text:
Yoom laata…..?
Yoom laata……?
Sabni koo gurmaa`ee tokkummaa jabeessu
Rorroo bara dhibbaa of irraa deebisu
Yoom laata….?
Guyyaan tokkummaan laafe deebi`e jabaatu
Gaaffiin bara dheeraa deebii itti argatu
Yoom laata……?
Guyyaan waldiguu dhisne itti wal ijaarru
Kaayyoo tokko jalatti waliin kan hiriirru
Yoom laata…..?
Kaayyoon qabsaa`otaa galma itti gahu
Habjuun isaanii sun kan itti dhugoomu
Yoom laata…..?
Hidhamuun barattootaa
Ajjeefamuun hayyootaa
Buqqifamuun qote bultootaa
Itti argatu furmaataa……..
Yoom laata……?
Oromoon jabaatee tokkummaan dhaabbatu
Haacuccaa fi roorroo kan ofi irraa qolatu
Mirga namummaa isaa kan itti falmatu
Aadaa fi amantii isaa kan itti tikfatu
Guyyaan sun ni dhufaa guyyaan bilisummaa
Wali gallee kaanee yoo uumne tokkummaa
Irree tokko ta`un yoo faciifne gabrummaa
Argachuun hin oolu mirgaa fi birbadummaa!
IUO
Barreessituun: Hawi Chala
2 Responses to Yoom laata…..?
-
Galtoomi haawwii,walaloo bareedaa dha.Guyyaan bilisuummaa kan dhufu danda`u Oromoon marti wali galee tokkummaan yoo ka`e qofaa dha.Rabbii nu haa gargaaru!Tokkummaa keenya nuuf haa cimsuun jedha.Jabaadhu.
-
I like your walaloo eventhough i know very little Afan Oromo. I understan the questions. Because they are my questions, your questions and the question of many and question of our fathers who refused opression.


c: text/html

text:
If you want a copy of Biiftuu Bilisaa contact us through the contact address
In our 10th volume issue 02 Obbo Baqqalaa Tafarraa was our guest and present you his interview as follows:
Gaaffi fi deebii Obbo Baqqalaa Tafarraa miseensa Ijaarsa Mirga Namoomaa fi Gargaarsa Oromoo/OMRHO/ waliin goone
Qophessaa: Gamta Takkalaa Riqitu
Biiftuu Bilisaa: Obbo Baqqala duraan dursee akka isin of beksiftanin isin afeera.
Obbo Baqqalaa: Galatoomaa. Ani Baqqala Tafarraa Ayyaanaa jedhama. Umriin kiyya Bara 50 ergi qaxxaamure bubbulee jira. Fiigicha jiruuf jireenyaa cinaatti Godaanaa fi Liiban (Ijoollee kiyya) waliin Seera Oromootiin bultuu fi hinbulluu irratti wal falmaa bara lakkaawwachaa jirra.
Biiftuu Bilisaa: OMHRO eenyu?
Obbo Baqqalaa: Gaaffii keessan kana yeroon deebisu akka miseensa OMHRO tokkootti wan ta´eef jechonni “ nu”, “ raawwannee jirra” fi kkf argitu. Kana jechuun OMHRO jechuu akka ta´eetti haa hubatamu. OMHROn Jaarmolee Oromoo Mirga Dhala Namaa Waliigalaaf, keessumaa ammo rakkoolee bifa hedduu ummata Oromoo irra gahaa jiruuf, sagalee ta´uu dhaan biyya Alaa kanatti socho´an keessaa tokko dha. Kan inni bu´uureffame bara 2005 yoo ta´u kan inni seeraan galmaaye ammo bara 2006 dha.
Biiftuu Bilisaa: OMHROn Maal hojjeta?
Obbo Baqqalaa: Akkuma Seera OMHRO tti hojiin keenya irracaalaa hujii iyyaannoo ti. Iyyannoon keenya cuunfaatti:
Kaayyoo keenya keessaa tokko gargaarsa(hirpha) kennuu dha. Namoonni keenya biyyaa bahan hedduun reebichaa gosa adda addaatiin qaamaa hir´atanii biyyaa bahu. Ergi biyyaa bahanii booda gargaarsa waan hinqabneef tajaajila fayya hinargatani. OMHROn ammoo humni dinagdee isaa dadhabaa waan ta´eef akka hawwuutti obbolaa keenya bira dhaabbachuu hanqata. Akkasumallee ta´ee obbolaa keenya hanga tokkoof biyyoota jiran keessatti akka hakiimamaniif gargaarsa maallqa godhee jira. Read More
In our 10th volume issue 01 Jawar Mohammed was our guest and present you his interview as follows:
Gaaffif Deebi Obbo Jaawar Muhammad Waliin Godhame
Qophessaa: Gamta Takkalaa Riqitu
Gaaffif deebi Obbo Jaawar Muhammad waliin goone armaan gaditti isiniif dhihessineerra. Haala qabsoon Oromoo yero ammaa keessa jiruf egeree qabsicharratti kanxiyyeffate waan ta'ef barumsa guddaa akka isin irraa argattan abdachaa Obbo Jaawarin maqaa dubbistoota barulee Biiftuu Bilisaatin gudda galateffanna.
Biiftuu Bilisaa; Duran dursee Obbo Jawar Mohammad akka of barsiiftanin isin afeera sochi qabso Oromoo kessattis ta'e hawwasa Oromoo kessatti ga'een keessan ykn hirmannan keessan maalidha?
Obbo Jawaar Muhammad; Jawaar Siraaj Muhammad naan jedhan. Yeroo ammaatti barnoota sadarkaa ol'aantiitin (graduate studies) hordofaan jira. Hojiin teenya garri caalu, waa qorachuudha. Ammaaf wannin qoradhu haariiroo diinagdee tan hawaasaafi mootummaa jidduu jirtu fuulleeffatti. Dhaloonni kiyya naannawa yeroo dheertuudhaaf sochiin qabsoo sabaa keessaatti godhamtu waan ta'eef joollummanin siyaasaa Oromootin walbare. Barnoota sadarkaa duraatirraa kaasee sochii barattootaa keessatti miseensummaafi hoggansaan hirmaachaan ture. Ala kanas ergan dhufe sochii dargaggootaa keessatti waggoota muraasaaf hirmaadhen jira. Yeroo ammaa xiinxala siyaasaatifi gorsa tarsiimoofi tooftaa qabsootiin jaarmayoota gargaaraatif kennutti jira. Hireen argadhetti cunqursaafi hacuuccaa Oromoorra gahu ninbarreessa; dubbadheetis dubbiidhaan nin hima. Kanaas namootaafi jaarmayoota qabsoo oromoo gargaaruu nidanda'an jedhee yaaduttin hima. Wanni namni biyya alaa jiru gochuu dandayuus kanuma..
Biiftu Bilisaa; Obbo Jaarraa Abbaa Gadaan lubbudhan darbusaanitti Oromon hundikenya gadda guddaatu nutti dhaga'ame. kan nama dhibu Oromon walirratti duulaa turelle bakka jiru walbukke dhabachun gadda‘isaa dhagessisaa ture gargaarssalle bayye godhanif. Paltalki irrattile wal arrabsuun hafee afaan tokkoon hasa'a turani. Haata'u male ammas walirratti duulun, maqaa walxuressuun, walccaccabsuun itti deebi'era. Aadaan hololaa kun maal irraa madde jettu isin? Akkamin hafuu danda'a jettu? Read more
In our 9th volume issue 02 Jawar Garasuu Tufa was our guest and present you his interview as follows:
Gaaffif deebi dargagoo Garasuu Tufa waliin qopha’e
Qophessaa: Gamta Takkalaa Riqitu
Erga ummani oromoo kiyyoo gabrummaa jalatti kufee kaasee mootummoonni darban gara hangootti dhufan hundi miidhaa gurguddaa ummata keenyarraan ga’aniiru. Kana baruuf ammoo ummani keenya baroota dheeraf halani keessa darbef hara keessa jiru ilaalun ga’adha. Mootummoota darban keessaa mirga abbaa biyyummaa ummata oromoo kankabaje tokkolee hinture. motumaan wayyanee ha’a hangoo dhuunfatee kanjiru sirna federalisiman ofbulchina jechaa miidhaa daangaa hinqabne ummata keenyarraan ga’aa jira. Haata’u malee caalatti ummata oromoo gabrummaa jala akka jiratu kangodhe inni guddaan tokkummaa dhabinsa. Yeroo ammaa haalli jaarmiyaaleen oromoo keessa jiran yoo ilaalle baayye kan nama qaanessudha, ittu qabsoon oromoo akka laafu godhee jira. Isa kana ilaalchisee haala qabsoon oromoo yeroo amma irra jirurratti gaaffif deebii dargaggoo Garasuu Tufa waliin goone akka armaan gaditti dhihesinera.
Biiftuu Biiliisa: Jalqabarratti gababsitee akka ofbarsiistun sigaafadha ga'eenke yokan hirmaannankee hawaasa yokan qabsoo oromoo kessatti maali?
Garasuu: Ani gidduu galessaa Oromiyaa naannoo Aqaaqittin dhaladhee. Guddinii fi barumsii koo magalaa Aqaaqii kessattii dha. Eegaan barumssa fixee University Finfinnee galee sochii barattoota Oromoo keessatti hirmaataa waanan tureef rakkoon narraa gaheen anaa waggaa 4 barataa jiruu biyyaa bahuuf dirqamee. Eegaa yeroo sanatii waggoota 10n darbe kana kessatti yeroo dheeraaf sochii Oromoo kessatti bifa adda addaatiin hirmaatan jira. Ammaaf kanumaan jedha.
Biiftuu Biiliisa: Maqaa ABO tin dhaabni waamamu yeroo ammaa gara dhaba afurii akka ta'an nibeekama kun ammoo waldhibdee moora qabsoo Oromoo keessatti uumame irraan kanka'edha jedhama mee waldhibdeen uumamee dhaaba kana iddoo afuritti isa hire kun maalidha jetta?
