettiyaabaa oottana bessees” yaagiis. Ameliyaa gujjada hagaadan gaasu: “Nuuni issi laytta xallau takkana danddayiyaabadan qoppida, shin haˈˈi nuuni hagaa yoosappe laappun laytta; qassi hagaappe aggidi baanau qoppokko! Hagan deˈiyoogee nuuni Yihoowa maaduwaa beˈanaadan oottees. A loˈˈotettaa qonccissiyaabaa ubbatoo beˈoos.”
Mekisiikon Inggilizetto qaalaa haasayiyaageetussi sabbakanau Amarkkaa biittaappe biida azinaanne machiyo, Addaamanne Jeenifero woosay keehippe maaddiis. Eti hagaadan giidosona: “Intteyyo ubbabay hirattanaashin naagoppite. Intte hara biitta biidi haggaazanau koyiyo koshshaa xeelliyaagan woossite; qassi intte woosaara giigiyaabaa oottite. Intte deˈuwaa sima oottite, intte haggaazanau koyiyo biittan deˈiya macara biiruwau xaafite, qassi koshshiya ubbabaa yuushshi qoppidi, he sohuwaa biite!” * Intte hegaadan oottikko, ufayssiyaanne ayyaanaaban daro anjjuwaa demmiyo deˈoy inttena naagees.
^ စာပိုဒ်၊ 21 Gujjada eranau, Naase 2011 Nu Kawotetta Haggaazuwan “‘Maqidooniyaa’ Baana Danddayay?” yaagiya huuphe yohuwaa xeella.


text:
Humnoonni mootummaa Sudaan Kibbaa waajjira haadhoo kan humnootii ripxe loltootaa itti aanaa prezidaantii biyyattii duraanii kan Riek Machar marsuu isaanii angawoonni tokkummaa mootummootaa beeksisaniiru.
Hoogganaan gurmuu tokkummaa mootummootaa kan Sudaan Kibbaa David Shearer akka jedhanitti kutaa Uper Nile keessaa siivilonni kumaan laka’aman qe’ee ofii irraa kan godaanan ennaa ta’u loltoonnis maadhee ripxe loltootaa kan magaalaa Pagak kan Kaaba gama baha biyyattii jirutti siqaa jiru.
Sherar gaazexeessota Juba keessaaf kaleessa akka ibsanitti waraana SPLA fi humnootii mormitoota SPLA-IO jedhaman gidduutti lolli hamaan geggeessamuu isaa dubbatan.
Humnootiin waraana Sudaan Kibbaa fi kan ripxe loltootaa lola sana mirkaneessaniiru.


text:
“Sabboonummaan dhimma sabaaf quuqamuu qofaa miti; namni sabboonaa ta’e kan kaayyoo isaaf amanamaa ta’ee wareega barbaachisu baasuuf of-qopheessee ta’uu qaba; galfata jaallaan qabsoof wareegaman itti dhiisanii darban galmaan gahuufis kan of-kenninsaan jabaatee hojjatuu dha.”
Seenaa Gabaabaa Jaal Amsaaluu Qannoo (1970-2014)
(Oromedia, 8 Adoolessa 2014) Jaal Amsaaluun abbaa isaa Obboo Qannoo Itichaa fi haadha isaa aaddee Kitilee Dheeressaa irraa bara 1970 tti Oromiyaa, Godina Wallaggaa, aanaa Horroo ganda Gitiloo jedhamutti dhalate. Umriin isaa barmusaaf yeroo gahu mana barumsaa sadarkaa 1ffaa Gitiloo bakkuma dhalotaa isanitti barate. Barumsaa isaa sadarrkaa tokkoffaa fi gidduu galeessa sadarkaa 2ffaa mana barumsaa Salaam jedhamutti xumurachuun qabxii ol’aanaa galmeessuun sadarkaa itti aanutti darbe. Barnoota isaa sadarkaa lammaffaas Mana barumsaa Shamboo sadarkaa 2ffaa tti barate. Manuma barumsaa kanatti qormaata biyyoolessaa bara 1985 tti fudhachuun qabxii olaanaa (3.6) galmeessuun seenaa mana barumsichaa keessatti beekame.
Qabxii olaanaa qormaata biyyoolessaa galmeesseen bara 1986 tti Yuunvarsiitii Finfinnee seenuun barnoota isaa ciminaan barataa ture. Akka kanaan degree isaa tokkooffaa Hogbarruun (literature) kabajaa guddaan (first class honor) eebbifameera. Yeroo sana keessatti sochiin eenyummaa bartoota Oromoo dhabbata barnoota ol’aanaa (Yuunvarsiitoota fi kolleejjota) keessatti deemaa ture keessatti hirmaannaa guddaa qabataa ture. Keessattuu bara 1989 keessa harkaa lafa jalaan ABO jalatti maadheen ijaaramuun dirqamaa isatti kennamu bahaa kan ture ta’uu hiriyyoota isaa fi qabsiisa seenaa isaa irraa odeeffannoon argame ni hima.
Bara mootummaa cehumsaa (1991-92) ammoo barnoota siyaasaa ABOn kennuu baratee dirqama ummata ijaaruu adda durummaan hojjechaa ture. Yeroo ABOn biyyaa keessaa dhiibamee gara dirreetti bahees WBO waliin dirree bahaa seenee dirqama qabsoo bahaa fi hadhaa qabsoon qabdu nama dhamdhamaa turee dha. Booda ammoo dirree irraa dirqama fudhachuun gara handhuura biyyaatti deebi’ee hojii dhaabaa hojjechaa tureera. Akka kanaan ogummaa qabuun gazzeexaa ‘‘Coqorsaa‘ fi ‘Urjii‘ keessatti qopheessaa fi dirqama garagaraa irratti hojjechaa tureera. Yeroo sana keessatti gazzexaaleen kun dheebuu odeefannoo dhugaa argachuuf Oromoon qabu kan dheebuu baasaan turuun Oromoon yeroo sana keessa haala jiru hubatuu hunduu beekuu dha.
Sana booda ammoo diinni arisaa fi hordoffiin isa irratti godhu irraa hojii isaa jijjiree gara Oromiyaa Lixaa deemuun Mana barumsaa sadarkaa lammaaffaa Beetel (Bethel Evangelical Secondary School (BESS) Dambi Doollootti argamu keessatti qacaramee bartoota Oromoo dhugaan barsisuu fi qaruun hojii isaa ture. Kunis diina hin gammachiifne. Diinnii booda shira shiree Meeshaa WBOf walitti kusee kahee fi mana isaa keessatti qabannee jechuun ukkamsuuf yaalii osoo godhanii irratti dammaquun jalaa miliqee bahe. Akka kanaan hordoffii fi sakkatta’a diinaa jala miliquun bara 1997 tti gara biyyaa ollaa Kenyatti baafate.
Jaal Amsaluun biyyaa baqatummaa keessattis, callisee hin teenye. Falasamni Jaal Amsaluun hordofuu fi irratti nama jajjabeessuus “dhalli Oromoo kamuu yoo baratee mataa isaafis ta’e saba isaaf furmaata fiduu dandaha,” kan jedhu ture. Amantaa kana waan qabuuf Jaal Amsaluun akka Keeniyaa seeneen carraa itti barnoota barachuu dandahu soquu ture. Ittis milkahee baalchummaa (sponsorship) argachuun Grace Yunveristy jedhamu seenee ‘ religious studies’ barnoota jedhamuun eebbifame. Ammas itti fufuun Degree isaa Lammaffaan (MA in theology) Daystar University irraa bara 2005tti eebbifame.
