text:
Godinaa Haragee Bahaa aanaa Mettaa magaalaa Calanqoo keessatti hiriira har’a geggeessame irratti walitti-bu’insa uumameen raayyaan ittisa biyyaa lubbuun nama kudha shanii galaafachuu isaa jiraattoota keessaa kannnen sodaa nageenyaaf jecha maqaan isaanii akka hin ibsamne gaafatan dubbatanii jiru.
Jiraattonni hedduun immoo haleellaa kanaan madaa’anii gara Hospitaala adda addaatti geeffamuu ibsamee jira.Kanneen daangaa irratti wal waraanaa jiraniif raashinni ykn nyaati haa ergamuu jechuun waajiira bulchiinsaa duratti hiriirree ituu jirru haleellaan kun nu irratti gaggeefamee jedhu Jiraattonni.
Bulchiinsi Godinaa Harargee Bahaa Obbo Jamaal Ahmadee walitti bu’iinsi kun uummauu mirkaneessee jiran.Walitti bu’iinsa kana dura daangaa anaa meettaa araddaa Sarkamaa irratti guyyoota darban lamaa fi sadiif Oromiyaa fi Naannoo Somaalee giddutti walitti bu’iinsa tureen gam lameen irraa namnii tokko tokko ajjefamuu ibsan.
Dargaggonnis ajjechaa Oromoo irratti gaggeeffamuun mufannaa qabaniin daandilee dhagaan cufanii yeroo hiriiranti raayyaan ittisaa daandii bansisuuf yaalii godheen walitti bu’iinsa ka’een namonin ajjefaman akkasumas mada’an akka jiran dubbatan.
Garu lakkoofsa isaanii hin qulqulleeffanne jedhan.Haala jiru adda baafatanii deebii akka nu kennan Obbo Jamaal Ahmedee waadaa nu seenanii jiru.
Gaaffii fi deebii gaggeeffame Caqasaa


c: text/html

text:
Dabballoota MKIX, maqaa Gumaa Guddaa fi Abbaa Torbee jedhaman moggaafachuun, marsaalee hawaasaa adda addaa irratti bobbaafamuun, burjaajii uumuun saamicha raawwachaa jiran irratti Uummatni Oromoo dammaquu fi irraa of-tiksuun akkaan barbaachisaa ta’uu – Qeerroo Leeqaa
Duulli walirraa hin Cinne, kan Hidhattoota Naannoo Affaar kanneen MKIXn hidhachiifamaniin Oromoo Walloo irratti barootaaf geggeeffamaa jiru, tibbanas bifa haarayaan banamuun, lubbuu Oromoota Walloo danuu gaaga’aa jiraachuu – Oromticha Walloo
Qeerroo fi Qarreen Oromoo, dogoggora baroota afran-shanan darban uumame irraa barachuun, bifa haarayaan wal-ijaaruun, Qabsoo Bilisummaa Oromoo finiinsuuf qophii xumuranii jiraachuu – Qeerroo Gujii Lixaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Godina Harargee lixaa aanaa Gammachiis magaalaa Dingateetti guyyaa hardhaa Sagantaan Muhaadaraa guddaan kan geggeeffame yoo tahu, sagantaa kana irratti jila da’awaa fi iyyaaffannoo Sheikh Amiin Ibrootiin durfamu dabalatee keessummoonni kutaalee Oromiyaa gara garaa irraa affeeraman argamuun qooda kan fudhatan tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Dabalataanis hawaasni Muslimaa naannawa sanii masjiida ijaarachuuf deeggarsa maallaqaa fi beeyiladaa kan gumaache tahuus beekameera.
Keessummoota sagantaa kana irratti argaman jidduu:
Sheikh Amiin Ibroo
Sheikh Abdallah Sheikh Ibrahiim
Ustaaz Xaalibuu Ridallaah
Munshid Sheikh Mikaa’il Huseen fi keessummoonni birootis jiraatuu beekameera.


text:
Afrikaa kibbaa seenuuf karaa seeraan alaa Maalaawwii seenan kan jedhaman lammiwwan Itiyoophiyaa yeroo hidhaa keessa itti turuu qaban kan xumuuraan ta’us hin hiikamin jiru.
Isaan kana gara Biyya isaantti deebisuuf gargaarsii gaafatamaa kan jiru ta’uu as yunaaytid Isteetes keessa kan maadheeffate waldaan godaantootaa sadarkaa addunyaa USAOM ibsee jira.
Kunis geejiiba nama tokkoof Doolaara 500 ykn qarshii biyya keenyaa gara kuma 10 ta’uun ibsamee jira. Waajirri IOM Maalaawwii irraa amman dura jaarmayaan isaanii baasii godaantoota kanaa akka baasu beeksisee ture.
Maalaawwii keessa kan jiru waajiira godaantootaa IOM akka jedhutti maallaqa hedduu hin qabnu, hamma dandeenyeetti warra jalqabaa erguu yaalla ,Gargaarsa dabalataa barbaannee warra hafan immoo ergina jedhan.
Naayroobii keessa kan jiru Embaasii ITIYOOPHIYAA irraa obbo Andarguu Berhee akka jedhantti IOM ammaan dura ofii keenyaa ergina jedhee amma kana jechuun sirri miti. Maraafuu mootummaan lammiwwan isaa alatti hin gatu jedhan.


text:
METEC korporeshiinii sibilaatii fi injineeringiiti.Dhaabbilee mootummaan Itoophiyaa horii ummtaa balleessan jedhee himatee bulchoota isaallee qaqqabuutti jiru keessaa tokko.
Major Jeneraal Kinfeen warra METEC yayaybee mootummaan hojjanna jedhee dhaaba kana akka fedhe tolchaa bahe ka qaraati.
METEC bara 2004 haga bara 2010 keessa mi’a birii biliyona 37 baasu biyya alaatii caalbaasii malee bichisiise,biyya keessaallee woma akkanaa kanaa bitan jedhanii himatan.Akka abbaan alangaa addaa jedhetti dhaabii kun horii biliyoona hedduu saamsisaa bahe.
Akka dhaaba mootummaa yayyabamee firaa fi fiixaa wal irra marsee hojjachaa horii saamaa bahe jedhee himate.
Abbaan alangaa addaa Itoophiyaa Birhaanuu Tsagaayee Jeneraal Kinfee isaa biyyaa baduuf deemu qaban jedhan.Waraana addaa naannoo Tigraayitti isaa fi daarektera dhaaba basaasaa biyyoolessaa, INSA ka durii Dr.Teklee Birhaan W/Aregaay waliin naannoo Tigraay Qoftoom naannoo magaala Bahaaker keessatti qaban.
Manii murtiillee jeneraal Kinfee qabufu waan gaafateef qabanii hardha waraana mootuuaa federaalaatti kennan.
Major Jenerlaaa Teklee Birhaan ammoo warqataii mana murtiilleen waan itti hin bahiniif gadi dhiisanii gara naannoo Humeeraa dabre.
Jeneraal Kinfee fi miilotii isaa nama 63 horii ummataa balleessanii,seera cabsanii ilmaan namaatti taphachaa bahan jedhanii himatan.


text:
Hogganaa olaanaan ABO Koloneel Gammachuu Ayyaanaa caamsaa 16 bara 2014 akka mana hidhaatii hiikaman mana murtii walii-galaa Federaalaatti dhaddachi ijibbaataa 3ffaan har’a ajajuu isaa abukaatoon isaanii obbo Tuulii Baay'isaa VOAtti himanii jiran.
Konoleer Gammachuu Ayyaanaa sababa maalin akka hidhamanii koomishiniin poolisii Oromiyaa dhiyaate akka ibsu dhaddachi ijibbaataa ajaja kennee kaleessatti ballameyyuu koomishinichi hin dhihaatiin hafuu isaatiin, manni murtii har’a akka Konoleel Gammachuun hiikaman ajaje, jedhan – Obbo Tuuliin. Tsahaay Daamxoo tu Finfinnee irraa gabaase.


text:
Majliisa seeraan alaa irratti hawaasni Muslimaa mormii jalqabe har’as Jum’aa 3ffaaf kan itti fufee oole yoo tahu, har’a salaata Jum’aa booda magaalota heddu keessatti hawaasni muslimaa dhaadannoo gara garaa dhageessisuun hoggantoota majliisaa balaleeffatee jira. Ummanni magaalaa Jimmaa dhaadannoo “majliisni bakka nu hin bu’u” jedhu dhageessisaa gara waajjira majliisa godinichaa osoo deemaa jiru,tarkaafii humnaa poolisoonni fudhataniin namoonni muraasni kan miidhaman tahuu beekamee jira.
Hata’u malee ummanni hanga filannoon majliisaa haqa qabeessi geggeeffamutti waajjirri majliisa seeraan alaa haa cufamu jechuun mormuu isaatiin, waajjirri majliisichaa qaamolee mootummaatiin kan cufame tahuu beekameera. Haaluma walfakkaatuun achuma godina Jimmaatti ummanni magaalaa Aggaarootis dhaadannoo adda addaa dhageessisuun hoggantoota majliisa seeraan alaa irratti mormii geggeessuu odeeyfannoon ni addeessa.
Godina Baalee Magaalaa Roobeetis hiriirri mormii cimaan salaata Jum’aa booda geggeeffamuun beekameera.


text:
Haleellaa Boombii Sabtii har’aa magaalaa guddoo Afganistaan, Kaabul keessatti raawwatameen yoo xiqqaate namoonni 40 ajjeeffamuun namoonni 140 ol tahan ammoo kan madaayan tahuun gabaafame.
Haleellaa Boombii Konkolaataa irratti kiyyeeffameen waajjira Ministeera biyya keessaa cinatti raawwatame kana, gareen Taalibaan itti gaafatamummaa kan fudhate tahuu gabaasni Aljaziiraa irraa arganne ni mul’isa.
Haleellaan har’aa kun torbaan tokko keessatti kan sadaffaa yoo tahu, Alhada dabre achuma magaalaa Kaabul keessatti haleellaa loltoonni Taalibaan Hooteela Intercontinentaal jedhamu irratti raawwataniin namoota 18 ajjeessuun 22 ammoo kan madeessan yoo tahu, guyyaa lamaan dura ammoo magaalaa Jalalabad keessatti haleellaa waajjira dhaabbata Save the children irratti raawwatameen hojjattoonni dhaabbatichaa 3 kan ajjeefaman tahuu gabasni kun ni ibsa.


text:
Duulli maallaqa walitti qabuu kan ta’uu waajjira qindeessa gargaarsa namoomaa kan tokkummaa mootummootaan ifa taasisame kun kaleessaa jalqabee hanga Waxabajjii 20tti tura.Itti gaafatamtuun waajjirichaa kan hariiroo karooraa fi kutaa ragaa Choice Okoroo har’a VOAf akka ibsanitti dhaaboliin gargaarsaa kan TM fi mootummaan Itiyoopiyaa waldaan fannoo diimaa Itiyoopiyaa duula kana irratti ni hirmaatu.
Sochii adda addaa gochuu dhaanis deggersa maallaqaa kan yeroo hatattamaa walitti qabuuf karoorfameera.Yeroo ammaa kanneen gargaarsa barbaadaniif deggersa gochuuf dandeettii qabnu irratti haala dhiibbaa godhutu jira. Hanga Caamsaa 1tti maallaqa guddaa walitti hin qabunu yoo ta’e gargaarsa midhaan nyaataa dhiyeessuu gama ilaaleen rakkootu nu mudatuuf jira.
Hawaasi addunyaa deggersa barbaachisu gochaa kan ture ta’uu itti gaafatamtuun kun yaadachiisaniiru. Hanga ammaatti mootummaa fi arjoomtota biraa kan argame garuu bara keessa jirru bara 2016f kan barbaachisu gargaarsa doolaara biliyoona 1.4 keessaa dhibba irraa harka 51 qofaatu argame jedhan. Lammiiwwan Itiyoopiyaa miliyoona 10.2f kan barbaachisu deggersi midhaan nyaataa akka addaan hin cinne maallaqi inni hafe hatattamaan dhufuun akka irra jiraatu ibsaniiru.
Dhimmi isaa maallaqa irra hedduu amma argachuu qabna. Ragaa qabatamaan sii kenna. Lammiiwwan miidhaan irra ga’eef midhaanni bitamee biyya keessa hanga seenutti guyyoota 120 fudhata. Hanga Caamsaa 1tti midhaan nu ga’us qabna. Dhiyeessiin midhaanii kun sana boodas akka itti fufu gochuuf baatilee sadii dursee bitamuu qaba. Kan nuti ilaalaa jirru isa kana yoo na hubatte. Sana bituuf immoo maallaqa ga’aa hin qabnu, hanqinni kun akka hin mudanne ittisuu qabna jedhan.