Garasuu: Akkuma ati jette dhaabooti yeroo amma maqaa ABOn socho’an hedduu ta’anii jiu. Qoqqodamuu isaaniitiif waan sababa ta’e hedduu maqaa dhahuun ni danda’ama. Asirratti sababa hunda gutuutti ibsuuf yeroo fi bakka fudhatuu ni mala. Garuu sababoota akka Mulata ifaa(Clear Vision) dhabuu; Tarsimoo fi Toftaa dhugaa-hundessuu(realistic) fi hojjataa(workable) dhabuu; jaarmiyaa sona-qabessa( vibrant organization) dhabuu; toftaa wal-diddaa kessaa ittiin hiikan dhabuu(lack of internal built conflict resolving mechanism); dandeettii fi leenjii dhabuu qabsa’otaa fi hogganootaa; diinaa fi firaa ifaatti addaan baasuu wallaaluu; haala keessaa fi alaa sirritti hubachuu dhabuu(lack of understanding of internal and external environment); fi aadaa siyaasaa bodessaan sochii qabsoo Oromoo kana kessatti dagaaguu dha jedheen amana. Sababiin kunniin hundinuu bifa adda addaatiin laafina sochii qabsoo bilisummaa Oromoo kessa jiru fi qoqqodamiinsa uumame kanaaf gummaachanii jiru. Yaada kiyya sirritti ifa godhuuf qabxiiwwaan akka sababaatti kaasee kanneen kessaa tokko tokko ibsuufan tattafadha. Read More
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Galmee yokan Billeetawwan ka PDF ilaaluuf Acrobat Reader so barbaachisa dhaa. Weeb saayitii Adobe jedhamu irraa sagantaa Acrobat Reader jedhamu gatti mallèe bilisaan irraa buffaachuu ni daandeessa.
Oromiffa (Oromo)
Snow
311
Minneapolis 311 Gaffii fi Deebii
Census
Lakkaawinsi Ummata Minneapolis kan bara 2010-nii
Koree 'Complete Count Committee'
Lakkaawinsa Ummataa kan bara 2010 ilaalchisee gaafiiwwan yeroo baay’ee gaafataman
Ittisa Balaa Ibiddaa
Ittisa Nama Ibidda Ta'e Jedhee Qabsiisuu (Arson)
Of-eegganna Balaa Ibidda Mooraa Kolleejjii
Of-eeggannoo Ibidda Richitootaa
Of-eeggannoo Dhangalahaa Boba'aa
Of-eeggannoo Hoo'in Mana Jireenyaa
Of-eeggannoo Ibidda Guyyaa Ayyaanaa
Of-eeggannoo Yeroo Qilleensa Hoo'oo Fi Gogaa Yaaddoo Ta'uu Qabo
Of-eeggannoo Kibriitii Fi Laayitarii
Sirna Bishaan Facaasaa/Biifaa Mana Jireenya
Qillisaa Aara Ibiddaa Suunfate Iyyuu (Fire Alarm)
Of-eeggannoo Yeroo Turkii Waaddu
Of-eeggannoo Ibidda Damaraa (Wildland)
Maneenii
Akkaataa dilaala Qabeenyaa ilaalchisee xiinxallaa sadarkaa ol-aanaan geggeeffame?
Jobs
Poolisii
Foormii Gabaasaa Amala Badii Poolisii Minneapolis
Hayyama fi Waltahinssa Gaafatama irraa wal olchuu itti fufinssa
Odeeffannoo Hookkara Maatii Jidduu
Last updated Jan. 30, 2014


text:
Marii xumura hin qabne dha moo waan furmaata fi bu’aa fidu ta’ina laata?
Abdii Boruutiin*
Dhimmoonni lamaan “paradigm shift” fi “All-Inclusive-Alliance” ajandaa marii yeroo ammaa ta’anii akka jalqabamanitti amma illee ittifufaa jiru. Keessumaayuu marsaa gadaa.com irratti marii oo’aan godhamaa jira. Waayee kana ilaalchisee yaadoleen gara garaa namoota adda addaarraa dhiyaachaa jiru. Akkan hubadhetti, marii gaariin waan deemaa jiru natti fakkaata. Mariin akkanaa kun ammoo mala gara garaa fidee, kana keessaa furmanni tokko cuunfamee ba’ee, bu’aa tokko akka fidu abdiin qaba. Waan tokkorratti waliigalamee, waliin mormuun dhaabbatee, walirratti duuluu fi humna walii dadhabsiisuun hafee, haala tasgabbii fidu uumuunuu bu’aa guddaa dha. Wanti biraa haala tasgabbaa’u kanarratti hundeeffamee, sadarkaa sadarkaa dhaan ittifufuu danda’a jedheen yaada.
Mariin akkanaa kun isa jalqabaa fi haarayaa ta’uu baatu illee, waan kanaan dura, hamma har’aatti godhamaa ture hubachuu fi kan dabre irraa illee barachuu dhaan; muuxannoonis irraa argamee; mariin amma godhamaa jiru kun garuu furmaata tokkotti nama geessuu danda’a jedheen yaada. Haa ta’u malee, furmaanni tokko kan argamuu danda’u yoo yaadoleen gara garaa burqan gamaaggamamanii, kan gaarii ta’an filatamanii gara hojiitti jijjiiraman ykn hojiirra ooluu danda’an qofaa dha. Yoo akkanumaan kan lafumatti dubbatamu ykn haasa’amu fi furmaanni tokko irraa hin argamne ta’an, akka bishaan dhagaarratti dhangalaasanii waan ta’uuf, bu’aa tokko malee duwwaa ta’ee hafa jechuu dha. Kanaaf, mariin deemaa jiru kun marii mala tokko fidu; marii waliigaltee uumuu danda’u; marii jijjiirama fidu fi marii xinnaatu illee bu’aan tokko irraa argamu ta’uu qaba.
Yaadoleen adda addaa kan namoota gara garaarraa burqan ykn dhiyaatan hunduu yaadolee gaarii fi kan furmaata fiduu danda’ani dha jechuun nama rakkisa. Yaadoleen gaarii ta’anii garuu isaan kana hojiirra oolchuun rakkisaa ta’u dhiyaachuu danda’u. Haala amma jiru keessatti, yaadolee tooftaa fi tarsiimoo gaarii uumuu hin dandeenye ta’uu malu; yaadolee gaarii fakkaatanii garuu kaayyoo galii booddee faallessan ta’uu danda’u. Beekaniis ta’ee otuu hin beekin namoonni tokko tokko yaada afaanfaajjessaa dhiyeessuu danda’u. Kanaaf egaa yaadoleen dhiyaatan hunduu mala ykn furmaata fiduu waan hin dandeenyeef, murteessitoonni (descision makers) ykn hoggantoonni keenya yaadolee dhiyaatan hundaa hubatanii gamaagamuu dhaan yaada gaarii, kan walii, kan furmaata tokkotti isaan geessuu danda’u keessaa cuunfanii baasuun hojii isaanii ti; kun dirqama illee ta’uu qaba; yoo qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) kanaaf bu’aa kan fidu ta’e jechuu kooti. Namoonni gara garaa yaada ofii kan dhiyeessan; kana keessaa ammoo yaadni gaariin cuunfamee kan ba’u hoggantoota keenyaaf gargaarsa yaadaa (input) akka ta’uuf malee wanti hojjiirra oolu (output) hoggantoota keenyaan murteeffama jechuu dha.
Waayee “paradigm shift” ilaalchisee yaadni fi ilaalchi bakkee lamatti waan qoodame fakkaata. Namoonni tokko tokko waayeen kun jijjiirama kaayyoo ti jedhu ykn jedhanii yaadu; kan biroo ammoo jijjirama kaayyoo otuu hin taane, akkaataa qabsoon kun ittiin gaggeeffamuu danda’u yookaanis ammoo karaa fi sadrkaalee qabsoon ittin gaggeeffamee galii booddee ga’uu danda’u dha jedhu ykn jedhanii amanu. Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatti, gaafii: Yaada bakkee lamatti qoodame kana keessaa isa kamtu sirrii dha? jedhuuf deebii argachuu dhaaf dura gaafiin uummata Oromoo maal akka ta’e beekuu dha; amanuu dhas. Gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa (fundamental question) gaafii bilisummaa fi abbaabiyyumaa ti. Bilisummaa fi abbaabiyyummaa humnaan dhabe deebisee argachuufi. Kan QBOtti amanu gaafii kanatti amanee fudhachuu qaba; kun kan nama mamsiisu fi kan waliin nama mormisiisu natti hin fakkaatu. Ilmaan Oromoo kan miliyoonaan lakkaawwaman lubbuu isaanii kan dhabaniifis gaafii’uma kanaafi.
Erga gaafiin uummata Oromoo ifa ta’e, deebiin isaatiis akkanuma ifa ta’uu qaba; deebiin kun ammoo hamma bilisummaa fi abbaabiyyummaan deebi’anii argamanitti karaa danda’ame hundaanuu falmachuu dha; qabsoo cimsuu dha; kanaaf illee wareegamuu dha. Asirratti “karaa danda’ame hundaan” kanan jedhe hubadhaa! Boodan itti deebi’a. Uummanni Oromoo har’as akkuma dur gabrummaa jala/keessa jira; gabrummaan har’aa kun ammoo kan yeroo hundaa caalaa hamaa ta’e malee wanti fooyya’e hin jiru. Maaltu hamaa isa godhe har’a? Uummanni keenya gabrummaa keessa turu illee dur lafa ofiirra, qayee ofii keessa jiraachaa bitamaa ture; har’a garuu lafa ofiirra ykn qayee ofii, qayee abbaa, akaakayyuu fi abaabayyuu… isaarraa humnaan buqqa’aa jira; biyyi teenya Oromiyaan illee cicciramtee gurguramaa jirti. Karaa biraatiin ammoo, uummanni keenya kan dur argee hin beekne beela fi dhukkubaan akka baala mukaa harca’aa jira. Egaa gabrummaa hamaan kana caalu jiraaree??
Qabsoo bilisummaa kana yoo ilaallu, har’a bakka jirru fi buru bakkee geenyu hubachuu qabna. Har’a gabrummaa keessa jirra; bakkeen boru ga’uu barbaadnu ammoo bilisummaa fi abbaabiyyummaa dhabne deebifnee argannee, biyya keenya dureettii keessa nagaan jiraachuu dha. Naannoo gaafa Aafrikaa sana keessatti illee nagaa fi tasgabbiin akka jiraatu qooda keenya gumaachuu dha. Uummanni keenya bal’aa sabni keenya guddaa waan ta’eef waa hunda godhuuf humna qabaachuu danda’a, kanas qaba. Har’a gabrummaa keessa/jala jirra jennee erga amanne ammoo, kana keessaa/jalaa ba’uu dhaaf karaa danda’ameen qabsaa’uun dirqama hundaa ti jedheen amana. Karaan galii booddeetti nu geessu kun baay’ee dheeraa dha; karaa kana ammoo yeroo tokkoon deemnee xumuruu yoo baanne ykn yoo dadhabne, tarkaanfii tarkaanfii dhaan deemuu qabna. Tarkaanfiin kun ammoo xinnaatu illee gara galii keenyaa sanatti kan nu geessu yoo ta’e, itti amanamee fudhatamuu qaba. Kan galii booddee sana barbaadu hunduu tarkaanfii kana waliin godhuu qabu; waliin deemuu jalqabuu qabu; yoo akkana hin taane, bakkuma amma (har’a) jiran, gabrummaa keessatti hafuu ta’a jechuu dha.