Barnoota kana osoo barachaa jirus ilmaan Oromoo baqattummaan biyyaa kana keessa jiran gargaruu fi tajaajiluu irraa uf hin qusanne. Baqattoota Oromoof IOM, fi bakkoota gargaraatti afaan hiikuun tajaajila lammummaa kennaa ture. Sana qofaa osoo hin taane rakkoo tajaajila hawaasaa baqataan Oromoo biyyaa Keniyaa fi bakkoota garagaraatti argataa turan gahaa akka hin taane waan hubateef bifa buqqaasaa ta’een furuuf tattafateera. Kanumaafis dhaaba RISO (Refugee Initiative Service Organization )jedhu dhaabuun tajaajila fayyaa baqattoota Oromoo biyyaa keeniyaa turaniif bara 2003-2005 kennaa tureera. Hojiin eebbifamaa akkasii Oromoon argachuun diina waan hin gammachifneef shirooti adda addaa qindeeffamanii akka RISOn hojii isaa sirnaan hin raawatne taasifame. Booda ammoo jireenyi isaa iyyuu balaa jala seentee bahee galuun rakkisa ta’e. Waan kana ta’eef Jaal Amsaaluun bara 2006 keessa Nairobi dhiisuun gara biyyaa Yugandaatti lubbuu baafachuuf dirqame.
Ergaa biyyaa Yungaandaa seenees Jaal Amsaaluun barnoota isaa itti fufuun Yunvarsitii Bugeemaatti degree lammaaffaa (MA Development Studies) kan jedhuu hordofaa ture. Sana qofaas osoo hin taane fedhii baqataa Oromoo tajaajiluuf qabuu fi Nairobiitti milkha’uu dhabe, bifa biraan deebisee eegaluuf tattaaffii guddaa irra ture. Akka kanaan “Xirroo welfare Association” jaarmiyaa jedhu dhaabuun bara 2009 seeraa Yugandaa jalatti galmahuun hayyama mootummaa irraa argatee tureen haga gaafa lubbuun isaa darbeetti waan kana milkeessuufi fandii (funds) argachuuf takka hojiin isaa akka adda hin kutne galmee fi qabsiisi yaadannoo isaa ragaa dha. Sana qofaa osoo hin taane Jaal Amsaaluun hawaasa Oromoo biyyaa Yugandaa keessatti miseensummaa irraa kaasee sadarkaa dirqama adda addaa fudhachuun guddina isaaf guddoo tattafataa kan ture ta’uu miseensotii fi bu’uuressitooti waldichaa ni dubbatu.
Hojiin Jaal Amsaaluun hojjete kan lakkawamee dhumatu ta’uu baatus, Jaal Amsaluun kitaabota fi barrulee hedduu kan barreesse keessaa haga tokko yaadachiisuun dirqama ta’a. Akka fakkenyaatti yoroo biyyaa keessa jiraataa ture, mata duree “Sheekkoo fi oduu durii” jedhuun kan maxansiise Oromoo biratti kan guddaa jaalatamuu fi beekamuu dha. Kanatti dabalees Jaal Amsaaluun mana barumsaa argaa dhageetti Gadaa Oromoo seenuun barnoota aadaa Oromoo barsiisaa Abbaa Liiban Dabbasaa Guyyoo irraa kan baratee dha. Barnoota bakka kana irraa baratee irraas barruu ( artcle) “Waaqeffannaa fi the Oromoo world view” jedhu kan barreessee ture ta’u barruun inni bareessee irraa kan hubatamuu dha. Sanatti dabalees barruu qorannoo gargaraa barreessee walgahii dhaabata Qorannoo Oromoof (OSA) ergaa fi dhiheessaa kan ture ta’uun Galmee fi barruu qorannaa inni barreessee irraa waan hubaamuu dha. Dhihootti ammoo kitaaba mata dureen isaa “Urjii Dhahaa” jedhu Afaan Oromoon barreessee maxxansuufi Oromoo biraan gahuuf qophii isaa fixatee ture. Kitaaba kana afaan Inglifaanis hiikee Afaan Oromoo waliin yeroo tokkotti maxxansuuf hojiitti ture.
Hundaa caalaa ammoo Jaal Amsaaluun nama kaayyoo isaaf amanamaa fi cichaa, bu’aan kamuu kan isaa hin jijjirre ta’uu yeroo addaa addaatttti dadarkaa dhaaba ABO keessatti uumamee illee kutannoon kan dhabatee kaayyoo ittise ture ta’uu jaallaan isaa waliin turan ni himu. Haga gaafa lubbuun isaa darbitee hafuura dhumaa baafatuttis, dhaamsi inni dhaamataa ture kan yoomiyyuu hin dagatamneedha.
Jaal Amsaaluun abbaa maatii fi abbaa ijoollee shanii ture. Egaa Jaal Amsaaluun hojii akkasii irra osoo jiruiu gaafa Waxabajjii 24, 2014 dhukuba akka tasaan qambamee osoo hospitaalatti yaalamaa jiruu guyyuma kana galgala naannoo sa’a 7:00tti du’aan addunyaa kana irraa boqote. Waaqni Maatii, firoottan isanii fi akkasumas hiriyyoota isaii hundaaf jajjabina haa kennu!
Ekeraan isaanii daadhii hadhugdu!
Advertisements


text:
Hujiin Ministirii Saayinsii fi Teknooloojii Itoophiyaa a akka biyyitii saayinsii fi teknooloojiin guddattu tolchuu.
Hujiin guugrdoon minsitiri isaanii akka gabaasa ministirii kanaatti;
Obboo Musxafaa Abdulwahaad,daarkterii sab-qunnamtii Saayinsi fi Teknooloojii Itoophiyaati: “humna saayinsii fi teknooloojiin Leenji’e guddinna itti fufsiina qabu qabaachu Dandeenya.”
Karoorii minsitiri Saayinsii fi teknooloojii Itoophiyaa ganna shaniif bahel; Laabraatoorii saayinsii fi teknoolooji qabaachuu.
Akka yuniversitiin Finfinnee fi Adaamaa gama saayinsiitii fi teknoloojiitiin sadarkaa addunyaatti galmaahanii hujii tana hojjachaa deeman tolchuu,humna nama teknooloojiin leenjfamee dinagdeen guddisuu fi kkf.
Porojeektiin saayinsi fi teknooloojiin hojjataman ka biyyaa fkn tahan jedhan ammoo projeektii xaahoo, warshaa sukkaarii,karaa baaburaa fa.
Saayinsii fi teknooloojiin Itoophiyaa Dirree Dawaa, Adaamaa, Finfinnee fi Duukemitti lafa indastirii qabuun misooma guddaa hojjachuutti jira jedha ministerii kun.
Ministiriin kun bara 1975 jalqabee haga bara 1995 bifa ahaaraan jaaramuuf jijjiiramaa asi gahe.Ministirii kun hojjattoota 1000 caalaa qabaa, aaddee Dammituu Hambisaatti Ministera.