text:
Baarentuu Gadaa Irraa//
gessogeda@gmail.com
Gama tokkoon Aga’aaziin qayee Oromootti bobbaafame, dhalataa Oromoo
kamuu gaafii malee hidhee darara, karaarratti ajjeesa, gama biraan
waraanni Wayyaaneen leenjiftee,hidhachiiftee bobbaafte Liyyuu hayiliin
haaluma walfakkaatuun ummata Oromoo gama bahaatin weerararee kunoo
ajjeesaa, qayee fi qabeenyarraa buqqisaa, kaanis ukkaamsee eessa
buutee dhabamsiisaa jira. Saamichi silaawuu hojii ijoo sirnichi
waggoota 25n darbaniif ittiin beekamuudha.
Wayyaaneen waraana ishii bobbaasuun ajjeechaan, hidhaa-dararaan,
akkasumas saamichi waggoottan 25n darbaniif gaggeessaa turtee fi jirtu
quubsuu dadhabnaan kunoo ammammoo ummata Oromoo beelaan fixaa jirti.
Nama beeleessuu qaama qabsoo ishii godhattee dhimma itti bahaa jirti.
Ummanni Oromoo beelaan adabamaa, lubuun namaa hedduutis yeroo ammaa
kana gaaga’amaa jira. Wayyaaneen akkuma waraana bobbaaftee Oromoo
qayee fi qabeenyarraa buqqaasaa turtee fi jirtu beelaanis buqqisaa,
qayee isaa dhiisee akka godaanu taasisaa jirti. Godaansa qayee isaa
dhiisee gara mgaalaaleetti godhaa jiru kanaanis iddoo hedduutti kadhaa
fi dararama hedduuf saaxilamaa akka jiru kan quba hin qabne hin jiru.
Beelli, dheebuu fi dhibeen erga ummanni Oromoo sirna Habashootaa
jalatti kufee asii kan irraa dhaabbatee hin beekne ta’ulleen takkaa
akka bara wayyaanee kana akka ta’ee hin beekne eenyufuu ifaadha.
Ummanni Oromoo osoo biyya lalliftuu fi gabbattuu kan biraafuu haftu
qabuu imaammata weertoonni gabroonfattoonni akka wayyaanee irratti
diriirsaniin har’a gadadoo hamaa jalatti kufee beela hamaa jala
jira. Ummanni Oromoo waggootan 25n darbaniif kan rakkoolee adda
addaan mankaraaraa ture dhiifnee beela yeroo ammaa kana impaayeera
itiyoophiyaa muudatee fi namni miliyoonni 15 ol itti gaaga’amaa jiru
kan yoo fudhannee ilaalle mil. 10 ol Oromoodha. Onoota 22 ol beela
hamaaf saaxilamanii waan nyaatanii dhugan dhabanii sa’aa- namni balaa
guddaaf saaxilame keessaa akka dhaabooleen mirga namoomaa fi
dhaabbanni nyaata addunyaa FAOn ifa godhe keessaa 19-20 kan ta’an
Oromiyaa keessa. Balaan dhaqqabaa jiru kan jedhamaa jiruu oli.
Walumaa galatti wayyaaneen ta’e jettee Oromoo beelaan adabaa jirti.
Biyya kam keessattuu roobni dhabamee gogiinsi dhalachuu danda’a. ykn
roobni hammaatee miidhaa geechisee sa’aa- namini miidhamuun rakkoon
dhalachuun waanuma jiru. Haata’uutii googiinsi ykn qilleensi
jijjiramee roobni baayyachuun beela sa’aa nama fixu ni uuma jechuu
miti. Biyya mootummaa qabdu, biyya sirna balaa jijjirama
qilleensatiin dhufu hundaafuu qophii qabdu keessatti caamnis
hammaatulleen, roobnis jabaatu ummanni beelaan hin dhumatu.
Beeladoonni akka baalaa harcahanii qotee bulaaf horsiisee bulaan hin
harcahu. Biyya mootummaa aantummaa ummataa qabu, biiya bulchiisni
gaariin keessa jiru keessatti balaan kamuu dhufu rakkoon dhufe osoo
balaa hin geechisin furama. Yoo balaan dhufe humna biyya sanaatii ol
ta’eelleen aadaan addunyaarratti barame gargaarsa biyyoota birrraa
gaafachuudha. Kan impaayeera Itiyoophiyaa wayyaaneedhaan bulaa jirtuu
garuu kanaan adda.
Wayyaaneen 1ffaa beela impaayeera itiyoophiyaa keessatti uumamaa turee
fi jiruuf madda ta’uu ishii caalaayyuu gurraa fi ija addunyaa jalaa
dhoksaa turte. Beela Imaammataa fi poolisii ishiin hordooftun
ummattoota biyyattii keessumaawuu ummata Oromoo mankaraarsaa jiru kana
karaa danda’ameen addunyaatti himuun gargaarsa kadhatanii furuu, akka
inni lammitti hin deddeebine mala Saayinsii fi teeknooloojiin akka
qonni guddatu qonnaan bulaa deeggaruurra inumaawuu akka beelli biyya
san keessaa hin dhabamne yoo shira hojjettu muldhachaa ture,
muldhachaas jira. Guyyaa tokko caamnaan ykn rooba hamaa roobnaan
iddoo baayyetti ummattoonni biyya sanii ni beela’u. kan amma
muudachaa jirus kanuma.
Wayyaaneen gongumaa akka beelli impaayeera itiyoophiyaa keessaa badu
hin feetu. Ykn hin barbaaddu, Beelli ishiif daldala bu’aa olaanaa
qabu, kan horii guddaan irraa argataa turtee fi jirtuudha. Murni tun
bara qabsoorra jirtu irraa eegaltee midhaan maqaa gargaarsatiin nama
beela’eef alarraa dhufe murna gurgaratee dhala namaa kuma hedduun
fixaa turteedha. Kanaaf ragaan ammoo isaanuma qondaaloota wayyaanee
warra yeroo sanatti midhaan gargaarsaa alarraa gurraa turanii fi amma
dhaabicharraa bahaniidha. Ammas kanumaatu wayyaaneedhaan maqaa
beelaatin itiyoophiyaa keessatti raawwachaa jira. Namni ni dhumaa
wayyaaneen garuu midhaan gargaarsaan dhufaa jiru daldalachaa jirti,
bu’aa ishiii irrigataa maqaa beelaatin daldalti. Kun yakka guddaa,
yakka dhala namaarratti hojjetaman keessaa isa olaanaadha.
Har’a ummanni Oromoo googiinsa muudatee fi imaammata misoomaa
wayyaaneen diriirste, Duula Liyyu hayilii fi waraanni Agaa’zii
irratti bane jiruun tasgabbii dhabee beelaa fi balaa guddaaf
saaxilamee jira. Ilmaan Oromoo kun mana hidhaatti guuramanii, kuun
ammoo sababa adda addaatiin qayee fi qabeenyarraa buqqifamanii
qotatanii jiraachuu ykn daldalatanii jiraachuu dadhabuun beela hamaa
keessa jiru.
Wayyaaneen daldala maqaa ummattootaain mi’eeffatte jabeessitee itti
fufuuf; 1ffaa beelicha dhoksaa turte, 2ffaa isuma beele’e jetteeyyuu
kan Oromoo xiqqeessitee ibsaa, ykn himaa turte, 3ffaa gargaarsa maqaa
ummata beelee’eetiin alaa dhufe daldala siyaasaa Oromoo irratti
ittiin gaggeessaa jirti, beelaan Oromoo adabaa, aarii irraa qabdu
itti bahaa jirti. Kun yakka, yakka sanyii balleessuuti, yakka
addunyaan beekuu fi hubachuu qabuudha.
Ummanni Oromoo biyya keessaa fi alaa jiru keessumaa kan naannoo beelli
kun itti hammaatee jiru jiraachaa jiru; ummanni Oromoo hargee bahaa
fi lixaa, Booranni, Baalee, Gujii fi gammoojiin shawaa bahaa yakka
kana sagalee olkaasuun addunyaatti iyyachuun dubii fardiidha. Addatti
ammoo ummanni Oromoo naannoo beelli kun itti muudateen ala jiruu fi
hawaasi Oromoo biyyoota gara garaa keessa jiru yakka wayyaaneen
Oromoorratti gaggeessaa jirtu kana addunyaaf saaxiluun dirqama
lammummaati. Lammii isaa biyya keessatti wayyaaneen beelaan adabaa
jirtu baraaruun dubbii fardiidha. Yakka kana Addunyaan beekuu qaba.
saaxilamuus qaba.
Hara’a midhaan maqaa saba kanaatiin dhufaa jiru daldala siyaasaaf
oolaa jira. ummata Oromoo beelaan miidhamaa jiru bira gahaa hin jiru.
kan gahaa jirus wayyaanee deeggartan malee jedhamee nama addaan
qooduun hiramaa jira. Keessumaa naannoo beelli kun itti hammaatee
jiru, Harargee bahaa, fi lixaa gammoojjii Baalee, Shawaa bahaa,
Booranaaa fi Arsii lixaa.. keessatti ummata balaa goognsaa fi
immaammata wayyaanee dogongoraa ta’een beelaaf saaxilame beeladoonni
jalaa dhuman sirnichi mormii narratti kaasaa turtanii fi jirtan
ittiin jechuun beelaan adabaa jira. Yakka Adoolfi hitiler ayhudoota
kaampiitti naqee beeleessuun raawwachaa ture kan fakkaatu irratti
raawwachaa jira. Yakki Kun sirnaan balaaleeffatmuu qaba. keessumaa
ummanni Oromoo biyyoota alaa jiru yakka kana addunyaatti saaxiluu
irratti qooda isaa isa guddaa fi olaanaa bahachuu qaba.//
Yeroo ammaa kana yakkatuu wayyaaneedhaan ummata Oromoorratti
raawwachaa jira, yakki kun yakka sukanneessaa dha, yakka dubbachuufuu
nama suruuruu dha, wayyaaneen gama tokkoon waraana bobbaasuun oromoo
fixaa jirti, gama biraan ammoo akkuma addunyaan quba qabuu fi ragaa
bahaa jirutti beelaan ummata Oromoo adabaa jirti. Yakki kun karaa
danda’ame hundaanuu nurraa dacha’uu qaba. Diinni innikaan nu weertee
nusaamaa, nu ajjeesaa, nu hidhaa fi nu dararaa jirtu Wayyaaneen
gateettii keenyarraa bu’uu qabdi. Kan gateettii keenyarraa butu ammoo
qabsoo keenya walirraa hin cinneen ta’uun wal nama hin gaafachiisu.
Kan dirqama kana galmaan gahuu keessatti qooda olaanaa qabuu fi
dirqamni dachaan irra jiru ammoo dhalootuma har’a qabsoorra jiru kana.
Dhaloonni kun kana hubatee bakkayyattuu tokkumaa isaa cimsatee, irree
isaa waleeffatee, qabsoo eegalame; qabsoo hidhannoo ABOn gaggeeffamaa
jiruu cinaa hiriiruu fi FXG finiinsee itti fufuun dubbii ijoo fi
fardii dha.


text:
Labsiiwwan barbaadan buufachuuf barreefama irratti cuqaasaa ykn 'click' godhaa
222/2012-Labsii Sirna Qophii Wixinee Seeraa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Murteessuuf Bahe/Proclamation to Determine Oromia Regional State Legal Drafting Procedure,
223/2012-Labsii Bulchiinsa Hojiiwwan Misooma Albuudaa Naannoo Oromiyaa Murteessuuf Bahe Lakkoofsa 91/1997 Irra Deebiidhaan Fooyyessuuf Bahe/ A Proclamation to Amend Oromia Region Mineral Development Operation Administration
224/2012-Labsii Fandii Daandiiwwan Naannoo Oromiyaa Hundeessuuf Bahe/Proclamation to Establish Oromia Region Roads Fund, Proclamation
225/2012-Labsii Itti waamama Tumsa Indoowumantii Misooma Oromiyaatiif Murteessuuf Bahe/Proclamation to Determine the Accountability of Tumsa Endowment For The Development Of Oromia,
227/2012-Labsii Mirgaa fi Faayidaalee Muudamtootaa Mootummaa, Filatamtoota Ummataa fi Abbootii Seeraa Ittigaafatamummaa Irraa Ka’an Murteessuuf Bahe/A Proclamation to Amend the Proclamation to Determine the Right and Benefits of Outgoing Government Appointees, Peoples’ Electee and Judges of Oromia Regional State
230/2012-Labsii Baajataa bara 2013 Hojiiwwan Mootummaa Naannoo Oromiyaatiif Labsame/Budget Proclamation of 2013 E F Y for Oromia Regional State Services


text:
Dandii
Aanaan Dandii aanolee godina Shawaa Lixaatti argamtu keessaa ishee tokkodha.Magala guddoon aanaa kana magaala Giincii jedhamti. Magaalan Giincii Finfinnee irra kilomeetira 90 fagaattee gara dhihaatti argamti. Aanaan Dandii magaalota shan fi gandoota 58 kan qabdudha. Magaalonni aanaa kana keessatti argamanis Giincii,Olonkomii, Asgorii, fi Bodda. Aanaan kun qabeenya uumama heddu qabdi. Kanneen keessaa Bosona Cillimoo, Haroo Dandii, burqaa Laga Awaash angafoota fi kkf kaasun ni danda'ama. Haroon Dandii Teessumni lafa ishee magarisaa fi argamni ishee Bay'ee kan namatti tolu fi lakkoofsaa saddet kan fakkatuudha.
HAROO DANDII
Haroon dandii Haroowwan Oromiyaan qabdu keessa isa tokkodha. Haroon midhagaan badhaasa uumama Aanaa dandii keessatti argama. Haroon dandii fageenyaan Finfinnee irraa km 108kan fagaatu ennaa ta’u, magaalaa guddittii Aanaa Dandii Gincii irraa ammoo km 31 irratti argama. Akkasumas magaalaa gudditti Godina Shawaa Lixaa Amboo irraa km 60 yeroo fagaatu bal’inni isaa heek. 820 gadi fageenyi isaa beekudhaaf hin danda’amne. Haroon kun bifaan Lakkoofsa 8 (sadeet) fakkaata.
Haroon dandii haroowwan sulula guddaa qixamaa ala jiran lafa ol ka’insa irratti argaman jedhaman keessaa tokko dha.
Haalli uumama isaa dho’insa volkaanoo ta’uun kan tilmamamuun alatti qorannoon irratti gaggeeffame waanti milkaa’es hin jiru. Osoo ogeeyyiin soshoolojiin xiyyeeffannoo itti kennanii haala uumamaa isaa beekuun danda’ame seenaa haroo kana dhugaa ta’e barreessuun ni danda’ama. Haaluma kanaan ol ka’insa lafa meetira 2840 irratti argama. Haroon kun argamni isaa Gandoota lamaan kan daangeeffamu yeroo ta’u Gandoonni kunis moggaasa Maqaa haroo kanaati.
Daangeffamni beekamaanis Ganda dandii suluu fi dandii muumichaan marfamee jira. Lafa ol ka’insa guddaa qabu kana irratti gubbaan isaa lafa diriiraa ykn bifa pilaatoo qabu ta’e marsaan haroo kana fageenyaan kan tulluwaniin marfamee ta’ee itti dhiyeenya marsaan haroo kanaa lafa diriiraa ijaarsa fi misooma tuurizimiitiif kan ooluu danda’udha.


text:
Jiraattonni aanaalee godinichaa 14 irra waliitti dhufan Sabtii kaleessaa magaalaa guddoo godinichaa Ciroo keessatti, aangooo irraa kaafamuu bulchaa fi itti aanaa bulchaa godinaa mormuun hiriiraan kan ibsatan tahuu namni achirraa dubbisne nuuf hime.
Akka namni kun jedhetti
“Bulchaan godinaa Obbo Taklee Dheeresssaa fi Itti aanaa bulchaa Obbo Saabit Xaahir akka aangoo irraa ka’aniif guyyaa sadi dura xalayaan Oromiyaa irraa dhufe. Sababa kanaan hooggantoonni lamaan kunniin haqa irratti hundaa’uun namoota ummata tajaajilaa turan waan tahaniif, ummanni aanaalee godinichaa 15 irraa dhufuun mormii dhageessisaa oole “jedhe.
Guyyaa lama dura namoonni lama Oromiyaa irraa ramadamanii dhufanii turan, jiraattonni magaalaa Ciroo hiriira bahanii mormuu isaaniitiin namoonni ramadamanii dhufan gara Finfinnee kan deebi’an tahuu odeeffannoon nu gahe ni mul’isa.
Kanuma hordofuun Waajjira gidduu galeessa OPDOtti hoogganaan damee ijaarsaa fi Siyaasa baadiyyaa obbo Addisuu Araggaa guyyaa lama dura itti gaafatamaa bulchiinsa godina Harargee Lixaa obbo Taklee Dheeressaa fi itti aanaan isaa obbo Saabit Xaahir sadarkaa hooggansa naannoo Oromiyaatti kan ramadaman tahuu karaa fuula feesbuukii isaatiin beeksiise. Dabalataanis jijjiirama hooggansa kanaa sababeefachuun hiriirri hin barbaachisnee fi gochi seeraan alaa namoota muraasaan magaalaa Ciroo keessaatti mul’ate jechuun dubbate.
Guyyaa kaleessaa immoo ibsa Obbo Addisuu kana hordofuun aanaalee godinichaa hedduu irraa ummanni waliitti dhufuun kan hiriira mormii geggeessan tahuus jiraataan hiriira kana irratti hirmaate magaalaa Ciroo irraa nuuf hime.


text:
Chiitah (Cheetah)
Akka ramaddii saayinsiitti bineensonni adurreen wal fakkaatan hundi Cat family jedhamu. Sanyii adurree jechuudha. Sanyiin adurree kun hundi isaanii amala wal fakkaataa qabu. Hundi isaanii cifaa akkaan qara qabu qubbiin harkaafi lukaa irraa qabu. Hundi isaanii wayta lolan sagalee wal fakkaataa ykn walitti dhihaataa qabu. Haalli uumama isaanii hundi hedduu walitti dhihaata. Gosuma kana keessaa Chiitaah haa ilaalluu.
Bineensi kun hedduminaan ardiilee Afriikaa fi Eeshiyaa keessatti argama. Haa ta’u malee sababa manca’iinsa bosonaatiin lakkoofsi isaa xiqqaataa akka jiru qorannoon ni addeessa. Sanyiin chiitah 5 akka jiru dubbatama. Sanyiilee kanniin garuu bifa isaanii ilaaluudhaan adda baasuun heddu rakkisaa dha. Bifni isaanii heddu walitti dhihaataa waan ta’eef adda baasuun nama dhiba. Sanyiilee kanniin adda baasuudhaaf kan fayyadamnu naannoo isaan jiraatan irratti hundoofneeti. Isaan gammoojjii keessa jiraatan tuqatuqaan gogaa isaaniirra jiru xixiqqaa yoo ta’u, kanneen naannoo qabbanaawaa jiraatan ammoo gurraachinni isaa ni gurguddata. Kanniin lamaan adda baasuuf dirqamatti walbira fiduun barbaachisaadha. Chiitaah yeroo heddu leopard wajji walitti dhiheenya bifaa qaba.
Akka leencaa waan hin baroodneef ykn ammoo akka qeerransaa waan hin harqineef, sagalee isaaniirratti bu’uura godhamee gosa adurree gurguddaa keessatti hin ramadamu. Garuu bineensota daggala Afriikaa keessa jiraatanii fi waa adamsaa nyaatuun beekaman keessaa Chiitah toora jalqabaa irratti argama. Keessattu saffisni isaa kan ajaa’ibaati. Hoosiftoota dachii tanarra jiran keessaa uumamni saffisaan Chiitaattii dhihaatu hin jiru. Bineensi kun sa’aa takka keessatti haga km 96 fiiguu danda’a.
Qaamni Chiitah gosoota adurree keessaa dheeraa fi qal’aadha. Gogaan isaatis bifa booratti dhihaatu kan qabu yoo ta’u. boora kana irraa bifa gurraacha tuttuqaa qaba. Eegee isaatis hedduu dheeraadha. Eegeen isaa kunis wayta fiigu balance (madaala) ofii akka eeggatu isa tajaajila. Yeroo waa adamsu saffisaan caafamu yoo barbaade eegee isaa kanatti fayyadama.
Chiitah buqqee mataa xiqqaa qaba. Ijji isaa garuu ka ajaa’ibaati. Waan adamsuu barbaade fageenna irraa ilaalee adda baasuu danda’a. wanti biraa kan ajaa’ibaa sarara gurraacha ija isaa keessaa akka imimmaan yaa’uutti gad dheeratu fula irraa qaba. Rabbiin keenna waan kana faaydaa malee hin uumne. Wayta aduudhaa ifni ija isaa akka hin miine tajaajila. Caarallaan aduurraa dhufu sarara gurraacha kana keessatti liqimsamee hafa. Ajaa’ibni bineensa kanaa hedduudha. Saffisa jabaa kana akka qabaatu kan isa taasisan waan heddutu jira. Sana keessaa inni tokko miila isaa kan duubati. Miilli isaanii kun akkaan jabaa waan ta’eef qaama chiitah san akka spriingitti ofiirraa darba. Dabalataan ceekuun isaa haala ajaa’ibaatiin walitti caba (flexible) jechuudha. haala kanaan lukaa fi harka isaa saffisa ajaa’ibaatiin wal jala dabarsaa waan barbaade san adamsa. Qeensi isaaniitis kan ajaa’ibaati. Qeensi kun Yeroo inni saffisa guddaan fiigu sanitti lafa ciniinee qabuun akka hin mucucaanne isa godha.
Chiitah guyya guyyaa qofa waan socho’uuf nyaata haala salphaan argata. Halkan halkan garuu bineensonni akka waraabessaa fi Leencaa waan sosocho’aniif isaaniin wal dorgomee nyaata argachuuf ni rakkata. Warri dhiiraa garee uumanii waliin jiraachuu ni danda’u. warri dhalaa garuu yeroo heddu kopha kophaa jiraatu. Yeroon isaan chiitah biraa waliin jiraatan ilmoolee isaanii kunuunsuu qofaaf. Kunis ji’a 18f tura. Ji’a 18n booda yoo ilmooleen isaanii jabaatan, adda bahuudhaan kophaa jiraatuu jalqabu. Bineensota akka waraabessaa fi leencaa waan sodaataniif sa’aatiin isaan waa itti adamsanis guyyaa dha. Guyyaa adii wayta aduun akkaan nama gubuufi waa arguuf nama dhibutti isaan badhaasa Rabbiin ija isaaniirratti dabaleef fayyadamuudhaan yeroo bineensonni hedduun gaaddisa jala dahatanitti waa adamsan.
Rimeeyni chiitah ji’a 3f tura. Kana booda dhalaan takka haga ilmoolee 5 dhaluu dandeessi. Garuu yeroo heddu ilmoolee 3tu dhalata. Yeroo dhalatanis ijaan arguu hin danda’an. Haga of danda’anittis haadha isaaniitiin kunuunsi godhamaaf. Haga foon nyaachuu jalqabanittis muchuma haadhaa hodhan. Gaafa foon nyaatuu jalqaban kana haadha isaanii wajji olii gad deemuudhaan akkaataa waa adamsuu danda’an baratan. Haatis haga umriin isaanii 2 guututti kunuunsaa leenjisti. Haa ta’u malee rakkoo jabaa tokkotu jira. Ilmoolee chiitaah keessaa %75 kan ta’an ji’a sadi caala jiraachuu hin danda’an. Haati isaanii nyaata barbaacha adamoo waan baatuuf bineensonni biraa ilmoolee gargaarsa hin qabne kanniin jalaa miidhu, ykn jalaa nyaatu. Sababa kanaafis lakkoofsi chiitah yeroo irraa gara yerootti xiqqaachaa jira.
Chiitaah waan adamse battaluma ajjeese sanitti hin sooratu. isaafii bineensi inni adamsaa tures akka malee waan fiigaa turanif, akkasumas yeroon inni adamsus yeroo aduun akkaan nama gubu waan ta’eef, haga qaamni isaan lachiituu qabbanaawutti eeguun dirqama itti ta’a. dabalataan bineensota biraa jalaa dhokfachuufis jecha fuudhee bakka biraa geessa. Yeroo heddu wanti inni adamsu bineensota akka arroolee fi harree diidaa fa’a.
Akka gabaasni IUCN ibsutti ammaan tana Chiitaah bineensota dachii tanarraa badaa jiran keessatti ramadamee jira. Sababa manca’iinsa bosonaatiin rakkoo hamaatu irra gahutti jira. Lakkoofsi isaanis akkaan gad bu’aa jira. Yeroo ammaa tana chiitah 10,000 hin caalletu bosona keessatti hafee jira .