Mee amma gara jaarmayoota ykn/fi dhaabilee siyaasaa Oromootti deebi’uu dhaan waan tokko tokko kaasuun barbaada. Jaarmayoonni fi dhaabileen keenya, kan walaba ta’anii bilisummaa Oromootiif qabsaa’an bakkee lamatti ba’anii ilaalamu. Isaan kunis jaarmayoota bilisabaasota kan akka ULFO fi ABO yoo ta’an; kan biroo ammoo dhaabilee biyya keessatti socha’an kan akka OFC ti. Akkan beekutti ykn akka naaf galutti, OFCn sirna Federaalaa dhugaa (true killil federation) kan Oromian autonomy mirkaanessu fiduuf qabsaa’u. Yoo kun galii isaa ga’e, gabrummaa amma keessa jirru kana keessaa baanee, tarkaanfii guddaa tokko gara galii booddeetti deemna jechuu dha. Gaafiin uummata Oromoo inni bu’uraa deebii argachuu baatu illee, yoo sadarkaa autonomy geenye, galii keenya isa booddeetti waan dhiyaannuuf, isa bira ga’uu dhaaf illee qabsoon kun akka itti fufu haalli gaariin tolfamuu danda’a jedheen yaada.
Sadarkaan ykn tarkaanfiin kanatti aanee dhufu, tarkaanfii jaarmayoonni bilisabaasonni keenya itti fufanii dha. Haalli gaariin tokko yoo tolfame ykn uumame, uummat keenya qabsoo dhaaf caalaatti qopheessuun waan danda’amuuf, bilisabaasota keenyaaf haalli gaariin uumamee, qabsoo kana akka cimsan taasisa jechuu dha. Egaa, tokko kan biraatiif akka karaa tolchuu danda’u hubadhaa!! Karaan kun ammoo akka tolfamu fi qulqullaa’u jaarmayoonni fi dhaabileen keenya waliin mormuu dhiisanii wajjin hojjechuu qabu. Waliin mormuun diinaaf malee uummata keenyaaf, qabsaa’otaaf illee bu’aa tokko hin fidu; gabrummaa keessa akka turan nama godha malee. Yeroon wajjin hojjetan, wal gargaaran fi tumsa waliif ta’an yoomiyyuu caalaa amma. Kanan kanaa olitti “karaa danda’ame hundaan” jedhes waayee’uma kana dha. Yoo “paradigm shift” akkanatti kan ilaalamu ta’e, kun fe’ii uummat Oromoo waan hin faallessineef, jijjiirama kaayyoo waan ta’u natti hin fakkaatu. Jijjiirama ykn tarkaanfii qabsoon kun ittiin gaggeeffamu ta’uu danda’a; qabsoo kana qindeessanii galii booddeetti geessuu dha jedheen yaada.
Asirratti waan tokko kaasuun barbaada. Wanti kun ammoo yaada fi ilaalcha dhuunfaa kiyyaa ti malee, jaarmayaa tokko deeggaree kan biraa balaalefachuu ykn garee tokko bakkee bu’ee dubbachuufii miti; kun akka sirriitti hubatamun barbaada. Yeroo tokko tokko yoon taa’ee yaadu ykn itti yaadu, maaliif gareen ABO sadeen waliigaltee akka dhabani fi deebi’anii ABO tokko ta’uus dadhaban, yaada gara garaa sammuu kiyya keessatti uuma. Maaluma rakkoon isaanii jedheen of gaafadha. Ilaacha siyaasaa ti moo dhimma dhuunfaatu duuba jira? jedheen yaadaan gadi buusee ol baasa. Waayeen kun ammoo akkan waan tokko tokko yaadu na taasise; kun ammoo keessumaayuu garee QC ABO fi garee Shanee ABO ilaalchisee ti. Gareen kun lamaan kaayyoon isaan waliin qaban “walabummaa Oromiyaa” natti fakkaata. Garaagarummaan isaanii akkaataa qabsoon kun ittiin gaggeeffamee galii hawwame sana ga’u dha jedheen yaada; kun yaada kiyya malee wantin keessa isaa beeku hin jiru.
Akkan hubadhetti gareen lamaanuu dadhabbii qabu. Asirratti wanti hubatamuu qabu jaarmayoonni keenya hunduu dadhabbii qabu. ABO jijjiiramaas taanan erga jijjiirama labsanii kunoo waggota lama dabrsee jira; garuu jijjiiramni tokko illee hin mul’anne. ULFOs yoo ta’e, jaarmayaa tokko ta’uu isaani nutti himanii nu gammachiisan malee; ergasii wanti isaan godhaa jiran hin beekamu. Haa ta’u malee, garee lamaan QC fi Shanee walbira qabee ilaaluu waanan barbaadeef isaan kana lamaan kophaatti baase. QC ABO yoo ilaalle, kaayyoo ganamaa gadi hin lakkifnu, hamma fe’e haa turu hamma kun galii booddee ga’utti karaa’uma tokkoon qabsoo kana itti fufnna jedhanii, karaa gara garaa otuu hin yaalin waanuma karaa tokkorratti cichan natti fakkaatu; yoon dogoggore na qajeelchuu danda’u. Yeroon ammaa garuu tooftaa fi tarsiimoo jijjiiranii, karaa gara garaa yoo hin yaalin haala ulfaataa kana keessatti karaa tokkoon qofaa galii hawwame ga’uun waan namatti tolu natti hin fakkaatu. Humna qabanis xinxaaluun gaarii dha. Yoo humna cimaa qabaachuu baatan, waan barbaada sana argachuu fi bakkee barbaadan sana ga’uun baay’ee rakkisaa ta’a. Waayee humna ofii ilaalchisee kun jaarmayoota hundaafuu walfakkaataa dha.
Garee Shanee ABO yoo ilaalle ammoo, karaa adda addaatti fayyadamanii qabsoo kana galii hawwameen ga’uuf yaalii waan godhan natti fakkaatu. Tooftaa fi tarsiimoo gara garaa waan yaalan fakkaatu; akkan ofii kiyyaa hubadhutti jechuu kooti. Haa ta’u malee, kaayyoon galii isaanii (concrete goal) sirriitti ifa naaf ta’uu dide. Karaa fi tarkaanfii gara garaa yaalu; kun gaarii dha; haala yeroo ammaa wajiin deemuu danda’a; garuu galiin booddee isaanii maal akka ta’e sirriitti ifa godhanii garee biroo fakkeenyaaf QC ABO amansiisuu waan danda’an natti hin fakkaatu. Yaalaniis ta’uu danda’a; wantin beeku hin jiru; kun tilmaama dhunfaa kootiiti. Oromian autonomys haa ta’u, walabummaa Oromiyaas haa ta’u, sana bira dabranii illee walfaanummaa (union) saboota walaba ta’aniis haa ta’u, bakkuma haalli tole fi galiin tokko argametti waan dhaabbachuu barbaadanis natti fakkaatu. Ammas irran deebi’a, kun yaada mataa kiyyaa ti; yoon dogoggore, abbaan fe’e na qajeelchuu danda’a. Kanatu rakkoo isaan jidduutti uume natti fakkaata; kanaaf waliigaluu dadhaban jedheen yaada. QC ABO qofaa otuu hin taane garee hafe fi ULFO waliin illee tokkummaa uumuun rakkisaa kan ta’u asirraa ka’ee ta’uu danda’a jedheen yaadas.
Waayee yaada tumsa hunda hammataa irratti illee, yaada fi yaamicha kan dhiyeesse Shanee ABO ti. Tumsi hunda hammataan (All-Inclusive-Alliance) kun ammoo humnoota diimookraasii Habashootaas dabaluu akka danda’u yaadama. Dhugaan mamii hin qabne tokko garuu, Habashoonni ammoo hammuma fe’an diimookraasiitti amanani illee, hammuma fe’an garaa qulqulluu dhaan Oromoo wajjin hojjechuu barbaadan illee, diina waliin qabnu Wayyaanee faashistii kana waliin kuffisuuf malee, dhuguma “walabummaa Oromiyaa” ni fudhatu jedhanii yaaduu fi amanuun rakkisaa dha. Otuma Wayyaanee waliin kuffisani fi waan sana booda dhufurratti waliigalteen kan godhamu ta’e, yoo baay’atee baaya’te Oromian Autonomy fudhatu malee, Oromiyaa walaba taatu “independent Oromia” akka hin barbaadne waan mamii ykn shakkii qabu natti hin fakkaatu. Isaan kaayyoon isaanii, fe’ii fi hawwiin isaanii immiyyee Itoophiyaan isaanii akka hin diigamne dha.
Kanaaf waayeen kunis shakkii uumee, akka gareen kun walii hin gallee taasisa natti fakkaata. “Paradigm shift” illee karaa biraatti hiikanii kan ilaalan asirraa ka’ee ta’uu danda’a jedheen yaada. Haa ta’u malee, ani gara kootiin, akkuman kanaan duras jechaa ture, yoo mooraa QBO keessatti waliigaluu fi wajjin hojjechuu dandeenye, yoo tumsa ofii keenyaa ijaarre fi cimsine, sana booda tumsa hunda hammataa kan humnoota diimookraasii Habashaa illee dabalatu ijaaruuf sodaachuu hin qabnu. “Abjuu sodaatanii rafuu hin dhiisan” jedha mitiree Oromoon yoo makmaaku. Kaayyoon tumsa akkanaa Wayyaanee faashistii kana kuffisuuf waan ta’uuf; isa kuffisuun ammoo tarkaanfii takka illee ta’u gabrummaa keessaa baanee gara galii booddeetti deemuu ta’a jedheen amana. Yoo mooraan QBO qulqullaa’e fi walirratti duuluun dhaabbate; yoo waliigalteen jiraate fi tumsa waliif ta’uun danda’ame; yoo hunduu waliin hojjetan; kufaatii Wayyaanee booda illee rakkoon tokko uumamuu kan danda’u ta’e, humna cimaa horachuun waan danda’amuuf, rakkoo dhalatuuf illee of qopheessuuf nama gargaara. Kanaaf dura tumsa ofii ijaaruun barbaachisaa ta’a.