Kaayoon guddoon ammoo akka Itoophiyaan bara 2022/23 teknooloojii biyya alaa guutumaa guutuutti hojjachuun dandeettu tolchuu.


text:
Oduu OMN
(Amboo, Oromiyaa, Waxabajj 12,2017) – Mormii barattoota magaalaa Amboo Kamisa darbe geggeeffameen wal qabatee reebicha poolisoota Fedarralaatiin barattoonni lama ajjeefamuun himame.
Barattoonni 50 ol qabamanii mana hidhaa keessa gidiraa hamaa argaa jiraachuullee jiraattonni OMN tti himan.
(Usmaan Ukkumeetiin)
Magaalaa Ambotti mormii tibba kana geggeeffameen wal qabatee reebicha poolisoonni Federaalaa geggeessaniin kan lubbuun barattoota lamaa darbe.
Barattotoa ajjeefaman keessaa ammaaf maqaan isaa kan beekkame barataa Alaminaa Itichaa akka ta’es ibsameera.
Jiraattuun mgaalaa Amboo nuti dubbifne akka jedhanitti barataa Alaminaan manuma isaa keessaa aduu kamisaa qabamee reebamuudhaan kan mana hidhaa galfame.
Reebicha itti hammaateen erga qaamaa laaffatee booda gara hospitaala magaalaa Amboo geeffmuun achi keessatti lubbuun darbuu isaa nutti himaniiru.
Jiraataan magaalaa Amboo kan biraa akka nuuf himanittis poolisoonni Federaalaa haala gaddisiisaa ta’een barataa Alaminaa erga reebanii booda ajjeesuu mirkaneessaniiru.
Isa malee barataan biroo ammaaf maqaan hin baramnes ajjefamuu namni kun nutti himan.
Barataa Alaminaa Itichaa guyyaa kaleessaa jechuun Waxabajjii 11 bara 2017tti sirni awwaalchaa akka geggeeffames dubbatan.
Barataan lammaffaa ajjeefame kan ammaaf maqaan isaa hin baramin, haala wal fakkaatuun erga reebamee miidhamee booda gara magaalaa Finfinnee geeffamuun tajaajila waldhaansaa argataa osoo jiruu innis kan lubbuun darbe.
Jiraattuun magaalaa Amboo gama isaaniitiin barattoonni ajjeefaman ammaaf kan ifa ta’an lamaan kana qofa. Garuu barattoonni bayyeen wayta ammaa konkolaataa sadiin qabamanii gara mana hidhaatti fuadhamaniiru.
Kana malees kanneen laakkofsaan hin beekkamnes reebamaa turan. Kanarraa ka’uun barattoota meeqqarratti akka gaaga’mni lubbuu dhaqqabee ammaaf baruun rakkisaadha. Sababnis loltoonni Wayyaanee manniin jireenyaa keennarra deemuun, reebuu fi ukkaamsuu itti fufaniiru jedhan.
Haga ammaatti barattoonni shantama hidhamuu kan nuuf himan ammoo jiraataa magaalaa Ambooti. Isaan keessaa reebicha isa muduaterraa dandamachuu dadhabuudhaan kan barataa Alaminaan lubbuun darbe. Kanneen hafanis haala yaaddessaa keessa jiraachuu dubbatan.
Barataa Alaminaa Itichaa kan inni baratu mana barumsa sadarkaa lammaffaa Awwaarotti barataa kutaa 9ffaa ture.
Barataa Alaminaan aanaa Amboo ganda baadiyaa Kuree Gaattiraa jedhamutti kan dalate yoo ta’u, sirni awwaalcha isaatis achumatti raawwatamuun himame.
Kan nama gaddisiisu ammoo jedhu jiraattonni magaalaa Amboo, barataan ajjeefame kun harka poolisoota Federaalaatiin akka awwalames dubbatan.
Hawaasni naannichaa sirna awwaalcha barataa ajjeefamerraa akka qooda hin fudhannes poolisoota kanaan danqamuulleen beekkamee jira.
Barattoonni mana barumsa sadarkaa lammaffaa Awwaaroo sirna awwaalcha hiriyyaa isaaniirraa qooda fudhachuuf wayta deemanitti, uggura poolisoota Federaalaatiin wal qabatee mormii geggeessaa oolaniiru.
Mormii aduu Kamisa darbe geggeeffamee ture irratti diddaa fi dhaadannoolee dhageessifamaa turan keessaa, mootummaan Wayyaanee warraaqsa diinaggee jedhuun nutti dhufee afanfaajjii uumaa jiru dhaabuu qaba.
Huji dhabdootaaf hujii uumna jechaa sobuun mootummichaa fudhatama hin qabu. Tartiibni qubee Afaan Oromoo tasumaa jala deemtota Wayyaaneetiin jijjiiruun haa dhaabbatu.
Gareen komaandipoosti hatattamatti Oromiyaa dhiisanii bahuu qaban.
Akkasumas hidhamtoonni siyaasaa kanneen akka DR.Mararaa Guddinnaa, Obbo Baqqalaa Garbaa, Obbo Dajanee Xaafaa, Addisuu Bullaallaa fi ilmaan Oromoo hidhaman marti gadi dhiifamuu qaban kan jedhuu fi labsiin yeroo muddamaa dheerate haqamuu qaba inni jedhamu mormii isaanii ture.
Haata’u malee mormiin isaanii karaa faallaa ta’een deebi’eefii jira. Haaluma kanaan ajjeechaa, reebichaa fi hidhaan itti fufee jira.
Namoonni nuti dubbifne akka jedhanitti wayta ammaa magaalaan Amboo haala rakkisaa keessa jirti.
Guutumatti networkn dhabamuu, bilbilli manaa fi harkaa hojjachuu dhabuu fi namoonni walqunnamuu akka hin dandeennellee ibsanii jiru.
Loltoonni Wayyaanee ammaan kana heddumminnaan magaalaa Amboo dhiphisanii waan jiraniif haalli nageenyaa gar-malee yaaddessaadha jedhan.
Sambata darbe halkan sa’aa 8:00 irratti naannoo Miniinii jedhamutti qaamnii hidhannoo guutuu hidhate huccuu Agaazii uffatee jiru, saamicha qabeenyaa geggeessuullee jiraattonni kunniin dubbataniiru.
Yoo xiqqaate Konkoolaattota 20 ol daandii gubbatti dhaabanii saamaa akka turanis himamee jira.


text:
Hawaasni Oromoo biyya Noorweey, magaala Haagusan (Hagusend) jiraataan guyyaa kaleessaa (09/01/2016) akkaata itti maatii ijoolleen mootummaa Itoophiyaatiin jalaa ajjeefamnii gargaaruun danda’amu irratti mari’ataniiru. Haala qabatamaa Oromiyaa keessa jiru irratti gadi fageenyaan waliin dubbataniiru.
Oromoon magaala Haagusan ajjeeechaa, hidhaa fi daraara baratootaa fi uummata Oromoorratti mootummaan Itoophiyaa Adda Bilisa Baasaa Tigraayiin durfamu raawwachuu jiru cimsanii balaalefataniiru. Namoota haga yoona ajjeesamaniif gaddaa isaanii ibsaniiru.
