text:
Xalayaa Oromummaa: Adda Dimookraatawa Oromoof (ADOf)
Abdii Boruutiin
Duraan dursee nagaan Obbolummaa fi Oromummaa isin haa gahu. Akkuma yaadatamu, dhiyeenya kana jaarmayaa PG7 jedhamu waliin waliigaltee akka mallatteessitan ni beekama. Isuma sana waliin kan walqabatu barreeffama gabaabaa tokko mata-duree “Waliigaltee ODF fi PG7 ilaalchisee gaafiilee deebii argachuu qaban” jedhu dhiyeessuun kiyyas ni yaadatama. Xalayaan tiyya tunis gara qabiyyee ishiitiin barreeffama sanarraa adda hin taatu. Haa ta’u malee, akkan isiniif barreessu kan na taasisan dhimmoota hedduu dha. Dhimma namoota tokkoo lamaa otuu hin taane, dhimma saba Oromoo fi qabsoo bilisummaa isaa ilaallatu waan ta’eef, addatti dhaamsa kana isniif erguu barbaade.
Gara ijoo dubbiitti otuu hin seenin dura, wantin ibsuu fedhu, karaa danda’amu hundaan QBO kana keessatti gahee keessan taphachuu fi qooda keessan gumaachuuf tattaaffiin isin gootan kabajamuu qaba. Akkan hubadhutti, qabsoo tana galiin gahuuf, karaalee adda addaa fi tooftaalee garagaraatti fayyadamuu akka barbaaddanis ni beekama. Tooftaa fi tarsiimoo siyaasaa adda addaatti dhimma bahuun gamnummaa siyaasaa akka ta’e, kun dhugaa waliigalaa ti. Diina waloo tokko kuffisuuf jedhamee jaarmayoota gara garaa waliin tumsa uumuunis akkasuma waan haaraa miti; kana godhuun barbaachisaa ta’as. Haa ta’u malee, isin caalaa beekuu baadhus, tumsa uumuu irratti ofeeggannoo guddaa barbaachisa. Tooftaa fi tarsiimoo yeroo gabaabaatiif jennee, kan yeroo dheeraa irratti rakkoon akka hin uumamne gadi fageenyaan xiinxaluun murteessaa dha.
Gara jaarmayaa waliigaltee waliif mallatteessitaniitti, PG7, yoon deebi’u, jaarmayaan kun fedhii saboota impaayarittii sanaa guutuuf otuu hin taane, hawwiin isaanii inni guddaa fi hangafti, karaa danda’amu hundaan impaayarittii tana tokkummaa ishii jiraachisuuf warra halkanii fi guyyaa hojjechaa jiran akka ta’en hubadha. Kana birallee dabree, otuu akka fedhii fi hawwii isaanii ta’eefii, warra sirna dulloomaa durii sana deebisanii ijaaruu barbaadan akka ta’anis waan nama mamsiisu natti hin fakkaatu. Akka hubannoo kiyyaatitti, isaan Oromoo waliin tumsa ijaaruu kan barbaadan, kaayyoo isaanii bakkaan gahachuuf jedhanii, nutti fayyadamuuf yoo ta’e malee, dhugumatti kaayyoon QBO galii barbaadamu akka geessu hawwaniitii miti. Mee hubadhaa, yeroo hundaa jaarmayoota Oromoo kan gara garatti hiraman keessaa tokko tokko barbaadanii ofitti qabuuf yaalan malee tokkummaan jaarmayoota Oromoo isaaniif diinummaa dha.
Kan biroo dhiisnee, waanuma yeroo dhiyoo kana ta’e yoo kan yaadannu ta’e, jaarmayaa “Jijjiirama” jedhamee ABO irraa kophaatti bahe waliin sirbaa akka turan; hoggantoota tokko tokko miidiyaa isaanii irratti affeeruudhaan harka walii rukutaa fi walfaarsaa akka turan dhugaa lafarratti mul’atee dha. Gareen ABO tokko, kan Jeneraal Kamaal Galchuutiin hogganamaa ture bara 2012 kaayyoo fi sagantaa ABO jijjiirre jedhanii yeroo labsan sanatti, wanti mooraa Habashootaa keessatti mul’achaa ture waan hirraanfatamuu miti. PG7 yeroo sana ABO jijjiiramaa sana waliin tumsa ijaaruuf yaalii akka godhanis ni yaadatama. Haa ta’u malee wanti irra gahame hin beekamu. Sana biraayyuu dabree, kunoo ABO gareen Generaaal Kamaaliin hogganamaa ture sun, maqaa haaraas moggaafatee (Kallacha Walabummaa Oromiyaa – KWO), kaayyoo jijjiirre jedhan sanas deebisanii haaromsuudhaan walabummaa Oromiyaatiif akka qabsaa’an labsanii jiru.
Maaliif ta’uu danda’een gaafii biraa ti. PG7 tu of keessaa isaan baase moo jaruma keenyatu waayee isaanii hubatanii; gara mooraa QBOtti deebi’an? Maarree, jaarmayaa PG7 kana keessatti wanti jijjiirame maaltu jira jettaniiti; isinis dabaree keessan eeggattanii waliin hojjechuuf waliif mallatteessitan? Wayyaanee diina waloo kana kuffisuu alatti, kaayyoo QBO ilaalchisee maalirratti waliigaltaniiti, waliigaltee fi tumsa kana mallatteessitan? Kan keessanii kana maaltu adda taasisa? Gaafiilee kanaa fi kan kana fakkaatantu barreeffama yeroo dabree sana akkan dhiyeessu na taasisanii turan. Gaafiilee deebii argachuu qaban kanan jedhes achirraa ka’eetani. Shakkii ani jara kanarraa qabutu gaafiilee hedduu na keessatti uuma. Waayee kana akkamitti saba Oromootiif ibsuu dandeessu?
Wanti hubatamuu qabu tokko, jaarmayootni habashootaa tumsa Oromoo kan barbaadan karaa lamaani. Karaan tokko, warra kaayyoo QBO ifa hin taasifne fi kanarratti cichina hin qabne barbaadu. Karaan biraa ammoo, jaarmayoota Oromoo, kan gara gara faffaca’anii; humna laafaa ta’an barbaadanii ofitti qabuu yaalu. Kuni ammoo itti fayyadamuuf akka ta’e abbaa fedhe jalaayuu waan dhokatuu miti. Jaarmayoota Oromoo tokkoomee humna ta’e (innuu yeroo ammaa hin jiru malee) isa kana waliin hojjechuu hin fedhan. Humni Oromoo jabaan kaayyoo isaanii dura waan dhaabbatuuf, humna akkanaa arguus hin barbaadan. Waayee kana isinitti himuun barbaachisaa miti. Waanuma isinuu keessa isaa beekatanii fi hubattanii dha jedheen amana.
Oromoon otuu humna jabaa hin horatin; otuu sirriitti itti hin qophaayin; Habashoota waliin waliigaltee uumuun dogoggora seenaa akka ta’e fi har’a maaliirraan akka nu gahe, Konfaransiin London sun ragaa ta’uu danda’a. Kan yeroo sana waliigaltee sana mallatteesses inni tokko Hogganaa ol’aanaa ADO har’aa ti. Akkamitti kan dabre sanarraa barachuun dadhabamee dogoggorri lammaffaan dalagama? Har’as dhiibbaa mootummoota warra dhiyaatu jira jechuu dhaa? Dhiibbaan yoo jiraate ammoo, lakkii jechuun ni danda’amaa bar. Hiree saba keenyaa kan murteeffatu nuyi malee, alagaan hanga yoomiitti nuu murteessuuf jedhee dhiibbaa nurratti uuma?
Kan biraa ammoo, kan caalaatti dhiibboo natti ta’e, yeroo ammaa yeroo uummatni keenya kutatee ka’ee; bilisummaa goonfachuuf wareegama ulfaataa kaffalaa jiru kanatti; mooraa QBO keessatti yoo danda’ame, tokkummaa jaarmayoota keenyaa yoo kun hin danda’amne tumsa ijaaruun gaafii bilbiltuu ta’aa otuu jiruu; kana illee dhugoomsuuf waliigaltee fi walhubannoorra geenye jechaa otuu jirtanuu; koreen tokkummaa/tumsaa uumamee hojjechuuf jira jettanii dubbachaa otuu jirtanuu; kana bakkaan otuu hin gahin, maaliif tumsa alagaa brbaaduu deemtan? Yeroo ABO irra kophaatti baatanii jaarmayaa haaraa ijaarrattan, nuti qabsoo hidhannoo hin gaggeessinu jettanii ibsaa hin turree? Har’a maaltu dhalateeti, mooraa QBO keessa warri qabsoo hidhannootti amanan otuu jiranuu isaan waliin hojjechuu (tumsa waliif ta’u) dhiistanii; xinnaatus jaarmayaa qabsoo hidhannoo gaggeessaa jiru waliin tumsa biraa barbaaduu deemtan? Isa kana akkamitti laaltu? Miila tokkoon mooraa keenya keessa dhaabbachaa; kan biraatiin mooraa Habashootaa keessa seenuu hin ta’uu? Gaafiilee dhuma hin qabne!!!!!
Akkuman kanaan duras yeroo baay’ee irra deddeebi’ee barreessaa ture, tumsi ijaaramu sadarkaa sadarkaadhaan yoo ta’e gaarii dha jedheen amana. Sadarkaan duraa, tokkummaa yookaan tumsa mooraa QBO; kan itt’aanu tumsa jaarmayoota sabaoota cunqurfamoo waliin ijaaramu yoo ta’u, yoo kun milkaaye fi cimee humna amansiisaa uume booda, Habashoota waliin tumsa hundaa hammatu ijaaruutu silaa karaa murteessaa dha jedheen yaada. Mana keenya otuu hin qulqulleessin; humna mooraa keenyaa otuu hin jabeessin, bu’aa maal nuu fiduu danda’a jettanii jara kana waliin tumsa ijaartu? Sochiin warraaqsaa kan uummatni keenya godhaa jiru kun isaan sodaachisee; yaada isaanii akka irra deebi’anii hubatan yoo isaan taasise malee, Habashootni isuma durii sanaa bar!! Shira fi gamnummaa siyaasaa isaan taphachuu barbaadan isin jalaa waan dhokatu natti hin fakkaatu.
Xalayaa kiyya xumuruudhaaf, akka ilma Oromoo tokkootti dhaamsi ani isiniif dabarsuu barbaadu (fudhachuu ykn dhiisuun mirga keessan ta’ee) humna jabaa fi amansiisaa otuu hin qabaatin, waliigalteen isin jaarmayaa kaayyoo QBO hin fudhanne waliin gootan kun gaaga’ama fiduu waan maluuf, seenaa dabre irraa barattanii; waayee kana keessa deebitanii akka ittiyaaddan isin gaafadha. Bu’aa fiduu danda’a jettanii, booda siriidhaayyuu faallaa kanaa ta’ee akka hin argamne; isinis seenaa xuraaye akka hin galmeessine waayee kana sirriitti ittiyaaduun barbaachisaa dha jedheen amana. Wayyaanee nama-nyaataan, kan hanga funyaaniitti hidhatee jiru kun, akkuma mootummoota isa duraa, innis kufuun isaa waan ooluu miti. Yoom akka ta’u beekuun rakkisaa ta’ullee, kufaatiin isaanii waan dhiyaate fakkaata. Waan dabruun hin oolleef, dogoggora seenaa hin hojjatinaa. Ilmaanuma abbaa fi haadha tokkoo waliin tumsa waliif ta’uutu wabii Oromoo fi Oromiyaa ta’uu danda’a. Oromummaatu dursa argachuu qaba.
Oromoon yoo makmaaku: “Lagni (galaanni) darbuuf jedhu si hin fudhatin; jaarsi du’uuf deemu si hin abaarin” jedha.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


c: text/html

text:
Tigironni kun miliyoona torba jedhamee Yeroo hedduu ni dubbatama.Garuu Tigireen miliyoona torbaa kun Tigiraayin jiruu???Deebiin isaa miti.Eessa jiru ree?Gaafii sirriiti.Dubbiin akkana.Tigireen baadiyyaa tigiraayii jirtu miliyoona 3 hin geessu.Tilmaaman miliyoona 1.5 ammoo magaala Maqalee jirti.Kan hafte hoo eessa jirti?Ammas gaaffii sirriidha.Deebiin isaa Kan hafte parsantiin 95% Oromiyaa keessa jiraatti. Parsantiin hafte ammoo naannolee biraa keessa jiru.Tigiroonni Oromiyaa keessa jiran kun eessa jiru?
Deebiin isaa kunooti.
1_Kondominiyeemii Finfinnee keessa jiru mee deemati laala.Akkuma jiranitti tigiroota.
2_Kondominiiyeemii amma ijaaramutti jiru dhaqaa ilaalaa.caalmaan tigiroota.
2_Real estate Finfinnee keessa jiru dhaqaati jalqabaa hanga dhumaa keessa deemaa. Achis Kan dhuunfate tigiroota.
3_Mana daldalaa finfinnee keessa jiru irra deemaa daawwadha.Keessattuu naannoo hayaa wuleetti jedhamu(22).Akkuma jiranitti Tigiroota.
4_Mana mootummaa Kan Finfinnee keessa jiru dhaqaa laalaa.Mana qabalee kan jedhamu jechuudha.Tigiroota.
5_Dhaabbata dhuunfaa hedduu isaa deemaa laalaa.tigiroota.
6_Dhaabbata mootummaa fknf gumuruk iddoo hoggansaa irra Kan jiran hundi isaanii tigiroota.
7_Dhaabbata geejjiba galaanaa.(Ethiopian shipping and logistics services). Kunis Tigirootan Kan guuttame.
8_Dhaabbata Midrok deemaa hoggansa irra Kan jiru Tigiroota.
9_Bulchiinsa manneen magaala finfinnee akkuma jirutti Tigiroota.
10_Dargaggoota Tigiree Kan black market irratti hirmaatan Kan waraqaa eeyyamaa qaban.Kan poolisni Hin qabne. Kan kappitaala gurguddaa sochoosan akka jiru hoo beettuu?
11_Dhaabbata xiyyaara xoophiyaa. Hoggansiif Kan qacaruuf Kan ari’us tigiroota.
12_Worshaalee Oromiyaa keessa jiran hooggansi isaanii tigiroota.
…….Kan hafes ni jira…..
Worraaqsi itti aanu kanneen beekuu qaba.Addaan bahee hubatamuu qaba.”
Addis Abeba – Protests erupted in many towns and cities, including schools and university compounds,…
Shabboo Miidiya: Seenaa amaarsaa fii gara jabeenya isaanii. https://www.youtube.com/watch?v=MjL1acJzXgc
Gocha suukkanneessaa sirni nafxnyaa Oromoo irratti gidduu kana raawwachaa jiran balaaleffachuun Barattoonni Oromoo godina addaa…
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prezidaant Doonaald Tramp vaayiresii koronaa ilaalchisuun kan cufame dinagdeen Ameerikaa yoomii fi akkamiin akka deebisee banamu murteessuuf aangoo guutuun qaba jechuu dhaan Wixata darbe dubbataniiru. Adda baasanii garuu yoom akka ta’u hin dubbanne.
Gareen hojii qonnaa fi hojii kuusaawwan midhaaniif falman, rakkoo oomishaa fi ba’iin oomishaaa sababa maneen nyaataa cufamaniif manca’aa jiruu akkasumas fedhiin nyaataa namoota galii isaanii dhabanii heddummaataa adeemee ilaalchisee kanneen sagalee isaanii dhageessisanitti dabalamanii jiru.