Barruu kiyya otuun hin xumurin dura, dhaamsi ani jaarmayoota keenyaafis ta’ee qabsaa’ota keenyaaf keessumaayuu hoggantoota jaarmayoota keenyaaf dabarsuu barbaadu, akkuman kanaa olitti tuqee dabre, yeroon ammaa yeroo taa’anii wal ilaalanii fi waliin morman; yeroo karaa tokko qofaatu nu baasa jedhanii yaada tokko qofaarratti cichan otuu hin taane, yeroo haala jijjiiramu wajjin ofjijjiiranii (kun kaayyoo jijjiiruu miti!!) karaa gara garaatiin qabsoo kana cimsuu yaalan waan ta’eef, xinnaatu illee karaa gabrummaa keessa nu baasuu danda’u tokkorratti waliigaluu fi mooraa QBO keessatti nagaa fi tasgabbii buusuun barbaachisaa qofaa otuu hin taane murteessaa dhas; dirqama hundaatis ta’uu qaba. Har’a uummanni keenya dafee akka gabrummaa keessa ba’u ciminaan hojjechuu dha malee, kun kaayyoo yeroo gabaabaa ti; sun kaayyoo yeroo dheeraa ti; karaa kana malee karaan sun gaarii miti jedhanii waliin mormaa yeroo fixuun dhaabbachuu qaba; kun diina keenyaaf malee uummata keenyaaf bu’aa hin qabu; sirumaa akka diinni cimaa deemu taasisa malee qabsoo kanas cimsuu hin danda’u. Waliigaltee haa uumnu, wajjin haa hojjennu, tumsa waliif haa taanu, humna keenya haa cimsinu, irree tokkoon diinarratti haa duullu.
Galatoomaa.
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
6 Comments
-
Argii Amani said,
Obbo Abdii,
galatoomi, akkuma beekamu waan gaari barreesite, galatoomi.
-
Mooraan Haacimu Dura said,
Obbo Abdii Boruu barruuleekee kanan dubbisuu eegale dhiyeenya tahullee,yaada ati nuuf hirtu yaada kan yeroo fi kan biolchaate dha. Guddaa galatoomi!! Dhuguma ati abdii boruuti
-
yoomiiyuu said,
Abboo horii bolli afanii kee damaa haa arabuu, harki kee lee faya haa argatu galli kee bilisumma haa tau.
-
Tula said,
Abdii, yaadaa bareedaa dha galatoomi,
Ani yaadan qabu,utuu qaamotii biroo waliin tumsa uumachiif hin jarjarrin, dursaanii tumsa QBO keessatti jabbeessuun barbaachisaa fi ‘#1 priority” jedheen yaada!. Sanaanaan booda tumsa humna kamiyyu waliin yoo uumame bu’aan argamu waan fedhellee yoo ta’e kan hara’aa irra ni caala!. sun jechuunimmoo garafuulduratti furgaafannee waan ummatikeenya barbaadu galmaan ga’uu dandeenya!.
biyya lafaa kanarratti, kan barbaachisu humna malee dhugaa miti!!. enyu waliinuu hojjadhu garuu humnakee jabeesuu hin dagatin!
xaba xabachuu yoo ta’e muuxaannoon waggaa dheeraaf qabsoo kanarratti qabnu nugargaaruu qaba..
Galatoomaa
-
Jima said,
Hi Abdii
Hi Tula,
Galatooma!!.
-
Mirga saabako said,
Abdi Gaalanni ke ishedhumaa hawwitu Bilisumma rabbi ke haa godhu!! ishuuma sif ha laatu!
Gaalanni ke Oroomo Tokkome ha ta`u!! Dhugumaa Abdi!!


text:
Yahyaa Jamaal*
Waa’ee du’aan boqochuu Jaal Obsee Margoo yoon yaadadhu ammayyu garaan na laalata. Akkuma tasaa dhibamtee yeroo gabaabduu keessatti addunyaa kanatti nagaa dhaammachuun ishii dafee naaf amanamuu dide. Ammayyuu soba natti fakkaata. Duuti nama hin filattu malee Obseef kun hin malle. Obseen akkuma maqaa fi bifa isii haadha obsaa ti. Obsa barattee obsa barsiisaa jiraatte. Hamilee jabaa hidhattee abbaa warraa isii, jaallanii fi firoottan isii mara hamilchiisaa baate.
Akka tasaatti boqochuun Jaal Obsee du’a jaallan qabsoo fi sabboontota Oromoo bakka adda addaatti kufan irraa adda taheef miti, kanin maqaa isii kaasee faarsu. Yookiis haadha warraa Hayyu duree ABO taateef miti kanin barruu kanaan isii yaadadhu. Obseen intala Oromoo kan dhiiraa dhalaan keenya, xiqqaa guddaan keenya beekkumsa qaalii irraa barachuu dandeenyu takka turte. Hanga ammaatti waa’ee isii barreeffamee ummataaf dhihaate keessaa kanin ni hanqate jedhu, kaniin keessa kootti dinqisiifachaa bahe gad baasee ragaa bahuufiifan waa xiqqoo kana katabuuf dirqame.
Dhuguma dubbachuuf Jaal Obsee Margoo Oromtittii dhugaa, tan maalummaa Oromummaa isa dhugaa barsiisuuf dhalattee jiraatte takka turte. Obseen amantii mataa ofiif hordoftu qabaattu illee, amantiin Oromoon hordofu hundi amantii isii ture. Obseen Kiristiyaana dhugaa turte. Obseen Musliimas. Obseen Waaqeffattuudhas. Gabaabumatti Obsee Margoo obbolummaa amantiilee Oromoon hordofu hundumaatti nama amantu turte. Kun dandeettii fi bilchinna Oromummaa ol’aanaa dha. Baay’een keenya kennaa fi hubannoo bilchaataa akkasii kana waakkatamne. Gariin keenya hangamuu sabboonaa Oromoo haa taanu malee, dhimma amantii irratti garuu womatu nurraa calaqqisa. Jireenya keenya keessatti yeroon amantiin Oromummaa keenya nu dagachiisu al danuu nu mudata. Amantii ofii keenyaaf hordofnu amantii warri kaan hordofu irraa addatti mararfachuu yaaluun bakka hedduutti ni mul’ata. Obsee Margoo goota dhimma akkasii kana irratti hin hamatamne turte. Obseen sabboontittii Oromoo qabsoof jecha biyyaa baate qofa osoo hin taane, haadha manaa hayyu duree dhaaba guddicha kanaa taatee waamamuufis obsa, gahummaa fi hamilee ol’aanaa itti qabaachuu isii jabina kanaan agarsiifte.
Obseen hawwii guddaa tokko qabaachaa turte. Gaaf tokko Oromiyaan bilisoomnaan kutaa Oromiyaa tokko tokkoon daaw’attee biyyoo biyya Oromoo mara irra ejjettee mul’achuuf hawwiti ture. Ilmaan Oromoo kutaa Oromiyaa mara waliin wal gartee guddina saba isii fi bal’ina biyya isiitiin gammaddee hafuura baafachuuf hawwii qabaachaa turte. Firoota isii bahaa dhihaa, kaabaa kibbaa fi giddu galeessaa waliin guyyaa takkaaf illee taatu waliin ooltee bultee haadha fira gobbuu tahuu isii ijaan arguuf dharraati ture. Kun hawwii Oromummaa dhugaa kan sabboontota baayée biratti mulátu tahuun ifaa dha. Haa tahuutii kan Obsee garuu adda fakkaata. Huccuu aadaa kutaa Oromiyaa hundaaf ilaalcha addaa qabdi. Isiidhaaf huccuun aadaa uffattu tokko uffata qofa hin turre. Isiidhaaf huccuu aadaa Oromoo Harargee, Baalee, Arsii, Booranaa, Gujii, Jimmaa, Wallaggaa, Iluu Abbaa Booraa, Shawaa, Walloo fi Waanbaraa jechuun, huccuu qaamatti uffatamu qofa osoo hin taane, bakka bu’aa (wakiila) kutaalee Oromoo kanneenii ti. Huccuu kutaa Oromiyaa tokko yoo uffattu waan firoota isii Oromoota kutaa sanii waliin jirtu itti fakkaatee booharti.
Waggoota lamaan tokko dura gaaf tokko ayyaana Irreechaa irratti wal argine. Uffata aadaa Walloo uffattee miidhagdee mul’atti ture. Eega nagaa wal gaafannee booda “Baay’ee sirraa bareeda.”n ittiin jedhe.
Jecha kootiif na galateeffattee kaatee akkas jette. “Eega kana jettee egaa, dirqama kudhan kan biraa of irra keessee jirtaa, beekkadhu.”
“Dirqama akkam?” nan gaafadheen, deebisee.
“Amma miidhagina huccuu isa kanaaf ragaa baatee jirta. Kan biraa kudhantu si hafe jechuu koo ti.” naan jette.
Wanti isiin jechuu barbaadde dafee naa gale. Osoon kana irratti yaada hin kennin na dursitee akkas jette. “Kutaan Oromiyaa kudha tokkoonuu uffannaa aadaa babbareedaa qabu. Amma bareedina uffata isa kan Walloof ragaa baatee jirta. Kurnan hafaniifis ragaa bahuuf dirqama of irra keessee jirta. Tokko faarsitee tokko dhiisuun eessaa ta’a ree?” naan jette seeqachaa. Itti aansitees, “ Hanga milkoofnee biyya keenya tokko tokkoon daaw’annee itti gammannutti huccuudhuma mallattoo keenyaa kanaan biyya keenya yaadachaa of jajjabeessina kaa.” naan jette. Dhugaa ishee ture.
Jechi Jaal Obsee Margoo kun gaafas dilas adda tahee natti hin mul’anne ture. Har’a garuu gurra koo keessaa baduu dide. Jechi isii sun hangam tokko jecha bara baraan jiraatu tahuun isaa har’a eega isheen du’aan nurraa adda baatee booda naa gale. Obseen naannoo turte keessatti sassaabduu firooma Oromummaa taatee beekamti ture. Dubartoota Oromoo walitti sassaabuun obbolummaa Oromummaa dhugaa barsiifte. Mooyxannoo gaarii qabdu kana babal’iftte. Akkuma maqaa isii obsa, akkuma bifa isii haadha simboo ta’uun hawaasa naannoo isheef fakkeenya taatee jiraatte. Jaala qabsoo qofa osoo hin taane giiftii kabajamtuu, garuu ammoo hundumaa waliin walii galtee fi amala namootaa hubattee waliin jiraachuuf nama kennaa guddaa qabdu turte. Oromoon hafnaan alagoota ollaa ishee illee biratti gaarummaa fi beektuu jireenya hawaasummaa tahuu isheetiin mararfatamti ture. Haadha Warraa Hayyu-Duree ABO akkuma jedhamte hunda naatoo fi ulfina Giifti-Durummaa guddaa nama gonfatte tokko turte Obseen.