Hawaasni Haagsun Oromoon biyyaa alaa jiraatu (diaspora) sochiin gochaa jiru baay’ee gaarii ta’uu ibsanii, yeroo kamiyyuu taanaan baratoota Oromoo bukkee dhaabachuun dirqama Oromummaati jedhaniiru. Kana malees, dhaabbilleen siyaasaa maqaa Oromootiin socho’aa jiran walitti dhufanii uummaata Oromoo mirgasaaf qabsaa’a jiru tumsuu qabu jedhaniiru. Qabsoon Oromoo yeroo kamiyyuu caalaa tokkummaan yeroon itti barbaachis amma ta’usaa dubbataniiru.
Kana malees, Oromia Media Network (OMN), ijaafi gurra Oromoo waanta’eef maalaqaan gargaaruun barbaachisaa akka ta’e irratti waligalaniiru. Akka isaan jedhanitti, OMN, yoo dhaabbate qabsoon Oromoos duukaa dhaabbata waan ta’eef, Oromoonni biyya keessaa odeeffanoo gahaa qabsoon Oromoo irra jiru akka argatuuf OMN jabeessuun baay’ee barbaachisaa dha.
Guyyuma kana Hawaasni Oromoo Haagusan maatii ijoollleen jalaa ajjeefamaniif maalaqa walitti guuraniiru.


text:
#FaaruuHidhamtootaOromoo Dhugaa keenya kan argu qabsumaa; Nu booddee hin deebinu tasumaa; Lafa keenyarraa nu buqqisanii, Hiyyumaadhaanis nu rukutanii, Aadaa fi afaan keenya balleessanii, Mana hidhaatti nu dararanii, Amma garuu didnee kaaneerra- Duubatti nu deebisuu hin danda’ani. Amma garuu didnee kaaneerra-… Read More »
ኢህአዴግ ፓርቲ ነው ወይስ መንግሥት? ወይስ ሁለቱም? (ለውይት መነሻ) ባይሳ ዋቅ -ወያ **** መቼም ፈርዶብን አንዱን ችግር ተወያይተንበት ሳንቋጨው ሌላው እየተደረበብን፣ የእሳት አደጋ ሰራተኛ ይመስል አንዱን አዳፍነን ወደ ሌላው ስንዘምት፣ አንዱንም እሳት ሳናጠፋው በየቦታው እየነደደ ያለው እሳት ተጋግሎ ማጥፋት የማንችልበት… Read More »
Wayyaanee; Murna Kan Jettuu fi Kan Hojjettu Tokko Ta’ee Hin Beekne! Baarentuu Gadaa Irraa Dubbiftoota! Mootonni Habashaa uummattoota cunqurfamoo impaayera itiyoophiyaa bitaa turan hunduu kijibdoota turan. Hundii isaanituu wanti jedhanii fi hojjetan wal argeefii hin beeku. Kan ganama jedhan galgala… Read More »
SBO Amajjii 12, 2018. Oduu, Gabaasaa Sirna kabaja guyyaa WBO Amajjii 1, 2018 Jiddugala Mooraa leenjii WBOtti geggeeffamee fi Gaaffii fi Deebii Artistoota Miseensota WBO waliin taasifne Kutaa 5ffaa.
Uummata Oromoo Oromiyaa Keessaa Maraaf Waan Ammaaf Ammatti Gochuu Qabnuu fi Itti Fufnee Goonu! Labsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Biyya keenya keessatti nagaan baanee, nagana galuun erga hafee, mirgi lubbuun jiraachuu, qabeenyaa ofii tikfachuu mootummaa Wayyaaneen molqamee addatti dararaaf uummanni keenya… Read More »
Oromo Voice Radio (OVR) Broadcasts – 10 January 2018 Kun tamsaasa RSO Amajjii 10 bara 2018 ti.Tamsaasa har’aa keessatti Oduu fi Qophii Mala Jireenyaa -kutaa lammaffaa gaaffii fi deebii Ob Danaboo Waariyoo waliin taasifame qabannee dhiyaanne. Itti dhiyaadha!
SBO Sagalee Bilisummaa Oromo, Amajjii 10, 2018 SBO Amajjii 10,2018. Oduu, Ijoo Dubbii ABO fi Gabaasa sirna kabaja Guyyaa WBO Amajjii 1/2018 Jiddugala Mooraa Leenjii WBOtti kabajamee ilaallatuu fi SBO Sagantaa Afaan Amaaraa.
SQ Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromo, Amajjii 9, 2018


text:
Dhaaba Mormituu, Sochii Kongoolisootaa, Dimookiraasiif – jedhamu kan hoogganan Perfect Kolelas, ajandaan walga’ichaa haala itti hookkara biyyattii dhaabsisuun danda’amu irratti dubbachuu of keessaa qaba. Hookkarichi deebi’ee ka’e sun, Kibxata dabre kana, du’a namoota afurii dhaqqabsiise.
Gamtaa Afrikaa dabalee - Hawaasni Addunyaa, heerri biyyattii kabajamuu mirkaneessuuf akka gidduu seenu gaafatan Kolelas. Hiriirtonnii fi humnoonni naga-eegumsaa, Kaleessa, magaalaa Braazaaville keessatti walitti-bu’anii turan. “Yeroo hiriirtonni karaa cufuu yaalanitti, poolisoonni gaazii imimmaansisu itti dhukaasan” jedhama.
Kaleessiuma gara booda irra, Muummichi-barreessaan Tokkummaa Mootummootaa, Baan Kii Muun, Dilbata dhufu kana heera biyyattii irratti filannoon hiree-murteeffanaa yokaan riferendemiin geggeessamuuf ennaa qophaawamaa jirutti, wal-muddinsi akkasii biyyattii keessatti uumamuun kan isaan yaaddesse ta’uu dubbatanii turan. Hookkara irra, akka qaamonni biyyattii walitti-dhufanii marii siyaasaa fi qooda walii-kennuutti hirmaatan waamicha godhan.
Heerri haaressame sun yoo sagaleedhaan dabre, yeroo bulchiisaa Prezidaantii tokkoo marsaa lamatti, umurii isaas waggaa toorbaatamii gaditti murteessa.
Heerichi yoo raggaasisame, bilisummaa biyyattii tii as, waggoota 36 keessaa, waggoota soddomii-tokkoof kan hoogganaa biyyattii ta’anii turan Denis Saassoo Ingeessoo, ammas carraa filatamuu argachuu malan.
Gareelee Referendumicha mormaniif dubbi-himaa ka ta’an Tsomaambet Anaclet, hookkara gaafa Kibxataa ka’ee du’a namoota afurii dhaqqabsiise sanaaf sababaan, yeroo hiriirtonni walitti-qabamanitti poolisoonni adda-facaasuuf tarkaanfii fudhachuu isaanii ti jedhu.
Namoonni ijaan argan akka jedhanitti, poolisoonni gaazii imimmaansisu qofa otuu hin taane rasaasa illee dhukaasaa turan.
Ka baroota dheeraadhaaf biyyattii bulchan Prezidaant Denis Saasoo Ingeessoo, yaada heera biyyattii jijjiiruu sana, baatii dabre keessa beeksisan. Jijjiiramni heerichaa ta’uu dhaa baannaan, Prezidaantichi marsaa amma itti jiran kana ennaa xumuratan taayitaa gad-lakkisuu qaban.
