text: 1Issi xaatta woraqatai kawotaa araatan uttidaagau ushachcha kushiyan de7iyaagaa be7aas; he xaatta woraqatai naa77u baggaarakka xaafetti uttiis; qassi laappun maatafai a bolli attamettiis. 2Taani issi wolqqaama kiitanchchai ba qaalaa xoqqu oottidi, “Maatafaa peeridi, xaatta woraqataa birshshanau bessiyo urai oonee?” yaagidi, awaajjiyaagaa be7aas. 3Saluwan gidin woi sa7an gidin, woi sa7aappe garssan gidin, he xaatta woraqataa birshshanau woi a gidduwaa xeellanau ooyyoonne danddayettibeenna. 4Xaatta woraqataa birshshanau woi a gidduwaa xeellanau bessiyo urai bainna gishshau, taani daro yeekkaas. 5Cimatuppe issoi tana, “Yeekkoppa; be7a, Yihudaa zare gidiya gaammoi, Daawita zaree, maatafaa peeranaunne xaatta woraqataa birshshanau xooniis” yaagiis. 6Taani kawotaa araataappe, paxa de7iya oiddu meretatuppenne qassi cimatuppe gidduwan, shuhettida Dorssa milatidi eqqidaagaa be7aas; ayyo laappun kacetinne laappun aifeti de7oosona. Hegeeti sa7a ubbaa kiitettida Xoossaa laappun ayyaanata. 7He Dorssai biidi, kawotaa araataa bolli uttidaagau ushachcha kushiyaappe xaatta woraqataa ekkiis. 8I he xaatta woraqataa ekkido wode, paxa de7iya oiddu meretatinne laatamanne oiddu cimati a sinttan kunddidosona. Eti huuphiyan huuphiyan diittaanne ixaanai kumido worqqa miishshaa oiqqidosona. He ixaanai geeshshati Xoossaa woossiyoogaa. 9Eti, “Xaatta woraqataa ekkanaunne maatafaa peerada dooyanau neeyyo bessees. Aissi giikko, neeni shuhettadasa. Neeni qommo ubbaappe, dumma dumma biitta qaala ubbaappe, yara ubbaappenne zare ubbaappe ne suuttan Xoossaayyo asaa wozadasa. 10Nu Xoossaayyo oottana mala, eta neeni kawotettanne qeeseta oottadasa. Qassi eti sa7an haarana” yaagidi ooratta mazamuriyaa yexxoosona. 11Hegaappe guyyiyan, taani xeellada, kawotaa araataa, paxa de7iya oiddu meretatanne cimata yuuyi aadhdhidi eqqida daro kiitanchchatu cenggurssaa siyaas; eti sha7aaninne miilooniyan paidettoosona. 12He kiitanchchati bantta qaalaa xoqqu oottidi, “SHuhettida Dorssai wolqqaa, duretettaa, aadhdhida eratettaa, minotettaa, bonchchuwaa, sabaa, galataa ekkanau bessees!” yaagidosona. 13Hegaappe guyyiyan, sa7an, saluwan, sa7aappe garssaaninne abbaa giddon de7iya mereta ubbainne qassi hegeetun de7iya mereta ubbai, “Kawotaa araataa bolli uttidaagaayyoonne Dorssaayyo galatai, bonchchoi, sabainne wolqqai meri merinau gido!” yaagidi yexxishin siyaas. 14Paxa de7iya oiddu meretati, “Amin77i” yaagin, cimati gufannidi goinnidosona.


c: text/html

text: 1GODAI Muusa hagaadan yaagiis; 2"Neeni Israa7eelata hagaadan yaagada azaza; 'Laatadan inttena gakkiya Kanaane biittaa zawai hagaa. 3Tohossa baggaara intte zawai Xiina Bazzuwaanne Eedooma zawaa gidana. Intte tohossa zawai Maxine Abbaa tohossaappe doommees; 4doommidi Aqirabiima pudettaara tohossa baggaara simmidi, Xiina Bazzuwaa kanttidi, Qaadeesa-Barnne tohossi gakkees; hegaappe Hadaari-Adaara kanttidi, Aximoona gakkees. 5Aximoonappe Gibxxe SHaafaakko simmidi, Meediteraane Abbaa gakkees. 6"'Arggo baggaara intte zawai Meediteraane Abbaa gaxaa gidana. 7"'Huuphessa baggaara intte zawai Meediteraane Abbaappe Hoora Deriyaa sitti ootti malaatidi, 8Hoora Deriyaappe Hamaata Pinuwaa gakkanaassa; hegaappe Xadaadan zawatees. 9Qassi Zifiroona biidi, Haxaari-Enaana gakkees. Huuphessa baggaara intte zawai hagaa gidana. 10"'Arshsho baggaara intte zawai Haxaari-Enaanappe SHafaama gakkanaassi sitti ootti malaatidi, 11SHafaamappe biidi, Ainappe arshsho baggaara de7iya Ribila wodhdhidi, Galiila Abbaappe arshsho baggaara de7iya keraa gakkees. 12Hegaappe duge Yorddaanoosa SHaafaa wodhdhi zawatidi, Maxine Abbaa gakkees. Intte biittaa zawai ubba baggaarakka hagaa' yaaga" yaagiis. 13Yaagin Muusee Israa7eelata hagaadan yaagidi azaziis; "Saamaa yeggidi, intte laattana mala, uddufun zaretuyyoonne bagga zaretuyyo he biittai imettanaadan GODAI azaziis. 14Aissi giikko, Roobeela zareti Gaada zaretinne, Minaase zaretuppe baggai bantta laataa Yarkko hefinttan Yorddaanoosa SHaafaappe arshsho baggaara ekkidosona" yaagiis. 16GODAI Muusa hagaadan yaagiis; 17"He biittaa intteyyo laata oottidi, shaakki immana asatu sunttai hagaa; qeesiyaa El77aazaranne Nawe na7aa Yaasa. 18Qassi biittaa shaakkanau maaddana mala, zare ubbaappe issi issi halaqaa sunttite. 19Eta sunttai hagaappe kaallidi de7iyaagaa. Zariyaa Halaqaa Yihudaa Yifune na7aa Kaaleeba 20Simoona Amihuuda na7aa SHalumi7eela 21Biniyaama Kisiloona na7aa Elddaada 22Daana Yoogila na7aa Buuqa 23Yooseefa na7aa Minaase Efooda na7aa Hani7eela 24Yooseefa na7aa Efireema SHifxxaana na7aa Qamu7eela 25Zaabiloona Parnnaaka na7aa Elxxaafaana 26Yisaakoora Azzaana na7aa Palxxi7eela 27Aseera SHalooma na7aa Ahihuuda 28Nifttaaleema Amihuuda na7aa Padaahi7eela 29Kanaane biittan Israa7eelatuyyo laataa shaakki immana mala, GODAI azazido asati hageeta" yaagiis.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Jahaffaa
Taammanaa Bitimaa irraa | Fulbaana 22, 2012
Dubbiftoota mandhee tanaa jaalatamoo fi kabajamoo, durseen dhaamsa nagaa gara keessanitti dabarsa! Barreeffama kana kutaa shanaffaa keessatti kunoo akkana jedhameeti ture: “Kanaaf, isa hafeef kutaa jahaffaa irratti walitti dachaana. Isa keessatti haalli ammaan tana biyyii fi uummanni keenya keessatti argamu, maal maal faa fakkaata? Haala kana keessaa daran of-cimsineetoo bawuuf, maal maal faa gochuu qabna. Maal maal faatu ergama dhalawwan Oromooti. Maal maal faatummoo ergama isaanii miti. Eenyu eenyu faa waliin uummanni fi sabni Oromoo tumsa qabsoo ijaarrachuu qaba, kanneen jedhaman tokko tokkoon tarreeffamanii xiinxalamu. Egaa, WAAQNI fi Ayyaanni Oromoo mee achiin nu haa gawu!” Amma Waaqa asiin nu gayeef, “hoqubaa!” jechaa gara dubbii bulfannee saniitti ceena.
Egaayyis haallan amma biyya keenya, Oromiyaa fi dabrees impaayera Toopphiyaa keessatti argaman maal maal faa akka fakkaatan ibsuun daran barbaachisaa dha. Kunoo, erga MM (Muummichi Ministeerotaa) kan Toopphiyaa du’ee asii haalli impaayerittii keessaa tokko tokko jijjiiramaa deemaa jira. Kana ibsuuf, mee dursineetoo haaluma warra ammaan tana impaayerittii bitaa jiranii irraa haa kaanu! Jaarmaan “Adda Bilisummaa Uummata Tigraay – ABUT – TPLF” jedhamu, waggaalee 21 Toopphiyaa dhuunfatee harkatti galfachuun bitaa jira. ABUT kana gochuuf, ganaa ennaa laggeen Tigraay keessaa mootummaaa Dargiitiin lolaa ture, sagantaa duraan qabu geeddarachuun Maqalee fi Adowaa faa bira kutee Finfinnee – Shaggar seenee koraa mootummaa Habashaa qabachuuf of-qoppheesse. Sagantaa ABUT isa ganamaa, ee kan “Tigraay bilisoomsuu” jedhamu duubatti dhiisuun, “Mootummaa Dargii gombifnee uummatoota Toopphiyaa bittaa warra abbaa irree jalaa baafna” kan jedhamu imaammata ofii godhate.
Kana fiixaan baafachuuf immoo wanneen sadii lafa kaawwate. a) Yaada sooshalizimii fi komunizimii kan duraan qabu dhiisee, yaada warra Lixaa kan dimokiraasii jedhamu duukaa-bu’uu! ABUT duraan duuka-butuu xurree warra Shiinaa, booda immoo isa dhiisuun kan warra Albaaniyaa hordofaa ture. Amma immoo gargaarsa Ameerikaa argachuuf jecha, halkan tokkoon rafee ku’uun “ijaarsa dimokiraatawaa” tahe. b) Qofaa ofii kana gochuun waan hin dandeenyeef, tumsa jaarmolee biroo, keessumaa jaarmolee addoota bilisummaa sabootaa wajjin ijaarrachuu! Isaan kun yaada isaa yoo fudhachuu baatan kanneen biroo ofumaan uumuu! Kanaaf, ABUT jaarmolee uummatoota, sablammeewwanii fi saboota Toopphiyaatiif akkuma indaanqootti (lukkuutti) hanqaaquutti (buupphaa buusuutti) ka’e. Ijaarsonni ABUT-iin hanqaaqaman kun hunduu maqaa baafameef keessaa: D (dimokiraatawaa) fi U (uummata) kan jedhamu qabu. Fakkeenyaaf: “Ijaarsa Dimokiraatawaa Uummata Oromoo – Oromo People’s Democratic Organisation – (IDUO – OPDO)“. ABUT ijaarsa ofiitiif “L” jechuun “bilisummaa – liberation” kennee uummatoota, sablammiiwwanii fi saboota birootiif “D – dimokiraatawaa” kan jedhu kenneefi. Isaan kanaaf, bilisummaan hin barbaachisu jechuu isaati. c) Maqaa beela oggas Tigraayi fi Toopphiyaa kaabaa keessatti bu’een, gargaarsa warra Lixaa keessumaa kan USA heddummiin argachuu fi kana keessaa gara daran irra-caalu, qabsoo hidhannoo adeemsisaa jiru irra oolchuu!
Mee kanneen biroo jechuun ijaarsota ABUT uummata Walaayitaatii, uummata Sidaamaatii fi uummata Haddiyyaa fayiif bibixxile dhiifnee gara isa kan keenyaatti, gara IDUO-tti haa ceenu! ABUT kun IDUO ijaaruuf, gandeenii fi godinoota Oromiyaa keessa labuu isa hin barbaachifne. Achuma dachee Tigraayi fi dachee Ertiraa irraa ilmaan Oromoo kanneen miseensota Waraana Toopphiyaa tahuun duulanii, booda immoo boojiyaman walitti funaanee IDUO ijaaruutu isaaf gayaa ture. Isaan kun akka uummanni Oromoo jedhutti karaa warra Wayyaaneetti agarsisuun, daangaa Oromiyaa cabsanii wajjin biyya keenya seenani. Boodas fakkaattota ofii walitti guuruun hanga Mootummaa Naannoo Oromiyaa jedhamuu dhaqabani. Gubbaa gubbaa nama ilaaluuf amma isaan kanatu Oromiyaa bulchaa jira. Garuu, nama itti-siqeetoo mildhateef: imaammanni, gorsii fi abboommiin warra Wayyaanee irraayyi kennamaafi.
Amma erga Mallas Zeenaa du’ee asii, haalli jaarmolee kanaa geeddaramuun isaa waan hin oolle. Mallas Zeenaa ijaarsota kanas, ijaarsa isaa ABUT keessaayyis warra inni hin barbaanne keessaa haramee, haramee olkaawuun yookaan achi darbachuun gurmee ofii dhaabbatee, ofiif abbaa irree tahuun gargaarsa warra USA fi warra Oroppaa sonaan argachuun turee of-tursiise. Amma erga inni du’ee asii waldiddaa lamatu jira. Inni tokko warruma Wayyaanii keessatti. Lammaffaan immoo jaarmolee innii fi jaalleewwan isaa uummatoota birootii ijaaran keessatti. Warri Wayyaanee, Barakat Sim’oon faa dubbiin tun akka duriitti itti-fufamuun waan isaaniif hin malleef, nama Walaayitaa akka MM-tti kooraa korsiisanii jiru. Garuu, inni akkuma mallattoo tokkootti achi taa’a malee, aangoon ammas warra duuba isaa jiru, Tigrootuma harkatti argama. Dabaleesoo Tigrootuma Mallas achi ofirraa qabee fi kanneen inni ofitti qabe jidduutti waldiddaan ni jirti. Kun marti walitti cuunfameetoo yoo ilaalamu, inni kun uummataa fi saboota hamma harraatti ukkaamfamanii bitamaa jiraaniif, qaawa xiqqoo wayiillee taatu haalli mijaawaan ni jirti. Ammoo dubbiin isaan kun haala kanatti dhimma-bawuun of-jabeessanii, gara fuulduraatti tarkaanfachuu dandayuu kan jedhamu.
Amma humnoota impaayerittii keessaa yoo ilaalle, bakka guguddaa sadiitti qoodamu. Isaanis: 1) Humnoota nafxanyoota moofaa. 2) Humnoota nafxanyoota haaraa. 3) Humnoota saboota fi sablammeewwan dagabaafamanii (koloneeffamanii). Egaa, isaan kun of-keessatti qoqqoodama xixiqqaa qabaachuu ni dandayu; qabusi. Mee amma armaan gaditti itti-siquun homnoota bakka sadiitti ramadaman kanneen haa ilaallu!
1) Humnoonni nafxanyoota moofaa jaarmolee garagaraa, kan karaa sabaatiin Amaara tahan of jalatti hammatee argama. Amala gita-bittee fi muummiyyeewwan (iliitota) Amaaraa taheeti, isaan bara Hayila-Sillaasee irraa kaasee hamma ammaatti jaarmaa yookaan gurmee (murana) wayii gaafa ijaarratan shaabbaa “Toopphiyaa” jedhamu itti-maxxanfatu. Dhugaa dha; bara Dargii kan akka “EPRP” fi “ME’ISON” sabdanee “multi-ethnic” kan tahan ni turani. Eekaa, ni turani. “Turaniin” kun jarrillee harrumayyuu ni jiruu, garuu isaan keessa cobni (cophni) sabdanee wayiituu homaa waan hin jirreefi. Mirkana; isaan nama Oromoo tokko, nama Guraagee tokko yookaan kan biraa of-keessaa qabachuu dandayu. Haatahu malee, kun jaarmolee isaanii kana ijaarsota sabdanee hin jechisiisu. Maali Habta-Goorgis Dinagdee (Qusee Dinagdee) waan mootummaa Minilik keessa tureef, Yilmaa Dheeressaa waan mootummaa Hayila-Sillaasee keessa tureef, isaan kana mootummaa Amaaraa fi Oromoo hin taasisu. Ingilizoonni-llee mee koloniiwwan isaanii kanneen akka: Gaanaa, Naajeriyaa, Keeniyaa, Zaambiyaa fi Taanzaniyaa faa karaa muummichoota Afrikaatiin (“African Chiefs“) bitaa turani. As irratti nafxanyoota moofaas tahanii nafxanyoonni haaraan akka warra Ingilizii “indirect rule“-n (harka-wayaa jalaatiin) Oromiyaa, Ogaadeniyaa fi Biyya Sidaamaa faa bitaa jiru jechuu kiyyaa akka hin taane, qalbeeffachuun mishaa dha!
Silaallee akkuma barri geeddaramaa adeemu dhalli namaas geedddaraa, yaada badaa duratti qabu wayyeeffachaa, karaa teeknolojiitiin callaa otoo hin taane, karaa yaada sammuu faas wayyeeffachaa deema. Garuu, akka amma iliitoota Amaaraa kanneen unibarsiitota irraa “BA, MA” fi “Ph.D.”-tiin eebbifamanii bayan, karaa walqixxummaa fi bilisummaa sablammiiwwanii fi sabootaa bakkuma akaakayyuuwwan isaanii: Minilik, Raas Daargee fi Raas Birruun faa turanitti argamu. Raajii Waaqaa, safuu namaa! Baratu bakkuma duraan turetti dhaabatee hafe moo, jarreen kanatu bara duraan jiran keessatti dhaabatanii hafuu qofa otoo hin taane, bardhibbee 21-ffaa irraa gara bardhibbee 19 fi 20-ffaatti duubatti deemuun xallisaa jira?
Wanni kun as irratti kan kaafameef, seenaa jarreen kanaa ibsuuf otoo hin taane, waan Oromoota keenya keessaa gariin isaan waliin humna tumsaa “nuuf” dhaabuuf battisaa jiraniifi. Inni kunillee gara boodaatti baldhinaan itti-deebiyamee xiinxalamaa, mee amma gara nafxanyoota haaraatti haa ceenu!
2) Isaan kun warra amma biyya Toopphiyaa jedhamtu tana kan uummataa fi Biyya Tigree irraa hafe, dhiddhiitee bitaa jiru, warra Wayyaaneeti. Isaan karaa tokko tokkoon obbolaa isaanii warra nafxanyoota moofaa irraa addadda; karaa gaafii uummatoota koloneeffatamoo-tiin jechuu kiyya. Isaan ofii isaanitiifuu, yoo akka uummatoota Kibbaa fi Oromoo faa tahuullee baatan cunqursoo fi hacuuccaa warra Amaaraa jala turani. Kanaaf, gaafii uummatoota cunqurfamoo kaasuun amma tokko deebii kennuuf yaalani. Kaanillee gara hojiitti geeddarani; jechuun biyya federaala tahe faa ijaaruu, afaanonni uummatoota koloneeffamanii akka manneen barumsaatti kennaman faa gochuu. Haatahuu malee, isaan kan ofii isaanii irraa hafe, kan warra kaanii jaalataniitii miti. Gaafiiwwanii fi qabsoo uummatoota akka Oromoo fayiin dhiibamaniiti. Otoo ABO faa wajjin kana gochuu baataniiyyuu, akkuma dhufaniitti harroota isaanii offatanii Tigraayitti deebiyuu isaanii ture. Kanammoo akkamitti gochuu dandayu? Qabeenyi Oromiyaa inni lafa gubbaa fi inni lafa jalaa ijaa babaasee isaan ilaalaa turewoo! Akkamitti isaan aannanii fi damma Oromoo, murachiisaa dilbiiwwan Oromoo fi daadhii keessaa isa booka, sabbuu (warqii) fi buna Oromoo dhiisaniitoo baddaa Tigraay sanitti deebiyu? Eenyumtuu inni qawween biyya keenya cabseetoo gale, gaaf tokko qawween cabsamee nurraa ka’uun isaa gonkumaa waan hin oolle!
Warri Wayyaanee akkuma Oromiyaa seenanin dukkana uffatanii, ennaa hedduus ifumatti aduu qaqqaammachaa qabeenya uummataa fi saba Oromoo firoottan isaanii san wajjin haratanii oldabarsuutti ka’ani. Mukkeenillee muranii, mannee barumsaa keessaa minjaalotaa fi kursiiwwanillee gara biyya ofiitti dabarsani. Kun olola Oromoota barataniitiin kan oofamu wayii otoo hin taane, kan uummanni Oromoo gamnichii fi gara-laafessi sun ifumatti beeku. Boosettiin takka: “qayya kiyya; meerree qayyi kiyya?” jennaan, “nama si hin beekne bira deemitii waayee qayya keetii odeessi!“, jedheen abbaan warraa ishii jedha mammaaksi Oromoo tokko. Waayeen warra Wayyaanota “keenyaa” kunis akkanumaa, kan hafe booda itti-deebiyama.
3) Humnoonni kutaa sadaffaa kana jalatti ramadaman kun immoo ijaarsotaa fi gurmeewwan sablammiiwwanii fi saboota gabrummaa warra Habashaa jalatti kufani. Isaan keessaa hamma tokko maqaa dhawuuf: jaarmolee Oromoo kanneen addaddaa, adda bilisummaa Somaalota Ogaadeen, Adda Bilisummaa Sidaamaa, jaarmaa uummatoota Gambeellaa fi kan warra Benshaangul fayi. Isaan kun akkuma uummata Oromoo harqoota gabrummaa Habashaa jala waggaalee 130 ol kan jiraatani. Takka cimaa takka laafaa haa deemu malee, akkuma keenya dirree qabsoo keessatti argamu. Manneen hidhaa nafxanyoota moofaa fi nafxanyoota haaraa wajjin turani. Harras wajjumaan achi keessa jiru. Mana guddicha, ee Toopphiyaa mana hidhaa sablammiiwwanii fi sabootaa taate tanas, wajjumaan caccabsaniitoo keessaa bawu!
Haatahuutii, isa kanaa fi kanneen hafan mara kutaa torbaffaa keessatti walumaan ilaalla. Kutaa san keessatti: a) Haalli jaarmoolee Oromoo kanneen bilisummaaf dhaabatanis haa tahuu, kanneen empaayera Toopphiyaa dimokiraatessuuf deemanii ilaalama. b) Uummanni, sabnii fi Biyyi Oromoo, Oromiyaan waanjoo gabrummaa Habashaa jalaa akka bayaniif, maal maal faa gochuu qabna? c) Maal maal faatu jaramoolee bilisummaa Oromiyaa irraa eegama? d) Namtokkeewwan Oromoo irraawoo maal maal faatu eegama? e) Oromoonni bilisummaaf dhaabatan biyyattis, alattis eenyu, eenyu faa waliin tumsa qabsoo ijaarratu? f) Silaa kan dursinee irratti ijaajjinu qabeenya Oromoo fi kan Oromiyaatii, gargaarsa karaa alaatiin argamuwoo akkamitti horachuu dandeenya? — faa kanneen jedhaman kallachumatti kaafamuun tokko tokkoon xiinxalamuu, mee hammasitti nagaa fi nageenyaan naaf bubbulaa!
Itti-fufa —!
– Taammanaa Bitimaa gurree@web.de
Kutaa darban:
5. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Shanaffaa
4. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Afraffaa
3. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Sadaffaa
2. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Lammaffaa
1. WAAMICHA SABA OROMOO: Kutaa Tokkoffaa