Garuu duuti gara jabeettii dha. Obseen akkasitti faarsinuu fi jaalannu, jaalti teenyaa fi obboleettiin teenya qaaliin har’a nu waliin hin jirtu. Akka lamuu hin deebinetti akka tasaa deemteetti. Sirni owwaalcha ishees guyyaa muraasa dura biyya Norway, magaalaa Bergen, Waldaa Kiristyaanaa tokko keessatti raaw’atameera. Ani guyyaa owwaalchaa san bakka sanitti hin argamne. Namoonni dhibbaan lakkaawaman akka sirna owwaalcha ishee irratti argaman garuu quban qaba. Ilmaan Oromoo sirna owwaalcha Jaal Obsee Margoo irratti argaman keessaa gariin kanneen ilaalcha siyaasaatiin addaan babahanii bara dheeraa booda lafa sanatti wal argan faa dha. Suuraa namoota sirna owwaalchaa kana irratti argamanii yoon daaw’adhu, sagalee Jaal Obsee tokko waanin dhagahe natti fakkaate. “Yaa obboleeyyan koo ilmaan biyyaa! Hanga yoomitti gaafa du’aa qofa iyyaafattanii adda tokkotti walgeessuu? Maaloo utuma jiraan jirtanii wal iyyaafadhaa! Ana qofaaf hin booyinaa; walii keessaniifuu boohaa!!!….” kan jedhu.
Jaal Daawud Ibsaaf, maatii fi firoottan, akkasumas jaallan du’a Jaal Obseetiin gadditan maraaf jajjabinan hawwa.
Jaal Obsee Margoo biyyeen sitti haa salphattu!
Waaqayyo jennataan si haa qanansiisu!
* Yahyaa Jamaal: gulummaa75@gmail.com


text:
Murtoon himannaa dharaa fi raga sobaan mana dhaddachaa wayyaneen sabboontota Oromoo Obbo Beqqelee Garbaa, Obbo Olbaanaa Leellisaa, Olbaanaa Lammii, Adam Buusaa, Dubree Hawwaa Waaqoo, Obbo Mohaammed Muluu, Darajjee Katamaa, Addisuu Mokiree fi Galgaloo Gufaa irratti darbe qaama gochaa farra Oromummaa ta’e murna wayyaneen raawatamaa turee fi jiruu dha. Jarreen kana qofaa miti. Oromoota kuma hedduun lakkayamantu yeroo adda addatti balleessaa malee qabamanii iddoo beekamaa fi dhokataa tahetti hidhamanii gidirfamaa jiru. Fakkeenyaa Taye Danda’a Araddo (barataa waggaa 5ffaa, Finfinnee university irraa), obbo Bayisa Dhaba Lata, obbo Muse Ali namoota bara 2009 qabamanii hidhamanii seeratti hin dhihaatin jiranii dha. kaanis hedduu dha kanan amma maqaa tarreessuu hin dandeenye.
Dinni gochaa fara mirga namoomaa tahe kanaan sabbontota Oromoo sobaan yakkee hidhaan dararaa ture harras toftaa godhatee itti fufee jira. Murni TPLF aangoo biyyattii toohatee jiru, akkuma murnoota mootummaan Ethiopia dhunfataa turanii darbanii, gocha farra Oromummaa tahee kanaan carraa fi egeree ilmaan Oromoo gabaabsaa Oromummaa diigaa Oromiaa saamaa garuu ofii jiruu fi jireenya ofii ijaarrata jira.
Kan nama gaddisisu garuu nuti ilmaan Oromoo gochaan murna TPLF kun duula Oromummaarratti geggeeffamaa jiru tahuu isaa adda baafannee hubachuu dhabuu fi hubannees waraana maalummaa fi tokkummaa keenyarratti geggeeffamaa jiru kana waltaanee kaanee tokkummaan dura dhaabbachuu dhabuu keenya. Kun hedduu nama gaddisiisa, hedduu yaaddessadhas.
Oromuummaa irratti hundoofnee waltaanee gochaa farra Oromummaa fi farra Oromia tahe kana dura dhaabbachuu han-qannee callisa keenyaan diinaaf eeyama laataa jirra. Kun ammo ergaa inni sabboontota Oromoo hidhaa kessa jiranif qabu kan nama haamilcheessu miti. Sabboonotta sichillee hidhamuu malaniif humneessaa miti. Egaa kun maaf taha? Kun nan ilaallatuu dha moo maal? Na hin ilaallatu akka hin jetne, Oromia fi Oromummaa Oromoo yoo hin ilaallatne eenyuun ilaallataa? Hiree ofii yoo wallalle malee. Mirgaa fi hiree dhabne akka hin jennee, biyya mirgii diimookrasii keessatti kabajame keessa jira. Kanaaffuu dirqama Oromummaan, mirgaa fi hiree guutuu qabnutti mahii bahuun tokkoon tokkon keenya bakka jirutti dhuunfanis tahe gareen waltaanee kaanee rorroo Oromummaarraa faccisuu qabna.
Oromummaan faarsinu sana maqaa qofa miti hojiinis faarsuu qabna. Kun dirqama tokkoon tokkoon keenyarraa deebii eeggatuu dha.
Gabaabati, gochaan mootummaa Ethiopia Oromo fi Oromummaa irratti rawwataa jiru yakkaa walii gala Oromummarratti aggamatamee waan taheef Oromummaa keenyaan kaane dura haa dhabbannu. Sadarkaa amma irra jirru kana bira tarree Oromummaarratti waltaanee diina imaammata farra Oromumaa tahe geggeessa turee fi ammallee itti jiru kana dura dhabbachuu qabna. Garee ykn murna siyaasaan wal hiree wal-takaaluun humna keenya daangessee diinaaf nu saxila malee nu hin humneessu, galii fi akeeka keenyanis nu hin gahu irraa nu fageessa malee. Kanaafuu, tumsa waliif taanee Oromummaarratti hundaa’uun Oromia fi Oromummaaf jennee diinarratti waliin dhagaa haa darbannu.
Ilmaan Oromoo balleessaa malee yakkamuun, caraa fi haqni duraa jallachuun yoos dhaabbata. Waltaanee dinarati haa bobbanu! Kun akeeka dheeraa fi fagoo tahe of keessaa qaba. Gababatti ammo bakka jiruu kanee murtoo saboontota Oromoo irratti darbe kana hiriira baanee balaaleffachuu qabna. Qaama mormii kana kan tahe petition dhihaate mallatteessinee iyyannoo qabnu gara mootummaa America fi bulchiinsa President Obama tti iyyachuu qabna.
Kanaafuu Obbo Jabeessa, nama petition kana qindeessen galatoom jechaa, dhaggeefftootni Radio Marii hundinuu petition kana Oromummaa keessaniif jecha akka mallatteessitanii buulchiinsi Obama/mootummaan America/ murna TPLF Oromoo hidhaa jiru irratti akka dhiibbaa godhan akka gaafannun kabajaan waamicha isiniif godha. Petition kana mallatteessuf fagoo dhaquu hin qabdan. Asuma fuula kanarraa harka mirgatti kana argamu Blogroll jedhu jala ulaa ykn link petition: hidhamuun haa dhabbatu jedhu xuqaa. Fuulli petition itti mallattefamu ni banama. Kanaa dura petition mallateesitanii turtan yoo tahe “emai”l fi “password” keessan yadattu yoo tahe unkaa dhihatu sana guutaa “sign” iddo jedhu xuqaa. Yoo kana dura petition hinmallattesine ykn email fi password hin yaadanne yoo tahe ammo “create an account” iddoo jedhu xuqaa, galmeeffama, “Petition” sanas achuman mallatteessa.
Akeekni petition kana turban 4 keessatti yoo xiqqaate mallattoo 25000 argachuu dha. Kun yoo guute, iyyannoon kun gara bulchiinsa Obamatti dhihaata. Kanaafuu irratti haa hirmaatnu. Oromummaa keenyaaf jennee gahee keenya haa baanu.
Oddeeffannoo dabalataa yoo barbaaddu tahe 404 424 4851 bilbilaa ykn dhugaahima@gmail.com na quunnamaa.
Title: Radio Marii: Gaaffi fi Deebii Dr. Ezekiel Gebissa – K/2ffaa
Duration: 01:01:36
Category: Advocacy/Activism, Human Rights, News, Politics
Added on: Sadaasa/November 12th, 2012


text:
Guyyaa 03/24/2012
KUNUU HIN CEESISUU ITTI FINCOOFTAA
JEDHE MAMMAAKAAN OROMOO
Bara 2008 jaarmayini jijjiiramaa labsamu, Oromoonni kumaatamaan lakkaahamnu gammachuu guddaadhaan bakka jirruu ilillii fi ilichuu dhaan simanne. Yaa ayyaana Oromoo dhugumamoo soba ykn kijiba jechuu dhaanmamuu tokko malee, jijjirama harka keenya ball’ifne fudhanne. Anisakka dhala Oromoo tokkootti woltajjiinyeroo dheeraadhaaf irraa of qabee taa’aa turett deebiuudhaan quxxa’adhe (reclaim) godhee jechuu dha. Bakkan jiraadhuttisjaallan miseenssota yeroo dheeraadhaaf wolirraa fagaanneenwolciphachuu dhaan, woliin qabsaahuutti teenyeejechuu dha. Haasofne hayyu duree ABO jijjiiramaa, kutaan tokkooffaanni fi lammaffaa akkasumas sadaffaa, hedduunamirqaanse. Haasawa san ammallee konkolaataa koo ykn kiyya kessattanqabadhee deemaan. Maaliif jennaan haasofni sun, hedduu aanga’aa (powerful) waan ta’eef jechuu dha. Anaaf. Otuun mirqaana akkasiisanaan jiruu, Kaayyoon ABO ti fi Sagantaan isaa dhaa, gara Itoophiyaa Dimokraatessuu waan jedhuttibijjilla’ee ykn garale dhufuun isaa dhaa, afaan faajjiiykn burjaaja’ina kana hin jedhamne keessaa na owwaale. Maaliifjennaan, waan “Democratazation” of Ethiopia kanaabara 1990 keessa Parice conference irraa kaasee ykn jalqabee beekuufjennaan anaaf haaraa ta’uu hin danda’u. Yeroo Tokkummaa Barattoota Oromoo Amerikaa Bitaa “TBOAB” ykn “The Union of Oromo In North America”/”UONA” keessajiru dubbiin kana fakkaatu tokkotu ture. Ennaa sanatti, miseenssonni jaarmaya keenyaa akkuma jiruun hoogganayeroo sanaa dura dhaabbachuun keenya waan nuti itti gaabbine osoo hintaane, waan tarree jechuu dha. Kanaafuu, bara san waanan harka baasuu dhaan duradhaabbadhe har’ammoo waanuma sana fakkaatuakkin simadhu jiraachuu hin danda’u. Gara biraatiinimmoo, kanan biyyaabbaa kootuu hambisuu duwwaa otuu hin taane, qabsoo Walabummaa Oromiyaa ti fi Bilisummaa ummata Oromoo ti akka ta’ejaallan woliin taanee Khartoum keessatti Tokkummaa Barattoota Orommoo Biyya Suudaan jedhu ijaaruu dhaan qabsooitti fufuun keenya ni mirkaneessa. Gabaabaatti mutriin fudhachuutti jiru kun, dhiibbaa eenyuu tuu malee, sammuu yknmataa koo bilisa ta’een waan hundumaa hubadhee, Dimokraatik Oromiyaa Walaba taatee fi ummata Oromoo Bilisoomssuu dhaaKaayyoo fi Sagantaa ABO duraa bu’ureeffameebara dheeraa dhaaf sabbontonn ilmaan Oromoo maliyoonaan itti aarsaata’an itti fufuu filadhee har’arraa kaasee ykn jalqabee, miseenssummaa Gumii Sabaas ta’e, miseenssummaan jarmaya jijjiiramaa keessatt qabu fedhii kootiin gadi lakkiseen jira. Jaallan hamma har’aa jijjiirama keessatti woliin hojjenne hedduu galatoomaa isinan jaalladha’a akka dhala biyyaatti hiryummaan keenya, yoomiyyuu jira. Garuu, anii Oromiyaa guddittiin arguu fedha Impaayerri Itoophiyyaammoo akka diigamtuu fi bittimooftuirrattan qabsaaha.