text:
LibreOffice 7.4 Help
LibreOffice keessaa miseensota fakkasa barruu, wardiiwwan fi galmeewwan dhiyeessaa gidduu garagalchuun ni danda'ama.
Wanta yookiin wantoota fakkasichaa fili.
Wanticha fakkaasa gara gabatee muraatti garagalchi, fakkeenyaaf,+C fayyadamuudhaan.
Gara galmicha birootti jijjiiriitii qaree bakka wanti fakkasa saagamuuf qophaa'e kaa'i.
Wanticha fakkasa saagi, fakkeenyaaf,+V fayyadamuudhaan.
An inserted drawing object is anchored to the current paragraph. You can change the anchor by selecting the object and clicking the Change Anchor icon on the OLE Object toolbar or the Frame toolbar. This opens a popup menu where you can select the anchor type.
Wanti fakkasaa saagame man'eecha ammaatti korkoddaa'a. Korkoddii man'ee fi fuula gidduu jiru wanticha filachuunii fi Korkoddii Jijjiiri sajoo cuqaasuun jijjiiruu ni dandeessa.


text:
SEENAA SHEEKH AADAM TUULAA fii yaada ummata (Yaadannoo Sheekh Aadam Tuulaa (1905-2022) By: Urjii Ahmad Kitaaba bara 2014 katabe kan Aqiidaa Ulamaa’ii teenyaa jedhurraa fuudhame.Sheekh …Read More »
Sa’aa 24 keeysatti waajjirri nuuf haa gad dhiifamu!
Majlisnni Oromiyaas akkuma ka duraa Zulmii nurratti dalagaa jira
Komii warra hajjii baranaa: Majlisa Oromiyaas tahee ka duraanii ummata saamuu fii malee, ummata tajaajiluuf hin dhabbanne jedhu hujjaajoonni. Qarshii kuma dhibba lamaa fii afurtama …Read More »
Dhaloota akkanaa taanu malee Itti gaafatamummaa seenaa jalaa hin baanu
Maqaa fi Gumaacha Hayyuu, Qabsaawaa hangafaa fi Abbaa Qubee Afaan Oromoo kan tahe Dr Sheek Mohammed Rashaad Abdullee tiif beekkamtii kennuu, Hojiilee gaggaarii inni hojjate …Read More »
Sagantaan dorgommii Qur’aanaa magaalaa Finfinnee
Magaalaa mummuttii Oromiyaa tan taate Finfinneen yaroo jalqabaatiif sagantaa dorgommii Qur’aanaa kan hirmaattoota addunyaa hirmaachisee keessummeessitee gaggeeysaa jirti. Sagantaan dorgommii Qur’aanaa Staadiyeemii Magaalaa Finfinnee haala …Read More »
Manni murtii Fedaralaa Itoophiyaa,hidhamtoota Koree Hawaasa musiliimaan yakkamtoota jedhe.
https://youtu.be/23OzRdJ7ONM OMN:Oduu Adol.06,2015 Murtiin yakkamtummaa hidhamtoota Koree fala barbaadduu hawaasa Musliimaa 18 irratti , mana murtii ol’aanaa Federaalaa biyyatti, dhaddacha yakkaa arfaffaan, Adoolessa 6 bara …Read More »
Ahbaashaa fi Amantii isaanii Fokkottuu!!!
Megersa Abubeker Ahmed Kutaa 1ffaa Jama’aan “Ahbaash” jechuudhan of yaamu kan amma biyya teenya keessa figuu jalqabe kun eega nubira gahee bara 15 tahee jira. …Read More »
Nashiidaa Raayyaa Abbaa Maccaa 1436 H
https://youtu.be/vJUqypIfUuo https://youtu.be/U1penaxoPpERead More »
Irbuu Gootota Keenya Shinniggaa: Furmaata Hookkara Maqaa Amantiitiin Deemuutti Jiruu
Lammiileen Kiristiyaanaa Itoophiyaa irraa tahan 28 Liibiyaa geessatti bulguuwwan ISISiin gorra’amuun hunda keenya rifaasise. Torbaan lamaan tokko duras Keeniyaa Yuniversiitii Garrisaa keessatti tarkaanfii wal fakkaataatu …Read More »
Ibsa Bu’ura Muslimoota Oromoo Irraa Kenname
Oromia oromo_muslimsMuslimooni Itoophiyaa hacuuccaa mootummaan biyyattii irraan gayaa jiru ufirraa faccisuuf qabsoo karaa nagayaatiin geggeessaa jiraniif, ummatootni nageenna jaaltan kanneen addunyaa martinuu sagalee tumsaa akka …Read More »


text:
Oliyaad Baqqalaa,Seenaa Solomoon,Mooybil Misgaanuu, Qananii Taammiruu, Ifaa Gammachuu,Baahiluu Simaachoo fi Eliyaas Kifluu fa ganna 1 fi wayiin duratti abbaan alangaa addaa Itoophiyaa himatee biyya nagaa dhowwan jedhanii hidhan.
Jara kana keessaa ijoollee dubraa lamaan artisiti Seenaa Solomonii fi artisti Qananii Taammiruu Qaallittiitti jiran.
Jarii dhiiraa shanan ammoo Qilinxoo jira.Warrii cuftii ta kalee waliin marroo sadii beellamaaf mana murtii dhufee waan himataniin caqafate.
Manii Murtii beellama kalee silaa yaada abbaana alangaa addaatii fi abukaatoon isaanii irratti wal falaman caqasee murtii kennuuf beellame.
Taatullee abukaatoon jara kanaa lamaan obboo Wondimmuu Ibsaatii fi obboo Tolamaariyaam Margaa yaada murtii abbaa alangaa addaa irraa qaban akka galmee tokko irratti dhiyeeffatan hajaje.
Jara kana keessaa Eeliyaasa Kifluu dhiba qabaa wayaa oowwituu keeyyachuu male. Fayyaalee mitii horuma ufiitiin mana akimi dhaqee wallaanachu fedha manii murtiilleen tanumaaf jedhee akka wannii innii gaafate guutamtuuf gaafatee taatullee hajajii mana murtii sun akka abukaatoon isaa obboo Tolamaariyaam Margaa jedhutti hin guutamneef.
Akka obboo Tolaamariyaam abukaatoon jara kanaa Ifaa Gammachuu maqeeffatee jedhetti bisaan warrii dhugu booruu, cirracha qaban tana qofaa mitii waan hmamaatuu dhibiillee hedduu qaba.Tana malee firaashii cinaacha nama tokko qofa qabattu senimetirii 80 lamaan irra bulan.
Manii murtii ammoo akka waan himatan kana barreeffamnaan dhiyeeffatan hajaje.Ijoolleen dubraa lamaalleen akka abukaatoon isaanii jedhutti duruu rakkoo akka akkaa himachaa bahan.Fkn maatii isaanii akka fedhanitti dubbisuu dhowwuu fa.
Woma taateefuu manii murtii olaanaa federal Itoophiyaa dubbii isaanii bori itti deebi’a.


text:
Raashaan Bakkewan Afur haalaa Hirree ofii ofiin Murteeffachuu ykn riferendamiidhaan Yuukreen irraa akka addaa baaha taasifteef sirna beekumsa kennuu jimaataa borii akka taasiftuu beeksiftee jiti.
Dubbi himaan masaraa Kremiliin Dimitirii Peeskoov kamisa har’aa oduu gabastotaaf ibsa kennaniin sirnichaa irratti Prezidaanti biyyatii Vilaadimiir Puutin dabalatee hoggantoonni kutaalee afuranii warren vilaadimiir Putiiniin filataman akka argaman beeksisaniiru.
Tarkaanfii Raashaan fudhatte kanna Yunaayitid Isteets fi biyyoottan Awurooppaa mormanii jiru. Chaansileeriin biyya Jermen Olaaf Shuulz kamisaa har’aa ibsaa kennaniin biyyi isaanii referedamii taasifamee kanaaf akka beekumsaa hin keninee prezidaantii Yuukreean Volodemiir Zelensikiifi ibsuu isaanii himaniiru.
Itti gaafatamtuun dhimmaa presii masaraa Waayit Haawus Kaariin Jeen Piyeerii kaleessaa ibsaa oduu gabaastotaaf keenaniin tarkaanfichii akkaataa seeraa adduunyaatii fi chaartara mootummoota gamtoomaniitiin alaa waan ta’eef Yunaayitid Isteets bakeewwan sun akka qama Yukreen ta’anitti beektii jedhaniiru.
Gamtaan Awurooppaa qoqqobbii diinagdee haar’aa Raashaa irraa kaa’udhaan mormii isaa akka agarsiisu prezidaantiin Komishiinii Awurooppaa Ursulaa Voon deer Liiyeen ibsanii jiru.
Qoqqobiin diinagdee gamtaan Awurooppaa Raashaa irraatti dabarsuuf karoorfatee kun galii Raashaan gabaa awuurooppaa irra arggattuu Yuuroo Biiliyooni Torba kan ishee dhabsiisuudhaa jedhameeraa. Qoqqobichii biyyoottan miseensa gamtaa Awurooppaa ta’an hundaa keessatti kan hojii irra oolu ta’a jedhameeraa.
kutaaleen Yuukreen irra addaan cituuf deeman Doonesk, Keerson, Lahaanisk, fi Zaporizizihaan lakkofsaa lammiilee yuukreen keessaa dhibeentaa 15 akka ta’an gabaasameeraa.


text:
Wixati har’aa guyyaa Kolombos, guyyaa inni itti Ameerikaa argate jedhamee beekamutu kabajamee oola. Prezidaant Joo Baayiden waggaa darbe guyyaan kun guyyaa dhalattoota Ameerikaa ganamaa jedhamee akka kabajamu labsaniiru. Hanga ammaa garuu Ayyaana federaalaa hin ta’in jira.
Waggoota dhiyoo asitti, kutaaleen biyyaa, konyaalee fi magaalonni guutuu Yunayaitid Isteetis keessatti argaman bakka guyyaa Kolombas, guyyaa uummattoota Ameerikaa ganamaaf beekamtii kennuun bakka akka bu’u filachuun isaanii dabalaa dhufeera.
Ayyaanni lamaan Onkoloolessa keessa Wixata lammataa irra oolu. Bara darbe pirezidaant Yunaayitid Isteetis Joo Baayidan ayyaana kanaaf sirnaan beekamtii kan kennan jalqabaa ta’anii jiran. Ammallee ayyaana federaalaa hin ta’in jiraatus, wixineen seeraa tokko Kongireesii dhaaf dhiyaatee jira.


text:
Teknoolojiiwwan Bunaa fi Muuzii Giddugaleessa Qorannoo Qonnaa Machaaraatiin Bahaniin Qonnaan Bultootni Fayyadamoo Ta’aa Jiru.
Giddugaleessi qorannoo qonna Machaaraa teknoolojiiwwan qorannoon argate qotee/horsiisee bulaa biraan gahuun jiruufi jireenya isaanii jijjiiruu keessatti shoora olaanaa bahaa tureera.
Haaluma kanaan bara kanattis teknoolojii Bunaa fi Muuzii qorannoon argate qonnaan bulaaf kennuun fayyadamoo taasisaa jira. Godina Haraargee Lixaa jiraataa aanaa Daaroo Labuu ganda
Caffee Haaraa kan ta’an Ob. Ahmad Nuuree fayyadamoo teknoolojii buna Aruuzaa ta’uun jiruufi jireenyi isaanii jijjiiramaa jiraachuu dubbatu. Akka qonnaan bulaan kun jedhanitti buna aadaan omishaa turan irraa
kuntaala jaha argataa kan turan yoo ta’u; erga buna qorannoon argame kana giddugaleessicharraa fudhatanii omishuu jalqabanii heektara tokkorraa hanga kuntaala 16 argachuu isaanii dubbatu.
Akkasumas qonnaan bulaan fayyadamoo teknoolojii Muuzii kan ta’an Ob. Ismaa’elis erga biqiltuu Muuzii giddugaleessicharraa fudhatanii omishuu jalqabanii bu’aa gaarii argataa
kan jiran ta’uu isaa hubachuun danda’ameera.
Geggeessaa Giddugaleessa Qorannoo Qonna Machaaraa kan ta’an Ob. Faqqadee Gammachuu akka jedhanitti giddugaleessi isaanii qorannoo geggeessuun fedhii hawaasaafi teknoolojii bu’aa gaarii qabu
kan qotee/horsiisee bulaa fayyadamoo taasisu irratti xiyyeeffachuun hojjataa kan jiran ta’uu dubbatu. Dabalataanis, godinoonni isaan irratti xiyyeeffatanii qorannoo geggeessaa jiran naannoo
hanqina roobaa qabu ta’uurraan kan ka’e teknoolojii haala qilleensaa kanaaf ta’u irratti xiyyeeffachuun qorannoo geggeessaa kan jiran ta’uu himu.
Dhumarrattis, godinoonni Harargee lamaan naannoo hanqina roobaatiif saaxilamoo ta’an waan ta’eef jallisiin omishuu akka dandeenyuuf qaama dhimmi ilaallatuun dhimmi kun osoo xiyyeeffannoo argatee jedhaniiru.
Teknoolojiiwwan Bunaa fi Muuzii Giddugaleessa Qorannoo Qonnaa Machaaraatiin Bahaniin Qonnaan Bultootni Fayyadamoo Ta’aa Jiru.


