text:
Seensa İimaanaa-kutaa 2
Kutaa darbee keessatti iimaanni maal akka ta’e ilaaluf yaalle turre. Hojiin gaariin kamiyyuu fudhatama argachuu fi mataa isaati gaarii jedhamuuf bu’uura (foundation) irratti gadi dhaabbatu isa barbaachisa. Bu’uurri kuni yoo hin jiraatin, hojiin hanga fedhe gaarii haa fakkaatu Rabbiin biratti fudhatama hin argatu. Bu’uurri kuni yoo jiraate immoo hojiin gaariin hanga feete haa xiqqaattu lafa hin buutu, Rabbiin biratti fudhatama ni argatti. Bu’uura kanaan iimaana jennaan. Gara afaan keenyatti yommuu deebisnu, wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa beeksisan dhugoomsu fi dhugaan itti amanuudha. Iimaanni amanti qofa osoo hin ta’in hojiis kan of keessaa qabuudha.
Iimaana qalbii irratti gadi qabsiisun akka muka gaarii lafatti dhaabuti. Akkuma mukni kuni yommuu guddatu firii gaarii kennu, imaannis yommuu qalbii irratti lafa qabatu firiin inni kennu guddaadha. Fakkeenyaf, abbichaaf nageenya fi tasgabbii, fuulaf ifa, hojii gaggaarii hojjachuu fi kkf kennaaf. Kanaafi, bu’uura jireenyaa kan ta’e iimaana dabalachuun wanta ilmi namaa kamu hawwuu fi galmaan gahuu qabuudha. Iimaana dabalachuu yommuu jennu shakkii qalbii irraa haaqu fi yaqiina (mirkaneefannaa) dabalachuudha. Iimaana keenya dabalachuuf mee kutaa darbee irraa adeemsa keenya itti haa fuufnu.
Akkuma yeroo darbe jenne iimaanni yeroo baay’ee wanta geeybi waliin kan wal qabateedha. Tolee! Dandeetti qaamolee miiraa irratti hundaa’e addunyaa bakka lamatti qoodu dandeenya. Isaaniis: Aalamul shahaadah fi Aalamul Gheeyb. Kana jechuun maal jechuudhaa?
Aalamul shahaadah (addunyaa mul’ataa)– wantoonni adduunyaa keessatti argaman kanneen qaamoleen miiraa keenya dhaqqabuu danda’an aalamul shahaadah (addunyaa mul’ataa) jennaan. Jiraachu wantoota kanniini eenyullee hin shakku nama qaamolee miira gate malee. Fakkeenyaf, dachii, aduu, ji’a, ilma namaa fi kkf. Qaamolee miira shanan keenyan wantoota kanniin beeku fi hubachuu dandeenya.
Aalamul Gheeyb (addunyaa hin mul’anne)– jechuun immoo wantoota qaamoleen miira keenya dhaqqabuu hin dandeenyadha. Ijaan arguu hin dandeenyu, gurraan dhagahu hin dandeenyu. Wantoonni geeybi (hin mul’anne) kunniin dhugaan kan jiranii fi jiraachu isaanitti haqaan kan amannuudha. Fakkeenyaf, ruuhin (soul) iccitii jireenya ilma namaati. Ruuhin yoo baate ilmi namaa ni du’a. Ruuhi tana ijaan arguu dandeenyaa? Maal akka taate fi suuran ishii maal akka fakkaattu sammuu keenyan hubachuu dandeenyaa? Hin dandeenyu. Garuu jiraachu ishiitti ni amanna. Akkamitti? Asaara (mallatoon) beekna. Fakkeenyaf, oli gadi socho’uun ruuhin nu keessa jiraachu argiisisa. Yommuu duunu ruuhin nu keessa akka hin jirre agarsiisa.
Kanaafu, ragaan sammuu ykn miirri uumamaan ilma namaa keessa jiru jiraachu wanta geeybi ni agarsiisa. Namni wanti hin mul’anne kuni ifaan ifatti akka jiru ni amana.Garuu haqiiqan (dhugaan) wanti ijaan hin mul’anne suni maal akka ta’ee fi maal akka fakkaatu sammuun bira gahuu hin danda’u.
Wahyii (Revelation)– Karaa geeybi ittiin beekaniidha
Wahyii jechuun-Jecha ykn ergaa Rabbiin Ergamtoota Isaa irratti buusudha. Fakkeenyaf Qur’aanni wahyiidha (Ergaa Rabbiin Nabii Muhammad (SAW) irratti buusedha).
Sammuun keenya wantoota geeybi bira gahuu akka hin dandeenye amannee jirra. Wantoonni geeybi kunniin karaa biraatin beekuf yoo hin tattaafatin osoo hin beekkamin hafu. Kuni immoo dhimmi namootaa fi addunyaa akka jeeqamu taasisa. Karaan wantoota geeybi ittiin beekan karaa wahyitiin. Sababni isaas, wanta mul’atu fi hin mul’anne hunda kan beeku Rabbiin qofa. Kanaafu, wanta geeybi (hin mul’anne) beekuf Rabbiin irraa odeefannoo muraasa argachuun karaa nama baasudha. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) odeefannoo geeybi muraasa isaa ilma namaa hunda irratti hin buusu. Garuu isaan keessaa namoota filatamoo fi qulqulluu ta’an irratti buusa. Namoonni qulqulluun kunniniis Ergamtoota Isaa ta’u. Ergamtoonni kunniin ergaa Rabbiin isaanitti buuse homaa osoo hin hanqisiinii fi itti hin dabalin ilma namaatti geessu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Rabbiin Beekaa geeybiti; geeybi Isaa eenyuttillee hin beeksisuu.
Ergamaa irraa nama jaallate malee [nama biraatti hin beeksisu]. Inni fuundura isaatii fi duuba isaatiin eegdota (malaaykota) godhaaf.
Ergaawwan Gooftaa isaanii dhugumatti [namootatti] geessu isaanii ifa baasuf [eegdota (malaykota) duraa duuban kaa’e]; Inni (Rabbiin) wanta isaan bira jiru hunda kan marsee fi lakkoofsan wanta hundaa walitti kan qabeedha.” (Suuratu al-Jinn 72:26-28)
Ergamtootatti sheyxaanni akka itti hin dhiyaanne, Rabbiin Malaaykota duraa duuban eegdota gochuun kaa’e. Ergamtoonni Rabbii ergaa Gooftaa isaanii osoo homaa irraa hin hir’isinii fi itti hin dabalin ilma namaatti akka geessan Rabbiin gara hundaan isaan eege. Wanta Ergamtoonni dubbatan, yaadan, hojjatan, ifa baasanii fi dhoksan hunda ni beeka.
Kanaafu, Ergamtoota kanniin dhugummaa, qulqullummaa, amanamummaa fi Rabbiin irraa mu’jizaan (raajiin) gargaaramu isaanii erga beekne booda, wanta isaan fidanitti amanuu fi hordofuu irraa wanti nu dhoowwu tokkollee hin jiru.
Karaa wahyitiin wanta nu bira gaheetti amantii dhugaa erga amanne booda, ergaa Rasuulli (SAW) nutti dabarse irratti dhaabbatu qabna. Daangaa darbuun ragaa malee sammuu keenyan itti taphachuu hin qabnu.
Wanta darbe yommuu guduunfinu:
1.Sammuun keenya haala amma irratti uumame irratti hundaa’un wanta geeybi (hin mul’anne) hubachuu waan hin dandeenyef, kana hubachuuf wahyii isa barbaachisa. Fakkeenyaf sifaata (amaloota) Rabbii beekuf wahyii nu barbaachisa. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) Arshii ol ta’uu karaa wahyiitiin beekna. Jannataa fi Jahannam jiraachu karaa wahyitiin beekna. Guyyaa Qiyaamaa maal akka adeemsifamu Qur’aana Rabbiin buuse keessatti arganna.
2.Qabiyyee wahyii irratti dhaabbachuun nurratti dirqama. Fakkeenyaf, amaloota Rabbii osoo homattu hin fakkeessin, osoo hiika isaa hin micciriin ykn osoo hin mormiin akkuma Qur’aana fi Hadiisa sahiiha keessatti dhufe fudhachuudha.
Qur’aana Keessatti qoodamiinsa addunyaa
Qur’aanni Aalamul Gheyb fi Aalamul shahaada jechuun addunyaa bakka lamatti qooda.
Fakkeenyaf: Rabbiin Qur’aaana keessatti ni jedha, hiikni isaa:
“Rabbiin waan dhaltuun hundi baattu, waan gadaamessi hir’isuu fi dabalu ni beeka. Wanti hunduu Isa biratti hanga murtaa’adhaanii.
[Rabbiin] Beekaa waan geeybi (hin mul’annee) fi mul’atuuti. [Inni] Guddaa, Olta’aadha.
Isin irraa namni dubbii dhoksee fi ifa baase, ammas namni halkan dhokatee fi guyyaa ifatti bahe [Isa biratti] waluma qixa.” Suuratu ar-Ra’ad 13:8-10
“Inni Allah, gabbaramaan dhugaa Isa malee Kan hin jirreedha, Beekaa geeybii fi wanta mul’atuuti. Inni akkaan rahmata godhaa, akkaan mararfataadha.” Suuratu Al-Hashr 59:22
Geeybii Rabbiin qofti beeku
Rabbiin subhaanahu wa ta’aala Ergamtoota Isaatti geeybi hunda hin beeksisne. Dhimmoota geeybi (hin mul’anne) irraa muraasa isaanii Ergamtootatti beeksise. Geeybi Rabbiin qofti beeku dachii fi samii keessatti eenyullee beeku hin danda’u. Fakkeenyaf Guyyaan Qiyaamaa yoom akka dhaabbattu Rabbiin malee eenyullee hin beeku. Rabbiin Olta’aan Qulqullaa’e ni jedha:
Jedhi, “Samii fi dachii keessa kan jiru hundi geeybi hin beeku; garuu Rabbiin ni beeka. Yoom akka kaafamaniis hin beekan.” (Suuratu An-Naml 27:65)
Guduunfaa
✔Kanaafu dandeetti qaamolee miiraa irratti hundaa’un addunyaan nu marsee jiruu fi wantoonni sami ol jiran bakka lamatti qoodamu. Isaanis: Addunyaa mul’atu fi addunyaa hin mul’anne (geeybi)dha.
1.Aalamul shahaadah (Addunyaa mul’atu)– wantoota qaamolee miiraa keenyan arguu, beeku fi hubachuu dandeenyudha. Wanti qaamolee miran hubannu kunniin baay’ee xiqqoodha. Akka lafa xiqqoo (odola) galaana jidduu jirtuuti.
2.Aalamul geeyb (addunyaa hin mul’anne)– wanta qaamoleen miira keenya bira gahuu hin dandeenyedhe. Fakkeenyaf, ijaan arguu hin dandeenyu. Wantoonni qaamoleen miiraa keenya hubachuu hin dandeenye akka galaanaa baay’ee guddaadha.
✔ Qaamoleen miiraa keenya addunyaa hin mul’anne (geeybi) akkam akka jiru hubachuu hin danda’an. Garuu jiraachu isaa karaa adda addaatin ni beekna, itti amanna. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa jiraachu, ilmi namaa guutun ni amana, namoota muraasa uumamni isaanii bade malee. Rabbiin Guddaan jiraachu kan beeknu, karaa mallattoolee fi wahyitiini. Wantoonni addunyaa keessatti arginu hundi gara Khaaliqa (Uumaa) akeeku. Akkasumas, kitaabban Inni buuse sifaata (amaloota) Isaa nutti himu.
✔ Kanaafu, namni tokko addunyaa mul’atu malee addunyaan biraa hin jiru yoo jedhe, of gowwoomsaa jiraa jechuudha. Fakkeenyaf, “wanta samii ol jiru nutti himi” osoo jenneeni, nutti himuu danda’aa?
✔ Wahyiin ergaa ykn jecha Rabbiin Ergamtoota Isaa irratti buusedha. Fakkeenyaf, Qur’aanni wahyiidha. Wahyiin karaa wantoota geeybi ittiin beekaniidha. Kanaafi akkuma namni Qur’aana qo’atuun imaanni isaa dabala.
✔Iimaanni namaa guutuu kan ta’uu wantoota geeybi Rabbiin karaa wahyitiin beeksisetti shakkii tokko malee yoo amaneedha.
✔Namni wanta geeybi sammuu isaa qofaan “akkana jira, akkana jira” jedhee dubbachuun isarra hin jiru. Yoo akkas godhe, kijiba dubbachuun yakka guddaa hojjataa jira. Wanta karaa wahyitiin nama gahee qofa irratti dhaabbachu qaba.
Kitaaba wabii
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa ususuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 25-30


c: text/html

text:
Prezidaantiin Yunaaytid Isteets Donaald Traamp dallaa Meeksikoo fi Yunaaytid Isteetes giddutti ijaaruuf maallaqa isaan barbaachisu argachuuf jecha labsii yeroo hatattamaa labsuu isaaniif himannaa irratti dhiyatetti duluuf jecha har’a gara Kaaliforniyaatti imalanii jiran.
Traamp Twitarii ofii irratti akka barreessanti projektii Baaburaa kaaliforniyaa fi Losaanjalas giddutti diriirsuuf karoora qabameetu dallaa meeksikoo fi Amerikaa gidduu ijaaruu caalaa gatii baasiisa jedhan.
Prezidaant Traamp maallaqa dallaa ittiin ijaaran argachuuf jecha labsii yeroo hatattamaa labsan jechuun himatanii jiru.Abbaa alangaa mummichi himata kana Wiixata kaleessaa kan dhiyeessa yoo ta’u kunis mana murtii konyaa gama kaabaatti ture.
Komeen dhiyaatees gochii prezidaantichii rawwatan seeraan alaa fi heeraan ala jedhan.Kunis maallaqa sagantaalee adda addaaf ramadaman kan kutaa Sanaa fi jiraattoota kutaa Sanaa miidha jedhu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guyyaa har’aa lammiiwwan Ameerikaa guyyaa hoogganaa qabsoo mirga namaa fi nama qabsoo hookkaraan alaa qindeessuun beekaman Martin Luther King kabajaan yaadatanii oolu.
Waggaa waggaan baatii Amajjii Wiixati sadaffaan lammiiwwan Ameerikaa kan wareegaman hoogganaa mirga namaa bara 1950mootaa fi 60mootas keessa faallaa loogii sanyii biyyattii gama kibbaa keessa jiru dhaabachuu dhaan qixxummaa warra gurraachaa fi mirga filachuu isaanii eegsisaan kanaa kabajaatn yaadatu.
Dadhabbii malee loogii sanyii dhabamsiisuuf kan hojjetan hoogganaa goota kana projektiiwwan tajaajila hawaasa adda addaa hojjechuun har’a namoonni hedduun isaan yaadatu. Qabsaa’aa mirga namaa qofaa utuu hin taane, King hayyuu,
Kongresiin US bara 1994 guyyaan dhaloota isaanii ayyaana biyyoolessaa akka ta’u murteesse.
Marthin Luther King walakkeessa bara 1950mootaa ennaa dargaggeessa turan lallabaa wangeelaa kan turan ennaa ta’u uummati atoobisii Montgomery, Alabama-n akka hin imalle qindeessuu dhaan magaalattiin imaltoota gurraachotaa irratti loogii oofu akka dhaabuuf dirsqisiisan.
Hagaya bara 1963 qixxummaaf qabsoon geggeessamu hammaataa adeemee uummati kuma 250 ta’u gurraachaa fi adiin gara magaalaa galma mootummaa biyyattii Washington DCtti imaluu dhaan hiriira guddaa geggeessame irratti hirmaatan. Hiriirri mormii sunis nagaa qabeessa ture.
Haasaa King dhageessisan kan “ I have a Dream” Abjuun qaba jedhu illee sochii warra gurraachaa kan biyyattii gama kibbaa gara duula mirga namaaf qabsaa’uu guutuu biyyattiitti akka babal’atu gumaache.
Maartiin Luuter Kiing haasaa isaanii kanaan mul’atan qaba, ijoolleen koo xixiqqoon arfan guyyaa tokko biyya amala isaanii malee bifa gogaa qaama isaaniin itti hin murtoofne keessa jiraatu ka jedhu Mul’atan qaba jedhan.


text:
Majlisni Federaalaa Daandii Qilleensa Itiyoophiyaatiif Xalayaa Barreesse
Odeeyfannoo Nuuralhudaa
Dhiheenya kana beeksisa daandiin qilleensa Itiyoophiyaa qaxarrii hojiitiif baaserratti hundaayuun, dubartoonni Muslimaa muraasni hojii kana dorgomuuf galmaayanii turan. Galmeen isaanii garuu fudhatama hin arganne. “Rifeensarraa hijaaba mulqattan malee isin hin qaxarru” jedhanii ofirraa deebisan. Dubartoonni sababaa hijaabaatiif carraa hojii dhaban gama waajjira mana maree dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa imaluun komii isaanii dhiheeffatan.
Pirezdantiin Mana Maree Dhimmoota Islaamummaa Itiyoophiyaa Sheikh hajjii Ibraahim dhimmicha eega qoratanii booda, xalayaa barreessanii gama waajjira daandii qilleensa itiyoophiyaa erganii jiru.
Sheikh Hajjii Ibraahim Xalayaa Kanaan, “Daandiin qilleensa itiyoophiyaa kan ummata itiyoophiyaa hunda wal qixxummaan laalu, kan hawaasa sabaafi amantiin adda hin qoodne tahuu isaa amanna. Dhaabbanni nuti akka qabeenya keenyaatti laallu kun, Dubartoota Muslimaa sababaa uffannaa isaanii qofaaf hojii isin hin qaxarruu deemaa jedhee ari’uun isaa, shakkii malee Heera biyyattii faalleessa. Gochi kun mirga dubartoota hojii qaxaramuuf deemanii qofa osoo hin taane, Mirga dubartoota Muslimaa guutuu kan sarbuudha. Kanaafuu daandiin qilleensa itiyoophiyaa dhimma kana irra deebiin laalee, murti bilchina qabu kan hawaasa hunda ija takkaan laalu akka murteessu abdii qabna” jechuun ibsanii jiru.


