text:
Soba Shirkii-Kutaa 5.1
Wantoonni Rabbii gaditti gabbaraman uumamtoota uumu hin danda’an–kutaa 1
Wanta Gabbaramaa dhugaa gabbaramaa sobaa irraa adda baasu keessaa tokko uumamtoota uumuu fi ergasii deebisuudha. Uumamtoota Kan Uumuu Gooftaa tokkicha qofa. Isa waliin eenyullee hin hirmaatu. Kuni dhugaa namni hundu beekudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Shariikota keessan kan isin Rabbii gaditti kadhattan argitanii? Dachii irraa wanta isaan uuman mee natti agarsiisaa. Yookiin samiwwan keessatti hirmaannaa qabuu? Yookiin immoo kitaaba isaaniif kenninee isaan isa irraa ragaa qabatamaa irra jiruu? Lakki! Zaalimonni gariin isaanii gariif gowwoomsaa malee homaa waadaa waliif hin galan.” Suuratu Faaxir 35:40
Ibsi kuni akkuma agarsiisuu mushrikoota waliin karaan irra gaariin isaan waliin falman gooftummaa wantoota isaan waaqeffatanii gaafachuun jalqabuudha. Wantoonni isaan waaqefatan gooftaa wantoota hundaa uumee fi too’atu yoo hin ta’in, isaan waaqefachuun faayda namaaf hin fidu, miidhaa namarraa hin deebisu. Isaan waaqefachun hojii sobaati. (Sababni isaas, kan waaqefatan (gabbaran) faayda namaaf fiduu fi miidhaa namarraa deebisu irratti danda’aa yoo hin ta’in wanta kana waaqefachuun bu’aa maalii qabaa?)
Haqa Khaaliqa gabbaramuu qabuu keessatti zulmii guddaadha. Sababni isaas, gabroonni kan Isaatii fi too’annaa Isaa jala jiru. Kanaafu ibaadan Isa qofaaf ta’uu qaba. Akkuma isaan uumuu keessatti eenyullee hin hirmaachisne gabroonnis ibaadadhaan Isa tokkichoomsu qabu.[1]
Shariikonni wantoota namoonni Rabbii olta’aa waliin gabbaraniidha.
“Shariikota keessan kan isin Rabbii gaditti kadhattan argitanii?” Kana jechuun wantoota Rabbiin alatti gabbartanii fi oduu keessaniin shariikota godhattan sanniin ilaalchisee mee natti himaa. Kadhaa fi gabbarriin isaaniif ni ta’aa? Maaliidhaan gabbarrii (ibaadaa) keessatti qooda akka fudhatan taasiftaniif? Sila dachii irraa waa uumanii? Yookiin immoo samii uumuu keessatti Khaaliqa waliin hirmaatanii jiruu?[2]
“Dachii irraa wanta isaan uuman mee natti agarsiisaa.” Kana jechuun wantoonni isin Rabbiin alatti waaqeffattan dachii irraa wanta uuman ijaan natti agarsiisaa. Galaana uumanii? Gaarreen uumanii? Lubbu-qabeenyii uumanii?
Deebiin: homaa hin uumne.
Amma gara guddaa ta’etti haa dabarru: “Yookiin samiwwan keessatti hirmaannaa qabuu?” wantoonni isin gabbartan dachii keessatti homaa erga hin uumin samii torban uumuu fi too’achuu keessatti Rabbiin waliin hirmaannaa ni qabuu?[3] Deebiin: lakki. Saniis miti, kanas miti.
Yoo homaa hin uumini fi uumuu keessatti Khaaliqa waliin kan hin hirmaanne erga ta’anii, dadhabbinna isaanii mirkaneessu waliin maaliif isaan gabbartanii (waaqefattanii)? Wantoonni isin waaqefattan kunniin dadhaboo fi homaa kan hin uumne ta’uu osoo mirkaneessitanu faayda isaan irraa argachuuf ykn miidhaa ofirraa ittisuuf maaliif isaan kadhattuu?
Kanaafu, ragaa sammuutiin Rabbiin alatti wanta biraa waaqefachuun soba akka ta’e mirkanaa’e jiraa jechuudha. Itti aanse ragaa kitaabaa dubbate:
“Yookiin immoo kitaaba isaaniif kenninee isaan isa irraa ragaa qabatamaa irra jiruu?” Kana jechuun sila samii irraa kitaaba “Rabbiin waliin waan biraa gabbaraa (waaqefadhaa)” jedhee ajaju buusun namoota kanniiniif kennine jirraa? Kanaafu, isaan waan biraa gabbaruu keessatti ragaa qabatamaa irra jiruu?[4]
Yaa namoota Rabbiin alatti wanta biraa waaqefattan! Kitaaba Rabbiin irraa bu’e, Isarraa bu’uun isaa sirrii ta’ee keessatti keeyyanni takkattiin ifa taate: “Rabbiin wanta biraa waaqeffachu (gabbarru) ajaje ykn hayyame” jedhu ni jiraa?
Dhugumatti, namoonni kunniin kitaaba Rabbiin irraa bu’ee fi Isarraa bu’uun mirkanaa’e keessatti ragaa qabatamaa, Rabbiin ala wanta biraa akka gabbaran (waaqefatan) isaaniif hayyamu hin argatan. Kana irra, Ergamtoonni fi nabiyyoonni hundi Rabbii tokkicha akka gabbaran ajajaa turan, Isatti qindeessu irraa ni dhoowwu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“[Yaa Muhammad] Si dura ergamaa tokkooyyuu hin ergine, “Ana malee dhugaan gabbaramaan hin jiru; kanaafu, Ana [qofa] gabbaraa” [jechuun] wahyii (beeksisa) gara isaatti kan buufnu yoo ta’e malee.” Suuratu Al-Anbiyaa 21:25
Kana jechuun Ergamtoota si dura dhufan hundatti “Dhugaan Gabbaramaan Ana malee hin jiru. Kanaafu Ana qofa gabbaraa” jechuun beeksifne.
Ergamtoonni fi kitaabban hundi amanti Rabbiif qulqulleessu irratti wali galuu. Ni jedha:
“Gara haqaatti qajeelun, amanti Isaaf qulqulleessuun Rabbiin qofa gabbaruu, salaata sirreessanii salaatu fi zakaa kennuu malee homaa hin ajajamne. Kuni amanti qajeeladha.” Suuratu Al-Bayyinah 98:5
Yoo akkana jedhame: ragaan sammuu fi kitaabaa shirkiin soba ta’uu erga agarsiisee, mushrikoota maaltu shirkii akka hojjatan taasisee? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jechuun deebii deebisa:
“Lakki! Zaalimonni gariin isaanii gariif gowwoomsaa malee homaa waadaa waliif hin galan.” Kana jechuun wanta isaan itti deeman san keessatti ragaa qabatamaa hin qaban. Kana irra, suni (shirkiin) gariin gariif dhaamu, tokko kan biraatiif bareechisuu, warri boodaa warra duraanii jallate akkeessu fi hordofuu, hawwii sobaa sheyxaanni isaan hawwisisuu fi miidhagsu qofaadha. Kunis qalbii isaanii keessatti ni guddate, amala isaaniif ta’e, isa deemsisuun ni ulfaate, addaan bahuun ni jabaate.[5]
Zaalimonni kana jechuun warroonni Rabbiin ala wanta biraa waaqefatan waadaa sobaa ittiin nama gowwoomsan malee gariin gariif waadaa hin seenan.
Nama Qur’aana irratti xinxalluuf kuni ifa ni ta’a: hoggantoonni Rabbiin alatti wanta biraa akka gabbaran nama waaman kan akka qeeysotaa, paappasotaa, warroonni wanta waaqefatamu eeganii fi kanneen biroo warra kijiba uumuun namootaan “isaan waaqefachuun jireenyaa addunyaa irraa wanta barbaaddan keessatti isin fayyadu” jechuun itti odeessaniidha. Kan akka soorataa, ilma namaaf kennu, gargaarsa, dhibee irraa fayyuu, dhimmoonni salphachuu fi kkf. Fakkeenyaaf akkana jedhuun, “Iyyasuus nama fayyisa, kanaafu waaqeffadhaa.” “Sanamoonni Rabbiin biratti shafa’aa (jaarsummaa) isiniif ta’u, Isatti isin dhiyeessu.” Akkuma Rabbiin olta’aan jedhe:
“Rabbii gaditti wanta isaan hin miinee fi hin fayyanne gabbaru. Ni jedhus, “Isaan kunniin Rabbiin biratti jaarsummaa (shafa’aa) nuuf ta’u.” (Suuratu Yuunus 10:18) “Dhagayaa! Amantiin qulqulluun Rabbi qofaafi. Warri Isaa gaditti awliyaa’a godhatan, “Gara Rabbiitti akka sirritti nu dhiyeessaniif qofa isaan gabbarra” [jedhu].” Suuratu az-Zumar 39:3
Waadaa sobaatin wantoota kanniin gabbaruun dhimmoota addunyaa keessatti isaan akka fayyadan itti fakkeessu. Kuni namoota gowwoomsuu fi soba dharraasisuudha.
Gabaabumatti, zaalimonni, hanga sobni akka dhugaa ta’etti, dhugaan immoo soba akka ta’e yaadanitti wanta sobaatin wal gowwoomsu.[6] Shirkiin soba. Garuu haggantoonni fi warri shirkiitti fayyadaman hordoftoota isaanii dubbii sobaatin gowwoomsu.
GUDUUNFAA
Rabbii olta’aan alatti wanta biraa waaqeffachuun soba ta’uu karaa lamaan mirkaneessu dandeenya:1ffaa-aqliyy (sammuun), 2ffaa-Naqliyy- gabaasa (kitaaba) Rabbii olta’aa irraa dhufeen
1ffaa-sammuun– Kan haqaan Gabbaramu qabu Khaaliqa waan hundaa uumedha. Rabbii olta’aan alatti wantoonni namoonni waaqeffatan dachii irraa wanta uuman qabuu? Gaarreen, galaana, mukkeen, lubbu-qabeenyi uumanii jiruu? Samii uumuu keessatti Rabbii olta’aa waliin hirmaatanii jiruu? Uumamtootas hin uumne, uumuu keessattis Rabbii olta’aa waliin hin hirmaanne. Kanaafu, isaan Khaaliqa (Uumaa) waan hin taanef, gabbaramaa ta’uu hin danda’an.
2ffaa-Kitaaba Rabbii olta’aa irraa dhufe keessatti keeyyanni takkattin, “Rabbiin waliin waan biraa gabbaraa (waaqeffadhaa)” jettu gonkumaa hin jiru. Ergamtoonni fi nabiyyoonnis kanatti hin ajajne.
☛Kanaafu, ragaa sammuuti fi kitaabaatin Rabbii olta’aan alatti wanta biraa waaqeffachun soba ta’u erga mirkanaa’e, namoota maaltu akka kana hojjatan taasisee? Deebiin isaa: zaalimonni gowwoomsaa qofa waadaa waliif seenu.
☛Hoggantoonni Rabbiin alatti wanta biraa waaqeffachuutti namoota waaman, “Kuni jireenya keessatti isin fayyada, miidhaa isin irraa deebisa, isin fayyisa…” jechuun namoota dharraasisu. Haala kanaan, namoonni Rabbiin alatti wanta biraa akka waaqeffatan isaan gowwoomsu. Haala peenxe, joova fi kanneen biroo yoo ilaalle, wanti isaan odeessan waadaa nama gowwoomsu akka ta’e ni hubanna.
Kitaabban wabii:
[1] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi-7/217
[2] Zaadul Masiir-1165
[3] Tafsiiru Xabarii-19/389, Tafsiiru Sa’dii-811
[4] Tafsiiru Xabarii-19/390
[5] Tafsiiru Sa’dii-811[6] Ma’aariju Tafakkuri-7/221, Tafsiiru Qur’aanil Kariim-Suuratu Faaxir-282, Ibn Useymiin


c: text/html

text:
Itiyoophiyaatti yeroo manneen hidhaa banamanii hidhamtoonni heddumminaan gad-lakkisamuu eegalan, hidhamaan siyaasaa, Kaffaaloo Tafarraa milawwan isaa lamaan irraa muramuu irraa kan ka’e, barcuma konkolaatuun dhiibamaa gad-bahe.
Kan kun tahe waggaa lama guutuuf baatiilee xiqqoo tu hafe. Obbo Kaffaaloon yeroo ammaa Aadde Ilillii Lalisaa ka jedhamtu hiriyaa jaallate waliin gaa’ela dhaabbatee jireenya jalqabee jira.
Mucaa dhiiraa tokkos horatanii jiru. Tsahaay Daamxoo mana Obbo Kaffaaloo Tafarraa deemuun dubbistee gabaasaa ergite caqasaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biyya tokkotti jiruuf jireenya lammiilee guddisuuf yuunivarsiitiin ga’ee guddaa qabdi. . Akkaatuma kanaan yuunivarsiitiin Odaa Bultum gita banaa qaburratti hojii tajaajila kaaffeetiif namoota ulaagaa guutan dorgomanii darbaniif,ramaddii kennee hojiitti bobbaasuuf leenjii hojiin duraa guyyaa lamaaf kennee jira. Qabiyyeen leenjii kunis naamusa hojiitiifi duudhaa mana hojiirratti kan xiyyeeffatu ture. Leenjiin kun yuunivarsiitii Odaa Bultumitti qindoomina kutaa Humna Namaatiifi Farra Malammaltummaatiin kan kennameedha.
Kaayyoon leenjichaas haala mana hojjii keesssa jiruufi naamusa mana hojichaa, hojjetaafi adeemsaan walbarsiisuuf hojimaata manni hojii qaburratti kaka’umsaafi naamusa akka argatan akka ta’e ibsi bal’aan kennameera . Bu’uuruma kanaan leenjitoonni kunneenis leenjicharraa hubannoo gahaa ni argatu jedhamee kan abdatameedha.
Yunivarsiitiin Odaa Bultum barsiisota sagantaa dipploomaa olaanaa (HDP)fi fooyya’iinsa afaan Ingilizii (ELIP) irratti leenjisaa ture eebbisiise.
Yunivarsiitiin Odaa Bultum barsiisota waggaa tokkkoof leenjisaa ture baay’inni isaanii 97 kan ta’an guyyaa har’aa kan eebbisiise yoo ta’u, 54 sagantaa dippiloomaa olaanaafi 43 sagantaa fooyya’iinsa afaan Ingiliziitiin eebbisiise. Yunivarsiitichi leenjiin hojiirra gahumsa barsiisotaa yeroodhaa gara yeroottii dabaluu akka danda’u cimsee kan hubatu yoo ta’u, qulqullina barnootaa eegsisuuf leenjii akkanaa kennuun murteessaa akka ta’e […]