text:
Paartiin dimokraasummaa Amaaraa ADEPAn koree giddu galeessaaf namoota 75 kaadhimee jira. Kana keessa miseensoni 65 filataman 13 koree hoji raawwachiistuu yoo ta’an 9 immoo koree hoji raawwachiistuu ADWAUIf filatamu. Sagalaan laka’amaa kan jiru yoo ta’u maqaan isaanii bor ifatti beeksamuuf jira.
Itti aanaa muummichi ministeera Itiyoophiyaa fi miseensi ADEPA obbo Dammaqaa Mokonnen kabajaan miseensummaa keessaa akka ba’an kan gaafatamee ture gumiin sun waan mormeef jecha miseensummaan akka turan murtaa’ee jira.
ADEPAn miseensota isaa kan turan keessaa
Obbo Alemnew Mekonnen, obbo Leggesee Tulluu, obbo Geetaachoo Jember, obbo Ibarahim Muhamud, obo Dassaaleny Ambaawuu sababaa barnootaan kan geggeesse yoo ta’u aadde Baanchi Yirgaa Melesee yoo dorgomuu baatan jechuun yaada dhiyeessee jira.
Kabajaan akka geggeessaman kan dhiyaatan:
Obbo Kebbedee Caannee, obbo Mekonnin yelewum-wesen, aadde Firehiiwot Ayyaalew, aadde Bisraat Gaashaaw Xannaa fi obbo Geetaachoo Ambaaw ti. Kan ambaasaadderummaan tajaajilaa jiraniif geggeessaman immoo, obbo Kaasaa Teklebirhaan, aadde Zennebuu Taaddesee immoo dorgommii keessaa ala yoo ta’an jechuun yaada dhiyaate raggaasisee jira.
Kanneen koree gidduu gala ADEPA keessaa geggeessaman kana booda itti gaafatama hojii mootummaa irra akka hin kaa’amne murteeffameera. Jechuun Aster Misganaaw Baher Daar irraa gabaasteetti.
Gumiin adda bilisummaa uummata Tigraay 13ffaanis hooggana dhaabichaa filachuu dhaan guyyaa har’aa xumuramee jira. Akkuma kanaan Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el dura taa’aa dhaabichaa, aadde Fetlewerq G/Igzaaberiin immoo itti aanntuu dura teessuu ta’uun filatamaniiru.
Koreen hoji raawwachiistuu dhaabichaa kan kana dura sagal turan amma garu 11 yoo ta’an kunis Dr. Debretsion G/Mikaa’el, aadde Fetlewerq G/Igzaaber, obbo Geetaachoo Reddaa, Obbo Alem G/Waahid, obbo Geetaachoo Asaffaa, aadde Keeriyaa Ibraahim, Dr. Abrhaaham Tekestee, obbo Asmellaash Welde Sillaasee, Dr. Addis Aleem Baallimaa koree hoji raawwachiistuu IHADEG yoo ta’an obbo Beyene Mekruu fi Dr. Akililuu H/Mikaa’el immoo miseensa koree hoji raawwachiistuu adda bilisummaa uummata Tirgaay ta’uun filatamaniiru.
Dhaabbati sochii uummatttota kibbaas gumii dhaabaa 10ffaa geggeessaa jiruun waggoota itti aananiif dhaabicha kan hoogganan koree giddu galeessaa filachuutti jira. Kaadhimamtoota 70 ta’an dhiyeessuu dhaan kanneen keessaa miseensa koree giddu gala filachuuf sagalee kennuu itti fufee jira.


text:
Prezidaantiin Raashaa Vilaadmiir Putiin gocha gara jabinaa Yukreen keessatti gaggeessaniif, gatii guddaa baasuu qabu jechuun prezidaant Joo Baaydin dubbatanii jiru.Jaapaan keessatti daawwannaa gaggeessan irratti haasawaa dhageesisan Kanaan, Raashaa irra ugguurri yeroo dheeraa ka’amuun qaba ergaa jedhu dabarsuun barbaachisaa dha jedhan.
Prezidaantiin Yukreen Voladmiiyer Zeleenskii wiixata har’a Raashaa irratti dhiibbaan taasifamuu akka dabaluu gaafatan.walgahii dinagdee addunyaa gaggeeffamaa jiru irratti, gama marsariitiin haasawaa dhageesisanin, boba’a fi baankileen Raashaa irra uggurri akka ka’amuu, akkasumas daldala Raasahaa waliin gaggeeffamu hundumtuu haa dhaabatuu jedhan.
Ugguura jechuun haga danda’ameetti gama hundaan guddaa ta’uun Raashaa fi kannen biroo duula waraanaa hamaa biyyoota ollaa irratti gaggeessuu malan, irratti battalumaan dhiibbaa qabaata jechuun Zalanskiin gama turjumaanaan dubbatan.
Uggurrii akkasii baatii 3 dura ituu hojii irra oleera ta’e, lubbuu namoota kuma kurna hedduu du’a irraa olchuun ni danda’ama ture jedhan.
Humootiin gara jabinaa addunyaa bulchuu yoo ta’eef yeroo itti ilaalamuuf jiruus amma jedhan Zelenskiin.


text:
Iinterliinguwaa
Iinterliinguwaan afaan addunyaalessaa dabalataa (AAD) (international auxiliary language (IAL)) yoo ta'u gosa Laatinii kan ammayyaa ti. Iinterliinguwaan bara 1937 fi 1951 gidduutti Dhaabbata Addunyaalessaa Afaan Dabalataatin (International Auxiliary Language Association (IALA)) uummame. Iinterliinguwaan kan uummameef seerluga salphaa fi irra jireessa qajeeltoo ta'e jechoota afaan baayyee keessatti beekkaman wajjin walitti fiduuf ture; kun immoo afaan kana baruu baayyee salphaa taasise, yoo xiqqaate namoota afaan Iinterliinguwaan jechootaa fi seerluga irraa fudhateef. Haala faallaa ta'een, afaan ummamaatiif akka ittiin lixa salphaatti tajaajila.


text:
Inorganic ions
Inorganic ions binensotta fi plant kuniin ionii hojaa cell ademsisuf barbachisaa ta'ee dha. Tissue nafa kessatti ionotni kuni electrolytes jedhamani bekkamu, isaanis walit-qabamu hirree (muscle) fi hojja neuron irratti fayyida qabu. Isaanis Dhibaa osmotic fesashi dhigaa fi akkasumas hojja nafa birraa bayyef tajajila gudda kennu. Asiin gadii ionotti lubbu qabatotta fi bayye barbachisaa ta'an fi fakkeni fayyida isaani barrefame jirra:
- Ca2+, Calciumiin kutta lafee fi ilkaaniit. Akkasumas ergaa nafaa kessatti dadabarsa, ionotni asii gadii bayeenis ni dabarsu. Calcium deficiency ilalii
- K1+, Potassium ions fayyidan isaani gudaan binensotta kessatti qabani osmotic balance eegy, kessattu kalee kessatti. Potassium deficiency ilalii.
- Na1+, Sodium ion kuniin fayyida potassium ion wajjin wal-fakkatu qabu. Sodium deficiency ilalii
- Mg2+, Fayyida gudaan magnesium ion kutta chlorophyll ta'uu isaanit. Magnesium deficiency ilalii
- Cl1-, Chloride ion ilmee nama kesatti dabarsuu dadhabun Cystic fibrosis jedhama.
- CO32-, gogaan yokan uffisii binensotta bishaan kessa calcium carbonate dha. Dhigaa kessatti tilmamaan persentiin 85% carbon dioxide gara carbonate ionit (acid kan ofii kessa qabut) jijjirama, kunis ademsii dhigaa kessaa akka dafee ademuu godhaa..
- PO43-, Adenosine triphosphate kuniin molecule energy olka'udhaan bekkamu dha. lafeen calcium phosphate dha.
- Fe2/3+. Haemoglobin, kan oxygen ofiit batee ademuu kuni, iron ion ofii kessa qaba.


text:
Kanneen vaayiresii koronaan qabamanii dhukkubsataniif rakkoon dhiyeessii Oksijiinii Afriikaa fi Laatin Ameerikaa keessatti dhaqqabee jira. Ennaa weerarri sun jalqabetti gamasitti akeekkachiisi kan hin dhaga’amne ta’uu isaaf ogeessonni wal’aansa fayyaa hanqinni oxygen gara du’a hin barbaachifnetti geessuu isaa ibsan. Itti gaafatamaan waaltaa ittisaa fi to’annoo dhukkubootaa Afriikaa akka jedhanitti Oksijiinii wal’aansa fayyaaf oolu arditti keessatti akkaan barbaachisaa dha.
Sababaan dhukkubsattoonni bakka biraa caalaa du’aniif illee hanqina kanaaf jedhan. Maatiiwwan yaadda’an Oksijiinii argachuuf gabaa seeraan alaa irraa bituuf dirqamaa jiran.
Xiinxaltoonni dhimma wal’aansa fayyaa, Oksijiinii argachuu ilaalchisee garaagarummaan argamu bara weeraraa keessa fayummaa ilaalchisee haqi dhabamuu isaa mul’isa jedhan.


text:
Qeellam Wallaggaatti tajaajilli ibsaa fi bishaanii ji'a tokkoof adda cituun jiraattota rakkoof saaxile
Godina Qeellam Wallagaatti magaalaan Dambi Doolloo fi magaalonni aanolee godinichaa sagal tajaajila ibsaa malee ji'a tokko turuu bulchiinsi godinichaa beeksiseera.
Tajaajilli ibsaa godinichaa kan bade sararri ibsaa Dambi Doolloo fi Gambeellaa gidduu aanaa Anfillootti cituu fi pooliin isaa jijjiguuni jedhan itti gaafatamaan komunikeeshinii godinichaa Obbo Hambaa Raggaa.
Magaalaa Dambi Doolloo dabalatee aanaan Sayyoo, Jimma Horroo, Gaawoo Qebbee fi Yamaalogii Walal aanaalee ibsaa malee jiran keessaati.
Kana malees tajaajilli dhiyeessii bishaanii humna ibsaa waliin walitti hidhatee waan jiruuf jiraattotni magaalaa Dambi Doollos tahe aanolee sagalii tajaajila bishaan dhugaatii argataa hin jiran jedhan.
Jiraattotni magaalaa Dambi Doolloo fi aanolee kanneenii BBCn dubbise fageenya dheeraa deemanii bishaan lagaa waraabbataa jiraachuu himu. Kaan ammoo bishaan bokkaa kuufachuun jiraachaa jirra jedhan.
Midhaan daaksifachuuf uummatni godinichaa gara baadiyaa lafa baaburri gaaziin midhaan daaku jiru dhaquun akka daaksifataa jiran himu.
'Rakkoo hamaa keessa jirra, waan nyaannu dhabaa jirra' jedhu jiraattonni.
Ka'umsi rakkoo maali?
''Kan tajaajila ibsaa balleesse waraana ABO-Shaneeti" jedhu Obbo Hambaa Raggaa.
"Mootummaan tajaajilicha deebisuuf ogeessota waajjira ibsaa torba konkolaataa lamaan ergee ture. Namoota torban kana irraa konkolaataa lamaan fuudhanii gubaniiru. Ogeessota ammoo of bira tursiisanii reebanii gadhiisan,'' jedhan obbo Hambaan.
Ogeessotni torba qaama hidhate ABO-Shanee jedhan kanaan qabaman guyyaa sadii tursiifamanii gaafa arfaffaa gadhiifaman jedhu Obbo Hambaan.
Humni nageenyaa mootummaa erga ogeessotni kunneen butamanii booda hordofaa ture, tahus gaafa guyyaa arfaffaa ofumaan gadhiisani jedhu.
"Ogeessotni humna ibsaa erga gadhiifamanii booda mufachuun dhokatanii jiru jedhan. Hojicha itti fufnee hojjechiisuuf argachuu hin dandeenye," jedhan.
Taateen kun torban darbe keessa kan raawwate yoo tahu konkolaataan humna ibsaa damee godinichaa kan gubate aanaa Anfilloo ganda Daawoo Tooppii fi Yaared jedhaman gidduutti tahuu himan Obbo Hambaan.
Konkolaataan dhaabbata ibsaa gubate piikkaappii tokkoo fi konkolaataa fe'umsaa Ayisuzuu [Isuzu] akka tahe himan.
Tajaajilicha deebisanii hojiitti galchuuf amma qophiin jiraachuu kan himan Obbo Hambaan, haa ta'u malee ammatti ogeessota waan hin arganneef suphaan isaa hin eegalle jedhan.
Aanolee akka Gidaamii fi Anfilloo keessatti ammayyuu rakkoon nageenyaa jiraachuu Obbo Hambaan.
Qeellam Wallaggaa dabalatee godinaalee Lixaa fi Kibba Oromiyaatti Waraanni Bilisummaa Oromoo kan mootummaan 'ABO-Shanee' jedhee waamu erga bara 2018 mootummaa waliin lolatti jira.
Godinaalee kanneen hidhattoonni fi humnoonni mootummaa wal lolaa jiran keessatti yeroo gara garaa lammiilee nagaa irratti ajjeechaan raawwataa ture.
Ajjeechaawwan kunneeniif mootummaan qaamolee hidhatan yoo himatu, hidhattoonni ammoo harka keessaa hin qabnu jedhu.