text:
Islaamni Jireenya Guutuun Wal-Qabata-Kutaa-2
Islaamni jireenya ilma namaa guutuun akka wal qabatu ragaa agarsiisu fakkeenya muraasaan haa ilaallu:
Islaamaa fi Mootummaa/Siyaasaa
Namoonni gariin Qur’aanni fi hadiisni waa’ema salaata, zakaa, sooma, hajjii fi kkf qofa waan of keessatti qabate isaanitti fakkaata. Kuni yaada dogongoraati. Qur’aana fi hadiisa keessa seera jireenya ilma namaa guutuun wal qabatu jira. Seera kanniin keessaa seera siyaasaa fi bulchiinsa mootummaati.
Muslimoonni jireenya keessatti humna lamaan bulu. 1ffaa-humna iimaanaa, 2ffaa-humna mootummaati. Iimaanni isaan keessa jiru cimaa yoo ta’e, waan gaarii hojjachuutti fiigu, waan badaa irraa of tiiksu. Humni mootummaa immoo seerota Islaamaa hojii irra oolcha. Yommuu warri iimaanan dadhaboo ta’an hawaasa keessatti yakka raawwatan, mootummaan seera yakkaa Islaamni lafa kaa’e hojii irra oolcha. Fakkeenyaf, nama hate, harki isaa ni murama. Seera harka muruu hojii irra kan oolchu mootummaa Islaamati.
Ergamaan Rabbii (SAW) gara Madiina erga godaananii booda mootummaa Islaamaa dhaaban. Siyaasaa keessatti seera Rabbiin irraa bu’u hojii irra oolchaa turan. Nabiyyiin erga du’anii boodas Abu Bakr Siddiiq, Umar ibn Al-Khaxxaab, Usmaan ibn Affaan, Aliyyii fi namoonni isaan booda dhufan seeraa Islaamatin addunyaa bulchaa turan. Seerri fi heerri isaan baasan hin jiru.
Qur’aanaa fi hadiisa keessa seeronni mootummaa fi siyaasan wal qabatan baay’eetu jira. Akka fakkeenyaatti,
Waraana
Yeroo waraanaa seera akkami hordofuu akka qaban Qur’aana keessatti bakka adda addaatti ni arganna. Akka fakkeenyaatti aayah tana kaasun ni danda’ama:
“(60)-Diinota Rabbii, diinota keessanii fi isaaniin ala kanneen biroo isin hin beekne [garuu] Rabbiin beeku ittiin sodaachistan, humnaa fi faradoo waraanaa irraa wanta dandeessan isaaniif qopheessaa. Wanta kam irraayyu wanti isin karaa Rabbii keessatti baastan, mindaan guutuun isiniif kennama. Isin homaa hin miidhamtan. (61)- Yoo isaan nageenyatti daban, atis [nageenyatti] dabi. Rabbiin irratti hirkadhu. Dhugumatti, Inni Dhagahaa, Beekaadha. (62)-Si ganuu yoo barbaadan, dhugumatti Rabbiin siif gahaadha. Inni gargaarsa Isaatii fi mu’mintootaan Kan si jabeessedha.” Suuratu Al-Anfaal 8:60-62
Aayah biraa keessattis ni jedha:
“Karaa Rabbii keessatti warroota isiniin lolaniin lolaa. Daangaas hin darbinaa. Dhugumatti Rabbiin daangaa darbitoota hin jaallatu.” Suuratu Al-Baqarah 2:190
Aayaata armaan olii irraa akkuma arginu seera waraanaa lafa kaa’a. Gara duula waraanaa bahuun dura, hanga danda’an humna waraanaa kan akka faradoo, qawwee, taanki, xiyyaaraa, misaa’elaa fi kanneen biroo qopheessu akka qaban ajaja. Waraana keessatti daangaa darbuu irraa ni dhoowwa. Kanneen akka daa’imman, dubartoota fi namoota nagahaa lola keessatti hin hirmaanne ajjeessu fi kkf daangaa darbuudha. Gochoota akkanaa irraa ni dhoowwa.
Waa’ee waraanaa ilaalchise bal’inaan suuratu Al-Baqara, Aali-Imraan, Al-Anfaal, At-Tawbaa fi boqonnaalee biroo keessatti argachuun ni danda’ama. Hadiisonni Nabiyyiis (SAW) akkaataa fi seera waraanaa ni ibsu. Namni gara waraanaa deemu seerota kanniin beeku qaba. Seerota kanniin osoo hin beekin ykn hogganaa seerota kanniin beeku osoo hin hordofin gara waraanaa deemun wanta fedhe yoo balleesse, yakka/badii guddaa kan hojjatu ta’a.
Murtii
Siyaasaa keessatti murtiin waan hin hafneedha. Murtiin kuni bifa adda addaatin dhufa. Nama yakka hojjate irratti murteessu, namoota wal morman jidduutti murteessu, labsii adda addaa murteessu fi kanneen biroo murtiidha. Alhamdulillah Islaamni murtii kanniinii fi kanneen biroo ilma namaatiif barbaachisan hunda of keessatti kan qabateedha. Murtii yakkaa yoo ilaalle, nama daangaa darbuun yakka gurguddaa hojjate, adabbii isaa ni murteessa. Fakkeenyaf, namni hate, harki isaa ni murama. Namni osoo beeku nama nagahaa ajjeese, seera qisaasa jedhamuun ni ajjeefama, yoo firri nama ajjeefamee dhiifama godheef malee. Kunniin hundii hawaasa keessaa badii duguguu fi qulqulleessufi. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Wanta Rabbiin sitti agarsiiseen namoota jidduutti akka murteessituuf dhugumatti Kitaaba haqaan gara keetti buufne. Gantootaaf falmaa hin ta’in.” Suuratu An-Nisaa 4:105
“Wanta tokko irraa wanti isin keessatti wal dhabdan, murtiin isaa gara Rabbiiti. Suni Allah Gooftaa kiyya, Isarratti hirkadhe, garuma Isaa deebi’as.” Suuratu Ash-Shuuraa 42:10
Kanaafu, bulchiinsa mootummaa keessatti murtiin kan Rabbii olta’aati. Namoota jidduutti seera Inni kitaaba keessatti buusen murteessan. Kanaan ala, seerri fi heerri namtolche nama jidduutti ittiin murteessan seeraa xaaghuutati. Ilma namaa kan miidhu malee fayyadu miti. Mee ilaali, seerri fi heerri namni baase kuni ilma namaa akkamitti akka miidhu. Namni cunqurfame yommuu mana murtii deemu, haqaan isaaf hin murteefamu. Namoonni haqa malee mana hidhaa keessatti dararamanii fi ajjeefaman, qabeenyi isaanii saamamu seenaan haa lakkaawu.
Rabbiin guddaan olta’e ni jedha:
“Sila murtii Jaahiliyyah barbaadu? Namoota yaqiina qabaniif Rabbiin caalaa eenyutu murtiin irra gaariidhaa?” Suuratu Al-Maa’ida 5:50
Yaa’ii ykn marii (Shuuraa)
Yaa’ii jechuun dhimma tokko irratti mari’achuuf wal gahuudha. Siyaasaa keessatti waliin mari’achuun garmalee barbaachisaadha. Kanaafi, Qur’aana keessatti itti xiyyeefachuun mariitti ni ajaja. (Ilaali suuratu Aali-Imraan 3:159, Ash-Shuuraa 42:38)
Ergamaan Rabbii (SAW) yommuu gara duulaa deemanii fi dhimmoota barbaachisoo mootummaan wal qabate irratti sahaabota waliin mari’achaa turan.
Islaamaa fi Diinagdee
Diinagdeen ykn qabeenyi namoonni harkaa qaban hundi kan Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa isaaniif kenneedha. Kanaafu, qabeenyi kan isaanii osoo hin ta’in kan Rabbii olta’aati jechuudha. Qabeenyi kan Isaa erga ta’ee seerri diinagde ittiin bulchan jiraachu qabaa miti ree? Seerri namoota qajeelchu fi daangeessu yoo hin jiraatin akka gaala gadi lakkifamtee wantuma argite balleessitu ta’u. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa qabeenya erga isaaniif kenne, seera qabeenya kana ittiin bulchan ni buuse. Qabeenya kana akkamitti itti fayyadamu akka qaban, mirgaa fi dirqama isaan irra jiru, wantoota dhoowwamanii fi kanneen biroo ni ibse.
Mirgi nama qabeenyatti fayyadamu qabu, karaa Rabbiin hayyameen qabeenya argachuuf tattaafachu fi haala sirrii ta’een itti fayyadamuudha. Dirqamni isarra jiru immoo qabeenyi isaa hamma zakaa itti baasu yoo gahe, zakaa baasu; firoota gargaaru fi kkf dha. Wantoonni dhoowwamaan qabeenya kana keessatti hojjachuu hin qabne, qisaasessu, ribaa (dhala) nyaachu, mattaa kennuu fi fudhachuu, haqa malee qabeenya yatimaa nyaachu, nama gowwoomsun qabeenya namoota nyaachu fi kkf dha.
Kanniin armaan olii ilaalchise aayaata muraasa mee haa eerru:
“Inni ashaakilti sireen godhamuu fi sireen hin godhamneef, muka temiraa, midhaan firiin isaa garagaraa, zeytuuna fi ruummaana wal fakkaatu fi wal hin fakkaanne Kan uumedha. Yommuu oomisha kennu oomisha isaa irraa nyaadhaa, guyyaa haamaa isaas haqa isaa kennaa, hin qisaasessinaa. Dhugumatti, Inni warra qisaasessan hin jaallatu.” Suuratu Al-An’aam 6:141
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ashaakilti sireen godhamuu fi sireen hin godhamneef kan uumedha. Kan jechuun ashaakilti keessaa biqiltoota sireen (baaxin) isaaniif godhamuun irratti hirkatanii fi firii isaanii rarraasantu jira. Kan akka timaatimi. Timaatimiin yommuu firii baay’ee buufatu of baadachu waan hin dandeenyeef baaxin ykn daasin irratti hirkatu ni godhamaaf. Biqiltoota keessaa immoo osoo sireen hin godhaminiif ofiin dhaabbatee kan guddatu jira. Kan akka burtukanaa. “midhaan firiin isaa garagaraa” Midhaan firiin isaa bocaan, bifaan, dhandhamaa fi amaloota biroon garagara ta’e Kan uume Rabbii olta’aadha. Zeytuuna fi ruummaana wal fakkaatu fi wal hin fakkaannes ni uume. Ruummaan firaafiree akka burtukaanaa garuu garmalee diimaa kan ta’ee fi keessaan firiiwwan diddimtu qabuudha. Ingiliffaan “pomegranate” jedhama.
“Yommuu oomisha kennu oomisha isaa irraa nyaadhaa, guyyaa haamaa isaas haqa isaa kennaa” Yommuu oomishni isaa gahee irraa nyaadhaa. Akkasumas, Guyyaa haamaa fi oomisha isaa zakaa kennaa. Qabeenya baasu, nyaachu fi kan biroo keessatti daangaa jidduu galeessa hin darbinaa. Bakka sirrii ta’een alatti qabeenya baasun daangaa Isaa warra darban Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa hin jaallatu.[1]
Asitti diinagdeen namni harkaa qabu namni kan biqilche osoo hin ta’in kan Rabbiin uume ta’uu ni mirkaneessa. Akkasumas, akkamitti itti fayyadamu akka qaban nama qajeelcha. Nyaachu fi haqa diinagdee kennuutti ni ajaje. Haqni diinagde keessa jiru zakaa dha.
“Kuni qote bultootaa fi warra biqiltoota guddisaniin kan wal qabateedha. Seerri daldalaan ykn hojii mootummaatin wal qabatee jiraa?” jedhee namni tokko gaafachu danda’a. Eeyyen sirritti jira. Bakki waan nutti gabaabbatufi malee silaa ni dhiyeessina. Kana beektu laata Qur’aana keessatti aayan hundarra dheertu taate aayah liqaa fi daldalaan wal qabattuudha. (ilaali suuratu Al-Baqarah 2:282) Hojii mootummaatinis wanta wal qabate mee haa dhiyeessinu:
“Sobaan qabeenya keessan jidduu keessaniitti hin nyaatinaa. Osoo beektanuu qabeenya namootaa irraa garii cubbuun nyaachuuf jecha abbooti seeraatti isaan hin dhiyaatinaa.” Suuratu Al-Baqarah 2:188
Karaa sobaatiin gariin keessan qabeenya garii hin nyaatin. Kan akka sobaan kakachuun, hatuun, saamun, malaamaltummaan, dhalaani fi kan kana fakkaatin qabeenya keessan wal jidduutti hin nyaatinaa. “Osoo beektanuu qabeenya namootaa irraa garii cubbuun nyaachuuf jecha abbooti seeraatti isaan hin dhiyaatinaa.” Kuni hiika lama qaba:
1ffaa-haraama ta’uu osoo beektanu qabeenya namootaa nyaachuuf ragaalee sobaatiin gara abbooti murtii hin deeminaa. Fkn, namni tokko qabeenya nama biraa irraa qaba haa jennu. Namni lammataa kuni qabeenya nama jalqabaa ni waakkata/ni morma. San booda abbaa murtii bira deemun ragaalee sobaa dhiyeessee qabeenya nama jalqabaa nyaachuf carraaqa. Kuni dhoowwamaadha.
2ffaa– haraama ta’uu osoo beektanuu qabeenya namootaa nyaachuuf jecha abbooti seeraatiif mattaa (gubboo) hin kenninaa.[2]
Islaamni akkaataa itti daldaalan, daldala keessatti wantoota hayyamamanii fi dhoowwaman ilaalchise seera guutuu qaba. Yeroo ammaa “Sirni dinagdee Islaamaa (Islamic Finance)” babal’ataa fi fudhatama guddaa argataa jira.
Gabaabumatti, Islaamaa fi siyaasan, dinagdeen wanta addaan bahuu hin qabneedha. Yeroma Islaamaa fi siyaasan, dinagdeen addaan bahan jireenyi ilma namaa ni jeeqamti. Tarii gubbaadhaa qabeenya baay’ee walitti kuusu danda’u. Garuu keessi isaanii tasgabbii hin argatu. Rakkoo cinqii (depression) warri dhiyaati fi bahaa keessa jiraatan mee qoradhu. Dhalli (ribaan) Islaama keessatti dhoowwamaadha. Yommuu seera kana cabsuun dhalaan daldaalan, cinqiin isaan itti seenan hangana hin jedhamu.
[1] Tafsiiru muyassar-146 [2] Tafsiiru Muyassar-29,Zaadul masiir-110 https://www.englishtafsir.com/Quran/2/index.html#sdfootnote197sym


text:
Eega Labsiin yeroo muddamaa labsamerraa kaasee godina Arsii lixaa fi Arsii irraa namoonni 240 ol ajjeefamuu ibsame.
Liigiin Mirga dhala nama gaanfa Afrikaa (The Human Right League of the Horn of Africa) guyyaa labsiin yeroo muddamaa labsame Fulbaana 28/2009 irraa hanga Onkololeessa 18/2009ti guyyoota 20 keessatti godina Arsii Lixaa fi Arsii irraa namoonni 240 waraana Mootummaan kan ajjeefaman ta’uu gabaase. Liigiin kun gabaasa isaa kana irratti guyyoota 20 kan keessatti Arsii Nageellee qofa irraa namoonni 70 kan ajjeefaman fi namoonni 335 hidhamuu, akkasumas Shaallaa fi Ajjeettis namoonni 85 kan ajjeefaman fi namoonni 400 tahan ammoo kan hidhaman ta’uu ibseera.
Dhaabbatichi gabaasa fuula 9 qabu kan Koomishiinii mirga Ilmaan nama Gamtaa mootummoota Adduunyaa (UN) dhiheesse irratti, Ajjeechaa fi dararaan mootummaan Itoophiyaa bara 2005 irraa kaasee waggoota 12f keessattuu dargaggoota naannoo Oromiyaa irratti cimee kan itti fufe tahuu baldhinaan ibseera. Sababa waggaa tokko guutuu osoo addaan hin kutin gaafii mirgaa gaafataniif ajjeechaa fi dararaan guddaan yeroo labsiin yeroo muddamaa labsametti kan geggeeffame tahuu gabaasni kun ni addeessa.
Naannoo Oromiyaa irraa walumaagalatti guyyoota Fulbaana 28/2009 hanga Onkololeessa 18/2009 jiran guyyoota 20 keessatti namoonni 1,000 ol ajjeefamuu fi kuma Afurtamaa (40,000) ol kan tahan immoo hidhamuun gabaafamee jira.