text:
Godina harargee baha
Ona jarsoo!( zonii kundhudhoo)
Bitootessa 17/2021
Shirri Qabsoo Bilisummaa Oromoo ABOn geeggessamaa barootaa 40 oliif mootummoota dhufaa darbaa Impaayera Itoophiyaan taasifama tureera. Gochaan kun Ummata Oromoo fi qabsaa’ota ABOf haaraa ta’uu baatullee humnootiin diina bara baraan shira kana bixxilan gantoota dhaabicha keessaatti dhoksaan jiraataniin gargaaramuun badiin ta’u seenaa gantummaa hin dhaabbannee ta’ee itti fufee jiraachuu isaati. Bifuma Kanaan Qabsoo hadhooftuu barootaa dheera booda Addi Bilisummaa Oromoo qabsoo kara nagaa geggeessuuf carraa argame jedhameen qaama mootumma ofiin jedhu waliin wal tai’insaa uumee baroota lamaa fi walakka darbaniif tattaaffi addunyaanu dinqisiifatte gocha as ga’e jira.
Karaan waggoota lameen darbaniif deemame garuu adeemsa gatii heddu ABO kaffalchiisee fi kaffalchiisaa jiru ta’uun ifaa dha.
ABOn seeraa, heeraa fi tartiiba Kora Sabaa ittiin geggeffataa turee dhaabbata lafaa qaba. Korri Sabaa qaama olaanaa dhaabichaa fi akkasumas qabsichaa adeemsa ulfaata qabsaa’otni irratti waada isaani haarofatanii Kakuu seenan ta’ee utuu jiru gartuun guyyaa Bitootessa 13, 2021 tika motumma fi Faddaalotan walitti dhuftee maqaa Kora Sabaan gad baate Ummata Oromoo,miseensoota Adda Bilisummaa Oromoo fi mararfattoota Qabsoo Bilisummaa Oromoo n fudhatamaa hin qabu. .
Gocha Gantootni Bitootessa 13, 2021 Tikoota PP waahellan godhachuun Gullallee, Waajjirra Muummee ABO fi Bakka Seena keessatti maqaa ABOn godhan sirna dhablummaa garee shiftoota biyyaa harkaa qabduu daangaa irraa jiruu ifoomsaniiru . Hayyuu duree dhaabichaa Jaal Daawud Ibsaa humnaa hidhateen wajjiraa baafamanii ji’oota torbaaf tartiibaa seeraa alaa humnaa nageenya fi poolisii ugguramanii booda qaama yakkamtootaa fi gantoota qabsoo waajjiraa muumee ABO hayyamaa dhaaban alaa cabsanii walgahi shira gaggeessuun sirna dhablummaa fi biyyiittin mootummaa akka hin qabnee mirkaneessaa.
Nutis Miseensonni ABO baha oromiyaa ona jarsoo (zoni kundhudhoo)
Ibsa ABO,on baase deeggaruun gocha seeraan ala maqaa Kora Sabatin waajjira muummee ABOti gartuun miseensoota duraani namoota shan of keessaa qabuuf naamusaa fi kaayyoo dhaabati alaa wan jiraniif Koreen naamusaa fi too’annoo murtoo laatamee irrati hunda’uudhaan hoggansi ABO guutumaatti hojiirraa rarraasee wan jiruuf karumaa ittin walgahii maqaa ABO itti waaman tokkollee hin qaban jennee fudhana.
Heeraa fi Seera ABOn ala PP jala galuun yaali diigumsaa ABO irratti aggamame balaaleffachuun Ibsa ejjennoo akka armaa gadiin baafneerraa.
1. Kallacha qabsoo bilisummaa Oromoo kan tahe ABO diiguuf ykn dadhabsiisuuf ijibaata gartuun foxxoqinsaa PP jala galtee tattafataa jirtu nuti Miseensonni ABO Baha oromiyaa ona jarsoo (zoni kundhudhoo)ni mormina duras ni dhaabbanna.
2. Caasaan, Miseensonni fi Deeggartoonni ABO akka walii galatti hawwaasni keenya burjaajjii akeeka Kaayyoo diinaaf gantoota fi shira alagaatin ABO diiguuf hojjeetamaa jiru akkuma kaleessaa dura dhaabbachuun dhaaba keenya ABO akka tikfaannu waamicha ni dhiyeessina
3. Sirna dhablummaan dhaaba irraa foxxoqanii irbuu qabsaawota diiganii ergama diinaa fudhatanii fira qabsoo fakkaatanii imimmaan naachaa bohaa shira shiranii, kaayyoo gootonni irratti waregaman gara dabarsuuf yaalii gantoonni taasisan qabsoo qabsawotaan hirmaannaa Uummata keenyaan ni fashala.
4. Gantuu fi dinni yeroo yerooti ABO irratti yoo kaate illee akkuma yeroo darbeetti Kaayyoon ABO qabsaawota bilisummaan eegamaa qabsoon bilisummaa diina waliin taasifama jiru itti fufaa,
gochaa gantootaas dura dhaabbachaa qabsoo bilisummaa Oromoo irbuu gootowwan shinniiggaa bilisummaan gahuuf murannoon ni qabsoofna.
5. Hawwaasni keenya qeerroon bilisummaa Oromoo gochaa gantootaaf otoo hin rifatin qabsoo kee jabeeffachuun ABO waliin bilisummaa fi mirga hiree murteeffannaa kee galmaan gahuuf yoomuu caalaatti akka qabsoo keessatti hirmaattu waamicha qabsoo bilisummaa Oromoo Oromoota golee Oromiyaa keessaa jirtaniif ni dhiyeessina.
6..Dhaabni keenyaa haala rakkoo hamtuu hidhaa, ajjeechaa fi adamsuu paartiin Bilxiginnaa miseensotaa, hooggantootaa fi qondaalota ABO fi misseensota, waluma galatti sabboontota Oromoo, keessatti raawwatamaa Jiruu murannoon dura dhabachuun akeeka Qabsoo Bilisummaa Oromoo galmaan gahuuf wareegamaa baafama cichominaan hoggansa Hayyuu Duree keenya Jaal Daawud Ibsaa durfamuu haga Bilisummaa ummata Oromoo milka’uutti waliin hiriirree qabsoo keenya itti fufaa.
7.Qaamoota Heeraa fi seeraa Biyyaa kabachisuun Nagaa fi tasgabbii mirkaneessuu dirqamaa qaban Boordii filmaataa Biyyooleessa Itoophiyaa, Manaa Murtii feederaalaa,manaa murtilee Oromiyaa,Humnaa Poolisii magaalaa finfinnee, Humnootaa Poolisii Oromiyaa fi Humni Tika gochaa sirna dhablummaa fi loogii garee farra tokkummaa sabaa deeggarsaa lachuu irraa akka dhaabatan ni gaafana. Deemsi amma itti jirtan biyyaa Itoophiyaa jedhamtuu guutumaatti yeroo gabaabaa keessaa ni mancaasaa. Waltii bu’iinsa hin malee fiduu wan maluuf gochaa itti jirtan irraa dhaabadhaa.
Walumaagalatti deeggartoonni, miseensonni, qondaalonni fi hogantoonni ABO waluma galatti deeggartoonni QBO gocha farrummaa PPn Oromiyaa fi Saboonummaa Oromoo diigudhaaf gochaa jirtu waan ta’eef yeroo kamiyyu caala irbuu keenya haaromfachuu dhan tokkummaa jaarmiyaa keenya jabeessuuf harka walqabannee haa jabaannu.
Injifannoon Ummata Oromoof!!!
Miseensoota ABO Baha oromiyaa ona jarsoo (zoni kundhudhoo)
Bitootessa 17, 2021
Oromiyaa Baha ona jarsoo
(Zoni kundhudhoo)