text:
Koroonaavaayiras: Gamoon paarlaamaa Awurooppaa dubartoota mana hinqabne 100'f dahoo ta'eera
Gamoon Paarlaamaa Awurooppaa kan Biraasals, Beeljiyemitti argamu dubartoota mana hinqabne 100f mana taheeraaf- hedduunsaanii kanneen mana keessatti qoccollaan irra gahaa kan turedha.
Dubartoonni kunniinis koroonaavaayiras to'achuuf uggura mana turuu biyyattiin keesseen daran miidhamaniiru.
Gamoon paarlaamichi qabu keessaa tokko ka tahe gamoon Helmut Kohl jedhamu, kan gidduu magaalattii keessatti argamu yoo tahu, guyyaa Roobii ture dubartoota kanaaf kan karrasaa bane.
Waajjiraaleen gara mana ciisichaa dubartoota lama qabachuu danda'anitti geeddaramaniiru. Nyaatallee achumaa argatu, yaalii fayyaas akkasuma.
Dhaabbanni tola-oolaa Samusocial jedhamu, weerarri kun qoccollaan mana keessaa akka dabalu godhe jedha.
Paarlaamaa Awurooppaa dhaabbata kana waliin waltahinsa uumuun, hojii kana hoogganu. Sababa walirraa hiiquu hawaasaa kan ka'e manneen dubartoota yeroo rakkinaaf qubachiisan cufamaniiru.
''Erga uggurri hojiirra oolee eegalee dubartoota manaa baafamanii daandii gubbaatti darbataman nu mudateera - sababa qoccollaan manatti isaan irra gaheen,'' jedhan daarektarri Samusocial Sebaastiyaan Roy.
Gamoowwan Paarlaamaa Awurooppaa irra jireessi duwwaadha. Yaa'iif kan argamu nama muraasa qofa, kaan viidiyoon hirmaatu.
Yaa'iin ji'a ji'aan baha Firaans, Strasbourg'tti gaggeeffam haga Waxabajjiitti adda citeera.
Pireezidantiin Paarlaamichaa Deevid Saasolii iddoo dubartoota kanaaf mijeeffame kan daawwatan oggaa tahu, ''yeroon kun hunda kenya miidheera. Biraasalsitti madaa guddaatu yeroo ammaa jira,'' jedhan.
''Rakkoon amma nu mudate kun jaarmiyaalee dabalatee, hundi keenya, hojii fakkeenyummaa gaarii qabu akka hojjennu nu kakaasuu qaba.''
Gamoon Onkololeessa dabre ifatti baname kun, maqaa Chaansilara Jarman Helmut Kohl jedhamaniin mogga'e. Namni kun kufaatii Komunizimii booda, waltahinsa Awurooppaa nama mul'isanidha jedhama.
Paarlaamaa keessatti manneen nyaanni ittin bilcheeffamuttis, nyaanni 1,000 qophaa'uun jara mana hinqabneef raabsamaa jira.
- KALLATTIIN: Odeeffannoo kallattii - lakkoofsa Covid-19 addunyaarratti
- SALPHAATTI ADDA BAASUUF: Mallattoowwan koronaavaayirasii maal fa'i?
- KORONAAVAAYIRASII: Gaaffilee keessaniif deebii
- MAAL GOCHUUN QABA: Walirraa fagaachuufi adda of baasanii turuu
- WANTOOTA SAGAL: Waa'ee koronaavaayiras nuti hin beekne
- QUBA QABDUU?: Wal-qunnamtii saalaa fi Koronaavaayiras
Akka Aabba Rooy jedhanitti gaafa uggurri kun kahutti egereen dubartoota kanneenii gaaffiidha jedhan.
Dubartoota gamoo kana dawoo godhatan keessaa tokko ka taate Adeliin, dawoo kana argachuun keenya gammachuu guddaadha jette - ''yeroo rakkoo akkasii kana keessa namoonni mana itti galan hinqabne ni irraanfatamu,'' jette.
''Yeroo mara anaafi abbaan warraakoo socho'uun nurra ture. Isa waliin guyyuu kiloomeetira 15 deemna - poolisoonni 'asii socho'aa' nuun jedhaa turan. Yogguu galgalaa'u hedduu dadhabna,'' jette.
Akka isheen jettutti kutaaleen amma keessa jiran dahoo kaanirraa haalaan kan fooyya'anidha. Sababiinsaas dawoo kaanitti kutaa tokkotti haga nama jahaa tahuun kutaa tokko qooddatu - asitti garuu yoo baayyate nama lama.
Kanaan gammachuu qabaattus, abbaan warraashee akkuma dhiirota kaanii daandii gubbaa buluusaatti hedduu gadditi.
Isheen Eenyu 22: "Hojii tola-ooltummaa akka dirqamaatti hojjachuun murteesse" - Obsee Luboo
Obsee Luboo ogummaasheetiin narsii yoo taatu Kaalifoorniyaa jiraatti. Amma dura hojii tola ooltummaa hospitaala Najjoo waliin ta'uun hojjettuun beekamti. Hojii kana hospitaalota oromiyaa birootti babal'isuun ammoo galma isheeti.


text:
Ajjeechaan kun kan raawwatame guyyaa kaleessaa yoo tahu, sababni ajjechaa kanaa waggaa darbe keessa mootummaan naannichaa masjiidaa fi madraasaan akka irratti ijaaramu lafa ummataaf kennee ture. Lafa kana bulchitoonni magaalaa karaa seeraan ala taheen namoota dhuunfaatiif kennuuf yaaluu isaaniitiin walitti bu’innsa uumameen humnoonni mootummaa dhukaasa hawaasa irratti bananiin lubbuun namaa akka bade gabaasni arganne ni ibsa.
Kanaan duras bulchiinsi magaalattii lafa Masjiidaaf seeraan kenname kana fudhachuuf yeroo yaaletti, ummanni gara qaamota mootummaa naannichaatti iyyannoo dhiheeffatuun kan deebifatee ture yoo tahu, bulchiinsi magaalaa ammas deebisee guyyaa kaleessa lafa san irraa kutuun namoota dhuunfaatiif hiruu jalqabuu isaatiin ummanni naannichaa mormii kase.
Ajjeechaa poolisootaan raawwatame hordofuun ummanni baadiyyaa fi magaalaa mormii cimaa kaase. Walumaa galatti namoonni 13 ajjeefamu fi manneen hedduun gubamuu jiraatan naannawa irra dubbisne nuuf hime.
Haalli yeroo ammaa magaalaa Sajjaa keessa jiru tasgabbaa’ee jiraatullee, sochiin daldalaa fi geejjibaa tokkolleen magaalaati keessa kan hin muldhanne tahuu maddeen gabaasaaniiru.


text:
Barattoonni Muslimaa Yuunivarsitii Jimmaa Kaampaasii institiyuutii Teeknolojii torban dabre irraa kaase, gaaffiiwwan iddoon nyaata barattootaa akka sirreeffamu, akkasumas ji’a Ramadaanaa nyaanni Suhuuraa akkuma Yuunivarsitoota biro keessatti qophaa’utti akka nuuf mijaa’u jechuun gaafatanii turan. Haatahu malee gaaffiin barattoota muslimaa kun deebisaa dhabuun, barattoonni guyyoota shanan dabran mormii fi lagannaa nyaataa kan geggeessaa turan tahuu gabaasuun keenya ni yaadatama.
Guyyaa hardhaa immoo Bulchiinsi Yunivarsitichaa abbootii Amantaa fi abbootii Gadaa waliin tahuun barattoota muslimaa waliin marii eega geggeessanii booda, bulchiinsi Yunivarsiitii gaaffii barattootaa kana guyyaa sadi booda deebisaa keennuuf kan waadaa gale tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Haaluma kanaan barattoonnis yeroodhaaf lagannaa nyaataa jalqaban addaan kutuun, deebisaa bulchiinsaa eeggatuuf kan walii galan tahuu barataan Yunivarsitiichaa bilbilaan dubbisne nuuf hime. Akkaatuma marii guyyaa hardhaa kanaan barattoonni hanga deebisaa argatanitti nyaata Ifxaaraa Yunivarsiticha irraa fayyadamuun, nyaata Suhuuraa immoo alaa fayyadamuuf kan walii galan tahuu barataan kun nuuf ibse.


text:
Torbanneen darban keessa Sudaan kibbaa naannolee adda addaa keessatti irra hedduu waliti bu’iinsa beeladaalee waliin wal qabateen namoonni 70 ta’an du’uu isaanii kanneen ijaan arganii fi angawoonni ibsaniiru.
Angawoonni Sudaan waaltaa gama bahaa kutaa Jonglee akka jedhanitti haleellaa dhiyeenya raawwatameen konyaa Duk keessaa saamicha beeladaalee wixata darbe raawwateen naoonni 14 yoo ajjeefaman 13 immoo mada’aniiru.
Bulchaan yeroo kutaa Jonglee Tuoong Majook VOA tajaajilaa Sudaan kibbaaf akka ibsanitti, konyaa Duk paadiyeet keessatti kan argamu mooraan beeladaalee Pangonkeel, shororkeessaota dargaggootaa naannoo bulchiinsa hollaa Piboor-n haleellaan irratti raawwate jedhan. kanneen haleellaa raawwatan kun beeladaalee hedduu saamanis wixata galgala garuu deebisaniiru jedhan.
Dilbata darbe tikiseewwan Sudaan hawaasa Omraan irraa ta’uun isaanii shakkamu, mooraa beeladaalee konyaa Rubkonaa kan kutaa Yuunitii keessaa weeraran jechuu dhaan gorsaan naggeenyaa kutaa sanaa Stiifen Salaam ibsaniiru. Stiifen akka jedhanitti yoo xiqqaate namoonni torba yoo du’an, tikfatteen Sudaan kibbaa kudhan madaa’aniiru.
Haleellaa wixata darbe konyaa Duk keessatti ta’e, bulchaan yeroo kan Jonglee Majook akka jedhanitti naannoon bulchiinsa Pibor hoogganoonni isaa dargaggoota to’achuu waan dadhabanii prezidaant Salva Kiir bulchiinsa sana diiguu qabu jedhan. bulchaan naannoo sanaa Lokalii Ameeiyaa garuu himannaa sana haaluu dhaan to’annaa isaanii jalaa akka hin ba’in dubbatan.
Itti gaafatamaan kutaa presii prezidaant Kiir Ateenii Week Ateenii akka jedhanitti naannoon bulchiisa Piiboor akka diigamuuf bulchiinsi isaanii gaaffiin hin dhiyaanneef jedhan. Embasiiwwan Yunaayitid Isteets hookkarri naannoo Abyeii fi Agok hammaataa adeemuun yaaddessaa ta’uu roobii darbe ibsanii, gareeleen martinuu ijaa wal ba’uu dhaabanii gara mariitti akka deebi’an gaafataniiru.


text:
Jeneraal Abdulfattah Al Buraan, waamicha prezidaantiin Ertiraa – Isaayyaas Afewarqii isaaniif dhiheesaniin, kaleessa daawwannaa guyyaa tokkoof Ertiraa dhufanii deebi’uu isaanii, tajaajilli oduu Ertiraa gabaasee jira.
Daawwannaa kana irratti hoogganoonni biyyoota lamaanii hariiroon biyyoota lamaan gidduu jiru sadarkaa maalii irra akka jiru gamaaggamuu isaanii fi gama dinagee, daldala, naga-eegumsaa fi humna waraanaatiin wal-gargaaruuf waliigalteen ammaan dura tolfatan akka hojii irra oolu, tarkaanfiilee fudhatamuu qaban irratti dubbatan – jedha – Oduun kun.
Nageenya godinaa sanaa mirkaneessuuf waliigalteen ammaan dura tolfame akka cimu, hojiin ammaan dura jalqabame akka itti fufullee mari’achuu isaaniis dabalee ibsee jira.


text:
-
Oromo News 07/19/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Manneen barumsa Nebraska keessati barataan…
-
Oromo News 07/16/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Jiraattoni hundi isaanu dalagaa dalaguuf…
-
Oromo News 07/15/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Ogeeyyonni Akka jedhanitti jidduu Iowa fi…
-
Oromo News 07/14/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Barataa University Iowa Mollie Tibbetts…
-
Oromo News 07/13/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Sioux City Democrat J.D. Scholten akka…
-
Oromo News 07/12/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.State Siouxland sadihii keessa bulchitooni…
-
Oromo News 07/08/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Doctor tokkofoon University kan…
-
Oromo News 07/07/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Lakkoofsi jiraattota Iowa sababa Covid19…
-
Oromo News 07/06/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Bulchitoonni naannicha torbaan kana dhuma…
-
Oromo News 07/02/2021Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.Iowa keessatti rooba guddaa,snowfi…


text:
Godina Gujii Dhihaa
Godinni Gujii Dhihaa (yookaan Godina Gujii Lixaa) Godinoota naannoo Oromiyaa keessaa isa tokko dha. Godinnichi bara 2009 Aanaalee 9 fi magaalota 2 godinoota laman Godina Gujii fi Godina Booranaa irraa walitti makamaniin kan hundeeffameedha. Godinni Gujii Lixaa magaloota sadarkaa addaa addaa irra jiran 24 fi gandootaa baadiyyaa 166 kan qabu yommuu ta’u kana keessa gandi 133 qonnaan bulaa 33 immoo Gandota Horsiisee Bulaa dha. Godinnichi Kallattii Bahaan Godina Gujii, dhihaan(lixaan) Mootummaa Ummattoota Kibbaa Godina saganii, kaabaan mootummaa naannoo Ummattoota kibbaa Godina Gedi’oo fi naannoo Sidaamaa, kibbaan immoo Godina Booranaatiin Daangeeffamee. Magallii Guddoon Godinnicha Bulee Horaan finfinnee irraa 467km fagaattee argamti.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ "Oromia zone". oromiyaa.gov.et.
- ↑ "sirni hundeeffama Godina Baalee Bahaa". obnoromia.com (in oromo).


text:
Lammii Itiyoophiyaa kan taate Aaddee Freeweynii Mebraahtu “Gootittii bara 2019” jechuun Televiziyoonni Amerikaa beekamaan CNN torban dabree Doolaaraa Kuma Dhibba Tokkoo (100,000) badhaaseenii jira.
Freeweyniin gara studiyoo Raadiyoo Sagalee Amerikaa dhufuun gaaffii fi deebii gaggeesiteen yeroo ijoollummaa kooti jalqabee rakkoo na mudataa ture warri kaan akka isaan mudatu waan hin feeneef hojachaan ture jetti.
Shamarranii fi Dubartoonni yeroo “laguu ji’aa” rakkoon isaan mudataa ture yeroo ammaa iyyuu hin furamiin jira jechuun Freewayniin dubbatti.
Gama kaaniin Rakkoon kun shamarran ji’a ji’an guyyaa sadii ykn Afur barnoota isaanii irraa akka hafan gochuun milkaa’iina isaanii irratti danqaa ta’u barsiiftuu Bilqiisaa Musaa Oromiyaa irraa dubbatanii jira.
Kanaaf hawaasnii dhimma kanatti ilaalcha kennee gargaaruu akka qabu barsiiftuun kun hubachisanii jiru.
Gabaasa Guutuu caqasaa


text:
Bakka-bu’aan Paartii Kongiresii Federaalawa Oromoo, KFO, Godinaa Wallagga Bahaa, Obbo Fiqaaduu Ayyaanaa, yeroo ja’a tahuuf erga hidhamanii booda kaleessa hiikamuu isaanii KFOn Beeksisee. Manni Murtii Olaanaa Godina Wallagga Bahaa,”Obbo Fiqaaduun gochaa ittiin shakkaman waan hin raaw’anneef bilisaan gadhiifaman, jedha.
Gama biraatiin Godina Wallagga Lixaa, aanaa Qilxuu Kaarraatti namoonni 21 erga Komaand Poostiin hidhamanii baatiiwwan ja’a caalaniif hidhaman, jedhu maatii isaa keessaa. Bulchaan aanaa Qilxuu Kaarraa kanarratti deebii kennan. Gabaasaa guutuu caqasaa.


text:
Ebla 3/2017 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaatti Barsiisaa Tasfayee Cimdeessaa Waraana Koomandii Poostii Wayyaaneen reebichaan ulfaataan irra gahee du’aaf jireenya gidduu jiraachuu Maddeen Qeerroo Lixa gabaasan.
Waraanni Koomandii Poostii Wayyaanee Ilmaan Oromoo mooraa mana hidhaa Waraana Wayyaanee Xoollaayi keessatti hidhamanii hiraarfamaa erga turanii boodaa mootummaan wayyaanee maqaa leenjii haaromsaa jedhuun olola kijibaa hidhamtoota hiraarsaa jiruu irratti ofuun waanan jedhee dirqamaan fudhadhu jechechuun eenyuummaa namummaa isaanii kan gaaffiikeessa galchisiisaa ture dhummarratti hidhamtoota keessa muraasa gadi lakkisuun ni yaadatama. Yeroo amma kanattis hidhamtoota hiraarfamaa turanii hiikjaman hordofee yakka ajjeechaa, hidhaa fi reebichaa suukkaneessaa irratti raawwacha jira.
Kanneen dabballoota TPLF Leenjii hidhamtootaa irratti gaaffiidhaan gogsanii qabanii fi adeemsii keessaan eenyummaa namummaa keenyaa gaaffii keessa golche jechuun gaaffii gaafatani fi kanneen walumaa galatti nuti mirgaafi bilisummaa keenyaaf gaaffii mirgaa gaafatnee malee rakkoo uumtoota miti jechuun kanneen mana hidhaa xollayitti mormii kaasaa turan irratti ajjeechaa, hidhaa fi reebichi hiraarsii ulfaataa fi doorsiifni guddaan irratti gaggeeffama jira. Erga gadhiifamanis bakka argamanii fi jiranitti waraanaa koomandii poostiin reebbichaan hamaan irratti gaggeeffama jira.
Haaluma kanaan guyyaa kaleessaa Barsiisaa Tasfayee Cimdeessaa utuu Geedoo irraa gara Midaatti konkolaataan socho’aa jiruu Daalaatti bakka jedhamutti waraanni Koomandii poostii wayyaanee konkolaataa dhaabee uummaata Sakkatta’uun Barsiisaa Tasfayee Cimdeessaa sii barbaadna jechuun utuu uummatni ilaalaa jiruu reebichaa humnaa olii kan irratti rawwatan ta’uun gabaafamera. Barsiisaa Tasfayee Cimdeessaa mana hidhaa Xoollaayiitti hidhamee dararamaa turee dhiyeenya kan kanneen gadhiifaman keessaa tokko. Uummatni Oromoo yoom iyyuu caallatti yakkaa sanyii balleessuu irratti xiyyeeffatuun wayyaaneen nurratti gaggeessa jiruu bakka cufaa dura dhaabbachuun mormiin FXG daran jabaatee akka itti fufu waamicha goona.
Injifannoo Uummata Oromoo!!
Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaatti Barsiisaa Tasfayee Cimdeessaa Waraana Koomandii Poostii Wayyaaneen reebichaan ulfaataan irra gahe.
Ebla 3/2017 Godina Lixa Shaggar Aanaa Calliyaatti Barsiisaa Tasfayee Cimdeessaa Waraana Koomandii Poostii Wayyaaneen reebichaan ulfaataan irra gahee du’aaf jireenya gidduu jiraachuu Maddeen Qeerroo Lixa gabaasan.