text:
Sadaasa 23, 2013
Gara:
J.
Daud Ibsaa, Hayyuu Duree Shanee ABO
J.
Abarraa Tafarraa, Dura Taa’aa THBO
J.
Ibsaa Naga’oo, Barreessaa Gurmuu Qabsaa’ota fi Miseensota ABO
J.
Dhugaasaa Bakakkoo, Hayyuu Dure QC-ABO
Irraa: Miseensota Kutaa ABO – Ameerikaa
Kaabaa
Jaallan hoogganoota
dhaabota siyaasa Oromoo,
Baroota
dheeraa dabraniif dhaabota siyaasaa Oromoo hooggantan tokkomsuun tokkummaa
qabsaa’ota dhinsitanii QBO finiinsuuf yeroo addaddaatti saba Oromoo abdachiisttan.
Yeroo addaddaattis “tumsa” “wal-hubannoo” fi kkf waliif mallatteessitanii
“Internet” irratti facaafttan. Magaalota hawaasinni Oromoo jiru hedduu keessa
bobbaatanii dhimma kana irratti ibsa kennitan. Lama-lamaan (bi-laterally) “haasaa nagaatti
jirra” osoo jettanii baroota hedduu dabarsitan. Ha ta’u malee, milkiin haga
ammaatti mul’ate hin jiru.
Milkaa’u
illee yoo hanqattan, tokkumaa qaabsaa’ota QBO dhinsuuf yaalii gootan fi gochaa
jirtan hundaaf galatni keessan guddaa dha. Ammallee abdii hin kutatinaa, itti
fufaa, jenna.
Dhiiroo
“milkaa’uu dadhabuun kun maaliif laataa? Fedhiitu hin jiru mo? Sirnnaani hin
hojjettaminii? Yaaliilee hamma ammaatii godhamanii mil’kaa’uu dhaban irraa maal
barannaa?” Gaaffiileen jedhanitti deebii barbaaduun yaalii ammaan booda godhamu
milkeesuuf qooda guddaa qabaata jennee amanna. Qabsoo tokkummaa qabsaa’ota
Oromoo dhinsuuf godhamu gufuu addaddaa irraa eeganii milkoomsuu fi firii itti
gochuun gumaacha hunda keenyaa gaafata yaada jedhutti waan amannuuf irratti
yaada kennachuuf dirqamnne.
Garuu,
gaaffilee kanaaf “deebiin kan keenya qofaa dha” hin jennu. Deebiin gaaffiilee
kanaaf kennamuu danda’aniis “isaan nuti tarreessine qofa” ilaalcha jedhu hin
qabnnu. Obboleeyyan addaddaa iddoo addaddaa dhaabbatanii rakkoo kana ilaalan irraa
ka’uun deebii kan keenyaa gadi ykn caalaa sirrii ta’e kennu danda’u.
Xiyyeeffannaan keenya waan dabreef wal komachuu miti; Kan dabre xiinxallee,
waan irraa barannee wal dura qabannee, fuula duratti qabsoo ummata keenyaa
tarkaanfachiisuu dha.
Kanaaf
jecha, qabxiilee yoo ilaalcha gahaa kennitaniif
sochii tokkumaa qabsaa’otaa dhinsuuf godhamu fuula duratti tarkaanfachiisuun
milkoomsuu danda’u jennu tokko-tokko akeeknna. Ha ta’u malee, beekumsi nuti
waa’ee dhaabota kanaa qabnnu wal qixa waan hin taaneef, qabxilleen kaafnu hundi,
wal-qixa dhaabota hundaa ilaala jechuu
hin dandeenyu. Kan isin ilaalu keessaa
filatanii dhimma itti ba’uun, kan isin hin ilaalle dhiisuun, kan keessani.
Nu
hofkalchaa!
1.
Tokkummaan qabsaa’otaa kaayyoo
ifaa irratti hundaa’uu qaba!
Sababoota qabsaa’ota Oromoo
faca’iinsaaf saaxilan keessa inni guddaan kaayyo QBO irratti ilaalcha ititaa
dhabuu dha. Gara tokkoon kanneen kaayyon QBO uummata bilisa fi biyya walaba
ofiin bulu mirakaneessuuf ta’uu qaba kan
jedhantu jiru. Mooraan kun, wal-giddutti tokkummaa uummatee, dandeetti,
beekumsa fi qabeenya isaa walitti kuusee sosso’uun qabsicha akka feesisutti geggeessuu
hin dandeenye. Keessattu, baroota kurnan dabran keessa, yaada fi toofttaan
isaanii faffaca’aa waan dhufeef, yeroo diinni qabsichaa jabaachaa deemuu,
mooraan kun garuu laafaa dhufe. Jeequmsi ABO keessatti bara 2001 dhalatee,
dhaabcha gargar baqaqsuun gahe, laafina kanaaf qooda guddaa akka gumaachee
shakkiin hin jiru. Hundeen baqaqa kanaas hoogganoota dhaabichaa gidduutti
kaayyoo qabsichaa irratti yaadin ititaan dhibuu dha. Kun hamilee saba Oromoo fi
kan qabsaa’otaa cabsuun kaayyo kana “bakkaan gahuun kan danda’amu hin fakkaatu”
shakkii jedhu uume. Caalaatti, shakkii kana kan hammeesse ammo, obboleeyyan
yeroo dheeraaf moora kana keessa turan, abdii kutannoo argisiisuun “haalli
addunyaa jijjiiramee jira; gaaffiin akkasii yeroo ammatti addunyaa keessatti
fudhatama fi deggersa hin qabu” jechuun yaada moraa kanaa faffacaasuu isaanii
ti.
Sababa kana irraan kan ka’e,
moraa kana keessatti, jeequmsaa fi dadhabinatu mul’ata. Osoo ofii isaanii
gidduutti yaada ititaa hin qabaatiin, jarmaa isaanii qaranii diinatti bobba’uu
waan dadhabaniif, sabichaafis hamilee kennuu dadhaban. Gabaabaatti, haalli kun,
miseensota dhaabota siyaasaa keesatti mamii fi afanfaajjii fide. Deggertoota
kaayyo qabsichaa keessatti hamilee caba fidee, jaarmota siyaasaa gidduutti
illee tokkummaa hamma turellee laaffise.
Gara biraan, kaayyoon qabsichaa,
Impayericha dimookratessuun achi keessaan mirga Oromoo argamsisuu ta’uu qaba
kan jedhantu jiru. Mooraan kun, jaarmota Oromoo walaba ta’an, kanneen heera
Impaayerichaa fudhatanii biyya keessa sosso’aa jiran fi kanneen biyya alaa
taa’anii ifatti ha ta’uu, dhoksaan ilaalcha kana babal’isan hammata. Isaaniis,
tokkummaan sosso’anii, wayyoomina argisiisuu waan dadhabaniif, sabni Oromoo
abdii akka irraa hin qabnne beekkamaa dha. Keesattuu, “project”iin saaanii kun
yeroo hedduu yaalamee kan dadhabame ta’uun beekkamaa dha.
Gabaabatti, ilaalcha siyaasaa
kana lameen irratti yaadni qabsaa’ota Oromoo bakka lamatti hiramuun tokkummaa
qabsaa’otaa irratti dhiibbaa guddaa qabaachuu fi tokkummaaf gufuu ta’uun isaa beekkamaa
dha.
Yoo gad-fageessinee ilaalle,
dhimmi jaarmaa, kan diiplomaasii fi kan qabsoo hidhanno ykn nagaa kan irratti
hundaa’u kaayyoo bakkaan gahuun fedhamu irratti. Kana irraa kan baramuu qabu,
kaayyoo bakkaan gahuu fedhan irratti walii-galteen yoo hin jirraanne, tokkummaa
qabaachuun hin dada’amu.
Yaadni akkas wal-irraa fagoon
lama wal-falmaa jiraachuun, qabsoo keenyaa keessatti afanfaajjii uumuu, nu
laafiisuu fi tokkummaa qabsaa’otaaf gufuu ta’uun isaa ifaa dha. Kanaaf,
tokkummaan isin fiddan kan dhugaan kaayyoo irratti hunda’ee ta’uu qaba!
2.
Tokkummaan qaabsaa’ota Oromoo ummata
keenyaaf dhimma tarsimooti malee kan toofttaa miti!
Qabsoon tokkummaa qabsaa’ota
Oromoo dhinsuu fi itichuuf godhamu ija toofttaatiin ilaalamuu hin qabu. Har’a,
qabxiin ummata keenya dhimma kana caalaa yaaddessuu kan jiru nutti hin
fakkaatu. Tokkummaan qabsaa’otaa ittiin diina injifatanii biyya keenya fi saba
keenya bilisoomsuu qofaaf kan barbaadamu miti. Erga bilisa baanee boodallee,
biyya keenya misoomsuu fi sirnna haqaa fi dimookrassii keessatti diriirsuun
tokkumma qabsaa’otaa gaafata. Qabsaa’onni tokkummaa hin qabnne, yoo biyya
qabaataniis, osoo wal jeeqanii ummataas jeeqanii, saba saanii “lola lammii”
(civil war) saaxiluu danda’u. Qabxii kana hubachuu fi gad-fageessanii itti
amanuun fardii dha.
Sochiin isin tokkummaa qabsaa’ota
Oromoof gootan hubannaa fi amantii kana irratti hundaa’uu qaba. Tokkummaa
qabaachuun waan Oromoo hedduu gammachiisu
ta’uu waan beektaniif jecha, ummata biratti jalala horachuuf ykn bu’aa biraa
irraa buufachuuf ykn “olola of irraa
dhaabuuf” ykn “haasaa nagaatti jirra” jechuu qofaaf akka toofttaatti dhimma itti hin ba’ina. Bakka gahuu dhabuu
yalii hedduu ammaan dura gootaniif sababin tokko tokkummaa qabsaa’ota Oromoo
akka toofttaatti malee akka tarsimootti ilaaluu dhabuu keessan. Kanaaf, fuula
duratti irraa of qusadhaa!
3.
Dhaabni isin hoogantan kan
miseensota isaa ti, malee kan dhuunfaa keessanii miti! Kana yeroo hunda
yaadahdaa!
Dhaabni
hoogganttan kan miseensota dhaabichaa ti. Hoogganni aangoo irra yeroo dheeraa
turuu irraan kan ka’e dhaabin kan dhuunfaa saanii kan ta’e itti fakkaachuu
danda’a. Dogoggora akkasii irraa of eeggachuu barbaachisa. Kan hooggana filee
aangoo itti keenne miseensota dhaabichaa ta’uun irraafatamuu hin qabu! Deggersa
fi qooda fudhannaa miseensotaa malee sochiin keessan milkaa’uu hin danda’u. Kanaaf,
mirga miseensonni keessan imaammata, sochii fi murtiilee dhaaba saanii
keessatti qooda fudhachuuf qaban kabajaa!
Sababoota sochii isin tokkummaa
qabsaa’ota Oromoo dhinsuuf goona jettan gufachiisan keessaa inni tokko, sochii
kana keessatti, miseensota keessan qooda dhorkachuu fi yaada saanii kessumsiisuu diduu dha jennee amanna.
Ilaalcha “Kan wal-dhabu hooggana, kan araaramus hooggana, miseensi maal keessaa
qabaa?” jedhu irraa of qulqulleessuu dadhabuu keessan argina. Hamma ilaalcha
kana irraa of qulqulleessittanitti, tokkummaa qabsaa’ota Oromoo dhinsuu hin
dandeessan. Qabsaa’onni isin tokkoomsuuf hojjenna jettan kun eenyu isaanii?
Miseensotuma dhaabota keessanii miti? Maree tokkummaa kanneen akka tokkooman
berbaadamu keessatti qooda hin fudhane ykn irratti yaada hin kennanne milkaa’uu
attamitti danda’aa?
Seena
dabre irraa barachuu feesisa. Murtiilee gur-guddoon ammaan dura osoo miseensota
qooda hin fudhachiisin godhaman jeequmsa fi badii guddaa fidan. Jecha kanaaf
fakkeenyi irraa barachuu qabnu inni duraa bara 1991 keessa mootummaa cehumsa
Itoophiyya keessaa qooda fudhachuu ABOn murteesse keessaa, miseensi dhaabicha
qooda hin qabu ture. Murtii fardiin akkasii qooda fudhannaa fi maree
miseensotaan alatti godhamee raabsameef. Bara 1992 keessa murtiin WBO mooraatti
galchuu, beekumsa miseensotan alatti ta’e. Itti bahiin isaa lubbuu ilmaan
Oromoo qisaasuu fi WBO hamma badinsaan gahuu ture. Fakkeenyi biraan, murtii
bara 2000 keessa “Ajandaa Nagaa” labsuuf godhame, kan miseensonni dhaabichaa
irratti hin mar’achiifaminii fi qooda keessaa hin fudhatini. Itti bahiinsi
isaas ABO bakka lamatti baqaqsuun QBO gara boodaatti deebise jechuun ni
dandaa’ama.
Qooda
fudhannaa, deggersa fi fedhii miseensotaa keessanii malee, tokkumaa qabsaa’otaa
qofaa keessan fiduu hin dandeessan. “Waliigaltte”, “tumsa”, “Walhubannoo” fi
kkf mallatteessuu dura, miseensota keessaniin mar’adha. Yaada saanii
gaafadhaa. Dhimma kana akka gaariitti
hubachuu fi deggeruu saanii hubadhaa. Addunyaatti facaasuu dura miseensota
keessaniin gahaa.
Gabaabatti,
mirga miseensota keessanii kabajaa! Qabsaa’onni isin tokkoomsuuf hojjenna
jettan miseensotuma kana ta’uu yeroo hunda yaadadhaa! Dhaabichi kan dhuunfaa keessan
osoo hin taane, kan miseensota ta’uu hubadhaa!
4.
Tokkoomuun qabsaa’otaa kan aadaan
hojii saa hin jijjiiramnne QBOf faydaa hin qabu!
Hammam illee yoo tookkomttan, yoo
hojii qabsoo hojjettanii QBO achi hin
buttan ta;e ummata Oromoof bu’aa hin buufttan.
Ummata Oromoo kan aria’atama fi hacuuccaa diinaa jalaa baasuu dandeessan hojii
qabsoo hojjechuu qofaan. Hojii hojjechuun ammo aadaa hojii horachuu barbaada. Dhaabonni
keenya hundi, hoogganoota fi miseensota dabalatee, aadaa hojii hin qaban. Kun
jijjiiramuu qaba!
Akka barbaachisutti Oromoo
ijaaranii bobbaasaa hin jiran. Waraana ijaaranii guddisaa fi lolchiisaa hin
jiran. Alagaa Oromoof firoomsaa hin jiran.
Hedduun saanii karoora hojiillee
hin qaban. Karoora humnna namaa oogummaa fi dandeetti qabu horachuu, karoora
beeksisii (propaganda), karoora hojii diiplomaasii, karoora Oromoo biyya keessa
fi alatti ijaaruu, karoora of-irratti hirkannoo, karoora tikaa fi qaruutee (security
& intelligence) jaaruu, karoora waraana ijaaruu fi lakkobsa fi aynaasaa
wayyeessuu fi kkf hin qaban. Karoora hojii malee hojiin hin jiru. Kan hin
karoorffatin hojjetamee fi hin hojjetamnneesaa madaaluun hin danda’amu. Kanaaf,
dhaabonni keenya waggaa dha waggaatti hojiisaanii hammam akka tarkaanfachisan
madaaluu hin danda’an. Kaan saanii gaaffii kanallee of hin gaafatan. Kun
dhaabota keenyaaf aadaa ta’ee jira.
Hojii Oromoo ijaaree bobbaasu,
kan waraana ijaaree lolchiisu, kan alagaa Oromoof firoomsu hoojjettu yoo ta’e
malee tokkummaan keessan qofaan ummata Oromoo waan gargaaru hin qabu. Aadaa
hojii horadhaa!
5.
Wal-tuffachuu dhiisaa!
Wal caalmaan dhaabota bilisummaa
ummata tokkoo kan maadalamu, kaayyoo
ummatichaa bakkaan gahuuf hojii isaan hojjetan irratti. Hojii kana keessaa
kanneen gurguddoon, kan diiplomasii, kan waraanaa fi kan siyaasaa ti. Isin
keessaa kan qabso diiplomaasii Oromoo boonsu “hojjechaan jira” jechuu danda’u eenyuu? Kan waraana diina haleelaa jiru qabu isin
keessaa eenyuu? Kan biyya keessatti ummata ijaaree qabsootti bobbaasaa jiru hoo
eenyu? Isin keessaa kan hojii kana “kanneen hafan caalaan hojjechaa jira;
Oromoo boonsaan jira!” jedhee dubbachuu danda’u jiraa? Mee dhaabbadhaa of
ilaalaa! Ebelu waraana hin qabu, ebelu nama sadituu dha fi kkf jechuun keessan of
gammachissuuf yoo ta’e malee dhugaa qabatamaa keessa jirttan hin calaqqisu. Kannen wal-cabsan
fi wal-tuffatan tokkummaa ummachuu hin danda’an. Yoo ummataniis, waaruu hin
danda’u. Kanaaf, wal-tuffachuu dhiisaa! Walitti dhufttanii wal jabeessuu fi QBO
achi butuuf carraaqaa malee wal cabsuu fi wal-tuffachuu irratti yeroo keessan
hin balleessinaa.
6.
Hoogganni seera dhaabni isaa
tumateen hin bulle, tokkummaa qabsaa’ota Oromoo dhinsuu hin danda’u!
Hoogganni sirnna dhaaba saatiin
hin bulle, amantaa (credibility) hin qabaatu. Keesattuu, hoogganni sirnnummaa
(legitimacy) hin qabnne, bakka dhaabichaa bu’ee haasa’uuf illee mirga hin qabu.
Hedduun keessan dhaaba bakka buuna jettan keessatti, gadaan keessan erga dhume
bubbulee jira. Ha ta’u malee, qaanii tokko malee aangootti rarraatanii
jirttu. Hoogganni har’a heera dhaaba
isaa cabsee humnnaan aangotti rarra’u, osoo bilisummaa baanee aangoo qabaate, sirnna
dimookraasii fi kan haqaa diriirsa jedhamee akkamitti abdatamaa? Erga gadaan
keessan dhumee booda akka heera dhaaba keessanitti filannoo haaraa osoo hin
geggeessin ykn miseensota keessanitti deebitanii gadaa keessan dheeressuuf hayyama osoo irraa hin argatin, akkasumatti
baroota dheera aangoorra teessan, hooggana isin booda dhufuuf fakkeenya akkamii
taatuu? Heera fi seera ofii keessanii hin kabajin, miseensota keessan akkamiin
kabajchiisuu dandeessuu?
Tokkummaa qabsaa’ota Oromoo
dhinsuu kan danda’an hoogganoota amantaa (credibility) ummata biraa qaban, hoogganoota
sirnnaa (legitimate leaders) fi hoogganoota seera fi heera dhaaba saaniin
bulanii bulchan qofa. Kanaaf, heera fi seera dhaabota keessanii kabajaa; yoo
gadaan keessan dhumee jiraate, dura hoogganummaa keessan sirneessa!
Oromiyaan Ni
Bilisoomitti!
Abraahim Abbayyee
D/T Kutaa ABO
Ameerikaa Kaabaa (KABO-AK)
www.oromoliberationfront.info
KABO-AK@oromoliberationfront.info
Isin maal jattuu? Have your say!