Prezidaantiin Koongoo Braazaavile kun, Prezidaantota Afrikaa yeroo mootummaa ofii dheereffachuuf jecha heera biyyi ittiin bultu jijjiiran keessaa tokko ta’uu isaanii ti. Kan yeroo dheeraaf Burkina Faasoo hoogganaa turan Blaise Compaore, akkasuma yeroo taayitaa isaanii dheereffachuuf jedha heera biyyattii jijjiiruu yaalanii, fincila uummataan taayitaa buqqisaman.
Prezidaantiin Burundii Pierre Nikurunziizaa, baatii caamsaa dabree taayitaa Prezidaantummaa marsaa sadaffaaf akka dorgoman ennaa labsanitti, hookkara torbanneen hedduu biyyattii keessatti kakaase. Filannoo mormitoonni guutummaatti keessaa ba’aniin, Adoolessa keessa filatamanii amma taayitaa irra jiran.


text:
Gabaasa Qeerroo Gujii Bitootessa 19,2014
Dhiibbaan mootummaa Wayyaanee ilmaan Oromoo irraan gahu jabaachaa kan dhufe tahus diddaan Uummataa fi Ilmaan Oromoo Godina Gujii aanaa Shaakkisoo mana barumsaa Shaakkisoo sadarkaa lammaffaa fi qophaa’inaa keessatti jabaatee itti fufe. Mootummaan wayyaanee gaaffii Uummataa fi barattoota Oromoo saaminsi warqee haa dhaabbatu, Ilmaan oromoo qabeenya isaanii irraa fayyadamtoota haa tahan malee miidhamtoota tahuu hin qaban kan jedhu dura dhaabbachuuf wayyaaneen barattootaa fi Uummata rasaasaan tume. Ilmaan Oromo rasaasa mootummaa wayyaaneen rukkutamanis
1. Dargaggoo Bezzaabbish Gurmeessaa
2. Dargaggoo Dastaa Waaree
Barattootni baay’inaan shantamaa ol tahan mana hidhaa mootummaa Wayyaanee keessatti kan ukkaamsaman yoommuu tahu, kanneen keessaa
1.Barataa Caarii Caanaa
2. Barataa Ahmed Waariyoo
3. Barataa Booruu Duubee
4. Barataa Nageessoo Geedoo
5. Barataa Geetachoo Damissee
6. Barataa Wandimmuu Areerii
7. Barataa Gammachiis Biluu
8. Barataa Jamaal Aagaa
9. Barataa Bayyanaa Jaarsoo
10. Barattuu Falmattuu Galgaloo
11. Barataa Balii Caaccuu
12. Barataa Bunoo Shaggoolaa
13. Barataa Shaambal Galchuu
14. Barataa Kiflee Areerii
15. Barataa Waaree Kottollaa
16. Barataa Badhaadhaa Jamaal
17. Barataa Kiflee Jiisoo
18. Barataa Hoteessaa Sooree
19. Barattuu Caaltuu Birbirsaa
20. Barataa Guyyoo Bakkalchaa
21. Barataa Tamasgeen Addunyaa
22. Barataa Sanyii Dinqaa
23. Barataa Bakkalchaa Oddoo
Keessatti argamu. Mootumman wayyaanee diddaa gaggeeffamaa jiru dura dhaabbachuuf duula hidhaa Jumlaan gaggeessitus diddaa jabaatee itti fufuun mootummaa wayyaanee dhiphina keessa seensisee jira. Mootummaa wayyaanee butute harka wal qabannee dhuma itti haa goonuun dhaamsa qeerroo Godina Gujiiti.


text:
Ibsaa Guutama irraa* | Bitootessa 2012
Yeroon geeddaramuun meeshaharkaa jiruu fi mala gurmeessaa jijjiiruu barbaachisa; jechuun tooftaa fi tarsimoo jijjiiruu jechuu dha. Mootummooti Habashaa dadhabina jara isaan duraa sirreessuun akkaata itt hojjetan fooyyefataa dhufan. Gabra gamaa meeshaa technolojii haaraa saamicha fi gad qabaa tahu guddifachuutt kanneen misoomaa tolaa caalaa shaffisoo dha. Kanneen isaan duraa irra gara laafoo fakkaachuuf jiijjirama gamaa yero gabaaduuf tolchaniyyuu akeeka empayeraa hariiroo isaanii fi kolonoota saanii gidduu jiru hin jijjiirre. Sochooti bilisummaa yeroo fi mala koloneeffataa jijjiiramaa jiruun wal hin gitne. Waranicharra haanuun barbaadamnaan yeroo fi qophiin firrisanii argamuuf jijjiirammi akka barbaachisu beekamuu qabaa. Garuu jijjiirammi akkasii kaayyoo saaniin wal finciluu hin qabu; sun of ajjeesuu ta’a. Kaayyoon rakkina waan hin qabneef jijjiiruu hin barbaachisu; akka tokko tokko itt of ilaalantu rakoo keessa jira. Kan joonjessaa kolonummaa keessaa hin baaneef annisaa qabsichaa mirgoota eenyummaa ofii badde deeffachuu kan tahe qayyabachuun cimuu dandaha. Maljechissun ulfatuyyuu, akka salphaatt, kaayyoon dudhamaa akeekaa kan sabi abjuu tokkummaa, bilisummaa, nagaa fi jireenya gammachuu barabaraaf qabu calaqqisu, kan ilmaan Oromo hundi garaa keessaa qaban jechuu ni dandeenya; kanaaf kaayyoo jijjiirun eenyummaa jijjiiruu jechuu ta’aa.
Erga bulchi Habashaa abbaa hirrummaa Oromiyaa demokratoftuutt habaqalamee waggoota dhibbaa ol tahe jira. Isaan hubama hangana hin jedhamne guddaatu lubbuu, qabeenyaa, nannaa fi sammuu namaarra gahe. Hubammi kun yeroo tokko tokkoon mootummootaa dhufan meeshaa caalaa wayyooman, ifaa fi dhossaa tahan fiduun hammaataa dhufe. Qophiin qabsoo ofirraa faccisuu geeddarama godhaman sanaan wal hin gitne. Mootummoti qabeenya biyyaatti dhimma waan bahaniif akkaataa itt hojjetan jijjirama yeroo dhufuun wal gitchisiisuuf anjaa wayyaa qabu. Garuu yeroo haalli malbulchaa bilchaatu of eeggannoo caalaa fi sonooman fuggisiisuun ni dandahama. Keessaayyuu yeroo seenaa addunyaa keessatt haalli gara hundaan bilisummaa namaaf mijjaawaa tahe akka si’anaa jiru kana qabsoo bilisummaa bobeessuu irra waa’ee galtuu fi gantuu keessaa dubbachuutt yeroon qisaasamuu hin qabu.
Akeeki qabsoo bilisummaa biyya qofa osoo hin tahin sammuu gabroomfatames ni dabalata. Sun gara qabsoo isa rakkisaa akka tahe mirkanii dha. Nammi tokko tokko waan ayyamquwatooti “Stockholm’s syndrome”jedhan, haala gaga’amaan kan miidhe mararfatu fi tumsuuf irra mullata. Kana hubachuun nambiyyoota raatessaa kana jalatt kufan qayyabachuuf nama gargaara. Tokko tokko garri itt deebisan hin jiru taha garuu yoo xinnaate hangi tokko karaa dogoggoraa fi salphinaa irra akka hin buune oolchuun ni dandahama taha. Gufuu hangana hin jedhamne mudatun illee sochiin bilisummaa Oromoo hamma yoonaa jija guguddaa galmeessee.