text:
Milkaa’ina Baankii
Seenaa Baankii Biyya keenyaa keessatti, Baankiin Intarnaashinaalii Oromiyaa hojii jalqabee ji’oota 8 keessatti qofaa dameewwan 26 banuu kan danda’e yoo ta’u, kanneen keessaa dameewwan 21 Finfinneen alatti kan banamaniidha.
Baankiin keenya yeroo ammaa dameewwan 300 ol banee hojjechaa jira. Adeemsi dameewwan babal’isuu BIO kun industirii baankii biyya keenyaatiif dadammaqiinsa guddaa waan uumeef baay’inni dameewwan baankota biyya keenyaa yeroo ammaa jiraniif sababa guddaa ta’eera.
Yeroo hundeeffame humna namaa 15 fudhachuun Giddu gala Leenjii Faayinaansii ammayyaa ijaaruf qophiirra kan jiru yoo ta’u, Magaalaa Adaamaa keessaas gamoo abbaa darbii afurii bitatee kessatti hojjachaa jira.
Milkaa’inni biroon ammoo Baankiin keenya Gamoo ‘SA’ jedhamuun beekamu abbaa darbii 13 Qarshii miliyoona 210 niin Daandii Boolee geessurratti kan argamu bitachuun waajjira muummee godhatee itti hojjachaa jira. Baankichis hojii baankiifis ta’ee daldala biraatiif tarsiimawaadha. Waan kana ta’eef, gamoon kun hanga inni haaraan ijaaramutti waajjira muummee baankichaa ta’ee tajajila. BIO’n wajjira muummee kan ofii qabaachuun isaa baankota dhuunfaa biyya kana keessa jiran keessaa isa lammaffaa isa taasisa.
Waan hunda caalaa ammoo turtii isaa waggoota muraasaa kana keessatti fudhatama ummataa ol’aanaafi maqaa gaarii gonfachuu danda’uunsaa kan nama boonsudha.
Sababa amantaa isaaniitiif hawaasa tajaajila baankii idilee hinfayyadamneef fala barbaaduuf jecha BIOn tajaajila baankii dhala irraa bilisaa biyya kana keessatti beeksisuu fi kan jalqabuun baankoota kanneen biroof fakkeenya guddaa ta’eera.Yeroo ammaa tajaajila baankii dhala irraa bilisaa dameewwan hunda keessatti kennuun cinaatti, dameewwan tjaajila baankii dahala irraa bilisaa kennan qofa banee hojjechaa jira. Tajaajila kanaafis dhaabbilee Idil-addunyaa irraa beekamtii fi waraqaa ragaa argateera.
Kana malees, baankiin keenya yeroo ammaa sirna teekinooloojii ‘Core Banking’ diriirsuun dameewwan isaa hunda keessatti haala milkaa’aa ta’een hojiirra oolchee hojjachaa jira. Haaluma kanaan, Baankichi tajaajila baankii tekinooloojii jabanaatiin deggaramee maamiltootasaa tajaajilaa jira. Maamiltoonnis dameewwan Baankichaa tokkorratti qofa osoo hindaangeffamin tajaajila gosa kamiyyuu argachuu kan isaan dandeessisu sirna koor-baankiingiitiin dameewwan hundi walitti hidhamanii jiru.


text:
Lammileen Itiyoophiyaa Jimaata darbe Poolisii Keeniyaatiin qabaman kaleessa mana murtiitti dhiyaatanii murteen irratti darbe. Godaantonni kuni lakkoofsi isaanii 137 yoo ta’u kaleessa adabbiin Doolaara 300 yookiin hidhaan ji’a 6 isaan irratti murtaa’eera.
Poolisiin Keeniyaas lammilee Itiyoophiyaa kana seeraan ala gara biyyattiitti fiduun namoota shakkaman lameen Dajanee Chaafaa fi Chaakoo Jiloo to’annoo jela oolchee waa’ee isaanii qorataa jira.
Imbaasiin Itiyoophiyaa Naayiroobii jiru dhimma kana gaafatmee ‘To’annaa jela ooluu lammilee Itiyoophiyaa kana akka quba hin qabne himeera.’
Gabaasa guutuu dhaggeeffadhaa


text:
Prezidaantiin mootummaa Yaman Abdrabuh Mansuur Haadi, aangoo isaanii mana maree prezidaantumaatti dabarsanii kan kennan yemuu ta’uu, manni marichaa wal loliinsa biyyatti keessaa jiru xumuraa itti kennuudhaaf akka garee mormitootaa Huutii waliin hasaa walii galtee taasisu aangoo kennuun isaanii gabaasameera.
Ibsii Kamisa har’aa karaa dhaabataa Oduu Mootummaa SABA jedhamuun bahee akka jedhetti, gorsaa prezidaantichaaf ministiraa dhimmaa biyyaa keessaa duraanii kan turan Rashaad Al Aliimii mana maree miseensotaa 7 of keessaa qabuu akka hogganan ramadamaniiru.
Prezidaant Haadin aangoo Prezidaantii Itti aanaas mana mariichaatiif dabarsaanii ergaa kennanii booda, dhimmaa yaalii nageenyaa irratti akka mana marichaa gargaaru qaamaa miseensotaa 50 of keessaa qabu hundeessun isaanii beekameera.
Yamanitti bakka bu’aa dhaabbata mootummoota gamtoomanii kan ta’an Haans Gruudberg, ji’oottan lammaf gareewan wal waraanaa jiran gidduutti labsiin dhukaasaa dhaabuuf taasifame hookkara hirdhisuu isaa dubbatanii , yeroo ammaa walakkeesaa biyyatti keessatti akka adeemaa jiru kan gabaasamee wal loliinsii dhaabatee gareen hunduu dhukaasaa akka dhaabuu qaban Roobii kaleessaa gaafachuun isaanii gabaasamera.
Bara 2014 gareen huutti magaalaa gudditti Yaman yemuu qabatanii turan Prezidaant Haadin gara Sa’udii Arabiyaatti baqatanii turan. Mootummaan Sa’udii bara 2015 lola waraana qindaawaa ta’e taasisuudhaan Haadin aangootti akka deebi’an taasisan.
Wal loliinsaa Yaman keessaa taasifamaa jiruun kan ka’ee, namoonni kuma 150,000 ol kan du’an yemuu ta’u, yeroo ammaa Yaman adduunyaaa irratti biyyoottan dararamnii namoomaa hamaan keessatti mul’atu keessaa tokko akka taate gabaasameeraa


text:
Har’a, Gujii Bahaa, magaalaa Shaakkisoo keessatti loltoota Waraana Bilisummaa Oromoo gara digdamaa tahan simachuu isaa koreen araaraa beeksisee jira.
Akka dura-taa’aan garee koree araraa gara Gujiitti bobba’ee – Obbo Hayilee Gabree akka jedhanitti, loltoonni har’a simataman kun ka duraa yoo tahan, loltoota ka biroo dhufuu malu jedhanii abdatan simachuufis, guyyaa simannaa silaa har’a xumuramuun irra turetti, koreen araaraa guyyoota sadii dabaluun dheeressee jira.
Gabaasaan keenya Muktaar Jamaal bakka simannaa sanaa, Shaakkisoo irraa ibsa nuuf kenne qaba. Guutummaa isaa caqasaa.


text:
Sa’aad Hiriiri ibsa Sa’udii keessatti Televiziyoonii Al-Arabiyaatiin Sabtii har’aa kenneen ,”Tayita kiyya gadi dhiisuu beeksisa” jedhe. Sa’aad Hariiri ibsa isaa kanaan akka jedhetti, Iiraan dhimmaa biyyoota Arabaa keessa seenuun kan jeeqaa jirtu ta’uu ibse. Iiraan Garee Hizballah waliin tahuudhaan Lubnaan gara jeequmsaatti seensisaa akka jirtu hime.
“harki badii iiraan naannicha keessatti dheeressite yeroo gabaabaa keessatti irraa ni cita” jechuun akeekkachiise.
Sa’aad Hariiri akka jedhetti haalli biyyattiin yeroo amma keessa jirtu haala bara 2005 yeroo abbaan isaa Rafiiq Hariir ajjeefameen kan wal fakkaatu tahuu beeksise.
Dhiheenya kana aggaammiin ajjeechaa lubbuu isarratti xiyyeeffate akka ture kan shakku tahu hime.
Sa’aad Hariirii yeroo ammaa Sa’udii keessaatti kan argamu yoo tahu, osoo hin eeggamin taayitaa gad lakkisuun isaa Lubnaan gara rakkoo cimaatti akka hinseensifne sodaan jedhu cimeera.


text:
Hogganaan Biiroo Fayyaa Magaalaa Dirree Dawaa Dr. Fu’aad Kadiir dhibee Chikungunya magalattii keessatti ka’e ilaalchisee ibsa har’a kenneen, hanga ammaatti mallattoon dhibee kanaa namoota 3,756 irratti kan mul’ate tahu ibsuun, biiroon fayyaa magaalattii weerara kana ittisuuf hojjataa jiraachuu beeksise.
Dr.Fu’aad akka jedhetti, mallattoon dhibee Chikungunya dhibee Busaa waliin kan wal fakkaatu ta’uu isaatiin, lakkoofsi namoota dhibee kanaan qabamanii meeqa akka tahe hin beekamne. Haa ta’u malee qorannoo samuudaa 10 keessaa kan 4 Chikungunya ta’uu mirkanaa’uu hime.
Akka ibsa hogganaa Biiroo Fayyaa Dirree Dhaawaatti, dhibeen Chikungunya bookee Edas jedhamtuun kan daddarbu yoo tahu, weerrarri dhibee amma magaalattii keessatti ka’es bookeedhaan, yookaan ammoo namni dhibee kanaan qabame gara magaalattii seenuun tahuu mala jedhe. Dhibeen kun kanaan duras naannolee Affaar, Somaalee, fi naannoo Kibbaa keessatti ka’ee akka ture ibsame.
Mallattoon dhibee Chikungunya; hoo’i qaamaa dabaluu fi dhukkubbii naannoo dachaafata qaama irratti mul’atu yoo tahu, namni mallattoon akkanaa itti dhaga’ame gara mana yaalaa akka dhaqu waamichi godhame. Dabalataanis bookee dhibee kana daddabarsitu ofirraa ittisuuf hawaasni qulqullina naannoo akka eeggatu, yeroo hirriibaa Agoobara siree akka fayyadamu hogganaan Biiroo Fayyaa Magaalaa Dirree Dawaa Dr.Fu’aad Kadir dhaame.
Dhuma irrattis weerara dhibee kanaatiin hanga ammaatti lubbuun namaa kan hin dabrin tahuus ibsamee jira.


text:
Waxabajjii 1955 – Ebla 2013 Obbo Kaasaa Taddasaa abbaa isanii B/Jeneral Taddasaa Birruu fi haadha isanii addee waarqiababaa G/Madiin irraa Waxabajjii 19,1955 magalaa Finfinnee keessaatti dhalatan. Obbo Kaasaan barnoota isanii finfinnee keessaatti barachaa eerga turaniin booda, sadarkaa Lammaffaa mana barnoota”adiventisti Mishiin Aqaqqii Basaqaa”tti Xumuraniiru.
Obbo Kaasaan abbaan isanii Jeneral Taddasaa Birruu Mirga Ummata Oromoo kabachiisuuf rakkon yeroo isaan mudatu, Sabbontoonni Oromoo Ijollee gooticha kanaa rakkoon akka isaan hinqunaminne kara adda addatiin irraatti hojataniiru.
Bara 1972 obbo Kaasaan gargaarsa Jalle, Baroo Tumsatiin Barnoota sadarkaa olaanaa (Schoolarship) akka argaatan ta’ee gara biyya Amerikaatti dhufudhaan bara 1973-1980 Albama State Univeristy(tti) barachudhan barnoota siyaasaa (Political Science)n Degree isa Calqabaa argataniiru.
Obbo Kaasaan nama Laammii fi Oromummaa isaanii jaltaniidha. Obbo Kaasaa Taddasaa dhibamanii mana yalaa seenudhaan yalamaa osoo jiranii Caamssaa 7, 2013 dhalatanii waggaa 58tti adunyaa kana irraa darbaniiru. obbo Kaasaan abbaa ijollee 4 (dubara 2 fi dhiira 2)tti.
Kaasaan Jeneral Taddasaa Birruuf ilma isanni isa 5ffati. Obbo Kaasaa Taddasaa guyyaa kalleessaa Ebla 13, 2013 bakka firoonni fi maatiin isaanii argamanitti awwalamaniiru.
Lubbuu isaani rabbi bakka garii haaka’u!
Ijollee fi maatii isaani hundaaf rabbi jabiina haakeennuuf !!


text:
Mummichi ministeera Itiyoophiyaa Abiyyi Ahmad har’a miseensoota paarlaamaa biraa gaaffii dhiyaateef deebii kennanii jiru. Walitti-bu’iinsa Itiyoophiyaa gama kaabaa kan ilaaleen haga ammaatti mootummaa Fedeeraalaa fi Adda Bilisummaa Uummata Tigraay (ABUT)giddutti mariin gaggeeffame hin jiru jedhan.
Garu koreen itti aanaa isaanii Obbo Dammaqaa Makonniniin dura ta’aa itti ta’an marii gaggeffamuu maluuf haal duree barbaachiisan murteessuuf hojjataa jira jedhan.Koreen kun Guyyoota 10 hanga 15 giddutti koree hojii koree rawwachiiftuu paartii badhaadhinaaf gabaasa akka dhiyeessuuF jiru mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad ibsanii jiru.
Koree hojii raawwachiiftuu paartii Badhaadhinaan Koreen kun hundeeffamuu ifatti ennaa ibsu kun kan jalqabaa yoo ta’u yoom akka hojii jalqabees hin ibsamne.
Koreen kunis gabaasa guutuu qabatee ennaa dhiyaatu uummataaf ifatti kan labsamuu akka ta’e Mummichi ministeeraa ibsanii jiru.Gara mareetti kan seenamuu taanaanis Itiyoophiyaa bakka bu’uun kan dubbachuuf jiru koree’uuma kana ta’u ibsan. Odeeffannoon dhokfamuu waan hin jirreef yeroon ga’e mariin ennaa jalqabamuu ifatti ni labsiina jedhanii jiran.
Dhimma kana ilaalhisee Xalayaa banaa waajiira prezidaantii bulchiinsa bulchiinsa naannoo Tigraay biraa ba’e akka jedhutti, ejjennaan mootummaa Tigraay waan jijjiramee hin qabu.Deemsa nageenyaa qabatamaa loogii hin qanee fi qajeelafama qabu akkasumas kanneen walitti bu’iinsa Itiyoophiyaa keessatti ta’eetti hirmaatan giddutti ta’uuti ni hirmaanna jedha.Kanaafis jila sadarkaa olaanaa kan aangoo guutuu qabuu fi ibsii kennameef erguun qohii ta’una jedh keenyaa beeksisaa kunis walgahii mootummaan keniyaa walitti fiduun keessummeessuuf ta’uu beeksiifma jedha.
Mummichi ministeeraa Abiyyi Ahmad dhimmi biraa paarlaamaa keessaa ka’e deebii itti kennaniin, Kanneen dhiyeenya kana hidhaman Gaazexxessootaa fi warra yuuTubii irratti qophii dhiyeessan kan ilaaleenis paarlaamaa keessatti ibsa kennaiinisaan keessaa hangii tokko hokkara Kakaasuu keessaa harka qabu kan jedhan Dr Abiyyi,namoota akka roogeessaa fi Gaazexxessuummaatti dhaabattoota guutuu biyyaa barbadeessan adda baafnee ilaaluu hin qabnu. Abbaa biyyummaa biyyaa kabajsisuu irratti Deemookraasiin jiraatu hin jiru jedhan.
Hogganoonni Tigraay immo, mummichi ministeeraa Abiyyi bulchiinsa naannoo keessatti aangoo mootummaa waaltaa barbaadu jechuun himatu. Dr.Abiyyi gama isaaniin, TPLF aangoo biyyati bulchuu kan bara 2018 harkaa ba’e sana deebisee qabachuu barbaadu jechuun himatu.