text:
ADDA BILISUMMAA OROMO
ج بهۃ ت حـري ر ورومـى ا OROMO LIBERATION FRONT
Gaafa: Muddee: 14/2015 Lakk:ABO/03/2015
Date: Jan/14/2015 NO:OLF/03/2015
Xalayaa waamicha ulfina tokkummaa qabsa’ota Oromoo
Qabsoo ummata Oromoo galii isaan gahuuf anqinoota mooraa keenya mudatanii jiran keessaa,
inni guddaan tokkummaa dhabiinsa qabsa’otaa ti. Rakkoo kana kan dhalche sababootiin eddu
jiraatanis inni guddaan garuu wal danda’anii ilaa fi ilaameedhan maria’achuuf qophii tahuu
dhabuu dha. kun ammam akka mooraa qabsoo Oromoo miidhee fi qabsa’ota amilee cabse hundi
keenya wal qixa beekna. Ammas aadaa wal irraa dheenfuu fi waliin mari’annee dheebuu
bilisummaa fi abbaa biyyummaa Oromoo dhugoomsuu irraa dhilboofnaan ykn qoollifannaan
ammas diina keenya of irratti goobsuu taati. Wajjin mari’achuu dhabuu irraa kan madde rakkoo
akka salphaatti fala itti argachuu dandeenyu qancarsinee jirra. Adeemsi akkanaa kun kana booda
mooraa Oromoo keessatti seenaa ta’ee afuu qaba. haalli amma keessa jirru isa gara fuunduraa fi
egeree qabsoo sabaaf akka yaannu nu dirqisiisa
haala kaleessa turee fi garaaragummaa keenya yeroo itti faarsaa fi isa babaldhisaa deemnu miti.
Dhiigdii fi lafeen ilmaan oromiyaa yeroo ammaa wayyaaneen dhanga’aa fi caccabaa jiru
jaarmiyaaleen oromoo tokko ta’uuf alduree yeroo waliif tarreessinu miti. Dhugaa dubbachuuf
dargaggoon oromiyaa dachee oromiyaa keessatti falmatti jiran ,yeroo jaarmiyaaleen oromiyaa
garaagarummaa xixiqqoo qabnu furachuu dadhabnee jirrutti qabsoo sabaa ofitti fuudhanii
gaggeessaa jiru. kun barumsa gahaa nuuf ta’uu qaba. Addi Bilisummaa Oromoo yeroo gara garaa
mooraan qabsa’otaa akka jabaatuu waamicha gara garaa taasisaa ture. waamicha ABOn taasisaa
turee fi ilmaan oromiyaa mara irra dedeb’anii dhaammachaa turan fudhachuudhaan
jaarmiyaaleen siyaasaa eddu tokkummaa ummannee jirra. Haata’u malee ammas dhaabbileen
siyaasaa waamicha tokkummaa mooraa qabsa’otaaf owwaachuu didduudhaan ykn lafa irra
arkisuudhaan, haala adeemsa qabsoo harkifachiisu keessaa bahuudhaan akka ammas mooraa
tokkummaa qabsa’otaa wajjin gabbifnu irra deebinee waamcha goona. Akka adda bilisummaa
oromoo ti waamicha tokkummaa kana dhaabbilee siyaasaa maqaa oromoo qaban hundaaf
ergamee ture. warra waamicha ilmaan oromoof owwaatan galateeffachaa ammas dhaabbilee
siyaasaa tokkummaa mooraa qabsa’otaa dadaffiin hojiirra oolchuuf harkifachaa jiran xalayaa
banaa kananaan ammas irra deebinee waamcha oromummaaisiniif goona goona.
dhuma irratti caasaan hawaasaa, jaarsolii fi beektotiin oromoo jaarmiyaa siyaasaa tokkummaaf
abboomamuu irraa qoollifatan irratti dhiibbaa gochuun akka mooraan qabsa’otaa jabeetee
qabsoon bilisummaa fi abbbaan biyyummaa oromiyaa dhugoomuf dhiibbaa akka irratti gootan
gaafanna. Carraadhuma kanaan Addi Bilisummaa Oromoo tokkummaa jaarmiyaalee oromoo
dhugoomsuuf alduree tokko malee kan hojannu ta’uu keenya dhugoomsa. Waamicha ilmaan
oromoof owwaachuudhaan jaarmiyaaleen oromoo afur tokkummaa ummannee jirru ammas irra
deebinee jaarmiyaalee siyaasaa oromoo tokkummaa kana keessatti hin hirmaanneef irra deebinee
============================================================================
Contact Email: abosperson@gmail.com, Tel. 651-808-8774, http://www.oromo-liberationfront.org


text:
Gariin namaa ilaalchaafi yaada akkam akka guduunfatee deemu yoon hubadhu na gaddisiisaas, yeroo gariis immoo na aarsa. Dhugatti nama tulluu guddoo mul’attu qeeydii hanga shanachaatiin haguuguuf yaalu tokko yoo agartan maal jettaniin isin?
Ani gama kiyyaan osuma akka maraataatti na ajaa’ibsiisuuti, akka gowwaattiis na aarsa. Gowwaan maaliif si aarsa akka naan hin jeennee hadaraa. Naan jettaniis gowwaan waanuma nama aarsu malee waan nama gammachiisu hanga firii xaafii hojjachuu hin beeku waan taheef nama aarsa. Nama aarsuu malee nama araarsuu hin beeku kaa gowwaan. Waa malee gowwaa kana hin balaaleeffadhu bar yaa ambayyoo. Yeroo mara gowwuma keenya kan daafanaa ambaa jala eegee wix-wix godhuutu nu galaafachaa ture waan taheefi. Mata duree barruu kootii kana “Arraas boruus gootoonni warraaqsa qabsoo qeerroo biyya keessaati!” jedhee yoon jalqabu waa hedduun argeefi dhagaye irraa ka’eetiin filadhe. Gariin namaa (kan akka kiyyaa) sodaaf zaraaraa manaa jalaaa fagaatee, abaada qaxxaamuree bakka biraa osoo jiruuti warraaqsa biyya keessaa kana akka waan inni bu’uree, ijaaree, sochoosaafi kabaatiis jiruu of fakkeessuuf dhuundhum torba ol hiixata. Arraba isaa hanga karabaatii of keessaa harkisa. Ani kan jedhu, barana namni hojjaafi dandeettii isaa malee ol harkifachuu maaf jaalataa? Ofii ol hiixachuun mudhii nama kuttiin gurra isaaniirra bahee hin beekuu fakkaata.
Haa tahuuti garuu maali immoo namni ilaalchaaf yaadni miila miilaa maaf baayy’ata bara keenya kana keessa? Kan hojjatu kan biraa,kan ittiin faarfamuufi ittiin mul’achuuf akka re’ee kolkolee jala darbaniitti fiigu kan biraati. Saniifuu osoo namni biyya keessa jiru illeen anaatu itti abbaadhaan batachee naman aarsuu beektaa. Osoo qabsoon eessaa kaatee akka eessatti dhaabbatte illee irraa hin beekne, kan imaamaafi faaga warraaqsaa hin hubanne abbaa qofa tahuu fedhuus meeqa agarre. Maaliif abbaa tahuuf maraatan tan jettu osoo hin tahin dhimmi kiyya osoo ulaagaa abbummaa hin guutin abbaa tahuun akkamitti danda’amaa dha? Gaaffiin tiyya ifa isiniif tahuu isii hin shakku. Gariin namaa waanuma namni qotee, oomishe akka warra nafxanyoota duritti diriirfatee taa’ee nyaachuu fedha. Dhugaa jiru liqimsee waan wal hin fakkaanne walitti erbee waa fakkeessuuf yaaluun kun dur irra amma waan baayy’ate natti fakkaata yeroo garii. Meeshaa fakkaattuu hatanii hojjachuu waan chaayina jalaa baraniis natti fakkaatu. Eegaa! Dhiifama yoon akkana jedhu of irraa hambisee miti. Yookaa immoo komiifi koomaa qofaaf mudhii hidhadhee adafaanyii tahuuf miti. Garuu waan hin hojjatin ittiin if dhaadheessuun qooda silaa waliif kaayuu mallu akka waliif illee hin quuneefi waliif hin keenye nama taasisa. Waan tokko tan namni biraa itti dhiigeefi itti dhukkaa’e ani immoo maqaa itti argachuuf yoon shakaru xiqqo natti ulfaachuu qaba. Kan carraaqu kan biraa kan itti carroomuuf anfariiru kan biraa. Ajaa’ibaa bar dubbiin bara kanaa.
Ani kan na dhibe namni geengoo qabsoo tan ibidda wajiijaa keessa taa’ee wareegama qaalii kafalaa dhiigaaf lubbuun bu’aa galmeessaa jirulleen osoo maqaan hin kaafamne kan halaala fagoo jiru, kan adeemsa qabsootuu irraa hin hubanne akka nama qaphxii gaarii galmeesseetti yoo harka ol qabee maraatu maal jedhama? Maraatuu jedhama edaanuu! Dhiheenya kana immoo qaadhimaan sobaa baayy’achaa dhufuun kun daran nama danfisu bira dabree nama affeela. Hundinuu garuu qaadhimaa isaan hin malle abuurrachuuf yoo wixifatu mul’ata. Gariin immoo akka waan bilisummaan maqaa kiyya qofaan haa dhuftu jedhuu fakkaata. Osoo hin facaafanne asheeta nyaachuuf hawwuun immoo yoo hannaan taate malee hin yaadamu. Maaliree kan osoo firii lafa hin buufne asheeta tuttufachuu qofaaf akkas ilkee qaratu kun maaf baayy’ate? Yoo kan dhugaa walitti himnu tahe immoo warreen daangaa warraaqsaa ala jirru marti dubbuma dhandhaaruu, tarkaanfii wal dhoorkuufi kokkee wal danqaruu qofaaf waan hiriira dhaabbachaa jirru fakkaata dubbiin keenya. Keessattuu warri diyaasfooraa kun wal haqooquu, wal qeequufi wal jeequu malee amma taatu dhiisaa jirra waan biraa. Dhiirtii onnee qaraan kaatee, dhiiga facaasaa qabsoon injifannoo galmeessaa jirti. Nuti immoo gama teenyee akka ruummicha foon irrtti wal nyaatuutti dhiiga isaanii irratti baacna. Namni gariifaan inumaa waan qoosu fakkaata. Nuti osoo qabsoof harka hin laatin sabboonummaafi hayyummaa bilisaan lafaa yoo hammaarannu warri itti capheefi itti baqee bu’aa injifannoo boonsaan qabsoo faayaa jiran immoo qoodallee dhabaa jiraachuutu namatti mul’ata.
Nuti namoonni daangaa warraaqsaa keessaa achi utaallee jirru maqaa nuun hin malle gonfachuuf beexaluun keenya kun anfariirummaa maqaa qofaaf kan sakaraa jirru tahuu ragaa malee nutti mirkaneessa. Yoon kana jedhu xurree imala warraaqsaa keessaa gahee hin qabnu jechuu koo miti. Gaheen nuti qabnuufi bahaa jirru hantuuta tahee osoo jiruu maqaafi gita arba gahu haguugachuuf kaachuutu bal’inaan nurraa calaqisa jechuu kooti. Adeemsi qabsoo qooda malu waliif kaayaa deemuun dirqama taha. Nuti warri biyya keessa hin jirre kun si’eessitootaafi mirqaansitoota taanee fayyaa dayaa jechuun hamilee warraaqsitootaa cimsu, yeroofi bakka barbaachisaa tahetti immoo gaafa hanqinaafi rakkinni diingdeeisaan qunnamu waan dandeenyuun dirmatuufi gorsaaf yaadaan jajjabeessu, hanga waa hubannutti akeeka deemsa qabsoo tilmaamuu irra kan dabre qoodni akka isaanii kan hanga wareegama lubbuu kafalaa jirru hin jiru. Kunillee deeggartuufi tarkaanfachiiftuu qabsoo tahullee qabsaa’oota bakka of buusuuf nun dandeessisu. Eeyyee! Qabsaa’oonni kan dhiiga dhangalaasaa, lafee facaasaafi lubbuu ofii wareegaaf kennaa jiru saniin ala abbaan tokko hin jiru. Miila wal qixxeessanii diriirfataniituma barcuma irra ta’aa saniifuu biyya fagoo jiraachaa bu’aa qabsoon argamu saammachuufi maqaa ittiin cululuqsiifachuuf hamomoochuun kun ani akka kiyyaatti sirrii nattin fakkaatu. Saniifuu maqaa irratti wal xureessaa bu’aa ijoolleen biyya keessatti dhiiga dhagaa raphaa galmeessitu irratti wal nyaachuu feetan. Hundaafuu qeerroo xiiqiin warraaqsaa sossoose kana akka waan ofiif irratti hojjattanii qabsotti seensiftanii fakkeessuu dhiisaa. Qeerroo waliin osoo wal quban qabne qubaaf qeensa taanee hojjachaa jirra jettanii kijibuu dhiisa. Yoo waliin hojjachaa jiraattan immoo hoggaa isaan isin yaammatan eessa jirtan? Ani hangaan beekutti abbaan qabsoo ummata Oromooti. Loltuun qabsoo isaanii immoo qeerroo ilmaan isaaniiti kan isaanuma keessaa bahee harka duwwaa waraana agaazii gombisaa jiru. Warri bahar gama teessanii arrallee dubbii waliin dha’uufi qabsoo Oromoo laaquu kajeeltan marti dhaabbadhaa nurraa. Kanaaf jaalattaniis jibbitaniis gootoonni isaan dhiira dhugaa tahuun harka duwwaa biyya keessaa diinatti lubbuu sardaa jiru kanneeni malee nama biraa eenyullee miti. Ittiin daldaluufi ittiin dallaaluus lakkisaa.
“Jaalattaniis jibbitaniis Oromiyaan qeerroo goototaan ni bilisoomti!”
–
Saphaloo Kadiir / Abdulbasit
Onk. 2016


text:
Seismic wave
Seismic wave kan jedhamu kuni gosa wave kan Planeta kenya irra ademmu fi yerro bayye immo kan Chocho'a lafa tectonic ta'en yokan yero tokko tokko immo toka'an kan umamu dha. Haa ta'u malle Seismic waven kuni yeroo hunda (diqatulee) dhibaa Oocean wave fi buben dhibamu danda'a, haa ta'u male osoo hin bekamin dabra. Namonii seismic wave qo'attan seismologist kan jedhaman yoo ta'an, kan seismic wave ittin lakka'an immo seismographiin, meshaan kuni immo ba'itti seismometer yokan geophone gabasa. Qo'ano seismic bakka kussa gazii (Amh:nedag)f odeffanon hydrophones irra itti darame barbachisa dha.


text:
Samsung mobaayiloota dacha'aniifi S10 5G haarawaa dhiyeesse
Samsung mobaayila dacha'u haarawaa the Galaxy Fold - jedhamu 5G Galaxy S10 akkasumas akaakuu Galaxy S10 biroo sadii baayyee ammayyaa'aa ta'e dhiyeessaa jira.
Inni dacha'uu danda'u yeroo eegame dursee ji'a lama keessatti gabaaf dhiyaata jedhameera.
Gosti Galaxy S10 5G jedhamu waan hedduu kan foyyaa'e waan agarsiisuuf kubbaaniyyaan mobaayila kana omishu walitti fufinsaan bilbilawwan harkaa haarawaa saffisaan hojjetaa deemuu kan agarsiisuufi bakka neetiwoorkiin jiruti ammoo baay'ee saaffisaa kan ta'edha.
Gosti S10 ammoo akka moodela gatiin isaa gadi aanaa ta'utti dhiyaateera.
Samsung duraan akka hubatee turettis gatiin S9 "hanga yaadamee tureen gaditti gurguramaa ture".
Iskiriinii diriirsuu
Samsung akka jedhutti gosti mobaayila Galaxy dacha'uu hanga 7.3in (18.5cm) ta'utti banamuudhaan akka taabileetiitti gargaara. Akkasumas al takkaatti appilikeeshinoota sadiin hojjechuu danda'a.
Samsung itti dabaluun akka jedhetti appilikeeshinoonni Whatsapp, Facebook, YouTube fi Microsoft Office hundi isaanii akka bifa haaraa kanaaf ta'utti omisha haarawaa kana irrattti tajaajila isaanii ol guddisuun ni danda'ama.
Dabalataanis, dhaabbanni Kooriyaa Kibbaa kun akka jedhutti mobaayilli haarawaa kun kaameraawwan ja'a qaba.
Kaameraawwan ja'an kana keessaa sadii karaa dugda duubaa, lama karaa keessaa, tokko ammoo karaa fuula duraa yommuu ta'u akka barbaadametti yoo qabameyyu suuraa kaasuu akka danda'uuf jedhameeti.
Galaxy Dachaa akaakuun 4G ta'e Ebla 26 irraa eegalee gabaa irra kan oolu yommuu ta'u gatiin isaas $1,980 (£1,515) ta'a. Yeroo gara Birriiti jijjiiramu 60,000 ol ta'a jechuudha. Kan kana caalaa gatiin isaa cimu abbaan 5G akka gabaaf dhiyaatus ni abdatama.
Gorsaan Tarsiimoo Kalaqaa Carolina Milanesi akka jedhanitti "Mobaayiliin dachaa kun namoota bilbila fuula diriiraafi bal'aa barbaadaniif waan gaariidha".
"Tekinooloojiin hedduunis keessatti tolfameera. Gatii isaas osoo $2,000 (Birrii 60,00 gaditti ta'ee gaariidha)."
Namoonni dhimma gabaa itti dhiyeenyaan hordofan ammallee shakkii ni qabu.
"Mobaayiloonni dadacha'an baayyee bareedoodha: iskiriinii gurguddaa dizaayinii xiqqaa keessatti qabata," jechuudhaan Xiinxalaan Tarsiimoo dhaabbata qorannoo Neil Mawston yaada kennaniiru.
Omishawwan Galaxy S
Samsung akaakuuwwan S10 gara fuula duraatti gabaa irratti gurgurtaa gaarii qabatee akka turu eegama.