text:
Abdii Boruutiin
Waan ta’e fi dalagamee dabre ofduuba garagalanii ilaaluu fi hubachuudhaan, kan dabrerraa barachuun, waan gara fuulduraatti hojjetamuutiif murteessaa ta’a. Mata duree kanaan dhimmoota adda addaarratti yaada koo otuu hin dhiyeessin dura, addaan bahinsa uumamee, bar-kurnee tokkoo ol fudhate booda, ibsa walhubannoo fi araaraa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) garee lamaanii, ABO QC fi ABO Shanee Gumii, dhagayuu keenyaaf ilmaan Oromoo baga gammdne jechuun barbaada. Itti aansees, gareeleen kun lamaan baga walhubachuu dandeessan; baga araarri kessan milkaaye jechuun fedha. Walhubannoo fi araarri kun jalqaba waan ta’eef, isa kana fiixaan baasuuf qormaata cimaatu isin eega. Rakkoolee hundaa irra aantanii gara tokkummaa dhugaatti akka deemtan abdiin qaba.
Ergan gammachuu kiyya ibsadhe booda, mee gaafii waliigalaa tokkon kaasa: Tokkummaan dhugaa maaliin madaalama? Gaafiin kun kan hubannoo guddaa fi ibsa bal’aa barbaadu ta’ullee, gabaabumatti deebii kennuuf, tokkummaan dhugaa kan fedhii qofaa otuu hin taane, kan kaayyoo tokkorratti hundaayu fi kaayyoo kanas galii hawwamu tokkoon gahuuf kan dirqama gaafatuu dha. Gabaabumatti, tokkummaan dhugaa kan kaayyoo fi galii tokkoof ijaaramu, tokkummaa dirqamaa ti jechuu dha. Kan uummtani Oromoo barbaadus tokkummaa akkanaa ti. Ibsa walhubannoo ABO dhiyoo kana bahe keessatti, qabxii lammaffaan akkana jedha:
“2. Kaayyoon irratti hundoofnee qabsoo bilisummaa Oromoo gaggeessinu – bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa, kan repubilika Oromiyaa jaaruun xumuramuu tahuu wal hubannoo irra geenyee jirra.”
Kun kan agarsiisu, kaayyoon gareen kun lamaan qaban (irratti waliigalan) fi galiin isaan barbaadan tokko jechuu dha.
Asirraa ka’ee yoon ilaalu, erga kaayyoo fi galiin isaanii tokko ta’etti; yoo hunduu dirqama isaanii hubatan, tokkummaan isaanii kun akka tokkummaa dhugaatti wanti hin ilaalamneef sababni waan jiru natti hin fakkaatu. Kanaaf, jaarmayootni keenya kun walitti deebi’anii; caasaa tokko jalatti akka tokkoomani fi ABO humna cimaa fi abdachiisaa akka taasisan Waaqayyo/Rabbi isaan haa gargaaru. Ibsi kun ilmaan Oromoo gammachiisee; diina fi alagaa farra QBO ta’an akka rifachiisu waan nama mamsiisuu miti. Diinni fi alagaan kun ammoo callisaniituma akka hin teenye beekuu fi hubachuu qabna. Tokkummaa ABO kanatti gufuu ta’uuf; hamilee qabsaa’otaa cabsuuf yaaliin isaan hin goone akka hin jirre ifa dha.
Gara mata duree barruu kanaatti deebi’uudhaaf, maaliif isa kana akkan filadhe sababoota adda addaan qaba. Inni tokko, akka waliigalaatti kan ilaalamu yoo ta’u, waan dabre hundarraa (gaariis ta’ee badaarraa) barachuun adeemsa gara fuulduraatiif barbaachisaa akka ta’u ibsuufi. Kun dhugaa waliigalaa ti jechuu dha. Jaarmayootni keenya lamaan kunillee (ABO QC fi ABO Shanee Gumii) waan dabrerraa waan barataniif, walhubannoo fi araara kanarra gahuu danda’an. Inni biraa, maaliif kan dabrerraa haa barannu jedheef, waayee walhubannoo fi waliigaltee, keessumaayuu waayee walhubannoo, kanaan duras yeroo adda addaa keessatti dhageenyee turre. Fakkeenya tokko tokko kaasuuf, akka marsaalee Oromoo tokko tokkorratti maxxansamanitti,
- walhubannoo ABO QC fi KY ABO warra Jijjiiramaa yeroo sanaa
- walhubannoo ABO QC fi THBO (ULFO)
- walhubannoo ABO (garee?) fi Gurmuu Qabsaa’otaa fi Miseensota ABO? jedhuun ibsa dhiyoo kana bahee ture
Karaa biraatiin ammoo, “Ibsa Waliigaltee Shanee Gumii GS-ABO fi Koree Yeroo ABO” http://gadaa.com/oduu/6002/2010/10/02/oromia-ethiopia-senior-members-signed-agreement-to-reconcile-and-unify-the-olf/ jedhamee, Onkoloolessa bara 2010 bahe keessatti, walhubannoo birallee dabramee; ABO tokkoomsuuf waliigalteerra akka gahame ni yaadatama. Ibsi sunis akkana jedha:
“Marii Araaraa fi Tokkoommaa SHG-ABO fi Koree Yeroo ABO (KY-ABO) gidduutti waggaa tokko oliif dura teessummaa fi masakiinsa Bu’uuressitootaa fi Miseensota Gameeyyii ABO (BMG-ABO) tiin geggeeffamaa ture walgahii Fulbaana 25 fi 26, 2010 godhame irratti araara buusuu fi ABO tokkomsuuf walii galtee irra gahamuu beeksifna.”
“Qabsoo bilisummaa Oromoo deebisanii itichuun ABO humneessuuf araarsitummaa Bu’uressitotaa fi Miseensota Gameeyyii ABO (BMG-ABO) Koree Yeroo ABO fi Shanee Gumii ABO giddutti waggaa tokko caalaaf geggeeffamaa ture Fulbaana 27, 2010 waliigaltee araaramuu fi tokkomuu ABO akka mallatteeffame miseensota, deeggartootaa fi ummata keenya yeroo beeksifnu gammachuu guddaani. Hundeen waliigaltee kanaa yeroo ji’a shan hin caalle keessatti Walga’ii Araaraa fi Tokkummaa ABO waamuun tokkummaa dhaaba keennaa deebisanii mirkaneessuudha.”
Asirratti, wantin dubbistoota barruu kiyyaa hubachiisuu barbaadu, kan dabre kaasee asitti qeequuf yookaanis ammoo waliigaltee ammaa kana shakkii fi gaafii keessa galchuuf otuu hin taane, wanti dabre sun hunduu hubatamee; mooyxannoon irraa argatamee; kan ammaa kun gufuu tokko malee akka fiixaan bahu; ciminaan akka irratti hojjetamu hubachiisuufi. Yoo akkana hin taane, kan mooraan keenya diigamu fi laafurra, kan koflaatuu akka hin taaneef carraa kanaa yaaddoon qabu ibsuufi. Yaaddoon kiyya kun eessaa dhufe? Maalirraa madde? Gaafiilee kanaaf deebii argachuudhaaf, mee erga waliigalteen sun fashalee kaasee waan mooraa keenya keessatti ta’e fi ta’aas jiru haa yaadannu, haa hubannus. KY ABO kan ture sun, gareen tokko sagantaa ABO jijjiire; kan hafe bakkee lamaa saditti gargar bahe; gareen ykn jaarmayaan biraas uumamuuf waan jiru fakkaata? … Kana kanatu yaaddoo na keessatti uume.
Kanaaf, waan ta’ee dabre yaadachuu fi hubachuun; kanarraa barachuun; bitaa fi mirga, fuulduraa fi duuba ilaaluun murteessaa ta’a jechuu dha. Kanaafan, akka dogoggorri fi balleessi walfakkaataan hin uumamne kan dabrerraa haa barannu jedha. Yeroon ammaa yeroo balleessa hojjetamee dabre sana irra deebi’anii dalaganii miti. Yeroon ammaa yeroo kaayyoo fi galii ifa godhanii; kutannoo fi murannoodhaan irratti hojjetanii qabsoo cimsanii dha. Kan ta’e ta’e; kan dabre dabre, jennee waan ta’ee dabre seenaaf dhiifnee gara fuulduraa haa ilaallu jechuu kooti. Yoomiyyuu caalaa tokkummaan ilmaan Oromoo, keessumaayuu tokkummaan qabsaa’otaa kan barbaachisu yeroon isaa amma. Mooraa ofii tasgabbeessuun; nagaa fi araara buusuun; humna cimaa fi abdachiisaa uumuun boru otuu hin taane hara’a ta’uu qaba.
Dubbistoota barruu kiyyaa yaadachiisuuf, ibsa waliigaltee Onkoloolessa bara 2010 godhame sanarratti, anis gadaa.com irratti yaada koo akkana jedhee dhiyeesseen ture:
“October 3, 2010 @ 8:11 am
Kun jalqaba malee xumura miti
Duraan dursee, Waaqayyo/Rabbi, kan xumura Ayyaana Irreessaa/Irreechaa bara kanaa irratti waan gaarii nu dhageessise, galanni haa gahu. Ittiaansee, hundi keessanuu, kan tokkummaa ilmaan Oromootiif keessumaayuu tokkummaa qabsaa’otaatiif karaa dandeessaniin waan dandeessan gumaachaa turtani fi jirtan; Maanguddoonni Oromoo otuu of hin ifatin, dadhabne otuu hin jedhin, obssa guddaa dhaan yaaliin araaraa fi tokkummaa kun akka milkaawu tattaaffii gootan, hunduu galanni keessan guddaa dha.
Tarkaanfiin kun jalqaba malee xumura akka hin taane hubatamee, kan hir’ate akka guutu; kan hafanis yaamicha tokkummaatiif owwaatanii, tokkummaan qabsaa’otaa fi jaarmayoota Oromoo hunda hammatu sadarkaa itti aanutti akka milkaawu; hawwiin uummata Oromoo hojiirra ooluu qaba. Tokkummaa dhaan malee mooraa QBO keessatti humna cimsuun akka hin danda’amne hundaafuu ifa ta’uu qaba. Tokkummaan itti aanee dhufu, kan jaarmayoota bilisabaasota Oromoo hundaa hammatu ta’uu qaba. Otuu akka hawwii kiyyaa ta’e, waliigalteen amma dhaga’ame kun kan ABO garee sadeenuu tokko godhu ture.
Haa ta’u garuu abdii kutachuun nurra hin jiru. Tarkaanfiin kanatti aanu kan QC ABO fi ULFO dabalatu fi tokkummaa bilisabaasota Oromoo hundaa hammatu akka ta’u abdiin kiyya guddaa dha. Gaheen ykn qoodni nuyi kanaaf gumaachinus itti fufuu qaba. Ani gara kiyyaan hamman tokkummaa hundaa hammatu kana argutti karaan danda’een, waanan danda’u godhuuf ykn gumaachuuf tattaaffii koo hin dhaabu.”
Dhumarratti, ammas taanan hawwiin ani qabu fi yaadni ani ibsa walhubannoo fi araaraa ABO QC fi ABO Shanee Gumii kanarratti qabu kan biraa hin ta’u. Kanaaf, qabsaa’otni keenya hunduu yeroo tokkoon tokkoomuu yoo hin dandeenye, xinnaatee yoo xinnaate, warri kaayyoo tokko qaban ykn galii walfakkaataa barbaadan, tokkummaa ykn tumsa kaayyoo uumanii; karaa danda’aniin qabsoo kana cimsanii; uummata keenya gabrummaa hamaa kana keessaa akka baasan carraa kanaan dhaamsa kiyya dabarsuun barbaada. Warri amma walhubattani fi araaramtanis, walitti deebitanii; caasaa tokko jalati ABO cimaa tokko akka gootan abdiin qaba. Sadarkaan itti aanee dhufu ammoo, tokkummaa ABO fi THBO (ULFO) kan biroos dabalatee tokkummaa hunda-hammataa akka ta’u hawwii fi abdiin kiyya guddaa dha.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Nikaah Buusu-Lakk.4
Jireenya keessatti wantoota gurguddaa garmalee nama gaddisisaan keessaa tokko abbaan manaati fi haati manaa wal hiikudha. Yommuu wal hiikan rakkoon baay’een ni dhalata. Ijoollen ni bittinnaa’u, dubartiin ni rakkatti, dhiirris jireenya gammachuu hin qabne jiraata. Kanaafu, wal hiikun wantuma akka salphaatti ilaallamu ta’uu hin qabu. Dhiirri yommuu dallanu, nikaah buusuuf arraba isaa dheerresu irraa of qusachuu qaba. Eeti, garmalee itti yaade fi tooftaan rakkoo isaa fi niiti isaa jidduu jiru itti furan yoo dhabame, yoosan gara nikaah buusutti tarkaanfachu danda’a. Dubartiinis yommuu dallantu, “nikaah narraa buusi” jechuun itti iyyuu hin qabdu. Yoo akkana goote boodarra garmalee gaabbiti. Kanaafu, nikaah buusun akka filannoo fi furmaata dhumaatti ilaallamu qabaa malee akka filannoo fi furmaata jalqabaatti ilaallamu hin qabu. Nikaah buusun furmaata dhumaa erga ta’e, adeemsa qaba.
Kutaa darbe keessatti nikaah buusu deebifamuu danda’uu fi addaan bahiinsa ilaalle turre. Yaadachisaaf, nikaah buusu deebifamu danda’u jechuun dhiirri niiti isaa yeroo tokkoffaaf ykn lamaffaaf yoo hiike, iddaan (yeroon turtii) ishii xumuramuun dura nikaah haarawa osoo hin godhin deebifachuu kan danda’udha. Addaan bahiinsa yommuu jennu immoo sababa iddaan dhumateen ykn sababa biraatin hariiroon niiti fi dhiirsa jidduu jiruu guutumaan guututti cituudha. Yeroo sadaffaaf yoo hin hiikin dubartii guutumatti addaan bahan deebifachu yoo barbaade, nikaah haarawa hidhachuu fi mahrii haarawa kennuufi qaba. Yeroo sadaffaaf yoo hiike immoo ishiin nama biraatti heerumu qabdi. Erga nama san irraa addaan baate, inni haala haarawaan ishii fuudhu danda’a. Har’as itti fufuun nikaah buusu gosa biraa ilaalla:
Jechoota ijoo:
Iddaa jechuun dubartiin takka erga hiikkamte ykn dhiirsi irraa du’ee booda yeroo turtii ishiin turtuudha.
Heeydi-laguu
Sunnaah-karaa Nabiyyii (SAW)
Bid’aa-wanta haarawa amantii keessatti uumamee ykn wanta sunnaah Nabiyyii (SAW) faalleessu
Nikaah Buusu Sunnaah fi Bid’aa
Akkaataa nikeenyi itti bu’u irratti hundaa’e nikaah buusun bakka lamatti qoodama: Nikaah buusu Sunnah fi bid’a.
1-Nikaah buusu sunnaah
Nikaah buusu sunnaah jechuun nikaah buusu shari’aa waliin deemu fi akkaata shari’aan hayyamuun kan raawwatamuudha. Nikaah buusu sunnaah yommuu jedhamu nikaah buusun jaallatamaadha jechuu osoo hin ta’in akkaata shari’aan hayyameen kan bu’uudha. Shari’aan yeroo fi lakkoofsa nikaaha itti buusun haala kanaan hayyama:
Tokkoffaa- Dubartiin tan heeydi argituu fi waliin jiraatan yoo taate, heeydi irraa erga qulqullooftee fi qulqullumma kana keessatti kan ishii waliin qunnamtii hin raawwanne taate nikaah irraa buusu qaba. Kanaafu, dubartii heeydi argituu fi waliin jiraatan yoo taate, nikaah buusun sunnaah kan ta’u ulaagalee (sharxiwwan) kanniin guutuu qaba:
1-Qulqullummaa ishii keessatti hiiku. Osoo ishiin marsaa laguu ykn nifaasa keessa jirtuu nikaah irraa buusu hin qabu. Nifaasa jechuun da’uumsa booda hanga guyyaa afurtama yeroo dubartiin itti turtuudha. Kanaafu, dhiirri niiti isaa irraa nikaah buusu yoo barbaade, hanga ishiin laguu ykn nifaasa irraa qulqullooftu eegu qaba.
2– Ishii hiikun dura qulqullummaa ishii kana keessatti wal-qunnamti saalaa raawwachu dhiisu– Ishiin heeydi (laguu) irraa erga qulqulloofte booda wal-qunnamti saalaa ishii waliin raawwachuun ergasii nikaah irraa buusu hin qabu. Kanaafu, dhiirri niiti isaa irraa nikaah buusu yoo barbaade, hanga ishiin heeydi ykn nifaasa irraa qulqullooftu eegu qaba.San booda erga ishiin qulqullooftee booda qunnamti saalaa ishii waliin raawwachuun dura, “Nikaah sirraa buuse” jechuuni danda’a. Ragaaleen kanaa kana fakkaatu. Rabbiin Olta’aan ni jedha:
“Yaa Nabiyyicha! Yeroo dubartoota hiiktan, iddaa isaaniitiin isaan hiikaa, iddaas lakkaa’aa. Rabbii Gooftaa keessan ta’es sodaadhaa. Yoo gocha fokkataa ifa ta’een dhufan malee manneen isaanii keessaa isaan hin baasinaa; isaaniis akka hin baane. Sun daangaawwan Rabbiiti. Namni daangaawwan Rabbii darbe, dhugumatti inni lubbuu ofii miidhee jira.Yoo tasa Rabbiin san booda dhimma haarawa uume hin beektu.” Suuratu Ax-Xalaaq 65:1
Sababa amansiisaa ta’een dubartoota hiiku yommuu barbaaddan, iddaa isaaniitiin isaan hiikaa. Kana jechuun ishiin laguu irraa qulqulluu fi kan dhiirsi ishii hin qunnamne taatee osoo jirtuu ishii hiikaa. Namni niiti isaa irraa nikaah buusu yoo barbaade, heeydi irraa ishiin qulqulluu ta’uu ni mirkaneefata. Ergasii inni ishii waliin qunnamti saalaa hin raawwatu. San booda nikaah ishii irraa ni buusa. Ergasii iddaa (yeroo turtii) ishii ni lakkaawwatti.
Abdullah ibn Umar ni jedha, “Gadaa Rasuulaa (SAW) ani haadha manaa tiyya osoo ishiin heeydi (marsaa laguu) keessa jirtuu hiike. Waa’ee kanaa ilaalchisee [abbaan kiyya] Umar, Nabiyyii (SAW) itti hime. Nabiyyiiniis (SAW) Umariin ni jedhan, “Akka ishii deebisuu isa ajaji. Hanga ishiin qulqullooftu haa dhiisu. Ergasii heeydi biraa haa argituu. Yeroo ishiin qulqulloofte, ishii waliin qunnamti raawwachuun dura ishii haa hiiku yookiin ishii haa qabatu. Suni iddaa Rabbiin dubartiin akka itti hiikkamtu ajajeedha.”Sahiih Muslim 1471, Sahiih Al-Bukhaari 5252
Heeydi lammataatiif eeguun jaallatamaadha, dirqamaa miti. “Namni osoo niitin isaa heeydi keessa jirtuu nikaah yoo irraa buuse, hiikkaan kuni hojii irra ni oola moo hin oolu?” gaafi jedhu ilaalchisee aalimman (hayyoota Islaamaa) jidduu garaagarummaa ilaalchaatu jira. Harki caalaan aalimmanii “Hojii irra ni oola. kana jechuun ishiin ni hiikkamti.” jedhu. Kan hafan immoo “Hojii irra hin oolu. Heeydi irraa erga qulqulloofte booda nikaah irraa buusu qaba.” jedhu. Garuu gareen lamaanu, yeroo heeydi nikaah buusun haraama akka ta’e irratti wali galu. Kanaafu, namni yeroo dubartiin heeydi keessa jirtu nikaah irraa buusu irraa of eeggachu qaba.
Lamaffaa– Dubartii nikaah hidhatee yoo ishiitti hin seenin, kana jechuun qunnamti saalaa yoo hin raawwatin, yeroo heeydi yoo nikaah irraa buuse homaa rakkoo hin qabu. Yeroo fedhetti nikaah irraa buusu danda’a. sababni isaas, iddaan ishiin lakkaawwattu hin jiru. Ragaan kanaa, Qur’aana keessatti:
“Yaa warra amantan! Yeroo dubartoota mu’minaa fuutanii sana booda osoo qunnamtii hin raawwatin isaan hiiktan, iddaan (yeroon turtii) isin isaan irratti lakkaawwattan isiniif hin jiru. Isaan qananiisaa, gadi dhiisuu bareedaas isaan gadi dhiisaa.” Suuratu Al-Ahzaab 33:49
Sadaffaa–Haaluma kanaan dubartii heeydi hin argine, tan akka dubartii guddoo marsaan laguu dhaabbate, yeroo fedhe hiiku danda’a. Sababni isaas, dubartoonni akkanaa iddaa isaanii heeydin kan lakkaawatan osoo hin ta’in ji’aan lakkaawatu. Iddaan dubarti heeydi hin arginee ykn dhaabdee ji’a sadii. Yommuu jechi nikaah buusu dubbatamu, guyyaa san irraa jalqabe jiiyni sadii ni lakkaawama.
Afraffaa-Dubartii ulfaa ulfi ishii beekkames yeroo fedhetti hiiku danda’a. Ulfi ishii ifa waan ta’eef wanti irraa shakkamu hin jiru. Yeroo fedhetti jecha nikaah buusu ni dubbata. Ergasii iddaan ishii hanga deessu ta’a. Iddaan ishii hanga deessu waan ta’eef dhiirsi manaa ishii baasu hin qabu. Aayah armaan oli suuratu xalaaq ilaali.
Lakkoofsa Nikaah Buusu
Akka nikaah buusu sunnaatti namni yommuu niiti isaa hiiku, si’a tokko jecha nikaah buusu dubbachuu qaba. Yeroo tokkotti si’a sadii jecha nikaah buusu dubbachuun wanta sunnaah faallessudha. Fkn, yeroo tokko fi taa’umsa tokko keessatti si’a sadii “Nikaah sirraa buuse, nikaah sirraa buuse, nikaah sirraa buuse” jechuu hin qabu. Kana irra, si’a tokko nikaah sirraa buuse jechuun ergasii cal’isuu qaba.
Nikaah Buusu Bid’aa
Nikaah buusun bid’aa wanta shari’aa faallessuudha. Kunis karaa sadiin ta’a. 1ffaa- dubartii itti seenanii fi waliin jiraatan tan heeydi argituu yoo taate, osoo ishiin heeydi keessa jirtuu hiiku. 2ffaa-Erga ishiin qulqulloofte booda ishii waliin qunnamti saalaa raawwachuun ergasii nikaah irraa buusu. 3ffaa- Yeroo fi taa’umsa tokko keessatti si’a sadii nikaah buusu. Fakkeenyaf, akkana jechuu: “Nikaah sirraa buuse, nikaah sirraa buuse, nikaah sirraa buuse” ykn, “ati si’a sadii hiikkamte.” Haalonni armaan olii sadan kunniin wanta dhoowwamanii fi namni kana hojjatu cubbuu (dilii) hojjataa jira.
Maaliif Heeydi keessa Nikaah Buusun Dhoowwamee?
Sababni heeydi keessa nikaah buusun itti dhoowwameef haala kanaan ibsuun ni danda’ama:
Yeroo heeydi haalli abbaan manaati fi haati manaa ni jiijirama. Walitti dhiyeenyi fi wal jaalalli isaan yeroo dubartiin qulqulluu taatu fi yeroo ishiin heeydi keessa jirtu wal qixaa miti. Heeydin azaa (rakkisaa) waan ta’eef yeroo san keessatti dhimmootatti yaadu fi madaalun yeroo dubartiin qulqulluu itti taatu caalaa ni ulfaata.
Dhiirri wanta yeroo qulqullummaa dubartii irraa argatu yeroo heeydi hin argatu. Sababa kanaan, ishii dhiisu fi gara ishii hiikutti tarkaanfachuu danda’a.
Dubartiin immoo sababa heeyditiin bakka dhiigaa waliin waan koo’omtuuf yeroo baay’ee gara abbaa manaa dhiyaachu hin barbaaddu. Heeydin haala dhibee amalli dubartii itti jijjiramuun jechoonni fi hojiiwwan badaan abbaa manaa ishii dallansiisuu irraa argamuu kan danda’aniidha. Sababa kanaan, inni ishii hiikuuf tarkaanafachu danda’a. Heeydin azaa (rakkisaa) waan ta’eef dubartii ni dhukkubsa, ni rakkisa. Sababa kanaan amalli ishii jijjiramuun wanti badaan irraa mul’achuu danda’a, yaadota madaalun itti ulfaata.
Sababoota kanniin irraa kan ka’ee Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo heeydi dubartii nikaah irraa buusu haraama godhe.
Sababni biraa yeroo heeydi nikaah buusun dhoowwameef, yeroon iddaa akka hin dheeranne taasisuun dubartii irraa zulmii (miidhaa) kaasufi. Sababni isaas, yeroo heeydi yoo hiikkamte, heeydi itti hiikkamte kana akka iddaatti hin lakkaawwattu. Heeydi itti aanu sadii lakkaawwachu qabdi. Kuni immoo yeroo iddaa marsaa laguu sadii osoo hin ta’in afur taasisa. Kuni ajaja Rabbii faallessuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa iddaa dubartii heeydi argitu marsaa sadii taasise. Dubartiin heeydi irraa qulqulluu taate yoo hiikkamte, iddaan ishii marsaa sadii ta’a. Garuu heeydi keessa yoo taatee hiikkamte, marsaa afur ta’a. Kanaafi, heeydi keessa nikaah buusun dhoowwame.
Maaliif Yeroo Qulqullummaa lamaan isaanii qunnamti raawwattan keessa hiikun dhoowwamee?
A)-Osoo dhiiraaf yeroo dubartiin itti qulqullooftee san qunnamti ishii waliin erga raawwate booda akka hiiku hayyamameefi tarii isa irraa ilma ulfaa’u dandeessi. San booda inni garmalee gaabba, gadda. Sababa nikaah buusun isaan lamaan jidduutti diinummaa fi jibba uumeef ishii deebifachuu hin danda’u. Kanaafu, yeroo qulqullummaa ishii waliin qunnamti raawwatetti ishii hiiku dhiisun badii kana hundarra isa baraara.
B)-Yeroo baay’ee dhiirsaa fi niitin yeroo ishiin qulqullooftu, wal-qunnamuuf garmalee dharra’u. Sababa kanaan, ishii qunnamuuf nikaah buusu irraa ni deebi’a. Dubartiinis sossobuu fi miidhagsuu cimaan isa hawwisisuun yaada nikaah buusu harkaa buusu dandeessi. Sababa kanaan isaan lamaan jidduutti araaramni fi wal-ta’iinsi ni uumama.
C)-Haajaa ofii erga fixate ishii hiikun amanamumma, amala gaarii fi naamusa irraa miti. Nama tokko itti fayyadamaa baayanii yeroo haajaa ofii fixatan ari’uun amala gaarii irraayyi???
D)-Yeroo baay’ee dhiirsaa fi niitin fedhii foonii erga xumuratanii (qunnamti raawwatanii) booda lamaan isaanitu walirraa garagalu. Sababa kanaan, Rabbiin subhaanahu wa ta’aala qunnamti booda nikaah buusu ni dhoowwe. Tarii osoo sababa wal-qunnamu dhiisaniin yaada nikaah buusu irraa deebi’uun walitti araaramuu fi waliin jiraachuu itti fufuu danda’u.
E)-Ammas yeroo qulqullummaa qunnamti itti raawwatan keessatti nikaah buusun, iddaa ishii dheeressa. Hamma Rabbiin ajaje caalaa iddaa dheeressuun immoo ajaja Isaa faallessuudha.
Dhugumatti kuni hundii seera haqummaa irratti gadi dhaabbatee fi rakkoo baay’ee hanbisuudha. Osoo jaarsaa fi jaartiin karaa kana hordofanii silaa wal hiikuun haala baay’ee dhiphaa ta’eetti ni gabaabbataa ture.
Kitaaba Nikah buusu buusuf: https://islaama.files.wordpress.com/2020/01/nikah-buusu.pdf
Kitaabban Wabii:
al-Fiqhul Waadih – Jiildi 2-fuula 108-110, Dr.Muhammad Bakr Ismaa’il
Sahih Fiqhu Sunnaah -Jiildi 3 -fuula 290-296, Abu Maalik


text:
Akka hiriyoonni isaanii ragaa poolisiin kenne argine jedhanitti Injiner Tesfaahuun Jimaata darbre Hagaya 23 bara 2013 gara walakkeessa halkanii du'an.
TESFAAHUUN CAMADAA: Du'a Wal Falmisiisaa kutaa 1ffaa
- Namoo Daandii
WASHINGTON DC — Kan yakka shorokeessummaatiin himannaa irratti dhiyaateen hidhaan umurii guutuu irratti muramee ture Injiner Tesfaahuun Camadaa Gurmeessaa waggoota torbaaf erga hidhaa keessa turanii booda achumatti du'aan boqochuu isaanii maatii fi firoonni isaanii beeksisanii jiraan.
Akka hiriyoonni isaanii ragaa poolisiin kenne argine jedhanitti Injiner Tesfaahuun Jimaata darbre Hagaya 23 bara 2013 gara walakkeessa halkanii du'an.
Akka hiriyoonni isaanii ragaa poolisiin kenne argine jedhanitti Injiner Tesfaahuun Jimaata darbre Hagaya 23 bara 2013 gara walakkeessa halkanii du'an.
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
-
-
25-11-2022
Hoggantoonnii Marii Araaraa Tigraay Deeman


text:
Naatinaa’eel Fiixeetiin @NatieFit
Finfinnee, Adoolessa 25/2022 – Gaanfa Afrikaatti hongee Onkololeessa 2020 eegaleen yoo xinnaate namoota miliyoona 19.4 miidhamaniiru. Itoophiyaa, Keeniyaa fi Somaaliyaatti namoota miliyoona 18.6 hanqina wabii nyaataa hamaa fi hanqina nyaataa isaan mudateera. Kunis hanga Fulbaanatti miiliyoona 20 gahuu danda’a jedhameera. Akka gabaasa dhaabbatichi baaseen Itoophiyaa keessatti qofa namoonni gara miliyoona 7.4tti dhiyaatan sababa hongeetin hanqina nyaataaf saaxilamaniiru jedhe UNOCHA’n.
Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanitti Waajjirri Qindeessaa Gargaarsa Namoomaa (OCHA) gabaasa Adoolessa 25,2022 baaseen Gaanfa Afrikaan hongee hamaa waggoota 40 keessatti mul’ate hin beekneen miidhamaa jira jedhe. Bakkeewwan muraasa Itoophiyaa, Keeniyaa fi Somaaliyaatti haala waggoota afurtama darban keessatti mudate hin beekneen waqtii gannaa walitti aanan afuriif osoo hin roobiin darbu isaatiin kan ka’e namootni hedduu beelaaf saaxilamaniiru jedhe.
Gaanfa Afrikaatti erga Onkololeessa 2020 eegalee yoo xinnaate horii maatiin horsiisee bultoota nyaataa fi jireenyaaf itti hirkatan miiliyoona 7 du’aniiru. Kibba fi Kibba bahaa Itoophiyaa keessatti qofa horiin miiliyoona 2.1 hanga 2.5 ta’an du’aniiru. Sababa kanaan daa’immaan aannan isaan barbaachisu hin argatan. Itoophiyaa dabalatee biyyoota sadan kana keessatti hanqina nyaataa dabalaa jira jedhe, OCHA. Akka UNICEF beeksisetti, daa’imman miiliyoona 7.1 ol hanqina nyaata madaalawaa kan isaan mudate yoo ta’u, isaan keessa kanneen miiliyoona 2 ta’an hanqina nyaata madaalawaa hamaaf saaxilamaniiru.
Namoonni miiliyoona 11.6 ol bishaan qulqulluu dhugaatiif, nyaata bilcheeffachuufi qulqullinaaf ooluu hin argatan kan jedhe OCHAn, carraa dhibeewwan bishaan irraa dhufaniif saaxilamu dabalaa akka jiru ibseera. Hir’ina bishaan yeroo ammaa kana mudachaa jiru sababa ho’aan hammaachaa akka jiru kan ibsame yoo ta’u, kunis hanga Fulbaana 2022 akka itti fufu raagameera.
Kana malees, bakkeewwan hongeen miidhaman baay’eetti sababa oomisha gadi aanaa fi qaala’insa gatii sadarkaa idil addunyaatti mudateen gatiin nyaataa dabalaa jira jedhe, OCHA. Balaa lolaa, walitti bu’iinsa COVID-19 fi weerara hoomaa awwaannisa hawaasa Itoophiyaa dabalatee naannoo kana jiran akka miidhe ibsameera. AS


text:
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA.
Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne. Sababni dhaaba ABO irraa uf baasuu kiyyaa xalayaa dhimma Alaabaa ilaalchisee maqaa HD-ABOtin gara KFO ergamteedha. Kallattiidhaan sababa xalayaa kanaa ( in protest of this particlar letter) murtii ufii kiyyaa ABO irraa uf baasuu irra gaye. Dhimmi Alaabaa dhimma Johar yokin dhima KFO qofa miti. Dhimma Ummata Oromoo waliigalaati. Johar Muhammed nama uf gayee uffirraayu hafee ummata Oromoo miliona jahatamaaf qabsaayu. Abbaa fedhe akka fedhetti ufirraa deebisus nama dandayu. Inni tuqameef jecha wanni ani dhaabarraa uf baasuf hinjiraatu.
Alaaban tun jalqaba Alaabaa ABO taatee beekamtus yeroo ammaa Alaabaa ummata Oromoo fi mallattoo qabsoo Oromoo taatee jirti. Kennaa ABOn qabsoo waggaa 50 olitiin ummata Oromoo badhaase keessaa Alaaban tun ta jalqabaati. Qubeen Afaan Oromoo ta lammataati. Kaartaan Oromiyaa ta sadaffaati. Namni alaabaa tanaaf jecha hedhamee fi ajjeefamee meeqa? Ka biyyaa baqate hoo meeqa? Ka har’a sababa alaabaa kanaa rashanamaa jiru hoo meeqa? Osoo kun tayee jiru alaaban tun ta ABO qofa qaamni biraa akka itti hinfayyadamne jedhanii xalayaa barreesun ummata Oromoo fi ABO duuydaa fi garaa taasisuun ala bu’aan isaa maali? Ergaa ummata Oromoo fi ABO walitti mufachiisu kana hoggansi dhaabaa osoo irratti hinmari’atin ergee? Yoo irratti mari’atamee ergame mariin sun ana maalif hanqate? Yoo hinmari’atamin dhimma ummata Oromoo gaddisiisu maalif nam tokkeen murtaayee faca’a? Ummanni waan kana akkamitti hubataan maalif madaalli kaasuu dhabe? Gaafilee kanaa fi kkf uf gaafadhe. Jaarmayaa sagalee keessatti hinqabnee maqaa qabadhee taa’uu irra xalayaa kana dura dhaabadhee ( protest) godhee dhaabarraa uf dhaabuu murteefadhe. Kana jechun komii biroo qabaachaa hinturre jechuu miti. Garuu ka dhaabarraa nabaasu hinturre. Obsaatuman har’a gaye. Kun ammoo waan obsaan bira dabrru naaf hintaane. Anaaf murteen kun murtee sirriidha. ABOn ummata Oromoo haala kanaan kan mufachiisu yoo ta’e eennuf qabsaayuf dhaabatti dabalamne? Akkuma namuu argutti dhimmi kun kan dallansiisaa jiru Joharis miti. KFOs miti. Hawaasa Oromoo Alaabaa tana jaaltu dallanne. Hanga yoomii Oromoon alaaban tiyyaa fi teeti mitiin waldura dhaabata.
Kanaaf, dhaabarraa uf baasun kiyya Joharif tumsuu osoo hinta’in ummata Oromoo ergaa kanaan rifate deegaree, ergaa xalayaa kanaa diduuf ( in protest of the attached letter) tayuu warri na gaafataniif ummannis akka naa hubatu barbaada. Dhaabichis kanuma akka hubatun barbaada.
Har’as borus alaaban ta ummata Oromooti.
Galatoomaa!


text:
Dheengaddaa ‘CAUCUS’ amma ammoo Primary, Filannoo Walii Galaa(General Election)itti aana.Amerikaatti filannoon perzidaantummaa akkuma naannoo isaaniitti maqaa akka akkaa qaban.
Primary fi Caucus mala paartileen siyaasaa USA nama perezidaantii tahuuf wal dorgomsiifatanii keessaa filatan.
Primery hedduutti jira; Ta Dhossaa, Ta Dhossaa hin qamne, Haga tokko Dhossaa fa.Closed primary: Semi-closed primary: Open primary: Semi-open primary fa jedhan
CAUCUS jechuun marii fi falmii miseensotii paartilee abbaa fedhan filachuuf galma wal gahii,manneen barnootaa,manneen amantii, manneen dhuunfaatii fi gara garaatti walti dhufanii abaa fedhan filatan.
Godinii hagii tokko CAUCUS hagii tokko ammoo Primary qaba.Godina Amerikaa 12 mala filannoo CAUCUS qaba.Godina Amerikaa 34 Primary qaba.
Caucus torbaan dabre godina IOWA keessatti jalqaban hardha ammoo magaalaa New Hamphire,godina New England keesastti Primary jalqaban.
Filannoo perezidaantummaa USA baranaa nama hedduutti dorgomee 12 walti hafe; Demokiraati keessaa nama 3 Rippaabilikaan keessaa ammo nama 9 dorgome.
Johan Kasich warra dorgommiit jiru keessaa tokko ”Cabbii taatee bokkaan jiraatee jarii keenna balabal dhaanee koott filadhaa jedhee ummata yaammata, ”jedha
Rippaabilikaan keessaa John Kasichitti haga guddaan dura jira.”Garee filannoo dansaa qopheeffannee balbala cufa irraa yaanee nama dammaffannee filannoof baafna jedha.”
Eegii filannoon Primary dhumatte paartiin lamaanuu akkuma karoora isaaniitti Priemeryi fi CAUCUS irratti dorgomuuf godina gara garaa dhaqan.
Filannoo perezidaantummaa Amerikaa baranaa maati perezidanti Bill Clinton keessa Hilary Clinton maatii George Bush keessaa ammoo obboleessa isaa Jeb Buush faatti dorgoma.
Filannoon perezidaantummaa USA walii galaa Sadaasaa 8, 2016 jalqaban.


text:
Ibidda Jaalala-kutaa 2ffaa
Kutaa darbee keessatti ibiddi jaalala akkamitti akka jalqabamu ilaalle turre. Insha Allah har’a immoo maloota ittiin qabaneessan ilaalla.
Ibiddi yommuu qabatee balaa geessuf deemu bishaan itti naquun akka dhaamu taasifamaa mitiree? Akka ibiddaa jaalala guutumaan guututti dhaamsu osoo hin ta’in balaa akka hin geessine qabaneessun ni danda’ama. Wanti hubachuu qabnu jaalalli mataan isaa balaa osoo hin ta’in hojii namtichaatu balaa geessa. Namtichi yoo of too’ate balaan jaalalan dhufu hin jiru. Namtichi garuu yoo of too’atu dadhabe akkuma arge ta’ee bu’aa hojii isaa ni dhandhama. Karaa jaalala ittiin too’atan baay’ee isaa barruule qorsa jaalala jettu jalatti kaasne turre. Kan armaan gadii akka dabalataati. Read more


text:
Finfinnee, Fulbaana 22/2013 (TOI) – Filannoo biyyoolessaatif bittaan meeshaalee barbaachisoo %90 ol xumuramuu Boordiin Filannoo Biyyoolessaa beeksise.
Boordichi filannoo biyyoolessaa 6ffaa bara kana gaggeeffamuuf qophii taasisaa jiraachuu ifoomsera.
Bittaan meeshaalee %90 ol xumuramuu walitti qabduun boordichaa aadde Birtukaan Miidhagsaa ibsaniiru.
Namoonni miiliyoonni 50 sagalee ni laatun eegamas jedhan.
Buufataaleen filannoo 50,900, galmeef raawwachiistonni 152,700, guyyaa sagaleen laatamutti raawwachiistonni 254,500 qophii ta’uus eeraniiru.
Korojoon filannoo kumni 207 bifa addaatin qophaa’uus ibsaniiru. Buufatni tokko korojoo 4 qabaata


text:
BREAKING NEWS: Obbo Barakat Sim’oon fi obbo Taaddasa Kaasaa too’annaa jala ooluun gabaafame
Qondaaltota ol’aanoo mootummaa Federaalaa fi miseensota paartii ANDM duraanii kan tahan Obbo Barakat Sim’oon fi Obbo Taaddasa Kaasaa magaalaa Finfinnee keessatti kan qabaman tahuu gabaafame. Ganama har’aa mannii Obbo Barakat Sim’oon Finfinnee naannawa Imbaasii Jaappaanitti argamu loltoota makkalaakayaatiin marfamee eega sakatta’amee booda, loltoonni Obbo Barakat Sim’oon qabanii kan deeman tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.
Haaluma wal fakkaatuun Obbo Taaddasa Kaasaatis Finfinnee mana isaa keessaa kan qabame tahuu gabaafame. Qondaaltonni lamaan malaamaltummaa Kubbaaniyaa “Xirat”jedhamu irratti raawwatameen shakkamanii kan qabaman tahuus odeeyfannoon argame ni addeessa.


text:
Jarmayaan fayyaa addunyaa hojjetaan isaa tokko Moqaadishoo keessatti itti dhukaafamuun ajjeefamuu isaa mirkaneesse.Agawaan WHO tokko VOAf akka ibsanitti Mariam Abdullahi hojjettuun loojiistikaa kan talaallii pooliyoo har’a waaree booda Moqaadishoo keessatti ajjeefamte.
Mriaam Abdullaahii magaalaa Ba’idoa ala jiraataa ka turte yoo ta’u guyyoota dhiyoo as gara Moqaadishootti dhufte. Firoonni maatii Maariaam VOAf akka ibsanitti gara Moqaadishoo kan dhufte cidha gaa’elaa ishee dhufaa jiruuf meeshaalee bitachuuf gamas deemte.
Kanneen ijaan argan VOA sagantaa Afaan Somaaleef akka ibsanitti gabaa Moqaadishoo Bakara jedhamu keessatti nama shugguxii hidhateen ajjeefamte. Ajjeechaa sanaaf itti gaafatama kan fudhate hin jiru.


text:
'Maqaan namoota qabeenya Yuhudota ajjeefamanii hatan argame'
Tarreen maqaa warra Naazii Arjantiinaa keessatti argame tokko qabeenya warra Juush bara ajjeechaa jumlaa saamamee kan agarsiisu ta'u danda'a jedhamuun abdatamaa jira.
Galmeen tarree maqaa warra Naazii kuma 12 kanneen bara 1930 keessa Arjantiin jiraataniifi baayyeensaanii lakkoofsa akkaawuntii baankii Siwiis qabantu argame.
Jidduugalli 'Simon Wiesnthal' Ameerikaatti bu'urreeffatee fi Naaziiwwan hordofuun beekamu tokko Kubaaniyaa 'credit Suisse' akkaawuntiiwwan bara dheeraaf hinsochoofamiin turan akka adda baasuuf gaaffii dhiyeesseera.
''Akkaawintiiwwan osoo hinsochoofamiin bara dheeraaf turan kunneenis kan maallaqa warra Juush hatamee qabatan ta'u ammanna'' jedhe jidduugalichi.
Waraqaan tarree maqaa qabate kunis kutaa kuusaa waajira mummee Naazii durii Boonas Eriis keessatti argame.
Naaziin Jarman erga bara 1935 seera jibba sanyii labsanii booda qabeenyaa warra Juush saamuu eegale. Ittaansee ammo bara ajjeeshaa jumlaa warra Juush bara 1940n keessa saamichi olaanaan raawwatame.
Irra caalaa qabeenya sanaas gara akkaawuntii icciitii Baankii Siwiisiitti dabarfame.
Jiddugalichis xalayaa barreesseen akkas jedheera: ''tarree keessatti iyyattoonni dhalttoota Naazii ta'u himatan isin qaqabuusaanii hubanneera,'' Akkasumas jidduugalchi ibsa marsariitii isaarratti maxxanseen ammoo, ''baayyeen namoota tarreeffaman kunneenis akkaawuntiiwwan baankii tokko ykn isaan oliittif gumaachuun Baankii 'Credit Suisse' taasisaniiru,'' jedheera.
Bara 1930- 1938'tti Arjeentiinaan bulchiinsa leellisaa Naazii pirezidaanti Joosee Feliksi Uriburu kan maqaa masoo 'Von Pepe,' jedhamuun beekamuufi booda kan isa dhaale Aguustiin Pedro Justoon ogganamti turte.
Tarreen kunis komishinii addaa bulchiinsa Roobertoo Ortiz kan ejjannoo farra Naazii qabuufi bara 1983 kaasee biyya bulcheen to'atame ture.
Bara 1943tti erga fonqolchi aangoo loltootaan gaggeefameen booda bulchiinsi leelliftoota Naazii waan aangootti deebii'eef, argannoowwan komishinichaa akka gubatan taasifame.
Garuu dhiheenya kana qorataan arjeentiinaa Pedroo Filiipuz tarree maqaa Naazii kuma 12 argate.
Credit Suisse gama isaatiin ibsa AFP kenneen, kana duras akkawuntiiwwan osoo hinsocho'iin bara dheeraaf turaniifi ajjeechaa Naazii ta'an ilaalchise 1997-1999 keessa gaaffii Volkcer dhiyaateef ture adda baasuuf waliin hojjachu himeera.
''Haa ta'u malee ammas irra deebiin dhimma kana ni qoranna,'' jedhe.
Tibba waraana addunyaa lammaffaafi isaan booda biyyoonni Ameerikaa Kibbaa kan akka Arjeentiinaa, waan waraana abbaa hirreetiin bulfamaa turanii warra Naaziitiif lafa dahoo garii turan.
Kanaafuu qindeessitoota ajjeechaa jumlaa warra Juush (Holocaust) Adolf Achimaan dabalate, hakkamtoonni waraana Naazii baayyee barbaadaman muraasni gara sanatti baqatanii turan.
Achimaan booda bara 1960 keessa basaastoota Isiraa'eeliin Arjantiinaa keessatti qabame, booda bara 1962'tti Yaruuusaaleem keessatti yakka waraanatiin itti murtaa'uun fannifamee akka du'u ta'e.


text:
Ameerikaa Kibbaa
Ameerikaan Kibbaa ardii addunyaa keessaa tokko yoo ta'u kan argamus wantaa dhihaatti, irra caala mudhii lafaarraa gara kibbaatti. Ameerikana Kibbaa ardii Ameerikaas jedhaman keessaa tokko yoo ta'u, kan guutumaan guutuuti Hemisphere Dhihaatti kan argamu yoo ta'u, kan baayyinaan argamu immo Hemisphere Kibbaatti. Kan dangeffame immo dhihaan Garba Paasifiik, kaaba fi bahaan immo Garba Atilaantiik, kaaba-dhihaan immo Ameerikaa Kaabaa fi Garba Karibiyaanii daangeffamee argama.
Maqaan Ameerikaa Kibbaa jedhuu kun kan kennameef bara 1507, kan maqaan kennamef namoota kaartaa kaasan kan ta'an Martin Waldseemüller fi Matthias Ringmann yoo ta'u maqaan kuni immoo kan kennameef maqaa nama Ameeriigoo Vespuuchii jedhamu irraa ka'aniiti, namichi kunis namicha yeroo duraaf lafoonni Ameerikaas kunin Isti Indiis (East Indies) akka hin taane fi addunyaa haaraa namoota Yuurooppiif hin beekkamne akka ta'e namicha ifaa godhedha.
Ameerikaa Kibbaa ballina hanga 17,840,000 isquweer kiilomeetira (6,890,000 isq mi) kan qabdu yoo taatu yookan immo parsenti fuula addunyaa kana 3.5% qabata. Akka bara 2005 baayyinni ummata isaani tilmaaman 371,000,000 caala dha. Ameerikaa Kibbaa ballina lafaan addunyaa keessaa afraffaa irratti kan argamtu yoo taatu kunis Eshiyaa (tokkoffaa), Afrikaa(lammaffaa) fi Ameerikaa Kaabaa (sadaffa) aanteti. Akkasumas bayyina ummattan addunyaa keessaa shanaffa irratti argamti, kunis Eshiyaa (tokkoffa), Afrikaa (lammaffaa), Yuurooppi (sadaffaa) fi Ameerikaa Kaabaa (Afraffaa)tti antetti.


text:
Madaa Hin Qoorree
Namni jireenya isaa keessatti hin dogoggorre hin jiru. Haa ta’u malee, karaa nuyi itti dogoggorru Kan hunda keenyaa adda adda. Inni tokko dogoggora isaa irraa barata; inni tokko immoo dogoggora nama biraa irraa barata. Inni kaan immoo dogoggora isaa irraas haa ta’u; kan nama biraa irraas hin baratu. Inni akkasii rakkisaadha. Egaa “waa malee manni hin aaru” akkuma jedhan, anis waa malee kana hin dubbanne. Mee seenaa na mudate akka armaan gadiitti caqasaa!
Maqaan koo Roobsan jedhama. Barataa university kiiloo 6 ta’ee otuun jiruu mucayyoo maqaan ishee Caaltuu jedhamtu tokko wajjin wal jaallanne. Gosa barnoota adda addaa haa barannu iyyu malee, isheenis barattuuma university kiiloo 6 ti. Yeroo wal jaallachuu jalqabnu lachuu keenya iyyu barattoota university waggaa lammaffaati. Yeroo boqonnaa keenyatti waliin malee hin adeemnu. Mana kitaabaa yeroo deemnus waliin malee hin deemnu. Kan adda baanu yeroo manni barumsaa boqonnaaf cufatu qofa. Yeroo manni barumsaa cufatu isheenis, anis gara maatii keenyaatti galla. Yeroo boqonnaa kanatti qaamaan wal biraa haa dhibnu iyyu malee, karaa bilbilaa yeroo nuyi itti sagalee walii hin dhaga’iin oollee bulle hin jiru.
Otuma jaalala miyaa’aa kana keessa jirruu yeroon eebba keenyaa geenyaan lachuun keenya iyyu ni eebbifamne. Guyyaa eebba keenyaa kana gammachuunis gaddis nutti dhaga’amaa ture. Isa barannee barumsa keenya xumurru ni gammadna. Garuu, haalli hojii yokiin bakki ramaddii hojii lachuu keenya akka adda baasu ni beekna. Kanaafis gaddina. Eebba keenyaan booda carraan hojii anaan magaalaa Shaashomannee na qaqqabe. Caaltuu dhaan garuu, magaalaa Beddellee ishee ga’e. Otuu walitti boonyuu anis garan ramadametti, Caaltuu nis gara ramadamtetti imaala keenya eegalle.
Akkuman eebbifameen DV guuteen ture. Rabbi na gargaaree carraan DV kunis naaf ba’e. Yeroo carraan kun na ga’u Shaashomanneedhaan hojjedha. Bilbilaan haa ta’u iyyu malee Caaltuu koo waliin haaluma gaarii irra jirra. Garuu , carraan DV akka na qaqqabe itti hin himne. Keessi koo itti himu barbaada. Sammuun koo garuu na dide. Otuma Caaltuu tti hin himiin wanta na barbaachisu hunda xumuradheen gara USA tti imaale.
Akkuman biyya Amerikaa ga’een bilbileen Caaltuu tti hime. Isheenis dhageessee baayy’ee gaddite. Anis rakkoon hin jiru dhufeen si fudhadha jedhee, sossobadheen deebisee ofitti araarfadhe. Jaalalli keenya itti fufe; yeroodhaa gara yerootti waliif bilbilla.
Anis haalli naaf mijatee jireenya biyya Amerikaatti baruun jalqabe. Hojiis argadhee hojjechuun eegale. Facebook koo irraa bakka jireenyaa isa dur finfinnee jedhu sana gara USA ttin jijjiiradhe. Bakka babbareedaa deemee suura ka’een Facebook irratti maxxansuun jalqabe. Kanuma gidduutti intalli baayy’ee bareeddu Kan maqaan ishee Ayyaantuu jedhamtu tokko Facebook irratti hiriyyummaa naaf ergite. Anis hiriyyummaa ishee kana nan simadhe. Akkuman simadheen karaa keessaa na qunnamuu eegalte. Anis itti haasa’uun eegale. Ayyaantuun kan jiraattu magaalaa guddoo Oromiyaa, Finfinneedha. Ayyaantuu waliin haasoon keenya gara jaalalaatti jijjiiramuu eegale. Anis ishee jaallachuun eegale.
Yaadni koo hundi jaalala Ayyaantuun dhuunfatamaa dhufe; Caaltuu dhaaf immoo fedhii ani qabu hir’achaa dhufe. Yeroon boqonnaa argadhu hundatti mucayyoo karaa Facebook wal barre kana( Ayyaantuu) wajjin haasofna. Caaltuun garuu, “maal atoo natti jijjiiramaa dhuftee” jettee waan gaddite fakkaattee naaf barreessite. “Lakki jiruuma biyya ormaa kanati na ko’oomse” jedheen isheef deebise. Dubbii dhugaan garuu ko’oommadhee osoo hin taane, Ayyaantuu waliin jaalala jalqabeeni.
Jaalallee koo karaa Facebook wal barre kana(Ayyaantuu) waliin akka wal fuunu dubbanne. Gara biyyaa deemee akka cidha godhannus waliif galle. Kana hunda akkan duraan hiriyyaa qabu itti hin himne. Biyya galee fuudhuuf ergan murteessee booda, Caaltuu dhaan “Nan eegin, ani waanin deebi’ee biyya dhufu miti. Jireenyis ni cima waan ta’eef yeroo kee si jalaa gubuun gaarii miti. Kanaaf heerumi!” jedheen barreesseef. “Maaliif sin jaalladha jettee amma kana na sossobda? Iddoo garaa kee geessee akkas na jettaa?” Jette natti aarte. Garuu, ammayyu garaa koo keessa kan jiru Caaltuudha. Anis, isa yaadni garaa koo jedhu dhaga’uu dhiiseen sammuu koo duukaa bu’e. Kanumaan Caaltuu waliin wal lollee adda baane.
Guyyaan geenyaan anis biyya galeen jaalallee koo karaa Facebook wal barre kana(Ayyaantuu) waliin magaalaa Finfinneetti cidha godhanne. Cidha kana irratti maallaqa guddaan baase. Cidhi keenyas baayy’ee bareedaa ture. Cidha keenyaan boodas iddoo garaa garaa deemnee waliin bashannanne. Baatii lamaaf ergan ishee waliin turee booda gara Amerikaattin deebi’e; hojii koos nan eegale.
Maallaqa ji’a ji’aan $200 hanga $300 ttin isheef erguu eegale. Asii takka qorra keessa takka ho’a akka abiddaa nama gubu keessa asiif achi fiigeen biyyatti ishee bashannansiisaa ture. Maallaqa ani ji’aan itti ergu kana lafa isheen dhaqattu hin beeku, otuu baatii hin guutiin “qarshiin fixe” na jetti.
Akka isheen biyya Amerikaa dhuftuuf wantota barbaachisan hunda guuteen galche. Haa ta’u malee dhimmi keenya kun nu jalaa turee waggaa sadaffaa nuyi wal fuunetti ‘Visa’ isheef ergan. Haadha manaa koo kana otuu hin argiin waggaa sadiin ture. Isa Visan isheef dhufe anis baayy’ee gammadeen dafee tikkeettii kutee isheef erge. Isheenis ni dhufte. Dhufaatii ishee kana irrattis sagantaa guddaa qopheessinee seeran ishee simanne. Gammachuu guddaattis natti dhaga’ame.
Haa ta’u malee, gammachuun koo guddaa kun guyyaa shanii booda gara gaddaa fi boo’ichaatti jijjiirame. Guyyaa afur erga waliin boqonnee booda gaafa guyyaa shanaffaa ani gara hojiin deeme. Ayyaantuun ganamaan kaatee ciree koo naaf qopheessitee na dhungattee “sin jaalladha” jettee na geggeessite. Dhungoon ishee sun lakkaa dhungoo Yihudaan Yesuus Kiristoosiin dhungate ture. Yeroo ani hojii kootii gara manaatti deebi’u, Ayyaantuu koo mitii fooliin ishee iyyu mana keessa hin jiru. Uffata ishee ilaallaan, borsaa ishee ilaallaan waan tokko iyyu mana keessa hin jiru. “Gara magaalaa biraa deemeera; nan barbaadiin, ani ulfa ji’a sadiiti” Kan jedhu waraqaa irratti barreessitee siree irra keessee deemte. Sammuun koo amanuu hin dandeenye. Baatii afur booda suura ishee Facebook irratti maxxansite. Dhugumayyu Ayyaantuun garaan guddattee da’uu geesseetti.
Guyyaan natti dukkanaa’e, halkanis naaf bari’uu dide. Waanin godhus nan wallaale. Ani haadha manaa koo jedheen ishee eega. Isheen garuu nama biraaf ulfooftee ulfa baatii sadii baattee naaf dhufte. Ayyaantuun madaa hin qoorre natti hortee sokkite. Cubbuu ani Caaltuu irratti hojjedheti naaf deebi’e. Wanta keessi ofii namaan jedhu dhaga’uu dhiisuun boolla qilee keessa nama buusa. “Ana ilaalaa hanna dhiisaa” jedhe namichi dubbii isaa. Dogoggora koo kana irraa akka barattaniifan seenaa koo kana isiniif qoode. Wanta akkasii irraa isin haa baraaru.


text:
Jilli koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa gara magaalaa Istee imaluun iddoo masjiidonni irra gubaman daaw’ate
Naannoo Amaaraa godina Kibba Gondaritti torbee tokko keessatti masjiidoonni sadi hordoftoota amantaa biroo jibbiinsa Islaamummaa leellisaniin gubamuu gabaasuun keenya ni yaadatama. Guyyaa hardhaa ammoo jilli koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa gara magaalaa Isteetti imaluun iddoo masjiidonni irraa gubaman kan daaw’atan tahuu gabaafame.
Kaayyoon imala koree kun immoo iddoo masjiidni irraa gubametti argamuun hawaasa naannichaa waliin mari’atuu fi qaamota yakka kana raawwatan seeratti akka dhiyaatan mootummaa gaafachuu, akkasumas masjiidota gubaman deebisanii ijaaruuf haala mijeessuu tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Jilli kun walitti qaba koree furmaata barbaadduu hawaasa muslimaa 17nii fi itti aanaa walitti qabaa koree jijjiirama dhaabbilee hawaasa muslimaa Ustaaz Abubakar Ahmad, dubbii himaa koree furmaata barbaadduu hawaasa Muslimaa Ustaaz Ahmaddiin Jabal, Ustaaz Injinar Badruu Huseen fi Haaj Sulxaan Muhammad Amaan kan of keessatti hammate tahuu beekameera.


text:
Prof. Mararaa Guddinaa “Nutii Xoophiyaa dullattii suphuuf miti kan waggaa 40 fi 50 ol qabsoofneef, biyya Oromoof taatu ijaarrannee ofiin of bulchuufi” Warra Xoophiyaa haaressuufis …Read More »
Sagantaa fii imaammata siyaasaa jaarmaya KFO
Sagantaa fii imaammata siyaasaa jaarmaya KFORead More »
Mirgaanis bitaanis deemtu fuulduratti sibaasa!
Mirgaanis Bitaanis deemtu fuulduratti sibaasa!Read More »
Umanni Oromoo garee waanyoo fii of tuultootaa jiddutti rakkachaa jira
Umanni Oromoo garee waanyoo fii of tuultootaa jiddutti rakkachaa jiraRead More »
Haleellaafi buqqifamuun lammiilee Godinaalee Oromiyaa haa dhaabbatu
Ajjeechaan Murtii Malee Humnoota Mootummaatiin Geggeeffamu, Mirga Jiraachuu Lammiilee Qoraa Jira! Abdiin jijjiiramaa qabsoo nagayaa ummanni Oromoofi obboloota biroo waliin ta’uudhaan geggeesseen kan dhufe, qaama …Read More »
KFOn Alaa Manaan Hojitti Jira
Paartiin keenna KFOn guyyaa har’aa Waxabajjii 4/2014 ALI. caasaalee godinaa dhiibbaan waggoota lamaaf jalaa diiggamanii laaffifamanii turan deebisee ijaarutti jira. Caasaalee godinaa deebisee ijaaruun guyyaa …Read More »
Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne.
WARREEN WAAN JOHAR MUHAMMED TUQAMEEF DHAABARRAA UFBAAFTEE JETTANII KEESSAN NA GAAFATTAN HUNDAAF DEEBISAA KIYYA. Ani Johar Muhammed tuqame jedhee murtii kana hinfudhanne. Sababni dhaaba ABO …Read More »
Daawud Ibsaa KFOn faajjii ABO akka itti hin gargaaramne akeekkachiise
Daldalli yeroo dheeraa itti daldalaa turan ka gaheef hin fakkaatu……jajjabduu dhufaa jirti… Gareen maqaa ABOn “qaca fii shaneetti adda baate kun asiin duraas dhimma maqaa …Read More »
Yaada “Suphaa Impaayeraa” Akka Eeboo Darbatame
Jiduu kana haasaya Obbo Jawar Mohammed TV Ubuuntu Fi OMN waliin taasiseefi Imala galateeffannaa gochaa jirun waliin walqabatee ololli fi maqaballeessiin gamaa gamanaa bahamee dibbeen …Read More »
Ibsa Gamtaa Paartilee Mormitootaa Irraa Kenname
Adeemsa raawwii marii biyyaalessaa ilaalchisee garaagarummaa yaadaa mootummaa fi qaamolee dhimmi ilaallatu gidduu jiru ilaalcha keessa galchuudhaan, yaadaa fi tarsiimoo sirna dimokiraasii dhugaa gadi dhaabuudhaaf …Read More »


text:
Mummichi Ministeeraa Abiyyi Ahmad bara 2018 aangoo qabachuun jijjirama siyaasaa jechuun Gaazexxesoonni hidhaa keessa turan yeroo hiikaman Gaazexxeessaa Dassuu Duulaa Neezeer Laand irraa gara biyyaatti deebi’uu isaa dubbata.
Umriin isaa amma 45 ta’u fi itti aanaa gulaalaa oduu marsariitii irraa kan ta’e Dassuun bara 2004 cunqursaa ture dheessuun biyyaa ollaatti baqatee akka ture ibsa. Yeroo gara Jalqabaa bulchiinsa Dr Abiyyi jalatti saansuriin midiyaa irratti gaggeeffamuu dhaabatee bilisummaa haaraa argee akka ture dubbata.
Waggaa sadii booda Dassuu fi Gaazexxessonni biyyattii “balballii keenya rurrukutamuu mala jedhanii sodaachuun” deebi’ee dhufe jedhan.
Erga bara 2020 as Gaazeexxessootaa fi hojjattoota Midiyaa yoo xiqqaatee digdamii tokkotu hidhame jedhu jaarmayoonni sadarkaa addunyaatti waa’ee Midiyaa addunyaa hordoofaa jiran hangi tokko.
Dassuun waggaa darbee waa’ee qabsaa’aa siyaasaa kan naannoo tasgabii hin qabnee Oromiyaa keessaa hidhamee ilaalchisee eega gabaasee booda hidhame. Isaa fi waahiloon isaa ka biroon lama himannaan kan irratti hin dhiyaannee yoo ta’u baatii sadiif hidhaa keessa jiru.
Waan haaraatu ta’aa, Demookraasii fi walabummaan yaada ofii ibsachuun hojii irra oola jedheen yaadee ture, garu haallii jiru gad adeemaa, gaazexxeessoonni heedduun biyya irraa dheessaa akkasumas hangi tokko hidhamaa jiru jechuun Dassuun Fifinnee irraa Bilbilaan Roytarsiif ibse.
Itiyoophiyaan biyyoota Afrikaa uffee sahaaraa gadii kanneen akka hamaatti gaazexxeessoota hidhan keessaa tokko taatee jedhan kutaa kanatti bakka buutuu koree mirga gaazexxesootaaf falmu ykn CPJ kan ta’an Mutookii Mumoo.
Gama kaaniin dubbii himtuun mummicha ministeeraa Abiyyi Ahmad Bileenee Seyyuum akka jedhanti, erga Dr Abiyyi aangoo qabatanii as Midiiyaa fi Gaazexxesootaaf haala foyyaa’atu jira.Gaazexxessonni 44 hojjachuuf ehama kan argatan yoo ta’u seerrii Midiiyaa haaraa waggaa kana hojii irra oole jedhan.
Akkuma biyyoota biraa Gaazexxeessaa seeraaf buluu qabu.Biyyi reefuu Deemookraasii jalqabdu kan akka Itiyoophiyaa keessatti haallii hunduu guutameera jechuun rakkisaa ta’uus garu,iddoo durutti deebi’ee hin jeechisiisuu jedhan.
Waa’ee Gaazexxeessaa Dassuu Dulaa gaafatamanii, kan dhimmi kun isa ilaallatuu waajiira abbaa alangaa mummicha,polisii fedeeraalaa fi waajiira abbaa taayitaa midiyaa Itiyoophiyaa kan warraa Gaazexxesootaaf ehama kennuutu beeka jedhan.


text:
Muddee/December 9, 2014, mana yaala magaalaa Seattle(USA) keessatti bakka Obbaleeyyan, firroottan, waahillanii fi hawaasni Oromoo hedduminaan bira dhaabatanitti nagayaan boqote.
Obbo Mohaammad Abba isaa Shelfaa Webo fi Haadha isaa Amiinaa Kataroo irraa goodina Baalee koonyaa Gooro keessatti bara 1968tti dhalate. Akkuma umriin isaa mana barnootaa gayeen mana barnoota nannoo jirutti barnoota isaa eegalee hanga sadarkaa lammaffaatti barate, bara 1987 mana barnoota Baatutti fixate.
San booda bara mootumman Dargii ijoolle Oromoo adamisee kan dide ajjeesuu fi kaan lolaafi Ertreatti bobbaasu fi kaan hiraarsu keessatti lubbuu isaan baqatee biyya Kenya seene. Biyya Kenya keessatti baqattummaadhan waggaa lama eega jiraatee booda bara 1991 carraa biyya USA keessatti qubachuu argatee USA seenuun jiruu isaa jalqabe.
Obboleessi keenya Mohaammad (Shelfaa)n nama obbaleeysa isaa fi maatii isaa qofaan osoo hinta’in nama guyya tokko isa wajiin dabarse hundaan jaalatamaa waan tureef, nu hundaafuu sabrii fi imaana nuuf haakennu jachaa isaa ammoo jannataan haa qananeessu jannee rabbi kadhannaaf.
Obbo Shelfaan nama sabboona Oromoo qofa otuu hin tahiin nama biyya alaa kana keessatti Oromummaa gadi jabeessuuf nama ifaajjii hedduu godhaa turee dha. Yeroo waldayaaleen Oromoo jabaatani hin babal’atin keessatti namoota Oromummaa isaaniitiin boonan keessa nama fakkeenya ta’u tokko ture.
Obbo Shelfaan namoota tuuta kubba Maddaa Walaabuu (Seattle) bu’uuressan keessa tokko. Kana malees Federation Kubbaa milaa ka Oromo Sport Federation in North America (OSFNA) biyya alaatti namoota bu’uuressan keessatti namoota maqaan isaa hangafumman yaamamu keessatti aragama.
Obbo Shelfaan gama siyaasaatiinis miseensa ABO ta’e naannawa jirutti jireenya Dhaba ABO fi Oromummaa tikisuu fi jajjbaressu irratti nama yeroo dheeraaf qooda qabaacha ture. Obbo Shelfaan nama waa hunda hojjachuu danda’u fi gama artiinis nama qooda muli’ata ture. Fakkeenyaaf Diraamaa “Dararaa Maatii” jedhamu kan Obbo Amiin Jundii tiin barreeffame keessatti qooda sabboona Oromoo kan maqaa “Ibsa” jedhamuun taphatee, jaalala ummata Oromoo hedduu horate fi beekkamaa ture.
Obbo Shelfaan ummata keenya biyya keessa jiraniif gargaarsa namooma godhuufille NGO maqaa “Access for Success”
kan web site isaawww.accessforsuccess.camp8.org
jedhamu bu’ureessuun namoota lammii USA ta’an fuudhe mana barnootaa ijaaruuf biyya geesse tattaaffii guddaa nama godha tureefha. Obbo Shelfaan nama ummata isaa keessa fi saboota olaa Oromoo ta’an hunda biratiis Nama jaalatamu ture.
Qoonni Obbo Shalfaan Qabsoo Oromoo keessatti haala adda addaatiin laatees kan yeroo dheerafi seena ta’e jiraatuudha. Obbo Shelfaan akka dhuunfaatti Nama jaalala sabaa fi namaa qabu. Nama namni biratti rakkate hin boqonne, nama gammachuu fi gadda nama hundaa keessatti qooda fudhachuun beekkamee ture.
Ammas irra deebinee obbaleeyyan, firreenii, Hawaasa Oromoo Magaalaa Seattle jiran fi walumaa galatti kanneen isa beekan beekan hundaan rabbi sabrii fi imaana isiniif haa kennu janna.
Waahillan isaa fi Hawaasa Oromoo Magaalaa Seattle irraa
Maddi: http://athletdani2.blogspot.no/


text:
Kutaalee Yunaaytid istees hanga tokko keessatti faca’inni vaayrasii Koroonaa, hammaachuu isaan kan ka’e Hospitaalonni namoota keessumeessuu danda’an caalee jira jechuun aangawaan waa’ee fayyaa kan sadarkaa olaanaa Dilbata kaleessaa ibsanii jiru.
Daayreekteera waaltaa to’annaa fi ittisa dhukkubootaa Yunaaytid Isteetes Dr Richiil Walanskii Televiziyoona Sii Bii Ees (CBS) jedhamu irratti dhiyaatanii, Yunaaytis Isteetes hanga tokko keessatti caasaan tajaajiila eegumsa fayyaa haala hamaa keessa jira jedhan.
Siree dhukkubsataan irra cisee wal’anamuu hin jiru, kana yeroo ilaaluu kanneen balaan kokolaataa ykn dhibee onnee arifachisaan isaan mudatee yaaliif carraa hin qaban jedhan.. Kanaaf jecha lafa dhukkubii heddumaatuutti haala jabaan hojjataa jirra. Kunis talaalii akka argatanii dhukkuuba isaan mudatuu irraa bayyanachuu akka danda’aniif jedhan.
Hospitaalonni keenya namoota talaalamuu diidanii fi dhukkubsataa jiraniin guutamee jira jedhan.Lakkobsii namoota ituu hin talaalamiin hafanii dhukkubsachuun hospitaala seenan kanneen talaalaman dacha 10 ta’u ibsan.
Kanneen hin talaalamiin jiran carraan du’uuf qaban immo dacha 11 akka guddatuus hubachisanii jiru.


text:
Mirgi Ummata Oromoo Guutuutti Hamma Mirkanaawu Fincilli Xumura Gabrummaa Itti Fufa!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Bitootessa 7,2018 Finfinnee Oromiyaa
Amna dheeraa deemnee qabsoo fincila diddaa gabrummaa irraa gara xumura gabrummaatti dhufnee jirra,Wareegama goototi Oromoo qaqqaliin baasan bakkaan gahuuf jecha mirga abbaa biyyummaa Oromoo guutuutti kabachiisuuf diddaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo halkan tokkoof illee osoo hin dhaabbatiin ykn adda hin citiin amma galii gahutti itti fufa.
Haala yeroo ammaa kana keessatti sirni abbaa irree Wayyaanee raayyaa waraana isaa Oromiyaa guutuutti bobbaasee ummata Oromoo bakka fedhetti ajjeesaa bakka fedhettis saamaa fi hiraar daangaa hin qabneen irratti raawachaa jira. Labsii Waraanaan Oromiyaa dhiitanii bulchuu ifatti erga mirkaneeffateen as ajjeechaa fi doorsisaan ummata Oromoo Fincila Xumura Gabrummaa(FXG) irraa dhaabuuf mala inni karoorfatee ka’e inni guddaan ajjeessuu dha,ummanni Oromoo du’aa fi hiraara irraa afuura osoo hin fudhatiin falmachaa du’uu fi wareega kafaluuf qophii ta’uu isaa diddaa bifa adda addaan godhuun aduunyaatti mirkaneessee jira.
Waraanaan bulchuu kana keessatti ummanni Oromoo addatti Qeerroon Bilisummaa Oromoo lammiin Oromiyaa osoo ajjeefamaa jiruu, diddaa bifa hundaan godhaa jirru irraa dhaabbannee ykn duubatti deebine’ee ta’uuf hin jiru,ajjeefamaa callisuun,saamamaa fi roorrifamaa afaan qabatanii ta’uun biyya lafaa kam irra waan hin jirreef qabsoon ficila xumura gabrummaa yeroo ammaa Oromiyaa keessatti deemaa jiru guutummaatti akka itti fufu Qeerroon Bilisummaa Oromoo ni mirkaneessa.
Yeroon dirree Oromiyaa dhiiga ilmaan Oromoon dhoqaawaa jirtu kanatti ummanni keenya biyyoota adda addaa irra faca’ee jiraatu akkasumas Activistooti keenya qabsicha bira humnaa fi beekuma qabaniin dhaabbachuu keessaniin isin galateeffachaa gama kaaniins ummata guyyuu du’aa jiru falmaa irraa deebisuuf waan deemaa jiru sabi Oromoo fi Qeerroon halkan tokkoof illee akka qabsoo irraa duubatti hin deebinee fi falmaa akka hin dhaabne hubachiifna.
Qabsoon amma ummati keenya itti jiru yeroo gabaabaa keessatti qaama human mootummichaa keessattis ka’ee akka qasoo ummataatti makamuuf deemu amma irraa ummata kenyaa fi deggertoota qabsoo bilisummaaf mirkaneessaa sochiin amma eegalle injifannoon akka xumuramu saba keenyaa fi biyya lafaaf mirkaneessina.
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!!
Injifannoon Ummata Oromoof
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Bitootessa 7,2018 Finfinnee Oromiyaa


text:
Kan Finfinnee keessatti geggeessamaa ture wal ga’iin 63ffaan addaa sudaan kibbaa irratti fuuleffate kan hoogganoota IGAD kaleessa galgala xumurmee jira.
Muummichi ministeeraa Abiy Ahimed illee adda durummaa dhaan irratti hirmaataniiru.
Waltajjii akkasii irratti ennaa hirmaatan illee jalqaba isaanii ti. Hoogganoonni biyyoota adda addaa kanneen wal ga’ii sana irratti hirmaatan illee baga nagaan dhuftan jechuun simannaa godhaniifii jiru.
Dubbi himaan ministrii dhimma alaa Itiyoophiyaa obbo Melles Alem kaayyoon wal ga’ii Sanaa maal akka ta’e waahila keenya Hoonookiif ibsanii jiru.
Wal ga’iin kun adda durummaa dhaan kan irratti mari’ate dhimma nageenya Sudaan Kibbaa irratti. Humnoota siyaasaa Sudaan Kibbaa gidduu waggoota shanan darbaniif wal ga’ii takka hoo’ee qabbanaa’utu geggeeffamaa ture. Finfinnee irratti walii galtee nageenyaa bifa haaraa dhaan hojii irra oolchuuf mallatteessanii walii galtee lola dhaabuu irra erga ga’amee dhiiga dangalaasuun akka dhaabatu jaarsummaa fi keessummeessuu Itiyoophiyaatiin falmii cimaan geggeessamaa ture. Kaleessas wal ga’ii ministeerotaa irratti mariin geggeessame ba’iin isaa hoogganoota IGADf dhiyaateera jedhan obbo Melles. Gabaasi sun maal irratti akka fuuleffate illee ibsanii.
Gabaasi kun dhimmoota ijoo lama irratti fuuleffate jechuun hin danda’ama. Gama Sudaan Kibbaatiin yaada furmaataa kan jedhame hoogganootaaf dhiyaateera.
Lammaffaan immoo dhimmi nageenyaas ilaalameera.
Gama bulchiinsaatiin ijoo kanneen jedhaman, itti aanaa prezidaantiin meeqa haa jiraatu? Eenyu bakka kam haa qabatu? Barcummi Kaabinee meeqa haa ta’u? itti aantoti ministeerotaa meeqa haa ta’an? Barcumni paarlaamaa Sudaan Kibbaa aattamiin haa hirmaatamu? Eenyu barcuma meeqa haa qabaatu kan jedhuuf kutaaleen Sudaan kibbaa bulchiinsa akkamii haa qabaatu kan jedhu irratti komiishinni tokko akka hundaa’uu fi murtaa’u irratti walii galameera.


text:
Ministrittiin dantaa ala Yunaaytiid Statees Hillary Kiliinten waggota lama keessatti Yeroo jalqabaaf, mariin kallattiin Israelii fi Faalisxiinoota gidduutti geggeeffamu eegalamuu isaa beeksisanii jiran.
Sirna Waajiira ministrii dantaa alaa Yunaaytiid Stetees keessatti gaggeefamee irratti, bulchiinsi Peezidaant Obaama walgoota dhufan keessatti, walii galtee nageenyaa argamsisuuf cichaan kan hojjatu ta’u Kliinten hubachisanii jiran.
Hojii ijoon hojjetamuu qabu, muummicha ministeeraa Israel Beenjaamiin Natanyaahuu fi preezidaantii Faalisxiin Mahamoud Abbaas giddutti ta’u Klintoon cimsanii hubachiisan.
Gam-lameen ni milkooftu jennee amanna, kana yoo gootan immoo dantaa nageenya biyyoolessaa Amerikaaf akka ta’u ni hubanna kan jedhan Kliinten, garuu furmaati akka argamuuf dhiibbaa hin goonu jedhu.
Kliinten hoogganoonni lamaan marii sana itti fufuuf walii galuu isaaniif baga gammaddan ittiin jedhan.
Garuu biyya Faalisxiinotaa walaba taate hundeessuuf akkasumas,nageenya Israa’el eegsisuuf tattaaffii godhamu keessatti guyyaa rakkisaan dhufuuf akka jiru akeekkachiisaniiru.
Kanneen araara kana morman akkuma torban darbe argine, hookkara kaasuu dhaan adeemsa nageenyaa kana danquuf yaalu jedhan kliinteen.
Kan Isra’el jiraachuu isheen mormu gareen finciltoota Hamaas, haleellaa torban darbe west bank keessatti lubbuu Juushotaa galaafateef itti gaafatama fudhachuun ni yaadatama.
Yunaaytiid Statees mariin kallattiin gaggeefamu kan giddu galeessa bahaa jalqabamuu isaa labsite.
Mariin kallattiin Israa'elii fi Faalisxiin gidduutti jalqabame milkaa'ina adeemsa nageenyaaf karaa saaqaa jetti Ameericaan.
Ministrittiin dantaa ala Yunaaytiid Statees Hillary Kiliinten waggota lama keessatti Yeroo jalqabaaf, mariin kallattiin Israelii fi Faalisxiinoota gidduutti geggeeffamu eegalamuu isaa beeksisanii jiran.


text:
Tajaajila Ammayyaa Dhaabbatni ‘Dreamlaal’ Kennu 18
Dhaabbatni haaraan dhiheenya hundeeffame Dreamlaal tajaajiloota hedduu ifa godhee jira. hanga ammaa walii galatti tajaajila 6 Gosa tajaajilaa 18 waliin dhiheessee jira. Maxxansa har’aa keessatti maalummaa dhaabbata kanaa fi tajaajila isaanii gabaabsinee ilaalla.
Dhaabbatni Dreamlaal maali?
Dhaabbatni Dreamlaal sadarkaa duraa irratti tajaajila Web Design fi App Development kan kennuudha. Itti aansee tajaajila isaanin wal qabatu kamuu maamilootaaf ni kenna. Tajaajiloota xixiqqaa irraa hanga ol’aanaatti gatii madaalawaa ta’een dhiheessa. Hojiilee baay’ee wal qunnamtii sarara irraan raawwachuu kan danda’u yemmuu ta’u, kanneen qaamaan argamuu barbaadaniif Ogeessa ol’aanaa ergee qorachiisa.
Tajaajila Dreamlaal maaltu adda taasisa?
Hedduudha. Muraasa haa ilaalluu:
- 100% Afaan keetiin si tajaajilu, Marsaariitiin isaanii dreamlaal.com‘s guututti Afaan Oromootini. kun immoo akka biyya keenyatti kan jalqabaa isa taasisa.
- Website fi App akka idil-addunyaatti sadarkaa isaa eeggate hojjatu.
- karaa CMS yoo hordofan Paid theme fi Paid plugin gargaaramu.
- karaa PHP fi Java yoo hordofan koodii duwwaa irraa barreessu ‘source code’ guutuu ta’ee waliin siif dhiheessu.
- Application kee gara Play Store fi App Store publish ni godhu.
- Baatii 6’f si hordofu rakkoon yoo jiraate bilisaan deeggarsa suphaa siif taasisuu.
- Baasiin Host fi Domain kan waggaa jalqabaa isaanirra.
- HOST irratti ‘unlimited bandwidth, unlimited business email, unlimited data storage, Free SSL’ fi kkf.. hedduu banaa siif godhu.
Tajaajila 6 Gosa Tajaajilaa 18 Waliin.
1. TAJAAJILA BLOG WEBSITE
Tajaajilli kun tajaajila Dreamlaal kennu keessaa kan jalqabaati. inniis Gosa tajaajila sadi of jalaa qaba.
- Basic Plan – Blog Website dubbistootaf salphaa tahee fi ulaagaalee ijoo ta’an guuttate siif hojjatu.
- Pro Plan – Blog Website dubbistootaf salphaa tahee fi ulaagaalee ijoo ta’an guuttate siif hojjatu. website kee irraa Android App siif hojjatu. Google Play irrattis ni baasu.
- Gold Plan – Blog Website dubbistootaf salphaa tahee fi ulaagaalee ijoo ta’an guuttate siif hojjatu. Website kee irraa Native App (Android & IOS) siif hojjatu..
2. TAJAAJILA DALDALAA
Tajaajilli kun tajaajila dreamlaal kennu keessaa kan lammaffaati. inniis Gosa tajaajila sadi of jalaa qaba. Tajaajila kana sadan Native App (Android & IOS) waliin dhiheessu.
- Job Vacancy – Website qaamni lameen (kan hojii barbaadu fi kan hojjataa barbaadu irratti wal quunnaman ni hojjatu).
- E-commerce – Website daldala sarara irraa kan kafaltii (payment system) Itoophiyaatin wal simu ni hojjatu.
- Restaurant/Delivery – Manneen nyaataa fi CAFE dhaf website guutuu ta’e Delivery App dhuunfaa isaa waliin ni hojjatu.
3. TAJAAJILA GRAPHICS
Tajaajila kana nuti akka Oromiasamsung’tti yeroo dheeraaf laachaa turre, Maamilota keenya baay’ees bilisaan gargaaraa turre. Garuu amma tajaajila Graphics guutumatti gara Dreamlaal dabarsinee jirra. Tajaajilli kunis akkuma kan biroo bakka saditti qoodamee dhihaate.
- Logo Design – Loogoo (Astaa) dhaabbataa fi namoota dhuunfaaf ni hojjatu.
- Intro/Outro – Intro fi Outro dhaabbataa fi namoota dhuunfaaf ni hojjatu.
- Cover/Banner – Social media’f cover fi banner, akkasuma book cover ni hojjatu.
4. TAJAAJILA ONLINE ADS
Brand kee miliyoonota bira akka gahuuf beeksisa dijitaalaa online irratti ni raabsu, ‘Online store’ yoo qabaattee daaw’attota dabalataa sitti ni ergu, ‘Physical store’ yoo qabaatte Magaalaa sana keessatti beeksisa dijitaalaa kan beeksisa Aadaa caalaa amansiisaa ta’e raabsuun si gargaaru. waluma galatti online irratti beeksisa gosa kamuu raabsuu fi maamiloota dhugaa gara keetti erguu ni danda’u.
- Facebook/Instagram Ads
- Google/Youtube Ads
- Twitter Ads
5. TAJAAJILA SIISTEMA GURGUDDAA
Hoteelota gurguddaaf siistema tajaajila isaanii ammayyoomsu hojjachuu, Hospitaalotaa fi Manneen barnootaafis siistema tajaajila isaanii ammayyoomsu hojjachuu danda’u. (kan mootummaas ta’ee kan miti-mootummaa).
- Hotel Management System
- Hospital Management System
- School Management System
6. TAJAAJILA HOST fi DOMAIN
- Shared Host – Tajaajila web host ni kennu.
- VPS Host – Tajaajila maashina dijitaalaa ni kennu.
- Domain – Tajaajila doomeenii .com .net .org… ni kennu.
Ammaaf tajaajilli Dreamlaal ifa taasise kanneenidha. Gatii isaanii As tuquun argattu ykn www.dreamlaal.com seenuu dandeessu.
Nu hubachuu keessaniif Galatoomaa.
Follow Dreamlaal on Facebook


text:
Ibsaan baranuma Yunivarsitii Adaamaa irraa kan eebbifame yoo ta’u eddoo dhalootaa isaatti deebi’ee osoo cidha hiriyaa irraa jiru, loltoonni dhukaasa bananii isaafi namoota jaha kan biroo madeessan. namoota san keessaa shamarree Rihaanaa Ahmad bakkumatti yennaa wareegamtu, Ibsaafi kan hafan shanan gara Hospitaala Gaara Mul’ataa geeffamanii turan. Ibsaan madaa isatirraa fayyisuun dadhabamee guyyaa har’aa lubbuun baatee jirti. Rabbiin gootota keenya hafan waliin jannataan haa qananiisu jenna. Maatiif firoota isaatiif jajjabina hawwina.
Check Also
“Kan nutti aanu TPLF malee ABO miti”. Abbaa Duulaa Gammadaa
Ee yaa Oromoo cidhi hunduu 4 kiiloodhaaf malee siif waan madaala kiiloo tokko kaastu of …
One comment
-
Maatii isaa rabbi has jajjabeessu isallee jannataan haa qananiisu, duuti isaa bilaash hin taane Oromo rabbi waltaasisee qabsoo bilisummaa irratti haa bobbaasu


text:
FIRIPI
Firipi maqusanaasa Pauroofa akara rumannimaqoofa.
1
1 Qinee Pauroosa Timootisandiri asauku mundirana Yisuna rumbara ainainira fasiqaqara maridaqa maa akarana rumannimaqeeqa. Innee Firipi maqusai maria Anutuna aiku asauku maria fasiqa anaaseesa innee faqa innee ufa suqimariana rakisirausa faqa inni niqoonausa inni dadaaqi mariasa faqa, innee aiqamausa inneeqa irirana asauku mundirana Yisunasaa rusimariasa, inni akara rumannimaqaidaqa. 2 Maasa qikoofa Anutufa faqa mina asauku mundirafa maasa karaambaiqa Yisufa faqa nári afaarirana faqa nári naunduraki asooarana faqa nimiani.
Pauroofa Firipi maqannaasara innaaru qu ufafa.
3-4 Qinee inni Firipi maqannaasara daaqoo irifaqa Anutufinnai dufi dufi qimasee asasammasee inniara innaaru qidaqa. 5 Ooqai indaaru inni maqusai anireeqa Yisuna amiqira fasaasa ufa qimannimiafanaqa amiqimmandee dadaaqammamaree ani marufaqa nindafaafannanara inniara daaqoo iriseeqa Anutunara asasammamaqaidaqa.
6 Qinee maa ainainnara amiqimasee iridaqa Anutufa inniki amiqira saika uqeeroofa kaqi inniki mi saikana kai uqeeranoo fifi inoo taikara aukuana asauku mundirafa Yisufa quminna faasaanna miqoo kai taikaannoo. 7 Anutufa narí saika Yisunara qimannimira saika adiafaa imari saikana qimufaqa innee aiqama minaki marida dadaaqi marusa mariafanoo, minara inniara asasirafa andeeqarafa kai maridanoo. Ooqai sia qinee karabusaki mariafanna kamu qoo qinee Yisuna aufakiana faiqí anaasee kaqi nidaqa qimannimiseeqa naunduraki mapuku nisasee mariqiafana, akaqausa minasaa ootupeeqa aaqaranaki quqasoofaqa qinee oonuree mina ateekaafanaqa innee faqa dadaaqi marusa mariqau. Doo maqee faqa Roomma maqannaa karabusaki maridaqa innee faiqí anaasee mapukunnisee mariana qini dadaaqi mariasa marianara inniara Anutufinnai asasirafa andeeqanoo maridanoo. 8 Anutufa iridanoo qinee kuqaa anoona ufa inni qimannimidaqa. Inniara qini qimudaoo qirafa firaafa marina asauku mundirana Yisuna amuqusa ookiqari kambiqara qimudaoo qirafa maridanoo.
9 Innee amiqira oosana kai irisee maraaqee qidaqa maaqi qimasee inniara Anutufinnai innaaru qidaqa, Oo Anutu Firipi maqusanaasa nariara nariara rirafa maqee maqee innooqaidanoo kambiqaani mina sia aaqara irirafa anoona irirafa faqa rainasee akoofasaikira irirana faqa maasaki innooqeenoo uqannifiqainaqa uriqarara aana kai umaree fuaqeera qidaqa. 10-11 Anutufa miqinoo inni dadaaqinaqa asauku mundirafa qumira faasaanasaa innee ikairi siaisa, ufa siaisa maridaqa asauku mundirafa nimira amiqira anoonaikira marirafa inniki marifanoo aiqamausa mina qafammasee Anutunara dufi dufi qimasee amooqifaranoo.
Pauroofa kuqiranee kaqi mariranee asauku mundiranaindi marianauree qinau.
12 Qinee Pauroosa Yisuna ufa maqusa maqusa qimannimi marunnana akiaqara karabusa rumbasaafaqa maridaqa. Nariqa qini rumbaqaafanoo Yisuna ufa aru rafaaqa firaree qimasee qinee rumbaqa maruna sia misa Yisuna ufa rafaaqa fia, qini rumbaranannai misa sia irirai mina muru pooduqaafanoo. 13 Qinee Roomma maqusai firaa uriqarara kiapana maaqa amiqira maaqa aaqa rumbara maqaki maridaqa mi firaa maqanasaa rakisi maria sundiauqa faqa rumkatasaa faqa qinisaa faqa rakisimaria poorisausa faqa aiqama maaqoo mariasa faqa qinee asauku mundirana ainainira faiqi mina ufasaara rumbaqa marunnanara irimarusa maridaqa sia qinee moo mandoosana maraafannanara iridaqa. 14 Qini qikaqaafasaauqa, maqusa maqusa Yisuna ufa irimariasa qinee karabusaki marunnanara iriseeqa misa paasoosirafa firaaqoo innooqamaree fidaqa faiqí anaasee Yisunara qimannimidaqa sia rufiaidaqa.
15 Misakiqari akaqausa nariara nariara rairaiqidaqa raiqaidaqa asauku mundirana auqu uqeeraidaqa, akaqausa moomoosa sia miqidaqa amiqira irirana iridaqa qimannimidaqa. 16 Miqi mariasa nimuqusa ookiqari qini Pauroosara ridaqa Yisunara amiqimaseeqa faiqí anaasee qimannimidaqa. Akaqausa Yisuna ufara kaukaata qidaqa mareeqee kaqirunna ubeekaidaqa, Anutufa qiniara anee minasaa ititaannee qifaqa ititaidaqa, qini dadaaqi mariasa miqi marunausa marunnanara irisee amiqimmandee qiniara ridaqa dadaaqidaqa. 17 Akaqausa rairaiqidaqa qimannimi mariasa sia nimuqusa ookiqarifau asauku mundirana saikara qimannimidau náriara nári nuqu uqeerararee qimasee miqi qidaqa. Misa Yisunara miqi qimasee qimannimifaqa Roomma maqannaasa mina irisee kafaa kafaa qini karabusaki amiqimma daruaqeera miqi qidaqa.
18 Qinee misa oosanara iridaqa sia firaaqoo misa oosanara oonumafi iridaqa. Qinee minara maaqi qidaqa. Akaqausa amiqira irirana marasee asauku mundiranara kooroo iafaqa asasidaqa, akaqausa aaqara irirana marasee asauku mundiranara qimannimiafaqa minara faqa asasidaqa, misa oosana oosana iriranannai asauku mundiranara kooroo ida fee qidaqamma asasidaqa. Sia qinee maqee kai asasianaura naaru naaru asasianaura. 19 Inni innaaru qirafa faqa asauku mundirana Yisuna maraquna faqa Roomma maqannaasa qumee dadaaqinaqa nári karabusakinaana qini iduku qimaqeefaranoo, qinee minara iriseeqa maqee maqee asasidaqa.
20 Qeeqa qimuqusa ookinaa didira irirafa maaqimminoo maridanoo. Qinee qeeqa saika Anutufa qimu saikana sia kudoosaapee minnisaanauranoo aiqama aukuana faqa maqee Roomma maqannaasa karabusaki marunnanara faqa qiniki qini paasoosirafa qumbiqafinaqa qeeqa Roomma maqannaasa darifaqa kuqiranannai fee qeeqa kaqi mariranannai fee qeeqa marirana aiqamannai asauku mundirana auqu uqeerarana qiniki marianifeera dididanoo. 21 Kaqi marirafa nana ainainee maridanoo fee, qini marirafa asauku mundiranara kooroo imarifa kai maridanoo, Roomma maqannaasa darifaqa kuqiqa amiqiranaki uriqararanaki marianauranoo fee qimasee minara dididanoo. 22 Qinee minara iridaqa kafaa maaqi qidaqa qinee sia darifaqa kaqi maridaqa amiqira anoona saika amana maraanauree qimasee minara faqa dididanoo. 23 Qaara irirafa qini daundurai maridanoo dinni dinni oonurarisee ani rarisee imariafaqa maridaqa. Roomma maqannaasa qini kuqa kai darifaqa qinee maa marirana minnisee asauku mundirafa marinnai firara firaaqoo dididanoo amiqira ainaina maridanoo. 24 Misa sia qini darifaqa kaqi marida qinee inni Firipi maqannaasa dadaaqirana uriqarara ainaina mariannoo. 25 Qinee minara iridaqa kaqi marianauree qidaqa. Qinee inni faqa maridaqa inni dadaaqianaqa inneeqa saqarikiranaki nidaqa inneeqa saqarikirana firaanaikidaqa inni asasirafa faqa firaanaikianifeera kaqi maridaqa dadaaqianaura. 26 Qinee Pauroosa karabusaki maridaqa innee qiniara irisee asasidaqa nasunasu rida mariaqa. Misa qini karabusakinaana idukifaqa innee iannai fuanaqa qini qiqafamasee asauku mundirana Yisunaki fidaqa qiniara fiqaramasee asasidaqa qimooqifaranoo.
27 Misa qini darifaree idukifaree inni irirana moodaa maaqimminoo mariani, innikina narinni narinni rirafa asauku mundirana amiqira fasaasa ufa irimariasa misa naanna ramafi mariaqa. Innee miqidaqa marifaqa qinee inni oonu nindafaanauree sia fee oonu nindafaanauree miqidaqa inni amiqira oosanara nianaindari irianaura, inni irirafa Yisuna amiqira fasaasa ufa saqarikirana faqa mi mau firana faqa minara kai iridaqa aiqama innee moodaa irirana faqa moodaa firanamau faqa moodaanaki ruumbakiqa maridaqa rakimariasa naanna ramasee mapukiqa marifaqa irianaura.
28 Yisuna ufara namuqaaki mariasara sia rufiaaqa, paasoosiaqa. Innee sia rufiaifaqa misa nári kuridifandinnanara irifaranoo. Inni innaarunai asumu marifandinnanara faqa irifaranoo. Anutufa narí kai uqannifiqaannoo. 29 Anutufa inni firaaqoo adiafaairanaki quqanniseenoo asauku mundirana ainainiranaki quqannisaifaqa innee minaki maridaqa sia inni irirana minasaa rusiranara kaifau inni niminoofau mina ufasaara nidafirana maree fandinnanara faqa inni niminoo. 30 Doo maqee innee Firipi maqannaasa qini Pauroosa rakimariasa naanna ramasee dadaaqiaqa. Ooqai innee qini qiqafoonakinaa rakirafara foora faqa maqee kaqi mari rakirafara foora faqa innee minara qiqafamasee irimariafaqa amana maqee dadaaqiaqeera qimannimidaqa.


text:
Yuunivarsiitii Hawaasaa keessatti riqichi miillaan irra deeman jigee yoo xiqqaate barataan mana barumsaa sadarkaa lammaffaa tokko lubbuun isaa darbeera.
Godina Sidaamaa fi naannoo ollaa irraa barattoonni sadarkaa lammaffaa kumaatamaan lakkaa'aman Jimaata darbe irraa eegalee mooraa yunivarsitichaa keessa turuun Qormaata Biyyoolessaa kutaa 12ffaa bara 2014 fudhataa jiru.
Ministeera Ministirri Barnootaa Ityoophiyaa Piroofeesar Birhaanuu Neegaa ibsa har'a gaazexeessitootaaf kennaniin akka jedhanitti, barattoonni mada’an magaalaa Hawaasaatti wal'aansa fayyaa argachaa jiru.
Hogganaan Biiroo Nagaa fi Nageenyaa kan naannoo bulchiinsa Sidaamaa obbo Alemayehu Timotiyos barataan tokko du'uu mirkaneessaniiru.Riqichi mooraa guddichaa fi Mooraa Teeknooloojii jidduu jiru jigee Kanaan barattoonni lama gar- malee miidhamuu ibsan Gabra Mikaa’eel Gabra Medhin gabaasee jira.