text:
Categories: Oromia Tags:
4 Responses to “Ayyaana Irreecha Oromo Oslo, Norway, Onk. 6, 2012”
-
Haawwasaa Oromoo Osloo bagaa hfkoltan!!
kunoo akkasi magaallan Oromiyya akkimiti midhagduu.
Abbaa Dhugaa
-
Addaa Midhagaa akksi kana yoo qabatani adunyaatti mulatan akkati bareedu agartani?
Ittin boona malee kenyumatuu kenyaa
”Meeti jamammaa”
-
“O yaa Mareewoo!” jechi jedhamu hamma nama nuffisiisutti irra deddebi’amee utuu jedhamuu baatee. Si’a muraasa jechuun jechoota biroo ittifufuu qaba jedheen yaada.
-
Mammaggalan Oslo Baga booqaa birraa geessan! Baga Ayyaana Irreecha nagaan oofkaltan. Yeroo isin biyya ambaatti akkas walitti yaatani miidhagdanii irreeffattan akkam garaan akka nagammade ibsuuf jechatuu na hanqata. Ijji diina isin hin argin. Weellisa Muktaar Usmaan sagaleen kee baruma baraan qaramaa deema, akkuma eeboo diina sodaachisa….nuuf jiraadhu, umurii dheeraan siif hawwa. Weellisa Hayluu kitaaba ammoo ‘Ee Bookee’ sirritti sirbita jedheen si eege garuu baayee itti hin buune. Waan hundaafu akkanumatti tokkummaan wal bira nuuf tura!!!!


text: 1Aaroona zaretu citati hagaappe kaallidi xaafettidaageeta. Aaroona naati Nadaaba, Abiiha, El77aazaranne Itaamaara. 2SHin Nadaabinne Abiihu na7a yelennan bantta aawaappe kase haiqqidosona. Hegaa gishshau, El77aazarinne Itaamaari qeese gididosona. 3Daawiti Aaroona zareta eta oosuwaadan oosuwaadan citan shaakkiis. El77aazara yaraappe Xaadooqinne Itaamaara yaraappe Abimeleki Daawita maaddidosona. 4El77aazara yarati tammanne usuppun citan shaahettin, Itaamaara yarati qassi hosppun citan shaahettidosona. El77aazara yaratu halaqati Itaamaara yaratu halaqatuppe dari beettido gishshau, hegaadan haniis. 5El77aazara yaratu giddooninne Itaamaara yaratu giddon Beeta Maqidasiyau halaqatinne Xoossaa oosuwau halaqati de7iyo gishshau, hageetinne hinkkootinne oosuwaa saaman shaakkidosona. 6El77aazara yaratinne Itaamaara yarati bantta kayan kayan saamaa kessidosona. Kessin Leewa zare gidiya Nataani7eela na7ai xaafee SHamaa7ee eta mazggafiis. Kawoinne a halaqati, qeesiyaa Xaadooqinne Abiyaataara na7ai Abimeleki, qeesetu yaratu halaqatinne Leewatu yaratu halaqati ubbati ha yohuwau markka. 7Ha asati saamaa kessin, koiro saamai Yihoyaariba gakkiis. Naa77anttoi Yadaaya gakkiis. 8Heezzanttoi Hariima gakkiis. Oiddanttoi Sa7oorima gakkiis. 9Ichchashanttoi Malkkiyaa gakkiis. Usuppunttoi Miyaamiina gakkiis. 10Laappunttoi Haqqooxa gakkiis. Hosppunttoi Abiiya gakkiis. 11Uddufunttoi Yaasa gakkiis. Tammanttoi SHakaaniyaa gakkiis. 12Tammanne isiininttoi Eliyaashiba gakkiis. Tammanne naa77anttoi Yaaqiima gakkiis. 13Tammanne heezzanttoi Huppa gakkiis. Tammanne oiddanttoi Yesheka7aaba gakkiis. 14Tammanne ichchashanttoi Bilgga gakkiis. Tammanne usuppunttoi Imeera gakkiis. 15Tammanne laappunttoi Heziira gakkiis. Tammanne hosppunttoi Happixeexa gakkiis. 16Tammanne uddufunttoi Pataahiyaa gakkiis. Laatamanttoi Yihezqqeela gakkiis. 17Laatamanne isiininttoi Yaakiina gakkiis. Laatamanne naa77anttoi Gamuula gakkiis. 18Laatamanne heezzanttoi Dalaaya gakkiis. Laatamanne oiddanttoi Ma7aaziyaa gakkiis. 19GODAI Israa7eela Xoossai eta maizza aawaa Aaroona baggaara azazidoogaadan, eti GODAA Beeta Maqidasiyaa gelidi, kayan kayan oottanau xaafettidosona. 20Leewa zaretu halaqati harati hagaappe kaallidi xaafettidaageeta. Yehidaayi SHabu7eela baggaara Amiraama zare. 21Yishee Rahaabiyaa zare. 22Yahaati SHalomiita baggaara Yixihaara zare. 23Yiriiyi, Amaaree, Yahaazi7eelinne Yiqami7aami Kebroona zare; eti bantta yeletaa maaran xaafettidosona. 24SHamiiri Mikiyaasa baggaara Uzzi7eela zare. 25Zakkaariyaasi Mikiyaasa ishaa Yishiyaa baggaara Uzzi7eela zare. 26Maahili, Mushinne Yaa7izee Maraara zareta. 27Yaa7iziyaa naati heezzati SHohaama, Zakkuuranne Iibira. 28Maahila naati naa77ati El77aazaranne Qiisha. El77aazarayyo attuma na7i baawa. 29Qiishayyo Yiraahima7eela giyo issi attuma na7ai de7ees. 30Mushayyo Maahila, Edeeranne Yiremoota geetettiya heezzu attuma naati de7oosona. Hageeti Leewa zaretu halaqata. 31Kase eta dabboti, Aaroona zare qeeseti oottidoogaadan, Leewa zaretu halaqatinne kaalotiya ishanttuppe issoi saamaa yeggees. Saamai kiyiyo wode Kawoi Daawiti, Xaadooqi, Abimeleki, qeesetu halaqatinne Leewatu halaqati markka.