Mootummooti Itiyoophiyaa akka guyyaan empayerittii gabaabbataa dhufe seenaa irra hin hubanne. Gocha saanii fokkisaa darbef gaabbuun bulgu hamaa jaarraa tokko fi walakkaa dura uuman diiguu ni dandahu turani. Dargii fi Wayyaaneen sana laaluu dadhabanii. Kakuu fi yaadi warraaqaan qabna jedhan hanga aangoo jabeeffatanitt. Empayeroti dhiphuu biyya haadhaa jiruu, ofirrummaa fi bolola mootota saanii keessaa maddu. Haalli sammuu lachanuu, akki itt ayyaamiin saanii uumamee fi barsiifata dudhaa dafqa namaan jiraachuu gita mootuu Habashaa yoomuu hin lakkisuuni. Isaan haa tahanii kan isaan bakka bu’uuf aggaammatan empayeratt cichanii waan dandahan hundaan tursuun abbaltii saaniiti. Motummoota fi Golootaa yaroo kana, yaadumti demookraasii, rommituu, naga hin qabnee fi birrattuu isaan godha.
ABOn bara 1991 sagantaan saa osoo hin geeddarin mootummaa cehumsaa dhaabuuf ABUT waliin hidhata uumee ture. Tibbi Cehumsaa tibba qoramsaa, eegeereen empayerichaaa irrat hundawu ture. Akka Chaartarri labsett Oromiyaan silaa Caffee adeemsa fuldura jiru masagu dhaabbata. ABUT waliigaltee diigee cehumsicha salleesse. Qooda fudhannaa kolonii kan silaa sirna empayeraatiin nagaa dhaamu haalee itt fufiinsa saa filate. Ergasiis ABOn akkaa utuu mirga walabummaf qabu gad hin dhiisin garagarummaa nagaan fixachuuf yaalaa ture. Dubbiin kanneen hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu beekanii waliin tahe. Kun fuldurattis itt fufuun hin hafu.
Abdiin nagaan sirna kolonii diiguu mata jabina gurguddoo Habashaan xobbeett cabe. Habashootii abbaa hirrumaa seena saanii irra gargar bahuu akka hin dandeenye ABUTn mirkanaawe. Kanneen maqaa mirga ilmoo nama fi qajeeltuun qabsaawaa dhufan caalaa murnii daaya wayyaa qabuu jiraachuun hin se’amu ture. Garuu se’a dogoggoraati. Isaan qooqa, “bofa daraaraa damboobeen da’atan turani”. Bolollii fi gowwoomsaan qaccee malbulchaa hundaa keesssa jiru. Ammallee bifa adda addaan Oromoon xuruuraa saaniitt hawwamaan jiru.
Hamma yoonaa ABOn dhaaba malbulchaa of irratt hirkataa Oromoon homishate keessaa isa kalacha. Arraba baasuu fu qubaa raasuun sana hin jijjiiru. Sagantaan malbulchaa saa akeeka Gadaa birmadummaa, walqixxumaa fi bilisummaa irratt hundaawe. Mootota durii keessaa bara qabatan kana mirga hidhannoon irra fudhatan gara laafummaan ni deebsna kan jedhan hijirani. Gurgurdoon koloneeffataa booddan dhufanis koloneeffamaa waliin waliigaltee uumuuf kan dhoofsisaaf aggaman hin turre. Karaan nagaa baasuu didnaan, ABOn tattaaffii ofii fi ooffalcha ummata Oromoo daangaa hin qabnen alaabaa bilisummaa karoorsuun addanyaa akka hubatu tolche. Akeeki ABO Wayyaanee fonqolchuu miti. Oromiyaa walaboomsuu dha. Angoo heera saa 39, kan mormitu Habashaa hundi dhagahuma isaan dhiigi danfu, caalaa eeggata. Kanneen sammuun gabroome cunqurfamoon walii tumsanii ofiif falmachuu irra isaan jala kurkuru.
Gurguddoon murna kufee akaakileen saanii dhiiga saanii lolaasuu fi lafee saani caccabsuun empayritii akka tursaniif yoo gadoodan argamu. Garuu abbaa biyyaa, lafarraa haxaawuu, jeequu, buqqisuu fi gabroomsuuf dhiiga dhangalaasaanii fi hamaa tolchan hin kaasani. Coba dhiigaa yoo yaadatan galaana saa ni irraanfatu. Seenaan irraanfatamuu hin dandahu, garuu yoo garri hundi qalbii horachuun wal qayyabannoon boqonnaa haaraa waliin barreessuu fedhan balleessaaf aagii tufuun nama hin dhibu. Karaa Itiyoophiyaatiin dhalooti haaraan balleessaa darbe keessaa harka hin qabne waan dur kolonoota irra gahe yoo faarsan dhagahamu. Nagaan waliin jiraachuu, tasgabii fi bilisummaa naannaa duubatt kan qabu sanaa. Sanaafi kan sabboonoti jara akkasiin haala duree malee walii tumsuun bilisummaa cunqurfamootaaf qoomaa ta’a kan jedhan.
Ifsii fi akki gurguddoon saba koloneeffataa itt dhihaatan daguu fi gowwoomsaan kan keessa guute. Beekaa haala sobaa fudhatanii akka dhaaba yk ummata guutuun tahett dhiheessuun akka itt garagarummaa jiru furuu itt barbaadan agarsiisa. Oromoon naamusa baqatanii akka birtaa’oo yk ajajaa waranaatt halagaatt galan turani. Jarri sun galtuu yk gantuu jedhamu. Dinni jara karaa irra ceesifaman kana seenaa abbaa hirrummaa saa dheeraa keessatt akka sabaatt qooda kan fudhatan godhee dhiheessuufi hoofkalcha seeraa haa tahu kan safuu hin qabu.
Duubbeen seenaa kun jiraatuyyuu murnooti saba keessaa qabsoo walabummaa harka kennachiisuu barbaadan jiru. Garuu Oromiyaan maxxannee Habashaa miti saba ofirratt hirkate walabummaaf qabsaawuu. Kanaaf kan hirkatanii jiraachuu barbaadan akka buphaa ajeessaatt gad dabamu. Sabboonoti isaan achi gatanii kaayyoo sabaa waliin dhiichuu itt fufuu qabu. Yoo jara oolchuuf hin taane ta’iisi akkasii waan qabsoo bilisummaa bucuree tokkollee itt dabrsuu miti.
Si’ana ayyaanlaallatooti, basaasoti fi goomattuun tattaaffii dandahan hundaan sochicha dhabamsiisuu yk naafessuu fi xurree irra mucuceessuuf fulduratt didichaa jiruu. Kaan qabsoon “duubatt hafuu” saatiif kan dhimmaman fakkeessanii fakmishoo fashale fudhatanii dhihatu. Isaan haddhaa saanii qabsoo sabaa keessa facaasanii qabsoon jiraachuu saayyuu mamii jala galchuu wuxirfatu. Qabsoon bilisummaa gufuu hedduu qaba. ABOn kurnan afur qofa jiraate; ANCn kaayyoo saa gahuuf kurnan sadeet caalaa akka itt fixe yaadachuu dhabu. Qubaa saanii jaalbiyyoota abba tokkee hardhallee karaa walmaraa sana hunda keessa darbaniyyuu haamileen isaanii ol tahanii mullatanitt qabu. Akka waan dur caasaan bu’uuraa sochichaa dhiigaa fi dafqa dabaankufootaan hin diriirree, hin ijaaramnee fi hin maragamne lafaa kaasanii akka haaraatt ijaarra jedhu. Warraaqsisuun waan tokko diiganii haaraa ijaaruun waan biraati.