text:
Ministirrii Dhimmaa alaa yunaayitid Isteetes Antoonii Bliinkeen Roobii kaleessaa waan Vaayirasiin Koroonaa isaan irratti argameef namoottan irraa addaan bahanii mana isaanii keessaa akka jiran ministeerrii dhimmaa alaa beeksiseera.
Biliinken talaallii marsaa sadaffaa fudhacuu isaanii kan hime ibsii ministeerichaa dhiheenyaa kan prezidaantii Bayyideniin akka wal hin argiinee ibseeraa.
Biliinken ittu Vaayiresichii isaan irratti hin argamin duraan, Roobii kaleessaa Ministirii dhimmaa Alaa Siwuudin Aan Liindee wajjin, guyaa qibxataa immoo gitaa isaanii kan biyyaa Meeksikoo Maarseello Ebiraard wajjin wal arguun isaanii beekameera. Maarseeloo Ebiraard erga Biliinkeeniin wal arganii boodaa qorannoo Cooviid( PCR) taasisuu isaanii fuulaa tiwutarii isaanii irratti ibsaniiru.
Bilinken kamisa har’aa haasaan bulchiinsa Chaayiinaa ilaalchisee gochuudhaaf turan yeroo biraatti darbuun isaa ibsameeraa.
Itti aantuun prezidaantii yunaayitid Isteets kaamiilaa Haarsii fi Afaan yaa’ii mana maree bakka bu’ootaa Naansii peeloosii dhiheenyaa kana vaayiresii koroonaatiin qabamuun isaanii gabaasamuun isaa ni yaadatama.


text:
Grátis
59 pág.
Análise de Falhas - Cap. VI
- Denunciar
Pré-visualização | Página 4 de 4
((aa)) ((bb)) ((cc)) ((dd)) FFiigguurraa 66..2255 -- CCoommppaarraaççããoo eennttrree mmiiccrroossccooppiiaa óóttiiccaa:: ((aa)) ccaammppoo ccllaarroo ee ((bb)) ccaammppoo eessccuurroo;; ee mmiiccrroossccooppiiaa eelleettrrôônniiccaa ddee vvaarrrreedduurraa:: ((cc)) eellééttrroonnss sseeccuunnddáárriiooss ee ((dd)) eellééttrroonnss rreettrrooeessppaallhhaaddooss nnaa rreeggiiããoo ddaa iinntteerrffaaccee eennttrree aa pprréé--ttrriinnccaa ppoorr ffaaddiiggaa ee aa ffrraattuurraa ddee uummaa ssuuppeerrlliiggaa aa bbaassee ddee nnííqquueell ((XX--775500));; 9955 oo CC;; nnoottaa--ssee aa oo aassppeeccttoo iinntteerrggrraannuullaarr ddaa ffrraattuurraa;; 6600 XX.. 6 FFiigguurraa 66..2266 -- CCoommppaarraaççããoo eennttrree mmiiccrroossccooppiiaa óóttiiccaa:: ((aa)) ccaammppoo ccllaarroo ee ((bb)) ccaammppoo eessccuurroo;; ee mmiiccrroossccooppiiaa eelleettrrôônniiccaa ddee vvaarrrreedduurraa –– eellééttrroonnss sseeccuunnddáárriiooss ((cc));; ffrraattuurraa ddúúccttiill eemm uummaa ssuuppeerrlliiggaa aa bbaassee ddee nnííqquueell ((XX--775500));; 224400XX.. 7 Figura 6.28 - Comparação do emprego de microscopia para análises de microfractografia de uma liga a base de níquel, endurecida por precipitação, mostrando a fratura intergranular, através de: (a) microscopia ótica (campo claro); (b) microscopia ótica (campo escuro); (c) MEV (elétrons secundários); (d) MEV (elétrons retroespalhados). (a) (b) (c) (d) FFiigguurraa 66..2277 -- EExxeemmppllooss ddee eemmpprreeggoo ddee mmiiccrroossccooppiiaa ppaarraa aannáálliisseess ddee mmiiccrrooffrraaccttooggrraaffiiaass ddee uumm aaççoo bbaaiixxoo--ccaarrbboonnoo ffrraattuurraaddoo ppoorr cclliivvaaggeemm ccoomm 33 aannáálliisseess ddiirreettaass ddaa ssuuppeerrffíícciiee ((aa,,bb,,cc)) ee 33 ccoomm aauuxxíílliioo ddee rréépplliiccaass ((dd,,ee,,ff));; ((aa)) mmiiccrroossccooppiiaa óóttiiccaa -- mmaatteerriiaall rreevveessttiiddoo ccoomm nnííqquueell nnoo ttooppoo;; ((bb)) mmiiccrrooffrraaccttooggrraaffiiaa óóttiiccaa;; ((cc)) mmiiccrrooffrraaccttooggrraaffiiaa ccoomm MMEEVV;; ((dd)) mmiiccrroossccooppiiaa óóttiiccaa ddaa rréépplliiccaa;; ((ee)) MMEEVV ddaa rréépplliiccaa;; ((ff)) MMEETT ddaa rréépplliiccaa.. 9


text:
Caamsaa 15,2014 Naqamte
Har’a caamsaa 15,2014 barattootni koollee fi mana barumsaa garagaraa keessatti argaman gaaffin gaafatame deebi’uu qaba kan jedhuun barattootni FDG marsaa lammaffaa itti itti fufunii jiru.Battaluma barattootni bakka garagaraatii walitti dhufuuf ka’anitti humni waraana wayyaanee kan duraan jiru irratti humna uummata ol kan tahe magaalicha guutummaatti fe’amee jira,waraanni wayyaanee guutummaa magaalaa Laqamtee keessa buufatee jira,diddaan barattoota sodaa malee akka itti fufu waamicha gochaa jiru,Gaaffiin bu’uuraa hamma deebi’utti barattootni oromiyaa keessa jirtan haa kaanuun dhaamsa barattoota mana barumsaa fi koollejjii garagaraa magaalaa Laqamtee keessatti argamuudha. FDG itti fufa hamma galii isaa gahutti!


text:
Manaa Uffata Aadaa oromoo tessonii finifinee akasumaa biyyaa kessaafi biyyaa allaati kani regamudhaa Akaa Armani gaditii nu argachuu dadesanii imo Telegram WhatsApp +251929376704 Mana uffata aadaa oromoo Design barbaadan sagantaa adda addaatiif ni qopheessina biyya keessas ta’ee alatis ni erginaTeessoon keenyaa finfinnee Enyummaa Bonsaa Hojii Bonsaa! Wow-Bagan-nama-ta’e-nama-keessaa-immoo-Bagan-oromoo-ta’e! Odeeffannoo guutuufi dizaayinaa haarawa argachuuf toore Telegram chanel keenyaatin Hordofa. Link kanaan gadii tuquu seenaa join godhaa Kanaaf namoonni Bakka bu’iinsaan uffata Bifa jumlaatiin fudhattaniii gurguruu barbaaddan gatii madaalawaa taheen guutu idil-addunyaarratti hayyama fudhachuudhan gurguruu ni dandeessu . karaa toora sab-qunnamtii profile keenyaan nu argachuu dandeessu waliin ta’uudhaan aadaa oromo haa cimsinuu.
Leave a Reply Cancel reply
Related posts
Close
Recent
- If you have any questions, please fell free to get in touch with us.
- Dizaayinarootni biyya keessaa kanneen akka Oromo Design,
- Dhaabbanni Keenya “Oromo Design” Uffata Aadaa Oromo Kamiyyuu Bifa Miidhagaa Taheen Biyya Addunyaa Kamirrattuu Babaldhisnee Dhiheessuudha
- Uffata Barbaaddan Filachuun Order Godhadha…
- Uffata aadaa Oromoo sabootni biroollee akka uffatan gochuu qabna’


text:
Caasaa Immigreeshinii Amerikaa madaalawaa kan ammayyaa fi kan seeraa ta’e kaleessa prezidaantiin Amerikaa Donaald Traamp labsanii jiru.
Karoora ykn ulaagaa tokko malee nama guuranii fiduun sirna jiruu fi jireenya Amerikaa faalleessuu bira darbee godaantoota dandeetti addaa qaban kan hedduu gumaachuuf carraa dhorkuu ta’a jechuun prezidaant Traamp kamiisa kaleessaa waayit Haawus irraa dubbatan.
Caasaa Immigreeshinii ofii kan ilaaleen ibsa kan kennan Traamp hidhata maatii fi gargaarsa dhala namaan namoota Amerikaa seensisuu mannaa kanneen qarooma qabaniin gaarii ta’an addunyaa irraa seensisuu kan jedhun bakka buusan.
Traamp akka jedhanti mormituu kan ta’an Dimokraatonni daangaan akka banamuu, mindaan xiqqaan hojjachisuu fi Amerkaa biyya seera dhabblee taate gochuuf yaada dhiyeessan jedhan.


text:
Hogganaan Olaanaan ABO obbo Abdii Raggaasaa Ammaas Ukkaamfaman
Qondaalli olaanaan ABO Obbo Abdii Raggaasaa manni murtii Bilisa jachuun akka hidhaarraa hiikaman ajajee galmee cufee booda hidhaar hiikamanii gara manaa osoo galaa jiranii humna tikaatiin Ukkaamfamanii hidhamanii jiran
Obbo Abdii Raggaasaa erga mana Hidhaa Daalattii Sabbataa jiru irraa bahanii humnoota tikaan daandii irraa butamuun namoota waliin turan waliin erga qabamanii booda yeroo ammaa warreen isa simachuuf waliin ture hunda lakkisanii Jaal Abdii Raggaasaa mana Hidhaa Alamganaatti hidhanii jiru.
Uffata obbo Abdii konkolaataa biraan fe’amee ture namni biraa akka deebisee fiduuf humnootni tikaa kun ajaja kennuun huccuun jaal Abdii konkolaataa biraan fe’amee ture namni biraa akka geessaaf jiru mirkanaayee jira.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Dirqaalee jechoota wayita barreessitu xumuradhaaf yeroo hunda umuun qindeessi.
Jechoota yeroo hedduu fayyadaniiti Ofumaan jecha erga qubeewwan sadi kan qubeewwan sadan jalqabaa jecha kuufama walisimu barreessiteen boona xumuura.
Yoo sirna tuqaalee jecha boodatti dabaluu dhiifte, LibreOffice iddoo dabala. Iddoo bataluma jecha ittaanuu barreessuu jalqabduu ida'ama.
Jecha xumuurame akka Deeggarsa Qacceetti agarsiisa.
Jechoota yeroo hunda tarreetti fayyadan ida'a. Jecha tarree jecha xumuraa irraa haquuf, jecha fili, ittaansuudhaan Galfata Haqii cuqaasi.
yemmuu dandeessistu, tarreen yoo galmee ammee cuftu ni qulqull`a. Yemmuu dandeessisuu dhiistu, jechi ammee akka galmeewwan birrootii jiraatu taasisa, erga galmee ammee cufteen booda. Tarree hanga LibreOffice keessa baatutti jireessa ta'a.
Furtuu xumura jecha Ofnaa fudhachuuf fayyadamuu barbaadde fili.
Xumura jecha akka didu gochuuf Dhiisii dhiibi.
Dheeriina jecha xiqqaa jechi amala xumura jechaaf akka ilaalamu galchi.
Lakkoofsa guddaa jechoota tarree xumura jechaa keessatti kuussuu barbaadde galchi.
Jechoota filataman tarreessa. Tarreenis hanga galmee ammee cuftutti gataa'aadha. Galmeewwan biroo tursa ammee keessatti tarree jirreessa taasisuuf "yeroo cufiinsa galmee tarree booda galmee biroo keessatti fayyadu olkaa'i" fili.
Yoo dirqalli too'ata qubeeffannoo ofumaan danda'e jechoota too'annoo qubeeeffannootiin fudhatama argatan qofatu sassaabame.
Jecha ykn jechoota tarree Xumura Jechaa irraa filataman haqa.


text:
Waa’ee Keenya
Sagaleen Ameerikaa jaarmayaa oduu sabaahimdanuu Yunaayitid Isteetis guddicha, kan qabiyyeelee isaa afaanneen 45 oliin dhaggeeffatoota isaa preesii walabaaf hiree hin qabne yokaan hiree xiqqoo qabaniif tamsaasu. Bara 1942 kan hundeessame Sagaleen Ameerikaa oduu hunda qabeessaa fi loogii irraa walaba tahe tamsaasuu fi dhugaa dhaggeeffatoota isaatti himuutti cichee hojjetaa jira.
Ergamni Sagalee Ameerikaa fi walabummaan gulaallii isaa seerawwan gaazzexeessota isaa dhiibbaa, hacuuccaa fi haaloo-bahinsa aangawootaa fi abboota siyaasaa irraa tiksaniin raggaasisameefii jira.
Bara 1976, Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis Jeeraald R. Foord, Chaartera hundeeffama Sagalee Ameerikaa kan armaa gadii mallatteessan:
1. Sagaleen Ameerikaa yeroo hunda madda oduu amanamaa fi kabajamaa tahee tajaajila. Oduun Sagalee Ameerikaa dhugaa qabatamaa, kan loogii hin qabnee fi hunda-qabeessa.
2. Sagaleen Ameerikaa Ameerikaa bakka-bu’a, kan garee hawaasa Ameerikaa tokko bakka-bu’u miti. Kanaaf yaadaa fi dhaabbatoota Ameerikaa haala wal-madaalaa fi hunda-qabeessa taheen ifa baasa.
3. Sagaleen Ameerikaa imaammatoota Yunaayitid Isteetis haala ifaa fi faayida-qabeessa taheen dhiheessa. Imaammatoota kana irratti marii fi yaadawwan itti gaafatamummaan itti dhagahamuus ni dhiheessa.
Bara 1994 keessa, mann-maree bakka-bu’ootaa Yunaayitid Isteetis Seera Tamsaasa Idiladdunyaa Yunaayitid Isteetis raggaasise. Seerri sunis hojiin gaazzexeesota Sagalee Ameerikaa dhugaa qabatamaa, kan loogii hin qabnee fi hunda-qabeessa, wal-madaalaa fi kan aadaa fi hawaasa Ameerikaa garaa garaa calaqqisu akka tahu gaafata.
Bara 2016, Manni-maree Bakka-bu’oootaa Yunaayitid Isteetis ammas Seera Waliigaltee Ittisa Biyyaalessaa, kan qoodawwan oduu funaanuu fi gabaasuu akka walabaa fi loogimaleessa tahanii itti fufan gaafatu raggaasise.
Guyyaa guyyaatti, gaazzexeessonni Sagalee Ameerikaa qajeelfamaalee preesii walabaa hordofuun addunyaaf fakkeenya tahuuf jabeessanii hojjetu.
Sagalee Ameerikaa
Preesiin Walabaa Barbaachisaa Dha
Raadiyoon Sagalee Ameerikaa Sagantaan Afaan Ormoo saba Itiyoophiyaa keessatti isa tokkicha guddaa tahe kan uummata biyyattii keessaa dhibba gara harka afurtamaa tahuu fi walakkeessaa fi Kibba biyyattii keessa jiraatutti xiyyeeffatee tamsaasama. Afaan Oromoo lammiwwan Oromoo Keeniyaa gama Kaabaa fi godaantota Oromoo Sudaan, Jabuutii, Giddu-galeessa Bahaa fi biyyoota Addunyaa kaan keessa jiraataniinis ni dubbatama.


text:
Soomanni gaachena ta’ee badii irraa nama tiksa
Abaa Hureyraa irraa akka odeeffametti Rasuulli (ﷺ) akkana jedhan : “Rabbiin jabaan ol tahe akkana jedhe: ‘soomni qofti osoo hafuu cufti dalagaa namaa kan isaati. Inni (soomni) kan kooti; Anatu mindaa kaffalaafi. Soomni gaachana. gaafa guyyaan sooma tokkoon keessanii ga’e haasaa ajaa (hamaa) hin haasayin, hin iyyin , wallaalumaan daangaa hin darbin, yoo namni tokko isa arrabse ykn isaan lole ‘nan soomaa jira’ haa jedhu. Isa lubbuun Muhammad harka isaa jirtu natti haa ta’uu ( nan kakadha) fooliin (shurufkaan) afaan nama soomuu Rabbiin biratti guyyaa qiyaamaa foolii miskii irra gaarii dha. Namni soomu gammachuu lama kan gammadu qaba:-yeroo sooma fure, (ifxaara) fixrii isaatti ni gammada, yeroo Rabbii isaa qunname sooma isaatiin gammada.” Ahmad, Muslimii fi Nasa’iitu gabaasan.
عن أبي هريرة أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: “قال الله عزوجل: كل عمل ابن آدم له إلا الصيام، فإنه لي ، وأنا أجزي به ، والصيام جنة ، فإذا كان يوم صوم أحدكم فلا يرفث ، ولا يصخب ، ولا يجهل ، فإن شاتمه أحد، أو قاتله، فليقل: إني صائم، مرتين، والذي نفس محمد بيده لخلوف فم الصائم، أطيب عند الله يوم القيامة من ريح المسك، وللصائم فرحتان يفرحهما: إذا أفطر فرح بفطره، وإذا لقي ربه فرح بصومه” رواه أحمد، ومسلم، والنسائي


text:
Chaayinaan, sabxiqqaalee Musliimaa biyya ishee keessaa ugguruu ishee, akka lammiwwan oguma hojii fooyyeffatan, afaan Mandariinii baratanii fi saayinsii ammayyaa fudhatan jajjabeessuudhaan, shororkeessummaa ittisuuf tarkaanfii fudhatte akka tahetti falmaa jirti.
Gabaasaa har’a gaazzexaa mootummaa Shinuwaa jedhamu irratti maxxansame bahe keessatti aangawaan Chaayinaa gameessi tokko ennnaa dubbatan, “Paartiin koomunistii, gurmuulee sab-lammoota walakkeessaa Ashiyaa kutaa Shiniyaang keessa jiraataniif mul’atni inni qabu, akka isaan aadaa Chaayinaatti makamanii fi jireenya ammayyaa shaakalan taasisuu dha” jedhan.
Mootummichi, gurmuulee Uhigurs, Kaazaakiis fi sab-xiqqaalee ka biroo bakka tokkotti ugguruudhaan himatamaa jira.