text:
Rakkoo Uummataa Sadarkaa Yaadaa Qofatti Dubbatanii Darbuun Furmaataf Nageenya Biyyatti Kan Eegsisu Miti
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 16,2018
Finfinnee Oromiyaa
Saamichaan akkasuma sarbaminsa mirga uumaamaan qabnuuf Heeraaf seerri biyyattii mirgoota nuuf kennu molqamuun akka lammii lammaaffatti biyya impaayera Xoophiyaa keessa jiraachaa waggoota hedduu dabarsine. Sarbaminsa mirgoota uumamaaf heeraaf seera biyyattiin arganne deeffachuuf qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo ABO dhaan durfamee biyyattii keessatti uummata isaa of duuka hiriirsee gochaa tureen, falmaa abbaa biyyummaatti dabaluun falma mirga namoomaaf wareegamni qaaliin kaffalame.
Wareegama nuti Qeerroon Bilisummaa baroota dheeraaf kafalleen yeroo ammaa qaama gamaa gamanaa bu’aa siyaasaaf jecha akka injifannoo mataa isaa fakkeessee itti dhimma bahuuf olii gadi kaatu argaas dhagahaas jirra. Waggoota darban keessa haalleen akkasii osoo arguu tokkummaa Oromoof jecha Qeerroon Bilisummaa hanga sararaa diimaa bira gahamutti usee irra darbaa ture. Haata’uutii haalli yeroo ammaa ummanni keenya keessa jiru kan durii irra hammaataa fi saamichii fi cunqursaan bifa haaraa fi tooftaa jijjirrateen diriiraa jira.
Wayyaaneen ummata Oromoo saamuu irratti baroota dheeraa umurii dabarsan har’as dhaalota ilmaan isaanii kan duubaan guddifatan hedduutti dabarsanii kennaa jiru. Oromoof muudama, Habashaaf aangoo fi diinagdee jecha jedhuun caasaa isaanii dhoksaa guddoo diriirfatanii jiru. Ummanni keenya qaroominaan argu mudama siyaasaan goyyomfamu boodaan eenyutu jira isa jedhu dabarsee arguun qabeenya saamame fi aangoo bifa hundaa qabaachuu isaan irratti xiyyeefatee jira. Goyyomsaan muudama aangoo baroota 130 ol gabrummaan dabarsine keessattuu faayidaa akka hin arganne Oromoon tolchee beeka. Dhalooti ammaas seenaa irraa barachuun dirqii ta’a.
Gama biroon Ilmaan Oromoo mooraa barnootaatti akkasuma magaalaa jiraatuu keessatti waan Oromoo ta’e qofaaf ija lammii lammaaffaan ilalaamuun gidiraan jallataan qaama mootummaan nurra gahaa jira. Qaamonni mootummaa gaaraa hanga godaatti uummatarratti/Oromoo irratti kan bobbaa’anii hojjetan, waraqaa eenyummeessaallee nu baasuuf kan fedhi hinqabne akka lammii biyyichaa taane hanga nurraa molqanii as miti lamummaan keessan jedhanitti jibbinsi saba Oromoof ilmasaa irra gahaa jira. Rakkoowaan uummata Oromoo haala gadiin ilaaluu dandeenya.
- Qore Bulaan maal keessa jira.
Rakkoowaan olii Kana cinatti daballiin gibiraa waggaa waggaatti Qote bultoota Oromoo irra gahaa jira. Doorsisni lafti kan Mootummaati hojjettan hojjechuu dadhabdan abbaa qabeenyaa biyyattii misoomsuu danda’uuf laatama jedhuun Qote bultoonni dararamaa jiru. Lafti akka harka Qote bulaa hinjirre waltajjiwwan hedduurratti himuun doorsisa jabaan uummata baadiyyaa goolaa jiran. Dabalataan lafti hektaarri tokko Baaleetti qamadii kuntaala 100 baha, wallaggattis hanganuma bahuu qaba. Kana galchaa hinjirtu taanan qotuu waan hindandeenyeef abbaa qabeenyaa misoomsuuf laatamee abbaa qabeenyaa jalatti hojjettu jechuun waggoota 4 as doorsisa ture ammallee cimee itti fufee jira. Lafti qote bultootaa safaramaas jira, safarrii sanaan ammoo laftikee baay’edha hoji dhabaadhaaf laanna jechuun uummata walitti diruun wal dhabsiisuu irratti hojjetamaa jira. Kanaaf dhaadannoo “Lafa keenya irratti lafee goota Oromootu cabe, saanichi lafaa ha dhaabbatu” jedhun sagalee dhageessisuu itti fufna.
- Uummanni Oromoo naannoo magaalaalee jiraan haala akkamii keessa jiru
Gaaffii waggoota dheeraa gagaatamaa tureen maqaa Liiziif plaanii magaalaa jechuun uummata Oromoo Qote bultoota naannoo magaalaa lafarraa kaasuun akkuma turetti itti fufee jira. Uummanni keenya kaasaa gahaan alatti, waan sababa hinbeekamneen lafasaarraa buqqaa’aa jira. Gaaffii maaf laftikoo narraa fuudhamaa yoo kaase, “lafti kan Mootummaati!” Jechuun yakkamee hidhama. Halaa kanaan ammallee magaalaan Finfinnee daangaa mataasaa utuu hingodhatin saamichaan gidiraan jallataan uummatarra gahaa jira. Kondominiyeemiin dinagdee Tigirootaaf ijaraamu bal’atee ijaaramaa jira. Kondominiyemii Mootummaan ijaaree uummata Tigiree ta’e qofaaf laatamee isaan kireessanii dinagdee isaanii guddifachuurratti argamu. Qote bultoonni lafasaaniirraa buqqaa’an simmintoo baatanii jiraachuuf dirqaman. Gochoonni akkanaa magaalaa Finfinnee qofa utuu hintaane, bakkoota hedduutti raawwatamaa jira. Kanaaf dhaadannoo “lafa keenyarraa nu buqqaasuun raawwatee dhaabbachuu qaba!” Jechuun gaaffiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufa.
- Daldalaan Oromoo maal keessa jira.
Daldaltoonni Oromoo haala hedduu rakkisaa keessa jiru. Daldaltoota Oromoo qofaaf project “Baatii” jedhu kan qophaa’e ba’e maqaa baatiin Oromoo irratti xiyyeeffatamee maallaqa hedduun saamicha irraan gahuun itti fufe. Haala kanaan abbootiin qabeenyaa Oromoo gamoo tokko ijaarraan dabalanii ijaaruu hindanda’an. Sababaan yoo xinnaate ilma Oromoo gamoo tokko qaburratti baatii miliyoona tokkoof walakkaa (1.5) gaafatani dinagdeen sammuu keessa nu rukutuun itti fufe. Haala kana damdamachuu kan hindamdeenye, ilmaan Oromoo hedduun gamoo ijaaranii kireeffatoota kaabaaf laatanii taa’uuf dirqamani. Gochoonni kun magaalota Oromiyaa kanneen akka Finfinnee, Naqamtee, Jimmaa, Awwaday, Shaashamannee, Bushooftuu fiagaalota Oromiyaa bakkoota hedduutti raawwatamaa jiru. Kanaaf “Dimagdee keenya ugguruun haa dhaabbatu!” Dhaadannoo Jedhuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaaffii haqaa uumnatasaaf gaafachuu itti fufa.
- Uummanni Oromoo naannoo Waarahaa jiru rakkoo akkamiif saaxilame.
Maqaa “guddinaaf traanfoormeshinii” jechuun abbootii qabeenyaa biyyattii guddisan alaa isinii fidne jechuun Chaayinaaf fi Hindii danoomaan akka waarshaa biyya Oromiyaa keessa dhaabbatuuf maallaqa guddaan lafa uummataa gurgiruun qaamonni aantummaa biyya isanii hinqabne OPDO waliin ta’uun maallaqa guddaatti lafa uummataa gurguran. Gurgurttaa lafa Uummataa kanaaf Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaaffi jajjabaa gaafataa tureera. Hanga ammaa deebiin argame jiraachuurra ittuu lafa abbootii qabeenyaa qabachiisuuf akka jiran uummatatti himuun yaaddoof uummata baadiyyaaf magaalaa uummata Oromoo galchan.
Badiiwaan uummata Oromoo naannoo Waarshaa irra gahaa jiran, faalama qilleensaaf faalama bishaaniin biyyattii baddee hanga golgolooftutti gahaa jirti. Dabalataan maallaqa qaamota aanaaf laachuun halagoonni biyya keenya keessa warshaa qaban akka barbaadan qabeenyaa uumamaa bosona ciranii balleessuu cinatti lafarraa uummata dhiibanii “mootummaatu nuu ayyame!” Jechuun rakkinaaf gadadoof nu saaxiluu itti fufan. Rakkoowaan albuudni MEDROC qs dhoksaan yakkoonni raawwatamaa jiran hedduudha. Rakkoowaan waarshaan Sukkaaraa Waamaa, Dhidheessaa, Warshaa Shukkaaraa Fincaa’aa uummatarraan geessisaa jiran, lageewwaan goksuuf bishaan lafarraa ciranii bineensota bosonaa godaansaaf saaxilaa jiru. Waarshaan Bishaan Amboollee rakkoowaan guddaa uummatarratti fidaa jira. Kanaaf waarshaan uummata Oromoo faayidaa hinkennine ittuu miidhaaf uummata keenya keessa jiran hatatamaan hanga hojii isaanii dhaabanitti dhaadannoo “Daguuggaa sanyii karaa waarshaa nutti dhufu nurraa dhaabbachuu qaba!” Jedhu cimee itti fufa.
- Barataan Oromoo rakkoo akkamii keessa jira?
Barataan Oromoo waggoota Oromoo waggoota dheeraaf akka lammii biraatti ilaalamuun baratee ogummaasaan akka hinojjenne ugguramaa ture. Haalli kun itti fufuun barataan Oromoo mooraa Yuunibarsiitii irraa eebbifamee ba’u biyyattii bulchuuf jijjiirama uummataasaaf aantummaa biyyasaa kan qabu hojii dhabaa ta’uun xiinsammuusaa irratti hojiin hojjatamu itti fufe. Barattoonni bara darbe eebbifaman guutummaatti hoji dhabaa ta’anii qe’ee jiru. Kanneen isaaniin fura eebbifamanis maqaa Miseensa Mootummaa miti jedhuun yakkananii ogummaa isaaniin uummata gaggeessuu dadhabanii jiru. Kanaaf dhaadannoo “barataan Oromoo humna jijjiirama biyya Oromiyaa waan ta’eef barataa Oromoo jibbuun, ajjeesuun ha dhaabbatu!” Jedhuun gaaffii karaa nagaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo gaafatu itti fufa.
- Hojjetoota Mootummaa Oromoo bsoon
Hojjetaan mootummaa ogummaa isaan uummata tajaajiluuf dirqama qaba. Keessattuu Barsiisaaf hojjetoonni buufata fayyaa biyyattiif utubaa ta’uun kan tajaajilan lubbu baratoota uummanni abdatudha. Isaan kana irratti kaabinoota Mootummaan dirqama Miseensa keenya ta’aa jechuun dararuu, yoo miseensa ta’an ammoo kan miseensummaa, kan ambuulaansii, kan Gibiraa, fikkf dhaan miindaa uummataa saamuun cimee itti fufe. Kana maqsuuf Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaadannoo “mirgi hojjetoota Oromoo ha kabajamu!” Jechuun gaaffii gaafatu itti fufe.
Maayirratti rakkoo uummataa sadarkaa afaanii qofatti dubbatanii bira darbuun furmaataaf nageenya biyyatti kan eegsisu miti. Kanaaf rakkiin sabaaf gaaffiin uummataa haqa ta’uu erga amananii gaaffii sabaa deebisuun dirqama. Qabsoon itti jirru furmaata barbaaduuf qaamni mootummaadha ogiin jedhu hanga jechaatti malee gochaan waan fire hinqabu. Kanaaf qabsoon uummataa jabaatee Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin itti fufuun uummata Oromoo qaanii waggaa dheeraaf gaddaaf gadadoo keessa baasuuf nii hojjenna
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 16,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Istiqaama
“Istiqaama jechuun namni tokko haala Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ajajetti shari’aa Rabbii irratti gadi dhaabbachuu fi hordofuudha. Kuni immoo iklaasan (Rabbiif qulqulleessun) kan durfame ta’uu qaba.”
Ibn Rajab waa’ee Istiqaama ilaalchisee akkana jedha: Istiqaama jechuun karaa qajeelaa fi sirrii amantii Islaamaa osoo bitaa mirga hin gorin hordofuudha. Gochoota Rabbiif ajajamuu keessaa fi alaa kan of keessatti hammateedha. Haaluma wal-fakkaatun gochoota dhowwaman hunda dhiisu ykn irraa fagaachu kan of keessatti qabateedha.”
Gabaabumatti Istiqaama jechuun karaa qajeelaa fi haqaa Islaamaa irratti gadi dhaabbachuu fi itti fufuudha. Gadi dhaabbannaan kuni immoo kan ta’uu yoo wantoota itti ajajaman hojjatanii fi wantoota irraa dhowwaman dhiisanii fi irraa fagaatan qofaadha. Karaa biraatin namni tokko Islaama irratti gadi dhaabbate (Istiqaama qaba) yommuu jennu amanti Islaamatti homaa dabalu hin qabu, homaa irraa hir’isuus hin qabu. Akkuma jirutti hordofuudha. Kanaafi, bid’aan (wanti haarofti amantii keessatti uumame) istiqaaman wal faalleessa.
Sufyaan bin Abdullah (Rabbiin isarraa haa jaallatu) akkana jedha, ‘Ani ni jedhe, Yaa Ergamaa Rabbii jecha Islaama keessatti siin ala eenyullee hin gaafanne natti himi. Ergamaa Rabbii (SAW) ni jedhe: “ قُلْ: آمَنْت بِاَللَّهِ ثُمَّ اسْتَقِمْ” (Jedhi, ‘Rabbitti amane’ sana booda gadi dhaabbadhu.) (Riyaadu Saalihin)
‘Rabbitti amane’ yommuu jedhu arraba qofaan, ‘Rabbitti amane’ jechuu miti. Kana irra, qalbiin dhugaan Rabbitti amanuu ergasii arrabaan dubbachuudha. Amantii shakkiin wayitu keessa hin jirre qalbii keessatti hidda qabsiisudha. Rabbitti amane yommuu jedhu Rabbiin jiraachu, Gooftummaa Isaatti, Tokkichummaa Isaatti, maqaa fi amaloota Isaatti, murtiwwaan Isaatti, odefannoo Inni beeksisee fi wanta hunda Isarraa dhufetti amanu of keessatti qabata. Yoo kanniinitti amante, ergasii amantii Rabbii (Islaama) irratti gadi dhaabbadhu. Islaama irraa bitaa fi mirga hin gorin, homaa irraa hin hir’isin, homaa itti hin dabalin.
Shahadaa (Ragaa bahiinsa) an Laa ilaaha illAllaah wa anna Muhammadan rasulullah irratti iklaasan gadi dhaabbadhu. Ragaa bahiinsa kanniin irraa wantoota lama garmalee barbaachisaa ta’antu jira.Shahaadan: Laa ilaah illAllaah (Rabbiin malee kan haqaan gabbaramu hin jiru) iklaasa (hojii Rabbiif qulqulleessu) of keessatti tan hammateedha. Shahaadan: Muhammadan Rasulullah (Muhammad Ergamaa Rabbiiti) kan jedhu immoo hojii hojjatu Ergamaa Rabbii hordofuu akka qabu itti agarsiisa. Kanaafu namni Laa ilaaha ill Allaah Muhammadan rasulullah jedhu hojii hojjatu keessatti ilkaasa qabaachu fi Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuu qabaa jechuudha. Hojiin isaa fudhatama argachuuf kanniin lamaan guutu qaba: iklaasa fi Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuu. Kanaafi, istiqaaman (gadi dhaabbanaan) hanga du’aa kanniin lamaan irratti gadi dhaabbachuudha.
Abu Bakr Siddiiq (Rabbiin isarraa haa jaallatu) waa’ee istiqaama yommuu gaafatamu akkana jedhe.”Rabbitti homaa qindeessu dhiisudha.”
Umar ibn al-Khaxxaab akkana jedhe,”Istiqaama jechuun wanta itti ajajamte hojjachuu irratti gadi dhaabbachuu fi wanta dhowwamte irraa fagaachu itti fufuudha. Akka jallinna jeedalaa hin jallatin.”
Al-Hasan ni jedhe, “ajaja Rabbii irratti gadi dhaabbadhaa, Isaaf ajajamaa, Rabbiin faallessu irraa fagaadhaa.”
Mindaa warra Istiqaama qabaniif kennamu
Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) warroota istiqaama (gadi dhaabbannaa) qaban haala kanaan mindaa isaanii ibse:
“Dhugumatti, isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii, ergasii achirratti gadi dhaabbatan, (yeroo isaan du’an) Malaaykonni isaan irratti bubbu’uun “Hin sodaatinaa, hin gaddinaas; Jannata waadaa isiniif galameen gammadaa. Nuti jiruu duniyaa keessatti hiriyyoota fi gargaartoota keessan turre; Aakhirattis akkasuma. Isiniif ishee (Jannata) keessa waan lubbuun teessan feetutu jira. Isiniif ishee keessa waan barbaaddantu jira. Affeerraa Rabbii Araaramaa, Rahmata godhaa ta’ee irraayyi.” (isaaniin jedhu)” Suuratu Fussilat 41:30-32
“Isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii ergasii san irratti gadi dhaabbatan, sodaan isaan irra hin jiru; isaan hin gaddanis. Isaan sun warra jannataati; ishee keessa yeroo hundaa jiraatu. (Kuni) mindaa waan dalagaa turaniif (isaanii kennamuudha).” (Suuratu Al-Ahqaaf 46:13-14)
Asirraa namni tokko wanti hubatu, nama sirnaan amanee fi san irratti gadi dhaabbateef mindaan kennamu baay’eedha. Isaan keessaa: (1) Gargaarsa malaykoota addunyaa fi Aakhiratti qabaachu; (2) yeroo du’aa dhiphinnaa fi daraara san keessaa baasuf Malaykoonni gammachisan itti dhufuu;(3) Namtichi gara Jannataa wanta lubbuun isaa feetu keessa jirutti qajeelfama; (4) Namoonni istiqaama qaban yeroo hundaa Jannata keessa jiraatu; (5) Rabbiin isaanitti gammada, qananii Isaas isaanitti roobsa.
Wantoota Istiqaamaf barbaachisan:
Imaam ibn Al-Qayyim istiqaama sirrii argachuuf wantoonni jahan kunniin guutamu qaban jedha:
- Hojii barbaachisu hojjachuu
- Hojiwwan sanniin hojjachuuf humna baasu
- Hojiiwwan sanniin yommuu hojjatan wanta hayyamamaa ta’etti of daangessu ykn madaallamaa ta’uu.
- Beekumsa bu’uura godhatanii hojjachuu (gocha hojjatan san beekumsa amantii waliin hojjachuu)
- Hojii hojjatan san Rabbiif qulqulleessu (ikhlaasa qabaachu)
- Akkuma ajajamanitti hojii san hojjachuu. Jecha biraatin Sunnaah Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuudha.
Salaafonni yeroo baay’ee wantoota lamaan kanniin ni kaasu. Isaanis hojii keessatti madaalamaa ta’uu fi sunnah Ergamaa Rabbii (SAW) hordofuudha. Sheyxaanni qalbii gabrichaa fuunfachuun ni qora (mokkora). Sheyxaanni hasaasa badaa gosa lama qaba. Takkaa dadhabaa akka ta’uu nama san kakaasa takkaa immoo daangaa akka darbu itti kakaasa. Yoo sheyxaanni nama sunnaah sirritti hordofu arge, daangaa akka darbu itti kakaasa. Wanta Ergamaan Rabbii (SAW) hin hojjanne hojjata, garuu hojii gaarii dabalataa hojjataa akka jirutti yaada. Namtichi akkana ofiin jedha, “kuni hojii gaggaarii ibaadati. Kanaafu, dabalataan hojjachuun ykn tarkaanfi cimaa fudhachuun hojii gaarii fi ibaadadha.” Haala kanaan sheyxaanni namoota baay’ee karaa irraa jallisee jira. Namoota baay’ee bid’atti kan geesse kana. Fakkeenyaf, Moolida yommuu kabajan, sheyxaanni ‘Kuni Jaalala Ergamaa Rabbii argisiisuuf malee wanta biraati miti.’jechuun isaanitti hasaasa. Moolinni Ergamaan Rabbiis (SAW) ta’ee sahaabonni isaa kan hin hojjanne ykn hin kabajne ta’ee osoo jiru. Ammas sheyxaanni hirribaa fi boqonnaa malee hojii ibaada tokko akka hojjatu nama san taasisuun daangaa akka darbu godha. Namni kuni boodarra hojii san ni dhiisa ykn of dinqiisifachuun hojii of jalaa balleessa.
Karaan lammataa sheyxaanni namoota itti jallisuu, yoo nama san keessatti dadhabinnaa fi ceem’u arge, faallaa nama armaan olii akka deemu taasisa. Hayyamaa fi dhiifama shari’aa itti agarsiisuun hojii hojjatu qabu akka hin hojjanne isa taasisa. ‘Salaanni amantii keessaa nama hin baasu’ jechuun salaata dhiisu eegala. Sababoota adda addaa itti fiduun hojii baay’ee akka hin hojjanne isa taasisa. Karaan lamaan kunniin istiqaama kan faallessudha. Namni karaa istiqaama irra deemu madaallamaa ta’uu qaba. Humna isaati ol hojjachuu fi of dadhabsiisuun daangaa darbuu hin qabu akkasumas, wanta itti ajajame dhiisun hojii gaarii qisaasessu hin qabu. Rabbiin (Azza wa Jalla) ni jedha:
“Akkuma ajajamtetti gadi dhaabbadhu. Isaan si waliin tawbataniis (gadi haa dhaabbatan). Daangaas hin darbinaa. Dhugumatti Inni (Rabbiin) waan isin dalagdan Argaadha.” suuratu Huud 11:112
“Namni tokko dukkana gaflaatin ifa istiqaama dhaamsu hin qabu. Ifa dammaqiinsatiin daandii istiqaamaa ibsuu qaba.” jedha imaam ibn al-Qayyim
Istiqaamaa qalbii fi arrabaa
Furtuun istiqaamaa qalbiin namaa Daandii qajeelaa irratti gadi dhaabbachuu fi hordofuudha. Qalbiin Tawhiida irratti sirritti gadi dhaabbachuu qabdi. Sodaa Rabbii, jaalala Isaa fi kabaja Isaatiin tan guuttamte ta’uu qabdi. Yoo qalbiin tolte qaamoleen biroo ishii hordofuu. Imaam ibn Al-Qayyim namni istiqaama guutuu galmaan kan gahu yoo ulaagaaleen lama guuttamaniidha jedha. Tokko, namtichi nama ykn wanta hundaa caalchisee Rabbiin jaallachuu qaba. Kuni salphaa akka ta’etti odeessun hin ulfaatu garuu hojii irra oolchun garmalee ulfaata. Yommuu Rabbiin nama san qoru, dhugaan ifa ni baha.
Istiqaaman guutu ta’uuf ulaagan lammataa namtichi wanta shari’aan itti ajaje fi irraa dhowweef kabaja guddaa qabaachu qaba (wantoota itti ajajamee hojjachuu fi wantoota irraa dhowwame hundaa dhiisu qaba.) Kabajni guddaan kuni kan dhufu ajajamoota fi dhowwamoota sanniin Rabbii lafa godheef (murteessef) kabaja guddaa yoo qabaatedha. Namtichi yeroo hundaa seerota shari’aa eenyu akka kaa’e (tume) sammutti qabachuu qaba. Kuni qalbii keessatti hidda yoo qabate, kabaja sirrii seerota saniif kenna.”
Qalbiin erga gadi dhaabbattee booda wanti garmalee barbaachisaan arraba.
Abu Hureeyran akka gabaasanitti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ إِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ لاَ يُلْقِي لَهَا بَالاً، يَرْفَعُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَاتٍ، وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ لاَ يُلْقِي لَهَا بَالاً يَهْوِي بِهَا فِي جَهَنَّمَ “.
“Dhugumatti gabrichi tokko jecha Rabbiin gammachiistu ni dubbata xiyyeefannoo osoo itti hin kenniin. Sababa saniin Rabbiin sadarkatti isa olkaasa. Dhugumatti gabrichi tokko jecha Rabbiin dallansiistu ni dubbata osoo xiyyeefannoo itti hin kenniin. Sababa saniin Jahannamitti darbama.” Sahih Al-Bukhaari
Gabaabumatti namni tokko istiqaama guutu qabaachuf, qalbii fi arraba isaa sirreessuf carraaqu qaba. Qalbii isaa tawhida qulqulluu irratti gadi dhaabuf tattaaffi addaan hin cinne taasisu qaba. Akkasumas, qaaman fi arrabaan wantoota itti ajajame hojjachuu fi wanta dhowwame irraa fagaachu qaba. Fakkeenyaf, salaata salaatu irratti gadi dhaabbachu qaba. Waa’een istiqaama asirratti kan dhaabbatu miti. In shaa Allaah, torbaan akkamitti istiqaama cimsuu akka dandeenyu ni ilaalla.
Kitaabilee wabii
1.Commentary on the Forty Hadith of An-Nawawi- Jamal Zarabozo- jildii 2, fuula 684-692
2.Sharih Rayidu Salihiid- Ibn Usaymiin- jildii 1ffaa- fuula 568-571
3.Madaarija saalikin- Imaam ibn Al-Qayyim- jildii-2ffaa,fuula 109-113