text:
Jarana Oromoon gidiraa fokkisaa keessa turuun dhugaa dha. Gidiraa obbaafatuuf gatii kanfalee qabsaaye. Amma qabsoon isaa karaa qabateera. Dhugaa kana abbaa fedhetu arga. Tokkummaan Oromoo ititeera. Hidhamaan siyaasaa hiikameera. Qilleensi bilisummaa bubbiseera. Oromoo callaa otoo hin taane sabooti Itoophiyaatuu ukkaamsaa obbaafataniiru. Namuu alaabaa fedhe qabatee hiriira oolee nagayaan gala. Kun waan qabatamaa mullatuu dha.
Qabsoon ummata Oromoo kan qaama tokkoo miti. Hirmaattoti danuu dha. Kanaaf DhDUOn jaarmota Oromoo hundaaf yaamicha tokkummaa godhe. Kaayoon yaamicha sanii qabsoo sabichaa gulantaa itti aanutti ceesisuu dha. ADO, KWO fi ABOT yaamicha kana owwaatuun gara biyyaa dhufaniiru. Oromoon wal-ta’ee loluu malee wal loluu hin qabu. Jaarmota keenya warra tokkummaaf ummataaf dursa kennan lafaa kaanee galateeffanna. Kan tokkummaa Oromoo jibbe Shanee callaa dha. Sun wahiifi. Silaa dabi duuba jiraatuu baatee “Gooti” gaafa Mallasii fi gaafa Hayilamaarama afuura hin baafatin bara Obbo Lammaa fi Dr Abiyyi Oromoo irratti hin bookkisu. Kaayoon Shanee Oromoo cabsuu akka ta’e ifa dha.
Shanee fi Wayyaaneen cinaacha lamaan saantima tokkooti. Lachuu dhugaa hin jaalatan. Jireenyi jaraa dabaa fi cubbuu irra dhaabbata. Lachuu tokkummaa ummataa hin jaalatan. Lafa gayanitti nama wal-afaan deebisuuf fiigu. Lachuu ofittoo dha. Faayidaa murna ofiif jecha biyyaa fi ummata walitti qabanii gurguru. Lachuu saalfii hin beekan. Waan ofii ta’an siin jedhu. Ofii balleessanii sitti haqatu. Kana biratti waliin daldalu. Shaqixi isaan gurguran dhiiga ummataati. Jiruun isaanii walitti. Gaafa takka miidhamte tuun ni boochi. Wanti jidduu kana shanee utaalchisu kana. Wayyaaneen dhibamnaan shaneen aadaa jirti. Waliif dhukkubsatti!
Oromoon diina Shanee irra hamaa hin qabu. Kaleessa Shaneetu qabsoo Oromoo kolaasaa ture. Gaafa chaarteraa ijaarsa Shaneetu waraana ABO ficcisiise. Daawud Ibsaa tika waraanaa turuun ni yaadatama. Kan ABO bakka sagalitti caccabses shira shaneeti. Sana keessatti gootota danuu dhabne. Qeerroo Soloolo keessatti Shaneen jiraa gubde dhiyootti isiniif himna. Gaafa duraa gandummaa shaneetu Oromootti fide. Adaadaa fi durbii maqaa qabsootiin Ameerikaa fi Yurooppi geeffataa turan. Naayiroobitti “Yaa Rabbi otoon ani Ameerikaa hin seenin Oromoof hin dabarsin” jedhanii waaqa kadhatu. Kun kaleessa miti. Hardhuma itti jiru. Yoo Oromoof darbe maqaa Oromootiin daldaluun akka hin taane beekaniiti. Kanaaf gadadoo Oromoo dheeressuu fedhu. Jiruun Shanee fi Wayyaanee gadadoo Oromoo irratti hundaa’a. Yoo Oromoof tole isaanitti hammaata.
Oromoon gara ifaa deemaa jira. Rakkoo hamaan silas kaleessa ture. Garuu gaafas Shaneen oduu malee hin shokoksine. Hardha wayita Oromoof lafti bariitu eessaa baate? Qawween gaafa qeerroon karaa irratti dhumtu takkaa “xash” hin jedhin hardha eessaa bahee Oromoo ajjeesa? Dubbiin isaa ifa. Wayyaanetu duubaa hoofa. Horii fi qawween tan Wayyaaneti. Kan wal ajjeesu ammoo ilmaan Oromooti. Horii kaleessa nu saamaniin hardha wal nu nyaachisu. Numaan nu cabsuufi. Qeerroon dhihaa daba kana hin hubanne. Gubbaa qabsoo Oromoo odeessu. Keessi ammoo waan Oromoo balleessu.
Wanti argaa jirru fokkuu dha. Lixa Oromiyaatti Oromoo ajjeesanii gubaa jiru. Nami nagayaa yaaddoo hamaa seenera. Kashalabbeen horiin bitame abbaa fedhe ajjeesee gata. Kun ulaagaa kamiinuu qabsoo miti. Qabatamaatti farra qabsoo Oromooti. Poolisii Oromiyaa warra gatii qaalii kanfalee ummata balaa hamaa irraa baraaraa ture ajjeesanii gubaa maqaa qabsoo Oromootiin nagaduun hin taatu. Diina Oromoo fi ummati Itoophiyaa ofirraa cabse fayyisuuf tattaafataa qabsoon hin jiru.
Amma maaltu mala? Ijoon dubbii as jirti. Qabsoon Oromoo duratti deemuu qaba. Kanaaf waa lama barbaachisa. Tokko tokkummaa jabeessu dha. Oromoon bakka yaade gahuuf daangaa siyaasaa diigee tokkoomuu qaba. Faayidaa Oromoof jecha jaarmoti Oromoo addooma ofii dhiphisanii waliin hojjatuu qabu. Kan tokkummaa didu diina Oromooti. Lammata dhugaa jiru ummata hubachiisu dha. Shanee wayyaanetu qaba. Gaafa ofii kufuu kaatu shanee maqaa Oromootin bobbaafte. Oromoodhan Oromoo cabsuu kalee baratte. Sadaffaa olaantummaa seeraa mirkaneessu dha. Nami mirga gaafatuun sirrii dha. Oromoo ajjeesanii gubuun garuu mirga miti.
Shanee fi Wayyaaneen lakkoolee hammeenyati. Wal irraa hin hafan. Barri jaraa tareera. Hagasumaaf dhidhiitatu. Dubbiin karaatti galuu qaba. Akka Sumaaliyaa ta’uu hin feenu! Ummati keenya kana hubatee nagayaa fi olaantummaa seeraaf tumsuu qaba.
Dhugaatu injifata!
Shanee fi Wayyaanee Lakkoolee Hammeenyaa!
Jarana Oromoon gidiraa fokkisaa keessa turuun dhugaa dha. Gidiraa obbaafatuuf gatii kanfalee qabsaaye. Amma qabsoon isaa karaa qabateera. Dhugaa kana abbaa fedhetu arga. Tokkummaan Oromoo ititeera. Hidhamaan siyaasaa hiikameera. Qilleensi bilisummaa bubbiseera. Oromoo callaa otoo hin taane sabooti Itoophiyaatuu ukkaamsaa obbaafataniiru. Namuu alaabaa fedhe qabatee hiriira oolee nagayaan gala. Kun waan qabatamaa mullatuu dha.


text:
Adoolessa 31,2016 Godinni Arsii guutumaan guututti dirree waraanaa fakkaatee jira waraana agaaziif feederaala qofaan guuttamtee jira. Har’aa fi halkan edaa Adolessa 30, 2016 magaalota Asaasaa, Adaabbaa Dodola, Xijjoo qanxeraa Xiyyootti mromiin cimaan godhameera.
Ummanni magaalaa Asaasaa waraana Wayyaanee Agaazii lama irratti tarkaanfii fudhachuun tokko yeroo lubbuun darbu kaan ammo Hosptaala Awaasaa jiraachuun beekamee jira.
Godinuma Arsii bahaa magaalaa Ashmiira jedhamtu keessattis Adoolessa30, 2016 sagaleen mormii dhageesifamaa oluu Qeerroon naannicha irraa gabaase.
Asaasa keessatti qabeenya mootummichaafi jala deemtota Wayyaanee kanneen ta’an irratti uummani aariin guutamee fi roorroon itti hammaate adabbii sirreessaa kenneen mootummicha rifaasisee jira. waajjirri bulchiisa magaalaa kan balbala shan qabu waajjira bulchiilsa gandaa buusaa gonnoofa dhabamee jira. Kanumaan wal qabatee magaalaa Asaasaa keessaa dargaggoonni hedduun FXG qindeessaa jirtu sababaa jedhuun guyyaa har’aa hidhamanii kanneen jiran keessaa:-
- Dargaggoo Kaddii Abdallaa oggatoo
- Muktaar Abdallaa
- Daawud Abdallaa
Keessatti argamu.


text:
Jijjiirraan IHAADEG keessatti godhame Ka Paarticha Haaressu Otuu hin taane Kan akka Paartichii fi Mootummaan Qaajeelfama nama tokkoon qofa bulu taasise.
Paartiin taayitaa Motummaa Itiyoophiyaa harkaa qabu, IHAADEG, kora walii-galaa marsaa saddeettaffaa, magaalaa Adaamaatti geggeeffatee ture. Sana duras, paartiileen miseensota isaa tahan kanneen akka DHDUO yokaan OPDO fi Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay mata mataatti kora geggeeffatanii hoogganoota filatanii jiran.
Korawwan Ihaadeg san irratti jijjiiraan geggeessamee fi karoora dinagdee waggaaa shanii itti fuuleffatame ilaalchisee akka xiinxaala isaanii nuuf ibsan Berliin, Jarmanii irraa kan haasofsiisne hayyuun falaasama polotikaa dur Yunivarsitii Finfinnee keessaa barsiisaa turan Dr. Alamaayehu Birruu Walga’iilee geggeeffaman mara irratti jijjiirraalee aangawootaa geggeessaman martinuu, aangoodhuma nam-tokkoo - ka Muummicha-ministaraa Mallas Zeenaawii daran jabeessuuf kan akeekaman fakkaatu jedhu.
Kora Adda Bilisummaa Uummata Tigiraay irratti qondaalonni dhaabicha riphxee-loltootaa durii keessatti jaallan Mallas turan kanneen akka Siyyum Masfinii fi Harkebee Iqqubaay faa koree gidduu keessaa harcaasamuunii kanneen dhiheenya gara dhaabichaatti dhufan namoota baay'ee hin beekamneen bakka-buusamuun akka dhaabichi qajeelfama nam-tokkoo qofaan geggeessamu taasisa, jechuun ibsan, Dr. Alamaayyoon.
Guutummmaa gaaffii fi deebii kanaa MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Gurraandhala 7/2014(TOI) – Waajjirri Muummee Baankii Daldala Itoopiyaa Ministira Muummee Doktar Abbiyyi Ahmadiin ifatti eebbifame.
Baankichi bakka hoggantoonni mootummaa olaanaan federaalaafi naannolee argamanitti ebbifame.
Doktar Abiyyi haasaa sirna eebba gamochaarratti taasisaniin, baankichi umurii waggaa 80 kan qabu seenaa faayinaansii Itoophiyaati jedhan.
Baankichi odaa faayinaansii biyyattiiti. Ogeeyyota hedduus horateera. Rakkoolee keessaafi alaa isa mudatan dandamachuun sadarkaa kanarra gaheera.
Baankiin Daldala Itoophiyaafi dhaabbileen faayinaansii biyyattii sirna kenniisa liqii fooyyessuun abbootii qabeenyaa qofa utuu hintaane qonnaan bultootaafi hojjettootaafis tajaajila liqii barbaachisu taasisuu akka qaban hubachiisaniiru.
Pirezdaantiin Baankii Daldala Itoophiyaa Obbo Abbee Saanoo akka jedhanitti, baankichi imalasaa waggoota 80n bu’uura misoomaafi dinagdee biyyattii ta’ee tajaajilaa kan tureefi jiruudha.
Baankichi waggoota lama keessatti qarshii biiliyoona 2.6 deggersa taasiseera. Baankichi baankota dhuunfaa biyyattii keessatti banamaniifis bu’uura.
Baankichi tajaajilasaa ammayyeessuun yoomiyyuu caalaa fedhii maamilootasaa guutuuf hojjechaa jiraachuu himanii, gamoon waajjira muummee baankichaa ammayyaa’aan ijaaramee xumuramuun eebbifame kun sadarkaa guddinaa baankichi irra gahe kan agarsiisu ta’uus eeraniiru.
Walittiqabaan Boordii Daarikteerota Baankii Daldala Itoophiyaa Obbo Taklawaldi Axnaafuu akka jedhanitti, bilisummaafi dhaga’ummaan biyya tokkoo guddina dinagdee biyyaarratti hundaa’a.
Baankonni sirna dinagdee biyya tokkoof bu’uura. Baankichi misoomaafi guddina dinagdee biyyattii mirkaneessuufi ittifufsiisuu keessatti gumaacha olaanaa taasisaa jira.
Baankichi waggaa 80fasa waajjira muummeesaa akka Afrikaatti sadarkaa 3fa ta’e ijaaree xumuruun eebbisiisee imalasaa mataduree ”Gara olka’iinsa haaraaatti” jedhuun kan ittifufu ta’uu himaniiru.
Baankichi hoggantoota damee faayinaansii baankichaa fayya buleessa taasisuufi guddina baankichaa keessatti gumaacha olaanaa taasisan shan (Ambaasaaddar Girmaa Birruu, Obbo Taklawaldi Axinaafuu, Doktar Tafarraa Dagfee (amma lubbuun kan hinjirre), Obbo Alamuu Abarraa, Obbo Xilaahuun Abbaay) badhaasa addaa badhaaseera.
Kana malees baankichi hojjetoota waggoota dheeraaf baankicha tajaajilaniifi hoggantoota baankichaa milkaa’ina gamoo ijaarsa waajjira muumnee baankichaa keessatti gumaacha olaanaa taasisaniifi hoggantoota baankichaa duraaniifi ammaa badhaaseera.
(Gaazexaa Bariisaa)


text:
Bulchiinsa waraanaa gara Siviiliitti jijjiruu irratti mariin akeekkate kun har'a kaasee guyyaa sadiif gaggeeffama.
Hogganaan waraana biyyatti bulchaa jiruu kan ta'an Koloneel Assimi Gooytaa Kamiisa kaleessaa paartilee siyaasaa fi hawaasa sivilii magaala Baamaakookeessatti walitti qabuun adda addummaa qabnu cinatti dhiifnee biyyatti keessatti jijjirama haa fidnuu jedhanii turan.
Fonqoolcha mootummaa Hagayya 18 bara 2020 waraanni biyyatti gaggeessen prezidaantiin Maalii Ibraahiim Keeytaa aangoo irraa darbamnii biyyattiin waraanaan buluu eeaga jalqabdee baatii tokko ta'uuf jira


text:
Dukubni karona vayrasii kuta Iowa keessatti namaa haga 179 gahe jiraa
Dukubni karona vayrasii kuta Iowa keessatti namaa haga 179 gahe jiraa.
Mana yalla kaa kutaa Iowa kessaa jiruu akaa jedhanitti, garaa namotaa 34 dabalataan dhukubaa karonaa kaan qormatamee qabamuu isanii ibsanii jiruu.
Bulchaan kuta Iowa Kim Reynolds, Kamisaa akkaa ibsanii bakkaa wajiraa isanii iraa, dhukubnii karonaa kunii kaan muldhatee lamafaa magalaa Sioux County tittii.
Kaan jalqabaa magallaa Monona County, hasawaa kamisaa kesatii akaa harbaa himametii.
Dhukubaa Kanaan namnii harawnii qabamee magallaa Sioux County tittii. Kuniis namaa umrii gudatii, wagaa 60 hagaa 80 tti. Salii namaa kanaa hinbekamuu.
Kutaan Nebraska kessatii qoranaan dhukuba kaana Kibxataa Bray Health kaan magala Linconln kessatii argamuu egalamee jiraa.
Harra bakka oduu himamu iraa, Bulchaan magala Pete Rickets akkaa jedhanitti, qornmanii kunii bakka ittii godhama jiruu, manaa yalla Life Point kaan jedhamu magalaa South Linconln tii. Manii yalaa kunii guyattii namotaa hagaa 60 qorachuu nii dandayaa. Akasumaas guyaa 7 torbaan kesati, sa’aati 4 guyatii sa’aa bodaa banama. Garuu karaan yalii kanaa kaan godhamuu yoo doctoriin namaa ajajee qofadhaa.
Dalagtotnii Kuta Iowa hagaa 10,000 dalagaa isanii dhabanii jirruu. Akaasuma umanii dalaga dhunfalee akaa chufaan ajajaamanii jiraan sababaa dhukubaa kanatiif jechaa.
Misoomsi dalagaa kuta Iowa ykn Iowa workforce Development akaa himanitii namota 42,000 olituu hojii dhaburaa kaan ka’ee ykn unemployment kaan jedhamu gutaatani jiruu dhumaa torbaan March 21 irattii. Harkii gudaan namaa kanaa gutatee umaata mana nyataa ykn waan nyatamuu waliin dalaguu. Qoranaa kesssaatii akaa argamee harkii 80 dalaydotaa manaa nyataa kessa dalagaa dalaguu gadii dhisuu muldhisaa.
Lottery ilee gadii bu’aa demutii jiraa, sababaa dhukubaa karonaa vayrasii gatiin gadii bu’un umanii lottery qophesaan akanaa jedhuu. Harbaa galgalaa bakka taphaa lottorytii gatiin lotorii qixeen gadii hir’aataa. $40 miliiyena iraa $20 miliyena debi’ee, hergaa gatii gudichaan hinjifataan bodaa. Sabibaa kanaa lotoriin Jackpot jedhamulee sutaa gudataa, yoo akaam gudatee $2 milliyon dabalaa,waan qaraa silaa $10 miliyoon dabaluraa.
Botawaan biraa ilee kaa lotorii qabaan waanuma tokko iraa akaa jiraan ibsanii jiruu Amerikaa kesatii yoroo amaa. Sochiin Powerball jedhamuu garuu mallaqaa amaa hijifataan $160 mili’on Jackpot hin midhuu jedhanii jiruu.
Galatomaa.