text:
Bara 1970moota keessa Xaaliyaanii keessatti tv halluu qabu yeroo bahu, aanga’oonni naannoo TV’n irra caalaan isaanii qorannoo gahaa hin hojjenne, namoota ilaalan irratti miidhaa geessisuu danda’u jechuun haqaniiru. Tarii sirrii turan ta’a, tarii hin ta’u ta’a. Dubbiin jiru teknooloojii jeequmsaa mootummaan waan isaan hin hubanneef to’achuuf yaale ta’uu isaati.
Fakkeenyi biraa immoo interneetii dha.
First considered a “passing fad” , sana booda massively fudhatame hundumaa nama bilbila ismaartii ykn laptop jecha guutuu keessatti.
Bill Gates gaaffiifi deebii David Letterman Show irratti godhe irratti interneetiin maal akka ta’ee fi akkamitti addunyaa kana jijjiiruuf akka jiru waan ibsaa tureef akka itti qoosan nan yaadadha.
Bill: “[Intarneetiin] bakka namoonni odeeffannoo itti maxxansan […], iimeelii elektirooniksii erguu danda’an ta’aa jira…”
Gaaffii fi deebii: “ji’a lama dura beeksisni guddaan boqonnaa haaraa tokko ture interneetii irratti […] tapha beeysiboolii tamsaasuuf akka jiran […] ani immoo ofumaan “raadiyoon bilbila bilbilaa?” “…..
Biil: “Yeroo barbaaddetti dhaggeeffachuu dandeessa”
Gaaffii fi deebii: “Meeshaaleen teeppii waraabbii bilbila ni bilbilaa?”
… fi kkf. Dhugaa dubbachuuf ilaaluun nama dhukkubsa ture, garuu Biil kolfaa ture. Isa waliin osoo hin taane isa irratti.
Kanaan garamitti akkan deemu beekta, garuu akka ifa ta’e gochuu barbaada.
Yeroo kalaqoonni gurguddoon hirmaatan hundatti namoonni akka sodaatan gad of qabuun nan amana.
“Jijjiiramni” waan nama sodaachisuuf namoonni haala jiru ittisuuf ni yaalu. Hojii jijjiiruun, mana jijjiiruun, hiriyaa gaa’elaa jijjiiruun (lol) miira sodaachisaadha sababiin isaas nageenya barbaadnee naannoo mijataa keenya keessa turuuf sagantaa waan qabnuufi.
Abbootiin keenya holqa gaarii, madda nyaataa baay’ee qabu yoo argatan, nyaata isaanii itti aanu mirkaneessuuf “naannoo mijataa isaanii keessaa ba’anii” leencota tokko tokko loluun isaan hin barbaachifne.
Jijjiiramni sodaachisaa waan ta’eef teknooloojiin kun hubachuun nama rakkisa. Namoonni tokko tokko hubachuuf yaalaa jiru, garuu dhugaa dubbachuuf akka si’oolitti ulfaataadha. Bakka kana keessa waggoota dheeraaf ture ammas guyyaa guyyaan waan haaraa barachaa jira.
Mala waliigaltee haaraa, gosoota blockchain adda addaa, validators, delegators, miners, has rate, incentives, oracles, etc.
Kunis namoonni baay’een humna sammuutti fayyadamuun hubachuu waan hin barbaanneef qofa brush off godhu jechuudha.
Mee kana sirriitti haa hubadhu: barachuu dhiisuun guutummaatti OK dha. Imeelii akkamitti akka hojjetu hin beeku ammas guyyaa guyyaan itti fayyadama.
Intarneetiin qabatamaan akkamitti akka hojjetu hin beeku ammas, ammas, guyyaa guyyaan itti fayyadama.
Bilbila, ergaa barreeffamaa, TV fi kkf irrattis kanuma.
Kana jechuun, teknooloojii haaraa barachuuf yeroo fudhata kanaafis namoonni rifachaa jiran.
Namoonni baay’een waan isaan hin hubanne waan hin jaallanneef qofa brush off godhu, hanga dhuguma maaltu duuba jiru osoo hin beekin teknooloojii fayyadamuu jalqabuu akka danda’an hubatanitti.
Ammas dafnee jirra jedheen amana. Har’a irraa eegalee fayyadamaan giddu galeessaa boorsaa qopheessuu, gaalee sanyii barreessuu, pirootokoolota faayinaansii giddugaleessa hin taane irratti bobba’uun, $AAVE , Uniswap, Pancakeswap, Curve, sana booda dhiyeessaa staking sirrii argachuu, sana booda boorsaa gidduutti mallattoo erguu fi kkf baay’ee rakkisaadha.
Akkuma amma jirutti namoota biliyoonaan lakkaa’aman hawwachuuf hin kaa’amne, kunis waan gaarii dha. Dhaabbileen maamila giddugaleessa godhachuu fi muuxannoo irratti xiyyeeffachuu erga jalqabanii booda namni hundi qaama isaa ta’uu waan barbaaduuf waan gaarii dha.
Dhaabbileen haaraan blockchain irratti ni dhalatu, tajaajilli haaraan ni kennamaaf. Web3 hunduu humna dhaabbilee gurguddoo irraa gara fayyadamtootaatti jijjiiruu yoo ta’u ija keenya duratti ta’aa jira.
$BTC fi $ETH invastimantii waggaa 1 miti. Teeknooloojiiwwan kun addunyaa akka nuti beeknutti ni jijjiiru, namoota wal fakkaatu kanneen addunyaa qaala’iinsa jireenyaa fiat irratti hundaa’e irraa baay’ee fayyadamoo ta’an irraa mormii ni argatu.
Waggoota kurnan dhufaniif fi tarii sanaa ol illee kirpitoo armaan olitti ibsame kana daldaluu fi invast gochuuf fedhii qaba.
Kun hundi yoo jedhame, kirpitoon hundi tokko miti, akkuma istookiin hundi tokko hin taane.
BTC fi TurtleCoin wal bira qabuun akka $TSLA (Tesla Motors, Inc.) (Tesla Motors, Inc.) fi Theranos wal bira qabuuti. Akkasumas sababni Theranos ticker hin qabneef jira.
Bitcoin cryptocurrency – Bitcoin BTC Sticker
Tags: AEDAfgaanistaan AfgaanistaanAFNalbuudaaALLaltcoinaltcoinsAMDANGAngoolaa KwanzaAOAAriary MaalaagaasiiARSAruban FlorinAUDAWGAZNBaalboo PaanaamaanBaat TaayilaandBAMBBDBCHBDTBGNBHDBIFBinance USDBirrii ItoophiyaabitcoinblockchainBMD . Doolaara KanaadaaBooliivar Soberano VeenzuweelaaCDFCFA Franc BCEAOCFA Franc BEACCFP FrancCHFCLFCLPCNYCOPCRCCUPCVECZKDaalaasii GaambiyaaDAIdaldalaaDeenaar MaqedooniyaaDiinaara AljeeriyaaDiinaara BaahireenDiinaara IraaqDiinaara JoordaanDiinaara KuweetDiinaara LiibiyaaDiinaara SarbiyaaDiinaara TuuniziyaaDiraamaa ArmeeniyaaDirham MorookooDirham UAEDJFDKKDOGEdogecoinDoolaara AmeerikaaDoolaara Ameerikaa GeminiDoolaara AwustiraaliyaaDoolaara BaahaamaaDoolaara Baha KaaribiyaanDoolaara BarbaadiyaaDoolaara BeeliizDoolaara BermudaanDoolaara FiijiiDoolaara JaamaayikaaDoolaara LaayibeeriyaaDoolaara NaamibiyaaDoolaara Niiwu ZiilaandDoolaara Niwuu TaayiwaanDoolaara Odoola KeeymaanDoolaara Odoola SolomoonDoolaara SingaapoorDoolaara SurinaamDoolaara Triniidaad fi ToobaagooDoolaara ZimbaabuweeDoong VeetnaamDOPDZDEGPETBethetherethereumEURFiraankii JibuutiiFiraankii KoomooriyaaFiraankii KoongooFiraankii RuwaandaaFiraankii SiwiizarlaandFJDFKPGBPGELGHSGiildirii Antiili NezerlaandGuwaaranii PaaraaguwayIDRILSINRinvastimantiiIQDIRRISKIskudoo Keep VerdeJEPJMDJODJPYKESKGSKHRKiip Laa’oskirpitookirpitoopaankiiKMFKolon Koostaa RiikaaKolon SalvaadorKordoobaa NikaraaguwaaKoroonaa DeenmaarkKoroonaa SiwiidinKorunaa CheekKPWKróna AayislaandiKroonii NoorweeyKRWKunaa KirooshiyaaKwaacha MaalaawwiiKwaacha ZaambiyaaKWDKYDKZTLaarii JoorjiyaaLAKLBPLek AlbaaniyaaLesot ho LootiiLeu MoldovanLiiraa TurkiilitecoinLKRLRDLSLltclydmaallaqaMaallaqa Bitkoyinmaallaqa callaamaallaqa kirpitoomaallaqa kirpitoo sMADManat AzarbaajaanManat TurkmenistaanMarfame BTCMasrii PaawundiiMDLMeetii (troy ounce)Meksikoo PeesooMetical MozambicanMGAMKDMMKMNTMOPmotoroota teslaMRUMURMVRMWKMXNMyanma KyatMYRMZNNaayiraa NaayijeeriyaaNADnerdNGNNgultrum ButaanNIONOKNPRNuevo Sol PeeruuNZDOMROuguiya MooriitaanPa?angaa TongaanPaaksoos Istaandardii USDPaapuwa Niwu Giinii KinaaPaataakaa MakaaniiPaawundii IsteerliingiPaawundii JerseyPaawundii Jibraaltar . Forint HaangaariiPaawundii LibaanosPaawundii Odoola FooklaandiPaawundii Seent HeelenaaPaawundii SooriyaaPaawundii SudaanPABPAXPeesoo ArjentiinaaPeesoo ChiiliiPeesoo DoominiikaaPeesoo FiliippiinsiiPeesoo KolombiyaaPeesoo KuubaaPeesoo UraagaayPENPGKPHPPKRPLNPYGQARRaandii Afrikaa KibbaaRiivniyaa YugaandaaRinggit MaaleeziyaarippleRiyaal IraanRiyaal OmaanRiyaal QaataarRiyaal Sa'uudiiRiyaala YamanRONRoomaaniya LeuRSDRUBRufiyaa MaaldiiviyaaRuubilii BeelaaruusRuubilii RaashiyaaRuupii HindiiRuupii MoorisiyaaRuupii NeeppaalRuupii PaakistaanRuupii SiisheeloosRuupii SiriilaankaaRuupiyaa IndooneezhiyaaRWFSaa’oo Toomee fi Prinsiip Doo brasaantimaSaantima USD Geengoosarsatoshisatoshi nakamotoSBDSCRSDGSeedii GaanaaSeeraaliyoon LiyoonSEKSGDShekel Israa'elSHIBShiba InuShilingii KeeniyaaShilingii SomaaleeShilingii TaanzaaniyaaShilingii YugaandaaSHPSLLSom KirgistaanSOSSRDSTNSVCSwaazi LiilaangiiniiSYPSZLTaajikistaan SomoniTaakaa BaanglaadeeshTaala Saamo’aaTeengee KaazaakistaanteslaTHBTJSTMTTNDTOPTRYTTDTugrik MongolianTWDTZSUAHUGXUSDUSDCUYUUzbeekistaan SomUZSVaanu'aatuu VaatuuVESVNDVUVWBTCWoon Kooriyaa KaabaaWoon Kooriyaa KibbaaWSTXAFXAGXAUXCDXOFXPFxrpYeen JaappaanYERYuunitii Herregaa Chiilii (UF)Yuuroo zoonii YuurooYuuwaan ChaayinaaZARZlootii PoolaandiZMWZWL


text:
Mootummaan Ameerikaa ibsa Roobii kaleessaa baase kanaan , dararaan Muslimoota Rohiingiyaa irratti adeemsifamaa jiru duguuggaa sanyii akka ta’e labsuun, qondaaltota waraanaa badii kana keessaa harka qaban irratti tarkaanfii kan fudhatu tahuu akeekkachiise.
Ministeerri haajaa alaa Ameerikaa Riiks Tiilarsan akka jedhetti, “mootummaan Ameerikaa ragaalee argate hundaa ofegannoo cimaan eega qoratee booda, dararaan waraana Miyanmaari fi hidhattoota Budhaatiin Muslimoota Rohingiyaa irratti geggeeffamaa jiru, duguuggaa sanyii kan ofkeessatti hammate tahuu mirkanaayee jira” jechuun ibse.
Mr Tiilarsan ibsa isaa kanaan akka jedhetti, ogeeyyiin idil addunyaa dararaa Muslimoota Rohingiyaa irratti raawwatame akka qorataniif, Mootummaan Miyanmaar akka hayyamu Ameerikaan kan gaafatte tahuu ibsuudhaan, dabalatanis Yunaayitid Isteet hoggantoota waraana Miyanmaar irratti qoqqobbi kayuudhaaf kan qorataa jirtu tahuu ibse. Haata’u malee mootummaa Miyaanmaar guutuu irra qooqqobbii kayuuf karoora kan hinqabne tahuu ibse.
Dhaabbileen mirga namoomaa labsii Ameerikaa kana ilaalchisee, “Mootummaan Ameerikaa caldheensa yeroo dheeraa booda labsi kana basuun sirrii tahus, ammas tarkaanfii cimaa fudhachuu qaba” jechaa jiru.
Muslimoonni Rohingiya 600,000 ol tahan dararaa waraana Miyanmaar jalaa qeyee isaanii irraa buqqa’anii Baangilaadiish keessa kan qubatan yoo tahu, namoonni kuma hedduun lakkaawaman ammoo kan ajjeeffaman tahuu gabaasni mootummoota gamtoomanii ni mul’isa.
November 2,2017
Ejensichi muslimoota Rohingiyaa kanneen duguuggaa sanyii waraana Miyanmaariif
hordoftoota amantaa Budihaa jalaa lubbuu isaanii baraaruuf, gara Baangilaadishiitti baqatuun Kaampii Kooks Bazaaritti argamaniif manneen 1000 ijaaruuf karoora isaa kan xumure tahuu ibse.
October 24, 2017
Mummichi ministeera Kanaadaa Jastiin Trawudoo; Muslimoota Rohingiyaa kan duguuggaa sanyii waraanni mootummaa Miyanmaar irratti raawwata jiru jala lubbuu isaanii hambisuuf gara biyyoota oollaatti baqataniif, biyyi isaa deeggarsa doolara miliyoona 9.5 ol kan gumaachitu tahuu ibse.
October 18, 2017
October 6, 2017
Gabaasni Ministira Fayyaa Turkiyaa irraa guyyaa hardhaa bahe, Mootummaan Turkiyaa muslimoota Rohingiyaa kan duguggaa sanyii waraana mootummaa Miyanmaar jalaa lubbuu isaanii baraaruuf, kutaa Rakhiiynii irraa baqatuun Baangilaadiish seenaniif, deggarsa meeshaalee adda addaa doolara Miliyoona 54tti tilmaamamu godhuuf tahuu mul’isa.
September 29, 2017
“Hanqinnooleen nyaataa, bishaan qulqulluu, iddoo jireenyaa fi tajaajila Fayyaa guddatu jira; kana furuuf immoo deeggarsi guddaatu hawaasa Addunyaa irraa eegama” jedhe.