ABOn ammallee dhaaba lalisaa jiru. Hoogganoota abidaan qoraman kan kutannoo fi dudhammi saanii hin ciicatamne qaba. An mudaa hinqabnee dha ofiin jedhee hin beeku. Mudaa fi rakkinoota irra haanuun dandahaman jiru. Birmatanii akka fulduratt arreedu gargaaruu irra tokko tokko diinaa waliin yoo tattaaffii saanii garaa madde haddheessan dhagahamu. Kun homaa sochii bilisummaa Oromoof hin ida’u. Diinni kan isaan duukaa bu’u karoora fokkuu saatiif akka isaan hamaa tahan waan beekuuf. Beekaa yk akka tasaa isaan ari’uutt diina waliin dhaabbachuun dhaaba sabaa salphisa osoo hin tahin isaan hammam salphoo akka tahan agarsiisa. Wacabbarii waa’ee dadhabbii ABO dubbii fi barreeffaman gidduu kana agarru kaayyoo sabaa doomsuuf ergama keettoo tuqii malee waan biraa miti. Kanneen gargar ba’isa dhiheenyaa keessatt qooda fudhatan yoo jara “qeerransa erbaalaa (waraqata)” kanaan walitt ilaalaman bu’aan argamsiisan balleessaa caalee waan argamuuf galateeffamuu qabu. Dhibdee keessaa, keessattu ABO hallagaa kan ture mullisaniiru. Kanneen walabummaatt amananiif amma walitt deebi’uun ni salphata.
Gaaffiin malbulcha egeree Oromiyaa maree sabaaf hasofsiis tahuu ni dandaha. Sunis kan walabummaa deggeranii fi kan tokkummaa jedhan yk ejjennoon beraa yoo jiraate gidduuti taha. Sun jechuun waan 60oota keessa du’e kaasuu jechuu dha. Dubbiin akka ayyaanlaallotii fi gantooti waan jaallewwaan saanii du’anii fi jiran waliin tolchan halan hin turre. Hobbaa maricha dhuma irratt kan murteessu ummata hanga taheett nageenya qabeessa taha. Garuu yabboo sabaa irra kan qaari’u taanaan, moo’ummaa ummatichaa haaluu fi galfata saa nyaachuu taha.
Xexebootaa fi qooqoti akka “murtee sabummaa ofii ofiin muteeffachuu”, “referendum” (oofkalcha ormaa) utuu hin beekin yk beekaa yoo waliin dhahaman mullatu. ABOn bilisummaa Oromoof qabsaawaa haturu malee kan hiree saa dhuma irratt murteessu ummata Oromooti. Mirga saa halle haammataa “Mirga sabootaa hiree sabummaa saanii ofiin murteeffachuu”tti dhimma bahee referendum sabaa gaggeeffatee itt gala saa murteeffata. Mirgichi meeshaa gara akeeka ofiitt geessuu nama gargaaru. Dhuma osoo hin tahin akkaataa dhuma itt gahani. Kanaaf akeeki qabsichaa waan mirga hiree murteeffannaa achi jiru walabummaa yk kan biraa ta’uu dandaha. Ummati mirga saatt dhimma bahuuf bilisa tahuu qabaf malee ABUT mirgicha erga hundaa baree bubbuleera. Fakeenya yaa’a hiree murteeffannaa sabaa Ertira, Sudan, Kosovo, Tiimoor Bahaa, Kuubeek kkf fi Skotland irras caalaa barachuuf jirra.
ABOn walabummaaf kakaasuu hin dhaabu; rooba haa tahu aduu gola walabummaa tahee hafa. Qollifatootaa fi lamshesotaan garagarummaan saa kana. Qabattee kana waldaya qabsoo keenyaa kanatt kaasuun nurra hin turre. Garuu kan karaa irra nu maqsan bakka hin taanett waan hin taane kaasanii bu’uura keessa deebisaa saaniif ragaa argachuu dhama’uu. Yaa’i olitt jedhame yoo hordofame walabummaa haa tahuu tokkeessaan dhuma empayerittii taha. Dhaabi demokrasii kan bilisummaa jaarmaa, of ifsuu fi hunda caalaa seeraan bulmaata gad dhaabu hobbaatii saa tahuu dandaha. Sana taanaan qabsoon hidhannoo bakka hin qabaatu. Kun abjuu dansaa!
Sabboonoti dhugaa waan iyya dabarsitooti dursanii labsan mirkaneefataniiru. Amma naannaa kaayyooti gurmaawuun, jaarmaa saanii jabeeffachuun, tooftaa fi tarsimoo saanii keessa deebi’anii ilaaluu fi salphina saanii osoo hin tahin diina dhugaa irratt xiyyeeffachuu qabu. Walabummaan saanii olloota saanii kan hin daganne tahu sagantaa saaniin ifaa gochuu dha.
Akka waan barbaadan beekan afaan lamummaa fi daddaaqina malee mirkaneessuun addunyaa amansiisuu qabu. Wanti isaan dhiheeffatan namooti biraa maal jaallatu yk maal dhagahuu barbaaduu utuu hin tahin waan amanani sagantteeffatan tahuu qaba. Ejjennoon atoma sabaa, nagaa naannaa fi tasgabii fi hariiroo sabgidduu yk tartiiba addunyaa si’anaa taliila gochuu dha. Oromiyaan akeeka mullataa demokrasii Gadaa kan “ilaa fi ilaamee, nagaa fi araaraa” utubun masakamti. Qabsichi olloota Oromiyaaf carraa haaraa kan banuu malee kan yaaddessu akka hin taane hundu baruu qabu. Jaarmaa fi tokkummaa cimfachuu fi hunda caalaa qabsaawotaa fi deggertoota dhaabicha irraa amantii horachuu kan dursu hin jiru. Dhaabi miseensa fi deggertoota rakoo keessa jiraniif dhaqqabuu hin dandeenye ala hunda dhama’aa dha.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
* Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo
– Source: Gubirmans.com


text:
Mudde 09,2016/ Yeroo mootummaan goolessituu wayyaanee maqaa labsii hatattamaa komand post (State emergency) maqaa jedhu da,oo godhachuudhaan ilmaan oromoo akkaan ajjeesaa kanneen hafan immoo jumlaan mana hidhaatti guuraa jiru kanatti kaanimmoo mana jireenyaa isaanii irraa saamuudhaan biyya isaanii fi lafa abbaa isaanii irraa yeroo godaansisaa jiru kanatti gootowwan qeerroon guutummaa oromiyaa keessa jiran warraaksa biyyoolessaa jabeessuudhaan diina waliin wallaansoo jabaa geggeessaa jiru.