text:
(Waamicha kana hatattamaan walii raabsaa, keessumattuu warri gara Jimmaa)
Waamicha seenaan isinii dhiheessaa jirtu jalaa yeroodhaan owwaadhaa!
(Boruu Barraaqaatiin)
Oromiyaan ciniinsuu warraaqsaa irra jirti. Bilisummaa dahuuf ciniinsuu jabaatti jirti. Ciniinsuu Oromiyaa kana kan itti jabeessus, kan laaffisuufis numa ilmaan Oromoo ti. Yoo walii birmannee waliin dhaabbanne, harmeen Oromiyaa ciniinsuun isii laafeefii daftee offalti. Yoo tokkoo du’uu kaan maal-na-dhibdeedhaan afaan qabatee moggaa dhaabatu garuu ciniinfuun harmee Oromiyaa dheeraa fi ulfaataa taha. Haa tahu malee hanga turu turus Oromiyaan teenya offaltee bilisummaa hawwamu dahuun isii waan hin oolle. Gara dubbii kaaneefitti cehaa jirra.
Yuniversiitiin Jimmaa biyya Oromoo magaalaa Jimmaa keessatti argama. Ilmaan Oromoo kutaa adda addaa irraa carraan gara yuniversiitii kanaa isaan geesses akka gammachuudhaan gara magaalaa kanaa dhaqan shakkiin hin jiru. Yoo xiqqaate hiriyoota akka isaanii kan barnootaaf jecha carraan gara yuniversiitiiwwan naannoowwan kaabaa isaan geessee manna, biyya abbaa isaanii dachii Oromiyaa irratti barachuuf carroomuu isaaniif gammadu.
Haa tahu malee wayta fincilli barattoota Oromoo yuniversiiticha keessatti dhoowu akkasiitti, odeessi dhimma kanaan wal qabatee magaalaa Jimmaa irraa bahaa jiru gammachiisaa miti. Barattoonni Oromoo yuniversiitii Jimmaa irraa adamsaman bakka dhokatan wallaalanii akka malee rakkachaa jiru. Dhiiga kooti diinatti nan kennu jedhanii hawaasa naannochaa kna Afaan Oromoo dubbatutti yeroo baqatan, gariin qabamanii diinatti kennamaniiru. Gariin ammoo ‘Nuti nagaa barbaannaa, nurraa deemaa’ jedhamanii fuula dhowwatamani. Har’a bara sabboonummaan Oromoo dagaage jedhamu kanatti kana dhagahuun hedduu nama dhukkubsa. Haalli gaddisiisaa fi qaanfachiisaan kun bifa kamiinuu tahu dhaabbachuu qaba. Barattoonni keenya Oromoo kutaa adda addaa irraa barumsaaf jecha Yuniversiitii Jimmaa jiran akka nama Oromiyaan ala jirutti alagummaan itti dhagahamuun dhaabbachuu qaba! Akka waan Maqalee yokiin Gondor jiranitti fira gaafa rakkoo itti baqatan Jimma keessatti dhabuun raaw’achuu qaba!
Kana kan dhaabsisuu danda’u ammoo eenyuyyuu caalaa dhalattoota Oromoo kutaa kanaa kan sabboonummaa wayyaa qabanuu dha. Dhalattoonni Oromoo kutaa kanaa kan biyyoota alaa adda addaa keessa jirtan, akkasumas, kanneen godinaa sana keessatti sodaadhaan liqimfamtanii sagaleen keessan dhokate waamicha kana jalaa hatattamaan owwaadhaa!
Warri biyya alaa jirtan firaa fi maatii keessan Jimma jiranitti bilbiluudhaan:
1. Dargaggoonni kutaa kanaa wal gurmeessanii sagalee tumsa Oromummaa akka dhagessisan,
2. Barattoonni manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa magaalaa Jimmaa fi aanaalee irratti argaman hundi ‘Gaaffii mirga abbaa biyyummaa kan ummanni Oromoo Oromiyaa guutuu irraa dhageessisaa jiru gaaffii keenya waan taheef ni deeggarra’ jedhanii akka socho’an,
3. Hawaasni naannochaa iccitiidhaan wal gurmeessee barattoota Yuniversiitii Jimmaa kan diinni adamsinaan bakka itti dhokatan dhaban barbaadee ofitti akka fudhatu. Bakka qubsumaa dhokdaa qopheesseefii akka nyaachisu, akka obaasu, yoo madaahan akka waldhaanu, yoo hidhaman akka galaa geessuuf, maatii isaaniitti bilbileefii akka wal qunnamsiisu gad jabeessaa dhaamaafii. Hawaasa naannichaa keessaa warra osoo sabboonummaa qabanii garuu harka qallina irraa kan ka’e gargaarsa kana barattootaaf gochuu hin dandeenyeef maallaqa erguufiidhaan tumsa kana milkeessaa.
Yaa hawaasa Oromoo Jimmaa!
Kan Jalduutti du’aaru Oromoo dha. Kan Ambotti du’aa jirus Oromoo dha. Kan Najjotti dhiigni isaa jigaa jiru Oromoo dha. Kan Horrootti biyyoon nyaataa jirtu Oromoo dha. Kan Haramaayaatti kufaa jirus Oromoo dha. Kan Hiirnaatti lubbuu dhabaa jirus Oromoo dha. Kan Adaabbatti du’aa jirus Oromoo dha. Kan Bulee Horaatti, Oolan Cittiitti, Sulultaatti, Buraayyuutti, Gabra Gurraachatti kufaa jiru hundi Oromoo dha. Jimmis Oromoo dha. Hidda isaatu muramee dhiigaa jira. Hiddi ofii yeroo murame dhiiguu hafuun faallaa seera uumaa ti. Xannachi silaa xannachumaa, hin komannu. Hiddi ammo hidda waan taheef hidda isaa waliin dhiiguutu irraa eegama. Sana tahuu baannaan, ‘Hidda malee xannachi hin dhiigu’ makmaaksa jedhu nama yaadachiisa. Hidda tahanii hidda ofii waliin dhiiguu hafuun ‘xannacha’ nama fakkeessa waan taheef.
Dhiigni ilmaan Oromoo bakkoota reefuu maqaa dahawamanii fi kan biroo mara keessatti lola’aa jiru walitti yaa’ee odaa bilisummaa akka biqilchu shakkiin hin jiru. Dhiigni gootota Oromoo kun hundi walitti baqee simintoo tahee galma bilisummaa Oromoo akka jaaruuf jirus hin shakkamu. Kana kan mamu yoo jiraate isa murannoo fi jagnummaa ummanni Oromoo ha’a agarsiisaa jiru hin beeyne qofa. Kanaafuu wareegama seena-qabeessa kafalamaa jiru kana keessaa hirmaachuuf yeroo itti wal dorgoomamu malee yeroo itti du’a, reebichaa fi hidhaa sodaatanii afaan qabatanii ‘haa bultu dubbiin’ jedhan keessa hin jirru.
Muktaar Kadir Oromoo Jimmaaf addatti aannan samii irraa gad roobseef hin qabu. Jimmaaf addatti worqee afeef hin qabu. Madaa gabrummaa isuma Oromoo hunda belbelaa jirutu Oromoo Jimmaas waadee guggubaa jira. Maqaan Jimmaa sababa Muktaar Kadirii fi Asteer Maammootiin akka malee xuraahuu fi balfamuutti jira. Akka argaa jirutti Jimma wiirtuu fi madda hogganoota OPDO gurguddoo bara kanaa taatee laalamaa jirti. Master plaanii sana qondaalonni OPDO hundi yoo morman Muktaarii fi Asteer qofatu Abbaay Tsahaayyeetiin wal tahee akka hin haqamne hambisiise. Kun olola miti, dhugaa ragaa qabuu dha. Muktaarii fi Asteer ammoo bara dheeraa hawaasa Jimmaa keessa jiraachaa turanii kan qajeelfama Mallas Zeenaawiitiin yeroo tokkotti ol baafamanii dha. Namoonni kun lamaan dhiigaan Oromoo tahuu malu, tahuu dhiisuus ni malu. Wanni ifaan tokko garuu, jara kana lamaanuu kan filee bakka sanaan gahe Oromoo Jimmaa osoo hin taane Wayyaanota Tigree ti.
Haa tahu malee, wayta Oromiyaa guutuu keessatti sabni keenya diddaadhaan lafa sochoosaa jiru kanatti Jimma yoo callisu tumsa Muktaarii fi Asteer Maammoo fakkaachuu danda’a. Waan Jimmi Oromiyaa hafe irraa addatti sirna kana irraa bu’aa guddaa wayii hammaarrachaa jirus ni fakkeessa. Kanaafuu, xiiqiin nu dallansiisee lafaa ol hin kaanu taanaan boru seenaa kochuun hin danda’mu. Maqaan Oromoo Jimmaa wayta dhimmi amantii Islaamummaa kahu yeroo hundumaa hawaasa Itoophiyaa keessatti toora duraa irratti ka’uun beekamu, yeroo dhimma Oromummaa immoo jijim jedhee callisuun gaaffii guddaa nama keessatti uumaa jira.
Musliimummaa yoo taate saba Oromoo keessaa musliimni Jimma qofa miti. Amantiin Islaamaas qabsoo mirga abbaa biyyummaa ni jajjabeessa malee dura hin dhaabbatu. Qabsoon ummata Oromootuu kaleessa yeroo tokko jettee lafaa kaatu qooda Sheekotaa fi hajoota Oromoo gurguddootiin milkooftee deemaa as geesse. Kanaafuu kan Oromoo tahee yeroo dhimma amantii dhiigni isaa danfee yeroo dhimma Oromummaa garuu afaan qabatee usu maal jedhama?
Hanqina kana sirreessuudhaa fi toora gootummaa Oromummaa keessatti hiriiruudhaaf dhalataan kutaa kanaa, keessumattuu dhaloonni qubee xiiqiin isa qabee lafaa ol ka’uu qaba. Xurii xiraawaa seenaan kutaa kana irratti haqattee dabraa jirtu osoo yeroon hin dabarre of irraa qulqulleessuu barbaachisa. Tahuu baannaan garuu, Oromiyaan Jimma fincilatti dabalamus dabalmuu baatus bilisoomuun isii waan hin oolle. Gaafas garuu dhalataan kutaa kanaa anis Oromoo dha jedhee Oromoo wareegama isaatiin bilisoome faana mataa ol qabatee mul’achuun rakkisaa taati!!


text:
Barattoonni Oromoo Gargaarsa Hatattamaa Barbaadu.
(Finfinnee, 29 Bitootessa 2020) Barattootnni Oromoo yunivarsitiiwwan addaa addaarraa gara maatii isaaniitti deebi’aa jiran rakkinaaf saaxilaman.
Oduun Finfinnee irraa nu dhaqqabe akka ibsutti, yeroo ammaa kana barattoonni hedduun sababa dhibee koronaavaayirasiitiin gara maatii sianaiitti deebi’aa jiran.
Haata’u malee,barattoonni Oromoo naannoo qunnamtiin bilbilaa uggurame irraa dhufan maatii waliin walqunnamaa wana hin turreef maalalqa ittiin galan dhabanii buufata konkolaataa Askootti rakkachaa jiru.
Barattoonni Oromoo kunneen bakka bulan dhabanii hanga namoota 60 tahanii otobuusii keessa buluuf dirqamanii jiru.
Kana birattis, waan nyaatan dhabanii gargaarsa barbaadaa akka jiran beekameera.
Barattoonni kunneen dhaamsa dabarfataniin namoonni dandeettii qaban barataa tokkollee yoo ta’e maatii biraan gahuudhaan qooda lammummaa akka bahan gaafataniiru.
*Barattoonni Yunivarsitiiwwan addaddaa irraa gara maatiitti deebi’aa jiran kunneen gargaaruu yoo barbaaddan adaraa karaa email: info@advocacy4oromai.org nu qunanmaa!
Posted on March 29, 2020, in Corona, Events, Finfinne, Information, Koronaa, News, Oromia. Bookmark the permalink. 1 Comment.


text:
Dubbi-himaan Ministirii Dhimma-alaa Itiyoophiyaa – Obbo Melles Alem akka ibsanitti, Golli naga-eegumsaa ka Tokkummaa Mootummootaa fi Gamtaan Afrikaa, magaalaa Niwu Yoorkii alatti, walga’ii akkanaa ageggeessuun kun ka jalqabaa ta’uuf deema. Dura-taa’aan Koomishina Afrikaa – Muusaa Faakii, baatiilee haga tokkoo dura yeroo Niwu Yoorkiin daawwatanitti, Tokkummaa Mootummootaa wajjiin daran walitti-dhufeenyaan hojjechuuf walii-galttee tolchan irraa bu’aa argame akka ta’etti fudhatamuu danda’a – walga’iin dhiheenyatti Finfinneetti geggeessamuuf deemu kun.
Gola naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa keessatti, miseensa jijjiiramtuu ka taahe – Itiyoophiyaan, yeroo dhihootti prezidaantii akka taatuu fi itti-gaafatama isaas akka fudhattu kan eeran – dubbi-himaan ministirii dhimma alaa Itiyoophiyaa – Obbo Melles Alem, walga’iin Finfinnee keessatti geggeessamuuf jirus gama gola-naga eegumsaa Tokkummaa Mootummootaatiin Prezidaantummaa Itiyoophiyaan kan hoogganamu tahuu dubbatu. Itiyoophiyaan prezidaantii mana-maree naga-eegumsaa sana ta’uun hirmaannaa ishee akka hirmaannaa ishee dabalu illee ibsan.
Kan Qaammee lamaa fi sadii magaalaa Finfinneetti geggeessamu – walga’iin walitti-dhufeenya mana-maree naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa fi Gamtaa Afrikaa kun, haala yeroo ammaa Somaaliyaa, Sudaan Kibbaa fi naannoo Haroo Chaad keessatti mul’atutti fuuleffatee kan mari’atu ta’uu ibsan – dubbi-himaan Ministirii Dhimma alaa Itiyoophiyaa kun. Sochii Amisoom, Al-shabaabiin waraanuuf gochaa jiru irratti, akkasumas, naannoo Haroo Chaaditti duula garee Boko-Haraam irratti geggeessamu irrattis ka dubbatamu ta’uu beeksisanii jira.
Ambaasaddarootni biyyoota miseensota Gola Naga-eegumsaa Tokkummaa Mootummootaa kudha-shanan yeroo walga’ichaaf gara Finfinnee dhufanitti, muummicha-ministaraa Itiyoophiyaa waliin akka wal arguuf jiran dubbatu.