text:
Bulchiinsa naannoo Oromiyaa Godina Harargee Lixaa keessatti sababaa roobni ga’an dhabameef jecha uummanni gargaarsa kan fedhuu fi da’imman sababaa beelaan miidhaman gara Hospitaala Galamsootti ergamaa , kaan immoo Wirtulee fayyaa kan aanaa keessatti wal’anamaa kan jiran ta’uu jiraatonni ibsanii jiru. Sababa Hongee kanaan loon hedduun dhumuun isaanii ibsameera.
Keessumaa Aanaa Habroo keessatti da’imman hanqiina nyaataan midhamuu isaanii irraa kan ka’e gara Hospitaalaa Galamsootti ergamaa akka jiran ibsanii jiru. Hospitaalli Galamsoo garuu lakkoofsi da’imman kanaa guddaa miti jedha.
Abbootiin Daldalaa kan Aanaa Habroo Boqqolloo Kuntaala 200 bitanii uummataaf raabsaa kan jiran ta’uu jiraatonni ibsanii jiru. Mootummaan garuu gargaarsa tokko illee akka hin laatin jiru kan ibsan jiraatonni bulchiinsi aanaa abbootii qabeenyaa walitti qabuun walgahii eega gageessee booda abbootiin qabeenya dhunfaa kun birmatan jedhu.


text:
Abbaan alangaa biyyattii prezdaant Umar Al-Bashiir malaamaltummaan kan himate yoo tahu, haaluma kanaan prezdaantichi eega April dabre taayitaa irraa fonqolchamee booda, har’a yeroo lammaffatiif mana murtiitti kan dhiyaate tahuu Aljaziiraan gabaase.
Prezdaant Umar Al-Bashiir maallqa biyyoota alaa seeraan ala mana jireenyaa keessatti kuusuu fi karaa seeraan ala taheen biyyoota gara garaa irraa kennaa fudhachuun himatame.
Poolisiin biyyatti qorannaa geggeessaa ture har’a mana murtiitiif akka himetti, Prezdaant Umar Al-Bashiir yeroo gara garaatti maallaqa Doolara miiliyoona 90 maatii warra Malika Sa’uudii irraa kan kennameef tahuu amanee jira. Maallaqa kana jidduu dhaaltuun gonfoo Sa’uudii Muhammad Bin Salmaan dhiheenya doolara miiliyoona 25, bajata mootummaatiin alatti akka itti fayyadamuuf kan ergeef tahuu prezdaant Umar Al-Bashiir qorattoota yakkaatiif kan hime tahuu, qondaalli Poolisii Birgedar Ahmad Ali mana murtiitiif ibse.
Haaluma wal fakkaatuun Prezdaant Al-Bashiir kanaan dura hogganaa Sa’uudii duraanii Malik Abdullaah Bin Abdul’aziiz irraa, yeroo tokko doolara miiliyoona 35 yeroo lammataa ammoo dolaara miiliyoona 30 kan fudhate tahuu amanuu isaa poolisiin mana murtichaatif hime.
Haata’u malee Prezdaant Umar Hasan Al-Bashiir har’a mana murtiitti yaada kennuu fi dhiisuu isaa ilaalchisee wanti beekame hin jiru.


text:
Ministriin dantaa alaa Maayik Poompeeyoo daawwannaa isaanii Itiyoophiyaatti geggeessaniin hoogganoota daldalaa fi kanneen hojii uumuu irratti bobba’an waliin galma wal ga’ii tokkummaa mootummootaa keessatti marii geggeessanii jiran.
Mata dureen marii isaaniis kanneen Afriikaa keessaa dalagaa uuman walaba baasuu jedha. Ofii isaanii nama kana dura hojii uumuun hojjetaa turan ta’uu kan ibsan Pompeyoon kanneen hojii akkasii irratti bobba’an galateeffataniiru.
Lammiwwan Itiyoophiyaa hojii daldalaa irratti bobba’an keessaa namoota sadii maqaa dha’uu dhaan hojii isaan hojjetan tarreessanii ajaa’iffatanii jiran.
Sadarkaa biyyaatti illee bu’aa akkamii akka argamsiisan ibsaniiru.


text:
Xurree Milkaa’innaa fi Gammachuu-Lakk.16
Wanta jibbituu fi badaa sadaqaa hin kenniin. Osoo wanti sun siif kenname, ijaan duununfatte malee hin fudhattu. Wanta gaarii Rabbiin irraa eegaa akkamitti wanta jibbituu fi badaa sadaqaa kennitaa? Namoonni gariin midhaan irraa yommuu sadaqaa kennaan, kan gatiin isaa gadii bu’aa fi qulqullinna hin qabne namaa kennu. Rabbiin waan gaarii akka sadaqaa kenninu itti nu ajaja.
“Yaa warra amantan! Gaggaari waan carraaqattanii fi waan Nuti dachii irraa isiniif baafne irraa kennadhaa. Isa irraa kennachuutti waan fokkotaa hin yaadinaa. [Osoo isiniif kennamee] ija dunuunfattanii malee hin fudhattan. Rabbiin Dureessa, Farfamaa ta’uu beekaa.” Suura al-Baqaraa:267
Kanaafu Rabbiin irraa mindaa gaarii yoo barbaadde, waan gaarii fi bareeda kenni. Wanta ofii jibbituu fi osoo si kenname kan hin fudhanne, namaa kennuuf hin yaadin.
Dubartootaf
Yeroo tokko tokko hojiin manaa kee si dadhabsiisu danda’a. Amantii kee barachuu fi ibaada baay’iste gochuu barbaadda. Garuu hojiin booda ni dadhabda. Fallii kee maali ree? Furmaanni kunoo as si jira. Hojiin gaariin zikrii akka ta’e ni beektaa mitii ree? Yommuu nyaata bilcheessitu yookiin meeshaa dhiqxu fi uffata miiccitu, zikrii jedhi. Arraba kee zikriin leenjisi.Fakkeenyaf, Subhaanallaah, Alhamdulillaah, Allaahu Akbar jedhi. Yommuu akkana gootu sammuun kee wanta hin taanen hin jeeqamu, hojiin kee siif laafa, boqonnaa sammuu argatta. Hojiin booda yoo sammuun kee hin dadhabiin kitaabota dubbisuu fi barnoota Islaama dhageefachuf carraaqi. Kushiinaa keessa hojjachuun akka ba’aatti sitti haa dhagahamuyyu malee, sammuu kee meeshaale waraana nama balleessan kan akka filmii, moovi ilaalu, interneti irra sababa malee oli gadii raata’u, geemi garmalee taphachuu fi kkf irraa baraara. Hojiin manaa waan natti baay’atef salaatu hin dandeenye jechuun salaata dhiisu hin qabdu. Salaanni guddate guddatu daqiiqa kudhan hin fudhatu. Yommuu sirnaan salaatte gara hojii keetti deebitu annisaa haarawa argatta, hojii kee sirnaan hojjatta. Kanaafu sababa hin taane dhiyeessun salaata hin dhiisin.
Jaalalli cimaan yommuu hiikamu
Shirkii fi bidaa’a booda wanti garmalee sheyxaanatti bareedu namoota lamaan Rabbii jedhanii wal jaallatan addaan baasudha. Isaan jidduu jibba, waanyu fi shakkii facaasa. Niiti fi dhiirsa yeroo jalqabaa jalaala cimaatin walitti dhufan addaan baasu barbaada. Ati tarii hanga ammaa hin fuune/hin heerumne ta’a. Garuu gara funduraatti guyyaa tokko niiti ykn dhiirsa taata. Kanaafu diina kana akkamitti itti duulta? Jalqaba miidhaginna keessa keeti irratti xiyyeefadhu. Jireenya kee keessatti wanti garmalee barbaachisan bareedinna ala keeti osoo hin ta’in bareedinna keessa keetiti. Rabbiin ala kee osoo hin ta’in keessa kee ilaala. Bifa alaa kee jijjiru hin dandeessu. Garuu haala keessa keeti jijjiruu ni dandeessa. Ergasii keessa kee fayyisuu fi bareechisuuf qoricha sirrii ta’ee fayyadami. Qorichi sirrii hin taane dhukkubsataa ajjeesu danda’a. Qur’aana dhiiste filoosofii warra dhiyaa fi asoosama (fiction) bira yoo deemte si ajjeesu malee si hin fayyisan. Kanaafu keessa kee faayu fi fayyisuuf gara Qur’aana fi sunnaah Ergamaa Rabbii (SAW) deebi’i. Qo’adhu, qoradhu, dubbisii, dhageefadhu, baradhu, daawwadhu. Kitaabota madda kanniin wabii godhatan dubbisi. Nama jallata jallisaa irraa dheessi. Aalimootatti dhiyaadhu.
Karaa sadaffaan sheyxaana itti moo’attu yookaa hiriyyaa gaarii qabaachu.Ta’uu baannan kitaaba hiriyyaa godhachuudha. Hiriyyaan badaan gargaara sheyxaanati irraa gori.
Erga keessa kee bareechiste booda nama gaarii filadhu.
Hojii gaggaari kee fesbuuki irratti poosti gochuun of jalaa hin balleessin. Yeroo baay’ee fesbuuki irratti namoonni yommuu hajjii ykn umraa godhan, suura naannawaa kaabatti erga ka’anii booda fesbuuki irratti maxxansuu. Hajjii gochuun wanta xiqqaa miti. Qabeenya baay’etu itti baha. Qabeenyi baay’een itti bayee fi humnaan garmalee itti dadhabanii, yoo niyyaan hin toliin akkamitti hajjiin sun fudhatama argatti? Rabbiin niyyaa fi qalbii teenya ilaala. Hanga feene itti xaarre niyyaan keenya yoo bade hojiin keenya zeroo ta’a. Wanta hanga niyyaa ofii too’achuu fi Rabbiif qulqulleessu ulfaatu hin jiru. Aalima tokkotu “Hojii hojjachuu caalaa niyyaa ofii sirreessutu ulfaata.”jedhe. Yoo hojii gaarii keenya fesbuuki irratti maxxansinuu niyyaan keenya hangam akka jeeqamu hubannee jirra sila?
hojiin tokko Rabbiin biratti fudhatama argachuuf ulaagale armaan gadii lamaan guuttamu qabu
1. Iklaasa qabaachu – Rabbiif qofa jedhanii hojjachuu (niyyaa qulqulluu qabaachu-(Ilaali suura Al-kahf(18):110, Suurat Al-Bayyina(98):5)
2. Hojiin hojjatamu Sunnaah Ergamaa Rabbii(SAW) waliin deemu qaba.
Lamaan kanniin keessa tokko yoo hanqate hojiin fudhatama hin argatu. Kaafiroonni hojii gaggaari baay’ee hojjatu garuu niyyaan isaani qulqullu waan hin taanef Rabbiin biratti fudhatama wayitu hin qabu. Hojii gaggaarii isaani akka dhukkee jalaa bittinaa’a.(ilaali Suura al-furqaan (25) :23) Akkasumas, nama na argaaf sadaqaa kennu Rabbiin hojii isaa jalaa bittineessa. (Ilaali Al-Baqaraa (2):264) Kanaafu addunyaa aakiratti milkaa’uf niyyaa keenya haa bareechisnu. Hojiicha hojjachuun dura maaliif hojjadha jenne of haa gaafannu.
Kanaafu ar-riyaa (na argaa) sodaachun hojii gaarii kee akkuma argitee fesbuuki irratti hin maxxansin.
Yommuu gubaan jaalala sitti ulfaatu, du’aayi suura al-Baqaraa Ayaa 286 keessatti argamtu godhii. Sababni isaas, du’aayi tana keessatti “Gooftaa keenya wanta dandeettiin keenya [baadhachuu] hin dandeenye nutti hin baachisin.” jedhu ni argatta.
Eeti gubaa jaalala danda’uun ulfaatadha. Yoo gargaarsi Rabbii si bira hin jiraatin, badii baay’etti kufta. Kanaafu badii kanaa fi gubaa isaa jalaa bahuuf du’aayi tana gochuun si hin barbaachisu ree? Kanaafu akka Rabbiin si laaffisu, sirritti du’aayi tanaan kadhu.
Yommuu qormaata hundaa obsaa fi abdiin baadhattu, gara olii malee gara gadii hin deemtu. Akkuma qormaata tokko dabartuun sadarkaa tokko olbahaa adeemta. Qormaanni guddaan jireenya guyyaa guyyaa kee keessatti si muudatu, qormaata qalbiiti (qormaata keessaati). Of tuulu, waanyu, jibba, shakkii, dhama’iinsa, dallansuu, riyaa (na argaa), beekkamtiif dharra’uu fi kkf qalbii tee irraa kaasuf garmalee carraaqxa. Akkuma yeroo hundaa qormaata kanniin darbuuf carraaqxuun, sadarkaan kee olka’aa adeema, boqonnaa sammuu fi tasgabbii argachaa adeemta. Kanaafu qormaata obsaan, carraaqini fi tawakkulaan danda’i. Qormaata kamiyyuu darbuuf du’aayi baay’isi. Yaadadhu, sadarkaan kabajaa, gammachuu fi milkaa’inna keeti qabeenya keetin kan shallagamu osoo hin ta’in qulqulinnaa qalbii teetitiin shallagama. Qalbiin yoo tolte haalli kee hundii ni tola. Qalbiin yoo badde haallis akkasuma bada. Kanaafi qormaanni ulfaatan qormaata qalbiiti. Qalbiin yeroo hundaa ni jijjiramti. Gadi dhaabbattu miti. Kanaafu qalbii tee qulqulleessuf garmalee qabsaa’i.
Yoo kabajamuu barbaadde, jalqaba mataan kee namoota biroo kabaji, haqa isaani maluu kenniif. Isaanitti hin booniin. Yoo isaanitti boonte gonkumaa si hin kabajan. Osoo isaan hin kabajin kabaja isaan irraa eegun akka nama hojii osoo hin hojjatin hojii gageessaa (bulchaa) irraa mindaa eeguti.
Isaan kabajuu jechuun mataa gadi qabachuufi osoo hin ta’in, arraba ofii isaan arrabsuu, maqaa xureessu fi hamachuu irraa tiiksudha. Maqaa xureessite ykn hamatte taanan si hin kabajan, si jibbu. Kanaafu nama kabajuu jechuun kabaja, qabeenya fi lubbuu isaani miidhu irraa arraba, harkaa fi kkf eegudha.
Faaydalee namni ija ofii gadii qabatu argatu:
Ija ofii gadii qabachuun:
1. Qalbii badii, cubbuu, halaaka fi kkf irraa qulqulleessa– haraama ilaalun qalbii summeessa. Zinaa raawwachuun ija irraa jalqaba. Akkuma namtichi wanta haraamatti bobaasun, akkasuma baditti dhiyaata adeema.
2. Qalbiin nuura horatti. Nuurri kuni ija fi fuula irraa ni mul’ata- namni ija ofii Rabbii jedhe gadii qabatu qalbiin isaa nuura (ifa) imaanatin ifti. Mi’aa imaana irraa argata. Namni ija ofii gadii hin qabanne immoo bu’aa kana hundaa dhaba.3. Firaasa (dandeetti gadii fageessani xinxallu) sammuun akka qabaattu taasisa- ija ofii gadii qabachuun nuura qalbii irratti waan ibsuuf, nuurri(ifni) kuni madda gadii fageessani yaadu namtichaaf ta’a.
4. Balballi fi sababoonni beekumsa ni banamuuf- akkuma namtichi ija ofii gadii lakkisuun, hulaan beekumsaa isarratti cufama. Garuu yommuu ija ofii gadii qabatu, beekumsi salphatti isaaf gala, balballi beekumsaa isaaf banama. Karaan beekumsa ni salphataaf, fedhii beekumsa barachuu horata.
5. Qalbiin jabeenya, gadii dhaabbanaa(sabaata), gootummaa horatti-
6. Qalbiin gammachuu fi tasgabbii horatti- ija ofii gadii qabachuun waswaasa sheyxaana irraa nama baraarun, gammachuu fi tasgabbii namaa kenna. Yommuu ija tee gadii qabattu wanta hin argine waliin sammuu kee hin dhiphistu.
7. Qalbii hidhaa fedhii irraa qulqulleessa– yommuu ijji wantuma argite ilaaltu namtichi lubbuu ofiitif hidhamaa fi gabra ta’a. Tanas, taanis ni dharra’a. Haala kanaan jireenya ofii darara. Namni ija ofii gadii qabatu immoo kanarraa ni baraarama.
8. Balbala azaaba (adabbii) cufa- ija ofii gadii qabachuu dhiisun sababoota adabbii Rabbiitti nama geessan laaffisa. Yommuu namtichi ija ofii gadii qabachuu dhiisu, zinaa fi wanta fokkutti of oofaa adeema. Kuni immoo balbala azaaba (adabbii) duniyaa fi aakhiraa namatti bana. Ija ofii gadii qabachuun immoo balbala azaaba kana cufa.
9. Sammuu fi basiira jabeessa
10. Machaa’insa jalalaa irraa qalbii qulqulleessa- machaa’insi jalaala machaa’insa farsoo caalaa cimaadha jedhama. Machaa’insi jaalala yeroo dheeraf turuu danda’a. Namtichi wanta isa fayyadu fi miidhu addaan baafachu hin danda’u. Akkuma namtichi ija ofii gadii qabachuu dhiisun jaalalan machaa’a adeema. Namni ija ofii gadii qabatu immoo machaa jalalaa kana jalaa ni baraarama. Jalaalan osoo qabameeyyu hin machaa’u. Madaala ofii eeggata
Madda: Rewdat-ul Muhibiin- Imaam ibn Al-Qayyim ( fuula 73-74) mana maxxansa Dar Al-kutub Al-ilmiyyaa)