text: 1He gallassi Yerusalaamen de7iya woosa keettan gita yedetai denddiis; denddin Yesuusi kiittidoogeetuppe attin, ammaniyaageeti ubbati Yihudaa biittaaninne Samaariyaa biittan laalettidosona. 2Xoossaa woosan sheekkida asati Isxxifaanoosa moogidosona; qassi au daro yeekkidosona. 3SHin Saa7ooli woosa keettaa xaissees; ubbaa keettaa geli gelidi, attumaasaanne maccaasaa goochchi goochchidi, qasho keettaa yeddees. 4Laalettida ammaniyaageeti qaalaa yootiiddi, ubbasaa biidosona. 5Piliphphoosi Samaariyaa katamaa wodhdhidi, Kiristtoosabaa asaassi yootiis. 6Daro asai Piliphphoosi giidoogaa keehi akeekidi siyiis; i oottiyo malaataakka be7iis. 7Aissi giikko, tuna ayyaanati qaalaa xoqqu oottidi haasayiiddi, daro asaappe kiyidosona; qassi daro silatinne wobbeti paxidosona. 8He kataman asai daro ufaittiis. 9SHin Simoona giyo issi bitanee kase, bana gita giiddi kaayiiddi, Samaariyaa asaa, “Laa hagee aiba oorattabee” giissiiddinne he kataman de7iis. 10Guuttaappe doommidi, gitaa gakkanaashin, asai ubbai, “Xoossaa wolqqai gitai hagaa” giidi abaa ezggees. 11Daro wodiyaappe doommidi, kaayuwan Samaariyaa asaa “Laa hagee aiba oorattabee” giissido gishshau, asai abaa ezggees. 12SHin Piliphphoosi Xoossaa kawotettaabaanne Yesuus Kiristtoosa sunttaabaa attumaageetussinne maccaageetussi yootin, eti abaa ammanidi xammaqettidosona. 13Qassi Simoonikka ba huuphen ammaniis; ammanidi xammaqettidoogaappe guyyiyan, Piliphphoosaara issippe de7iiddi, oosettiya malaataanne Xoossai oottido gita malaataa be7idi garamettiis. 14Yesuusi kiittido Yerusalaamen de7iyaageeti, Samaariyaa asai Xoossaa qaalaa ekkidoogaa siyido wode, PHeexiroosanne Yohaannisa etakko yeddidosona. 15Yeddin PHeexiroosinne Yohaannisi wodhdhidi, ammaniyaageeti Geeshsha Ayyaanaa ekkana mala, etau Xoossaa woossidosona; 16aissi giikko, Samaariyaa asati Godaa Yesuusa sunttan xinqqate xalaalaa xammaqettidoogaappe attin, etappe issuwaa bollinne Geeshsha Ayyaanai wodhdhiichchibeenna. 17He wode PHeexiroosinne Yohaannisi bantta kushiyaa eta bolli wottin, eti Geeshsha Ayyaanaa ekkidosona. 18Yesuusi kiittidoogeeti bantta kushiyaa eta bolli wottin, etassi Geeshsha Ayyaanai imettidoogaa Simooni be7ido wode, PHeexiroosassinne Yohaannisassi miishshaa ehiidi, 19“Taanikka ta kushiyaa wottiyo ubbai Geeshsha Ayyaanaa ekkana mala, ha godatettaa taukka immerkketii” yaagiis. 20SHin PHeexiroosi ayyo hagaadan yaagiis; “Neeni Xoossaa imuwaa miishshan shammanau qoppido gishshau, ne miishshai nenaara coo xayo. 21Ne wozanai Xoossaa sinttan suure gidenna gishshau, neeyyo hagan oosoi woi sohoi baawa. 22Yaatada ha ne wozanaa iita qofaa gishshau, nagaraappe simma; geelladan ne wozanan de7iya iita qofaa Xoossai atto gaanaakkonne Xoossaa woossa. 23Aissi giikko, neeni daro qanaatiyaa oiqqada nagaraa qashuwan de7iyoogaa taani be7ais” yaagiis. 24Yaagin Simooni PHeexiroosassinne Yohaannisassi zaaridi, “Intte giidobaappe issibainne tana gakkenna mala, intte tau Xoossaa woossite” yaagiis. 25PHeexiroosinne Yohaannisi markkattidoogaappenne Godaa qaalaa yootidoogaappe guyyiyan, guyye Yerusalaame simmidosona; simmiiddi Samaariyan de7iya daro qeeri katamatun wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootidosona. 26Godaa kiitanchchai Piliphphoosa, “Denddada Yerusalaameppe Gaaza efiya bazzo ogiyaakko ba; he ogee tohossa baggaara de7ees” yaagiis. 27Piliphphoosi denddidi biis. Hinddake giyo Toophphiyaa kaweessi biittaa haariya i miishsha ubbaakka naagiya Toophphiyaa asa issi mureessai de7ees; de7iyaagee goinnanau Yerusalaame biis. 28Parai goochchiyo gaariyan uttidi, Yerusalaameppe guyye simmiiddi, hananabaa yootiya Isiyaasa maxaafaa nabbabees. 29Geeshsha Ayyaanai Piliphphoosa, “He gaariyaakko shiiqada hemetta” yaagiis. 30Yaagin Piliphphoosi woxxidi, hananabaa yootiya Isiyaasa maxaafaa mureessai nabbabishin siyidi a, “Neeni nabbabiyoogaa akeekai?” yaagiis. 31Mureessai, “Tau odidi akeekissiya asi bainnan waanidi akeekettii?” yaagiis; qassi banaara gaariyan kiyidi uttana mala, Piliphphoosa woossiis. 32Mureessai nabbabiyo maxaafaa sohoi hagaadan yaagees; “Dorssadan i shuhettanau laagettiis. Dorssa marai ba ikisiyaa meediyaagaa sinttan co77u giyoogaadan, ikka ba doonaa pogibeenna. 33I kauyyidoogan au xillo pirddi xayiis. A de7oi ha sa7aappe pude ekettiichchido gishshau, a zariyaabaa oonee yootanai?” yaagees. 34Mureessai zaaridi Piliphphoosassi, “Hananabaa yootiyaagee hagaa obaa odii? Babaa odiiyye woi hara asabaa odii? Tau odarkkii” yaagiis. 35Yaagin Piliphphoosi zaaridi, Xoossaa maxaafaa i nabbabiyoosaappe doommidi, Yesuusabaa wonggeliyaa mishiraachchuwaappe ayyo yootiis. 36Eti ogiyaa oiqqidi biiddi, haattai de7iyoosaa gakkidosona; mureessai, “Haattaa hagaa be7a; xammaqettiyoogaa tana diggiyai aibee?” yaagiis. 37Piliphphoosi a, “Neeni ne kumetta wozanaappe ammanikko, danddayaasa” yaagiis. Yaagin i zaaridi, “Yesuus Kiristtoosi Xoossaa Na7a gidiyoogaa taani ammanais” yaagiis. 38Gaaree eqqana mala mureessai azazin, inne Piliphphoosi naa77ai duge wodhdhidi, haattan gelidosona; gelin Piliphphoosi a xammaqiis. 39Eti haattaappe gaxaa kiyido wode, Godaa Ayyaanai Piliphphoosa liphphi oottidi, efi aggiis; naa77anttuwaa mureessai Piliphphoosa be7ibeenna; shin ba ogiyaa ufaittiiddi biis. 40Piliphphoosi ba huuphiyau Azooxoosan de7iyoogaa eriis; qassi Qiisaariyaa yaana gakkanaassikka, katama ubban yuuyiiddi wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootees.


text: 1Aneen :nyi Paawulō nyoo kilēwēnān :Iriin ālēku kāāyooytooyiintoo Yēēsu Kiriistō. Āsirwook lōkōōyichu akwaan piipō Iriin chēpō Ēpēēsō choo /kiirānook ākootuupēy Yēēsu Kiriistō. 2Kuupēēruurook :Paapaan Iriin ākoonyōōru kaalya nkōō wōloo mii :inyeentee nkōō Kiptaayaan Yēēsu Kiriistō. 3Kuuloosuuy Iriin nyoo Paapaa Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō nyoo kiikukōōnēēch pēēruur aka tōkōl nyēpō sopoonpō Toomirmiir kupunuunō Kiriistō. 4Kiisip kulēwēnēēch :Iriin kutoomō /kēētoowu ngʼwēny sikēētililiituu nyoo mākutingʼēy rāyiityō aka tōkōl nkōō taayuunyiin kupunuunō :Kiriistō. 5Kiisip kutil :Iriin nkōō choomnyēēnyiin kilē kēēlēkuuchaan laakōōchiich kupunuunō Yēēsu Kiriistō. Kuupaypaay nyoonēē inyeentee kitya. 6Kuutōrōōrēy Iriin akipō pēēruuroonēē ōōw nyoo kiikukōōnēēch kupunuunō wēēriinyiin nyoo chāmēy :inyeentee. 7Kiikutyaakeeneech :Kiriistō kērētiichiich choo kiitarta, /akiikēēnyōōwēēch kaat ngʼōōkiichooch. Chāmēēch :Iriin nyaa tyaan kēny! 8Nkōō chamataani ōōw, ku kiingʼoongʼwēēch :Iriin chēpētēēnyiin nyoo kii-ungʼaat. Kikōōnēēch ngʼoroomnyēēnyiin aku-ireech kēēsōwuu kiyoo kiimārēy ku-ir kupunuunō Kiriistō. Kiitil ku-ir kilēē nyoonēē āmu kiirō :inyeentee kilē kii karaam. 10Kir nyoo kiikuchēp :Iriin ku nyi: nēē iti :pērēētuus choo yāmootēēn ku-isu tukun tōkōl choo mii parak ākōō ngʼwēny kuuryoonchi :Kiriistō. 11Iriisōōt tukun tōkōl kutuup keey nkōō chēpuut chēpō Iriin. Kilēē wōloo kiimārtooy inyeentee nkōō taay, /kēēsip /kēēlēwēnēēch kēēlēkuu piichiich kipunuunō Kiriistō. 12Kunyuun, kuuloosuuy Iriin akipō ōōwintanyiin achaan Yāwuutik choo kiikuusip keekanyaanu :Meesaaya kitoomō kuchō. 13Kyaateer :akwaan mpō ngʼālyoontoo man, lōkōōy choo kāroomēēn chēpō sāruunō. Kii nēē aran :akwaan Kiriistō /kēēkōōnook Toomirmiir nyoo Tiliil nyoo /kiikiiyoomiis kēny, /sikēēnkētēēnook kilē akwaan chaachiich. 14Paani /kiikukōōnēēch Toomirmiir, ku toowunō :nyoonēē nyēpō tukun choo kupa kēēnyōōruuy mu pērēētuu nyēpō lēt nyoo /kiityooktēēch choo kipō Iriin. Kuuloosuuy nyuun Iriin akipō ōōwintanyiin. 15Kyaateeraa kilē ārānēēkwaan Kiptaayaan Yēēsu ākoochāmēy piipō Iriin kitya. 16Moochoosaa nyuun āmwoochinii Iriin kōōnkēy nēē āsoowook. Āsoowook pērēētuus tōkōl, 17āsooyēy ākōy Iriin nyoo tōrōōr aku paapaa Kiptaayaantēēnyoon Yēēsu Kiriistō kilē kukōōnook ngʼoroomnyō nyēpō Toomirmiir akungʼoongʼwook āsowuu wōloo lēē :inyeentee. 18Āsooyēy kuureer kilē kuyootiisyō :mētēwēyiikwook soosowuu ōōwinpō kiyoo kiikuuyoomiiswook :Iriin kilē kōōnook akaaroo mpō wōloo tēēnō :pēēruur nyoo ānyōōruukwaan kupootō piipō Iriin tōkōl. 19Ākoosooyēy mpō āsowuukwaan wōloo tēēnō :nyikiisinpō kaamuuka nyoo mii kupāyiisyēērēē :Iriin nkōō wōloo kumiichaan choo kiikeeran inyeentee. Moomii :kiyoo kiitēēnēē kaamuukaanyēēnyi. 20Kiipāyiisyēērō :Iriin kaamuukaanoonēē, paani kiingʼeeta Kiriistō meerat aku-ir kutēpō ēēruunyiin nyēpō taay mu kipsēnkwēt. 21Pāyuuy :Kiriistō pāytooyiin aka tōkōl ākōō piich tōkōl choo tingʼēy kaamuuka kipootō mōkōrō tōkōl. Inyeentee nyēpō kaamuuka nyoo ōōw kisiir walak tōkōl nkōō kōōrooni nkōō mpō kōōrēē nyoo chōōnēy. 22Kiikuutē :Iriin Kiriistō kupayta kir aka tōkōl aku-ir inyeentee kuryoontō kaaniiseenyiin, 23nyoo pōōrpō Kiriistō. Inyeentee nyoo irēy tukun tōkōl kukēchi keey nkōō oor aka tōkōl. Nēē iti :kaaniisaa Kiriistō wōloo mārtooy inyeentee, kupaypayiit.


text: 1"'Ai asinne markkau xeesettidi ba be7idoogaa woikko ba eridoogaa gutaran markkattennan ixxikko, hegee ayyo nagara; hegaa gishshau i qaxxayetto. 2"'Qassi ai asinne erennan de7iiddi tunabaa, do7aa bautaa woikko mehiyaa bautaa woikko sa7aara gooshettiya do7atu bautaa bochchikko, tuna gidiyoogaa i erido wodiyaappe doommidi mooranchcha gidiis. 3"'Qassikka ai asinne erennan de7iiddi, asa bollappe goggiya tunissiyaabaa aiba gidinkka bochchikko, hegee tuna gidiyoogaa i erido wodiyaappe doommidi mooranchcha gidiis. 4"'Woi qassi ai asinne iitabaa gidin lo77obaa oottanau eesuwan caaqqikkonne ba caaqqidoogaakka i akeekennan xayikko, i akeekido wodiyaappe doommidi mooranchcha gidiis. 5"'Ai asinne ha odettida moorotuppe issuwaa oottidabaa gidikko, ba oottido nagaraa paaxo. 6I ba oottido nagaraa gishshau GODAAYYO ba wudiyaa giddoppe macca dorssaa woikko macca deeshshaa nagaraa yarshsho oottidi shiishsho. SHiishshin qeesee ekkidi, he bitaniyaa nagaraa atto giissana. 7"'Asi ba oottido nagaraayyo yarshshanau, dorssaa woikko deeshshaa anqqaraa shammanau ayyo miishshi gidana xayikko, naa77u haraphpheta buubata, woikko naa77u mara haraphpheta, issuwaa nagaraa yarshsho oottidi, qassi issuwaa xuuggiyo yarshsho oottidi GODAASSI eho. 8Ehiidi i eta qeesiyaassi immo. Qeesee naa77u haraphphetuppe issinniyo qooriyaa muucennan coo mirqqidi, nagaraa yarshsho oottidi yarshsho. 9Yaatidi he nagaraa yarshshuwaa suuttaappe amaridaagaa ekkidi, yarshshiyoosaa miyyiyaa caccafo; attida suuttaa yarshshiyoosaappe garssa baggaara gusso; hegee nagaraa yarshshuwaa. 10Hankko haraphphiyo qassi higgee azaziyoogaadan, xuuggiyo yarshsho oottidi xuuggo. Qeesee hegaadan oottidi, bitanee oottido nagaraa atto giissanau yarshshuwaa yarshshees; bitaneekka ba nagaraappe maarettana. 11"'SHin issi urau naa77u wogga haraphpheta woikko naa77u mara haraphpheta ehaanau miishshi gidana xayikko, issi kilo giraame liiqo xiilliyaa ba nagaraassi shiishshiyo yarshsho oottidi eho. He xiillee nagaraa yarshsho gidiyo gishshau, wogaraa zaitee woikko ixaanai an gujettoppo. 12I hegaa ehiidi qeesiyaassi immo; qeesee he xiilliyaappe issi kushiyaa kuntti ekkidi, GODAASSI shiishshiyo kattaa yarshshuwaara gattidi, hassayissiyaabaa oottidi yarshshiyoosan de7iya taman xuuggo; hegee nagaraa yarshshuwaa. 13Ha geetettidaageetuppe augaaninne gido bitanee oottido nagaraassi qeesee hagaadan oottidi, bitanee oottido nagaraa atto giissees; bitaneekka ba nagaraappe maarettana. Kattaa yarshshuwaadankka attidaagaa qeesee ekko' yaagada oda" yaagiis. 14GODAI Muusessi hagaadan yaagidi yootiis; 15"Ooninne GODAAYYO geeshshi wottido miishshatu bolli ammanettennan xayikkonne qassi erennan nagaraa oottikko, ba naaquwaassi ba wudiyaa giddoppe tilla bollaara de7iya issi dorssa orggiyaa GODAASSI eho. A waagaikka Xoossaa Dunkkaaniyan eriyo meezaanan wottin eretto; hegee naaquwaa yarshshuwaa. 16GODAASSI dummayi wottido miishshatu bolli i nagaraa oottido gishshau, i he miishshatu waagaa qanxxo; qanxxiiddi kase waagaa bolli xeetaappe laatamu kushiyaa gujjidi qeesiyaassi immo. Qeesee he naaquwaa yarshshuwaassi ehiido dorssaa yarshshidi, bitaniyaa nagaraa atto giissees; bitaneekka ba naaquwaappe maarettana. 17"Ai asinne erennan de7iiddi, GODAI, 'Oottoppa' giidi azazidobaappe issuwaa oottidi nagaran gelikko, i erana xayikkonne mooranchcha gidiyo gishshau, ba nagaran qaxxayetto. 18I ba wudiyaappe tilla bollaara de7iya issi dorssa orggiyaa naaquwaa yarshshuwaassi qeesiyaakko eho. He dorssai naaquwau qanxxiyo waagaa kessiyaagaa gido; yaatobare qeesee he dorssaa yarshshidi, bitaniyaa naaquwaa atto giissees; bitaneekka ba naaquwaappe maarettees. 19Hegee naaquwaa yarshshuwaa. I tumukka GODAA naaqqiis" yaagiis.


text: 1Abeet GODAU, ta Xoossau, taani neekko baqatada qosettais. Tana yedettiya ubbatuppe neeni tana ashsha ekka. 2Neeni tana ashshennabaa gidikko, eti tana gaammuwaadan zaazidi, ooninne ashshennan dafidi carqqayana. 3Abeet GODAU ta Xoossau, taani asa naaqqidabaa gidikko, hegeenne ta laggiyaassi lo77uwaa gishshaa iitaa zaaridabaa gidikkonne, woikko gaasoi bainnan ta morkkiyaa bonqqidabaa gidikko, hagaa mala yohotuppe issuwaanne taani oottidobaa gidikko, 5ta morkkee tana yedettidi oiqqo. Oiqqidi tana sa7an kinchcheretto; yaatidi, tana biittan oli bayo. 6Abeet GODAU, ne hanqquwan denddada, ta morkketu eexxiya hanqquwaa xaissa. Ta Xoossau, beegotta; tumaa pirdda. 7Deretu yaa7ai ne yuushuwan shiiqo; neeni etappe bollaara gidada haara. 8GODAI dere asata bolli pirddees. Abeet GODAU, taayyo ta xillotettaadaaninne ta suuretettaadaaninne pirdda. 9Qofaanne wozanaa qorada eriya xillo Xoossau, iitatu geniyaa neeni xaissa. SHin xilluwaa sarotan mintta wotta. 10Wozanaa xilluwaa ashshiya Xoossai taayyo gonddalle. 11Xoossai xillo pirddiyaagaa; i hachchi hachchi hanqqettiya Xoossaa. 12Asi ba nagaraa paaxidi simmennan ixxikko, Xoossai ba bisuwaa leefees; i ba wonddafiyaa tolidi giigissees. 13I ba woriya ola miishshata giigissees; tamaa lacuwaadan pol77attiya ba zubbiyaa giigissees. 14Iitatettaa shahaaridi, geniyaa abbe ixetidaagee, wordduwaa yelees. 15Hara asatuyyo olla bookkida asi ba bookkido ollan bau kunddees. 16I ehiyo genee a huuphiyau simmees. A makkalainne a huuphiyau simmees. 17GODAA xillotettaa gishshataayyo taani GODAA galatana; qassi Ubbaappe Xoqqiya GODAA sunttaayyo taani galataa yexxana.