text:
TPLF fi mootummaan Itiyoopiyaa gara furmaata nageenyaatti dhufu taanaan, sababaa walitti bu’iinsaan kan dadhabe dinagdee Itiyoophiyaa deggeruuf qophee ta’uu Yunaayitid Isteetis beeksistee jirti.
Prezidaant Baayiden kan mallatteessan ajaja ugguraa waliin wal qabatee tarkaanfiiwwn itti aansuun fudhataman maal akka ta’e illee angawoonni Yunaayitid Isteetis ibsaniiru. Bulchiinsi Baayiden, rakkoon namoomaa kaaba Itiyoophiyaa jiru akka dhumatu trkaanfii isaan fudhatan akan ajaaibsiifatan itti aanaa ministrii yeroofii kan dhimmootii Sudaanii fi gaanfa Afriikaa Biraayan Hant, qaamotiin walitti bu’iinsa sana keessatti hirmaatan, gara mariitti hin dhufan taanaan, uggurri kaa’amu namoota dhuunfaa fi waaltaalee irra darbee, uummata Itiyoophiyaa fi Eertraa irratti kan hin fuuleffanne ta’uu Biraayant Hant ibsaniiru. Yunaayitid Isteetis gargaarsa namoomaa fi deggersa ka biroo Itiyoophiyaaf gootu kan itti fuftu ta’uus dubbatanii jiran.
Mootummaan Itiyoopiyaa fi TPLF lola dhaabiinsa marii irratti hundaa’e irratti mari’achuuf gargaarsi namoomaa danqaa malee akka deddeebi’u eeyamuuf tarkaanfii hiika qabu fudhatu taanaan, daandii addaa hordofuun ni danda’amaj. Yunaayitid Isteetis dinagdeen Itiyoophiyaa akka dandammatu deggeruuf qophee dha.
Tarkaanfiiwwan fudhatamuu qaban, tattaaffii jaarsummaa gamtaa Afriikaan hoogganamu simachuu, gareelee araar teessotaa ramaduu, haalduree tokko malee mariif walii galuu fi marii jalqabatti jiruuf afeerraa simachuu of keessaa qaba.gargaarsa namoomaa gama ilaaleen, konkolaattonni gargaarsaa akka boodatti hin hafne gochuu, etajaajila bu’uuraa kan akka elektirikii, telekominikeeshinii fi baankii fafakkaatan Tigraayiif bakkatti deebisuu of keessaa qabaachuu danda’a jedhan.
Walitti bu’iinsi sun furmaata waraanaan akka hiikamuu hin dandeenye mootummaan Itiyoophiyaa ni hubata jennee abdanna kan jedhan Brayaan Hant, Muummicha ministeeraa Abyiin dabalatuu itti fufiinsaan mari’ataa jirra jedhan jechuu dhaan Kennedy Abate Finfinnee irraa gabaaseera.


text:
Getaahuun Tsaggaayeetiin @GetahunTsegay12 Finfinnee - Lammiileen nagaa Naannoo Amaaraa daangaa Godina Addaa Saba Oromoo fi Godina Shawaa Kaabaatti jiraatan hokkora fi walitti bu'iinsa marsaa biraa Adoolessa 12 jalqabee guyyootaaf tureen miidhaa guddaa irra gaheera. Bulchaa Aanaa Jiillee Dhummuugaa kan ta'e Ahmad Mohammad, "Naannoo Amaaraa keessatti aanaalee Jiillee Dhummuugaa
Kadir Ibraahim fi Faaxumaa Siraaj Ijoollee isaanii waliin Bileh Jeelan tiin Finfinnee- Baale Bahaa "Asitti namoonni rakkoo keessa jiru, karaa Darakoo irraa kaasee hanga Sawwenaatti, marga dheedichaa loonii fi madda bishaanii barbaacha qe'ee isaanii gadhiisaniiru," jechuun Aliyyii Sheek Osmaan Addis Standarditti hime. Jiraataan godina Baale Bahaa ,
Alamituu Hoomaatiin @alemituhoma Finfinnee, Caamsaa 16/2022- Godinaalee 21 Oromiyaa keessaa saddeet keessatti hongeen akka muudate mootummaan naannichaa beeksiseera. Addis Standard gabaasa walitti aananiin miidhaa hongeen godinaalee Baale, Baale Bahaa, Booranaa, Gujii, Gujii Lixaa, Harargee Bahaa, Harargee Lixaa, Shawaa Bahaa, akkasumas naannoo Somaalee godinaalee kudhanitti geessise gabaaseera. Hongeen


text:
Pirezidaanti Tiraampi ibsa waajjira mootummaa isaa White House keessatti kaabinee isaa waliin walii galtee Israahelii fi Suudan labse.
Ji’a diqqaa keesastti ammo Sawudii Arebiyaa Palestine fi isumaa Iraanillee dabalamuu fa dandeetti jedhe.
Walii galtee tana irratti muummee ministera Israahel, Benjamin Netanyaahuu fi muummee ministera Suudan Abdalla Hamdock waliin bilbilaan wal haasahe
Hidhaa Abbaayaa irratti mootummaan isaa marii araaraa jalqabee Itoophiyaan itti hin gammannee diddee keessaa baatee Masriin “hidhaa abbayaa sun hin bobeessiti faa taati,” jedhe.
Bulchiinsii Tiraampi waan Suudan galmee biyyoota nagaa dhowwanii keessaa baasan irralleeti waan gargaarsa maallqa Amerikaan nama hujii dhabee biyya isii keessati kennituuf waan gara garaa iratti dubbatan.
Hujiin hidhaa abbaayaa tun akka jecha pirezidaanti Tiraampitti bisaan Naayil diqqeessitii Masriillee hin miiti.
Mootummaan pirezidaanti Tiraampi Itoophiyaa marii hujii hidhaa abbaayaatti deebi’uu baannaan gargaarsa irraa qaban sun "ilaanuu hin agartu" jedhe


text:
Yookoo Doktor: Mala wallaansa fayyaa karaa bilbilaatiin ummataaf afaan Oromootiin tajaajila kennu
Yookoo Doktor dhaabbata wal'aansa fayyaa bilbilaa kennamu ykn 'Tele Medicine' Afaan Oromootiin kennaa jiru yoo ta'u waggaa tokkoo gaditti namoota 5000 ol wal'aanuu hima.
Yookoo Doktor: Bilbilaan wal'aansa fayyaa argatanii dhukkubarraa fayyuun ni danda'amaa?
Tajaajilli karaa bilbilaan ogeessa fayyaa waliin haasa'uun yaala argachuu 'Tele medicine' jedhamu, biyyoota guddatanitti yeroo dheeraaf dhimma itti bahamaa jiraatus Itoophiyaatti hedduu hin baratamne.


text:
Bitootessa, 20/2014(TOI) – Itoophiyaatti hojiiwwan rakkoowwan siyaasaa fi hawaas-dinagdee furuuf hojjetamaan hunduu qaama miidhamtoota hammachuu akka qaban ibsame.
Waltajjiin marii Jiddugalli guddina mirgootaafi dimookraasii mata duree ‘Adda bahoo mootummaa fi amantaa’ fi Dhimma uummatoota bicuufi kanneen rakkoof saaxilamoota ta’an jedhuun qophaa’e geggeeffama jira.Waltajji kanarratti hayyoota dargaggoota sadarkaa biyyaatti bakkee adda addaa walitti dhufaniitu hirmaachaa jira jedhameera.
Sirna kanarratti haasaa kan taasisan pireezidaantiin waldaa qaama miidhamtoota dubartoota Itoophiyaa Dibaabee Baacaa,” Qaama miidhamtoota irratti loogiin hawaasumaafi dinagdee” raawwachaa jira jedhaniiru.
Loogiiwwan kunis mana barnootaatti, Dhaabbilee fayyaatti, bu’uraalee misoomaa kanneen akka geejibaa irratti baay’iin ni mul’atu jedhaniiru.
Rakkoo kana furuufis imaammata hundaa hammataa ta’e qopheesuufi hojiirra oolchuun barbaachisadha jedhaniiru.Keessaayyu Itoophiyaatti hojii rakkoo siyaasaa fi hawaasumma furuuf hojjetamuu keessatti qaama miidhamtoota hirmaachisuun barbaachisaa ta’uu himaniiru.
Itoophiyaa biyya qaama miidhamtoota miiliyoona 20 qabdu keessatti hojiiwwan dhimma dinagdeefi hawaasumma hojjennu keessatti qaama miidhamtoota osoo hin hirmaachisinii ni milkeessina jedhanii yaaduun hin danda’amu jedhaniiru.
Dhaabbileen miidiyaas hojii isaanii keessaatti sagantaawwan qaama miidhamtoota jiddugala taasifataan qopheessuu akka qabaniis himaniiru.
Waltajji kanarratti waraqaan qorannoo dhimmoota adda addaa irratti dhihaatani mari’atama jiru.


text:
Nuyi Barattootni Oromoo Yuunivarsiitii Madda Walaabuu halkan edaa yeroo sadaffaaf diddaa itti fufnee jirra. Halkan darbe kana humni waraanaa ifaa balleessuun mooraa Yuunivarsiitichaa weeraruun …Read More »
#OromoProtests 3rd round in Asabot ( West Hararge) December 16, 2015
“Siifan Lolaa Oromoo Narra hin gortuu”
Oduu Ho’aa Ammaa; Muddee 16 Bara 2015 Godina Iluu Abbaa Booraati Baratootin Mana Barumsaa Qophaahina Sadarkaa 2ffaa Abdii Borii Gochaa Mootummaan Abbaa Hirree Wayyaanee …Read More »
#OromoProtests doctors and nurses at Adama hospital Say No to the Master Plan and mass killing of Oromos
Doktoroonnifi narsoonni Hospitaala Adaamaa Maastar Pilaanii fi ajjeechaa Oromorratti raaw’ataa jiru mormanRead More »
Mormii Awwaday keessatti ka’e irri waraanni Agaazii dhukaasuumn yoo xiqqaate namoonni 4 ajjeefaman
#OromoProtests; Arsi University, Staff of Asalla Teaching and Referral Hospital.
Barattoonni Yunversiitii gara garaa akka sagalee hin kennine ugguraman jedhu
Dhimma Filannoon wal qabatee Guutummaa Oromiyaa keessatti Mootummaa fi Uummata gidduutti rakkoon uumamaa jira jedhu. Akkasumas Barattoota Oromoo Yunversiitii irra jiran sababa Garaa garaatiin akka …Read More »
Eebilaa fi Barattoota Oromoo!!!
Akkuma beekamu Ji’i Eebilaa waggaa darbe irraa kaasee uummata Oromoo biratti ji’a addaati.Ji’i kun Ji’a qabsoon uummata Oromoo Laafee ture itti Jabaate dha.Ji’i kun ji’a …Read More »
Sadaasa 20,2014 Sagalee Diddaa Gootota Qeerroo,Barattoota Oromoo Yuuniversiitii Wallaggaa
Sochiin Warraqsaa FDG Sadaasa 20,2014 galgala har’aa Mooraa Yuunibarsiitii Wallaggaa keessatti gootota barattoota Oromootiin qabsiifame hanga halkan keessa sa”aa 4:00tti waraana Wayyaanee humnaan mooraa barattoota …Read More »
Gabaasa Kabajaa Ayyaana Waggaa 50ffaa Waldaa Meccaa-Tuulamaa fi Ayyaana Irrecha Magaala Nürnberg biyyaa Jarmaniitti kabjame
Onkoloolessa 19, 2014 Ayyaana Irrechaa yeroo jalqabaaf gaafa 18.10.2014tti Magaala Nürnbergtti kan Kabajame ole yemmu ta’u Seena Ayyaanicha maal akka ta‘e fi akkasumas Ayyaanni kuni …Read More »


text:
Uumaan Rabbii keenyaa laakkawamee hin dhumu. Hardha uumama addaa tokko isin daaw’achiisna. Rabbiin keenya waan uumee dachii kana ittiin guute keessaa faaydaalee garagaraa akka argannu nuu godhee jira. Beeyladoota Rabbiin nuuf uumerraa aanan elmannee dhuyna, qalannee foon isaanii sooranna, gogaa isaanii uffata ittiin tolfanna. Ilkaanii fi gaafa isaaniitis waa heddu irraa fayyadamna. Kaanis geejjibaaf itti tajaajilamna. Walumaa galatti faaydaan nuti uumama Rabbiin uume kanniin irraa argannu waan himamee dhumuu miti. Ammas kan nuti bira hin geenye heddutu jira. Barruu tanaan uumama tajaajila addaa ilma namaatiif kennuu danda’a jedhamee tilmaamame tokko ilaalla.
Maqaan uumama kanaa Electric Eel jedhama. Maqama isaa irraa yoo kaanu electrika akka nuuf kennuu danda’u tilmaamuu dandeenya. Biyya Jaapaan keessatti haalli isaa mijaawaa ta’uus baatu, Anniisaa Elektrikaa kan ampuuliiwwan xixiqqoo ibsuu danda’u uumama kanarraa argachuudhaaf yaaliin godhamee jira. Electric Eel sanyii qurxummiiti. Qaamni isaa dheeraa fi geengoodha. Ulfaatinni qaama isaa haga kilograama 20 ni ta’a. Dheerinni isaa ammoo haga meetira 2 fi walakkaa ta’a. Qaama hagana dheeratu keessaa, parsantii 80 kan ta’u qaama anniisaa electrikaa maddisiisuu danda’uun guutamee jira.
Qaama isaa keessaa seeliiwwan xixiqqaa baatrii fakkaatan qaba. Akkuma nuti raadiyoo dhaggeeffachuuf baatrii (dhagaa) tarree galchinee itti galchinu, seeliiwwan uumama kanaas qaama isaa dheeraa san keessa walirraan tarree galanii argamu. Seeliiwwan akka baatirii jiran kunniinis gogaadhaan haguugamanii jiran. Halluun gogaa isaa gurraacha, magaala, parpilii fi magariisa. Garaa jalaan ammoo bifa keelloo fi burtukaanaatti dhihaatu qaba. Ijji isaa xixiqqoo yoo taatu, dandeettiin waa arguu isaa dadhabaadha. Kanaafuu Qurxummiin kun waa adamsuufi diina ofirraa ittisuufis, karantii qaama isaa irraa bahu kana fayyadama. Karantii san bishaan keessa gad dhiisuun naannoo isaa too’ataa deema.
Uumamni kun laggeen biyyoota Ameerikaa kibbaa keessatti argama. Hedduminaanis laggeen Amaazonii fi Orinooloo keessatti argama. Qurxummiin kun lafa dudubni baay’atu jaalata. Nannoon dhoqqee heddummaatu hedduu mijjaawaaf. Ajaa’ibni uumama kanaa humna anniisaa elektrikii maddisiisuu isaati. Annisaan kun guddaa waan ta’eef ilma namaatis ta’e uumama biraa miidhuu ni danda’a. Walumaa galatti Annisaa maddisiisu kana, soorata ittiin adamsachuudhaaf akkasumas, diina ofirraa ittiin ittisuudhaaf fayyadama. Annisaan qurxummiin kun maddisiisu, volteejii xiqqaa fi volteejii guddaa qaba. Volteejiin xiqqaan naannoo isaa ittiin toohachuuf yoo ta’u, guddaan ammoo waan nyaatamu yoo argate ittiin ajjeesuuf tajaajila irra oola. Kanaafuu akkuma duratti jenne, qurxummiin kun ijji isaa laaftuu waan taateef yeroo hunda anniisaa maddisiisaa deema jechuudha.
Qurximmiin kun yeroo dheeraaf bishaan jala lixee turuu hin danda’u. Yeroo daqiiqaa kudhanii keessatti bishaan gubbatti ol bahee qilleensa fudhataa gad deebi’a. Haa ta’u malee yeroon inni qilleensa fudhachuuf gara gubbaa bahu sakandii muraasa qofa. Haga limsuu ijaa hin guunne keessatti ol bahee gad deebi’a. Yeroo san keessatti Oksijiinii daqiiqaa kudhaniif ta’u qabatee bishaan keessatti gad deebi’a. Subhaanallaah. Kun hundi dandeettii Rabbiiti.
Electrik Eel uumama kopha kophaa jiraatu (Solitary Animal jedhama). Haa ta’u malee yeroo waa adamsuu barbaadanii fi wanti adamsamu guddaa ta’e ammoo wal waamu. Sababni isaa, Waan san ajjeesuudhaaf humna elektrikii guddaa waan isaan barbaachisuuf gamtaan irratti hirmaatu. Kanaafuu wal gargaaranii waliin ajjeesu.
Uumamni kun waan adamsu yoo argate saffisaan anniisaa elektiriikaa maddisiisa. Anniisaan elektirikaan kun waan adamsamu san irratti hundaawa. Yoo wanti adamsamu ilbiisa xiqqaa tahe, Anniisaa xiqqaa maddisiisee ajjeesa. Yoo qurxummiifi bineensota gurguddaa admsuu fedhe ammoo, anniisaa elektriikaa guddaa maddisiisa jechuudha. Sanyiin uumama kanaa gariin, anniisaa ilma namaa ajjeesuu danda’u maddisiisuu danda’a. Hedduminaan uumamni kun Qurxummiilee xixiqqoo fi hoosiftoota xixiqqoo bishaan keessa galan ajjeesee soorata. Ilmooleen xixiqqoon Elektrik Eel anniisaa gahaa bineensota biraa ittiin ajjeesan waan hin qabneef, hanqaaquu fi raammolee akkaan xixiqqoo ta’an adamasanii sooratu.
Uumamni hundi sanyii ofii haala gargaraatiin bakka buufata. Uumamni kunis seera mataa isaa qaba. Wal hormaataaf dhalaa fi dhiirri wal tuquun isaan biratti barbaachisaa miti. Dhiirri yoo sanyii qopheesse, goojjoo ijaaree dhalaa affeera. Goojjoo isaa kanas hancufa ofiitiin ijaara. Dhalaanis goojjoo kana eega seenteen booda, hanqaaquu haga 17,000 hanqaaqxi. Kana booda dhiirri sanyii isaa hanqaaquu kanarratti jigsa. Hanqaaquu kanniin keessaa hedduun isaa uumama biraatiin nyaattama. Kan hafe ammoo fedha Rabbiitiin hanqaaquu keessaa bahee jireenya haarawa jalqaba.
Qabxiiwwan ijoo uumama kanaa:
Qaamni Elektrik Eel parsantii 80 kan ta’u anniisaa Electrikaa Maddisiisuuf seeliiwwan barbaachisaniin guutamee jira.
Naannoo isaa too’achuudhaaf yeroo hunda Anniisaa xiqqaa kan maddisiisu yoo ta’u, yeroo waan adamsamu argate ammoo anniisaa guddaa maddisiisa.
Uumama kana harkaan tuquun rakkisaadha. Namni uumama kana harkaan tuqe akkuma nama electrikiin qabee qaamni isaa hollata.
Ijji isaa xixiqqoo fi argaa irrattis laaftuudha.
Yeroo ammaa kana biyya Jappaan keessatti anniisaa Electrikaa isarraa maddisiisuudhaaf tattaaffiin godhamaa jira.
Qophii Abu Ibtisam