Injifannoo Ummata Oromoo Tiif!
Oromiyaan Ni Bilisoom Ti!
Abbaafaaroo A.A
Miseenssa Gumii Sabaa ABO Jijjiirama Bittimmooftun Irratti Qabsaaha
Title: Oromo – Seife Nebelbal Radio – March 30, 2012
Duration: 59:46
Category: News
Added on: Bitootessa/March 29th, 2012


text:
Kilimanjaaroo
Kilimanjaron, qaraan Kaiser-Wilhelm-Spitze jedhame kan wamamu, garaa kabba baha Tanzaaniyaa tti argamu dha. Kilimanjaron adunyaa keessa dheerina garaa kobba ejjanii kessa tokkoffa dha. Jalatti dherinna 4600 metre (15,000 ft) kan ta'u, and akkasumas faggenaa gudda Afrikaa keessa 5,895 metres (19,340 ft) qaba, garrotta isaa marsani irra ilalcha nama gamachisu qaba. Kilimanjaro stratovolcano guddicha, yeroo ammatti kan ta'u osoo hin ta'in, fumarole wajjin dhoqa fixee kibo tti kan gas basu dha. Bara 2003 saayintistiin magma n baqee metre 400 gaditti akka argamu walii galani turan.


text:
Wallee Filatamaa Bara 2012
Bara 2012 Keessa Sochii Dargaggoota Biyyoolessaa(Qeerroo)f gumaachi wallee waraaqsaa Artist Hirphaa Gaanfureen kenname kun rakkoo,gidiraa,dhiphinaa fi rooggoo ummata Oromoo irra jiru gahaatti ibsuu irra darbee sochii warraaqsaa Qeerroon gaggeessu keessatti guutuu Oromiyaa irratti faajjii jabduu ta’ee Qeerroon Oromoos ta’e sabboontoti marti caalatti Oromiyaaf ka’anii wardiyyaa akka dhaabatan taasisuu keessatti qooda guddaa kennee jira.
Sababaa wallee kana dhageeffattan jechuu fi bilbila harkaa irratti fe’attanii ummata baadiyyaa ittiin dammaqsaa jirtu jedhuun ergamtooti Wayyaanee dargaggoota hedduu mana hidhaatti guuraniiru. Addattti naannoo Dhiha Oromiyaa Ayiraa Gullisoo jedhamu keessatti barattoota hidhuu irra darbanii manneen barnootaa irraa ari’anii jiru. Qeerroolee arsaa kana kafalan guyyaa tokko seenaan ni yaadata.
Qabsaawaa fi Artist Hirphaa Gaanfurees akkuma wallee kee irratti jette hangamuu Oromiyaa irraa fagaatte qalbii fi onneen kee guyyuu ummata kee bira jiraataa jirtuu fi rakkoon ummata kees guddoo akka onnee si gubu waan beeknuuf jecha gumaacha ati gooteef maqaa Sochii Dargaggoota Bilisummaa fi Dimokiraasii Biyyoolessaa (Qeerroo)n Galata guddaa siif dhiheessina.


text:
Muddee 14,2012 Qeerroo Yuuniversity Jimmaa
Haala Uummanni Oromoo fi walgii gala biyyi Ethiopia keessa jiru irratti Muddee 02,2012 irraa eegalee hanga har’aatti sadarkaa adda addaatti marii bal’aa erga gaggeesineen booda waamicha FDG Oromoota bakka mara jiranii fi addatti ammo manneen barnootaa armaa gadiitti tuqaman keessa jiraniif waamicha keenya dabarsina.
1, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii Ambootiif, 24. Baratootaa Oromoo Yuunvaesiitii Bar Daariif,
2, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii Wallaaggaaf, 25, Baratootaa Oromoo yuunvarsiitii Maqaleetiif,
3, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii Adaamaaf, 26, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii Goondoriif,
4, Baratoota Oromoo Yuunivarsiitii Finfinneef, 27, Baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Aksumiif,
5, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii HarooAmmaayyaaf,
6, Baraatoota Oromoo Yuunvarsiitii Hawwasaaf.
7, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii Maddaa Walaabuuf,
8, Baratoota Oromoo Yuunvarsiitii Bulee Horaaf,
9 Baratota Oromoo Yuunvarsiitii Mattuuf,
10,Baratootaa Oromoo Yuunvarsiitii Gimbiif.
11, Baratoota Oromoo Koolleejjii Barsiisotaa Jimmaaf,
12, Baratoota Oromoo Koolleejjii Barsisotaa Mattuuf,
13, Baratoota Oromoo Koolleejjii Barsisotaa Neqemteef,
14, Baratoota Oromoo Koolleejjii Barsiisotaa Shaambuuf,
15,Baratoota Oromoo Koolleejjii Barsisotaa Asaallaaf.
16, Baratoota Oromoo Koolleejjii Barsisotaa Baalee Roobeef,
17, Manneen Barnotaa Sadarkaa lammaaffaa fi Tokkooffaa Gutummaa Oromiyaa keessaa jirtaan Hundaaf!,
18, Kolleejjootaa Dhunfaa Oromiyaa kessaa jirtaan Hundaaf,
19 , Barsisotaa Oromoo sadarkaa garaagaraa irraa barsiisaa jirtaan Hunadaaf,
20, Hojjetootaa Ilmaan Oromoo Waajjiraalee garaagaraa keessaa hojjetan hundaaf,
21, Poolisotaa Humna itti biyyaa Ilmaan Oromoo Hundaaf,
22, Ummaataa Oromoo Biyyaa Keessaa fi Biyyaa Ambaa Jirtaan Hundaaf,
23, Sabaa fi Sab-Lammotaa Biyyaa Keenyaa hiree nu fakkataa qabdaanii fi kanneen mirgii keessaan dhiitamaa jiruu hundaaf, waamicha FDG garbummaa yeroo isinii fi uummata keenya Oromoof dabarsinu qabxiilee bu’uura armaan gadii bu’uura godhachuudhani,
1, Ummaannii Oromoo Biyyaa Abbaa isaa keessaattii kabajamuu mirgaa namummaa fi kabajamuu mirga dimookiraasii dhabuun yeroo irraa gara yeroottii mana hidhaa garaagaraattii guraamaa waan jiruu fi siyaasaa biyyaa Ethiopia jedhamtuu fi sirna TPLF fi EPRDF’n hoggaanamuu keessatti Aangoo tokkoolee kan hin qabnee ta’ee waan argameef bulchiinsaa mataa keenyaa bulchiinsaa Mootummaa Oromiyaa waliin hundeeffaachuun dirqamaa ta’ee waan jiruuf,
2, Ummaanni keenyaa naannoo Finfinnee jiraatu mootummaan EPRDF fi TPLF qabeenyaa isaa lafa Investerotaa biyyotaa alaattii gurguraachuun Ummaanni keenyaa balaa hamaa keessaa seenuun jireenyaan gadoo ta’ee rakkinaa hamtuu keessaa waan jiruuf, mirgaa abbaa qabiyyee lafaa ummataa keenyaa mirkaneessuun waan barbaachiseef,
3, Oromoon miliyoonattii lakkaa’aman quuqamaa sabbummaa isaanii qabachuu qofaan balleessaa tokkoo malee mana hidhaa biyyaattii garaagaraa keessaattii dararaamaa waan jiraaniif atattamaan akka hiikamanii maatii isaaniittii dabalamaniif dhiibbaan keenyaa barbaachisee waan argameef!,
4, Oromiyaa keessaattii fi guutummaa biyyaattii keessaattii mirgi gurmaa’uu,mirgi press, mirgii barnotaa, mirgii siyaasaa, mirgii amantaa , mirgii waaldaalee akka barsisotaa fi waldaa walgargaarsaa akkaa Maccaa fi Tuulaamaa, mirgii afooshaalee garaagaraa illee sarbamee waan jiruuf, Mirgoota kanaa kabachiifachuuf asiin fulduraa karaa nagaa fi kallaattii garaagaraan yaaliin godhamaa turee deebiin isaa hidhaa fi ajjeechaa, biyyaa itti dhalataan irraa arii’amuu waan ta’eef mirgota kana kana kabachiifachuuf warraaqsi fincila diddaa garbummaa [FDG]barbaachiisee waan argameef waamichaa isinif gochuuf dirqamne.
5. Mirgii Sabaa fi Sab-lammotaa biyyattii wal qixaa kabajamaa waan hin jirreef, mirgoota sabaa fi sablamootaa wal qixaa kabaachiisuu fi sabaa fi sablammoonnii biyyaattii Hiree isaanii hangaa ofiin murteeffatanitti caarraa mirga isaan qaban kabachiisuun waan barbaachisee fi aadaa walkabaajuu fi wal wajjiin jiraachuu guddisuu fi dagaagsuun waan
barbaachiseef waamichaa isinif goochuun FDG gaggeessuun mirgaa keenya akka kabachiifannuuf wamichaa godhamedha.