text: 1Kiristtoosa yaagidi, Yesuusa ammaniya ooninne Xoossaa na7a; qassi Aawaa siiqiya ooninne a Na7aakka siiqees. 2Nuuni Xoossaa siiqiyoogaaninne a azazuwaa naagiyoogan, Xoossaa naata siiqiyoogaa eroos. 3Aissi giikko, nuuni Xoossaa siiqiyoogee a azazuwaa naagiyoogaa; a azazoikka deexo gidenna. 4Aissi giikko, Xoossaa na7a gidiya ooninne ha sa7aa xoonanau danddayees; nuunikka ha sa7aa xoonanaagee nu ammanuwaana. 5Ha sa7aa xoonanau danddayiyai oonee? Yesuusi Xoossaa Na7aa gidiyoogaa ammaniyaagaa xalaalai xoonana. 6Haattaaranne suuttaara yiidaagee hagaa; ikka Yesuus Kiristtoosa; haattaaranne suuttaara i yiidoogaappe attin, haatta xalaalaara yibeenna. Geeshsha Ayyaanai tuma gidiyo gishshau, hegee tuma gidiyoogaa i ba huuphen markkattees. 7Aissi giikko, heezzu markkati de7oosona. 8Hegeeti Geeshsha Ayyaanaa, haattaanne suuttaa; ha heezzati issoi issuwaagaa phalqqokkona. 9Nuuni asai markkattiyoogaa ammanikko, Xoossai markkattiyoogee asaagaappe keehi aadhdhees; aissi giikko, Xoossai ba Na7aayyo markkattido markkatettai hagaa. 10Xoossaa Na7aa ammaniya uraa wozanan ha markkatettai de7ees. Xoossaa ammanenna urai ooninne Xoossai ba Na7aayyo markkattido markkatettaa ammanibeenna gishshau, Xoossaa worddanchcha oottiis. 11Simmi markkatettai hagaa; Xoossai nuuyyo merinaa de7uwaa immiis; he de7oikka a Na7an de7ees. 12Xoossaa Na7ai de7iyo ooyyoonne de7oi de7ees; Xoossaa Na7ai bainna ooyyoonne de7oi baawa. 13Xoossaa Na7aa sunttan ammaniya intteyyo merinaa de7oi de7iyoogaa intte erana mala, hagaa intteyyo xaafaas. 14Xoossai koyiyoogaadan, ainne nuuni a woossikko, i siyiyoogaa nuuni eriyo gishshau, a sinttan yayyokko. 15Nuuni woossiyo ubban i siyiyoogaa erikko, nuuni a woossidoogaa i immanaagaa eroos. 16Ooninne haiqoi bessenna nagara ba ishai oottishin be7ikko, Xoossaa woossanau bessees; haiqoi bessenna nagara oottidaageetuyyo Xoossai de7o immana. Haiqoi bessiyo nagari de7ees; taani inttena hegau Xoossaa woossite giikke. 17Mooro ooso ubbi nagara; shin haiqoi bessenna nagari de7ees. 18Xoossaa na7i ooninne nagara ubba wode oottennaagaa nuuni eroos. Aissi giikko, Xoossaa na7ai a naagees; qassi xalahee halaqaikka a qohanau danddayenna. 19Nuuni Xoossaageeta gidiyoogaanne ha mule sa7aikka xalahe halaqan haarettidoogaa eroos. 20Nuuni tumu Xoossaa eranaadan, Xoossaa Na7ai yiidoogaanne nuuyyo akeekaa immidoogaa eroos. Nuuni tumu Xoossaa giddon, a Na7aa Yesuus Kiristtoosa giddon de7eettees; i tumu Xoossaanne merinaa de7uwaa. 21Ta naatoo, eeqatuppe intte huuphiyaa naagite.


text: 1Anxookiyan de7iya woosa keethan nabetinne asttamaareti de7oosona. Entti Barnnabaasa, Kareethi geetettiya Simoona, Qereenaappe yida Luukiyosa, Kawuwa Heroodisara diccida Minaahenne Saa7ola. 2Entti Godaa goynnishininne xoomishin Geeshsha Ayyaanay, "Taani xeegida oosuwas Barnnabaasanne Saa7ola taw dummayite" yaagis. 3Hessa gisho, entti xoomidaappenne woossidaappe guye bantta kushiya entta bolla wothidi yeddidosona. 4Hessa gisho, Geeshsha Ayyaani entta kiittis. Selewuqe bidosona; yaappe markkaben gelidi Qoophiroosa haathan teqettida biitta bidosona. 5Entti Silmmaana gakkidi Ayhude Woosa Keethatan Xoossaa qaala odidosona. Yohaannisi maaddishe enttara de7ees. 6Entti Qoophiroosa haathan teqettida biittaa kanthidi Phaafu gakkiya wode issi worddanchcho nabiya Bar-Yesuusa giya Ayhude maruwa demmidosona. 7He maroy deriya aysiya Sarggiyoos Phawuloosa giya akeekanchcho addiyara de7ees. Sarggiyoos Phawuloosi Barnnabaasanne Saa7ola baakko xeegidi Xoossaa qaala si7anaw koyis. 8Shin Girike doonan maruwa sunthay "Elmmaasa" geetettees. I deriya haareyssi ammanonna mela digganaw koyidi Barnnabaasaranne Phawuloosara eqettis. 9Shin Phawuloosa giya Saa7oli Geeshsha Ayyaanan kumidi maruwa caddi xeellidi, 10"La, Xalahe na7aw, iitatethi ubbay kumidaysso, xillotetha ubbaas morkkiyaw, suure Godaa ogiya mirqeyssa aggikii? 11Hekko, ha77i Godaa kushey ne bolla de7ees. Neeni qooqe gidana; guutha wodes awa poo7o be7akka" yaagis. Iira caaganaynne dhumay iya ayfiyaa goozin, ba kushiya oykkidi kaalethiya asi koyishe yuuyis. 12Deriya haareyssi hessa be7ida wode Godaaba tamaarsseysan malaalettidi ammanis. 13Phawuloosinne iyara de7eyssati Phaafuppe denddidi, Phinfiliyan de7iya Phergge markkabera bidosona. Yohaannisi enttafe shaakettidi Yerusalaame simmis. 14Shin entti Pherggefe aadhdhidi Phisidiyan de7iya Anxookiya gakkidosona. Sambbaata gallas Ayhude Woosa Keethi gelidi uttidosona. 15Muse higgeynne nabeta maxaafay nabbabettidaappe guye Ayhude Woosa Keetha halaqati, "Nu ishato, asaa minthethiya qaali hinttew de7iyakko asaas oderkketii" yaagidi enttako kiittidosona. 16Phawuloosi denddi eqqidi ba kushe mallidi, "Isra7eele asaw, qassi Xoossaa goynniya Ayhude gidonna asaw, si7ite. 17Ha Isra7eele asaa Xoossay, nu mayzata dooris. Gibxxe biittan imathatethan entti de7ishin, entta darssidi ba gita wolqqan Gibxxe biittaafe entta kessis. 18Bazzo biittan oytamu laytha mela entta dandda7is. 19Kanaane biittan Ayhude gidonna laappun kawotethata diggidi entta biittaa ba asaa laatisis. 20Hessafe guye, nabiya Saamu7eela wode gakkanaw oyddu xeetanne ishatamu laytha mela aysiya daynnata enttaw immis. 21Hessafe guye, entti banttaw kawo immana mela woossin, Xoossay Biniyame sheeshaappe Qiise na7aa, Saa7ola oytamu laythi kawotana mela enttaw immis. 22Xoossay Saa7ola shaaridaappe guye entta bolla Dawite kawothis. Xoossay Dawitebaa markkattishe, 'Taani koyaa ubbaa ta wozanaa mela oothiya Isseyye na7aa Dawite demmas' yaagis. 23"Xoossay, 'Taani Dawite sheeshaappe Isra7eele deriya ashsheyssa ehana' gidayssa mela Yesuusa ehis. 24Yesuusi yaanappe sinthe Isra7eele asa ubbay bantta nagaraappe simmidi xammaqettana mela Yohaannisi qaala odis. 25Qassi Yohaannisi ba oosuwa wurssana hanishe asaakko, 'Tana oona gidi qoppeetii? Taani hintte naagiya Kiristtoosa gidikke, shin taani iya caammaa birshshanaw taw bessonnayssi taappe guyera yees' yaagis. 26"Ishato, Abrahame sheeshatoo, qassi hayssan Ayhude gidonnashin Xoossas yayyeyssato, ha atotethaa qaalay nuus kiitettis. 27Ays giikko, Yerusalaamen de7iya asaynne entta halaqati Yesuusa eribookkona. Sambbaata ubban nabbabettiya nabeta qaala akeekiboonna gisho iya bolla pirddidi nabeti odida qaala polidosona. 28Yesuusa wodhisanaw issi gaasoykka dhayin Philaaxoosi iya wodhana mela woossidosona. 29Entti Yesuusabay Geeshsha Maxaafan xaafettidaba ubbaa polida wode masqaliyappe iya wodhisidi moogidosona. 30Shin Xoossay hayqoppe Yesuusa denthis. 31Hessafe guye, I baara Galiilappe Yerusalaame yidayssatas daro toho benttis. Entti ha77i iyabaa asaas markkattoosona. 32"Xoossay nu aawatas immana gida Wonggelaa nuuni hinttew odoos. 33Dawitey ba Mazmure Maxaafan nam77antho shemppuwan, 'Neeni, ta Na7a, taani hachchi nena yelas' geetettidi xaafettida Yesuusa, Xoossay hayqoppe denthidi nu mayzatas immana gidayssa nuus entta naytas polis. 34I wooqonna mela Xoossay hayqoppe iya denthon erisanaw, 'Taani Dawites immana gida ammanettida geeshsha anjjuwaa hinttew immana' yaagidi odis. 35Hessa gisho, Mazmure Maxaafan harason qassi, 'Ne Geeshsha Na7aa ahaa wooqisakka' yaagees. 36"Dawitey ba wode Xoossaa qofaa polidaappe guye hayqqidi ba aawatara moogettidi wooqis. 37Shin Xoossay hayqoppe denthidayssi wooqibeenna. 38"Hessa gisho, ta ishato, nagara atotethay Yesuusa baggara kasetidi hinttew odettidayssa erite. Muse higgey nagarappe xillisanaw dandda7enna. 39Shin Yesuusa ammaniyaa ubbay nagarappe xillees. 40Hessa gisho, nabeti gidayssi hintte bolla gakkonna mela naagettite. 41'Xoossay gidabaa leeqiseyssato! Be7ite! Malaalettite! Dhayite! oonikka odin, hintte ammanonna oosuwa taani hintte wodiyan oothana' " yaagis. 42Phawuloosinne Barnnabaasi Ayhude Woosa keethafe keyishin, kaalliya Sambbaatan hessa gujjidi odana mela asay enttana woossidosona. 43Shiiqoy laalettidaappe guye daro Ayhudetinne Ayhudeta ammanuwan gelidi Xoossaa goynniya daroti Phawuloosanne Barnnabaasa kaallidosona. Ammanidayssati Xoossaa aadho keehatethan minnidi daana mela entta zoridosona. 44Kaalliya Sambbaatan kataman de7iya asaappe daroti Xoossaa qaala si7anaw shiiqidosona. 45Shin Ayhudeti daro asaa be7ida wode Phawuloosa qanaattidi iya haasaya ixxidi iya cayidosona. 46Phawuloosinne Barnnabaasi yayyonna, "Xoossaa qaalay koyrottidi hinttew odettanaw koshshees. Shin hintte qaala ixxidi merinaa de7uwa ekkanaw nuus bessenna gidi hinttee, hintte huu7en pirddida gisho hiza nuuni Ayhude gidonnayssatakko simmos. 47Gaasoykka Goday, 'Alame kumethay ne baggara attana mela, taani nena Ayhude gidonna deriyas poo7o oothas' yaagidi nuna kiittis" yaagidosona. 48Ayhude gidonnayssati hessa si7ida wode ufayttidi Xoossaa qaala bonchchidosona. Qassi merinaa de7uwas doorettida ubbay ammanidosona. 49Godaa qaalay he biitta ubbaa gakkis. 50Shin Ayhudeti, Ayhude gidonna Xoosse goynniya dure maccasatanne kataman de7iya gita asata Phawuloosa bollanne Barnnabaasa bolla denthethidosona. He asati entta gooda doomidi bantta biittaafe kessidosona. 51Shin Phawuloosaranne Barnnabaasara ixxeyssatas malla gidana mela bantta tohuwappe baana pittidi Iqooniyone katama bidosona. 52Qassi Anxookiyan de7iya ammaneyssati Geeshsha Ayyaananinne ufayssan kumidosona.


text: 1Yoosiyaasi kawotiyo wode, laittai ayyo hosppuna; i Yerusalaamen hasttamanne isiini laitta kawotiis. 2Yoosiyaasi GODAA sinttan suurebaa oottiis; ushachchi haddirssi geennan, ba maizza aawaa Daawita ogiyan hemettiis. 3I kawotido hosppuntta laittan biron yelaga de7iiddi, ba maizza aawaa Daawita Xoossaayyo goinnanau doommiis; qassikka i kawotido tammanne naa77antto laittan Yihudaaninne Yerusalaamen de7iya goinniyo xoqqa sohotanne Asheero giyo xoossee misiletanne massi giigissidonne seerissi medhdhido misileta xaissiyoogaa doommiis. 4I eqqidi azazin, Ba7aalayyo yarshshiyo sohota laalidosona; etappe bollaara de7iya ixaanaa cuwayiyoobatakka qanxxerettidosona. Asheeri misileta, massi giigissido eeqatanne seerissi medhdhido misileta kinchcheretti liiqissidi, xiille kessidosona; yaatidi he xiilliyaa etayyo goinniya asatu duufuwan laalidosona. 5Qassi Yoosiyaasi eta qeesetu meqettaa he yarshshiyo sohotu bollan xuuggiis; yaatidi Yihudaanne Yerusalaame geeshshiis. 6Minaase biittan, Efireema biittaaninne Simoona biittan, biidi Nifttaaleema biittaa gakkanaashin de7iya katamatanne moorettida sohota ubbaa hegaadan oottidi geeshshiis. 7Yoosiyaasi yarshshiyo sohota laaliis; Asheeri misiletakka hara eeqaa misiletakka kinchcherettidi liiqissiis. Israa7eela biittan ubban ixaanaa cuwayiyoobata ubbaa qanxxerettiis. Hegaappe guyyiyan, Yoosiyaasi Yerusalaame simmiis. 8Yoosiyaasi kawotido tammanne hosppuntta laittan, biittaanne Beeta Maqidasiyaa geeshshidoogaappe guyyiyan, GODAA ba Xoossaa Beeta Maqidasiyaa bottokonana mala, Axaaliyaa na7aa Saafaana, Yerusalaame katamaa haariya Ma7iseeyanne Yo7akaaza na7aa, waanna xaafiyaa Yo7aaha kiittiis. 9Kiitettidaageeti qeese ubbatu halaqaa Hilqqiyaakko yiidosona. Penggiyaa naagiya Leewati Minaaseppe, Efireemappe, attida Israa7eela asaa ubbaappe, Yihudaappe, Biniyaamappenne Yerusalaamen de7iyaageetuppe kase shiishshidi, Xoossaa Beeta Maqidasiyaa ehiido miishshaa Hilqqiyaayyo immidosona. 10Hegaappe guyyiyan, eti GODAA Beeta Maqidasiyaa bottokonissiya halaqatuyyo immidosona. Immin eti GODAA Beeta Maqidasiyaa bottokonanaadaaninne wotti yeggidi keexxanaadan oosanchchatuyyo immidosona. 11Qassi Yihudaa kawoti moorissido Beeta Maqidasiyaa loitissanau he miishshan anaaxetinne gimbbiyaageeti mittaanne shuchchaa shammanaadan immidosona. 12Oosuwaa oottiya asati ammanettidaageeta. Eta bolli sunttettida oiddu Leewati, Maraara yaraappe Yahaatanne Obaadiyaanne, Qahaata yaraappe Mashulaamanne Zakkaariyaasa. Yettaa miishshaa eriya Leewati ubbai 13tookkiya asatu bollinne dumma dumma oosuwaa oottiyaageetu bolli sunttettidosona. Qassi hara Leewati xaafeta, halaqatanne penggiyaa naagiyaageeta gididosona. 14Eti GODAA Beeta Maqidasiyaa yiida miishshaa kessiyo wode, qeesee Hilqqee GODAI Muuse baggaara immido Higgiyaa Maxaafaa demmiis. 15Hilqqee waanna xaafiyaa Saafaana, "Taani GODAA Beeta Maqidasiyaappe Higgiyaa Maxaafaa demmaas" yaagiis. Yaagidi he maxaafaa Saafaanayyo immiis. 16Immin Saafaani he maxaafaa kawuwaakko ehiidi, "Ne oosanchchati azazettido azazo ubbaa oottoosona. 17GODAA Beeta Maqidasiyan de7iya miishshaa wurssi ekkidi, bottokonissiya halaqatuyyonne bottokoniya oosanchchatuyyo immidosona" yaagidi yootiis. 18Qassikka waanna xaafee Saafaani kawuwaa, "Qeesee Hilqqee taayyo maxaafaa immiis" yaagiis; yaagidi Saafaani maxaafaa kawuwaa sinttan nabbabiis. 19Nabbabin kawoi higgiyaa qaalaa siyido wode, azzanidi ba maayuwaa pooshshiis. 20Hegaappe guyyiyan, kawoi Hilqqiyaa, Saafaana na7aa Ahiqaama, Mikaaya na7aa Abddoona, waanna xaafiyaa Saafaananne kawuwaa oosanchchaa Asaaya hagaadan yaagidi azaziis; 21"Biite; biidi ta gishshaanne Israa7eelaaninne Yihudan attidaageetu gishshaa, ha beettida maxaafaa qaalaabaa ane GODAA oichchite. Aissi giikko, ha maxaafan xaafettida ubbabaa oottanau, nu maizza aawati GODAA qaalaa naagibeenna gishshau, nu bolli tigettida GODAA hanqqoi keehippe daro" yaagiis. 22Yaagin Hilqqeenne kawoi kiittido asati hananabaa yootiya Hulddikko biidosona. Huldda Harihaasa na7aa Tiiqiwa na7a, Beeta Maqidasiyaa maayuwaa naagiya SHaaluuma maccaasiyo. A Yerusalaamen naa77antto shuchchan de7aasu. He biida asati iyyo ha yohuwaa yootidosona. 23Yootin Huldda eta, "GODAI Israa7eela Xoossai, 'Inttena taakko kiittida bitaniyaayyo yootite' yaagees. 24GODAI hagaadan yaagees; 'Be7ite, Yihudaa kawuwaa sinttan nabbabettida maxaafan xaafettida iita qanggettaa ubbaa, ha sohuwaa bollinne ha sohuwan de7iya asaa bolli ehaana hanais. 25Eti tana aggidi, hara xoossatuyyo ixaanaa cuwayidosona; yaatidi eti bantta kushiyan oottidoban ubban tana hanqqetissidosona. Hegaa gishshau, ta hanqqoi ha sohuwaa bolli tigettana; i mulekka teqettenna' yaagees. 26"GODAA oichchanau inttena kiittida Yihudaa kawuwaa hagaadan yaagite; 'GODAI Israa7eela Xoossai neeni siyido qaalaabaa hagaadan yaagees; 27"Ha sohuwaa bollinne ha sohuwan de7iya asaa bolli Xoossai haasayidobaa neeni siyido wode, ne wozanai shuggin, ta sinttan ne huuphiyaa kaushshido gishshaunne ne maayuwaa pooshshada, ta sinttan yeekkido gishshau, taani ne woosaa siyaas. 28Hegaa gishshau, taani nena ne maizzan gattana; neeni saro moogettana. Taani ha sohuwaa bollinne ha sohuwan de7iya asaa bolli ehaana iitabaa ne aifee be7enna" yaagees' yaagite" yaagaasu. Yaagin eti biidi, ha haasayettidabaa kawuwaayyo yootidosona. 29Hegaappe guyyiyan, Kawoi Yoosiyaasi kiittidi, Yihudaa cimatanne Yerusalaame cimata ubbaa shiishshiis. 30Kawoi GODAA Beeta Maqidasiyaa pude kiyiis; Yihudaa asai ubbai, Yerusalaamen de7iya asai, qeesetinne Leewati, guuttaappe gitaa gakkanaassi de7iya asai ubbai aara issippe pude kiyidosona. Kiyin GODAA Beeta Maqidasiyaappe beettida maachchaa maxaafaa qaalaa ubbaa kawoi eti siyishin nabbabiis. 31Hegaappe guyyiyan, kawoi ba sohuwan eqqidi, GODAA ogiyan hemettanaunne a higgiyaa, a wogaanne a azazuwaa ba kumetta wozanaaninne ba kumetta shemppuwan naaganau, qassi ha maxaafan xaafettida maachchaadan oottanau GODAA sinttan geppiis. 32Yerusalaameeninne Biniyaaman de7iya asata ubbaa he maachchaa naaganaadan gefissiis; gefissin Yerusalaamen de7iya asai Xoossaa, bantta maizza aawatu Xoossaa maachchai giyoogaadan oottidosona. 33Yoosiyaasi Israa7eela asau de7iya biittaappe tunabaa ubbaa diggiis. Diggidi yan de7iya ubbati GODAAYYO, bantta Xoossaayyo, oottanaadan oottiis. Yoosiyaasi de7ido laitta ubban, eti GODAA bantta maizza aawatu Xoossaa kaalliyoogaa aggibookkona.