text:
Ibsa Miidiyaaf ABO irraa kenname: waa’ee kora sabaa sobaa waajira olaanaa ABO Finfinneetti gageefamaa jiru ilaalchisee
Sababa gartuu qaama dhaabaan alaatiin gurmaa’ee fi diinagdeen godhamee dhaabarraa foxxoqeetiin kan ka’e burjaajiin waan uumameef dhaabni keenya ABOn akka Kora Sabaa addaa waamee burjaajii uumame kana akka qulqulleessu Boordii Filannoo Biyyoolessaa Itoophiyaatiin gaafatamuun ni yaadatama. Boordiin Biyyoolessaas Kora addaa ABOn waamamu kan akka deeggaru ibsee kunis filannoo biyyoolessaa fuuldura keenya jiru dura Korri Sabaa kun waamamee akka qulqullaa’u gaafateera. Haaluma kanaanis Koreen Qindeessituu Kora Sabaa durumaanuu Gumii Sabaa ABOtiin utubamtee turte akka tartiiba seeraa fi heera ABOtti Kora kana mijeessuuf hojii eegaltee qaamota dhimmi kun ilaalus beeksiftee jirti. Hojiin Koree kanaa eegaluunii fi haga ammaatti maalirraa akka ga’ee jiru Boordiin Filannoo xalayaa sirnaatiin beeksifameera. Kanuma faanas Boordiin Filannoo dhimma Kora Sabaa kanaaf waajjira muummee keenya Finfinneetti argamuu kan humnaan qabamee jiru akka gadi nuuf lakkisiisu xalayaa gaafa Guraandhala 25, 2021 barreeffameen gaafatneerra .
Akkuma yaadatamu waajjirri muummee ABO Finfinneetti argamu Koomiishinii Pooilisii Finfinneetiin seeraan ala ajaja mana murtii malee nurratti cufameera. Guyyaa kanarraa kaasee waajjirri keenya Finfinnee tohannoo Komiishinii Poolisii Finfinnee jala galee kan eegamaa jiru yammuu ta’u, hojiin guyya-guyyaa nu hojjetaa turrees addaan citee jiraachuun ni beekama. Haa ta’u malee amma akka odeeffannoo nu qabnutti gartuun dhaaba irraa foxxoqe kun humna poolisii Finfinneetiin marfamee Kora seeraan alaa waajjira kana keessatti geggeessaa akka jiru bira geenyeerra. Oddeeffannoo qabnurrattis hundaa’uudhaan gaafa Bitootessa 12, 2021 Komiishiniin Poolisii Finfinnee akka waajjira kana itti gaafatama isaatiin keessaa nu baasee to’ataa jiruutti walgahii seeraan alaa kana dhaabsisuuf akka itti gaafatama qabu xalayaa sirnaatiin beeksifneerra,
Nutii jala sararree kan itti amannu konfiraansiin gageefamaa jiruuf waajirri ol aanaan Adda Bilisumaa Oromoo inni Gullallee garee foxoqtoota (factions) garee hurraa ykn harcaatota wajjin dalaganiif heyyamamuunsaa seeran ala ta’uusaa akka beekamus barbaanna. Kanarratis, waan kun kufaatii itti gaafatummaa dhabuuf beeka garee seera hinqabne wajjin waan hojjetamaa jirudha. Gareen foxoqtootaa (factions) kanaaf seerri itti gaafatamaan akka kora-sabaa gaggeeffatan heyyamuufii hinjiru; innis heeraaf toora hojii ABO akkasumas seerota galmee Boordii Filannoo itiyoophiyaa(NEBE)-A6112/2019 kan cabsudha. Asirratti waan sirriitti hubatamuu qabuu, Poolisii Komishiniin Finfinnee beekumsaaf qajeelfama hayya Duree Adda Bilisumaa Oromoon ala aangoo jara foxoqtootaa (factions) kanaaf hayyama konferaansii gaggeeffatan heyyamuu seeriif dirqama isaanitti kename hinqabani. Keessumaayyuu , waan kun kan argamaa jiru, hogantoonni ABO hayya duree, hojii raawwachiiftuuf deeggartoota dabalatee gaafa 01/08/2020 humnaan dhiibamuunsanii ni yaadatama.
Kanaafuu, Addi Bilisumaa Oromoo waan sabni Oromoo, ummatootni itiyoophiyaa qaamonni dhimmi dhala namaa ilaallatu marti akka hubatu kan jala sararree ibsuu barbaannu, waan seera hin eegne, cubbuuf mancaafama guddaan ABO irratti dalagamuunsaa biyyitii gaaga’umsaaf jeequmsa keessaa hinba’amne keessa buusuu akka danda’u ifa gochuu barbaanna. Guutummaan itti gafatummaan waan seera cabaa jiru kuniif danqaan itti deemamaa jiru kun harka Mootummaa biyyichaaf qaamotasaa kan akka Poolisii Komishiniin Finfinnee harka ta’uusaa beeksifna.
Har’as, walabumaa akka barbaannu dhiibbaaf qoqoodinsi qaamota/gartuu Mootummaa boordii Filannoo Biyyoolessa itiyoophiyaa , mana murtiif qaamoni seera eegsisan keesumaayyuu Poolisii Komishiniin Finfinnee dabalatee dogoggora hedduu nama qaanfachiisuuf gaga’ama yaaddessaa biyyattii saaxilu kana akka nurraa dhaabbatu gaafanna.
Maamila keenyaaf deegartoota keenya qooda of eeganoof to’annaa nuuf qabdan akkasumas qoodinsaaf irraa fageenya qaama saba keenya joonjessuuf walgahii waaman irratti Tumsa gochaa jirtan, akkasumas gara bal’inaan eegumsa dhaaba jaallatamaaf amanamaa ta’e ABOf eegumsa gootan hundaaf galata guddaa qabna.
Injifannoon Ummata Bal’aaf!
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Xurree Milkaa’inna fi Gammachuu-lakk.4
Shakkii fi yaadota hin barbaachisneen of hin dhiphisin. Yommuu nama nagaha wanta badaan shakkitu, wanta hin jirre arguuf carraaqa jirta. Sheyxaanni sitti dhufuun yaadota hin barbaachisne fi fuudhatama hin qabne sitti haasasa. Ergasii ni yaaddofta. Wanta hin jirreen of dhiphista. Yeroo kanatti jedhi,,” A’uzu billahi mina sheytaani rajim”Asi badii. Yookiin immoo nama nagaha wanta badaan shakkitu san du’aayi godhiif. Jedhi,”Yaa Rabbii badii kanarraa isa/ishii tiksi.” Dabalataanis jette jette nama irraa guurun mataa of hin dhukkubsiin. Nama jette jette sitti fidu irraa dheessi. Kunniin karaa shakkii badaa irraa ittiin baraaramtudha. “Shakkiin dubbii sobaati.”
Addunyaa qormaata kana keessatti taqwaa fi obsa qabaadhu In sha Allah ni milkooftati. Seena akkam bareedu waa’ee Nabii Yuusuf Qur’aanni nu barsiisa! Yommuu Nabiyyanaa Yuusuf niitin Aziizi ishii waliin wanta fokkuu akka raawwatu affeertu, inni Rabbiin sodaate jalaa fiige. Shira dubartoota magaala jalaa bahuufis Rabbiin gargaarsa kadhate. Rabbiis kadhaa isaa ni deebiseef. “Gooftaa kiyya manni hidhaa waan isaan itti na waaman irra ana biratti jaallatamaadha. Yoo ati toofta isaani (kan dubartoota) narraa hin deebisin ani gara isaani daba. Wallaaltota irraas nan ta’a.” Jedhe Rabbiin kadhate Yuusuf. Kanaaf Gooftan isaa isaaf awwaate tooftaa isaani irraa deebise. Dhugumatti Rabbiin Dhaga’aa fi Beekadha.” Al-Qur’an 12:33-234
Yommuu Yuusuf hidhame ni obse. Ergasii Rabbiin mana hidhaati isa baase Ministeera Ijibt godhe. Rabbiin Nabii Yuusuf sababa taqwaa fi obsaatin addunyaa fi aakiratti sadarkaa isaa olkaase. “Dhugumatti Rabbiin tola nutti ooleera. Dhugumatti namni Rabbiin sodaate fi obse, Rabbiin mindaa toltuu hojjattoota hin balleessu” jedhe (Al-qur’an 12:90)
Seena akkana nama ajaa’ibsiisu kanarraa Taqwaan,hojii gaggaarii hojjachuun, du’aayi fi obsii dhagaa bu’uura milkaa’inna fi galma guddaa akka ta’an ni hubanna. Kanaafu dargaggeessa/shamara taate yoo wanta fokkuun qoramtu, Rabbiin sodaadhu du’aayi godhi akka Nabii Yuusuf (aleyh selam) godhetti. Yommuu rakkoo keessa taate obsi.
Yoo salaata salaatte mataa kee qofa fayyadda. Yoo dhiistes mataa kee qofa miita. Rabbiin salaata keenya irraa haajaa hin qabu. Waan Isaa saganneef mootumman isaa hin dabalamuuf. Yoo salaata dhiisne mootummaan isaa gonkumaa jalaa hin hir’atu. Hojiin gaariin guutun hojjannu matama keenyafi. Yoo salaata sirnaan salaanne hojii fafee fi gadhee irraa ni tikfamna, nageenya fi tasgabbii arganna, gargaarsa fi dhiphinna keessa bahuuf Rabbitti iyyanna, ibidda jahannam irraa tikfamna. Kanaafu namni salaata dhiisu addunyaa aakiratti mataa ofii malee eenyulle hin miidhu. Kanaafu salaata shanan hin dhiisin.
Yoo namoota hojii badaa irraa isaan dhowwuu dadhabde, hojii badaa sanirratti isaan hin gargaarin. Fakkeenyaf, osoo sigaara ykn caati na biti jedhamte tole hin jedhin. Yeroo tokko namni tokko sigaara hiriyyaa kiyyarraa naa fidi jedhe. Garuu ani isa dide. Akkana jedhen “sigaara kiisi kiyya keessatti baadhachu dhiisi harkaanu tuquu nan jibba kosii waan ta’eef. Wanta gaarii kamiyyu si hojjadha garuu badii irratti wali hin gallu.”
Yeroo kanatti natti aare ture. Garuu boodarra ofumaa na dubbise. Kanaafu namoota gammachiisuf jette wanta badaa irratti wali hin galiin Rabbiin dallansiistati.
Namoota garii tarkaanfi fi sochii namoota biroo dogongora (aybii) irra barbaaduf kan hordofan arguun nama dinqisiisa. Kan ofii irraanfatanii kan nama biraa barbaadu. Wanta isaan hin galchineef of dhiphisu. Akka waan waardiya ta’anii namoota biroo irratti ergaman fakkaatu. Yommuu wanta barbaadan san kana jechuun aybii nama san irratti argan hamni fi maqaa balleessun hojii isaaniti. Of akka qulqullutti ilaalan nama san immoo hundarra badaa godhanii yaadu. Namoota akkanaa keessaa hin ta’in. Yoo namoota irratti dogongora argite akka sirreesaniif itti himuuf yaali. Yeroo itti himtuus jechoota lallaafo fayyadamii malee jechoota jajabboo nama aarsan hin fayyadamin. Ta’uu baannan sammuu fi yeroo kee hamaa fi oduu irratti hin qisaasessin.
Qoricha
Yommuu aybii(dogongora),hanqinna namoota hordofuu fi isaan gadi xiqqeessuf nafseen tee sitti hasaastu, akkana jedhi: “Cal’isi! dogongora kee waliin ko’oomi.Hanqinna meeqa akka qabduu mee ilaali. ‘Qaalun ta ofiitu hin beektu ta ormaa raagdi.’jedhe oromoon. hanqinna keetu hin beektu kan ormaa beekuf carraaqxa. A’uzubillahi mina sheyxaani rajiim asi badii.”
Namni takkaan beekkamaa yookin beekaa yookiin milkaa’a ta’uu barbaadu akka afuufe (fiinyaa) takkaan afuufame takkaan walitti sunturu ta’a. Kanaafu wanti hunduu tarkaanfi qaba. Tarkaanfiwwan sanniin obsaa fi jabaatte hojjachun hordofi, milkaa’inna galmaan gahuuf.
Qalbii tee keessatti kamtu hundarra jaallatamaa akka ta’e sirritti ilaali. Uuma(Rabbii) moo uumtoota?
Jalqabni cubbuu mi’aa
Dhumni isaa hadhaa
Gubbaan nama hawwataa
Keessi isaa fokkataa
Kan kana beeke irraa goru
Ni argata gammachuu har’a boru
Kan kana dide itti lixu
Ni qammasa hadhaa nama fixu
Yaa Rabbii taqwaan nu badhaasi
Cubbuu irraa nu tiiksi
Hojii gaggaaritti nu kaasi
Warroota gaggaari keessaa nu taasisi
Sababa bifa gogaa keetin hin qaana’in, ol’aantummaanis sitti hin dhagahamin. Safarriin ilma namaa garmalee barbaachisaan bifa irratti kan hundaa’e osoo hin ta’in taqwaa irratti. Ofitti amanamummaa qabaadhu. Yommuu namoonni sababa bifa keetitiin si tuffatu yaalan, hin aarin, abdiin sitti hin dukkanaa’in. Bilisa ta’i. Qananii kan isaani caalu akka qabdu yaadadhu. Qananiin sunis Islaama. Yommuu Islaama sirritti beeknu fi qabannu, eenyummaa keenya dhugaa beekna, mataa keenya olkaasna. Ofitti amanamummaa horanna, bakka deemnu hundatti ni kabajamna. Osoo diinni keenya nu kabajuu baateyyu, iddoo keenya waan beeknuf gadi-aantummaan nutti hin dhagahamu. Alhamdulillah qananii akkam guddatu Islaama qabaachun! Kasaara akkam hamaadha Islaama dhabuun!
Faana darbee fi hanqinna kee ilaalun abdii hin kutin, hin gaddin. Darbiin darbee jira gonkumaa hin deebi’u. Badii darbeef gadduu dhiisi tawbaa gochuu fi araarama Rabbiirraa kadhachuun bakka jirtu olka’i. Sammuu kee keessa wanta darbee mammaruun gara gaditti of gadii hin qancarsin. Cubbuu yookiin balleessa dalagde hojii gaarii baay’iste hojjachuun sammuu kee keessaa haaqi. Namni hunduu akka dogongoru beeki gara jijjiramaatti tarkaanfi kee jalqabi. Fundura ifaa qabaadhu. Rabbiitti hirkadhu. Wanta dandeessu hojjachuun “Rabbiirratti hirkadhe. Fundura kiyyaaf maaf dhiphadha! Tawakkaltu alAllahi” jedhi. Yeroo hundaa gara Rabbii deebi’u fi araaramu kadhachuun ba’aa cubbuu boqonnaa si dhowwu ofirraa buusi.
Akkuma qalbii tee qulqulleessu irratti xiyyeefattu akkasuma gammadaa fi milkaa’a taata. Fuggisoo kanaa, akkuma qalbii tee irraanfattun akkasuma gammachuu fi milkaa’inna dhabda.
Hariiroo firummaa (rahimummaa) hin kutin. Wanta xiqqoof jette wanta guddaa hin dhabin. Waanyu fi isaan jibbuun irraa hin dheesin. Rahimummaan wanta salphaa miti hubadhu. Haadha abbaa, adaada abbeera, akka’oo akaakayyu, obboleessa obboleetti, ollaa fi kkf haqa nurraa qabu. Isaan zayyaruu (daawwachun) yookiin bilbila bilbiluun, tola isaani oolun hariiroo firummaa cimsu dandeenya. Waanyu, gadoo fi jibba isaani qabnu qalbii keenya irraa qulqulleessuf carraaqu qabna. Mu’imintoonni warroota hariiro firummaa (rahimummaa) eeganiidha. Yaa Rabbii isaan keessaa nu godhi.
Osoo Rabbiin wanta barbaannu hundaa nutti kenne, silaa ni halaakamna(bannaa) turre. Sababni isaas wanta gaarii nutti fakkaatu garuu badaa ta’e barbaanna ta’a. Yookiin immoo wanta barbaannu san osoo hatamtamaan arganne silaa badii guddaan nu muudatu danda’a. Fakkeenyaf, Yaa Rabbii maallaqa baay’ee naaf hiri (kenni) osoo jedhe kadhate namni tokko, ergasi Rabbiin maallaqa san osoo itti kenne namtichi sun badii raawwachuu, of tuulu yookin qisaasessun of balleessu danda’a. Kanaafu yommuu du’aayi gootu, du’aayin too hin qeebalamtu jette abdii hin kutin. Rabbiin du’aayi tee yeroo barbaachisa ta’etti siif deebisa, wanta barbaaddu suuta suutan si kenna. Fakkeenyaf, osoo Hayyuu ta’uu barbaada jechuun gargaarsa Rabbirraa kadhatte, Rabbiin suuta suuta fi sadarkaa sadarkaan beekumsa siif dabala yoo ati carraaqxe. Karaa beekumsa siif laaffisa. Kanaafu du’aayi gochuu hin dhiisin.
Namni har’a akka gadi aantu fi yaartutti si ilaalu guyyaa tokko yommuu ati milkaa’inna argattee fi galma guddaa geette ni qaana’a/qaanofti. Wanta jedhu wallaala. Seenan kana nu barsiisa. Kanaafu yommuu namoonni sitti qoosani fi ijjannoo kee laamshessuuf carraaqan, abdii kutun kaayyoo kee irraa duubatti hin deebi’in. Kaayyoo keetti maxxani. Kan si jajjabeessu osoo dhabdeeyyu gara funduraatti tarkaanfadhu. Wanta namoonni waa’ee kee ilaalchise jedhaniif gurra hin kenniin. Ebalu akkas naan jedha jechuun abdii kee hin dukkaneessin. Kaayyoo kee fiixan gahuuf carraaqi.
Yommuu nuffiin,aariin fi abdii kutuun sitti dhagahamu, olka’i bakka teette. Takka mee olii gadii deemi. Ergasii wanta hojjachuu qabdu yaadi. Kitaaba fi barruule nama gammachiisan dubbisii, Qur’aana fi barnoota gaggaarii dhageefadhu. Ispoorti hojjadhu. Hojiiwwan gaggaari garagaraatin of xamadi.
Abshiir dukkana booda ifti ni jira. Dukkanni rakkoo jireenya tanaa yommuu si haguugu abdii hin kutin. Qananii dhokataa isa keessa jiruuf abdadhu. InshaAllah “Dhihootti habaabon ni habaaba,gaddii ni darba, gammachun ni diriira.” Kanaafu obsii, abdii ifaa qabaadhu. Hojii gaariin of koo’omsuun of gammachiisi. Hojii hojjachuu dhiisun maddaa gaddaa fi abdii kutuuti.
Wanta ijaan hin agarreef nama qulqulluu yakkuu irraa arraba kee eegi. Dubbachuuf wanta gurratti ulfaatu dubbachuu irraa arraba kee qabi. Arrabni har’a akka feete sochootu tuni boru gatii ishiin nama kafalchiistu laalessaadha. Kanaafu akkuma argine arraba keenya dheeressu irraa of haa qusannu.
Wanta xiqqaa guddaa hundaaf hin aarin. Wanta aarufi qabdu sirritti addaan baafadhu. Eeti wanta guddaaf aarun wanta jiru. Garuu wanta xixiqaa hundaaf aarun jireenya rakkisa. Jechoota namni taphaaf siin jedhe dhugaa goote aariin of hin gubin, ibiddaa jibbaa fi wal-lolu hin qabsiisin. Jechoota isaatti/ishiitti seeqatte yoo irraanfatte maaltu sirraa hir’ata? Kanaafu tapha gara lolaatti hin jijjirin.
Ifni fuula keeti fi gammachuun jireenya keeti Taqwa(sodaa Rabbii) ati qabdu irratti hundaa’a.
Nama jaallatamaa ta’uu yoo barbaadde,gaafilee baay’ee fi hin barbaachisne hin gaafatin,mormii fi falmii hin baay’isin,wanta si hin galchine keessa hin galin.
Nama tokko yoo jaalatte garuu battala kanatti fuudhu/itti heerumu yoo hin dandeenye, sheyxaanni yeroon gaa’ilaa dheeraa ta’uu sitti agarsiisun wanta badaa akka hojjattu si sossoba. Abdii akka kuttuu fi obsa akka dhabduu si gochuu danda’a. Jaalalli kuni si miidhu danda’a. Kanaafu falli kee maalii? Furmaanni isaa jaalala ol’aanaa kan ta’e jaalala Rabbiitin of ko’oomsudha. Yommuu Rabbiin baay’iste yaadattu,gammachuu fi tasgabbii argatta. Garuu yommuu nama san baay’iste yaadattu immoo dhukkubbii fi yaaddon sitti dhagahama. Kanaafu Rabbiin beeku fi Isa baay’isanii yaadachun, dhukkubbii jaalala dubartii/dhiiraa fi qormaata sheyxaana irraa of baraaru ni dandeessa.
Wantoota qalbiin akka gogduu fi jabaattu taasisan keessaa wanta baratan hanga humna ofii hojii irra oolchu dhiisudha. Wanta baratan beekaa irra darbuu fi fedhii ofii jala deemudha.
Carraaqin nuti guyyaa guyyaan goonu guyyaa tokko gamoo milkaa’innaa ijaaru. Kanaafu carraaqi kee keessatti abdii hin kutin.
Seenaa kufaati namoota dhageefachun ijjannoo/murannoo kee hin laamshessiin. Namoonni gariin yommuu milkaa’u dadhaban akkuma isaani namoonni biroo milkaa’u akka hin dandeenye godhanii yaadu. Seenaa kufaati isaanitii fi namoota biroo sitti odeessun, ijjannoo kee baqsuu fi kaayyoo keetirraa duubatti si harkisuuf yaalu. Namoota akkanaa irraa sababa kufaati baruun barnoota irraa fudhu malee duubatti akka si harkisan hin hayyaminiif. Dandeettin namoota hundaa garagara. Kanaafu milkaa’uf dandeetti keetti fayyadami. Garuu kana hin dagatin;dandeettin kee qofti milkaa’inna siif fidu hin danda’u. Kanaafu Rabbirratti hirkadhu,du’aayi baay’isi. Kuni furtuu milkaa’inna fi gammachuuti.
Nama tokkorraa yookiin ofirraa jijjirama halkan tokkoon adeemsifamuu hin eegin. Jijjiramni adeemsa qabsoo fi carraaqi addaan hin cinnee fi firii obsaati. Adeemsa jijjiramaa keessatti aarii/dheekkamsa too’adhu,abdii ifaa qabaadhu. Adeemsa kana keessatti hadhaa ni dhandhamta,dukkanatti ni seenta. Hadhaa kana hin dhandhamu,rakkinni akka na tuqu hin barbaadu jette yoo irraa dheessite jijjirama hin argitu. Hadhaa kana liqimsuu fi dukkana keessa darbuun guyyaa tokko ifatti baata. Kanaafu obsaa fi qabsoof carraaqi itti fufiinsa qabuun guyyaa ifaa fi firii wanta hojjataa turtee itti argituu fi dhandhamtuuf eegi,abdii qabaadhu.


text:
Namni hojii tokko yommuu hojjatu wantoonni isa kakaasanii fi dhiiban jiraachu qabu. Keessattu hojichi hojii nafsee irratti ulfaatu yoo ta’e, kakaa’umsa cimaa barbaachisa. Islaama keessatti wanti nama ajaa’ibu guddaan hojii tokkotti yommuu nama qajeelchu mindaa (ajrii) guddaan nama abdachiisa. Ammas hojii badaa irraa yommuu nama dhoowwu, adabbii badaan nama sodaachisa. Kuni hundii nafseen nama tuni akka qulqullooftu fi sadarkaa ol’aana irra geessu taasisa. Soomni hojiwwan nafsee irratti ulfaatan keessaa tokko waan ta’eef, Islaamni faaydaa fi mindaa sooma irraa argamuun nama abdachiisun kaka’uumsa, injinnoo fi humna namaa dabala. Namoonni faayda fi mindaa soomaa yoo beekan kaayyoo soomaa galmaan gahu. Ta’uu baannan, aadaa godhachuun faayda homaatu osoo irraa hin argatin dabarsu. Qur’aana fi Hadiisa keessatti gabaabbinaanis ta’i dheerinnaan faaydalee fi mindaan soomaa dhufani jiru. Yeroo darbe, aayah waa’ee soomaa dubbattu irratti xinxalline turre. Har’as itti fufuun hadiisota muraasa faayda fi mindaa soomaatin wal qabatan ni ilaalla.
Dabalata Dubbisi
Bismillah. Alhamdulillah Rabbil aalamiin. Yommuu Ramadaanni gahu, namoonni of tottolchuu fi of fooyyessuuf ni qophaa’u. Barreefama waa’ee Ramadaana dubbisuuf Google irratti ramadaana ykn sooma jechuun barreessun keessan hin oolu. Sababni kanaa waa’ee Ramadaanaa fi sirrittti irraa fayyadamuuf fedhii waan qabdaniifi miti ree? Alhamdulillah waggoota darban keessatti waa’ee Ramadaana ilaalchise barruulee garagaraa ilaalle jirra. Isaan keessaa; Qophii Ramadaanaa, Ramadaana keessa ramaddi namoota, wantoota sooma balleessanii fi kan biroo. Kana sammubani.com irraa ni argattu. Har’as wantuma duraan barreefame irratti dabaluun yaad-rimee soomaa fi Ramadaanaa ni hubanna.
Dabalata Dubbisi
Wantoonni sooma cabsan /balleessan gosa lama. Isaaniis
A.Wantoota sooma cabsan qadaa kan barbaachisu
B.Wantoota sooma cabsan qadaa fi kaffaaraa kanneen barbaachisan Read more
Ramadaanni akka lakkoofsa hijriitti ji’a saglaffaa irratti argama. Ramadaanni ji’a kabajamaa Qur’aanni itti bu’ee fi leylat-ul qadr (halkan ji’aa kuma caaltu) of keessaa kan qabudha. Jinni Ramadanaa ji’aa rahmataa, barakaa fi jaalalaati. Ji’a diinni ilma namaa kan ta’ee sheyxaanni itti hidhamuudha. Sheyxaanni waan hidhamuuf namoonni ibaadatti ka’u, wanta gaariitti fiigu. Read more


text:
Caamsaa 09/2014(TOI)- Godina Walloo Kibbaatti hojiin misoomaa qabeenya umamaa carraa hojii umuuf akka oolutti xiyyeeffannoon hojjetamaa jiraachuu qajeelchi qonnaa godinichaa beeksise.
Jilli Ministira qonnaa Obbo Umar Huseeniin durfamuu godinichatti aanaa naannaawwa Daseetti hojii misoomaa sululaa bona kana Sulula Xabaseetti hojjetamee daawwachaa jira.
Hogganaan qajeelcha qonnaa godinichaa obbo Mahaammad Gaaloo yeroo kana akka dubbataniitti, godinichaatti sululawwaan 1300 lafa heektaara kuma 43 kan caaluurratti hojiin misooma eegumsaa biyyoofi bishaanii hojjetameera.
Hojii misoomaa kanarratti namoonni miiliyoona tokko ta’an kan hirmaatan yoo ta’u, qonnaan bultoonni faayidaa eegumsa biyyoofi bishaanii hubachuun kaka’umsa ofiisaan oyiruu qonnaa isaarratti hojii kana hojjechaa jiraachuu himaniiru.
Akka isaan jedhaniitti sululaawwaan misoomaan 46 irratti dargaggoota 276’f carraa hojii uumuuf hojjetamaa kan jiru ta’uu himaniiru.
Haga ammaattis dargaggoota 285 dabarfamee kennameera jedhaniiru.Sululaawwaan misooman kanarra dhaabuuf biqiltuuwwaan kuduraafi muduraa dhaabaman kuma 680 qophaa’uus himaniiru.
Hogganaan Biiroo qonnaa naannoo Amahaaraa Obbo Qaalkidaan Shifarraawu akka himanitti hojii kununsaafi eegumsaa sululaawwaniin carraa hojii uumuuf hojjetamaa jiraachuu himaniiru.
Hojii misooma sululaawwanii kanaaf seerrifi danbiiwwan ittiin bulmaataa bahaniifi kan jiran ta’uus himaniiru.
Haluma kanaan dargaggoonni irratti hirmaachuun bakkeewwan bishaan gahaan jirutti hojii kuduraafi muduraa irratti oomishuu akka hojjetan taasifamaa jira jedhaniiru.


text:
Veeraa Sooraa Song Lyrics in English – Nene Vasthunna
Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa Mathi Bedhara Gathi Chedhara Raaraa Raaraa Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa Mathi Bedhara Gathi Chedhara Raaraa Raaraa Adavantha.. Hey.. Adavantha.. Hey.. Adavantha Nee Adhikaram Owra Adavantha Nee Adhikaram.. Adavantha Nee Adhikaram Owra Adavantha Nee Adhikaram.. Baanamai Baanamai Raaraa Raaraa Raaraa Saatileni Veta Nuvvai Raaraa Raaraa Raaraa Baanamai Baanamai Raaraa Raaraa Raaraa Saatileni Veta Nuvvai Raaraa Raaraa Raaraa Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa Mathi Bedhara Gathi Chedhara Raaraa Raaraa Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa (Adavantha Nee Adhikaram) Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa (Adavantha Nee Adhikaram) Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa (Adavantha Nee Adhikaram) Veeraa Sooraa Dheeraa Raaraa (Adavantha Nee Adhikaram)
Veeraa Sooraa Song Lyrics Telugu – Video
Related: Veeraa Sooraa Song Lyrics in Telugu


text:
Beeksisa
Yaa’ii Afuurawaa Ji’aa kutaa Afaan Oromoo
B.A. Bitooteessa 13/07/2012
Waldaa Qulqullootaa Wiirtuu Olaanaatti Qindeessaa Barnootaa fi Tajaajila Duuka Bu’ummaatti Kutaan Afaan Oromoo ji’a ji’aan jiini seenee Dilbata 2ffaatti Yaa’ii Afuurawaa isiniif qopheessaa turuun isaa ni yaadatama. Maarree ammas isuma kana bu’uura godhachuun gaafa Bitooteessa 13 sa’aatii 7:30 irraa eegalee waan hundaa qopheessee isin eegaa jira. Guyyaa kanas
Faarfannaa
Barumsa Wangeelaa
Og-barruu garaa garaa fi.k.k.f.
qopheessee isin eegaa jira. Maarree isinis maatii fi hiriyoota keessan affeeruun akka hirmaattan isiniin jechaa waamicha kabajaa isiniif dhiyeessina.
Teessoon:– Ammisti Kiiloo Teessoo Paatriyaarikii Kawaala Qulqulleetti Qulqulootaa Maariyaam bira
Iddoo:- Gamoo Waldaa Qulqullootaa Wiirtuu Olaanaa Darbii 3ffaa
Yeroo: – Sa’atii 7:30 irraa eegalee
Galanni Waaqayyoof haa ta’u.
Waldaa Qulqullootaa


text:
Eegii daarketera Omn fi qabsaasaa mirga namaa Jawaar Mohaammed wannii ‘lubbuu sodaachise’ manatti itti dhufte asi Oromiyaa keessatti namii hiriira bahee deeggarsa isaaf qabu agarsiisuutti jira.
Oromiyaa keessaa nama kuma hedduutti karaatti yaa’eef waan balaa itti dhfue jedhan kana falmeef.
Mana isaallee ijoollee kahimaatti warra isa eegu gargaaree lafa eeguufiitti jira. Fulaa hedduutti karaan gamuma cufaan cufamee namii walti yaa’uu dadhabe.
Eegii Jawaar “qabbanaahaa” jedhee ummatatti dhaamatee asi amma karaalleen banamuutti jira.
Harargee Bahaa magaala Awwadaay keessatti hardhaa fi kaleellee nama kuma hedduutti tanatti dallanee goommaa karaa irratit gubee,dhagaa,jirmaa fi waan hedduu karaa irratti guuree karaa cufee hiriira bahe.
Akka bulchaan Awwadaay, Jaffaar Mohaammed jedhetti namii hardhallee hiriira irra oole. Nagumaan galellee.
Hiriira guyyaa dheengaddaa irratti ammo nama hedduu hiriira irratti ijjeesan jedhan keessaa tokko gurbaa ganna 19 Araarsoo Bakar Ibroo. Isallee akka bulchiinsaa fi maatiin jedhetti rasaasa waraana mootummaatti ijjeese. Madooleelleen hedduu. Ummatii “Aggaamiin isatti aggaamame aggaammii oromoo irratti aggaame jedhee isa deeggaruuf hiriira bahe.”
Warrii lafaa Araarsoo awwaalatee hardhallee hiriira fixate jennaan karaa cufamellee galgala gara saatii 10 bane.
Akka bulchaan Awwadaay jedhetti ummatii gorsa obboo Jawaar,abbootii siyaasaa fi abbootii amantii fudhatee Karaa bane.
Karaan baname kun Awwadaayii haga Haroo-Maayaa, Awwadaayi fi Harari fi daandii magaala keessa jirtu.