text:
Naftaalii Bennett waggaa kudhan keessatti yeroo jalqaaf Masrii daawwatan
Ministirri Muummee Israa'el Naftaalii Bennett Masrii daawwatan. Bennett qondaala mootummaa waggoota kudhan darban keessatti yeroo jalqabaaf Masrii daawwataniidha.
MM Naftaalii Bennett pireezidantii Masrii Abdul Fattaah al-Siisii iddoo bashannanaa handaara Galaanaa Diimaatti argamu Sharm el-Sheikh jedhamutti arguun waliin mari'achuutti akka gammadan himan.
''Walga'iin keenya akkaan faayidaa kan qabuu fi murteessaa kan ta'eedha,'' jedhan.
Ibsi gara Masrii ba'e akka mul'isutti dhimmoonni biyyoota lameen walitti fidan fi naannawa sana ilaallatu, akkasumas akkaataa araara Paalastaayin fi Isaa'el milkeessuun danda'amurratti mari'ataniiru.
Nama gadaa hedduuf Israa'el hooggane Beenjaamin Netaniyaahuu irraa Waxabajjii darbe aangoo kan fudhatan MM Naftaalii Bennett, ji'a darbe keessa ture Masrii akka daawwataniif kan affeeraman.
Erga bara 2011 as qondaalli olaanaan Israa'el Masrii daawwatee hin beeku.
Bara 2011 MM duraanii Beenjaamin Netaaniyaahuu, osoo pireezdantiin Masrii yeroo sana turan Hosni Mubaarak mormii uummataan aangoorraa hin hari'amin ji'a tokko dura, biyyattii daawwachuun walarganii turan.
Bara 2018 ammoo iccitiidhaan Masrii daawwatanii Pireezdant al-Siisii waliin dhoksaatti dubbachuutu odeeffama.
Al-Siisii waliin yaa'ii waliigalaa UN irrattis magaalaa New Yorkitti yeroo hedduu walarganiiru.
Biyyoota Arabaa keessaa Masriin biyya yeroo jalqabaaf waliigaltee nageenyaa Israa'el waliin mallatteessitedha.
Kunis bara 1979 kan raawwate yoo ta'u erga bara sanaatii garuu hariiroon isaanii akkaan laafeera.
Daawwannaa kanarratti garuu akkaataan qondaaltonni lameen itti walsimatan suuraa irraa wayita ilaalamu hariiroon biyyoota lameenii akkaan cimaa jiraachuu mul'isa.
MM Naftaalii Bennett karaa waajjirasaanii ibsa baasan keessatti, ''hariiroo jabaa fuulduratti uumuuf bu'uura cimaa keenyeerra,'' jedhan.
"Dhimmoota dippiloomaasii, nageenyaa fi diingadee akkasumas akkaataa dantaa biyyoota keenya lamaanii eegsisuun danda'murratti mari'anneerra,'' jedhan.
Akk ibsa waajjira dubbi himaa Pireezdantii Masrii keessaa ba'eetti ammoo, Abdul Fattaah al-Siisii waan jedhan: ''Nageenya waaraa biyyoota baha-giddugaleessaa keessatti fiduuf Masriin deeggarsa guutuu ni taasifti.
Kunis yaada furmaataa biyyoota lameen irraa ka'u kabajuun ta'uu qaba. Akkasumas furmaata sadarkaa idil-addunyaatti fudhatama qabu ta'uu qaba. Akkaataa nageenyaa fi badhaadhina naannawa sanatti fiduun furamuu qaba.''


text:
Jaarmayaan Baqattoota Oromoo ABO Yemen Ammajjii 9-2015 Magaalaa Sana’aattii Hawaasa Oromoo Maraaf Waamicha Gochuudhaan Hirmaachisee Gaafa Ammajjii 9-2015 Sirna Hoo’aan Kabajee Ooleera Ayyaana Kana irratti Namoonni dhibbaatamaan lakkaa’aman argamaniiru kaana jechuun Maanguddoota ,Haawwota, Dargaggootaafi shamarran heduminnaan Ayyaanicha irratti argamaniiru Jarmayaan Tokkummaa Baqattoota Oromoo ABO-Yemen Yeroo Haalli Biyyattii Jeequmsa hamaa Mudate Kana kessaatti QBO Jabeessuufi Tokkummaa Hawaasa Oromoo Cimsuuf Kutannoofi Murannoodhaan Ayyaana Ayyaana WBO Kabajanneera Ayyaanni kun Aadaa Oromoo Eebba Manguddootiin Baname Ayyaana bara Kanaa Isa baroota Darbee irraa Kan Adda isa Godhu Yeroo jalqabaatiif Artistoonni Oromoo Ayyaanicha Irratti argamuudhaan Sirboota Waraaqsaa Ummataaf dhiheessuun
Hawaasa Bashannan siiisaa Oolaniiru Ayyaana Kana irratti D\ Jaarmayaafi Hirmaattonni Ayyaanichaa Sababa Guyyaan Kun Ayyaanefatamuuf Ibsuun Akkasumas Mooraa QBO Itichuuf Tokkummaa QO Jabeessuuf Ibsa Bal’aa Godhaniiru Ayyaanni Kun Milkiin Xumuramuun Ibsa Ejjannoo Armaan Gadii Qabxii Jaha {6} Of keessqabu baafateera
1. Nuti JTBO-ABO-Yemen Hanga QBO Galma Geetutti Cinaa dhaabbachuuf Waada Keenya Haaromfannee jirra!!!
2. Wareegama Qabsoon Gaafattu Hunda irraa Qooda Fudhachuuf qophii tahuu Keenya Ibsin!!!
3.Yeroo Kamuu Caalaa Tokkummaan QBO Milkeessuun Murteessaa Tahuu Ibsina!!!
4.Gochaa Ummata Oromoo irratti Raawwatu Kamuu Ni Balaaleffanna!!
5.Ummanni Oromoo Tokkummaadhaan Diina Keenya Kan Mirga Keenyaafi Qabeenya Keenya Saamuun Nagayaafi Tasgabbii Nu dhoorke Waloon Ufirraa Fon qolchuun Murteessaa tahuu Ibsina !!!
6.Nuti JTBO-ABO-Yemen Kabajaafii Jaalala Ummata Oromootiif Qabnun Guddaa tahuu ibsina !!!
IUOF!!!


text:
Ferhan Abdulselam
1- Barreessuudhaaf kan salphaa ta’e
2- Sagaleessuudhaaf kan salphaa ta’e
3- Irra deddeebi’ee kan dhufu
Akkuma isaan jedhanittuu yoo deemne, qubeen ‘A’ sagaleessuudhaan salphaa tahuu fi irra deddeebiin dhufuu keessatti qubee ‘L’ ni dursa jedheen amana. Yoo jechootni afaan Oromoo qubee ‘L’ eegalu kan ‘A’ eegalurra hedduudha jettanis ulaagaa irra deddeebi’uu waan jettaniif, mee barruu ani barreesse tana qofa keessatti ‘A’ meeqa akka fayyadame laalaa! Irra deddeebii jechuun akkas tahuudha akka ibsa isaaniittti. Sagaleessuudhaanis daa’imni Oromiyaa keessatti yeroo afaan hiikkattu ‘aayyoo’ fi ‘abbaa’ jechuun eegalti. Bakka adda addaatti garagara tahus kanarraa hin fagaatu.
Yaa OPDO waan isin gaafadhu,
– Afaanota 132 kan qubee laatinii fayyadamaa jiran keessaa kan tartiiba isaa jijjiire kami? Kan afaan Oromoo maaltu adda isa godhe?
– Rakkooleen tartiibni qubee fide maali? Barreessuu fi dubbisuu yoo jettan deebii hin tahu. Rakkoon barreessuu fi dubbisuu, hanqina tooftaa barsiisuu fi barsiisaa, akkasumas hanqina meeshaa barnootaa irraa akka madde deddeebi’ee dubbatamaa ture.
– Qubeen warra Chaaynaatuu 莫 baratamaa hin jiruu? Ijoolleen isaanii barreessuu rakkatanii dubbisuun ykn barreessuun duubatti hafanii?


text:
Bar-tokkoo Adureewwn obbolaa wal jaalataan lamtu turan. Inni tokko gurracha.Inni biroon immoo adii ture. Guyyaa tokko osoo waliin deemanii; adureen adiin fuuldura isaaniitti waan marame tokko arge. Yeroo kana adureen gurrachi utuu waa hin dubbatin ariitiin figuudhan daabboo sana lafaa kaasee yeroo ilaalu waanti marame sun daabboo mi’aawwaa bifa keekkiin tolchame ta’uusaa hubatee ; “Wawu! akkam bareeda ?” jedhe. Beela’ees waan tureef nyaachuuf afaan isaa baane.Battala kana adurreen adiin “dhaabbi akka hin nyaane. Daabboo kana dursee kan argee ana “ jedheen.
Adurreen gurraachi immoo; “ati yoo argitees kan dursee lafaa fuudhe ana waan taheef nyaachuu kan qabu ana.” jeechudhaan dide.Haala kanaan wal mormuu jalqaban.Booda irratti fuul-dura isaanii bosona laga gamaa keessa Jaldeessa muka Baddeessaa gubaa kore tokko arganii jaarsummaaf gara isaatti deeman. Akkuma bira ga’aniin;” Maaloo yaa obbo Jaldeessoo keenyaa! giddu keenyatti rakkoon waan uumameef mukka kana irraa bu’iitii waan siin mariyannu qabna.” ittiin jedhan.
Yeroo kana Jaldeessi; “Haata’u!.Mukka ani jirurra ol ba’aa! Ol kotta !”ittiin jedhe. Adurreen gurraachi; “ani harka tokkoon daabboo sababiin baadheef, harka tokkoon mukatti ol ba’uu hin danda’u.Yeroon ol ba’u na harkaa kufa“jedhe.Yeroo kana Jaldeessichi “gaariidha!” jeechuudhaan mukkicha irraa bu’ee lafa taa’e.” Toole ! maalii rakkoon keessan? “ jeechuudhaan isaan gaafate.
Haaluma kanaan himannaa isaanii jalqaban.Adureen adiin;”Adureen gurrachi kun baayee oftuulaadha.Daabboo kana hunda isaa nyaachuu barbaade.Daabboo kana garuu dursee kan arge anna ture. Kanaafuu, kan kiyya ta’uu qaba”Jedhe. Adureen gurraachis;” Inni dursee yoo argellee fiigee kan dursee lafaa fudhate anaa waan taheef naaf ta’uu mala.”Jedhe.Adurreen adiinis;” Yaa obbo Jaldeessoo! Waaqayyo sitti haa agarsiisutii daabboo kana eenyu nyaachuu akka qabuu akka nu murteessituuf dhufne.” Jedhe.Obbo Jaldeessoonis; “ahaa! mee xiqqoo isheen itti yaada!” jeechuudhaan ija isaa daqiiqaa murasaaf duununfate.Sana booddee akkas ittiin jeedhe; “Baka lammatti akkan addaan isinii qoduuf daabboo mi’aawwaadha jettan kana mee anatti kennaa! tokkoon tokkoon keessan walqixa walakkaa walaakkaa akka nyaachuu qabdan natti mul’aateera” jeedheen.
Akkuma kanaan Aduree gurrachi daabbicha obbo Jaaldeessootti keenne. Jaaldeessichis bakka lammatti hire. Kan bakka lamatti hire kanas harka isaa bitaafi mirga irratti qabatee ilaalaa akkas jeedhe; “ Waawu! Inni ani iddoo lamatti cabse tokko isaa gara biraa kan caalu fakkaata.Walqixa miti.Afachu mee walaan qixxessa!” jeedhee, daabboon inni harkasaa mirga irratti qabate, kan harkasaa bitaarra jiru caala jedhee irraa xinnoo cuffatee, nyaatee, ammasa lamaanuu madaale.Ammaas daabboowwan harka isaa lamaan keessa jiran dabaree dabareedhaan ilaale. “Wawu! Amma immoo kan harkakoo bitaarra jiru ni xinnaate” jedhee kan harkasaa mirgaarra jiru irraa xinnoo cuffate.Ammas daabboowwan harka isaa lamaan irra jiran ilaale.”O !amma immoo daabboo harka bitaarraa jiru kan mirgarra jiru caala”Jedhee xinnoo irraa cuffate.Yeroo kana adureewwan lammaan gochi Jaldeessichaa bittaa itti gale.Akka isaaniif walqixa hiruuf daabboo itti kennan Jaldeessichi “kanatu guddate, kunimmoo isa kanarraa xinnaate “jechuudhaan daabboo isaanii cucuffatee fixuu jala ga’e. Yeroo kana Adurreewwan lamaan haalli Jaldeesi gochaa jiru isaan yaaddessinaan akkas ittiin jedhan; “ Yaa kabajamoo obbo Jaldeessoo! homaa mitti kan addaan iddoo lamatti nuu hirte lamaanuu nuuf kenni. Dirqaama wal qixaa yoo hintaanellee rakkoo hinqabu.” ittiin jeedhan.Yeroo kana Jaaldeessichis akkas jeedhee deebseef; “Akkasimmaa ta’uu hin qabu.Jaarsummaa jettanii erga garakoo dhuftan, wal qixxeesseen isinii kennuun qaba malee akka wal caalu kanatti isiniif hin kennu“ ittiin jedhe.Kana booda Adureewwan lamaan kunniin waan godhan dhabanii kan Jaldeessichi gochuuf jiru taa’anii ilaaluu jalqaban.
Jaaldeessichi ammas daabboo iddoo lamatti hiree “kun guddaadha”. jedhee irraa cuffachaa “kun immoo nixinnaate isa guddaa kanarraa xinnoo yoon cuffadhe isa kanaa wajjin wal qixxaata” jedhee utuma cuffatu kan lamatti qoodaman sun dhumuu jala ga’an.Kana booda Jaldeessichi yeroo ilaalu daabbowwan lammatti qoodaman kunniin xiqqootu harkatti hafe. “Yaa Adurreewwan michuuwwankoo! kana booda daabboowwan xixinnoo kunniin yoon isiniif kenne faayidaa isiniif hinqabu” jeechudhaan lamaanuu afaan kaawwachuufe yeroo jedhu, adureewwan lamaan; “obbo Jaldeessoo ! dhaabi!dhaabi! “ ittiin jedhan.Jaldeesson garuu dursee daabboowwan lammeen xixiqqoo addaan qoodaman sana afaan isaa keessatti kaa’achuudhaan nyaatee fixe.Sanaan booda kokkolfaa;”quufaa ! eebbifamaa!”jeedhee isaan dhiisee deeeme.
Adureewwan miskiinnotiin lameen baayee beelawwanii turanii. Haata’u malee, daabboon isaanii amma hinjiru. Gaddaa osoo deemaa jiraanii akkas waliin jeedhan; “Ammaan booda wal looluu hin qabnu.Tokkummaa qabaachuu qabna.Yaadaan tokko ta’uu dadhabuun keenyatu, diina keenyaaf carraa kennee,qabeenya keenya fudhachiisne.Nuti ilmaan abbaa tokkooti. Waan kana ta’eef Walii galan alaa galan jedhu mitii?.Waan nyaatamuus yoo arganee, bakka lammatti ofuma keenyaan addaan qoodachuudhaan waliin nyaanna.Yeroo adamsinus tokkummaadhaan adamsina.Kan numiidhuu dhufus tokkummaadhaan ofirratti lolla ”Jeechudhaan marii’atanii walii galan.
Kana booda tokkummaadhaan Hatuuta adamsuu jalqaban.Utuu adamsanii Adurreen gurraachi hantuuta guddaa tokko qabatee utuu dhufuu Sareen itti dhufee, Hantuuta sana irraa fudhachuuf loluu jalqabe.Yeroo kana Adurreen gurrachi sun aariidhaan dheekkamee Saricha ofirraa faccisuu yaale.Yeroo kana Adurreen adii sagalee obboleessa isaa dhaga’ee battalaan fiigaa dhufe. Kana booda lama ta’anii Saree sana lolanii ari’atanii hantuuta sana waliin nyaatan.
Gaaf tokkommoo Risaan guddaa tokko Illeettii duute utuu nyaauu bira ga’an.Risaan sun Adurreewwan kunniin lamaan yeroo argu Illeettii lafarratti nyaachaa jiru sana fudhatee balali’uuf utuu ol ka’uu, Adurreen adiin karaa duubaan utaalee gofla (koochoo) isaa bitaa qeensaan gadi harkise.Battala kana Risaan sun Adurree sana huuruu isaatiin waraanuuf yeroo itti gara galuu Adurreen gurrachimmoo karaa boodaa baalleesaa qeensaan gadi harkise qabe.Risaan sun yeroo of gadhiisisuuf gara Adurree gurraachatti gara galuu, Adurreen adiin immoo karaa gara biraatiin harkisee baalleessaa qeensaafi ilkaaniin kukkutuu jalqabe.Adurreen gurraachimmo karaa gara biraatiin qeensaafi ilkaan isaan gadi harkise.Haala kanaan Risa sana baalleessaa kukkutanii ajjeesan.
Adurreewwan lamaan kunniin haala kanaan Risaa sana erga ajjeefatan booda, nyaata argatan lamaan akkaataa itti nyaatan mariyatanii erga walii galan booda, karoora baafatan.Karoori isaaniis;1.Illeettii duute nyaachuu.2.Itti aansuudhaan Risa ajjeesan sanas nyaachuu,3.nyaatanii kan isaanirraa hafummoo yeroo gara biraaf kaawwachuu kan jedhu ture.
Kanumaan Illeettii sana hamma quufanitti waliin nyaatan.Baayi’ee quufan.Hundumaa nyaatanii fixuu hin dandeenye. Kanaaf kan isaan irraa hafeefi Risaa sana mana isaaniitti fudhachuuf walii galani.Akkuma kanaan Adurreen gurraachi Risaa sana akka qabu.Adurreen adiin immoo foon Illeettii hafe sana akka baatu, walii galan.Akkuma kanaan Adurreewwan lamaanuu nyaata isaanii ilkaaniin ciniinnatanii lafarra harkisaa mana isaaniitti fudhatanii galan.
Haala kanaan Adurreewwan lamaan kunniin daguun gora isaanii dabrerraa barumsa fudhatanii,walii galuudhaan tokkummaa isaanii cimsanii, diina isaanitti dhufu tokkummaan lolanii, mo’achuudhaan,kan argatan waliin hirmaatanii,nyaachuudhaan jireenya nagaafi tasgabbii gammachuudhaan jiraatan.Tokkummaan humnadha.Walii galan alaa galan jechuun kana.
Liiban Haayiluu tiin.


text:
Filannoo Paarlaamaa Kaanaadaa Wixata kaleessaa geggeeffameen Paartiin biyyattii bulchaa jiru injifate
Filannoo Kaanaadaa kaleessa geggeeffame kanaan Paartiin Liberals kan yeroo ammaa biyyattii bulchaa jiru barcuma muraasaan kan injifate yoo tahu, haaluma kanaan Justin Trudeau marsaa lammataatiif muummicha ministeera biyyattii tahuun itti fufa. Miidayaaleen biyyattii akka gabaasanitti, qabxii filannoo jalqaba irra baheen barcuma Paarlaamaa 338 keessaa Paartiin Liberals 158 kan argate yoo tahu, Paartiin Conservatives ammoo barcuma 121 argachuun sadarkaa lammataa irra jira.
Haata’u malee Paartiin Liberals kophatti biyyattii hogganuuf sagalee wayyaba tahe wanta hin argatiniif, Paartii biroo waliin walitti qindaayuun mootummaa hundeessuun dirqama itti taha.


text:
#OromoProtests 2020 all Oromia 3rd round August 16, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Againsty Tyranny, OromoProtests 2020
1 comment so far
OMN Waamicha Qabsoo Marsaa 3ffaa Qeerroo irraa Kenname! Hagaya/August 16, 2020 ከቄሮ የተላለፈ ሦስተኛ ዙር የትግል ጥሪ
Waamicha Qabsoo Marsaa 3ffaa Qeerroo irraa Kenname
Uummatni Oromoo sirna abbaa hirree Wayyaaneen mataa itti taatee turte waliin qabsoo hadhaawaa taasiseen of irraa erga garagalchee booda loote-seentuun sirna Nafxannyaa aangoo mootummaa qabattee jirti.
Erga sini Nafxanyaa Abiy Ahmed mataa itti ta’e aangoo argattee as Oromoon gidiraa seenaa isaa keessatti argee hinbeekneen hiraarfamaa jira. Haaluma kanaan gartuun Biltsiginnaa yeroo ammaa mootummaa ofiin jedhu Oromoo xiqqeessee Oromummaa balleessuuf akeekaa godhatee jira. Hayyootaa fi qaroon Oromoo hidhaa jiru, hidhaa irraa kan hafan ajjeefamaa, ariyatamaa, akkasumas xiqqeefamaa jiru. Oromoo fi lafa Oromoo qoqqoodanii daldaluun Itiyoophiyaa dhiiga Oromoo dhuguun gabbatte kana tiksuuf yaalu. Abdii uummatni Oromoo mirga heerawaa fayyadamee filannoo dhaan sirna nafxanyaa kana of irraa kaasuuf qabu filannoo karoorfame haqee, Oromiyaa humnaan bulchuuf waraanaa hanga funyaaniitti hidhate uummatatti bobbaasee jira.
Maqaa “olaantummaa seeraa” jedhu golgaa godhachuun mana uummataa gubuu, jumlaan ajjesuu, qabeenya saamuu fi shamarran gudeeduu hojii fardii tasifatee jira. Walumaagalatti, Oromiyaan sirna nafxanyaa jalatti kuftee jirti. Kanaaf, Qeerroon waamicha qabsoo marsaa 3ffaa Kudhalamaan Sadeen (12/12/12) jedhamee moggaafame labseera. Mormiin marsaa 3ffaa kun Kibxata Hagayya 12, 2012 irraa hanga Jimaataa, Fulbaana 01, 2013 guutuu Oromiyaa keessatti hojii irra oola.
Kaayyoon yeroo gabaabaa qabsoo marsaa kanaa hooggantootaa fi lammiilee Oromoo hidhaman mara hidhaa irraa hiiksisuu dha; yeroo giddu-galeessatti ammoo loltootni mootummaa magaalotaa fi gandoota baadiyyaa Oromiyaa gadhiisanii mooraa waraanaatti akka deebi’an taasisuu dha. Galmi qabsoo Oromoo inni xumura mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu dhugoomsuu akka ta’e yaadachiisuu barbaanna. Kanaafuu, tooftaa sadarkaa qabsoon keenya irra gahe madaluu qeerroon yeroo filatetti kan labsuu waan ta’eef ummatni Oromoo arasaa barbaachiisu kafalee mirgaa isaa guutuu gonfachuuf akka of qopheessu gamanumaan beeksifina. Haaluma kanaan waamichi qabsoo marsaa haaraa armaan gadii Qeerroo irraa kennamee jira.
1. Uggura daandiiwwaniiHagayya 12, 2012 irraa eegalee hanga Hagayya 20, 2012 tti daandiiwwan magaalota Oromiyaa walquunnamsiisan akkasumas daandiiwwan Oromiyaa keessa qaxxamuranii Naannolee ollaa Oromiyaa fi biyyoota alaa walqunamsiisan hundi ni cufamu. Guyyaa uggura daandiiwwanii dheeresuun ykn gabaabssuun barbaachisaa ta’ee yoo argame Qeerroon beeksisa ni kenna.
2. Mormii waliigalaa guyyaadhaan hindaangeffamne
2.1. Dhaabbilee faayinaasii madda diinagdee sirna nafxanyaa Abiy Ahmed ta’an hundatti Oromoon akka hin tajajilamne waamicha dhiyeessina. Gibiras mootommaadhaaf akka hin kaffalle.
2.2. Caasaalee lukkeen Biltsiginnaa gandoota Oromiyaa keessatti itti fayadamuun Qeerroo adamsitee nafxanyaaf dabarstee kennan tajajilaan ala ta’uu qabu.
2.3. Jarsummaan aadaa Oromoon ittiin boonuu fi dhimma isaa jarsummaan xumurachuun aadaa uummata Oromoo keessa isa tokko. Hata’u malee, maqaa jaarsummaatiin namoontni dhuunfaa Oromoof naatoo hinqabne durgoo sirna nafxanyaa irraa funaannachaa umurii sirna gabroomfataa dheeressuuf kan dhama’an waan ta’aniif Oromoon akka jalaa hin dhageenye; jireenya hawaasummaa keessas akka baasu Qeerroon ni qoqqobata.
2.4. Ijaarsa milishoota gandaa dabalatee caasaleen Biltsiginnaa ganadoota magaalaa fi baadiyyaa Oromiyaa keessa maadheffachuudhaan, bilbilaan waraana yaamuudhaan Qeerroo qabsiisuu hojii taasifatanii jiran; dabalataanis, Qeerroo irrati odeeffannoo fi ragaa sobaa kennuu fi qindeesuu irraa akka of qusatan Qeerroon gadi jabeessee akeekachiisa . Akkeekkachiisa
1. Lukkeeleen Biltsiginnaa qabsoo ummata keenyaa xureessuuf, goolii uumuuf, akkasumas, sabaa fi sablamootaa Oromiyaa keessa jiraatanii fi manneen amantaa irratti balaa geesisuuf waan malaniif ummanni guutuun to’annoo fi eegumsa cimaa akka gootan.
2. Sabaa fi sablammootni Oromiyaa keessa jiraatan qaama hawaasa Oromooti. Qeerroon bakka hundatti eegumsa cimaa akka godhuuf cimsinee dhaamna.
3. Uggurri daandiiwwanii osoo hin eegalin dursuun ummanni waan isa barbaachisu qindeeffachuu akka xumuratu yaadachiifna.
4. Kibxata Hagayya 12, 2012 irraa eegalee daandiiwwan ugguramuu waliin walqabatee sochiin geejjibaa waan dhaabbatuuf guyyaa kana irraa eegalee namnii kamuu Oromiyaa keessa ykn Oromiyaa irraa gara naannoo biraatti imaluuf akka hin karoorfanne dursinee yaadachiifna.
5. Labsii Qeerroon kabaja uummata Oromoo fi Oromiyaa irratti abba biyyummaa isaa mirkaneefachuuf baase kana cabsuun sochii taasifamu guffachiisuf kan carraaqu hundaaf itti gaafatamummaan kanuma abbaa akka ta’e cimsinee hubachiifna. Hubbachiisa
1. Manneen yaalaa fi faarmaasiin ykn dukkaanni qorichaa labsiin kun isaan hin ilaallatu.
2. Manneen barnootaa, buufataaleen fayyaa fi maneen amantaa sochii ugguraa fi fincila hunda irraa walaba.
3. Sochiin Ambulaansii ugguraan daangeffamuu waan hinqabneef hamma lukkeelee diinaaf tajaajila hinkenninetti socho’uu danda’u. WAAMICHA 1. Ilmaan Oromoo mootummaa kana keessa jirtaniif;-
1.1. Sirni nafxanyaa amma ijaaramaa jiru Oromoo fi Oromiyaa balleessudhaaf kan kaayyoo godhate waan taheef, ilmaan Oromoo sadarkaa gadii irraa hanga gubbaatti mootummicha tajaajilaa jirtan yeroo murteessaa Oromoon akka sabaatti of baraarudhaaf qabsoo hadhooftutti jirru kanatti gara ummataatti akka makamtan waamicha lammummaa isiniif goona.
1.2. Ilmaan Oromoo, Raayyaa ittisa Biyyaa, Poolisii Federaalaa, Poolisii Oromiyaa, Humna Addaa Oromiyaa fi Milishaa keessa jirtan qabsoo Qeerron irratti wareegamaa jirtu cinaa akka dhaabbattan Waamicha isiniif goona.
2. Hayyoota Oromoo hundaaf;-
2.1. Hayyoonni Oromoo yeroon keessa jirru yeroo murteessituu fi hamtuu kan Oromoon akka Oromootti jiraachuu fi dhabamuu gidduu jiru tahuu isaa hubachuudhaan walitti dhuftanii mari’attanii hanga Oromoon abbaa biyyummaa goonfatutti of-kennummaadhaan akka hojjattan waamicha isiniif goona.
3. Ummata Oromoo hundaaf;
3.1. Qabsoon Qeerron itti jirtuu kan Oromoo maraa waan ta’eef hirmaanaa hundaa barbaachiisa. Kanaafuu, qeerroo cinaa dhaabbachuun, qabsoo akka finiinsitan waamicha isiniif dabarsina.
4. Sabaa fi sablammoota cunqurfamoo hundaaf;-
4.1. Mootummaan Abiyyii Ahmadiin hoogganamu yeroo ammaa sirna federaalizimii sabdaneessaa diigudhaan sirna nafxanyaa durii ijaarudhaaf duula gochaa jiru kana dura dhaabbachuun sabaa fi sabalammoonni cunqurfamoon hundi mirgaa sabaaf sablammotaa kabajsiisuuf adeemsifama jiruu kana keesatti akka wal tuumsiinuuf waammichaa obbolummaa isinii dabarsina.
Injifannoo Uumata Oromoo fi sabootaaf sablammoota hundaaf!
Haqa qabna, ni injifanna!
Ethiopia: A Dangerous Proposition August 16, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
add a comment
A Dangerous Proposition
By Dr Tsegaye Ararssa
Abiy’s attempt to side step the constitution (by defying, ignoring, suspending, or ‘reinterpreting’ it) is a step towards his own undoing. It’s a suicidal move. (This is good, as far as I am concerned.)But for Ethiopia, it is a dangerous proposition.
His attempt to undo the multinational federal arrangement enshrined in the constitution, all in the name of unity, is causing a disunity that may ultimately lead to the dismemberment of the polity. And that, through violence.
His personal engagement in acts of massive human rights violations (political assassinations, indiscriminate killings and summary executions, arbitrary arrests and mass detentions, tortures, political/genocidal rape, use of terror tactics such as razing houses and entire hamlets to the ground, political kidnappings, violent repression of journalists and media outlets, weaponization of the law and legal institutions to suppress dissent, persecuting political dissidents into exile, attacking them through its embassies and henchmen in their host countries, bribing and colluding with social media platforms to to gag and suppress activism, etc, etc) are all too well documented to let him enjoy impunity.
His careless, often antinomian, rhetoric is causing divisions that provoke nothing less than a civil war.Through his (speech) acts, Abiy is leading the country into a hellish madness. Along the way, he is also taking himself a step further into his own abyss. (Shall we say ‘God speed’?!?)In fact, in a crucial political sense, Abiy is already the past. Il’est passé. What is left now is the work of removing him from power (in order to make him completely the past in the more objective sense).
#OromoProtests: Oromia: Focus, Focus, Focus! The main task for all of us now is refusing to be distracted! August 16, 2020Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
add a comment
Focus, Focus, Focus!
The main task for all of us now is refusing to be distracted!
By Dr Tsegaye Ararssa
We should all recall that the resistance to Abiy’s murderous dictatorial rule has been driven by key popular demands.These demands of the people are crystal clear. Fundamentally, and almost invariably, they are questions of social justice (i.e., questions of representation and voice, questions of recognition of identity and collective agency, questions of equitable distribution of resources, opportunities, and benefits).The demands for achieving abbaa biyyummaa, the demands for more autonomy (self-rule, predicated upon the larger principle of constitutional self-determination), the demands of sovereignty over one’s natural resources (or communal ownership of key economic facilities such as land), the demands for linguistic justice in the Ethiopian polity (also predicated on the more fundamental principle of cultural self-determination), the demands for complete freedom from fear of the State (freedom from extrajudicial execution, arbitrary arrests, enforced disappearance, torture, unjust and politically weaponized judicial proceedings, and all other acts of state terror including burning down of villages, harvests, and hamlets), etc–these demands are the ones that drove the popular resistance that led to the change and these demands are the ones that Abiy ignored and, eventually, sought to crush through protracted state violence. In addition to these abiding demands, there are questions that Abiy’s violent misrule has brought to the fore: questions pertaining, for instance, to:
1. the politically motivated assassination of Artist Haacaaluu Hundeessaa;
2. the arrest of key political figures (including Jawar Mohammed, Bekele Gerba, Dejene Tafa, Dr Shigut Geleta, Kennasaa Ayyaanaa, and a host of other political party leaders);
3. the closure of the OMN and the illegal assault and vandalizing of its premises;
4. the arbitrary arrest of Oromo journalists;
5. the weaponizing of the law and the judicial process by orchestrating a political trial against the political leaders (such as Jawar Mohammed);
6. the unconstitutional postponement of the election and the derailing of the democratization process;
7. the onslaught on the popular demands for self-rule (aka for Statehood) among the numerous nations of what was hitherto known as the SNNPRS (eg. Wolaita);
8. the complete breakdown of law and order and the reign of anarchy in the ANRS;
9. the constant threat of war invoked against TNRS (and the propaganda warfare to inflict fear and isolation on the people of Tigray);
10. the threat to dismember Oromia by dividing it into 8 clusters to ve put under military rule;
11. the increasing practice of undermining the multinational federal order as enshrined in the constitution; and
12. the conspiracy among officials in top government circles to deregister selected political parties (especially OLF, OFC, TPLF, and all other political parties whom they consider identity-based) with a view to eliminating them from the Electoral Board’s roster of political parties;
13. the sinister schemes by Abiy and co to secretly amend the constitution so that they can delegitimize the election being held in TNRS;
14. the secret preparation to break the existing constituent units of the Federation (formally known so far as National Regional States) and to rearrange the federal set up, and to repeal the constitutional clauses pertaining to collective rights of nations (sovereignty, self-determination, collective agency, and ethno-cultural justice–precisely the decolonizing structure that helps dismantle the infrastructure of empire); etc.
These demands are about rights. These demands are about justice. In the final analysis, these demands are also about peace. A just peace at that. The resistance to Abiy’s misrule is driven and guided by the demands for these rights. These rights are legal and constitutional. Addressing them is not beyond the government’s reach. They are not too difficult to address, nor are they more onerous than the unnecessary (and irrational, even insane!) acts of Abiy & co.
The people’s focus should remain on the just causes of the popular resistance.The focus should be on how to remove the war-mongering, monstrously blood-thirsty, and dictatorial regime Abiy Ahmed is presiding over.The focus should now be on how to empower people to regain and assert their collective agency, to restore peace, and to re-establish first principles of politics, and to reinvigorate the democratic impulse towards transition and towards a more thorough state transformation.To spend time on non-essentials (such as Shimelis’s old rant leaked now by Abiy for tactical political reasons; or a gibberish that passes for a poem by an insane Prime Monster faking omnipotence) is simply missing the whole point. Yes, focus. And focus. And more focus.