text: 1SHin neeni de7uwaa demmanau giigiya timirttiyaa tamaarissanau bessees. 2Cima attumaasai ammanuwan, siiquwaaninne danddayan mino gidanaadan, qassi mattottennaagaa, woppu giidaagaanne banakka naagiyaagaa gidanaadan zora. 3Hegaadankka cima maccaasai geeshsha de7o de7iya maccaasatudan haniyaagaa, zigirennaagaa, woine eessassi haarettennaagaanne lo77obaa tamaarissiyaagaa gidanau bessees. 4Eti Xoossaa qaalai borettenna mala, bantta keettaawatanne bantta naata siiqiyaageeta, banttanakka naagiyaageeta, geeshshata, bantta keettan oottiyaageeta, kehatanne bantta keettaawatussikka azazettiyaageeta gidana mala, yelaga maccaasaa tamaarissona. 6Hegaadankka yelaga attumaasati banttana naagana mala zora. 7Neeni ne huuphenkka lo77o ooso ubban etau leemiso gida; neeni tamaarissiyoogankka ammanettiyaagaanne kiphata gida. 8Ne morkketi nuna zigiriyoobai etassi xayiyo wode eti yeellatana mala, neeni borettenna lo77o haasayaa haasaya. 9Ailleti bantta godatussi azazettana malanne, etaara palamettennan ubbaban eta ufaissana mala zora. 10Eti bantta godatuppe wuuqqenna mala, qassi nuna ashshiyaa Xoossaabaa tamaarissiyoogaa ubbaban galatissanau, bantta oottiyo oosuwan ubba wode lo77onne ammanettiyaageeta gidiyoogaa bessana mala, eta zora. 11Aissi giikko, Xoossai asa ubbaa ashshiya ba aaro kehatettaa qonccissiis. 12He aaro kehatettai nagara oosuwaanne ha sa7aa amuwaa nuuni agganaadaaninne nu huuphiyaa naagidi, ha sa7an Xoossaa milatidi, xillotettan de7anaadan, nuna tamaarissees. 13Nuuni nu gita Xoossai, nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosi beettana giido anjjettida bonchcho gallassaa naagoos. 14Iita ooso ubbaappe i nuna wozanaunne lo77obaa oottanau amottiya ba geeshsha asa kessanau, nu gishshau, ba huuphiyaa immiis. 15Neeni hagaa tamaarissa, ne kumetta maatan zoranne seera; ooninne nena karoppo.


text:
Oduu Gaddaa: Gazexeesituu Gennet Abdiisaa
Seenaa Aaadde Gennet Abdiisaa
Seenaan obboleettii jaalatamtuu kanaa ganna 40 dura magaala Najjootti jalqabame. Genniin, haadha ishee Aadde Muluu Biiftuu fi abbaa ishee Obbo Birhaanuu Abdiisaa irraa, Amajjii gaafa sadetti, bara 1971 tti, Godina Dhiha Oromiya Wallagga keessa kan jirtu magaalaa Najootti dhalatte. Hanga umirii jahaatti achuma Najoo keessa turtee, booda irra maatii ishee wajjin, bara 1977 keessa, gara magaalaa Naqamteetti godaante. Barnoota ishee ijoolummaa Mana Barnootaa Sadarkaa Duraa fi Lammaffaa Naqamteetti Naqamtee erga barattee boodaan.
Bara 1989 keessa Finfinneetti godaantee, General Winget Techinical School iddo jedhamutti barchuudhaan, Oguma Waa Ijaaruutti eebbifamtee bara 1991 tti Diplomaa argatte.Osoodhuma Wingetitti barachaa jirtuu, Aadde Gennin bara 1990 keessa, akka gaazexessituu dhuunfaatti, leexaa ishee turte Sagalee radio Itoopia keessatti, hojii jalqabde. Sagantaa Afaan Oromoo keessatti, keessumsiiftuu “Qophii Ijool” taatee hanga bara 1991 tii hojjette.
Aadde Genniin nama obsa fi ogumaan badhaate waan taateef, Dhaabbata Televiishena Itopiyaa keessatti fudhatamuudhaan, Onkoloolessa, 1991 keessa sagantaan Afaan Oromoo akka jalqabamuuf gumaacha kan godhan keessa ishe tokko taate. Sagantaalee jaalatamoo fi yoom iyyuu hin irranfatamne, kan akka “Dhangaa” fi “Uummatni Maal Jedha?” jedhu qopheessituu, dhi’eesituu fi gabaastuu ta’uu dhaan sadarakaa gara garatti hojetaa turte. Akka gaazexeessituu Televishenaatti kan gumaachaa turtetti dabaltee, Aadde Genniin sagantaa radio “Sagalee Misiraachoo” jedhu keessatti of kennuudhaan, tajaajjijila kan turte yemmuu ta’u, akkasumas filmii waa’ee Yesus mu’lisu keessaattis mariyaamiin taatee sagalee ishee bareedaa sanaan seenessuun dhugaan wangeelaa namoota miliyoona hedduu bira akka gahuuf gummacha gudaa gooteetti.
Bara 1997 keessa, abba manaa ishee Obbo Tewodros Gamadaa wajjin wal baranii bara 1998 keessa magaalaa Finfinnee Oromiyaa keessatti wal fuudhan. Bara 1999 tti as Ameriikaatti waliin godaananii, magaalaa Minneapolis keessa qubatan. Aadde Genet osoo hedduu hin turin hawwii milkoomina jireeya ishee fi maatii ishef qabduu bakka ga’uuf barnootni ulagaa isaa duraa ta’u isaa dursitee kan hubate, akka dhufteen koolejii seenuudhaan daandii ittiin namoota biraas gargaartu kan saaquuf, oguma neersummaa barachuutti bobbaate. Akka haadhaa fi akka haadha-manaatti ba’aa irra jiru baachaa, Aadde Genniin barnoota neersummaa LP bara 2005 keessa fixxee, bara 2007 keessa immoo Associate Degree Neersummaa ishee fudhatte.
Genniin akka neersiitti, warra dhukkubsatanii waldhaantu fi warra isaaniif gara ho’eettii turte. Gara-lafinni ishee fakkeetti hin qabu. Kanaafis, xalayaalee hedduun galataa fi nama namaa yaadu tahuu ishee ibsanii, warra isheen waldhaanaa turte biraa mana isheetti ergamaafii turan, ragaa guddaadha. Kunis, warra wajjin hojjettu biratti madda jaalalaa fi kabajaa horeeraaf. Akka isheen daftee fayyituuf hawii isaanii kaardii irratti barreessanii kan ergaman keessaa torban dabre kan isheen argatte tokko akkas jedha: “Akka ati fayyina argattu fi maatiin kees atis nagaa argataniif isiniin kadhadha. Gennet, ati dhugumatti biyya lafaa kanaaf akka haadhaatti, haadha-manaatti fi nersiitti eebba dhugaa dha. Jabinni kee fi hawwi-gaariin kee nu hundumaaf kakaasaa dha,” kan jedhu ture.
Aadde Gennet Abdiisaa, ganna tokko fi walakkaaf jagnummaa fi jabina guddaan kansera wajjin qabsoo gochaa turtee, umirii 40 xiqqaa kanaan gaafa Facaasaa galgala lixa aduu Caamsaa 26, 2011, Hospitala Aboot keessaatti harka laattee obbaafatte. Namoota ishee mararfatan, abbaa-manaa ishee, Obbo Tewodros Gammadaa, ijoollee ishee xoxobbee sadan, Milkii, Isaam fi Mi’aa Gammadaa, haadha ishee Aadde Muluu Biiftuu, obboleettota ishee arfan, adaadottan ishee fi maatii fi hiroyyota hedduu dhiiftee Aadde Genniin umirii gabaaba kanaan godaanuun ishee, lammii ishees dabalatee, naasuu fi rifaatii guddaa itti galchee jira. Haa ta’uu malee, umirii gabaaba kana keessatti kan isheen raawwatte immoo gaddaan utuu hin tahin, dinqisiifannaa fi kabajaa guddaadhaan isheef yaadanna.
Nu biraa adeemuun Obboleetti mararfamtuu kanaa maatii fi hawaasa keenyaaf hiri’ina guddaa dha. Waan ishee ittiin yaadannu waan hedduu nuu dhiiftee adeemtee jirti. Gennin, haadha-manaa jaallatamtuu, haadha ho’ituu, hiriyyaa fi obboleetti gara-laafettii turte. Bara jireenya isheetti akka wal jaallannu, akka wal kabajnu fi akka walii yaadnu nu barsiiftee godaante. Waaqayyo jireenya barabaraaf ishee haa simatu. Nu warra isheen itti hir’atteef immo madda jajjabinaa nuuf haa ta’u.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
8 Comments
-
lemi tesfaye:
gadda guddaa natti dhagahama gaarii lafti baachuu dadhabuunse egaa maal godhu miti waaqayyo matii ishiitiif firootashee ha jajjabeessun jedha dhaamsin qabus aadde ganniin umurii xiqqoo qabdu keessatti seenee hamma kana hojjettee darbuun shee baay’ee kan nama boonsudha maaloo saba koo nus hamma humna keenyaa waannurraa eegamu hamma lafa kanarra jirrutti hojjennee ha darbinu maaloo gaafa duunu seenaan keenya dhalatee umurii hamma kana jiraatee du’e akka nuunhin jedhamne
-
OLD:
Obboleetikeenya kanaa biyyoon itti haasalpatu. Lubuu ishees rabbi nuuf haamaaru jeena.Nagaatti.
-
Aannanee Margaa:
Oduu gaddaa kun nama rifachiisa. haadha daa´ímanii, umriin shee ijollee kan taatee lammii teenya dhabuun nagadsiisa., Maatii shee, ijollee shee abbaa warraa shee kessattu harme shee jajabaadhaa waaqayyoo siin haa jabessun jedha.
Aannanee
-
M. Wacoo:
Obboleetti dandeettii guddaa qabdu akkasii dhabuun baayyee gadda guddaa dha. Hojii isheen sagaleeshee miidhagaa sanaan uummata ishee bo’arsaa turte sun yoom iyyuu hin irranfatamu.
Waaqayyo lubuu ishee hamaaru.
M.W
-
Far. Addisuu Qana'aa:
Dhugumaan obboleettiin keenya nu biraa deemuu isheetiif baay’ee gadda guddaatu nutti dhagahama. Waaqayyo lubbuu ishee haa maaru jechaa, firoota ishee maraaf, lammiiwwan ishee fi kanneen jaalala isheen itti argisiiftee fakkeenya gaarii ta’aafii turtee barnoota jireenyaa irraa baratan maraaf jajjabaadhaa jedha. Waaqayyo inni ilmaan namootaa mara uume hojii hojjete hundumaatti egaa sirriidha, murtoo kennu marattis qajeelaa fi dubbii dubbatettis qullaa’aa waan ta’eef sodaa isaa keessatti haa jajjabaannu jedha.
-
Gadaa Boruu:
Gadda guddaadha ! Maatii Gannii fi Firoottan akkasuma Oromoo hunda Waaqayyoon guddaan obsa isiniif haa laatu, Ganniis Waaqayyo gaafii itti xiqqeessee bakka qabbanaa isii haa kaa’u. Hedduu nama gaddisiisa…Gannii bakka isiin jirtu osoo hin beekne du’a isii dhaga’uun rifaatuu guddaadha.Yeroo barreefama seenaa gaddaa kan Ganniiudhaa yoon argu qaama koottu na suukannaa’e. Barri dhaloota keenyaatis tokko, barri Mana Barumsa General Wanget seenuudhaa jedhamee barreefamees tokko,Barri biyya ambaa itti baanees tokko,eega baanees Ilmaan argannees isiinis 3 …aniis Ilmaan 3 qabna. Maqaan Ilma isiidhaan tokko milkiidha kan ilma kiyyaatiis Milkii dha. Kuni raajii guddaadha ! Gannii waliiniis barachuu baannus beekkomsa fagoodhaa odeessaan nama wal beekuudha. Seenaa gaddaa akkanaa dhaga’uun kiyya gadda guddaadha. Hundaafuu karaan nama hundaa booddeen kanuma..Aameen jennee fudhachuu qabna. Maatii fi Firoottan akkasuma warroonni isii beektan walumaan Waaqayyo obsa nuuf haa kennu.
Gadaa Boruu.
-
Gammadaa:
Mee Facebook Kana Irratti Maqaa Kana Galchaati ILaalaa Naga’e Magarsaa
-
Haauu:
Genikoo you are missed greatly, I still can’t believe yo are gone.
God be with your lovely kids and family