6. Godinaa Gaanfaa Afrikaattii dimookiraasii dhugaa fi karaa nagaa aangoo walittii kennuu fi wal irraa fudhachuun dhaabamee sirnni abbaa irruummaa fi bulchiinsaa nama tokkee fi afaan qawween mirga ummata baldhaa ukkaafamaa waan jiruuf gamtaan kaanee dimokraasii dhugaa godina gaanfa Afrikaa keessatti ijaaruuf waan barbaachiseef roga kanaan aduunyaan akka nu cinaa dhaabbatu gaaffi mirgaa fi dimokraasii dhagaa ijaaruuf barbaanne waan dirqii ta’eef,
7. Biyyaa Ammaa Ethiopia jedhamtee yaamamtu kana keessattii baay’inaan ummaanni Oromoo walakkaa bay’inaa uummata biyyattii ol ta’ee utuu jiruu, kanaa biraan Qaabeenyaan Oromiyaan Qabduu lafee dugdaa biyyaattii ta’ee utuu jiruu, yeroo ammaa kanattii ummanni guddaan kun aangoo kan hin qabnee fi biyyaattii kessaatti hiree tokkollee murteeffaachuun kan hin daandeenyee ta’ee utuu jiruu, Ummaanni Oromoo mirgotaa sabaa fi sablammiilee kabajee mirgaa isaa kabachiifachuun hiree isaa murteeffaachuun dirqama ta’ee waan argameef Ilmaan Oromoo sadarkaa garaagaraa irraa jirtan qabxiiwwaan kanaa bu’uuraa godhachuun gara Bilisummaa sabaa keessaanittii akka dirmaataan waamichaa keenyaa yeroo dabarsinuu dirqamaa lammummaa fi Oromummaa nutti dhagaamee jiruuf gamtaan kaanee mirga keenyaa haa kabachiifannuun dhaamsaakeenyaa guyyuu hundaati!.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Qabsoon Itti Fufa! Gabrummaan ni kufa!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo University Jimmaa,
Muddee 14/2012
Toorri E-mail Keenyaa ”qeerroobilisummaaju@gmail.com”
Like this:
Like Loading...


text:
Wayyaaneen Shira Marsaa 3ffaa Magaalaa Amboo Irratti Gaggeessuuf Yaaleen Uummata Oromoo magaalaa Amboo fi dargaggoota Oromoon Fashale
Waxabajjii 22,2014 (qeerroo) - Mootummaan Wayyaanee olola afaan faajjii uumuun gaaffii mirga abbaa biyyummaa uummaanni Oromoo gaafachaa ture dhabamsiisuuf ykn sagaleen uumata cunqurfamaa akka hin dhagahameef jecha meeshaa waraanaa fi human waraanaan uumata nagaa goolaa fi jeeqaa jira.
Haala kanaan guyyaa har’aa FDG Lixa Shawaa Amboo gara dabarsuuf jecha uumata humnaan dirqisiisee karaa dabballoota isaa hiriira deggersa mootummaa wayyaanee akka bahamu yaalii gochaa ture. Hiriira humnaan dirqisiisee uummataa fi dabballoota isaa baasuun shira dalaguuf baajata guddaa fi humna waraanaa guddaa bobbaasuun shirri diinummaa magaalaa Amboo irratti gaggeeffamuuf sochii guddaa godhee ture sun diddaa uummataa fi dura dhaabbannaa dargaggoota Oromootiin waan Wayyaanee fi aangawoonni isaanii barbaadan jalaa fashalee jira.
Wayyaaneen dabballoota garaaf bitamanii fi kanneen afaan Oromoo dubbachuu malee dhalootan Oromoo hin ta’iin walitti qabuun namoota baay’inaan 100 hin callee of dura qabuun shira abdii kutannaa uummata keenya irratti gaggeessuun hubatamera. Keessaattuu uummaanni Oromoo jiraattootni magaalaa Amboo fi dargaggoonni Oromoo guutummaatti shira diinaa kana irraa qooda fudhachuun hojii dhabuun waammicha Wayyaanee irraa qooda kan fudhatu diina uummata Oromooti jechuun jibbinsa wayyaaneef qaban ibsataniru.
Gochaa Fashistummaa Wayyaanee kana balaaleffachuu fi dura dhaabbachuuf dargaaggootni oromoo fi uummaatni Oromoo Magaalaa Amboo ganda 03 naannoo M/B Sadarkaa tokkoffaa Cariitti walitti qabamuun uummaata warraaqsa gaggeessuuf jiru homaan waraanaa magaalaa Amboo irra qubsiifameen bitineeffaman, dargaggootni Oromoo 6 humna waraanaan qabamanii mana hidhaa wajjiraa poolisii Godina lixa shawaatti darbataman.
Sochii Mootummaan Wayyaanee gaggeesite kana keessatti hoomaan waraanaa uffata of irraa baasee uummata fakkachuun akka hiriira Wayyaanee irraa qooda fudhatu dirqisifaamee, humnootni milishaa fi poolisaa illee haaluma kanaan akka ba’an qajeelfama wayyaanee hojirra olchuuf dirqaman illee gochaa kana rawwachuu irra fedhii akka hin qabnee odeessii keessa isanii ba’aa jiru ifa godhee jira. Kana malees Wayyaaneen abdii kutatee waan qabee gadhiisuu wallaale kun sabaa fi sablammoota biyyaatti jiraattoota baadiyaa fi dabbaloota Wayyaanee garaa qofaaf jiraattan baadiyaa irraa walitti qabuun xaa’oo fudhattanii galtu jechuun uummata gowwomsaa ture, Uummaanni Oromoo baadiyaa Magaalaa shira wayyaanee irratti dammaqee gaafa dura dhaabbatuu, saboota kanneen gowwomsuun olola isaa oofuuf yaalii akka godhee hubachuun danda’amera.
Qondalootni Wayyaaneef ergamanii jiraatan walga’ii maqaa hiriira baha nu deeggara Wayyaanee kana gaggeessuuf wareegaman biro bishanii fi albuudaaf energy Oromiyaatti nama Mootummaa Maqaasaa jedhamuu fi bulchiinsa Godina Lixa Shawaa wayyaaneedhaan doorsifamaa jiru nama maqaan isaa jedhamuu fi dabbaloota ilmaan TPLF maqaa isaanii dhoksuun waltajjichaa gaggeessuuf bobbaafaman yoo ta’uun, haaluma kanaan dabballootni kunneen namoota miseensota,:Waraanaa, milishaa, poolisa, sabaaf sablamoota Oromiyaa Lixa shawaa naannawaa Amboo jiraattan fi dabbaloota humnaan dirqisiifaman dabalatee namootni lakkofsaan 100 hin caallee Isteediyeemii Ambootti humna waraanaa guddaan marfamanii ololaa afaan faajjii wayyaaneen uummata Oromoo irratti gaggeessuun saaxilamee jira. Haala kana irraa Wayyaaneen Ololaa TV olola kijibaaf tolu waan waraabdu dhabdee dabballoota godinaa dorsisaa turuun ni yaadatama. Sochii kanaan walqabatee Magaalaan Amboo humna waraanaa guddaan marfamtee eegamaa jirti. Haala kanaarraa uummaanni oromoo magaalaa amboo fi nannawaa ishee gochaa diinummaa dhiiga namaadanfisuu kanatti aaruun wareegama qaalii kan faluuf qopha’aa jiraachuun sochii uummataa irraa hubatamee jira. Wayyaaneen diddaa uummata Magaalaa Amboo fi dargaggoota kanatti waan haalan yaaddoofteef dabbaloota fi garaaf bultoota, akkasumaas ilmaan saboota biroo walitti qabdee kanaan callisanii gargar bittinna’uun gara mana isaanitti akka galaan goochuun soda jiruu dabballootuma meeshaa diinaa kanaaf saaxiluun illee hubatamera.
Uummaanni Oromoo godina lixa shawaa fi Magaalaa Amboo fi naannawaa ishee sagantaa wayyaaneen fuldratti gootu kamuu dura dhaabbachuu fi lagannoo (boycotts) gochuuf dhaamsa waliif dabarsaa jiraachuun hubatamera.
Source: qeerroo


text:
WBOn Loltoota Wayyaanee FDG Dura Dhaabbachuun Uumata Hiraarsan 5n Irratti Tarkaanfii Fudhachuu Beeksise
(Madda Oduu ABO/MOA/ Caamsa 5, 2014)
Caamsaa 2/2014 Gootichi Humni Addaa WBO dhiignii fi gumaan ilmaan Oromoo hiriira irratti diinaan dhangala’ee lafatti hin haftu jechuun godina Wallaggaa bahaatti tarkaanfii haleellaa fudhatu jabeessee itti fufe. Haaala kanaan Onaa Siree Magaalaa Siree keessa seenuun humna waraanaa Wayyaanee irraatti tarkaanfii fudhateen loltoota Wayyaanee namoota Shan kanneen FDG dura adda durummaan dhaabbatan ajjeessuu gabaafame.
Loltoota Wayyaanee kunniin uumata hiraarsaa turanii fi FDG Siree fi Naqamte keessatti qabsiifame dura dhaabbachuun adda durummaan hojjetan
1. Maarii Asfawu,
2. Lijaalem Wandimuu
3. G/sillaasee kanneen jedhaman keessatti argaman haleeluun gumaa uummata isaa fi qabsoo bilisummaa uummata Oromoo galmaan ga’uuf tarkaanfii jabeessuu ajajni humna addaa WBO godina dhiha Oromiyaa beeksisee jira.
WBO godina dhihaa sochii warraaqsa amma uummanni itti jiruu fi FDG amma gaggeeffamaa jiru kun seenaa uummaata Oromoo keessatti bakka olaanaa kan qabachuu danda’udha jechuun uummaanni keenyaa haalaa kanaan jabaatee yoo itti fufu dhaammataa,mootummaan wayyaanee lukkeelee bobbaasee uumata keenya rukuchiisus WBOn bakka iyyuuttuu bifa kamiinuu ummata isaatiif waardiyyaa dhaabbachuun lukkeelee tokko lamaan akka funaan ajaji WBO godina dhihaa beeksisa.


text:
Poll: Which Song Should Be Adopted as the Oromian National Anthem?
Recently, a number of songs are being used as de facto Oromian national anthems, most notably Ali Birra’s Aniis Biyyaan Qabaa, Nuhoo Gobena’s Alaaba Oromiyaa, Afandi Siyo’s Oromiyaa and Faxe Ania’s Oromiyaa.
After reading recent articles suggesting a common flag for Tokkummaa Qabsaa’ota Oromoo, a reader proposed that the same be done to adopt a common Oromian national anthem. The selected national anthem will, of course, be unofficial until the nation adopts its official anthem at the appropriate time. To that end, the following most commonly used songs are given as possible options – please select the one you’d like to see as the Oromian national anthem [listen below each of the selected songs for informed decision-making]. Source for video montages: from user-uploaded YouTube videos.