text:
Itoophiyaan saatalaayitii jalqabaa hawaatti erguun milkoofteetti
Itoophiyaan har'a Muddee 20, 2019 Chaayinaa waliin ta'uudhaan saatalaayitii jalqabaa maqaan ishee ETRSS1 jedhamtu hawaaatti erguun milkoofteetti.
Saatelaayitiin Itoophiyaan ergatte kun magaalaa guddoo Chaayinaa Beejingirraa kiiloomeetira 400 fagaattu buufata saatelaayitii irraa dhukaasanirraati.
Saatelaayitiin ergamte kunis hojii qonnaa, albuudaa, eegumsa naannoo, jijjiirama haala qilleensaa, tekinooloojiiwwan odeeffanootiif tajaajile odeeffannoo dhiyeessuu kan dandeessudha jedhameera.
Saatelaayitii kanarraa odeeffannoon kan fudhatamu Buufata To'annoo Saatelaayitiifi Odeeffannoo Fudhachuu Inxooxxootti argamuraati.
Saatelaayitiin Itoophiyaan ergite kun kiiloogiraama 72 ulfaatti.
Saatelaayitiin ergamte kun ergamtee daqiiqaa 30 keessatti bakka lafarraa kiiloomeetira 700 fagaatee argamu hawaa keessatti bakka qabatteetti.
Sirna seetalaayitii furguggisuu biyya keessatti qophaa'eerratti argamanii haasaa taasisaniin ministirri muummee Ittti-aanaa Obbo Dammaqee Mokonnon: "Seenaa boonsaa dalagneerra," jedhan.
Kun milkaa'ina cimaa ta'uu kan himan Obbo Dammaqeen, dorgommiin addunyaan itti jirtu dhimmoota tekinooloojii akka saatelaayitii kana waan ta'eef gara fuula duraattis xiyyeeffannoo addaan ni hojjetama jedhan.
Sirnni saatelaayitii erguu kun Itoophiyaa Biroodkastingiitiin kallattiin tamsa'aa ture.
Saatalaayitiin seenaa biyyattii keessatti yeroo jalqabaatiif gara hawaatti ergamte kun walta'iinsa injinaroota lammiilee Itoophiyaa kanneen jijjirraa muxannoo warra Chaayinootaa waliin taasisaniin kan ijaarame ta'uun ibsameera.
Ministira muummee duraanii Itoophiyaa Obbo Hailemaariyaa Dassaaleny dabalatee keessummoonni hedduun sirna saatelaayii ergaa kallattiin Masqal Addabaabaayiirraa tamsa'aa tureerratti argamaniiru.
Kaayyoon saatalaayitii kana maali?
Saatalaayitii erguun maaliif barbaachise gaaffii jedhu ilaalchisee, dhiheenya kana Daarektarri Inistitiyuutii Ispees Saayinsiifi Tekinooloojii Itoophiyaa Dr. Solomoon Balaay BBC'f deebii kennaniiru.
Saatalaayitii jalqabaa kana erguudhaaf dhimmi ijoo barbaachiseef waanta lamadha akka Dr. Solomoon jedhanitti.
Inni tokkoffaan, dandeettiifi ogummaa injinaroonni keenya tekinooloojii fayyadamuu qaban saayintistootaafi dhaabbileen ispeesii biyyoota gara garaa waliin hojjechuun gabbifachuudhaaf.
Saatalaayitiin amma ergamuuf karoorfame kun, qonnaa haalaan karoorsuuf jijjiirama haala qilleensaa, qabeenya bishaanii qorachuudhaaf, ongeerratti akkeekachiisa dursaatiif akkasumas sektara albuudaafi misooma magaalaa keessatti tajaajila barbaadamu argachuudhaaf jedhan Dr. Solomoon.
Odeeffannoon kun biyya keenyaaf barbaachisaadha sababiin isaas, mootummaan Itoophiyaa odeeffannoo saatalaayitii kan warra biraa irraa bitee itti fayyadamaa ture jedhu.
Kanaaf, saatelaayitii kun sharafa biyya alaa nuuf qusatas jedhan daarekteerichi.
"Saatalaayitiin kun danaa Itoophiyaa qarqaraa hanga qarqaraatti kaasuudhaan guyyaa afur keessatti kan addunyaa ammoo guyyoota 50 keessatti nuuf ergiti, odeeffannoo barbaannu waljijjiiruu ni dandeenyaa, kan barbaadu yoo jiraate ni gurgurras," jedhu Dr. Solomoon.
Saatelaayitiin Itoophiyaan ar'a ergite kun Afirkaa keessatti biyya 11ffaa yommuu ishee taasisu, saatelaayitoota 41ffaa ardii Afirkaarraa ergamtedha.
Baasiin saatelaayitiin Itoophiyaa kun gaafate dolaara miliyoona 10 yoo ta'u kana keessaa miliyoonni ja'a mootummaa Chaayinaarraa kan argamedha.
Dolaarri miliyoona lama ammoo Itoophiyaarraati.


text:
Gubaa sulula qiinxamaa
Gubaa sulula qiinxamaa (RVF) kun dhukkuba vaayirasii kan hoo’ina qaamaa (dhukkubbii salphaa) argamsiisun dhukkubbi cimaaf geessisuudha. Mallattoowwan dhukkubbii hoo’ina qaamaa (salphaa)kun: gubaa, dhukkubbii qaama foonii, fi bowwoo mataawan yeroo baay’ee torbaniif turu dabalatu. Dhukkubbiwwan cimoon tari kan dabalatu: erga qabamanii kaasee jalqaba torbee sadiirra arguu dadhabauu, tuqamu sammuu kan bowwoo mataa hamaa geessisuu fi raata’uu, fi dhiiguu rakoo tiruu waliin dabalatee guyyoota muraasa keessatti mul’atu faa dha. Warrii rakkoon dhiiguu irratti mul’atu harka 50% kan caalan carraa du’aaf saxilamuut qabu.[1]
ka'uumsa isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Dhukkubichi kan uummamu kara RVF vaayirasii, gosti isaa filebovaayiras jedhamuuni. Dhukkubni kun kan dardarbuu danda’u dhiiga beeylada summaa’ee yootuqan, naannoo beeyladoonni summaa’an (dhukkubsatan) yeroo qalamannaannoo sanatti qilleensa waliin qaama keessa seenun, aannan dheedhii horii dhukkubsatee dhuguun, yookin ciniinnaa boookeedhukkubichaan faallamteen. Beeyladaaleen kan akka, saawwanii, hoolaa, re’ee fi gaalaa dhukkuba kanaan qabamuu danda’uu. Beeyladoota kanarratti baay’inaan dhukkubichi kan tamsa’u karaa bookewwaniiti. Namni dhukkubsate tokko dhukkubicha gara nama kan biraatti dabarsuun isaa hin mul’anne. Dhukkubicha qorannoodhaan bira ga’uuf ittistuu qaamaa/antibodies qaamni vaayirasii dhukkubichaa ofirraa ittisuuf uumu ilaalun yookin vaayirasichuma mataa isaa dhiiga keessatti ilaalun addaan baasun ni danda’ama. [1]
Ittisaa fi yaalii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Dhukkubicha namarraa ittisuun kan danda’amu beeyladoonni akka dhukkuba kanaan hin qabamne talaalli keennudhaan ta’a. Kunis otoo dhukkubichi bifa weerraraatin hin ka’in ta’uu qaba, erga weerrarri ka’een booda yoo ta’e garuu haalicha baay’ee hammeessuu mala. Wayitii weerraraa beeyladoonnii iddoodhaa gara iddootti akka hin sochoone ittisuunis fayyaduu dandaa’a. Baayina bookewwanii hiri’isuu fi akka nama hin ciniinne gochuunis akkasuma faayidaa qaba. Namaafis talaallin ni jira; haa ta’u malee, erga bara 2010 as bal’inaan hin argamu. Once infected there is no specific treatment.[1]
Tamsa'ina fi seena isaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Weerrarri of dhuukkubichaa kan mul’atu Afrikaa fi Arabiabiyya Arabaakeessa qofatti. Weerrarrii yeroo baay’ee kan uummamu yeroo bokkaan eddumaatee booken gar malee wal hortuudha.[1] Dhukkubni kun yeroo jalqabaatif kan gabaafame loon irraati Sulula Qiinxamaa/Rift Valley biyya Kenya keessatti jalqaba bara 1900 keessa ture,[2] akkasumas vaayirasiin isaa yeroo jalqabaatif kan adda ba’ee beekkame bara 1931. [1]
Maddawwan[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "Rift Valley fever". Fact sheet N°207. World Health Organization. May 2010. Retrieved 21 March 2014.
- ↑ Palmer, S. R. (2011). Oxford textbook of zoonoses : biology, clinical practice, and public health control (2nd ed.). Oxford u.a.: Oxford Univ. Press. p. 423. ISBN 9780198570028.


text:
Sadaasa 03/ 2014(TOI) – Ministirri Bishaanii fi Inarjii Dr. Injiinar Habtaamuu Ittafaa ambaasaaddara Israa’el Allalinyi Admaasuu waliin mari’achuu isaanii ministeerri Bishaanii fi Inarjii beeksise.
Ministirri Bishaanii fi Inarjii Dr. Injiinar Habtaamuu Ittafaa ambaasaaddara Israa’el Allalinyi Admaasuu dameewwan bishaanii , teeknooloojii, misooma annisaa fi eegumsa naannoo irratti muuxannoo walii hiruu fi waliin hojjechuuf waliigaluun isaanii eerameera.
Haaluma kanaan Itoophiyaan duula ashaaraa magariisaan biyyattii magariisa uwwisuuf hojjetaa jirtuun hawaasni idil-addunyaa akka beekuuf waliin hojjechuuf haala danda’amurratti mari’ataniiru.


text:
Balaan Makiinaa waan hedduu irraa dhufa;seera malee makiinaa oofuu,caatii,shiishaa,farsoo fi waan hedduun machaahanii oofuu,horii argachuuf jedhanii halkanii fi guyyaa walti oofuu,hammeenna karaa,mirgaa bitaa millatanii makiinaa dura muruu dhabuu fi waan hedduun dhufa.
Akka jarii Finfinnee fi Amboo dubbifne jedhutti warrii akkana makiinaa oofu kun;kaan waadaa abbootii makiinaatii gale,horii guddaa galchuuf oofaa bula,seera malee fahee waan hedduu balleessa.Kaan ammoo dargaggoo ganna 20 faatti makiinaa fi karaa tole kana irra oofee balaa buusa.
Akka Komander Abbebee Leggesee Koomsihii poolsii Oromiyaa irraa jedhutti mootummaan karoora qabuun balaa makiinaa hambisee lubbuu baduu dhowwuuf Agency Geejjbia Oromiyaa jedhee baneen,seera tiraafikii barsiiuu,jara seera kana hujii irraa oolcu bobbaasuu dabalee waan hedduu hojjate.Taatullee ji’a sagallan dabranitti nama 900-1000tti balaa makiinaatiin dhumatee haga 800 cabee baqee nafii isaa irraa hirdhate horii hedduullee balleesse jedhu.
Waggaa 10n dhufaatti akka komander Abbebeetti Oromiyaatti balaa makiinaa gara harka 60tiin gadi buusuuf hojjachuutti jiran.
Woma taateutti ammallee keessumattuu makiinaan Isuzu halkanii fi guyyaa ofoan kun nama hedduu balaa irra buusuutti jira. Makiinaa akkanaa kana kintaala seera malee irra dabarsanii haga 70 fa itti fahanii balaa buusa.
Mee MP3 tana irraa waan balaa makiinaa irratti qopheessine nuu caqasaa


text:
Waraanni Maaynamaar fonqoolcha mootummaan Guraandhala 1 bara 2021 aangoo eega qabatee booda, hoggantuu duraanii Ann saan suu Kii to’annaa jala eega olchee as yeroo duraaf Wiixata har’a mana murtii duratti dhiyaatan.
Abukaatoon ishee Gaazexxessotaaf akka ibsanti yakka ilaalchii ituu hin jalqabamiin dura daqiiqaa 30 qofaaf ishee arginee waa’ee himata dhiyaatu dubbanne jedhan.
Umriin ishee 75 kan ta’ee fi badhaasa Noobeel kan argatan An saan suu kiin fayyaa ishee haala gaarii irra kan jiru yoo ta'u uummannis fayyaa gaarii akka qabaatuufis hawwii qaban ibsanii jiru jedhameera.
Paartii ofii kan ilaaleen dhaamsa diddaa kan dabarsan yoo ta’u kunis hanga deddersii uummataa jiruutti paartiin koos ni jiraata jechuun falmite..Himatii yakkaa hedduun kan irratti dhiyaatu ta'uunis beekamee jira


text:
Naannoo Oromiyaa Godinaa Wallagga Lixaa keessatti Filannoon Biyyaalessaa bara 2013 akka geggeeffamu Qophiin taasifamaa jira jedhan, Bulchaan Godinichaa Obbo Eliyaas Uummataa. Iddoowwan rakkoon Nageenyaa jiran adda baafamanii, adeemsa filannoorratti eegumsi akka taasifamu ni hojjatamallee jedhan itti dabalanii.
Gama biraan, Naannoo Benishaangul Gumuz, Godinaa Matakkal keessattillee Filannoon geggeeffamuu waan qabuuf, tarkaanfii fudhachuurra haala ittiin waliigalteen taasifamurratti hojjataa jirra jedhan Bulchaan Godinichaa Obbo Gaashuu Dugaas.
Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaa tibbana ibsa baaseen, godinaalee eeraman dabalatee, iddoowwan biroo sababaa rakkoo nageenyaaf, galmeen filattootaa hin jalqabamne, akkasumas buufataaleen Filannoo hin banamne” jedhe ifoomsee ture.