text: 1Yooto nanyuun kōōkooyto *:Bilaato Yēēsu /kēēbir. 2Kitaay :biikaab lukēēt nkwaatyeetaab kātook kōōmuustēē kuutwēētaab bāytooyiisyēēt ānkōōlookyi mētitaab Yēēsu. Kōōlookyi subak sireet nyēē arraa kōōmuustēē nyēbo bāytooyiisyēēt. 3Yu kāākuyityo, kikwoonchinē :bichoo bo lukēēt Yēēsu kibtaman sukumwoochinē kule, “Kimkim, bāytooyiintēētaab Yuutayeek!” Kimwoochinē kuu nyooto ānkōōrāboochē. 4Kiwo :Bilaato saang' subak wōloo kimii :Yuutayeechaa ānkumwoochi kule, “+Māākwēryoonu chiichi kuchō saang', sōōnkēt kule māmii :kiy nyēē miyaat nyēē ākāsē kule kooyey.” 5Kunyoo, /kēēkwēryoon Yēēsu kuchō saang' wōlēē kimii :bichoo. /Kikiilookyi nkwaatyaanaa bo kātook mēt /ānkikiilookyi siraanaa ki arraa. Kumwoochi :Bilaato bichoo kule, “Okas, chiing'woong'.” 6Yu kakas :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch āk riibiikaab *Kōōtaab Yēyiin Yēēsu, kubōloobōl kule, “Obakach! Ōkwērtoochi murtooywoontēēt. Obakach.” Kutay :Bilaato ānkumwoochi kule, “Obeete :akweek nkit bōōkwērtoochi murtooywoontēēt. -Māākāsē kiy nyēē miyaat nyēē kookuyey :chiichi.” 7Kōōbichiichi :Yuutayeechaa kumwooyē kule, “Kēēboontē :acheek kiruutyēēt nyēē yēmāktōōs chiichi kume, kuuyu kikuur keey kule inee ku Lekwetaab Yēyiin.” 8Yu kakas :Bilaato ng'aleechaa, kumuy mbo subak miisin. 9Kuwēēto Yēēsu ākoy kōōtkēynyii ankuteebee kule, “Ibooyē ānō :inyiing'?” Nteenee mānāāwāl :Yēēsu kiy. 10Yooto kumwoochi :Bilaato Yēēsu kule, “So, -mēēmāchē ing'āloolwoo? -Mēēnkētē kule āboontē kāāmuukēywēēk atyaaktiing' nto āmwoochi biikyuu bo lukēēt kubākākyiing' murtooywoontēēt?” 11Kuwālchi :Yēēsu kule, “-Mēēboontē kāāmuukēywēēk ibakachaa yoo /mānāākēēchāmuung'. Kunyoo chiito nyēē kēēyokoochoo wōlēē imiitē kukustaat ām ng'ōōkisto kusiiring'.” 12Yooto, kusyeem :Bilaato kēēlto wōlēē makootyaaktee Yēēsu. Nteenee kubōloobōl :biiko kule, “Yoo 'keetyaakte chiichoo, kōōbooru kule -mēēkāsyiintōōsii āk bāytooyiintēēt nyēē wōō. Chii nyēē yēyē keey kule inee bāytooyiintēēt ku kwiilē bāytooyiintoonoo.” 13Yu kakas :Bilaato ng'aleechaa, kumwoochi biikyii bo lukēēt kukwēryoot Yēēsu saang' subak ānkōōbuurēē ng'echereenyii nyēē irwoochēē ām yēē /kikēēkuurēē Rwaanteet Komos. (Ām kuutiitaab Yuutayeek /kēēkuurē kule “Kabaata.”) 14Kimii :asiista taman āk āyēēng' nyēbo kōrrōōn. Ki bēsyēētaab chōbātēēt :nyooto ānkitāsē taay *:Saakweetaab Keeytaayeet. Ām yooto kumwoochi :Bilaato bichoo kule, “Woong'nyoo bāytooyiintēēng'woong'.” 15Nteenee kubōloobōl :bichoo subak kumwooyē kule, “Owaang'te, obakach, obakach.” Kuteebee :Bilaato bichooto kule, “Ākwērtoochi murtooywoontēēt bāytooyiintēēng'woong'?” Kulē :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch, “Kiinkētē :acheek bāytooyiintoonoo bo Rooma nkit. Māmii :ake.” 16Ām yooto kōōyokoochi :Bilaato bichoo Yēēsu, bākubākākyi murtooywoontēēt. 17Yooto nanyuun, /kēēriib Yēēsu. /Kikēēkērchi koong' Yēēsu kukalab murtooywoontēēt, /ankeebeeta saang' ākoy yēēt ake yēē /kikēēkuurēē “Rōkyēētaab mēt.” (Ām kuutiitaab Yuutayeek /kikēēkuurē kule, “Kolkoota.”) 18Ām yooto /kēēkwērtoochi Yēēsu murtooywoontēēt. /Kikēēkwērtoochi nkicheek sāsiik alak āyēēng' murtooywōōsyēkwaa. Kitābān :sāsiichoo ake āwutaab taay nyēbo Yēēsu, kutābān :ake āwutaab lēt. 19Kimwooy :Bilaato kule /kēēsirchi ng'aleek baawuut, /ānkēēkwērtoochi baawuunaa murtooywoontēētaab Yēēsu yoo bo barak. Kimwooyē kule: YĒĒSU NYĒBO NAASAREET BĀYTOOYIINTĒĒTAAB YUUTAYEEK. 20/Kikeesiree ng'aleechaa kuutuweek sōmōk. Kuutiit nyēbo Yuutayeek, nyēbo biikaab Rooma āk nyēbo Kirikiik. Kisuman :biiko chēē chaang' ng'aleechaa /kikēēsirē kuuyu kilēēkitēē Yēērusālēēm :yooto /kikēēkwērtoochinē Yēēsu. 21Kimwoochi :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch chēbo Yuutayeek Bilaato kule, “-/Makeesir kule ‘Bāytooyiintēētaab Yuutayeek’ nteenee /keesir kule ‘Chiichi nkit nyēē kikuur keey kule inee bāytooyiintēētaab Yuutayeek.’ ” 22Kuwāl :Bilaato kule, “Kiyēē kaasir, kōōbuurē kuu nyooto.” 23Yu kaakoowaany :biikaab lukēēt kukwērtoochi Yēēsu murtooywoontēēt, kunam :bichoo sirookaab Yēēsu ānkubchēwunēē wook ang'wan kubchēchi keey. Kibakaakta sireet nyoo kibo āriit. /Kikiikwoor siraanaa ām ankeet akeenke kung'eetee barak ākoy ng'wēny ānkimāboonto kotootook. 24Ām yooto nanyuun, kumwooy :bichoo bo lukēēt nkit kule, “Lēyyē, -mookany keekereer siraani. Kaykay /keebar *sēkēēryēēt kutook :chiito nyēē mākuchurtoochi :siraani.” Yu kāyēyākiis :ng'aleechu, kuyityiin :yoo /kikeesir ām siruutēk kule, “/Kikēēbchēchi keey sirookyuu, /ānkēēmooyoo sireenyuu nyoo kooy kubārchi sēkēēryēēt.” Ng'aleek chuutēchu chēē kiyey :bichoo bo lukēēt. 25Kimii kēēyyoong'ēē :kaametiitaab Yēēsu yēē kilēēkitēē murtooywoontēēt ānkiboonto keey cheebkaamet. Kimii kēēyyoong'ēē yooto :nkinee Maaryaa cheebyoosyeetaab Kilooba ākoo Maaryaa nyēbo *kiriinkēētaab Maktaala. 26Ām yooto kuweech keey :Yēēsu kukas kaamet, ankukas subak rubiintēēnyii nyoo kichāmē. Kimwoochi :Yēēsu kaamet kule, “Keekas muroonoo kēēyyo, wēring'uung' :nyooto.” 27Kimwoochi nkinee rubiintoonoo kule, “Murooni, koomēt :cheebyoosyaanaa.” Kung'eetee yooto kiwokōōbuurto keey :rubiintoonoo cheebyoosyaanaa. 28Lētuunoo, kōōnkēt :Yēēsu kule kikiikuyityiin :kiy ake tukul nyoo mwooyē ām siruutēkaab Yēyiin kule chākuyēyē :inee. Ām yooto, kumwooy kule, “Kaakwaama :melelta.” 29Kimii yooto :kiy nyēē kimii *:tifaayiik chēē tāytāy. Kunyoo /keenam kiroonkuryēēt /ankiiluumta tifaayiichaa, nto yityo /kēēnoonkuchi kēētit ake /ānkiiyokooyto kutiiny kuutiinyii. 30Yu kachuuchun :Yēēsu tifaayiichaa, kumwooy kule, “Kāākuyityiin.” Yooto nanyuun, kunyaal :kaatit kōōsōnkōyōōy :mētit ankung'et. 31Ki bēsyēēt :nyooto nyēē kichōbē keey :biiko kubo *Sabaato ānki wōō miisin :bēsyōōnoo. Kunyoo, kimāmāchē :kāāntōōyikaab Yuutayeek kule kōōkārtootākiis :bichoo ām murtooywōōsyēchoo ākoy bēsyēētaab Sabaato. Yooto kusoom :kāāntōōyichoo Bilaato kumwaayta /kyiiri kērēēnkōōkaab bichoo sukubēk areet akeenke /ānkiirēēk ām murtooywōōsyēchoo. 32Yooto kuba :biikaab lukēēt ānkuyiiri kērēēnkōōkaab chiitaab taayta āk chēbo nyiin ake, choo /kikēēkwērtoochinē murtooywōōsyēk āk Yēēsu. 33Nteenee yu kāyityi :bichoo Yēēsu, ankukas kule kaakume, mānāā-iri kērēēnkōōkyii. 34Kunam :chiito ake nyēbo lukēēt ng'otinyii ānkubusuyēē Yēēsu mooyēēt. Kikwaanee yooto :korotiik āk bēēko. 35Chiito nyēē mwoowu ng'aleechu, kikāsē kuyēyāktōōs. Kimwooy soochamte :nkakweek. Bo man :kiyēē kimwooy. 36Yu kāyēyākiis :ng'aleechu kuyityiin :siruutēk yoo mwooyē kule, “Māmii koowēēnyii mbo akeenke nyēē +/mākyiiri.” 37Kiyityiin subak ām siruutēkaab Yēyiin :yēē mwooyē kule, “Makukas :biiko chiichi /kākēēbusuy.” 38Kimii :chiito ake nyēē /kikēēkuurēē :Yōōsēēf nyēbo Arimataaya. Ki rubiintēētaab Yēēsu :chiichoo nteenee kikiwuny keey kōōywēyē kāāntōōyikaab Yuutayeek. Kiwokusoom :chiichoo Bilaato kuchāmchi kuyib muustaab Yēēsu. Kuchāmchi :Bilaato. Yooto nanyuun, wokōōnēm :Yōōsēēf muustaab Yēēsu. 39Kiwēēto keey Nikōtēēmō nyoo kikichākukāsē Yēēsu kwēēmowuut ake. Kikinamaat :Nikōtēēmō saakityeek chēē boong'u nyēē anyiny chēē kiyitē kiilōōnik sosom. 40Kinam :bichoo āyēēnku ankeet ankuratee muustaab Yēēsu kumii :saakityeechaa boong'u nyēē anyiny. Kiyey :bichoo kurub kuu wōloo kiyēytooy :Yuutayeek yoo /kēēmuyē chiito. 41Kimii yooto /kikēēbākākyinē Yēēsu :siinēēt nyēē kimii :kochonkeet nyēē /kikēēmuchinē biiko. /Kimānāākēēmuchi kochonkaanaa chii. 42/Kikēēmuchi Yēēsu kochonkaanaata kuuyu kilēēkitēē yooto, āk subak kuuyu ki bēsyēēt nyooto nyēē ki makurub :bēsyēētaab *Sabaato.


text: 1Lēyyē, mbo ng'eetaabiya, choo kikuurook :Yēyiin ankootabaanaak ōyēku cheechii! Ōsōōtyēēchi baa kiyēē /kiibooru yoo /kēēmwooyē kule kichākuyēk *Lēbkēēyiintēēt :Yēēsu ānkuyēk *Bēēliintēētaab kōrōsēēk nyēē Wōō. 2Kikoonyit :inee Yēyiin nyoo kitōōlē kuyēchi yiisyooni, kuu yoo kikoonyitē *:Muusa kuyēyiis ām wōlēē mii :biikaab Yēyiin. 3/Kēēkoonyitē chiito nyoo kitēēchē kōōto kusiir kōōto nkit. Ām kēēlto nyēē wuu nyooto /kēēkoonyitē Yēēsu kusiir Muusa. 4Tēēchē :biiko koorin alak tukul, nto Yēyiin kuyēyē tukuuk tukul. 5Kikoonyitē :Muusa yiisyēēnyii tukul kuu motwooriin ām wōlēē mii :biikaab Yēyiin ānkiimuutyoonu ng'aleek chēē kimākōōboor :Yēyiin ām kēnyiisyēk choo kimii bākukwoonii. 6Nteenee koonyitoot :Yēēsu kuu kibooreetyeetaab Yēyiin kōōyyoonkyinē kaytaab Yēyiin. Kēēbooyē :acheek kayaata, kātikoo kēētāsē taay kēēkiilchinē ānkēēng'ērēkyinē kiyoo kiikēnēē keey. 7Ōnkēt :akweek kule mwooyē :Yēyiin kubununēē Tāmirmiryēēnyii kule, “Yoo kookas ra kiyēē āmwoowook, 8-mooyaam mētēwoy kuu yoo kiyēyē :bichoo kikwiiloo ām bēsyōōsyēkaab tyēmiisyēēt ām kōōroonoo ki surkwēēn. 9Kiiyiimaa :mbo kuukoong' ānkukōchōnkyoo, ānkoo kikiikukas ng'aleekaab kwong'uut choo kyāāyēchinē icheek ām kēnyiisyēk artam. 10Kunyi, kyāānyēērchi bichoo ankaamwaay kule, ‘Bootyootiin ākookoy ankiikutay kurub mākuutēkyuu.’ 11Kyāāmwoochi bichoo ng'ālyoo nyēē ng'waa miisin. Kyāālēēnchi, ‘Mākoy kukwa kanyuu bākiimuuny :tukul.’ ” 12Kunyi, ii, mbo ng'eetaabiya, ōriib keey simōōchoolwookēn ōchuunnyēē Yēyiin nyoo soboot amatookaasee keey. 13Kōōtitiirē :chii chiito ake ākookoy, yoo tāku bēēt :kōōro, simaberberiit :chii ām akweek kubo choolwookātēēt ankooyaam mētinyii. 14Yoo kakeetas taay kiikoosēē keey Yēyiin ākoy bēsyēētaab lētuut kuu yoo kikēētoowu, +/mābākēēbchēwēēch kiyēē kinyōōr :Kiriistō. 15Kuu yoo /kātākēēmwooyē kule, “Yoo kookas ra kiyēē āmwoowook, -mooyaam mētēwoy kuu yoo kiyēyē :bichoo kikwiiloo.” 16Mbo ng'oo :chēē kikas kiyēē kimwooy :Yēyiin ankukwiil? Ara, ma icheek :tukul choo kiing'ēētēē :Muusa kōōrēētaab Miisir? 17Ng'oo chooto kinyēērchi :Yēyiin kēnyiisyēk artam? Mā bichoo kikiikuchoolwookēn, choo kibēkyinē kōōroonoo ki surkwēēn? 18Yoo kimwoochinē :Yēyiin bichoo ng'ālyoo nyēē ng'waa, kimwooy kule, “Mākoy kukwa kanyuu bākiimuuny :tukul.” Ki mbo ng'oo :choo king'āloolēē :Yēyiin? King'āloolēē bichoo kikōchōnkyinē inee. 19Kēēkāsē ām yuutēyu nanyuun kule mānāānyōōr :bichoo kāāmuung'taab Yēyiin, kuuyu mēēbērē kiikoosēē keey inee.


text:
K/ 2ffaa: Weellisaa Haayiluu Kitabaa, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa
K/ 1ffaa: Adde Ilfinash Qannoo, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa
K/ 3ffaa: Weellisaa Haayiluu Kitabaa, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa
Radio Simbirtuu: Aadaa fi Siyaasaa (Adde Ilfinash Qannoo, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa – Weellisaa Haayiluu Kitabaa)
Title: Simbirtuu: Aadaa fi Siyaasaa (Adde Ilfinash Qannoo, Dr. Baqqalaa G-Maaramii fi Obbo Raayyaa Caalaa – Weellisaa Haayiluu Kitabaa)
Duration: 56:47
Category: Culture, Culture/History/Language/Religion, News, Politics
Added on: Adoolessa/July 13th, 2013


text:
Jechoota Moggoyyaalee Kan Afaan Oromoo: Kutaa Tokkoffaa
Taammanaa Bitimaa irraa*
Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, hunda durseen nagaa fi nageenya isiniif hawwa! Mee kunoo harra irraa kaaseen, mataduree kanaa olitti kaayame jalatti akkuma yeroon naa hayyametti waa isinii dhiyeessuuf yaala. Isin immoo akka obsaan na dukaa-buutan abdiin qaba. Barreeffanni kun gariin isaa, kanaan dura bara 2007 irraa kaasee yeroo addaddaa mandhee ONA irratti bayee ture. Garuu, waan mandhee tana keessatti bawu warruma miseensota tahan qofaatu dubbisa. Amma akka abbaan fedhe martuu dubbisuu dandayuuf, dabalannii fi gulaaltiin erga godhamee booda kunoo isiniif dhiyaatee jira.
DURADUBBII
Afaan Oromoo faan hedduu baldhaa fi sooressa tahe. Sagaleewwan (jechoonni) isaa akkuma galaana Abbayaa tii, waraabamaniitoo hin dhumani. Biyya Oromoo fi Oromiyaa mara dhiisitii kan godina tokkooyyuu sonaan baay’ee dha. Ammoo, waan hamma ammaattuu sirnaan barreeffamanii hin dhiyaanneef, namoota cufa biratti gariin isaanii hin beekamne. Innin ani siniif dhiyeessu kun, tarii dabalata wayii tahuu dandaya. Mee isin, dubbiftoonnis waayee kanaa irratti kan naannoo keessan keessatti beektan, yookaan kan naannolee biroo yoo qabaattan karuma mandhee tanaa naaf ergaa! Dabaleessoo, kanneen isinii dhiyaatan kun, jechoota Oromoo kan godina tokkoo yookaan sadiyii fi afurii miti. Godinoota Biyya Oromoo fi loqoddaalee Afaan Oromoo hunda irraa kan walti-qabamani.
Innin ani harra irraa jalqabeetoo isiniif dhiyeessu kun, akka warri Afaan Oromoo irratti qorannnoo adeemsisaa jiran, yookaan immoo adeemsisuuf yaada qaban, warri mijaaweef isa kanattis xiyyeeffataniifi. Qorannoon afaan keenya irratti adeemsifamu, karaa addaddaa tahuu qaba. Yoo akkana tahe, Afaan Oromootii irra-caala dabalataa fi tolaa tahaa tarkaanfata.
SEENSA
Ogeeyyiin xinlugaa (saayinsii afaanii) ennaa hedduu moggoyyaan (“synonym”) jechoota tokkoo, dhibbaa dhibbatti kan biraatii hin tahu jedhu. Oggaa tokko tokko sagaleewwan nuti akka moggoyyaatti dhima ittiin baanu, moggoyyaa haa fakkaatan malee guutuutti moggoyyaa miti. Fakkeenyaaf jechoonni: gaarii, mishaa, dansaa, bayeessa, gameessa, shaggaa, bayii, baroo faa jedhaman daran walitti dhiyaatu malee, gariin isaanii dhibbaa dhibbatti moggoyyaalee miti. Garuu, dubbii baldhifneetoo yoo ilaalle, isaan kanas akka moggoyyaaleetti fudhachuun ni dandayama. Waan hundaafuu, barreessitoonni furaalee (“dictionaries”) Afaan Oromoo kana akeekkachuun sirriitti kaayuu qabu. Kannee addaan-baasanii kaayuun, guddinaa fi baldhina afaan keenyatii sonaan barbaachisaa dha.
As irratti sagaleewwan moggoyyaa tahanii fi sagaleewwan tokkuma tahanii otoo jiranuu unkaan (“form”) isaanii adda tahe, gargar-baasuun mishaa taha. Fakkeenyota:
dhoowwaa fi dhoorkaa
biyyee fi biyyoo
kaleessa, kaleecha fi kaleeysa
ibiddaa fi abidda
hojjachuu fi hojjechuu
bulchuu fi bulshuu/ busshuu
jaalachuu fi jaallachuu
waayee fi waa’ee
dubraa fi durba
wayaa (uffata) fi wayyaa
keenya fi keenna
duumessa, duumechaa fi duumeysa
obboleessa, obboleecha fi obboleeysa
jidduu fi gidduu
haddhaawaa fi haddhaa’aa.
Isaan kanaa olii kun sagaleewwan tokko tahaniitu unkaa isaanii callaan addaan tahani. Kunis waan loqoddaalee (“dialects”) addaddaa keessatti adda tahaniifi. Isaan kun akka moggoyyaalee walii hin taane akeekkachuun bayeessa. Akkuma Afaan Oromoo waaltawaa deemu, isaan kana keessaa tokkoon isaanii qofti akka bakka hundattuu beekamu taha. Ammaaf warri Afaan Oromoo akka waaltawaa deemuuf hawwii fi abdii qaban, dabraniitu irratti hojjachaa jiran, isaan akkanaa keessaa tokkoo isaanii jechuun kan dubbachuufis, barreessuufis namatti tolu fudhatanii deemuun karaa qajeelaa dha. Faakkeenyaaf: waayee, haddhaawaa faa yoo iddoo marattuu beeksifne irra wayya. Isaan hafan jechuun kan akka waa’ee, haddhaa’aa faa ni dhoorkamu jechaa miti. Uummanni akka fedhetti dubbachuu dandaya. Dabaleesoo, barreeffatuma isa waaltawaa keessattis akka isa kaanis dhimmi ittiin-bayamutu jira. Fakkeenyaf: sheekkomsaan tokko sheekkoo wayii kanuma ofumaan uume, naannoo Sayyoo yookaan Siibuu (Gimbii) faatti hundeesse yoo tahe, oggaa ofii dubbatu “waayee, haddhaawaa” faa jedha. Oggaa immoo nama naannoo sanii dubbachiisu “— Ati waa’ee jaallalaa maaf wallaalte? Jaallalatu akka heexoo sitti haddhaa’ee?”, jedhee sheekkoo isaa yoo sheekkomse, haala jiru irratti waan bu’ureeffameef caala shaggaa taha.
Amma isaan kanatti aananii dhufan, moggoyyaalee walii akka tahan qalbeeffachuun daran barbaachisaa dha:
qofa, duwwaa, callaa
bakka, iddoo
buupphaa, inqaaquu, killee, okokkaan
wasiila, adeera, abbeeraa
oggaa, ennaa, yommuu, si’a
uffata, wayaa, huccuu, daara, kafana.
Warra moggoyyaalee tahan hunda beeksisaa deemnuun afaanichaaf akkaan barbaachisaa dha. Kunis karaalee manneen barumsaa, sabqunnamtii fi barreessitoota Oromoo faa tahaa kan deemu. Godinoonni Biyya Oromoo fi loqoddaaleen Afaan Oromoo jechoota gosa sadii qabu.
a) Kanneen Oromoota hundaaf kan waloo tahan. Fakkeenyota:
ibidda, haadha, abbaa, galuu, buluu, sa’a, harree, farda,
Waaqa, eebba, ganda, mana, baala, gaala, bona, garaa, miila,
buna, bosona, aannan, bishaan, midhaan, gurraacha, diimaa,
adii, afaan, gaara, garbuu, qaalluu, gadaa, biyya, booda,
guyyaa, yaada, jaalala, jiidhaa, jala, jidduu, irra, gara, guddaa,
horii, daadhii, beela, ulee, daaraa, muka, loon, foon.
Jechoonni akkanaa kun, jechuun kan Oromoonni martinuu wajjin qaban sonaan baay’ee dha. Oromoonni sagaleewwan dhibbayyaa 80 (80%) ol waliin qabu. Kanaafikaa, kan Oromoonni yoo eessayyuu dhufanii walargan, kan waliigaluun isaan hin dhibneefi.
b) Kanneen godinoota yookaan loqoddaalee lamaa-sadii yookaan sanii ol keessatti beekamani. Fakkeenyota:
mishaa (Wallo, Arsii irraa)
dansaa (Gujii, Boorana, Gabra, Orma, Waata)
jirraa (Tuulama, Harar)
baroo (Jimma, Iluubbaa Booraa)
taqee (Orma, Waata)
gumbii (Wallagga, Macca Boruu*, Jimma, Ilubbaa, Booraa)
shabalakee (Orma, Waata)
harfa (Orma, Waata)
oddoo (Tuulama, Macca Bahaa)
waangoo (Jimma, Ilubbaa Booraa, Wallagga)
weeluu (Gujii, Boorana, Gabra)
wasiila (Tuulama, Macca)
c) Kanneen godina tokko yookaan loqoddaa tokko keessatti duwwaa beekaman. Faakkeenyota:
maddee (Macca Bahaa duwwaatti beekama)
koodee (Tuulama)
hanshaaqa (Orma)
bayii (Wallagga)
kolluu (Waata)
micee (Boorana)
mittaa (Boorana)
tooree (Orma)
waafa (Orma)
totommoo (Boorana)
takkaantakkee (Boorana)
halkoo (Wallo)
Jechoota Afaan Oromoo kanneen akka isaan kanaa olitti jechuun: b fi c jalatti kaafamanii daran baay’ee dha. Isaan akkanaa kana bakka cufattuu beeksisaa deemuu qabna. Karaalee itti isaan beeksisaa, walbarsiisaa, walirraas barachaa deemnu keessaa mandheewwan kompuutaraa kan akka AUO (ANA), Gadaa.com, Ayyaantuu.com, bilisummaa.com faa garii tahuu dandayu.
Waggaalee soddomman dabran kana keessa Oromoonni danuun bakka itti dhalatanii-guddatan gadi dhiisuun, Biyya Oromoo keessaa bakka biraa qubataniiti argamu. Yookaan immoo biyya isaanii gaddhiisuun addunyaa mara keessa facayanii jiru. Kunis akka Oromoonni sagaleewwan godinoota biroo walirraa baratan taasisee jira. Kana irratti ida’amees buufanni raadiyoolee Afaan Oromootiin dabarsanii, gaazexoonni, kitaabeewwan, barruuleeni fi barrooleen (kitoobonni) waggaalee jedhaman kana keessa bayan Oromoo fi loqoddaalee Afaan Oromoo hedduu walbarsiisanii jiru. Mee kana ofuma keenya of-yaadachiisuuf, jechoota Afaan Oromoo kanneen waggaalee digdamman yookaan sanii olii baranneetoo amma qaama sagaleewwan duraan beeknuu taasifanne haa yaadannu! Ilaamee, anis shiikkoo wayii isin yaadachiisuuf, armaan gadittan waa isiniif tarreessa. Ammaaf jechoota shantama callaan kennee dabra:
sagantaa, sadarkaa, unkaa, hayyuduree, mataduree,
hogganuu, durataa’aa, karoora, daangaa, maanya, hujulaa,
bardhibee, kurnaala, jabajjii, balaliyaa, boongoo, barruulee,
galaalchaa, ispoortessaa, fatansa, kashalabbee, torobbee,
gasharee, ulaagaa, moggoyyaa, ammayyaa, gabaasa, qubee,
birsaga, dimshaasha, olbaa, ijoo-dubbii, bashannantii, barroo,
konkolaataa, qabxii, gimboola, fashaluu, finciluu,
suukaneessaa, masaraa, jaallee, waajjira, dabalgoosii, hirmaata-
dubbii, sabbuu, raayyaa, meeshaa, xinjiree, maamila.
Sagaleewwan kanaa olitti kennaman, jechaan kan waggaalee digdamman dabran kana keessa hubachuu dandeenye, sagaleewwan ennasuma lafa keessaa burqanii miti. Gariin isaanii durumaanuu, godinoota tokko tokko keessatti ni beekamu. Gariin isaanii immoo akka biraatti beekamu; yookaan jechoota Oromoo jiran irratti hundeeffamuun kan moggaafamani. Faakkeenyaaf: mataduree (mataa + dura + -ee), magaalmataa (magaalaa + mataa), moggoyyaa (moggoo + -yyaa), ammayyaa (amma + -yyaa). Karaa kaan immoo fakkeenyaaf, jechi boongoo jedhamu durattuu Macca Bahaa keessatti, inni oddoo jedhamu naannoo Tuulamaa fi Macca Bahaatti, sheekkoo-n faa immoo Oromiyaa Bahaatti ni beekamu.
Ergan kana isin yaadachiisee, mee amma gara sagaleewwan jedhamaniitti dabreen isiniif tarreessa. Ilaamee, akka sagaleewwan kun heddummaatanii isin hin nuffisiifneef, kutaa tokka keessatti sagaleewwan 25 callaatu isinii kennamu. Haatahu malee, harra isaanuma kanaa olitti kaafaman keessaan, kanneen bakka cufatti hin beekamne dursee kenna. Dabaleesoo, maddi sagaleewwan kanaa, jechaan kanneen ani walitti qabe irraa kan hafan, gaafan kutaa kutaan dhiyeessetoo hunda isaa xumureen isiniif tarreessa. Hubachiisa miiljalee (“footnote”) dhuma barreeffata kanaa irratti kennamanis mee ilaalaa!
JECHOOTA MOGGOYYAALEE
1) jirraa qotee (“bet, gamble”)
2) taqee siree, weeluu
3) gumbii togoogoo, seemma
4) shabalakee baaqilaa
5) harfa bubbee, shuula
6) maddee shiikkoo, xiqqoo/ xinnoo
7) koodee tiruu, haadhoo (nama garaa tokko keessaa baye)
8) hanshaaqa hara (“lake”)
9) kolluu gosa hantuutaa, ilaada (“mouse”)
10) micee bashbasha, bacaqii (“abundant, plenty”)
11) mittaa buusaa dhagnaa, hixinxima, mitika (“joint”)
12) shuummoo affeelloo, mulluu
13) tooree eeboo, bakara, shaanfoo, logaa
14) waafa bantii manaa, bantii, dikkoo (“roof”)
15) takkaantakkee nama shiikkoo, dala/ dila (“few people”)
16) oddoo dhayii, manduubee
17) makoodii bullaallaa, gugee, handarii, saphaliisa**
18) boongoo holqa, (“cave”)
19) wasiila abbeeraa, adeera
20) halkoo meeta/ meetii
21) totommoo buunyaa, aboottee, dummuca
22) indootiyyaa haboo, areeroo
23) harqoota waanjoo, qambara/ qambarrii***
24) abbuyaa eessuma****
25) waangoo sardiidaa, jeedalloo/ jeedala
HUBACHIISA MIILJALEE
* “Macca Boruu” jechuun Macca Bahaa jechuu dha. Kunis Macca isa Oromiyaa Waltajjii keessa, gara lixa-biiftuu jiraatu.
** Jechi “kurkuduu” jedhamu akka namoonni tokko tokko kaayanitti, hiikkoo “makoodii, bullaallaa, gugee, hadarii fi saphaliisa” miti. Hiikkoon “makoodii” faa Afaan Ingiliziitiin isa “dove” jedhamu yoo tahu, kan “kurkuduu” immoo isa “turtle dove” jedhamu.
*** Jechi “qambara/ qambarrii” jedhamu, jecha Afaan Amaaraa yookaan kan afaanota warra Seemii rraa dhufee miti. Kun jecha afaanota warra Kuushii ti. Sagaleen “xaafii” jedhamus akkanuma kan warra Kuushii ti. Isaan kanaa fi kanneen biroo Afaan Amaaraa karaa Afaan Agawoo durii durii ergifate.
**** Sagaleen “eessuma” jedhamu kun loqoddaalee Afaan Oromoo hedduu keessatti “obboleessa abbaa” duwwaaf oola. Garuu, bakka tokko tokkotti obboleessa haadhatiifis dhimma ittiin-bawu. Wanni uummataan dubbatamu hundi sirrii dha. Garuu, erga uummanni Oromoo garri irra-caalu kana addaan baafatee, isa kana baldhinaa fi guddina afaan keenyatii jennee, gargar-baafnetoo kaawwachuun mishaa taha. Waan hundaafuu mee kunoo: a) obboleessa abbaa = wasiila, adeera, abbeeraa (garuu, oggaa waaman wasiilee! b) obboleessa haadhaa = eessuma, abbuyaa (oggaa waaman eessumee! c) obboleettii abbaa = adaadaa (oggaa waaman adaadee!) d) obboleettii haadhaa = indootiyyaa, areeroo, haboo (oggaa waaman indootoo!)
Itti-fufa —!
================ // ================
* Taammanaa Bitimaa: Gurree@web.de
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Abdurrahmaan:
Fuunduraaf gaaridha garuu kan ammaan tana ilmaan oromoo fi guutuu oromiyaa harkaa qabu gaafii belbeltuun nu hucuuccee jirti. Ammas bishaan oromiyaa keessaa dhabameetii. Galgalgibee sadih,hawaash,waabee, weeb,qooqaa,……fikkk osoo jiran maaliif ta,e. Dubbisa keessaatti kan biraas hedduu jira.adeemsa qeequu kiyyaa miti yeroo dha malee. Galatoomi.
-
raya abadura:
Obbo Taammanaa Bittimaaf
Duraan dursee nagayaan ulfinaa fi kabajaa oromummaa bakka isin jirtanitti isin haa gahu jechaa gumaati isin dhaloota borii fi harraaf baattan gumaata ilmaa fi hintalaan bilisummaan isiniif haa galu!!!Kanatti aansuun qoonni isan oromoof kennaa turtanii fi kannaa jirtan herrega hin qabu.Galatoomaa!!!Ulfaadhaa!!!Daranuu gara fuulduraatti Bifa suuraan waan ijoollee xixiqqoo harkisuun woraabaa youtube kkf akka isin nuuf maxxansitan ijoolleen oromoo abdii isin irraa qabuu jabaadhaa!!! Rabbi isinii woliin haa jiraatuu nagaatti.
-
raya abadura:
Obbo Abdurrahmanf
Hunda dura kalatoomi jechaa namni tokko Waan sabaaf tolu,Waan saba gargaaru,Waan saba hin miine,Waan faallaa hin tahin,Waan beeku isa hin beeyneef qooduu hin dandahuu??? kanaa fi kan kana fakkaatu Sammuun kee of gaafatee ofumaaf deebisaa haa kennee achi booda atilleea waan beeytu irraa akka gumaata nuu lattu abdiin eegganna?Jechi kiyya kun akka burruusaatti si woqaree akka bu,aa sirraa nuu buusu abdiin qaba.