Torbee kana keessas mootummaan Sirni bara bittaa isaa harkatti hunkutaa,e maqaa ayyaana sabaaf sablammootaa jedhuun uummata oromoo guutummaa oromiyaa keessa jiran dirqiidhaan akkaa uummanni ayyaana kana kabajuuf jaladeemtota isaa uummata irratti bobbaasuun yaalii jabaa akka ayyaanni kun kabajamuuf geggeessullee warraaksa qeerroon yeroo ammaa geggeessaa jiruu fi diddaa uummanni gochaa jiruun guutummaan ayyaana sabaaf sablammootaa kun qeerroodhaan golee oromiyaa mara keessaatti akka hin kabajamneef addaan fashalaa,ee oolee jira.Mootummaan wayyaanee dur ayyaana sabaaf sablammootaa maqaa jedhuun hololaan kan lafa cabsaa ture barana garuu qabsoo jabaa qeerroon godinaalee oromiyaa hunda keessatti taasisaniin guutummaan ayyaaninichaa addaan fashalaa,ee jira.
Godinaalee Oromiyaa jiran keessaa kanneen ayyaanni sabaaf sablammootaa diddaa qeerroon akka hin kabajamneef magaalota ayyaanni kun adda durummaan keessatti fashalaa,ee keessaa mmagaalota kaneen akka Naqamtee,yuunversiitii wallaggaa keessa,Nuunnuu qumbaa ,magaalaa shaambuu,Baakkoo, Mandii,najjoo,Gimbii,Amboo, Yuunversiitii Amboo fi damee awwaaroo keessa ,Giincii, jimmaa,fi yuunversiitii jimmaa keessaa fi guutummaa magaalaalee oromiyaa keessatti diddaa qeerrootiin fashalaa,ee jira.Fashalaa,uu ayyaana sabaaf sablammootaa kanatti kan rifate mootummaan goolessituu wayyaanee yeroo ammaa kana guutummaa oromiyaa mara keessatti humna waraanaa isaa uummata irratti jumlaan bobbaasuun uummata ba,aaf gala dhorkaa jira.
Bifuma wal fakkaatuun diddaan uummataa jabaachuurraan kan ka,e godinaalee oromiyaa mara keessatti humna waraanaa isaa jumlaan uummata irratti bobbaasuun uummata oromoo saamsisuu ,akkasumas humni waraanaa kun gudeeddaa seeraan alaa qarree oromoo irratti raawwachuu akkuma itti fufeetti jira.Ilmaan oromoo oromummaa isaaniif quuqamanis butanii ukkaamsuun guutummaa oromiyaa mara keessatti jumlaan itti fufee jira.waraanni weerartuu wayyaanees uummata oromoo maqaa sakatta,iinsa jedhuun sabbata haadha iyyeessaa irraa hiikuun yakka saamiinsa seeraan alaa raawwachaa akka jiru dhagaa,amee jira.
.
Godinaalee Oromiyaa mara keessattis diddaan uummataa jabaachuurraan kan ka,e sirni nama nyaataan wayyaanee ilmaan oromoof gara laafina tokkollee hin qabne guutummaa magaalota oromiyaa mara keessa oliif gadi adeemuudhaan sakkata,iinsa jabaa geggeessuun akkuma itti fufetti jira.Ilmaan oromoo quuqama lammii isaaniif qabanii fi oromoo sababa ta,aniif butamanii dhabamsiisuun guutummaa oromiyaa mara keessatti itti fufee jira.Mootummaan wayyaanee diddaan uummataa akkaan jabaachuurraan kan ka,e humna isaa ol waan itti ta,eef hoolannaa fi muddama akkaan ulfaataa keessa seenee jira.
.
Torbee kana keessas fashalaa,uu ayyaana sabaaf sablammootaa kanatti mufachuudhaan mootummaan wayyaanee magaalaalee oromiyaa jiran mara keessatti jala deemtota isaa bobbaasuun uummata mana hidhaatti guuraa jira.Yeroo ammaa kanas saroonni wayyaanee ilmaan oromoo oromummaa isaaniif quuqama qaban magaalicha keessa oliif gadi adeemuudhaan harka diinaatti dabarsanii kennaa akka jiranillee gabaasni qeerroo achirraa nu dhaqqaban ifa godhu.Gochi diinummaa kun adda durummaan godinaalee oromiyaa keessaa akka fakkeenyaatti kan keessatti raawwachaa jiru magaalaa Naqamtee keessa.
.
Bifuma wal fakkaatuun torbee kana keessa ayyaanni sabaaf sablamootaa guutummaa yuunversiitiilee oromiyaa keessa jiran keessatti dirqiidhaan fedhii baratootaa malee akka kabajamuuf murteeffamee ture.Haata,uutii ayyaanni kun qabsoo akkaan gootowwan qeerroon baratoonni yuunversiitiilee oromiyaa mara keessa jiran godhaniin guutummaan ayyaana sabaaf sablammootaa jedhamu kun addaan fashalaa,ee jira.
.
Waraabessoonni Tplf yeroo ammaa kana diddaan uummata oromoo akkaan jabaachuurraan kan ka,e waan qabanii gad lakkisan wallaalaa jiru.
Guutummaa oromiyaa mara keessattis uummanni oromoo jibba mootummaa wayyaaneef qabu irraan kan ka,es mootummaa goolessituu wayyaaneef funyaan qabateefii jira. Diddaan uummataa fi qeerroos guutummaa oromiyaa keessatti bifa wal fakkaatuun itti fufee akka jiru gabaasne qeerroo guutummaa oromiyaa mara keessaa nu qaqqabaa jiran marti ifa godhu.


text:
Oromiyaa keessatti barnootni Afaan Oromootiin kennamuu eega jalqabee, Fulbaana fuul-dura keenyaa waggaa digdama guutuuf jira. Dhaloota yeroo sana barnoota jalqaban yokaan barattoota sadarkaa Tokkoffaa turan keessaa yeroo ammaa, Dooktoroota, Injiinaroota, Hayyoota Seenaa, Hayyoota Dinagdee, Barreessotaa fi ogeessota toora beekuma adda addaa kanneen tahan hedduu dha.
Kanneen keessaa tokko haasofsa kan amma Yunivarsitii Amboo keessatti barsiisaa, qorataa fi barreessaa waa’ee hog-barruu fi afaan Oromoo ta’ee jiru, Misgaanuu Gulummaa Irranaa ti.Kan umuriin isaa digdamii saddeet illee hin guutiin, Misgaanuun, kitaabota shan barreessee maxxansiisee jira.
Hog-barruu fi Afaan Oromootiin, digirii isaa tokkoffaa, Yunivarsitii Jimmaatti, ka lammaffaa immoo Yunivarsitii Finfinneetti barate. Kitaabonni isaas qorannaa hog-barruulee fi malawwan waa barreessuutti ka fuuleffatan. “Yeroon barataa Yunivarsitii turetti, rakkoo kitaabota wabii nu mudataa ture tu akkan kanatti fuuleffadhu na taasise” jedha. Gara fuul-duraatti, karaa qorannaa fi barreeffamaa aadaa fi Afaan Oromoo sadarkaa Addunyaatti beeksiuuf illee mul’ata qaba. Sadarkaa hog-barruun Oromoo irra jiruu fi amala waa dubbisuu Oromiyaa keessaa irrattis ilaalcha isaa nuuf ibsee jira.
Gaaffii fi deebii guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa