text:
Nikolaa Teslaa
Nikolaa Teslaa (Afaan Sarbiyaatin: Hиkoлa Tecлa; A.L.A Adoolessa 10, 1856 – Amajjii 7, 1943tti jiraate) lammii Sarbiyaa-Ameerikaa fi kalaqaa(inventor), injiinera elektirikaalii (electrical engineer), injinera makaanikii, fi fiizisistii yoo ta'u kalaqa inni ittiin beekkamu keessaa tokko elektirikii danbali'uuni (alternating current).
Teslaan hojii elektirikii fi bilbilaa kan jalqabe gara Ameerikaatti (USA) bara 1884 Toomaas Ediseniif hojjachuuf odoo hin godaanin dura ture. Ameerikaatti odoo baayyee hin turin gargaarsaa fi waliigaltee namoota gara garaa wajjin godheen laabiraatorii qorannoo waa'ee meeshaalee elektirikii keessattii geggeessu dhaabe. Mirga paatentii motora elektirikii (AC induction motor) fi tiraanisfoormerii (transformer) kan inni qabu dhaabbanni Joorji Westiingihaawus (George Westinghouse) jedhamu eeyyama kan argate yoo ta'u, akkasumas dhaabbanni kun Teslaa akka gorsaatti elektirikii danbali'uuni (alternating current) hojjachuuf akka isaan gargaaru qacare. Dabalataanis, Teslaan, qorannoo voolteejii guddaa fi firiquweensii guddaa naannoo Niwuu Yoorki fi Koloraadoo Ispiriingisitti geggeesun kan walqunnamtii raadiyoo, qorannoo eksi-reyii (X-ray), fi mala humna elektirikii wadaroo malee (wireless transmission of electricity) ittiin tamsaasu oomishuuf isa gargaarun ni beekkama.
Bu'aawwan qorannoo gara garaa kan raajii fakkaatan kun Teslaan addunyaarratti akka beekkamu isa godhe. Teslaan, qorannoosaarraa qarshii baayyee yoo argatellee, horiisaa kana qorannoowwan gara biraa irratti balleesse. Kanarraa ka'uun bara dullumsaa keessa hoteela Niwuu yoorki Hoteel keessa kutaa 3327 kessaa jiraachaa ture; darbe darbee maxxansaalee gara garaatif yaada adda ta'e ni kennas ture. Sababaa yaada inni kennuu fi qorannoo inni geggeessuun kan ka'e, Teslaan maqaa saayintistii maraataa jedhamu kennameefi. Dhumarrattis, bara 1943 hiyyoomee fi liqaa keessaa jiraachaa turee du'e. Hojiiwwan Teslaa baayyeen sana booda dhokatanii turanillee bara 1990n keessaa kaasee beekkamtummaan isaa fi aadaa keessatti kaafamuun isaa dabale. Bara 2005tti, Teslaan Ameerikaanota Gurguddoo 100 filaman keessatti maqaan isaa dabalame.
Bara 1960tti, kabajaa fi yaadannoo Teslaatif, walgayiin General Conference on Weights and Measures for the International System of Units safartuu jabinaa human maagineetii safaruuf gargaaru teslaa jehee moggaase.
Dahloota Isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Nikolaa Teslaan bara 1856tti Adoolessa 10 maatiisaa lammii Sarbiyaa ta'an irraa mandara Isimiilyen, biyya Oostiriyaa (biyya amma Kirooshiyaa jedhamtu) keessatti dhalate. Abbaan isaa, Milutin Teslaan, luba waldaa Ortodoksii Sarbiyaa turan. Haati Teslaa, Dukaa Teslaa, kan abbaan ishiis luba waldaa Ortodoksii Sarbiyaa turan, dandeettii fi kennaa meshaalee mana keessaa hojaachu fi walalooo Sarbiyiffaa dhedheera ta'an yaadachuu qabdi. Haa ta'u malee barumsa hin qabdu turte. Sanyiin maatii Teslaa Dhihaa Sarbiyaa naannoo Moonteneegrootii maddan.
Teslaan maatii isaa ijoollee shan qabaniif mucaa afraffaa ture. Obollessa angafasaa kan Deen jedhamuufi obboleeyyan durbaa Milkaa, Anjeliinaa fi Maarikaa jedhaman qaba. Obboleettiin isaa Deen balaa farda yaabbachuutin yeroo inni umuriin isaa waggaa shani duute. Namoonni tokko tokko akka jedhanitti farda dammaqsuun balaa kana kan uume Nikolaa Teslaati. Bara 1861tti, Teslaan mana barumsa sadarkaa 1ffaa mandara Isimiilyen keessa jirutti barumsa gale. Achittis Afaan Jarmanii, Herreegaa fi amantii barate.
Bara 1862tti, maatin Teslaa gara Goospiich, biyya Oostiriyaa, bakka abbaan isaa akka lubaatti tajajiltti galan. Nikolaanis barumsa sadarkaa 1ffaa fixee akkasumas barumsa giddu galeessaas fixe.
Bara 1870tti, Teslaan Kaarlovaak, Kirooshiyaatti barumsa sadraka lammaffaa xumuruuf gale; achittis barsiisaa Herreegaa Maartiin Sekuliichin baayye booji'ame. Teslaan integiraal Kaalkulesii waraqaa malee sammuudhumaa isaa keessatti hojjata ture, barsiisonni isaa garuu waan goowwoomsu itti fakkaata ture. Achittis barumsa waggaa afurii waggaa sadi'i keessatti xumuree bara 1873tti eebbifame.
Bara 1873tti, Teslaan gara mandara Isimiilyenitti deebi'e. Erga deebi'ee odoo hin turinis, dhukkuba koleeraatiin qabamee ji'aa sagaliif sireerra ciise. Yeroo baayyes inni du'a jedhamee sodaattamee ture. Abbaan Teslaa, abdii kutuun yoo inni fayyee mana barumsaa injineriingii beekkamaa akka isa galchu waadaa galeef (duraan abaan isaa akka inni luba waldaa ta'u barbaada ture).
Bara 1874tti, Teslaan dirqama loltuu waraanaa ta'uu jalaa gara Tomingaaj, naannoo Girachaakitti baqate jalaa ba'e. Achitti tulluu baayye akka adamsituuti koree yaabee arge. Teslaan ummaamaan wajjin wal arguunsaa qaamaanis ta'ee sammuun jabaataa akka isa godhe dubbata. Yeroo Tomingaaj ture kana kitaaba baayyee dubbise, boodarra yoo dubbatus barreeffamni Maark Tiween dhibee isaarraa akka fayyuuf na gargaareera jedha.
Bara 1875, Teslaan Pooliiteekniikii Oostiriyaa kan Giraaz jirutti iskoolaarshiippii waaraanatiin galmaa'e. Waggaa jalqabaa, Teslaan daree tokkollee odoo hin gubin barate, qaaphxii baayyee olaanaa ta'es fide, qormaata sagalis darbe (kunis qormaata darbuun isarraa eeggamu dachaa lamaan caala), Gumii Aadaa Sarbiyaa bane. Dabalataan xalayaa jajuu kan diinii teeknikaal faakaltiitin abbaasaaf barreeffame kan "Ilmi keessan urjii sadarkaa tokkoffaa ti" jedhu argate. Teslaan halkan keessaa sa'aatii 9 hanga galgala keessaa sa'aatii 5tti, Dilbataa fi guyyaa ayyaanaa dabalatee, hojjachaa (dubbisaa) akka ture dubbata. Yeroo abbaansaa milkii fi kabaja inni dhamaatii guddaadhan argate kana harkatti busheessu Teslaan baayyee qaaneffate. Erga abbaasaa bara 1879tti du'ee booda, Teslaan xalayaa hidhaa tokko kan pirofeesaroonni Teslaa abaasaaf barreessan argate. Xalayaan kunis, Teslaan yeroo barumsa akka addaan kutu yoo godhamuu baate garmalee hojjachuurraan kan ka'e akka du'u dubbata. Waggaa lammaffaarratti, Teslaan pirofeesar Poeschl wajjin waa'ee Gramme dynamo irratti wal dhabe; sabaabiin wal dhabdees Teslaan "Gramme dynamo"f komuteeteriin(commutators) barbaachisaa miti waan jedheefi. Dhuma waggaa lammaffaarratti, Teslaarraa iskolaarshiippiin isaa irraa fudhatame; innis araada qarshiidhaan taba tabachuu(gambling) keessa seene. Waggaa sadaffaatti, Teslaan qarshii isaaf kennamee fi kaffaltii mana barumsaa tabaan nyaachisee fixe. Boodarra garuu deebisee qarshii isaa amma tokko nyaatee maatii isaattii deebisee kenne. Teslaan yeroo dubbatu "dharraa koo gara dhabaa gaafasii fi achittan moo'adhe" jedha; ta'us erga gara USA dhaqeeyis taba biiliyaardis jedhamu ni tabata ture. Gaafa yeroon ga'u, Teslaan waan hin qophoofneef yeroon barnootaa akka isaa dheereffamuuf gaafate, garuu hin didame. Kanaafuu, semisteera dhumaarratti qabxii (grade) hin argannee; yuunivarsiitiicharraayis hin eebbifamne.
Mudde 1878 keessa, Teslaan Giraaz gadi lakkisee deemee, walqunnamtii maatiisaa wajjin qabu addaan kute; kunis barumsaa dhiisuusaa (addaan kutuusaa) dhoksuuf ture. Hiriyoonni isaa Laga Murtu isa nyaate jedhanii yaadaa turan. Teslaan gara Mariibor(amma Isloveeniyaa keessa kan jiru) deeme, achitti akka diraaftismaanitti ji'atti florins 60n hojjachaa ture. Yeroo boqonnaasaammoo jiraattoota wajjin karaarratti kaardii tabachuun dabarsa ture. Bitootessa 1879 keessa, abbaan Teslaa Miluutin Teslaa mucaansaa gara qe'eetti akka deebi'uuf kadhachuuf gara Maribor dhaqe, garuu Teslaan hin dide. Naannodhuma kan keessa kana Teslaa dhibeen sammuu isa mudate.
Gaafa Bitootessa 24 1879, Teslaan eeyyama jireenyaa waan hin qabneef, poolisiin hooffamee gara Gospiichtti deebie. Gaafa Ebla 17, 1879, abaansaa Milutin Teslaan umuriisaa waggaa 60tti dhibee hin beekkamneen qabamee du'e. Bara sana, mana barumsaasaa durii kan Higher Real Gymnasium jedhamutti, Teslaan barattoota daree baayyee barsisaa ture.
Amajjii 1880, wasiilli Teslaa lama qarshii walitti buusanii Teslaan gara Piraag deemee akka baratu ergan. Carraa dhabeessa ta'ee, yeroo inni Yuunivarsiitii Chaarles-Ferdinaand ga'u, yeroon galmee darbee ture. Kana malees, Afaan Giriik kan barbaachisaa ture hin baranne; Afaan Cheekis dubbisuu fi barreessuu hin danda'u ture, garuu yuunivarsitiichaaf barbaachisaa ture. Haa ta'u malee, Teslaan daree seenee barachaa ture, akka yaaliitti, garuu qabxii itti hin arganne.
Bara 1881, Teslaan Ferenc Puskas jalatti, kaampaanii Budaappesti Telefoon Eksicheenji(Budapest Telephone Exchange) jedhamuu, kan tajaajila bilbila kennuuf hojjachuuf, gara Budaappesti deeme. Erga achi ga'ee booda, Teslaan kaampaaniin kun ijaarsarra akka jiruu fi hojii kan hin jalqabin ta'uu hubate. Kanaafuu akka diraaftismaaniitti Central Telegraph Officetti hojjacha ture. Ji'a muraasa booda, kaampaanichi hojii waan jalqabeef, Teslaanis gita hojii elektirishaanitiin hojjachuu jalqabe. Yeroo kana, Teslaan meeshaalee sentiraal isteeshinii (central station) baayyee fooyyesse; rippiiterii bilbilaa (telephone repeater) ykn ampilifaayeerii (amplifier) akka qajeeltotti akka hojjatu akka godhe dubbata. Kanaaf garuu paatentii itti hin arganne ykn ifatti hin wanti ibsame hin jiru.
Ediiseniif Hojjachuusaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1882, Teslaan Continental Edison Company kan Firaansi jiruutti hojjachuu jalqabe; hojiinsaas meeshaalee eleektriikii saxaxuu fi fooyyesuu ture. Bara 1884tti, gara Niwuu Yoorkitti godaane; achittis Toomaas Ediseniin Hojii Maashinii Edisen (Edison Machine Works) akka hojjatuuf qacaramee. Tajaajilli Teslaan Ediiseeniif kennu hojii elektrikaal injineeringii salphaadhan kan jalqabe yoo ta'u yeroo gabaabaa keessatti gara rakkoowwan gurguddaaf fala barbaadutti guddate.
Teslaan jenereeteroota DC kan Kaampaanii Edisen (Edison Company) guutumaan guutuutti akka haaraatti akka saxaxuuf haffeerran godhameef. Bara 1885tti, Teslaanis jenereeteroota fi motoroota Edisen kan duraanii akka haaraatti saxaxuu akka danda'uu fi tajaajila isaanii fi bu'aa qabeessa ta'u isaanii akka fooyyessu dubbate. Akka Teslaan jedhetti, Ediisen "Yoo kana gochuu dandeesse doolaara kuma shantama argatta" jedhee waadaa galeefi - jechi kuni garuu kaampaanii Edisen kan kaffaltiirratti baayyee waakkatuu fi kan qarshii amma kana baayyatu hin qabneef adda ture. Dhamaatii ji'a baayyee booda, Teslaan hojii kana hojjatee fixe; itti aansee kaffaltii isaaf waadaa galame gaafate. Ediseen garuu jechi sun qoosaa akka ture dubbachaa "Teslaa, ati qoosaa warra Ameerikaa kana hin barre" jedheen. Bakka sana, Edisen Teslaadhaafa kaffaltii isaa kan torbanii kan $18 ture irraatti $10 dabaluufiif yaada dhiyeesse. Teslaan yaada kana diduudhaan hojii isaas gadi lakkisee baye.
Umurii Giddu-galeessatti (1886–1899)[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Erga Kaampaanii Edisen gadi lakkisee bayee booda, Teslaan namoota bizinesii lama wajjin bara 1886tti waliin hojjachuuf walii galan; jarri lamaan kun qarshii barbaachisuu dhiyeessanii kaampaanii ifa elektriikii kan maqaa isaatin moggaafame kan Ifa Elektirikii fi Warshaa Teslaa (Tesla Electric Light & Manufacturing) jedhamu dhaabuf murteessan. Kaampaaniin kunis ifa aarkii eleektriiki irratti hundaa'e kan Teeslaan saxaxee dhaabuu jalqabe. Dabalataanis motoroota humna elektriikiitiin hojjatanis saxaxa isaa qaba ture. Paatentiin(patent) jalqaba Teslaadhaaf USA keessatti kennameef kana ture.
Investeroonni kun yaada motoroota haaraa fi mala ittiin humna elekriikii dabarsan haaraa kan Teslaan kalaquuf yaade baayyee hin fudhanne. Irra caalaa, isaan waan haaraa uumuurraa elektiriikii ummataaf dhiyeessuu wayya jedhanii yaadu turan. Dhumarratti, Teslaa dhiibanii akka inni kaampanicha keessaa ba'u godhanii harka duwwaa hambisan. Sirumayyuu paatentii isaallee fudhatama kaampaanichaa dabaluuf jecha maqaa kaampaanichaan waan galmeesseef hin dhabe. Teslaan sana booda hojii eleektriika suphuu adda addaa hojaachuuf dirqame, keessa darbee guyyaatti $2n boolla qotuulle hojjate. Teslaan gana bara 1886/1887 yeroo "mataa bo'aa hamaa fi boo'icha hadhaawaa" jedhee ibsa. Yeroo kana, Teslaan faayidaan barumsa koo maali jedhee of gaafata ture.
AC fi Motora Indaakshinii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1886 gara dhumaa, Teslaan Alfireed Biraawun, suupper intendentii Westerni Yuuniyeen (Western Union) fi abukaatoo Niwuu Yoorki Chaarles Peekin wal bare. Jarri lamaan kaampaanii dhaabuu fi kalaqa fi paatentii bu'adhaaf beeksisuurratti muuxannoo kan qaban turan. Paatentii Teslaarrattiifii yaada dabalataarratti hundaa'un Teslaa maallaqaan deeggaruufii paatentii isaa too'achuuf walii galan. Waliin, Ebla 1887tti Teslaa Elektriiki Kaampaanii(Tesla Electric Company) dhaaban. Bu'aan kaampaanii kanarraa argamus 1/3 Teslaadhaaf, 1/3 Peek fi Biraawun, fi 1/3 ammoo guddinaaf akka ooluuf walii galan. Teslaadhaafis laabraatorii Manaataanitti dhaabaniif; achittis Teslaan motora eleektriikii, jenereeterii, fi meeshaawwan biraa fooyyessuu fi haaraa kalaquurratti xiyyeeffate hojjata ture.
Wantoota Teslaan laabraatorii kana keessatti kalaqe keessaa tokko motora indaakshinii kan elektirikii danbali'uuni hojjatu isa tokko. Elektirikiin danbali'uu, sirna anniisaa lafa fagootti tamsaasuuf mijatu waan ta'eef, Yuurooppi fi USA keessatti ijaarramaa ture. Motorri indaakshinii kun karantii pooliifeezii (polyphase current) kan maagineetiik fiildii naannawu uumuun motoricha naannessa (yaada kana Teslaan bara 1882tti akka burqisiise dubbata). Motora eleektriikii kalaqa cimaa ta'e kanatti Teslaan paatentii ji'a Caamsaa 1888tti itti argate. Motorri kun saxaxa ofumaaf naanna'uu jalqabuu fi kan komutaaterii hin qabne ture; kunis qaanqeen (spark) akka hin ummamne waan godhuuf suphaa yeroo yeroodhan barbaachisa ture hambise.
Bara 1888, gulaalaa magaazina Electrical World kan ta'e Toomaas Komerford Maartin (hiriyasaa fi ummatatii kan beeksiisuun beekkamu), Teslaan hojiisaa karantii danbali'uu, indaakshin motoriis dabalatee, Inistiitiyuutii Elektirikaal Injineroota Ameerikaa (American Institute of Electrical Engineers (amma IEEE)) irratti akka ummatatti agarsiisuuf qindeesseef. Injineroonni Kaampaanii Elektirikii fi Warshaa Westiingihaawus hojjatan Joorji Westiingihaawusitti Teslaan motora AC sirna humnaa isa wajjin walqabatu kan sirriitti hojjatu akka qabu itti himan — Westiingihaawus pateentii waan akkasii argachuuf dhama'aa ture. Westiingihaawus paatentii walfakkaataa indaakshin motorii maagineetiik fiildii naanna'uu komiteeterii-maleessa ta'e kan fizisistii Xaaliyaanii Galiiliyoo Feraaris bara 1988 maxxanse baase irratti paatentii fudhachuu barbaadee ture garuu paatentiin Teslaa gabaa akka too'aatu tilmaame.
Adoolessa 1888, Biraawun fi Peek waliigaltee Joorji Westiingihaawus wajjin saxaxa motora indaakshinii fi tiraanisfoormerii Teslaatif kaffaltii fi aksiyoonaa $60,000 baasu fi motorri tokkoonsaa humna-fardaa tokko oomisheef kaffaltii fayyadamaa (royalty) $2.50 akka kennan walii galan. Westiingihaawus dabalataan Teslaa miindaa ji'aa guddaadhan $2,000 ($52,000 qarshii ammaatti) waggaa tokkoof mindeesse; kunis Teslaan gorsaa ta'ee Kaampaanii Elektirikii fi Warshaa Westiingihaawus jalatti laabiraatorii Piitisbargi keessatti akka hojjatuuf ture.
Waggaa sana keessa, Teslaan Piitisbargitti keessatti, karantii dambali'u kan konkolaataa magaalatiif (streetcars) anniisaa kennu uumuu irratti hojjachaa ture. Yeroo achi keessa turetti, sababa mormii humna AC tooftaan baayeessi ittiin oomishan kami jedhurratti injineroota Westiingihaawus fi isa gidduu tureef turmaata isaatti hin gammadne ture. Isaan gidduutti, sirna karantii AC marsaa 60 qabu (60-cycle) kan Teslaan dhiyeesserratti waliigalan, kunis ammamtaa motora Teslaa wajjin tokko akka ta'uuf ture. Garuu, odoo hin turin motorri indaakshinii kan Teslaan kalaqe saffisa seranaan waan deemuuf, konkolaataa magaalaatiif akka hin hojjanne baran. Bakkasaa motora tiraakshinii DC (DCtraction motor) fayyadaman.
Waraana Karantii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Hojiin Teslaan karantii dambali'urratti hojjate, Teslaa "waraana karantii" jedhamu keessatti garee "AC" jala isa galche. Waraanni karantii kun Toomaas Edisenii fi Joorji Westiingihaawus gidduutti elektirkii kan isaanii fudhatamaa akka ta'uuf kan isaan godhan ture. Paatentiin Teslaa, paatentiiwwan kanneen biroo kan Westiingihaawus bite ykn kalaqe wajjin, Westiingihaawus sirna anniisaa AC kan sirna anniisaa DC Toomaas Edisen oomishu wajjin wal morku hojjachuu dandeessise.
Bara 1893, Joorji Westiingihaawus caalbaasii World's Columbian Exposition kan bara 1893 Chikaagotti geggeeffameef elektirikii dhiyeessuu moo'ate, kunis AC fayyadamuun kan dhiyaatu yoo ta'u caalbaasii kanarratti aannisaa DC Edisen mo'atan ture. Kunis seenaa AC keessatti kun waan ijoo ture, sababiinsaas Westiingihaawus ummata Ameerikaatti karantiin dambali'u namarraan balaa kan hin geesifne, amansiisaa, fi ta'uu agarsiise. Columbian Exposition kanatti, Teslaan galtee elektirikii kan sana dura Yuurooppii fi ameerikaa keessatti hojjatamaa ture agarsiise, kan keessaa tokko AC voolteejii guddaa ammamtaa guddaa qabuun ampuulii gaaz-dischaarji wadaroo-maleessaa ta'e akka ifu gochuu ture. Namni laale tokko akkana jedhe:
Kutaa sana keessa tirii pilaastikii irraa hojjatamee fi tiinidhaan gubbaan dibame lamatu ture. Titiin kun lamaan fiitii 15 addaa fagaatu ture, akka moggaa (terminal) shiboo gara tiraanisfoormerii irraa dhufuutti tajaajilu ture. Yeroo karantiin akka yaa'u godhamu, ampuulonni shiboon wayiitinuu elektrikiitti hin qabanne, garuu minjaalarra tirii lamaan gidduu taa'aa jiran, kan harkaan baatamanii kutaa san keessa eessayyuu geeffamuu danda'an, ifuu jalqaban. Yaalin kunii fi meeshaalen kun waggaa laam dura Landanitti yeroo Teslaan agarsiisu "ajaa'ibsiifannaa fi dinqisiifannaa guddaa uuman".
Teslaan piriinsipillii maagineetiik fiildii naanna'uu fi indaakshin motorii ibse, kanas meeshaa hanqaaquu kolombos jedhamutti fayyadamee hanqaaquun koopparii moggaa tokkoon akka dhaabatugochuun agarsiise.
Bara 1892tti, Kaampaanin Ediisen Jeneraal Elektiriikiiitti, kan hojii adda addaarratti hirmaatutti, nama maallaqa dhiyeesu (financer) J. P. Morgaanin makame. Kaampaanii haaran kun (gara humna ACtti jijjiiramuun) Elektrikii Westiingihaawus wajjin falmii paatentii fi Westiingihaawus of jala galchuuf yaalii gochuu jalqabe. Paatentii waliin qooddachuuf kaampaanonnii lamaan waliigaltee bara 1896 mallatteessaniyyuu Westiingihaawus falmii diinagdee sanarraan kan ka'een hirrinni maallaqaa isa mudate. Liqaa dabalataa argachuuf Westiingihaawus paatentii Teslaa irra deebi'ee laalun dirqama itti ta'e, sababiinsaas baankonnii paatentiin kun kaampanichaaf hidhaa diinagdee itti ta'a jedhanii yaadu turan (yeroo sanatti Westiingihaawus Teslaa, Biraawunii fi Peekif kaffaltii fayyadama kalaqaaf naannoo $200,000 kaffalee ture). Bara 1897tti, Westiingihaawus Teslaatti rakkina diinagdee jiru ifatti itti hime, yoo duraan ture akkaata duraa sanaan itti fufe Teslaan Elektirikii Westiingihaawus isa harkaa waan bahuuf Teslaan kaffaltii fayyadamaa fudhachuuf warra baankii wajjin qabsaawuu akka qabu itti himame. Westiingihaawus Teslaan kaampaanii isaa kaffaltii fayyadama kalaqaa kan paatentii AC Teslaa akka dhiisu amansiise, bakkasaa Elektikiin Westiingihaawus ampuulii dimshaashatti $216,000 baasu irraa bituuf walii gale. Kunis Westiingihaawus kaffaltii guddaa fayydama kalaqaa kan humna-fardaa tokkoof $2.50 ta'e sana, kan karantii dambali'u baayyee fudhatama argachaa waan dhufeef maallqa guddaa ta'uuf ture, irraa bilisa ba'e.
Lammummaa Ameerikaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Adoolessa 30 1891tti, umurii 35tti, Teslaan lammummaa USA argate, Laabiraatorii South Fifth Avenue laboratory dhaabe, boodarra laabiraatorii kan biraa 6 E. Houston Street, in Niwuu Yoorkitti dhaabe. Teslaan iddoo lachanittuu ampuulii elektirikii wadaroo odoo hin fayyadmanin ibsa ture, kanaanis anniisaa wadaroo-malee dabarsuuf abdiin akka jiru agarsiise. Baruma sana, meeshaa kooyilii Teslaa jedhamuutti paatentii fudhate.
Teslaan akka hoogganaa ittaaanaa Inistiitiyuutii Elektirikaal Injinerootaa Ameerikaa ta'ee bara 1892 hanga 1894tti hojjateera. Dhaabni kun dhaabbata amma IEEE jedhamuuf ka'umsa (Inistiitiyuutii Injineroota Raadiyoo waliin) ture.
Yaalii eksi-reyii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1894 jalqabee, Teslaan kan inni gosa anniisaa hin mullanne jedhee waamu qorachuu jalqabe; kunis yaaliisaa isa darberratti fiilmiin laabiraatoriisaa keessa jiru akka bade (gubate) waan argee fi. Kunis boodarra Roontigen reyi ykn eksi-reyii jedhamee adda baafame. Yaalin jalqabaa Teslaan naannoo kanarratti hojjate tuubii kiruuksii, dischaarjii elektirikii kaatodii qorraadhaan ture. Sana booda odoo hin turin, qorannoon Teslaa jalqabaa baayyen —ilaallata kalaqaa, saxaxa, yaadannoo, daataa laabiraatorii, meesaa, suuraa kan dimshaashatti naannoo $50,00 baasanii fi dhibbaa olitti lakkaawwaman— ibiddaa laabiratoorii 5th Avenue laboratory keessatti ka'een gubate, bara 1895tti. Teslaan kana ilaalchisee "Amma gadda guddaa keessa waanan jiruuf dubbachuuyyuu hin danda'u. Maalan jedha?" akka jedhe Za Niwuu Yoorki Taayimsi (The New York Times) gabaase ture. Teslaan odoo hin yaadin suuraa eksi-reyii (odoo Viilheelmi Roontigen bara 1895 eksi-reyii argachuusaa hin beeksisin torban muraasa dura) yeroo Geissler tube, dischaarji tuubii gaazii kan duraa, akka madda ifatti fayyadamee Maarki Tiween suura kaasuuf yaalu suura eksi-reyii kaase. Suurri fiilmirratti kaafame sibiila leensii kaameraarraa jiru qofa ture.
Bitootessa 1896, erga Viilheelmi Roontigan akka eksi-reyii fi eksi-reyiin suura kaasuu (raadiyoogiraafii) argate dhagayee booda, Teslaan qorannoo eksi-reyiin suura kaasuu kan mataasaa hojjachuu jalqabe, kanaafis vaakiyuum tuubii anniisaa guddaa moggaa (terminal) tokkoo qofa qabu, kan elektiroodii hin qabnee fi kan baha kooyilii Teslaarraa dhufuun hojjatu kan mataasaa saxaxee uume (jechi ammayyaa kan wanta meeshan kun uumu ibsuuf fayyadamnu bremsstrahlung ykn braking radiation dha). Qorannoo isaa keessatti, Teslaan karaa ittiin eksi-reyii uumaan adda addaa haaraa uume. Teslaan, sarkiyuutii isaatti fayyadamuun "meeshlen eksi-reyii... reyii Roontigan kan humni isaa meeshaalee baramaan baayyee caalu oomishuu nama dandessisiisa" jedhee amana.
Teslaan balaa sarkiyuutiinsaa fi meeshaale eksi-reyii noodii-tokkoo uumman irratti hojjachuun qabu hubate. Qorannoosaa jalqabaa kanarratti yaadannoo isaa baayyerratti, miidhama gogaa qaamasaa kan uume waan adda addatti qabsiise. Jalqaba miidhaan gogaasaarraa kun carallaa Roontiganiin kan dhufe miti jedhee amana ture, garuu yeroo eksi-reyiin gogaa tuqu ozoonii uummamutu fida, amma tokko ammoo naayitiras asidiitu fida jedhee amana ture. Teslaan dogoggoraan eksi-reyiin dambalii loogiitiyuuditi jedhee amana ture, kunis akkuma dambalii pilaazmaa keessatti uummamuu jechuu dha. Dambaliin pilaazmaa kun maagineetiik fiildii humna-maleessaa keessatti uummamu danda'a.
Adoolessa 11 1934, New York Herald Tribune barruu waa'ee Teslaa irratti maxxanse, kana keessatti yeroo Teslaan vaakiyuum tuubii elektiroodii-tokkoo irratti yaalii hojjatu waan wayita baayye isa muudate yaaddate; paartikilii xiqqoon kaatodiirraa cabdee, tuubii keessaa baatee, Teslaa rukutti ture. Teslaan "bakka itti wanti kun qaamaa seenetti dhukkubbii akka hiddaa fakkaatu, karaa ittiin qaama keessa ba'es akkasuma. Paartikiliin kun yeroo cabaa sibiilaa kan "rasaasa elektirikii" furguffameen wal dorgomsiifamu, Teslaan "paartikiloonni humna ifaa kallatti qabuu kana keessa jiran ... paartikiloota sana caala saffisaan deemu ... fi tuuta'insaan waliin deemu".
Raadiyoo[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Tiyoorin Teslaa kan dambalii raadiyootin tamsaasuun akka danda'amu ibsu barnoota gabaabaa (lecture) fi agarsiisa bara 1893 Seenti Luwiis, Mizuuirii, Inistiitiyuutii Firankiliin kan Filaadelfiyaa, Pensilvaaniyaa fi Dhaabbata Ifa Elektirkii Biyyaalessaa (National Electric Light Association) keessatti kennenn jalqaba. Agarsiisnii fi piriinsippiliin Teslaa meeshaalee sabqunnamtii adda addaatin baayye barreeffamee ture. Meshaalee baayyeen kan akka kooyilii Teslaa raadiyoo guddisuu keessatti baayyee tajaajilarra oole.
Yaalin dambalii raadiyoo irratti Teslaan bara 1896 godhe, bakka inni jiraachaa ture Hoteela Gerlaach (boodarra Gamoo Dambalii Raadiyoo jedhamee moggaafame) keessatti godhame.
Bara 1898, Teslaan bidiruu raadiyoon too'atamtu ummatatti ekzibiishinii elektirikaalii kan Medisen Isquweer Gaardenitti geggeeffamerratti agarsiise — maqaasaa teelee-otomeeshin jedheen. Ummanni agarsiisa Teslaa kan laale waa'e akkamitti akka bidiruun sun hojjattuu irratti yaada dhugaarraa fagaate kan akka maajikii, telepaazii, jaldeessa hoofuu leenji'ee kan bidiritti keessa dhokateen hooffamaa jirti jedhee dubbata ture. Teslaan yaada kana waraaran USAttii akka torpeedoo raadiyoon-too'atamtuutti itti gurguruuf yaale, garuu isaan fedhii xiqqaa agarsiisan. Fagoodhaa raadiyoon too'achuun hanga Waraana Addunyaa I fi sana boodaatti waan haaraa ta'ee ture, sana booda garuu biyyoonni baayyeen sagantaa waraanaa keessatti itti fayyadamuu jalqabana. Teslaan carraa kanatti fayyadamuun haasaa walgayii Gumii Daldalaa Chikaagoo keessatti godhamerratti "teelee-otoomaatiksi" agarsiise, kunis Caamsaa 13 1899 yeroo gara Koloraadoo Ispiriingisitti deemaa turetti ture.
1900tti, Teslaan paatentii "tooftaa ittiin anniisaa elektirkii tamsaasan" fi "tamsaasaa elektirkii" fudhate. Yeroo Guliyeelmoo Maarkooniin bara 1901tti tamsaasa raadiyoo atilaantikiirra kan jalqabaa ta'e geggeessu, Teslaan paatentii koo 17 fayyadameeti hojjate jedhe dubbate. Kunis jalqaba falmii waggaa baayyee fudhatee fi kan paatentii raadiyoo irraatti godhamee ta'e. Bara 1903tti paatentiin Teslaa yoo kabajamuuf, bara 1904tti ammaoo kuni garagalfamee Maarkoniidhaa murteeffame. 1943tti, manni murtii olaanaan USA mirga paatentiwwan Teslaa, Oliiver Loojii, fi Joon Istoone deebise murteesseef. Manni murtii murtiin isaanii kun Maarkooniin "ani nama jalqaba raadiyoo tamsaasee" jedhurratti dhiibbaa akka hin fidne, garuu Maarkooniin paatentii tokko tokkorratti abbummaan Maarkoonin dhiyeessu kan mormisiisu waan ta'eef, paatentiiwwan sun na jalaa tuqaman jedhee iyyachuu hin danda'u (Kaampaaniin Maarkoonii Waraana Addunyaa I irraatti gaaffii mirgaa mootummaa USA irratti dhiyeessee ture, paatentii Teslaa kan duraanii deebisuun gaaffii kana bu'uura dhabsiisuuf godhame kan jedhan ni jiru).
Koloraadoo Ispiriingis[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Caamsaa 17 1899, Teslaan Koloraadoo ispiriingisitti gale, achittii kutaa yaalii voolteejii-guddaa, ammamtaa-gudaa keessatti geggeessu qaba ture; laabiraatoriin isaa naannoo karaa Foot fi karaa Kiyoowaa jira ture. Naannoo kana kan filateef, naannoo kanatti karantiin dambali'u kan pooliifeezii ta'e hojiirraa oolee waan turee fi hiriyoota anniisaa inni barbaade hunda kafaltii malee isaaf kennuuf murteessan achii waan qabuuf ture. Achi akkuma ga'een, Teslaan gabaastotaan yaalii telegiraafii wadaroo-maleessaa geggeessaa akka jiru, kanaanis asattoo Paayiksi Piikii irraa Paarisitti ergaa akka jiru dubbate. Kitaabni bara 1978 ba'e kan Colorado Springs Notes, 1899–1900 jedhamu ibsa yaalii Teslaan godhaa turee qaba.
Fudhattoota (receiver) isaa fayyadamuun asattoo bakakkaa ilaalun Teslaan elektirikummaa atimosferii qorate. Teslaan yeroo kana dambalii hin sochoone (stationary waves) akka arge dubbate. Fageenyaa guddaanii fi amalli wanti bakakkaa guddaarraa argaa jiruu kun, amantii Teslaan dacheen ammamtaa rizonaantii qabdi jedhu mirkaneesseef.
Teslaan bakakkaa namtolchee uume(dischaarjii vooltii milyoonatti lakkaawwamu qabuu fi dheerina hanga fiitii 135 ta'u qabu). Sagaleen bakakkaa namtolchee kanarraa ba'e maayilii 15 fagaatee kan jiru Kiriippil Kiriik, Kolaraadotti ni dhaga'ama ture. Namoonni karaarra deemaa turan qaanqee miilaasaanii fi lafa gidduu utaalu argu ture. Qaanqeen ujummoo bishaanii yeroo tuqan ni ummama ture. Ampuulin laabiraatorii kanarraa hanga fiitii 100 fagaatee argamu hundi oduma dhaamee jiruuyyuu ni ifa ture. Fardeen dallaa fardaa keessa jiran kophee sibiilaa lukasaanirra jirurraa shookii elektriki waan isaan tuquuf dallaasaanii keessaa utaalanii ba'u. Billaachi elektirikiin ifte, wanti geengoo fakkaatu gubbaa koochoo ishiirraa ifa ture.
Yaalii hojachaa odoo jiruu, Teslaan odoo hin beekin jenereeterii humna elektrikii maddisiisu miidhee elektirikiin akka badu godhe. Adoolessa 1917, maaltu akka uummame yeroo The Electrical Experimenter irratti ibsu: "Akka fakkeenya anniisaa ammamtaa guddaa kan kiilowaatii dhibba baayyee ta'u yeroo gadi lakkifame, dinaamoon maddaa elektrikii maayilii 6 fagaatee argamu keessa jiru yeroo baayyee irra deddeebi'ee gubate, kunis sababa karantii ammamtaa guddaa qabu isaan keessatti uummameef ture, karantiin kunis qaanqee guddaan maraa shiboo gidduutti uumee pilaastikii isaan aguugee jiru gube".
Yeroo laabii isaa keessa ture, asattoo adda ta'e fudhattuu isaarraatti arge, kanas walqunnamtii pilaaneetii birarraa dhufe jedhee murteesse. Teslaan kanas xalayaa Mudde 8 1899tti gabaasaa Juuliyaan Haawutoornii kan Philadelphia North American keessa hojjatuu barreesserrattii fi xalayaa waa'ee argannoo jaarraa haaraa keessatti argamuu danda'an odeessu kan Mudde 1900tti Dhaabbata Qaxxaamura Diimaatiif barreesserratti "ergaa addunyaa biraarraa dhufe" kan "1...2...3..." jedhu jedhee ibse. Gabaastonni kana seenaa guddaa godhanii waan ilaalaniif Teslaan asattoo Maarsiirraa dhufe dhaga'aa jira jechuun dubbatan. Asattoo dhaga'e kanarratti baballisuun gaafa Gurraandhala 9 1901tti barruu Collier's Weekly article irratti mata duree "Pilaaneetota wajjin haasa'uu" jalatti yoo ibsu jalqaba asattoo beekumsaan too'atamaa jiru akkan dhaga'aa jiru battalumaatti ifa naa hin taane ture, asattoon kun Maarsii, Veenusii, ykn pilaanetota biraarraa dhufuu danda'a. Asattoo Teslaan dhaga'e kana ibsuuf yaadni adda addaa ka'eera. Teslaan yaalii Maarkoonin Yuurooppitti Adooleessa 1899 geggeessee ture fudhattuu isaarratti arge — Maarkoonin yaalii galaanarraaf qubee S (tuqaa/tuqaa/tuqaa) tamsaasee ture, kunis asattoo Teslaan Koloraadoo keessatti dhaga'e wajjin tokko— ykn asattoo yaalii tamsaasa wadaroo-maleee namani biraa godhaa jiru dhaga'e kan jedhu ture.
1899 keessa, Joon Jaakoob Astor IV doolaara $100,000 Teslaan akka sirna bakakkaa duraanii akka fooyyessuu fi haaraa akka hojjatuuf investii godhe. Teslaan qarshii kana yaalii Koloraadoo Ispiriingisitti hojjatuuf itti fayyadame.
Amajjii 7 1900tti, Teslan Koloraadoo Ispiriingis gadlakkisee deeme.Laabinsaa 1904tti diiggame, waggaa lama booda qabeenyi achi keessa tures liqaa kaffaluuf jecha gurgurame.
Yaalin Teslaan Koloraadotti godhe telekoominikeeshinii qaxxaamura-atilaantiki wadaroo-malee kan Wardenclyffe jedhamu naannoo Shoreham, Loong Islanditti akka dhaabuuf isa qopheesse.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Jonnes, Jill (2004). Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse, and the Race to Electrify the World. Random House. ISBN 978-0-375-75884-3.
- Burgan, Michael (2009). Nikola Tesla: Inventor, Electrical Engineer. Mankato, Minnesota: Capstone. p. 9. ISBN 978-0-7565-4086-9.
- "Electrical pioneer Tesla honoured". BBC News. 10 July 2006. Retrieved 20 May 2013.
- "Nikola Tesla". History Channel. Retrieved 15 June 2014. "Serbian-American engineer and physicist Nikola Tesla (1856–1943) made dozens of breakthroughs in the production, transmission and application of electric power."
- "Tesla, Nikola". Encyclopædia Britannica. Retrieved 7 June 2014.
- Laplante, Phillip A. (1999). Comprehensive Dictionary of Electrical Engineering 1999. Springer. p. 635.
- "Tesla Tower in Shoreham Long Island (1901–1917) meant to be the "World Wireless" Broadcasting system". Tesla Memorial Society of New York. Retrieved 3 June 2012.
- Cheney, Margaret (2001). Tesla: Man Out of Time. Simon & Schuster. ISBN 0-7432-1536-2.
- O'Shei, Tim (2008). Marconi and Tesla: Pioneers of Radio Communication. MyReportLinks.com Books. p. 106. ISBN 978-1-59845-076-7.
- "Welcome to the Tesla Memorial Society of New York Website". Tesla Memorial Society of New York. Retrieved 3 June 2012.
Kitaabota[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Seifer, Marc J (2001). Wizard: the life and times of Nikola Tesla: biography of a genius. Citadel. ISBN 978-0-8065-1960-9.
- O'Neill, John J (2007). Prodigal Genius: The Life of Nikola Tesla. Book Tree. ISBN 978-1-60206-743-1.
- Cheney, Margaret (2001) [1981]. Tesla: Man Out of Time. Simon and Schuster. ISBN 978-0-7432-1536-7.
- Cheney, Margaret; Uth, Robert; Glenn, Jim (1999). Tesla, Master of Lightning. Barnes & Noble Books. ISBN 978-0-7607-1005-0.
- Pickover, Clifford A. (1999). Strange Brains and Genius: The Secret Lives Of Eccentric Scientists And Madmen. HarperCollins.
- Childress, David (1993). The fantastic inventions of Nikola Tesla. Adventures Unlimited Press. ISBN 978-0-932813-19-0.
- Jonnes, Jill (2004). Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse, and the Race to Electrify the World. Random House Trade Paperbacks. ISBN 978-0-375-75884-3.
- Bock-Luna, Birgit (2007). The past in exile: Serbian long-distance nationalism and identity in the wake of the Third Balkan War. LIT Verlag Münster. ISBN 978-3-8258-9752-9.
- Van Riper, A. Bowdoin (2011). A Biographical Encyclopedia of Scientists and Inventors in American Film and TV since 1930. Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-8128-0.


c: text/html

text:
Gamtaan MEDREK dhaabi Guutummaa uummata Amaaraa fi Semaayaawii paartiin dabalatee paartileen ja’a marii wal dubbannaa duraa IHADEG waliin geggeessamaa ture keessaa of baasanii jiran.
MEDREK ibsa gaazexeessotaaf har’a kenne irratti ejjennoo isaa beeksiseen wal dubbannaa sana keessaa of baasuu isaatti dabaluun yeroon yeroo labsii yeroo hatattaamaa dheerachuu balaaleffateera.
Gama biraan paartiin paartiin biyya bulchu immoo nuti ofii keenyaa ga’oo waan taaneef kan gamtaan MEDREK fi paartilee ka biroon gaafatan hoogganaan maree wal dubbannaa qaamni sadaffaa inni jedhu fudhatama hin qabu jedhee jira. Haal duree qopheeffatanii dhufan jechuun illee paartilee mormitootaa qeeqee jira.
Paartileen garuu ejjennaa isaaniitti cimna yoo jedhan ni kabajnaaf gama IHADEGn ejjennoon jiru garuu hin jijjiiramu jechuun gaaffii mormitootaa fudhatama dhabsiise.
Dhuunfaa fi gamtaan garuu nu waliin dubbachuu yoo fedhan daandiin saaqamaa paartiin keenya qophee dha jedhee jira.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bulchiinsa naannoo Saboota, Sablammootaa fi Uummatoota Itiyoophiyaa Kibbaa aanaa addaa Burjii naannoo Walia jedhamutti hidhattonni haleellaa raawwataniin yoo xiqqaate qonnaan bultoota afur ajjeesan.
Dubbi himaan Bulchiinsa aanaa addaa Burjii obbo Gebrewaad Hirpoo RSAtti akka himanitti, loon 50 ol ta’anis hatamaniiru. Dubbi himaan kun haleellaa kanaaf kan komatan qabsaa'ota WBO kanneen naannoo ollaa Oromiyaa Zoonii Gujii Lixaa irraa dhufan" jedhan.
Qondaaltonni Zoonii Gujii Lixaa yaada kennuu hin dandeenye. Haleellaa dhiheenya kana raawwatame kana ilaalchisee garee himatnii irratti dhiyaate irraas deebii hatattamaa hin argamne.Garuu dubbi himaan WBO Odaa Tarbi gaaffii fi deebii kanaan dura RSA waliin taasisaniin "lammiilee nagaa irratti hin xiyyeeffatan" jedhanii turan jechuun Yonaataan Zabdiwoos Haawaasaa irraa gabaasee jira.


text:
Monthly Archives: November 2021
Gaazexeessaa ONN Biqilaa Amanuu fi Dargaggoo Dachaasaa Wiirtuu humna tika PPn qabaman.
[SQ-Sadaasa 20/2021]
Sadaasa 18/2021 Magaalaa Finfinneetti, Gaazexeessaa TV ONN kan ta’e Biqilaa Amanuu Abbaashooma fi Dargaggoo Dachaasaa Wiirtuu Mosiisaa fi namoonni biroon 10 olta’an humna tika PPn qabamuun magaalaa Sabbatatti hidhamani kan jiran yoo ta’u.
Guyyaa lamaf nyaatafi uffata kan hin argane ta’u Madden Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo nuuf himan.
Dargaggoo Dachaasaa Wiirtuu bara bulchiinsa EPRDF yeroo dheeraaf manneen hidha akka Makelaawwii, Qilinxoo ,Qalitti fi Baatutti dararaama kan ture yoo ta’u Gaazexessa Biqila Amanuus sirna Bilxigginnaan yeroo sadii olhidhame kan ba’edha.
Bilxigginnaan maqaa labsii yeroo ariifachiisa jedhun magaalaa Finfinnee keessatti ilmaan Oromoo adamsamanii hidha kan jiranidha.

Jaatoo Warra Leeqaa, Burqaa Horroo and 189 others
38 shares
Like
Comment
Share
Waggaa 16ffaa FDG yeroo kabajannu gootota yaadachaa, kaayyoo gootonni kufaniif galmaan gahuuf Irbuu haaromsanna!
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Sadaasa 9 Guyyaa FDG ilaalchisuun kenname!
Waggaa 16n har’aa Sadaasa 9/2005 guyyaa Fincila Diddaa Garbummaa dhaabni Qabsoo Bilisummaa Oromoo adda durummaan gaggeessaa tureefi jiru ABOn ummanni Oromoo keessumaa ilmaan isaa qeerroon akka gamtaan ka’anii mirga abbaa biyyummaa, hiree ofii, ofiin murteeffachuufi mirga abbaa biyyummaaf falmatanii FDG walirraa hin cinne akka gaggeessan guyyaa waamicha itti dhiheesse, ykn FDG itti labsedha.
Ummanni Oromoo keessumaa barattoonni dhaabbilee barnootaa sadarakaa gadiirraa kaasee haga Yunivarsiitiitti baratan FDG kana wal irraa fuudhuun sadarakaa har’a qabsoon Oromoo irra jiru kanaan gahaniiru.
Gaaffii mirga abbaa biyyummaa, gaaffii hiree ofii ofiin murteeffachuu, qabsoo dhugaa, qabsoo haqa ofii deebisachuu ummanni Oromoo barootaaf itti jiru kana; barataan Oromoo harka duwwaa qalama qabatee waraana diinaa dura dhaabbachuun, gariin ammoo ogummaa Aartii qabuun ummata warraaqsatti dammaqsee onnachiisuun, kan hafe ammoo beekumsaan, qabeenyaa fi dandeettii qabu maratti fayyadamee diinni akka baaragu, addunyaan immoo qabsoo uummatni Oromoo itti jiru akka quba qabaattu taasisaniiru.
Seenaa irraa akka hubatamutti, ummanni diddaa gochuu danda’u, ummata ijaaramee fi dammaqiinsa horatedha. Ijaaramuu jechuun ummata wal-dhaga’u, waliif ajajamu, yaada tokko qabu, wal irratti amantaa qabu, afaan tokko dubbatuu fi waliin adeemu jechuudha. Ummanni ijaaramuuf ammo dhaabni ykn jaarmayaan isa ijaaru jiraachuun barbaachisaa dha. Yoo kan uummata dura deemee isa ijaaruu fi karaa itti argisiisu hin jiraanne FDG’n gaggeeffamu firii hin qabaatu. Yoo ijaarame ummanni humna guddaa homtuu dura dhaabbachuu hin dandeenye tahee bakka yaade ykn galma qabsoo isaa ni gahata. Jaarmayaa ykn dhaaba malee baay’inni ummataa hamman tahullee milkaa’aa ta’uu hin danda’u. Ummanni yeroo diddaa adeemsisu of irratti amanuu fi shakkii malee qabsoo isaa fuula duratti deemsisuuf jaarmiyaan ykn dhaabni isa taliigu jiraachuun dirqama.
Ummatni Oromoos Wareegama gootota keenya biyya isaaniif jecha kufan xurree isaanii qabatee garbummaatti goolaba gochuuf, har’as ilmaan Oromoo baay’een kufanii kuffisuu filatanii qabsoo Bilisummaa Oromoo kallacha isaa ABO jalatti ijaaramanii akeekaa fi kaayyoo dhugaa ganamaa kan qabsaa’otni kumaatamni irratti wareegaman ammas dhalootni irratti wareegamaa qabsoo finiinsaa jira.


text:
Amiin Jundiin
Gaafiin nama hedduu, yeroo ummanni keenya tokkummaadhaan mirga isaatiif lubbuu jijjiirraa hinqabnne wareega jiru, yeroo hayyootaafii ilmaan qaroo sabaa funaanamanii dhabamsiifamaa jiran, yeroo ummanni keenya dirmannaafi lallabataa jiru, afanfaajjiif diiggaan qabsoo oromoo keessatti deemaa jiru kun hundeen isaa maal?
Gaafii kana deebisuufi sababoonni isaa hedduu ta’uu danda’a akka ilaalcha kiyyaatti qabxiilee sadi guggurdoo qabsoo ummata keenyaa firii hanqisaa jiran akeekuu yaala.
Isaanis Ufi-tuulummaa ,Doofummaa fii Ayyaan-laallatummaa.
1.Ufi-tuulummaa :
Amalli ufi-tuulummaa waan hunda ufirraa kaatee akka yaaddu sigodha. Beekkumsa, hogganummaas ta’ee qabsawummaas nama birootiifi akka hinqodnne siqadaada. Qabsoo oromoo anaa eegalee anaa xumura itti godhuu qaba jettee akka yaaddu sikeessatti uuma . Firiin qabsoo oromoo yoo anaan ta’e malee xurree fedheenuu dhugoomttus bu’aa ummataa caalaa qodnni koo maal jettee akka yaaddu dhiibbaa sitti godha.
Amalli kun yaada haarayas ta’ee humna haaraya biqilituu fi umamittu hundaafi kabajaa akka hinqabaanne sigodha. Waan ufii harka keessaa hinqabanne hunda ija shakkii fii sodaatiin gara lalittutti sigeessa. Qaama sicinaa socho’u wajjiin itti kaloofittee wajjiin hojjachuu caalaa olola ittiin diiyidu akka qindeeffattu qofarratti sikakaasa. Galii waaloo fedha waloo bu’aa waaloo( National Interest) biyyaa caalaa fedha murnaa yookaan maqaa ufii akka dursanitti nama tolicha.
Humna diinaa gamaaggamte ,haala olloota keenyaa qorattee, dandeetti oromoo faffaca’an tokkomistee , tarsimoo qabsoo oromoo itti mooyanna goonffatuun akka hinyaanne sihaguugaa. Kanarraa ka’uudhan injiffannoolee xixiqoo farfachaa humnna sii gadiitiin ufi waldorgomsiisee jabina hinjirre ufitti himtee maqaa qabdu qofa tursiiffachuufi akka carraaqixxu sigodha..
Namnni amala Ufi Tulummaa qabu oromoon wal ta’ee qabsoon finiinuu caalaa yeroo dhibba Hayyu Duree,hooggana YKN qondaala jedhamee yaamamuu isa gammachiisa.
Qabsoo ummataa ,asxaa qabsaawotaa, maqaa dhaaba ,fii alaabaa qabsaawota akka qabeenya dhunfaa isaatti ilaalaa. Tokkummaan qabsaawota oromoo araarri jaarmayoota siyaasaa oromoo hunddi sodaa angoo isaa ta’ee itti muli’ata..
Kanaafi xurree argame hundaan sababa tarrisuudhaan tokkummaan qabsaawotaa akka hinmilkoofinne carraaqa.
Qabsoo oromoo mooraa ufii itti amanee taligu yookaan murna wajjiin jiru sanii alatti ilaaluu hindanda’u. Beekaa isa caaluu waan sodaatuufi wajjiin dalaguu hinbarbaadu. Kanaafi namoota wallaaloo isaa gadiitiin ufi marsee bakkuma jiruu bookkisuu filata..
Waldayaalee hawaasaa hunda keessa harka naqatee abbaa itti tayuufi shira xaxa yoo dadhabe diiguufi itti bobba’a. Amalli Ufi-tuulummaa amaloota farra qabsoo jedhaman keessaa arra kan qabsoo keenya qancarssaa, diigmaya hanga ammaa ta’e hundaafi sababa ta’an keessaa isa hangafa
2.Doofummaa:
Hiikkaan doofummaa wallaalummaadhaan tokko . Kan duraa Doofummaan siyaasaa barnoota wajjiin hidhata hinqabu. Namoonni uumaadhaan qaroo ta’an, kan qabsoo keessatti yeroo dheeraa dabarsuudhaan muuxannoo gayaa horatan, akkasuma kitaaba hedduu dubbisuun osoo barnoota baree (Modern education) hedduu hinqabaanne siyaasaan bilchoo ta’an hedduu jira.
Akkasumma namoota umri isaanii mana barnoota keessa turanii waan ittiin baratan malee waan siyaasaa hinbeeyne garuu akka beekaatti ufi midaaluun wallaalummaadhaan ummata keenya diigan hedduu agarra.
Amalli Doofummaa namoota hubannoo siyaasaa hinqabnne garuu akka beekaatti ufi ramadan irraa muli’ata. Siyaasaanis akkuma saynsiille biroo hujii ogummaa guddaa gaafatu.. Siyaasaan namoota ogumma siyaasaa baratan, ykn siyaasaa hordofan ,namoota kitaaba siyaasaa hedduu dubbisan,kan siyaasaa biyya keenyaa qofa osoo hintaane siyaasaan adunyaa gama itti deemu hubataniin geggeffamuu qaba ture.
Mooraa qabsoo oromoottii faallaa kanaa agarra. Namonni hedduun osoo ogummaa kana hinqabaanne nama siyaasaa ufi godhanii waan beekaniifi hinbeeynne hojjachuudhaan waa ijaarra jechaa waa diigutti jiru.
Siyaasaan aadaa mataa isaa qaba,akkasuma olollis akkasuma. Ololli diinarratti ofaniifi ololli obboleeyyan yaada addaa qaban irratti oofamu tokko ta’uu hindanda’u. Garuu namoonni Doofummaa siyaasaa qaban kanas gargar baasuu waan hindandeenyeefi diiggaa araara hinqabnne hawaasa jiddutti facaasuutti jiru.
Murna ufii keessa jiran yookaan nama isaan hoogganu ittisuufi jecha tokkummaa ummata oromoo osoo hinbeeynne itti aggaammatu. Garaagarummaa xixiiqqoo bali’isuun olola diiggaa facaasu yookaan facaasisisu fedhii diinaa guutu
Amalli Doofummaa bosonni itti dagaagee guddatte muli’atu ,namoota ganda kutaa fii amantii calanqisan irraa hinguddattin biratti hedummaata. Kan biroonamoota kaayoo siyaasaa fii galii siyaasaa jedhu maal akka ta’e hinhubannee irratti muli’ata
Doofummaan hoogganoota siyaasaa, hawaasaa fii activistootaas dabalatee namoota bekkamoo keessattis bali’atee muli’ata. Amalli kun obsa nama dhooggee gama diigmayaa fii gargar qoodamuutti nama dhiiba.
Qabsaawaan hunddi nama siyaasaa ta’uu hindanda’u. Kanaafi namoonni sadarkaa hogganaa irra jiran kan ulaagaa nama siyaasaa guutuu hindandeenye hedduutu jira.
Namoonni hoogganoota jedhaman hedduun namoota murna isaanii keessa jiran namarratti bobbasuun amala dopfummaa siyaasaa yeroo calanqisan muli’atu. Amalli doofummaa kun babali’atee dagaaguu irraa arra qabsaawaa caalaa abbaa siyaasaa heddumaatee kan dubbatu malee kan caqasu dhabame.
Namoonni amala kanaan waxalaman kun beekaa jedhanii waan ufi shalaganiifi gorsaas hindhagayan. Miidhaan ummata keenyaas gadi fageenyaan arguu hindanda’an. Amalli kun gaafii oromoo bifa dhooggee, waan barbaannuuf akka itti argannus faallatti nama hubachiisee. Kanarraa ka’amee ummata kolifaa nutaasisee nusalphisaa kan jirus amaloota kana. Gabaabamatti rakkolee qabsoo keenya sakaalan keessaa tokko Doofummaa siyaasaa jedheen amana.
- Ayyaan -laallatummaa;
Namooni amala kana qaban ammoo mooraa biroo keessaa jiran. Isaan kun siyaasaan oromoo eessaa ka’ee asi gaye jedhanii hincarraaqan. ,Bu’aa bayiin qabsoon qabu maal ture kan jedhu kana hinbeekanis beekuufis hinrakkatan.
Gaafa qabsoon oromoo ukkaamisaafii haguuggii jirtu keessaa qabsaawonni hedduun umriii dardarumma isaanii hinbaranna, maatii fii ilmoo horanna fira gargaaraa osoo hinjedhin wareega barbaachisu kafalanii qabsoo kana ummata oromoottin gayan quba hinqabn takkaa dantaa itti qabaachaa hinturre.
Namoonni amala ayyaan laallatummaa qaban qabsoon kun bakka amma gaye kana hingayu jedhanii amanuu dhabuun , ufiqaromsuudhaan, maalittu nagayeedhaan ykn wallaalummaan hirmaannaa qabsoo irraa ala turan. hangi tokko ammoo mooraa diinaa jalatti galuudhaan yookaan ammoo gaafa haalli bilchaate itti deebina jechuudhaan jireenya dhuunfaa isaanii jala warra fiigaa ture. Warra dura barnoota kiyya maatii kiyya ,jiruu tiyya jedhaa moggaa ta’anii ilaala turaniidha.
Namooni kun seenaa qabsoo keessaa qodnni isaan qaban waan hinjirreefi ykn xiqqaa waan ta’eefi waayeen seenaa qabsoo oromoo isaan biratti bakka hinqabu. Seenaa qabsoo oromoo bakkuma amma irraa qabsoo eegalan kanarraa dabbachuu barbaadu. kanaafi amalli kun warra duraan seenaa dalaganii qabsoo oromoo boolla keessaa baasaniifi kabajaa xiqqoolle akka hinqabaanne isaan godha..
Murnoonni amala kana qaban qabsoo amma biyya kessatti babali’attee dagaagodde kanatti dhimma bayuudhaan barnoota yeroo qabsaawaan wareegamu baratan saniin qabsaawota xinneessanii abbaa qabsoo ta’uu barbaadu. Qabsaawanis nuhi namnni barates nuhi kan qabsoo oromoo milkeessuu danda’us nuhi jedhanii sirnna qabsoo waldhaalchisuu haala faallesuun carraaquu yaalu.
Amalli kun seenaa kaleessaa irraa barattee kan arraa gamaaggamitte kan boruu akka itti miidhaguu qabu irratti akka hinxiyyeeffanneefi dantaa dhuunfaa qofa akka hordofittu sigodha. Gabaabamatti amalli Ayyaan laallatummas arra qabsoo oromoo guddataa jirttu kana keessatti dagaagaa dhufee tuffii hinbarbaachifinne keessatti nama seenisisee diigmaya amma ta’aa jiru kana keessaa qooda guddaa tapahachaa jira.
Maayyii irratti namoonni beekkumsa siyaasaa gayaa qaban kan haalli deema jiru kun isaan dhibee, akka hindubbanne arraba Doofitotaa sodaatanii ,akka hincarraaqinne Ufi-tuultotaan tuffatamanii akka hinhojjanne ayyaan-lallatootaan dandiin hunddi cufamee cali’isanii ariidhaan ta’an waddamanis hedduutu jira. Garuu cali’isanii ta’anii ilaaluun ammo akkuma jechoota faranjii “ The world suffers a lot not because of the violence of bad people but because of the silence of good people” jechuun adunyaan kun wanni hedduu miidhamtuuffi waan namoonni hamoon hammeenya dalagan qofaafi osoo hintaane waan namoonni gaariin cali’isaniifi jedhan
kanaafi cali’isanii ilaaluunis fala waan hintaaneefi qabsaawonni oromoo hundi rakkoo kanaafi fala dhayuun dirqama.
Yaanni ani fala jedhee laadhu kan duraa rakkoo jiru kana qulqulleessanii beekanii walitti himuu danda;uudha. Itti ansuudhaan akka yaada kiyyaatti amaloonni sadanuu waan walanamuu danda’an jedheen amana.
Warri amala Ufi-tuulumma qabus seenaa kaleessa dalageen dhaadatee anaa abbaa jechuu dhiisee namoota beekkumssa qabana ufitti dabalee kan isa caalu yoo dhalates bakka lakkiseefi beekkumsaafi muuxannoo qabu dhaalchisuu,
Warri amalla Doofummaalle siyaasaan hawwiin bakka akka hingeenye hubatee Fedhiin waloo fedhii murnaati yookaan dantaan oromoo daantaa dhaabaa akka caalu hubatee irra caalaa nama siyaasaa ta’uufi ogummaa siyaasaa akka itti horaturratti fuula deeffachuu.
Warri amala Ayyaan-laallatummaa qabdanis seenaa kaleessaatiin salffachuu dhiisuu. carraa amma uumametti dhimma baannee beekkaminna jechuu irraa guddachuu. Irra caalaa qabsaawota kaleessa qabsoo oromoo ifatti baasaniif kabajaa qabaachaa muuxannoofi beekkumsa isaanii irraa muuxxachaa, ulfinnaafii kabajaa isaaniin male laachaafi gorsaafi dandii isaan taraaran miidhagasaa abbaa qabsoo ta’uufi osoo hintaane qabsoo oromoo milkeesuuu irratti xiiyyeefachuudhaan gabrummaa ummata keenya xumura itti godhuu irratti hojjachuu.
Ulfaadha.


text:
Godinaalee Oromiyaa Lixaa tokko tokko keessatti, waajjiraaleen Paartii Koongirasii Federaalistii Oromoo sadarkaa guutummaan guutuutti jedhamuu danda’uun cufaman jechuun Bakka buutotni Paartichaa beeksisanii jiru, jedhu qondaalonni dhaabichaa.
‘’Gaggeessitootni, miseensotnii fi deggertootni keenya waan hidhamaniif, filannoo Itoophiyaan bara 2013 kanatti adeemsisuuf jirtu keessatti hirmaachuuf nu rakkisaa dha’’ jedhan. Itti gaafatamtootni Waajjira Paartii Badhaadhinaa Godinaalee kanneenii, gama isaaniin ‘’himannaan kun ka dhugaarra fagaatee, miseensi ykn hooggansi KFO hidhames tahe, waajjirri KFO dhiibbaa mootummmaan cufame hin jiru’’ jedhan.


text:
This language is currently in review and will be available soon!
Piroojektiin Dildil hikaa fi bu’aa qabeessa kan ta’ee dhaabbilee wal fakkaatan wajjin walitti dhufeenya uumuun miseensoota dhaabilleewwaniif carraa sadarkaa guddina uumuu dha. Qaamni ilaalatu biyyoota sadii irraa walitti kan dhufanii, kanaas galmaan ga’uuf qaamota garagaraa addaan baasuun tooftaa ammayyaa (addunyaa) kan rawwaatu dha.
Haa ta’uu malee, amantaan dubartoota wajjin kan walqabate fi qo’annoo walfakkattan irratti dhaabbilee hojjatan Itiyoophiyaa, Ertiriyaa fi Ingiliiz irraa kan hirmaatanii dha. Qaamolee hirmaattota akka itti aanuutti agarsiisuun ni danda’ama.


text:
Bombiin tun yoo muummeen ministeraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmed ummata isa galateeffachuuf Dirree Masqalaatti dhufee dubbatee gadi taa’ee tokkaate.
Akka koomishineerii poolisii Finfinnee Girmaa Kaasaa jedhetti nama 115 madaahe keessaa 15 madaa hamtuu. Tana maleellee namilleen yo baqatu wal irra ejaajjatee guddoo wal miidhe.
Madoolee keessaa nama 57 hospitaala Xiqur Anbessaatti akimuutti jiran.Akka jarii nu dubbifne jedhetti waltajjii bombiin biratti tokkaate sun muummee ministeraatii fi bulchoota Itoophiyaa hedduutti keessa jiraa yoosuma fuudhanii baqataniin.
Dr.Abiyyi yoosuma harkumaan biyyatti nagaa dhaamatee poolisiin fuutee baqatteen. Waltajjii sun irra isaatii fi itti gaafatamtoota mootummaa federaalaa hedduutti tataa’a.
Akka warrii nu dubbifne jedhetti nama miliyoona sadii caala ka Dirree Masqalaatti Dr.Abiyyi hujiin galateeffachuuf dhufe.
Mee kunoo kana caqasaa


text:
Gabaasa Qeerroo Shaggar Kaabaa, Amajjii 8,2015
Shaggar gara kaabaa, aanaa Garba Gurraachaa irraa gabaasi Qeerroo akka ibsutti Amajjii gaafa 5 mootummaan Wayyaanee dhimma misooma guddina biyyaa jedhuu fi gumaacha hidhaa laga Abbaayiif hojjetoota isaa garagaraa uummata waliin magaala Garba Gurraachaa irratti walitti qabuun uummataa fi hojjetoota mariisisuuf sagantaa qabatee ture, akka walii galaatti uummatas tahe hojjetaan akka yaada mootummaatti uummata jiraattotni aanaa kana keessa jiraatu walgayii kana irratti hirmaatee akeeka mootummaa galmaan gahuuf dhibbaan namootni akka bobbahan ture, sammuu uummataa keessaa kan hin baanee fi hanga ammaatti uummanni akka Shaggar kaabaatti qabatee jiru leenjii barattootni yeroo gannaa walgayii mootummaan EPRDF teesisaa ture irratti gaaffii dhimma qotee bulaan lafa isaa irraa ariyamee, lafti qote bulaa mootummaadhaan saamamee gurguramaa ture irratti gaaffii uummata bakka bu’anii gaafataa turan irratti mootummaa biraa deebiin waan hin kennamin hafeef, akkasuma mootummaan Wayyaanee miidhaan ilmaan Oromoo irraan gahaa jiru ilaalchisee uummanni Oromoo quuqaa garaa isaa keessa jiru baafatee himachuuf carraa kan hin argatne tahuu ibsanii jiru.
Haala kanaan mootummaan Wayyaanee ammoo dhimma maqaa misoomaan uummata walitti qabuu fi hidhaa laga abbaayiif uummata irraa qarshii sassaabu kun uummata Oromoo jiraattoota aanaa kana keessa jiraatu biratti gocha saaminsa bifa isaa jijjiirratee fi tooftaa sirni gabroonfataa kun itti fufiinsaaf karaa mijeeffachaa jiru tahuu isaa waan hubateef mootummaan wayyaanee dursee walgayii kana ajajuu isaan dursa guyyaa tokkoo waan taheef uummanni aanaa kana keessa jiraatu dhaamsa waliif dhaamuudhaan hojjetan mootummaa uummata Oromoo waliin tahuun walgahii EPRDF Wayyaanee yaame lagatanii jiru.
Amajjii 5,2015 irratti namoota 15n hin caalleen hirmaatame, isaan kunis gaaffii uummataa kaasan, gama tokkoon mootummaan uummata miidha, uummata hidhaa, ajjeesaa akkamiin uummanni mootummaadhaaf ajajamaa, lafti Oromoo gurgumee dhumeera, lubbuu baayees dhimma lafa Oromiyaatiif dhabneerra, kan jedhan kanneen qaamuma mootummaa godina kanaa tahuu odeessaan nu gahe addeessa.
Tuttuqaan Wayyaanee uummata Oromoo gamteessaa jira, akka gabaasa Qeerrootti mootummaadhaan ajajamuu keenyaan dura mootummaan dura gaaffiwwan hunda ilmaan oromoo hunda irraa ka’aa jiru kallattii adda addaan kanaan dura ka’e karaa miidiyaatiin deebii haqaa akka kennu, ammas taanaan fuula durattis mootummaa hojii gara jabeessaan uummata keenya irratti raawwataa jiru hin beeknu, gocha isaa darbaniifiyyuu itti gaafatamuu qaba, jedhanii namootni walgayii kana irratti argamanis uummata aanichaa bakka bu’anii dubbatanii akka jiran odeessan qeerroo ibsa.


text:
Loltootoonni Joorjaa kanneen gurmuu NATO Afgaanistaan keessaa jiran 28 vaayiresii koronaan qabamuun isaanii gabaasamee jira.
Loltoonni kun biyya ofiitti ergmuu dhaan hospitaala waraanaa keessatti wal’aansa fayyaa argataa kan jiran ta’uu sabaa himaaleen naannoo ministrii ittisaa maqaa ministrii ittisaa Joorjaa maqaa dha’uun gabaasee jra. Haalli fayyummaa loltoota kanaa gaarii ta’uu illee gabaasichi tuqee jira.
Dubbi himaan wal taatota waraanaa kanneen Afgaanistaan keessaa ibsa kana ilaalchisuun yaada akka kennaniif gaaffii VOAn dhiyeesseef angawoota ministrii ittisa Joorjaa akka gaafatu ibsaniif.
Joorjaan biyyoota 38 kanneen gurmuu NATO Afgaanistaan keessa jiraniif loltoota edduu hgumachite jirti. Afgaanistan keessaa hanga jimaata har’aatti namoonni 34,000 vaayiresii koronaan yoo qabaman kanneen 1,000 ta’an immoo du’aniiru.
Angawoonni eegumsa fayyaa Afganistan garuu lakkoobsi kun sababaa dandeettiin qorannoo geggeessuu biyyattii murtaa’aa ta’eef jecha kana caalaa heddummaachuu danda’a jechuun akeekkachiisan.


text:
Mootummaan Itiyoophiyaa biyyatti keessatti olaantummaa seeraa kabajsisuun nageenya uummataa eegsisuuf itti gaafatama irra jiru hojii irra olchuu qaba jechuun “Gumiin Dhaabbattottota Amantii kan Itiyoophiyaa” kaleessa hubachisee jira.
Biyyatti naannoo tokko tokkotti, keessumaa Oromiyaa keessatti torban dabre tasgabIi dhabinsaa fi walitti bu’iinsa uumame ilaalchisuun ibsa kana kenne - gumichi.
Abbotiin amantii kaleessa ibsa baasan kun walitti bu’iinsa uumameen kanneen lubbuu ofii dhabaniif gadda guddaa itti dhaga’ame ibsuun firaaf fi maatiif jajjabina hawwanii jiru.
Jeequmsaa fi tasgabii dhabiinsa kanneen kakaasan seera duratti akka dhiyaatan hawaasnis keessumaa dargaggonni seeraaf buluu akka qaban hubachiisan. Itti gaafatamtoota sadarkaa Fedeeraalaa fi naannoo giddutti wanni muddamsa fakkaatuu fi mul’ataa jiru nagaa fi guddinaa biyyaf bu’aa waan hin qabneef jecha sadarkaa guutuu biyyaatti walta’iinsa jajjabeesuuf jecha walii wajjiin hojjachuu akka qaban gaafatan.
Abboota amantii ibsa kana kennuutti hirmaatan keessaa Prezidaantii Gamtaa Waldoota warra wangeelaa Itiyoophiyaa - Pastor TsaadiQuu Abdoo hogganaan mana marii dhimma Islaamaa Oromiyaa akkasumas miseensa Ulamaa’oota Federaalaa kan ta’an Sheek Hajjii Ibraahim Tufa waliin gaaffii fi deebii gaggeeffame Caqasaa.


text:
Waggaa waggaan Hagayya 19 yaadatamee kan ooluu guyyaan gargaarsa dhala namaa addunyaa barana sambata dabree yaadatame ilaalchisee prezidaantiin Amerikaa Joo Baaydin ibsa baasanii jiru.
Hojjattoota gargaarsaa addunyaa irra jiran kabajna kan jedhu ibsi kun hojii lubbuu namaa baraarsuu gaggeessan keessatti yoom iyyu caalaa eegumsaa fi deggersa keenya barbaadu jedhan.Waggaa 19 dura haleellaan shoroorkeessootaa Baagdaad keessatti lubbuu hojjattoota gargaarsa dhala namaa eega fudhatee as har’a isaanii fi kanneen biroo ergasii qabee hanga har’atti hojii wal fakkaataa irratti bobba’anii ituu jiranii wareegaman,mada’an ykn butamanii fudhataman kuma hedduu yaadanna jedha ibsi ba’e.
Waggaa kana keessaa addunyaan gargaarsa dhala namaa guddaa barbaadaa jirti. Uummanni Miliyoona 300 caalaan gargaarsa bishaa qulqulluu, dawaa hatattamaa, dahannaa , nyaataa fi nyaata madaalamee, eegumsa, fi tajaajiila ka biroo barbaaadu.
Kanneen miliyoona 100 caalan manaa fi qe’e ofii irraa godaanuuf dirqaman, miliyoona dhibba hedduun immo beela’aa jiru. Knaaf jecha bulchiinsii Baaydiin waggaa dabree Doolaara Biliyoona 13 gargaarsa dhala namaaf kennuuf ciche kan jedhu ibsii kun, kunis sadarkaa addunyaa Amerikaa fi naannootti gargaarsa kennamuuf ta’u ibsee jira.
Kunis Yukreen, Afgaanistaan, Somaaliyaa Tigraay keessatti rakkoon adda addaa isaan qunnameef akkasumas baqattoota miliyoona hedduu kan Jordaan, Baaglaadish, fi kolombiyaa simachuuf akkasumas tajaajiila eegumsa fayyaa kan lubbuu olchuu Yaman keessatti gaggeessuuf ture jedha ibsii prezidaant Baaydiin baasan kun.
Maallaqii kennamuu qubsaa ta’u baatuus, Amerikaan gargaarsa guddaa arjomuun kan beekamtu ta’u fi akkuuma snanas, hojjatonni gargaarsa dhala namaa waggaa waggaan akka ajjeefaman,mada’an fi butaman irra hedduun isanis kan naannoo ta’u isaanii ibsuun, kun immo hojii isaanii irratti danqaa kan uumuu ta’uun ibsamee jira.


text:
Kanneen sabootaa fi sanyiiwwan adda addaa irraa walitti-dhufan - hiriitoonni kumaan lakkaawan har’a Afrikaa Kibbaa keessatti akka Prezidaantiin biyyattii – Jaakoob Zuumaa taayitaa gad-lakkisan gaafataa oolan.
Hiriirawwan har’a waaree booda geggeessaman irra-jireessi isaanii sirna-qabeessaa fi nagaadhaan geggeessamuu isaanii dubbatu – aangawoonni.
Gama biraan garuu, walakkeessa magaalaa Johaanesberg keessatti -- hiriirtota prezidaanticha deggeranii ba’an irratti Poolisoonni rasaasa pilaastikii dukaasuu isaanii, maddeen oduu biyyattii gabaasanii jiran.
Walakkeessa magaalattii keessatti kanneen hiriiran – deggertoonni paartii mormituu, “Dimookiraatik Alayaans” jedhamuu, “Zuumaan bu’uu qaba” jedhuun dhaadataa turan. Paartiin isaanii akka Paarlaamaa keessatti sagaleen itti amantaa-dhabinsaa Prezidaant Zuumaa iratti kennamu gaafatee jira.
Magaalaa Keep-taawon keessatti immoo, Ark-biishoop Dezmoond Tuuttuu, hiriirtota farra-Zuumaa irratti qeeqa isaanii jabaa fi fudhatamaa ta’an dhageessisan.
Prezidaantichi, yeroo dheeraadhaaf gochaa malaammaltummaan ka balaaleffatamaa turan yoo tahu, torban dabre keessaa ministara maallaqaa uummata biratti kabajamaa fi jaallatamaa hari’uu isaanii fi ministaroota kaabinee hedduu jijjiiruu isaaniitti, mormiin itti cimee hiriirri har’aa kun guutummaa biyyattii keessatti waamame.


text:
Itoophiyaan garee G-20 Compact jedhamanitti dabalamte
Gareen biyyoota addunyaa 20 hammatu kunis G-20 ykn ammoo Garee 20 jedhamuun waamama.
Biyyoota guddatan kan akka Ameerikaa, Chaayinaa fi Jarman dabalatee biyyoonni Awuroppaafi kan biraa 16 miseensa garee kanaati.
Gareen bara 2008 tti biyyoota Awuroppaatiin hundeeffame kunis baankiiwwan jiddugala biyyoota waltaasisuun cimina diinagdeetiif kan hojjatudha.
Biyyoonni kunnenis ofiirra darbuun guddina dinagdee biyyootaatiif ni hojjana jedhu.
Kaanaadaa, Ameerikaan, Meksiikoo, Arjantiinaa, Biraazil, Laatiin Ameerikaa, Chaayinaa, Indoneshiyaa, Hindii, Jaappaan, Koriyaan Kibbaa, Ishiiyaa, Faransaay, Turki, Jarmanii, Xaaliyaan Awurooppaa waliin; akkasumas bakka buutuun Afriikaa kan qofaa Afriikaan Kibbaa fi Awustiraaliyaan miseensa garee kanaati.
Biyyoonni ummanni addunyaa hedduun keessa jiraatu kunneenis, omishni addunyaa parsantaa 85 akkasumas daldalli parsantaa 80 kan qabaniidha.
Itoophiyaa fi G-20
Itoophiyaa fi G-20 walitti dhufeenyi isaanii fageenya irra ture. Itoophiyaanis darbee darbee kessuminaan hirmaachun alatti gahee hinqabdu turte.
Walgahiin bara kanaa Jarman Barliiniitti gaggeeffameenis miseensa garee kanaatiif yaadni tokko ifeefiira. Innis maaliif G-20 damee Afrikaa hinhundeessinu kan jedhu ture.
Yaadni Chaansilarii Jarma Angeela Merkeliin dhiyaate kunis, G-20 Compact for Africa jedhameera.
Kaayyoon isaas invastimantii dhuunfaa gara ardii Afriikaa keessatti cimsuu fi beeksisuudha.
Kunis yoo Afriikaa keessatti daldalli dhuunfaa jajjabaatee fi dhaabbileen maallaqaa ofiisaanii danda'an geeddarumsi olaanaan ni argama amantaa jedhu kan qabate ka'eedha.
Biyyoonni Afriikaa jijjirama fiduuf kutatanii ka'anis kunis kan daandii miseensoota G-20 isa mummee waliin walitti hidhama dinagdee akka ta'u amanama.
Itoophiyaa, Beeniin, Kotdiivaar, Masirii, Gaanaa, Morokkoo, Ruwaandaa, Seeneegaal, Togoo fi Tuniziyaan miseensoota damee kanaa duraa ta'aniiru.
Ministirri Mummee Awurooppaatti
Ministirri Mummee Dr Abiy Ahimad Awurooppaatti argamanis dowwannaa isaanii Faransaayi akkuma xumuraniin gara Jarmaniitti qajeelan. Achiinis sirna hundeessa damee kanaratti qooda fudhatan.
''Nutis gosa invastimantii biyyoota G-20 keessa jiru sana arguu barbaanna. Dameen kunis gama kanaan gahee olaanaa qabaata jenneen amannas,'' jedhaniiru sirnicharratti haasaa taasisaniin.
Itti gaafatamaan waajjira ministira muummee Obbo Fitsum Aragaa akka ergaa Tiwiitara irratti maxxansaniiru.
Sirna baniinsaa dhaabbileen gurguddoon akka IMF fi Baankii Addunyaa irratti argaman kanarrattis Itoophiyaan invastmantiidhaaf maal dhiyeessuu akka dandeessu dhiyeessuu ishee barameera.
''Itoophiyaan filmaata invastimantii dorgomaa ta'e qabdi. Carraa kanatti fayyadamunis filannoowwan tarsimowaa ta'an isiiniif dhiyeessuun barbaada,'' jedhaniiru Dr Abiyi.
Bu'aalee invastimantii damee garee kanaa irra argaman keessaa, biyyoonni miseensa G-20 dursa argatu.
Akkasumas dhaabbileen maallaqaa IMF yeroo hundumaa deeggarsa teknikaatiif isaan waliin ta'uun ifatti kaa'ameera.
Biyyoota 20 kanneen keessaayis invasti gochuuf gara biyyoota 11 kanneenii akka deemaniif akka jajjabeeffaman hubatameera.
Garee damee bara 2017'tti hundeeffame kunis hanga ammaatti jijjirama hangas jedhamu fidu baatulleen, cimina diinagdee biyyootaatiif gahee akka qabaatu itti amanameera.


text:
Lafa socoosani, Tunis jagna ta’e
Wantisaa cimadhaa, hinhordoofaa kaniis,
Cimele qabatus , fixa sida sanii,
Kan sanas gayera, kufun walumani,
Kan duris dadhabee , gadlakisuf ta’e piramida saani,
Sochin lafaa akasi, garmalee cimadha,
Kuno me'ilala, dhisee kufu sati kan qabu badhadhaa,
Lafa socosani, kan qabnu tokuma,
Sireen sosoco’e, kenyawo walalee wanna godhu akuma,
Cisnee dhagefanu, mani nutaa jiguu,
Nu hagalafatu, dini dabalame nura hadidigu,
Banee habaqanu, bineensi nuhanyatu,
Humnawo hinqabnu, tanewo walaltu,
Jarati dhamanaa , hadhisan socosu
Mani nuti jiga, nuti hinqophofne kanbira yoo dhisnee baqachuuf amasu,
Yo nuti qorelee manum cisu waya,
Qopheesinee hinjiiru, yo gadi banelee kan ufanu waya,
Yokin sera demna, aka nuu dhabani sosocosu kana,
Amaas iti himna, gadile bawudhaf hinqabnu kafana,
Ha'egan hundumtu, hama qophofnuti,
Maali jarjarsi kun, hinum qaqabawo gara fundurati,
Suta jedha jedhiin nuti kana hinbeknu,
Figa dhera malee, gagababdu hinfenu
Itiis himo hinbaree Oromoon hindinu,
Isaaf qophawudhaf xino wal sukumna,
Sarbaan nu jabatee yonasu qaqabna,
Lafa socosani, olaan gara ollii,
Amaas me hajenu lakii dubiin bulii,
Maliif akan tanee, du’a cifnee egna
Hama salphinatin qanofnu waal fana
Yomuma nuf guta ta’udhaf olana,
Homa nuf hinta’u, hama took tanee,
Wal tufachu dhisnee, kan qabnu hirmanee,
Yada walgeedarree, harka wal qabanee,
Humna guda tana, qilensi yo dhufes, lolan yo baya’tees,
Aka nutol gona, kan sosocou kunis,
Eesaa Jirtaa Oromiya?
by admin
Esa jirta Oromia, Hadha beeka meqaa
Kan hunda qabatee, sorumadhumkenlee qabda guda boqaa,
Bontu baredditii kan iji calalaqaa
Jijifitu lafa, omishtu bishaanii hundumafu burqa,
Ormilee walalu ke dubachu maqa,
Korominkee jirti sidhufudhaf gesee, jirti kara soqa,
Jabadhu hinko’omiin, hinuma sidarba,
Harkaa nama galtee, akaam tata garba,
Kan kana calisu, faya ta’a lataa,
Soqut dhibe malee akamin fudhataa?
Esa jirta Oromia, fagomoo dhiyodha,
Dafani si’arguf, ijoleen kee hunda hinum qabu fedha
Fardiso dhabamee , hinum iti cimee ijarsi karadha,
Lafti dhaga ta’e, garbisa bal’atee,
Meshan jala dhumee, humnis qaqalatee,
Hinum iti bu’u , qamnis dadadhabee, jilbis hoholatee,
Me mala iti himi ya gifti Oromia, hadha koromaani,
Mesha ke gad basi, kara iti ibsi sif haqaqabani,
Aka iti hincimnee, kara aka walla’lee bayatee dukani
Bishaniis dakani, qilensas yabani, yadas qaratani,
Jabadhu jabadhu, hinum siqaqabu, hinturtu rakooni,
Esa jirta Oromia, hadha gara bal’a
Desitu kan hunda , kan beka walala,
Jagnafis luknafis kan kenitu jalala,
Qal’as oto hinhirin, kan garas qalqala,
Dhufa jiru hundu, sibasuf rakodha,
Iduma jirani , dhiyodhas fogodha,
Iti dhangala’u, ena karan ifeef,
Namalee hinkadhatan , gargarsa argachudhaf
Irreensani hinga’a , ena kutatani, rakokee baranii,
Kanbira yo bade sibasu humnani,
Abdadhu Oromia gara hinkutatini.


text:
1, Ibsi Koomishiniin Poolisii Oromiyaa baase argineerra. Ibsichi Dhugaa Oromoo awwaaluuf Jawar Mohammed irratti kan xiyyeeffateedha, kanaaf Doorsisaa fi Aggaammii Jawar Mohammed irratti godhamu kamuu gadi baanee ni balaaleffanna.
2, Ilmaan Oromoo guyyuma guyyaan kutaalee Oromiyaa gara garaa keessatti hidhamaa, gidirfamaa (torture) godhamaa ajjeefamaa jiran gocha duguuggaa Sanyii (Genocide) ummata Oromoo irratti ajaja Abiyyiin Humna Agaazii fi Humna addaa Poolisii Oromiyaatin raawwachaa jirtu gadi baanee Sagalee keenya dhageesisuun ni mormina.
3, Jawar Mohammed tuquun Ethiopia keessatti guyyaa qiyaamaa ofiratti labsuu akka tahe warri Bilxiginnaa cimsanii hubachuu qabu.
4, Maatii Sabboontoota fi Sabboontoota Oromoo Oromiyaa guutuu keessatti Kaadiree Bilxiginnaatu Humna Agaazii fayyadamuun Tarkaanfii suukanneessaa irratti fudhataa jira waan taheef gocha kana hatattamaan hin dhaaban taanaqn Qeerroon Oromiyaa Maatii Kaadiroota Bilxiginnaa Naannoo keenyatti argamu irratti Tarkaanfii fudhachuuf qophii ta’uu keenya isiin hubachiisuu barbaanna.
5, Fincilli xumura gabrummaa (Warraaqsi Galaana ummataa) guutuu Oromiyaatti keessatti Cimee akka itti fufu murteessinee jirra.
6, Abiy Ahmed Aangoo hatattamaan gadi dhiisuu qaba, Ethiopia eenyummaa oromoo hin feene wajjiin jiraachuun nu gaheera.
7, Bilxiginnaan yoo nuti Callifne akkuma amala ishee Jawar Mohammed Ragaa sobaa qopheeffattee hidhuu fi doorsisuuf deemti waan taheef qeerroon oromoo tokkummaan dura dhaabbannee hooggansa keenya ni tikfanna.
8, Sirna Nafxanyaa (Bilxiginnaa) ofirraa buqqaasuuf Ummaanni Oromoo, Qeerroo fi qarreen Oromiyaa Tokkummaan akka falmannu murteesineerra
9, Nuti Qeerroon Oromiyaa Jawar Mohammed wajjiin jirra, jawaar dura duunee banna malee abadan Jawar hin tuqamu!Kana Diinnis firris akka beekuu barbaanna!! Qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromiyaa hanga Bilisummaa Oromoof Walabummaa Oromiyaatti itti fufa!!!Haqa!Qabna!Tarsiimoon masakamna!IN Injifanna!WALIIF DABARSAA!!June 9/ 2020.Ibsa eejjannoo Qeerroo Oromiyaa irraa.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
05/17/2022
Ø£ÙÙÙا٠إÙÙÙ٠أÙÙÙÙÙÙÙاÙØ¡Ù Ù±ÙÙÙÙÙÙ ÙÙا Ø®ÙÙÙÙ٠عÙÙÙÙÙÙÙÙ
Ù ÙÙÙÙا ÙÙÙ
Ù ÙÙØÙزÙÙÙÙÙÙ
gaafa baldhoo keessa jiran Rabbiin walquba qabaannaan gaafa rakkoo Rabbiin sifura!
yaaddoo garagaraatiin dhibamuu,diinaan sakaalamuu, xinnaafi guddaa biratti gatii dhabuu irraa Rabbi nagaa sibaasa!!!
Eeeee
Rabbiin nama ajaja isaatii buleefi diinii isaatii gatii kennee,nitumsa,nutu obsa dhaba malee Rabbiin haqa wajji jira,dubbii Rabbii jala sararree beekuu qabna!!!
ila
majlisni jiraateef humna addaa hin tahu,jiraatuu dhabeef immoo diigama diinal islaam tahuu hin dandahu!kuni ifa galaadha!Dhungoon boqoo hinguddistu,firummaa gabbisti malee jedha Oromoon!
Majlisni hawaasa muslimaa cimsa malee diinal islaamiin homaa hingodhuuf!!!
majlisni dhaabbata rakkoofi baldhoo muslima biyyattii calaqqisee furmaata barbaadu malee waajjira Shahaadaa nama qabsiisu yookiin namarraa fudhatu mitii beekaa!!!
Obbolaa
Yeroo kee hunda dhimma majlisaa irratti xiyyeeffattee osoo hojjii sibira jiru hindalagin uf harkaa hinfixin, isa majlisaatiif nama ramadi,garee sii tumsuuf tumsa godhi, gahee sirraa eeggamu bahi! Laalaan diiniin kee tuffatamuu yoo sitti dhagahame, dhukkubni sheekkonni kee tuffatamuu yoo dhugaan si laalesse obboleessa keetiin waltuffiifi walmiidhuu dhiisii Afwii waliif taasisii islaama ijaaruu irratti yeroo kee qisaasii aarii kee hojii irratti bahi!!!
ila
hanga majlisni gadi dhaabbatee yookaa sirrahee yookaa jallatee sitti gadi bahuu waan majlisni si ittisuu dandahu jalaa xumuradhu,mdrasaa ijaaruu masjida Yunivarsitii dhaabbilee gargaarsaa Miidiyaalee garagaraa hayyama qurâaanaa hujii Aqiidaa irratti bobbaâuufi muqaaranatul Adiyaan,NGO boru karaa kiyyaa fi hayyama kiyya malee dhaabbachuun hindandahamu siin jedhanii fi kanfaltii malee hin raawwatamu siin jechuudhaaf deemaa jiran harâa jalaa xumuradhu!!!!hawaasa kee tokkoomsi,Ahbaashaafi firqaa garagaraatiif hayyama kennanii akka si hin burjaajessine wal ijaarii wal gurmeessi ,Gumii hawaasaa ,Gumii dargaggootaa,kan shamarranii, haawwotaa,ulamootaafi sheekkotaa, duâaatotaafi hayyootaa mana manaafi naannoon hundaa gurmeeffadhuu waraqaa hayyamaa seera qabeessa baafadhu,
Jaaloo
Lafa nagaa qabdu,yeroo nagaa tattaafachuu dhiistee gaafa,kan si ittisu dhufe,gaara dhiibuuf abalu jiraa jettee hin gaafatin!kanuma!
Dhuma dubbii
Waltajjiin harâas ittuma fufa,sagalee kennuun hinjiru, garee kamtu irra humnaafi beekkumsa qabaa laalaa jiru, murtiin namoota 25 qofaan raawwatama,danbiin kan raggaâu sagalee wayyabaatiini! Eenyutu akka hojirra oolu godha yoo jette qaama biyya bulchu! san walumaan eegna!lafarra harkisuunis waan baratame, maraafuu gurra tokko as kennaa, kan lammaffaa hojii lafa qabate dalaguufi hawaasa ufii dammaqsutti achi garagalchaa! Santu seera!
Hindallanin,cichitee itti haftee bilisummaa Amantii teetii gonfatta!!!!!obsi ulee hayyuun ittiin sirukutuu hubadhu!utubaan manaa hanga dhiibaniifi hanga dhiisan qaba jedha Oromoon!dhiirti reâee hin elmituu hanga baatu hin wallaaltu! Elmuu baannus hanga hinwallaallu!!!!


text:
Ba’iin filannoo Tigiraay ka xumuraa har’a dhiha irra ifatti labsamee jira.
Akka ba’ii filannoo kanaatti barcumoota filannoof dhihaatan 190 keessaa, paartiin Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay – jechuun EWEHAT, barcuma 189 injifachuu isaa, Komishiniin Filannoo naannichaa beeksisee jira.
Koomishinarri Koomishinicha Filannoo – Muluwarq Kidaane-maariyaam akka ibsanitti, Ewehaat, sagalee ol’aanaadhaan dorgommiidhaan barcumawwan 152 hundumaa injifatee, sagalee wal-madaalaa keessatti kanneen argaman barcumoota 38 keessaa immoo 37 injifate. Barcuma tokko hafe immo Paartii Baayitoonaa tu injifate. Seenaa Tigiraay keessatti Paartiin mormituu barcuma argachuun kun ka duraa ti. Filannoo sana irratti Paartiileen shanii fi namoonni dhuunfaa 4 kan hirmaatan yoo tahu, uummata miliyoona tokkoo fi kuma dhibba toorba tu yaa’ee sagalee kenne.
Ka bulchiisa naannoo Tigiraay keessa socho’u – paartiin siyaasaa “Saalsaay Wayyaanee Paartii,” jedhamu immoo , filannoo torban dabre naannoo Tigiraay keessatti geggeessame keessa gochaaleen sirnaa alaa hedduun raaw’atanii jiran, jechuun himatee jira - jechuun, Mulugeetaa Atsibahaa, Maqalee irraa gabaasee jira.


text:
Hogganaan waldaa kaatolikii adduunyaa Poopi Fraansiis ammantaan waan Cubbuu ta’e akka hin mirkaneesinee fi namoonii dheebuu angoodhaaf qaban keessa waaqayyoon galchuu akka hin qabnee Roobii har’aa ergaa hoggantootaa waldaa Ortodoksii Raashaa fi hoggantootaa amantaa birootiif dabarsan keessatti himanii jiru.
Poop Fraansisi biyyaa kanan duraa tokkomaa Sooviiyet jala turte Kaazaakistaan keessatti walgahii hoggantoonii amantaa itti hirmaatan irratti haasaa taasisaniin bakka bu’oonni ammantaa wal waraansaa balaleefachuu irratii akka tokkumaadaan dhaabbatan gaafachuun isaanii gabaasamee jira.
Walgahii imaamonni, paatiriyaarkonnii, raaboyii fi muftiiwaan 80 ta’an itti hirmaatan kana irratii poop Firaansissi haasa taasisan keessatti, “badiinsaa lubbuu mirkaneessaa akkamitti nu amaantoota ofiin jechuu dandeenyaa?” jedhanii gaafatanii waaqqayyo harka namoottan dheebuu aangoo qaban keessaa akka hin seennee gochuu qabna jechuun isaanii beekameeraa.
Poop Fraansiis haasaa isaanii keessaatti maqaa Raashaa fi Yuukreen hin dhoofne jedhameeraa. Cinaa walagahii kanaatti presidaantiin biyya Kazaakisataan Kaasyim Joomart Tokayer walgaahii Musilimoonni , kiristaanonni, Juushiif hordooftoonni ammantaa biroo irratii hirmaatan yemuu banan ‘’ adduunya irratti akka nagana bu’u dhiibbaa taasisuudhaaf dhaabbileen amantaa akka wajjin dhaabachuu qaban gaafachuun isaanii ibsameeraa.
Poop Fraansiis warren walgahii sana irratti hirmaatan hunduu waldhabiinsaa addunyaa irraa jiru karaa nagaatiif maariitin malee karaa wal waraansaatiin akka hiikuu hin qabnee dhiibbaa gochuu irratti akka of kennan waamichaa dhiheessun isaanii gabaasameera.


text:
Satema woreda FEDB
Sep 15, 2022
Caalbaasii Ifaa
Waajjirri Maallaqaa Aanaa Saxxammaa caalbaasii ifaa ta’een, Meeshaalee garagaraa bara baajataa 2015tif oolan Wal-dorgomsiisee kireeffachuu barbaada.
kanaafuu dorgomtoonni ulaagalee armaan gadii guuttaan, dorgomuu ni dandeessu. Mashinoota Kirreffachuu barbaadaman kunis kanneen armaan gadii ta’a.
- Doozera
- Gireedera
- Pickup
- Sino
- Iskaabaatera
- Double track,Lodera.
Ulaagaalee Dorgommiif Barbaachisan
1. Heyyema daldalaa bara 2015 kan haareffate
2.Gatii Sanada caalbaasii hin deebine qarshii 100 Abbaa Taayitaa Galiiwwanii Aanaa saxxammaa irraa bitachuun dhiyeessuu kan danda’u.
3.Galma’aa VAT kan ta’e
4.Meeshaalee nan dhiheessaa jedhee dorgomuu irraatti eyyamaa daldalaa kan qabu.
5.Sanada caalbaasii haqaa fi laaqa tokko malee guutamuun Poostaan samsamee dhiyaachuu qaba.
6.Waldaa IMX yoo ta’e xalayaa Wabummaa waajira Carraa Hojii Uumuu fi Wabii Nyaata Magaalotaa ykn Aanaa irraa dhiyeeffachuu kan danda’u.
7. IMX’n akkaataa qajeelfama mootummaatiin ni jajjabeeffamu.
8.Maqaa Wajjira Mallaqaa A/Saxxammaa CPO mashina tokko tokko qarshii 10,000 kabachisa calbaasiitiif qabsisu kan danda’u ta’uu qaba.
9. Bakki galmee Waajjira Mallaqaa Aanaa saxxammaa
10. Guyyaan galmee guyyaa beeksifni kun qilleensarra olee ka’ee guyyoota hojii 15 keessatti kan ta’uudha.
Kunis guyyaa 05/1/2015 hanga 27/01/2015 hanga sa’aatii 11:30tti kan turuu ta’ee gaafa guyyaa 30/01/2015 sa’aatii 3:00tti bakka abbaan dhimmaa ykn bakka bu’aan jiruttii kan banamuu ta’a.
11. Manni hojichaa Carraa biraa yoo argate caalbaasicha Gar-tokkeen yookaan guutummaan guutuutti haquu ni danda’a. Odeeffannoo dabalataaf Lakk. Bilbilaa 0476550482 argachuu ni dandeessu Waajjirri Maallaqaa Aanaa Saxxammaa.


text:
Tunis wal’aansa aadaati
Yeroo vaayirasiin koroonaa jalqaba eegale sanitti mudannoo gurguddaa hedduutu mudate. Dhukkubni kun karaa wal’aansa hammayyaatiin dawaa waan hin argatiniif, namoonni vaayirasichaan qabaman hedduun qoricha aadaa heddu ofirratti yaalaa turan. Biyya Iiraan keessatti alkooliin dawaa dhibee kanaati jedhamee himamnaan namni heddu alkoolii dhugee du’ee, hedduun dhibee hamaaf saaxilame. Biyyiti diinagdeen guddatte jedhamtee yaadamtu ameerikaanis dawaa dhibee kanaa karaa hammayyaatiin dhabnaan, preezidaantiin ameerikaa kan yeroo sanii mala haarawa dhiheessee ture. Wantoota qulqullinaaf fayyadamnu kanneen akka saanitaayzaraa fi alkoolii maaliif lilmeen nama hin namatti hin naqne jedhee akka furmaataatti himee ture. Haa tahu malee qeeqa heddutu isa mudate. Barruu tana keessatti wal’aansa aadaa laalla.
Ableen sukkuumuu (Knife Massage)
Ableen/Albeen dalagaan isii waa muruudha. Dalagaan gaariin ableen namaa gummachitu wayta soorata qopheessinu wantoota akka shukurtii, timaatimaa fi kanneen biroo ittiin mummuruudha. Saniin ala albeen hammeenya waliin walitti hidhamti. Namni hedduun ableen ajjeefameera. Yakki hedduunis wantootuma qara qabaniin raawwatamaa jira. Ilmi namaatis albee waan sodaatuuf of eeggannaa guddaadhaan itti fayyadama. Gara Taaywaaniitti garuu ableen faaydaa biraa kan addaa qabdi. Aadaa baramaa kan Dawoo Liyawoo jedhamu qaban. Aadaan kun waggoota 2000 oliif ummata kana waliin ture. Akka seenaan himtutti namoonni wal’aansa kana eegalan, ilmi namaa yoo irra deddeebiin albeen sukkuumame, irra deddeebi’ee dhalata jedhanii amanan. Wal’aansi kun sukkummaa haala salphaa taheen geggeeffamuudha. Ablee fi qaama ilma namaa jidduu huccuu furdaa eegumsa namaa taasisutu jira. Sukkuummaan kunis nama waggoota dheeraaf muuxannoo jabaa qabuu fi leenjii fudhateen geggeeffama. Namni mala sukkummaa kana baratuu fedhu waggoota sadihiif xiyyeeffannaa itti kennee leenji’uu qaba. Wal’aansi aadaa kunis, bowwoo mataa, iitaa qaamaa fi, dhibee duydaa wal’aanuuf tajaajila jedhamee amanama.
Apitherapy
Wantoota ilmi namaa haalaan jaalatuu fi sodaatu keessaa inni tokko Kanniisa. Sodaatuunis waan gaariidha. Ilkeen Kanniisaa ilkeewwan hamaa jedhaman keessaa isa tokko. Kanniisa takkaan iddamuun hedduus nama hin miidhu taha. haa tahu malee namoota alarjikii itti tahutu jira. Kanniisni hedduun ammoo namaa fi bineensota gurguddoos ajjeesuu danda’a. Kanniinsni ilkeen isaa hamaa tahus daymi isaa ammoo dawaa ajaa’ibaati. Namni hedduunis itti fayyadamaa jira. Haa tahu malee ilkeen kanniisaa hamaan sunis dawoomaaf ni oola. Namni Umar Hasan jedhamu tokko biyya masr keessatti kanniisa horsiisuun jiraata. Namni kun guyyaa tokko kanniisaan iddamee mirri addaa tokko itti dhagahame. Dadhabiin irraa badee hamilee jabaan waa hojjatuu jalqabe. Kana kan hubate Umar guyya guyyaan of iddisiisaa qorannoo geggeesseen, qaamni isaa fayya qabeessa tahaa dhufuu isaa dubbata. Yaala kanas yeroo ammaa kana achuma biyya isaa keessatti namootaaf kennaa jira. Namni dura kanniisa takka qofaan akka iddamu taasifama. Adadumaan lakkoofsi kun dabalaa deema. Garuu baay’inni kanniisaa 6 akka caalu hin godhamu.
Psammo therapy (Cirrachaan Sukkuumuu)
Wal’aansi aadaa kun jalqaba biyya Masr keessatti akka jalqabame himama. Wal’aansi kun biyyoota sahaaraa olii fi gammoojjummaan itti heddummaatu keessatti yeroo dheeraadhaaf beekkamaadha. Ammaan tanas heddumminaan Morokoo keessatti tajaajila irra oolutti jira. Wal’aansa kanaaf kan barbaachisu cirracha gammoojjiitii fi oowwa aduuti. Aduun cirracha san sa’aa 2-3 eega itti baateen booda, oowwi cirracha sanii hanga digrii 60 ol guddachuu dandaya. kana booda cirracha adda haadhanii nama keessa ciibsan. Itti aansuun cirracha cinatti haadhame san qaama nama sanii irratti dachaasan. Qaama isaa guutuu cirracha oowwaan hagooganii mataa isaa qofa hambisan. Wal’aansi kun dhibeewwan lafee, irree, gogaa, narvii fi kalee wal’aanuudhaaf tajaajila jedhama. Namni cirracha san keessa ciisu dafqi hedduun waan irraa yaa’uufis, furdina humnaa olii hir’isuudhaaf gargaara jedhamee amanama.
Snake Massage (Bofaan Sukkuumuu)
Namni yeroo heddu dalagaa humnaa hojjatu qaama isaa sukkuumsisuu jaalata. Qaama sukkuumanii wal aanuun ammo dur irraa kaasee waan baramaadha. Warri waa sukkuumu hedduminaan harka isaanii fayyadamu. Ameerikaa kutaa Newyork keessa garuu sukkuummaa ajaa’ibaa tokkotu jira. Snake Massage ykn Bofaan sukkuumuu. Yaalli kun baadiyaa keessatti osoo hin taane, magaalota gurguddoo akka Newyork keessatti kafaltii guddaan kennama. Bofni summii hin qabne haala addaatiin qopheeffamee namoota wal’aansa kanaaf dhufan eega. Kana booda bofa san qaama nama wal’aansaaf dhufee irra kaayan. Uumamni sodaachisaan kunis qaama namaa san irra deddeemuudhaan sukkuuma. Namni wal’aansa kana barbaadu mallaqa guddaa kafalutu isarraa eeggama.
Snail Therapy (wal’aansa Ciilalluu)
Bareedinni waan namni hundi fedhu. Kanaaf ammoo namuu waan danda’u hunda godha. Qabeenya isaatis irraa hin qusatu. Wantoota maqaa fi mataan isaanii hin beekkamne hedduu dibachuu irraa kaasee soorata garagaraa sooratuudhaan namni of bareechisuudhaaf carraaqa. Ammaan tana ammo biyyoota gara baha fagoo keessatti, ciilalluun dawaa bareedinaa tahee argameera. Namoonni yaala kana jalqaban akka himanitti, wal’aansi ciilalluun kennamu kun gogaa ilma namaa akka haarawaatti dadammaysa. Mudaalee fuula ilma namaa irra jiran cufa balleessa. Godaannisa, finniisa, madaa, fi wantoota fuula irra jiran qulqulleessee bareechisa jedhan. Ciilalluun waan akka ilkaanii kan kumaatamaan laakkawamu garaa jalaa qaba. Isaan lafa qaqqabataa deema. Wayta fuula ilma namaa irra deemu kanas gogaa du’ee fi goggoge, akkasumas kan madaaye kakaasaa deema. Jiidhinni uumama kanarraa argamu ammo gogaa ilma namaa laaffisee bareechisa jedhan.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Godinoota Oromiyaa gara garaa keessatti tarkaanfilee waraana wayyaanee fi farreen QBO ta’an irratti fudhatu jabeessee kan itti fufe Humni Addaa Qaanqee Bilisummaa tibbanas Kaaba Shaggar Salaale Ona Kuyyuu keessatti humna waraanaa wayyaanee poolisoota federaalaa fi waraana irraa ijaaramee Ona Kuyyuu keessa naanna’uun maqaa ABO deggertuu fi WBO gargaartuun ummatatti roorrisaa ture irratti tarkaanfii boombii fudhateen miidhaa guddaa irraan gahuu oduun tarkaanfii SBO dhaqqabe ifa godhee jira.
Humni Addaa Qaanqee Bilisummaa Adoolessa 29,2015 kaleessa Salaale Ona Kuyyuu ganda Saqaa Aqaaqoo bakka addaa Somboo jedhamu Finfinnee irraa KM.195 fagaatee argamutti halkan keessaa sa’aa 9:30 irratti humna waraana wayyaanee ummata irratti haalaan roorrisaa ture bakka inni qubatee jirutti tarkaanfii boombii yeroo gabaabaa keessatti irratti fudhatuun 6 ol yeroo irraa ajjeesu, hedduun isaanii haalaan madaa’uun gabaafameera. Baay’inni loltoota wayyaanee madaa’anii gara fuula duraatti kan adda bahu ta’uunis ibsameera.
Humni Addaa Qaanqee Bilisummaa tarkaanfii boombii yeroo gabaabaa keessatti waraana goolessituu wayyaanee kan ummata naannoo dararaa ture irratti fudhate kun, jalqabatti waardiyyoota diinaa lama waardiyyummaa irra turan dhabamsiisuun sana booda weerara boombii humna diinaa qubatee ture irratti fudhatuun kasaaraa du’uu fi madaa’uu yeroo irraan gahu, kaan bir’annaa guddaadhaan akka faffaca’an mirkanaa’eera. Waytuma kana qawwee wayyaaneen miliishota gandaa akka isaan QBO dura ittiin dhaabbatanii fi ummata ittiin hiraarsaniif hidhachiiste rasaasota waliin irraa hiikuun dantaa QBOf oolchee jira.
Wayyaanotni tarkaanfii Humna Addaa kanatti rifatuudhaan guyyuma sana halkan waraana bobbaasuun Sulultaa, Dagamii fi Fiichee Caagal irratti karaa cufuudhaan sakatta’iinsa jabaa geggeessaa kan turan oggaa ta’u, reeffaa fi madoo isaanii gara Finfinneetti akka dabarsanis bira gahameera.
Murni waraana wayyaanee amma Humna Addaa Qaanqee Bilisummaan haleelame kun poolisoota federaalaa fi waraana dhaabbataa irraa kan walitti ijaarame oggaa ta’u, isaanis guutummaatti Guraagota, Amaarotaa fi Tigroota kanneen Afaan Oromoo hin beekne, ummata Oromoof gara laafina hin qabne akka ta’en beekuun danda’ameera.
Humni diinaa kun erga yeroo dhihoo as Kaaba Shaggar Salaale Ona Kuyyuu dabalatee Onoota godinichaa gara garaa keessa bobba’uun maqaa ABO deggertuu fi WBO gargaartuun ummata Oromootti roorrisaa, qabeenya ummataa saamaa, re’oota ummataa humnaan saamee qalachaa dalagaa gooltummaa ummata irratti raawwataa kan jiru ta’uun ifatti mul’ateera.
Humni Addaa Qaanqee Bilisummaa waraana gabroomfattuu wayyaanee, basaasotaa fi ergamtoota diinaa kanneen farra QBO ta’an hunda irratti bakka barbaachisoo fi kennatoo ta’an maratti tarkaanfii irratti fudhatu jabeessee kan itti fufu ta’uu beeksisee jira.
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Kurt Cobain: Shurraabni weellisaa tamboon gubate Birrii miiliyoona kudhan baase
Shurraabni weellisaa beekamaa Kurt Cobain tamboon gubate Doolaara Ameerikaa 334,000 yookaan Birrii miiliyoona kudhan baase.
Erga Kart Kobeeyin lubbuu ofii balleesse amata 25 booda, shurraabni isaa tamboon gubate dolaara Ameerikaa 334,000'n gurgurame.
Uffata uraa qabu kanas Kart 1993tti wayita muuziqaasaa ''Unplugged'' jedhu taphatu kan uffatedha.
Uffati shame kun, haalluu magariisatti dhiyaatu kan qabu yoo tahu, ega Aabba Cobain uffatee qabee hin miiccamne. Kanaanis guggurraacha'eera, qaawwas qaba.
Uffata kana ka gurgure Garret Kletjian, amata afuriin dura doolaara 137,500'n bite.
''Shurraabni kun uffata inni uffate mara keessaa isa olaanaa fi daran jaalatamaa tahedha,'' jechuun hogganaa Julien's Auctions kan tahan Daaren Juuliyen himan.
''Kart faashina xuraa'aa uffachuu beeysise; uffata aartistoonni biroo uffatan hin uffatu ture,'' jechuun Daariyeen AFP'tti himaniiru.
Manni caalbaasii Julien's Auctions kun uffati kun $200,000-300,000 bita jechuun tilmaama baasee ture.
"Unplugged"
Chaanaaliin muuziqaa beekamaan MTV agarsiisa kallattii walitti fufinsaan dhiyaatu "Unplugged" jedhamuun beekamu ALA 1989tti jalqabe.
Agarsiisni ajaa'ibaa Cobain "Unplugged" jedhamu kallattiin taphate kun, sagantaa dhiyaatan keeysa isa olaanaadha jedhamuun beekama.
Agarsiisni kunis Cobain of ajjeessuun ji'oota jahaan dura kan waraabame wayita tahu, erga du'ee boodadha kan uummatatti gadhiifame.
Kana malees gitaarri harka bitaa Cobain, Fender Mustang- doolaara 340,000 gurgurameera.


text:
Tafsiira Suuratu Az-Zumar-Kutaa 1
Barnoota keenya darbe keessatti waa’ee Laa ilaah illallah ilaalaa turreera. Namni jecha tana sirritti yoo beekee fi hojii irra oolche, jireenya keessatti gammachuu fi bilisummaa argata. Gammachuu fi bilisummaan dhugaa gammachuu fi bilisummaa qalbiiti. Namni tarii qaaman bilisa ta’uu danda’a. Garuu qalbiin isaa wantoota baay’eef yoo gabra taate, inni bilisummaa dhugaa hin qabu jechuudha. Dhugumatti, Laa ilaah illallah’n wanta nama miidhu fi fayyadu hin dandeenyeef gabra ta’uu irraa nama baraaruun bilisummaa dhugaa namaaf laatti. Namni kana galmaan gahuuf yeroo hundaa beekumsa barbaadu fi wanta beeke hojii irra oolchuuf carraaqu qaba. Qur’aanni guutuun gara Laa ilaah illallah’tti namoota waama. Kanaafu, maddi guddaan hiika Laa ilaah illallah itti beekan Qur’aana jechuudha. Kana hubannoo keessa galchuun Qur’aana irraa suurah jiddu-galeessa baay’inni aayaata (keeyyattoota) 75 ta’e ibsa (tafsiira) ishii ni ilaalla. Laa hawla walaa quwwata illa billah.Itti Haa Fufnuu


text:
Teeleekomii: Itoophiyaan hayyama teeleekoomii kubbaaniyoota idil-addunyaatiif kennite
Itoophiyaan seenaa keessatti hayyama teeleekomii isa jalqabaa kan ta'eefi kubbaaniyooti idil-addunyaa damee tajaajila teeleekoom biyya keessaarratti akka hirmaataniif dandeessisu murteessuu waajjirri MM Itoophiyaa beeksiise.
Ibsa waajjirichi maxxansee akka himeetti, mootummaan waggoota sadan darbaniif sagantaa dinagdee biyya keessaa fooyyessuuf hojjachaa ture keessaa tokko seektaroota diindgee motummaa qofaan qabamanii turan damee dhuunfaatiif banaa gochuu akka ture kaaseera.
Isaan keessaa tokkoo dame teeleekoom irratti kubbaaniyoonni idil-addunyaa muxannoofi dandeettii qaban akka himaatan gochuuf yeroo dheeraaf hojjatamaa turuu kan kaasee ibsi kun, haaluma kanaanis gamtaan kubaaniyaan 'Global Partnership for Ethiopia'' jedhamuuf heeyyamni hojii kennamu beeksiiseera.
Kubaaniyaan amma heeyyamni kennamee kunis kubaaniyoota Idil-addunyaa 'Vodafone, Vodacom, Safaricom, Sunitomo Corporation fi CDC Group' jedhaman kan hammatudha. Gamtaan kunis invastiimantii doolaara biiliyoona 8 biyya keessatti invasti kan godhu yoo ta'u, lammmiilee miiliyoona 1.5fis carraa hojii ni uuma jedhameera.
Ministirri Mummee Itoophiyaa Abiy Ahmad gama isaanitiin fuula tiwitarii isaanii irratti akka barreessaniitti, hayyamichi Manni Maree Ministirootaatiin sagalee gutuun raggaasifame.
MM Abiy murteen seena qabeessaadha jedhaniin kunis Abbaa Taayitaa Komunikeeshinii Itoophiyaa akka hayyema telekoomii biyyattii guutuu Shariikoota Idil-addnuyaatii (Global Partnership for Ethiopia)f kennuu kan dandeessisuudha.
MM Abiy dabalunis, ''hayyamni kenname kunis walii galatti doolaara biiliyoona saddeet kan caaluufi invastimantii biyya alaa baaqqee gara Itoophiyaa seenuu isa olaanaa ta'as'' jedhan.
Akkasumas ''Fedhiin keenyaa guutuummaa Itoophiyaa sadarkaa dijitaalaatti ol guuddisuudha'' kan jedhan MM Abiy, kanneen adeemsa hojii murtee bu'aa qabeessaafi iftoomaa jedhaniin kana keessatti qooda fudhatanis nan galateefadha jedhaniiru.
Itiyoo-Teeleekoomiin Itoophiyaa keessaatti dhaabbata mootummaa tajaajilawwan telekomunikeeshinii ummataaf dhiyeessuu kan qofaa ture.
MM Abiy akkuma gara aangootti dhufaniin dinagdee biyyattii haaromsuuf jecha dhaabbilee mootummaan qofa qabaman irratti dhaabbilee dhuunfaa akka hirmaataniif hojjechuu eegalan.
Daandii qileensa Itoophiyaa dabalatee warshaaleen sukkaaraa muraasnis dameewwan dinagdee abbootii qabeenyaa dhuunfaatti akka gurguramaniif eeraman keessatti argamu. Amma kan teelekomunikeeshinii kun isa jalqaba dhugoome tahuu isaati.


text:
Motummaan Itoophiyaa gatiin gurgurtaa meeshaalee gadi cabsuun baase namoota fayyadaman yoo gammachisu; daladaltoota immoo mufachiise. Kanneen gatiin isaani gadi cabee gatii rakasaatiin gurguraman akaakuu 18. Isaan keessaa Sukkaara, Muzii, Paastaa, Daabboo fi saamunaan akka fakkenyaatti ka'u. Keessumattu foon qarshii 90 olitti gurguramaa ture qarshii 52matti gad bu'e. Zayitiin qarshii 30tti gurguramaa ture qarshii 16fi saantima 20tti gurgurame. Namoota gatii dabalanii gurguran irrattis tarkaanfiin seeraa fudhatameera.
Mootummaan Itoopiyaa gatii haaraa kana kan baase Muddee 23 bara 2003tti ture. Dhimmi kunis kan ifa ta'e muummichi ministeeraa Melles Zeenaawwii erga daldaltoota waliin maree geggeessan booda. Labsiileen dhimma kana hojii irra oolchuuf tajaajilanis bar dheengaddaa ture kan Paarlaamaa dhaan muartaa'an.
Daldaltoonni ammoo meshaaleen kun yammuu warshaadhaa dhufan baasii fi adeemasa jiru akkanumas kiraa manaaf kaffallu illee qiyyaafata keessa utuu hin galchin ba'uun isaa sirrii miti jedhaniiru.


text:
JAJJABOO SABAA Joollee qacalee lammiin oomishatte Jajjaboo sabaa tan eebbaan guddatte Humna haarawaan garayyuu onnattee Durat deemaa jirti gurmuun wal jaartee. Dhaloonni qubee tan sodaa …Read More »
Booson Niitii Fafee
Seenaa koo kaleessaa Isinitti odeessaa Gurra naaf ergisaa! Filannoon koo lama Filachuun dirqama! Yaadannoo kaleessaa Seenatu odeessaa! Kaamoo mana bulkaa Boosoo mana curgaa Kaamon harka …Read More »
The Promised Land – Rasta settlers in Shashemane, Oromia
By Tom Freston Shashemane was made possible by a 1948 land grant that accommodated, for free, any Caribbean of African descent who wanted to “come home.” …Read More »
Si komadhe yaa gaaddiduu koo!
Saalfii fi komii hin beektuu Akka namaa of dandeessee hin deemtuu Maaliif na akkeessitaa yaa gaaddidduu? Yoon deemu nawajjin deemta Jooraa ooltee nawajjin galta Ofirraa …Read More »
Wallistuu Almaaz Tafarraa: Numaan fiiga malee halknii fii guyyaa 090113
Numaan fiiga malee halknii fii guyyaa, jiruu too moohadhee takkaa hin teenye caayaa yaa waaqa naa tolchi tanaafiin sitti iyyaa,,,Read More »
Bilisa Baafna Lammii
Bilisa Baafna Lammii Bilisa baafna lammii Alagaan nutti kaate falmii Alagaan nyaaphaa falmitullee Gantumaaf maaf hin gallee? Gantuus amma galaa jiraa Alagaan ari’ee ofirraa Maali …Read More »
“The Eld-dalloo Assembly is held at a place called Dibbe El-dallo, 20 km east of Nagelle Borana town
The Gumi El-dalloo: . The last time this assembly was conducted at its full scale was during the period of Gadaa Liiban Waata (1783-1790). He …Read More »
Gatiin Dhiiga Goototaa Bilisummaa Biyyaati! – KUTAA 1ffaa
KORBOO SHEEKKOTAA
Taammanaa Bitimaa irraa DURADUBBII Mee kunoo harra irraa jalqabeen mataduree “KORBOO SHEEKKOTAA”, jedhamu kana jalatti sheekkota gaggabaaboo (“short stories“) tan addaddaa isinii dhiyeessuuf yaala. Egaa kunis …Read More »
JAGNI YOOMIYYUU HIN DU’U*
Taammanaa Bitimaa irraa Jeneraal Waaqoo …Read More »