text:
NHTV10 Videos /
-
Tafakkur
Platypus, Bineensa Uumama Addaa Qabu.
Uumamni kun uumama ajaa’ibaati. Yoo fagoo laalan uumama gosa sadih irraa waan ijaarame fakkaata malee, bineensa tokko hin fakkaatu. Qaama…
-
NHTV
Dhaamsa Obbolummaa Munshid Anas Muhammad irraa
Munshid Anas Muhammad baatii Ramadaanaa irratti xiyyeeffachuudhaan, dhaamsa Jabduu hawaasa Muslimaatiif dhaamee jira. Rabbiin warra irraa fayyadamu nu haa godhu!…
-
Tafakkur
Bison (Baaysan) Gafarsa Ameerikaa
Waahee uumama kanaa Viidiyoo kanarraa daawwadhu Uumamni kun Biyyoota Ameerikaa Kaabaa keessatti argama. Sababa kanaafis gafarsa Ameerikaa jedhanii waaman. Baaysan…
-
NHTV
Mu’jizaa Mu’jizaa Caale, Qur’aana Rabbii, Sheikh Ahmad Diidaat Kutaa 1ffaa
Dura taa’aa qophii kanaa, Obboleewwan kiyya jaalatamoo. Mata dureen irraa haasawu, Al Qur’aan, Mu’jizaa Mu’jizaa caalu jedha. Aayaa Qur’aanaa takka…


text:
Haroo Xaanaa keessatti Bidiruun namoota 9 fe’attee imalaa turte dhidhimuu gabaafame
Bidiruun naannawa Bahaar Daar irraa namoota 9 fe’attee gara iddoola Daqi jedhamtutti imalaa turte, ganama har’aa dhidhimuun namoonni saglanuu achi buuteen kan dhabame tahuu dhaabbatni traanspoortii Xaanaa beeksise. Dhaabbatichi imaltoonni hundinuu kan du’an tahuu ibsus, hanga galgala kanaatti reeffi nama tokkoo qofa kan argame yoo ta’u, namootni hafan ammoo kan barbaadamaa jiran tahuu beekameera.
Sababni balaa kanaa maal akka tahe wanti ibsame hin jiru.


text:
Gochii malaamaltummaa wal amantaa dhabamsisuun misooma qancarsee amantaa dhaabbattoota Demookraasii irra jiru hanqiisuun sochii yakkaa biyyoota gidduuf karaa saaqa.Guddiina dinagdee ittisuun dorgommii jireen jeeqa.Kana malees daldala gaggeessuuf baasii dabalataa gaafata.
Tokkummaan mootummootaa akka jedhutti malaamaltummaan sadarkaa addunyaatti oomiisha waliigalaa hanga harka 5ni nyaatee jira.Malaamaltummaan waan sadarkaa addunyaatti guutummaa addunyaa keessatti gaggeeffamuu dha.
Kunis gocha toora qabeenya dhunfaanis ta’e kan uummataan, biyya sooreessaa fi iyyeessa hundumaa keessatti gaggeeffama.Dhuma irratti garu waan malaamaltummaan fideen kan rakkatuu uummata.Kaanaafis fakkeenya kan ta’u Gatiin waan hundaa dabaluu, tajaajiila hawaasaaf qabeenyaa ramadamuu xiqqaachuu, haallii hojiin keessatti gaggeeffamuu mijataa ta’u dhabuu, faalama qilleensaa, bishaanii fi tajaaiillii eleektrikaa hanqachuu, hokkarri humnaan gaggeeffamuu jiraachuu, dawaan fayyaaf hin taanee jiraachuu, seeraan ala bosoona ciruu fi albuudaa baasuun malaamaltummaa irraa madduun uummata miidhu.Keessumaa malaamaltummaan hiyeeyyii fi dubartoota akkaan miidha.
Baatii Waxabajjii gara jalqabaa irratti Tokkummaan mootummootaa walgahii addaa kan gumii walii galaa waameee ture.Kunis duula malaamaltummaa irratti gaggeeffamuu jabeessuun,tarkanfii malaamaltummaa ittisan faana bu’an, seera duratti dhiyeessuun adabuuf walta’iinsa addunyaa jabeessuu kan ajedhu ture.
Murtii gumii walii galaa kan Tokkummaa mootummootaa 73/191 kan baatii Muddee bara 2018 irra ka’ameen, gaafa Waxabajjii 2 biyyonni miseeensoota ta’anlabsii siyaasaa kan tarkaanfii fudhatamuu qabu agarsiisuu raggaasiisan.Kunis gara fuula duraatti maaltu ta’u akka qabu lafa kaa’ee jira.
Galmeen kunis, mata duree isaa, “waadaa walii keenyaa kan rakkoo mudatan haala qubsaa ta’eeen ilaaluun malaamaltummaa ittisuu akkasumas dhaabuuf tarkaanfilee fudhatamuu qaban jedha.
KunisMalaamalrummaan kan ilaaleen bara 2003 seera Tokkummaan mootummootaa baasee bu’uura godhachuun, sadarkaa addunyaatti malaamaltummaa dhabamsissuuf walii galtee tolfamee dha. Adunyaan har’a malaamaltummaa ittisuuf akkasumas guutummaatti dhaabuuf yaalii walii wajjiin gochuun isaaniif kun qabxii tokko jechuun Tokkummaan Mootummootaatti Ambaasaaddarri Amerikaa Lindaa Toomaas Griinfiild ibsanii jiru.
Caasaa sadarkaa addunyaa kan farra malaamaltummaa ta’e bifa haaraan ijaaruu fi qabaachuu akkaan barbaachiisaa ta’u Amerikaan ni amanti.Labsiin siyaasaa ammaa kun caasaa haaraa ijaaruu tarkaanfii jalqabaa fi barbaachisaa dha.Tarkaanfiin malaamaltummaa irratti fudhatamu biyya kamiin iyyu kan dirqama irraa eegamuu keessumattuu, kanneen labsii Tokkummaan mootummootaa malaamatummaa faccisuuf baasee hojii irra oolchuuf dirqamnii irra jiru mara ilaallata jedhan Griin Fiild.
Amma hunda keenyaaf rakkoo kan ta’u waadaa seennee kana hojii irra oolchuu fi qabatamaan agarsiisuu dha.Labsiin kun caasaa farra malaamaltummaa jiru irratti kan hundaa’ee dha. Ilaalchii duraa maaliif kennamuu akka qabuus sirritti agarsiisa jedhan Ambaasaaddar Griin Fiild.
Hundii keenya jabinaa fi dadhabbii qabnu akka amannu gochuun dirqamaa fi waadaa akka seera jiruutti akka fudhannuuf nu dirqiisiia jedhan jechuun gulaalaan har’a yaada isaa xumuree jira.


text:
Ebla 27/2014(TOI) – Baatiiwwan 9 darban humna Elektirikii biyyoota ollaatti gurgurame irraa galiin Doolaaraa Ameerikaa miiliyoona 37 argachuu Humni Elektirikii Itoophiyaa beeksise.
Gara fuula durattis Itoophiyaan biyyoota ollaaf humna elektirikii dhiyeessitu guddisuun galii argamuu dabaluuf hojjetamaa jiraachuun himame.
Humni Elektirikii Itoophiyaa kana kan jedhe Sudaan Kibbaatti, Ministirri Inarjiifi Hidhaa Pitaar Maarseeloo Naasirin jilli durfamu wayita “Giddugala To’annoo Humna Elektirikii Biyyaaleessaa Itoophiyaa” daawwateetti ture.
Humna Elektirikii Itoophiyaatti, Hojii Raawwachisa Korporeetii Pilaaningii obbo Andu’alaam Siyaa, daawwannichi biyyoota lameen misooma bu’uuraan walqunnamsiisuun fayyadamummaa waloo isaanii guddisuuf kan karoorfame jedhan.
Itoophiyaan humna eeletirikii meegaa waatii 254 Sudaaniifi Jibuutiif dhiyeessaa jiraachuus himaniru.
Sudaan Kibbaatti Ministirri Inarjiifi Hidhaa Pitaar Marseeloo Naasir, biyyi isaanii humna eelektirikii Itiyoophiyaarraa argatuun guddina dinagdee ishii kan deeggaru ta’uu himaniiru.


text:
Mummichi-ministeera Itiyoophiyaa Mallas Zenaawii kora waggaa walii-gala kan Tokkummaa Mootummootaaf haasawaa dhageessisaniin, karoora miliniyeemii haga bara 2015nii keessaa ka waggaa shanii lafa kaa'ame irratti waadaan gargaarsaaf seenamee eegame milka’iina fida, jennee dubbachuuf haalli isaa ifaa miti, jedhan.
Afrikaa keessatti guddinni argame wal qixxee ta’uu baatuus, rakkoon dinagdee adunyaa mudatee fi haalli qillensa naannoo iddoodhaa iddotti jijjiramuun dhiibbaa gessisuu isaa obbo Mallas Ibsanii jiran. Karoora miliniyeemii lafa ka’ame bakkaan ga’uuf, Itriyoophiyaan waggoota darban 7 keessatti guddiina dinagdee 100 keessaa 11.6 argamsiisuu ka dubbatan Obbo Mallas, guddiina argame kana irratti hirkannee karoora waggaa shanii lafa ka’anne, jedhu.
"Kanas hojii irra oolchuuf gargaarsi alaa barbaachisaa dha,jennee iyyannus, haga humni keenya danda’e carraaquuf cicha qabna" jedhanii jiruu Obbo Mallas Zenawii.


text:
Caamsaa 16/2014(TOI) – Dorgommiin Kubbaa Miilaa Addunyaa bara 2022 Qaataaritti adeemsiifamuun dura biyyoota garaa garaatti agarsiisaaf kan naanna’aa jiru Waancaan Addunyaa har’a Finfinnee galeera.
Taphataa lammii Biraaziil Baarseloonaaf taphaachaa ture Juuliyaanoo Beeleeti Waancaa kana qabachuun Finfinnee wayita gahu, Ministira Aadaafi Ispoortii obbo Qajeelaa Mardaasaa, Deetaa Ministira Damee Aadaafi Ispoortii Ambaasaaddar Masfin Charinnatiifi hoggansi adda addaa argamuun simataniiru.
Waancaan kun guyyaa boruu irraa eegalee Addabaabbayii Masqalaafi iddoowwan filatamaniitti daawwannaaf ni dhiyaata jedhameera.
Waancaan Addunyaa kun Itoophiyaatti guyyoota 2 kan turu yoo ta’uu, Waancichi gara Itoophiyaa dhufuun isaa kun yeroo 3ffaafi jedhameera.
Dorgommii Kubbaa Miilaa Addunyaa bara 2022 Qaataaritti adeemsiifamuu kanarratti biyyoonni ardiiwwanii garagaraa 32 kan irratti hirmaatan ta’aa jedhameera.


text:
Wellisaa Kadiir waggootii dheeraaf baqatummaan Jabuutii keessatti rakkataa eega ture booda dhiyeenya kana Yunaaytiid Steetes kutaa Minisootaa keessa qubate.
Jireenyii baqattummaa fedhii wellisuuf qabu yeroo dheeraaf danqee turuus ammaan booda garuu hawwii koo fixaan baasuuf hamilee jabaa akka isa bara ijoollummaa kootiitu natti dhaga’ama jedha wellisaa Kadiir Se’iid.
Dhaloonni har’aa kanneen biyya ambaa keessa jiran aadaa ofii guddisuu irratti of dagachuu hin qaban kan jedhu wellisaa kaiir eenyummaa ofiin boonuun akka irra jiru huubachisee jira.


text:
#OromoProtests Guyyaa kaleessaa (Feb 4, 2016) reeffi barataa Ibrahim Usma’il, barataa keemistirii waggaa 1ffaa University Dillaa, gara iddoo dhaloota isaa Harargee Bahaa Aaanaa Midhaaga Tolatti geeffamee jira. Reeffi isaa kun konkolaataa Yunivarsiitii Dillaatiin fe’amee yommuu fidamu konkolaatota waraana mootummaatiin marfamee ture. Eegasii gara waajjira ganda Leencaatti geeffame.
Itti gaafatamaan bulchiinsa nageenyaa Harargee bahaa maatii barataa Ibraahimitti ilmi isaanii akka du’a uumamaa tahe du’e dubbate. Hogguu maatii fii firri akkasumas jaarsoliin biyyaa reeffa nuuf kennaa gandi keenya ganda Fachaasii qe’etti galanneetiin awwaalannaa jedhanii gaafatan garuu reeffi isaanif kennamuu dide.
Eegasii yoo xinnaate salaata janaaza irratti salaannaa nuuf kennaa jechuun gaafatan. Sanis yunivarsiitii keessatti sirni janaazaa isaa raawwatamee jira jechuun eeyyamuufii diduun ammuma asitti awwaalamu qaba jedhan. Dubbii osoo akkasitti jirtu milishaan gandaa iddoo awwaalaa dhihoo bulchiinsa magaalatti argamutti akka awwalamu murteessan. Maatiinis taaziyaa moonaa bulchiinsa gandaa keessatti malee akka mana isaanitti galanii hin teenye godhan. Yommuu kuni hundi tahu milishaan gandaa fii humni agaazii sochii ummatni naannoo sanatti taasisu danqutti turan. Moonaan bulchiinsa gandaa fii iddoon awwaala ammas eeggumsa cimaa keessa jira.
*Hubachiisa:- Ibraahim Usmaa’il barattoota yunivarsiitii Dillaa to’annaa jala oolan keessaa isa tokko ture. Hiriyyootni isaa manuma hidhaa keessa jira jechuun yaadaa turan. Yoo xinnaate maatiin isaa du’aan isa dhabuu beekanii jiran. Garuu maatiiwwan oromiyaa kumaatamatti laakkawaman ijoolleenii fii firootni isaanii kan humna mootummaatiin to’annaa jala galan lubbuun jirani moo du’anii maal irra akka jiran takkaayyuu quba hin qaban.
( Gabaasa kana Afaan Oromotti kan hiike Ramu Na naa galateeffadhaa)