Ali Birra’s Aniis Biyyaan Qabaa
Nuhoo Gobena’s Alaaba Oromiyaa
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
17 Comments
-
Ayyantu:
Nuuhoo Gobana’s song is my choice
-
Duran:
Hi,
Ithough I found it interesting to see this issue brought to our attention, I feel like more should have been done in order to look for diffrent options.for example, I rember another Alibira’s old song:
Haakaanuu ilmaan Oromiyaa nuu martii haakaanuu….
Amantii fi kutaan nuyi gargar hin banuu ..hinbaanuu..
It is also possible to launch a kind of project to create completely new Anthem…
Anyways, It is a good effort ..keep going!
Thanks
-
Looshanii:
I will not cast my vote for any of the four because my favorite and the one i beleive all inclusive has not been included.
Alaabaa Oromoo ibsituu dukkanaa
Guyyaa si dhaabbanne gabrummaa baanaa
Dhiiraa fi dhalaan keenya bakkuma jiranitti
si gad-dhaabuuf jecha dirree irratti dhumanii
-
Gofta:
Nuho’s Alaaba Oromiyaa is best if used as a flag song, not national anthem.
-
menelik:
I didn’t get it.is it a regional anthem or a national one?i think oromia is still and will be one of the regions of Ethiopia!!
-
Keelloo:
If I have to choose Afadii Siyyoo is my best.
It sounds well thought through.
The rest are either too long, no good rythms, or not easy enough for a common man to sing.
Hundaafuu mee dura kurupheen foon haa taatu!
-
Tigist Geme:
I go with Nuuhoo Gobana’s if I ahve tp pick onefrom the four songs. However, I personaly belive it will be great if new inclusive song can be written and produced. I feel like none of those can be best enough for National Anthem. I do have due respect for the artisits and love all songs mentioned.
-
Abbaasirna:
Dura dursine waan tokko tokko yaa hubanuu, hubanetiis irratti waliyaagaluu.Oromiyaann biyyaa alaabani ammo mallattoo biyyaa ti.Faarruun alaabaa faarruu biyyooleessa ni ta’a ree?jedhne of haa gaaffanuu. Faarruun Nuhoo Goobana asirratti rakkoo qaba malee silaa tokkoffaa turee.Faarruun Ali Birraa seena-qabeessa utuu ta’u saala biyyaa keenya (The gender of our country) utuu waligalte hin qabatiin murtesee Oromiyaa saala dubarti kenneef.Oromiyaa biyyaa too jedhe. Kuni waan gabrooffatoota teenya irra dhaale na ti fakkataa.OROromoon Biyyaa abbaa keenya jedha malee biyyaa haadha teenya yoo jedhu dhageenye hin beeknuu.Kanafuu Oromiyaa yaa biyyaa koo jechuu qabnan jedha.Genderiin biyyaa keenya akka warra Genman ykn Russia kkf “Fatherland”malee “motherland mitiin jedha kanarratti waligalaa?Yoo kanarratti waligalee faarruun Ali Birraa Asirratti kufaa.Kan Afandi Siyoo filannoo keessa hin galuu.(anaaf)
Content isaa sirritti hin hubane garuu faarruun Faxe Ania fudhatama qaba.
-
Misbah .A:
Yaadni bareeda dha, kan amma ja’aman kuniis hanquu hin qaban warri sirbee fi
bareeses haa galatoomani.Garuu me bareesitoota bayyee waan qabnuuf caraan
kun labsamee kan kana caalan waan argachuun maluuf bareesitoota afeeree
filannoo yoo baayifane gaari.Yaroofilee tahoo waa lafaa qabaachun hin hamaatu
hanga achi geenyutti.
I.U.Of
-
Kennaa:
I love all the songs, but ‘Faxe Ania’s Oromiyaa’ is my first choice.
-
qero:
Hi,
yadaa kanan dhufu kessanin baye galatomaa isinini jedha, kanan dura walgahii addaa addaa irratii farun biyaa oromo ta’aa ture. Garu walgayootaa addaa addaa irratii faru addaa addaa tu ta’ee ture, male wanii kun ni jijiran moo wan issaa malle jedhee samu koo kessaa tii gafii ture. Kanaf faru tokko irratii murtessinee tokkumaa sana yoo fayadaminee Umaatiinii hundinu sana bekkaa kanaf “confusion” balessaa ijooleetiis salphatii darebu danda’aa jehden yaddaa.
Garu meretesuf, Beketoonii addaa faruu jiraan hundumaa siriitii xinxaalaanii, xixaallaa san umaatiatii dhiyesaanii yookan immo maressaa kan irratii dhiyessanii sana bodaa otto irratii muretefamee ykn “Vote” godhamee.
Galaatoomaa,
Support the people!!! The true leader!!!
qero
-
Azhar kiyaa:
I would like anthem of oromiya Ali Birra’s song which is anis biyyan qaba n Hakhanu ya ilman oromiya together create new remixable anthem !
-
Yoonaafan:
Yaada akkasii kaasuu keessaniif galata qabdu. Haa tau malee faaruu biyyaatiif kan tau tokko iyyuu warra kana keessa hin jiru. Faaruun kun hunduu gaariibareedoo dha garuu ‘national antem’ tauu hin dandaa’an. Ani garuu ulaagaa faaruu gan guutu waallistoonni akka baasaan utuu caalu-baasiin wayii godhamee, koreen tae kurfaaee utuu keessaa filee gaarii dha. Faaruun kanaaf tau kan biyya, uummataa, seenaa fi aadaa oromoo walitti qabee faarsu, egeree biyyaa fi uummaataa kan dubbatu tauu qaba. Faaruun qabsoo bilisummaa, kana kana kan faakkatani faaroo biyyaa hin tau. Haala tokko qofa waan faarsuuf. Galatoomaa.
-
Abjuu moo:
Yaadicha dhiheessuun keessan waan mishaa dha faaruun haarawa biyya haraawa ijaaramtuf faaruun haraawa taè warra dandeetti isaa qabaniin bahee dorgommii itti dhihaatee koreedhaan haa filamu kan jedhun qaba.kunis ammo dubbi taèe dhaabota keeyna akka wal hin ficcisifne sodaan qaba.
-
robsen aman:
duuraan duursee yaada akkana dhiihesuu keessaniin galata qabduu.garuu akkan anii yaadutii faaru biiyaatiif kan dhiihessitan huunduu ulaagaa kan gauutan tatii hiin afkaatuu. akka yaada kiiyaatii siilaa wara faaruu biiyaa danadeetii qaban waaliitii qabamanii haala haaryaan qopheseen gaariidha kana jeedhuu yaadana qabaa. issin garuu galata qabdanii .
-
teddy:
National Anthem would be better if it were short. Six minute is too long. I am eager to see the Librated Oromia which includes the dreamed land from Amhara(wollo) and Tigray. The mere presense of some oromo in Tigray or Amhara doesnot mean it belongs for Oromo. by the same token Adama can be Amhara land
-
Sirreessaa:
Yaadi kun gaariidha. Garuu faaruuwwan dhihatan hedduun kan alaabaa farsan malee kan biyyaa miti. Lammata ammoo kan hardha
akka faaruu Oromiyaatti Tv fi radio oromiyaatti farfatamu nijira miti maaliif keessaa hanbiftan?
Yaadi kun kallattii gaaffii kanaatti nama kakkaasuf mijaawa malee gaffiin farfannaa biyya tokkoo kana caalaa baldhachuu qaba.
Faaruuwwan dhihaatan dhiamma kanaaf jedhamee kan uumaman miti. Kanaafu ani filannoon kun garmalee dhphaadhan jedha.
Kanaafuu warri ogummaa fi dandeettii barnoota isaa qaban faarfannaa akkasii kan madaala hunda guutu nuuf akka dhiheessani
nu filachiisna jedheen yaada dhiheessa.
Kan biraa ammoo yoo danda’me yadaloon fi muuziqaan isaa kan farfannaa Oromoo irratti hudeeffame otu tahee hedduu namatti tola. Faarfannooti asitti dhihaatan fi kan OPDO muuziqaan isaanii kan warra awroophaa irratti hundeeffama. Kuni tahuu inqabu jedha ani. Fakkeenyaf oto ydaloo akka sirba Wallaggaa – Iyyaasee, Jimmaa Aala aalan,
kan booranaa- Muuda, kkf. kan namni tokko baasee inni kan jalaa qabu yoo tahe hedduu namatti tola kanatu saba birattis laafatti
baramee takkummaafi hundee kennya cimsa, Jiraadha – Galatooma


text:
Caamsaa 14,2014 mootummaan abbaa irree Wayyaanee abbaa irree dhabaa jalee isaa fi meeshaa isaa OPDOtti fayyadamuun barattoota Oromoo maqaa gara Yuuniversitiitti deebi’aa jedhuu olola haaraa banatee ilmaan Oromoo irratti FDG bifa haaraan banatee barattoota barsiisota jiraattoota magaalaa, daldaltoota utuu hin jenne jumlaan mana hidhatti uummata guuraa jira.
Haaluma kanaan Univarsitii Jimmaa irraa barattootni Oromoo huma tikaa, waraanaa fi poolisii Federalaan ukkanfama jiru.
1.Barataa Mo’iiboon Baqqalaa mummee fayyaa waggaa 3ffaa mooraa main cumpas Jimmaa irraa
2.Tasfayee Nugusee mummee mechanical Engeenering wagga 3ffaa, mooraa Saayinsii fi Technology Jimmaa kittoo Furdisaa irraa
3.Barataaa Damee barataa mummee Engineering waggaa tokkoffaa mooraa saayinsii fi Technology Jimmaa Kittoo Furdisaa irraa.
Kannee keessatti argamaan barattootni Oromoo nagaan ukkaanfamanii gara geeffaman beekama hin jiru, kun utumaa kanaan jiruu sochii FDG haalan jaabaataa fi Wayyaaneen dura dhaabbachuu hin dandeenyee qabsiifama jirachuun hubatamera.
Mooraa Yunversiitii Jimmaa keessatti baay’inni waranaa dachaa baay’ina barattoota ta’uun mooricha dachii waraanaan weeraramte fakkeessee jira.


text:
SEENAA Y.G(2005) | Waxabajjii 25, 2014
WBOn gaachana Ummata Oromooti !! wayita jennu, WBOn Ummata Oromoo irraa diina kan qolatu ykn ittisu ta’uuf dhaadachuu qofaa odoo hin taanee, akka itti boonnu fi abdii irraa qabnu ibsaa jirra jechuudha. Haala har’a keessa jirru irraa kaanee garuu dhaadannoo kana gama lamaan ilaaluun fardiidha. WBOn gaachana Ummata Oromoo ta’uu akkuma dhaadannu fi innis lubbuu isaa bakka bu’aa hin qabne nuuf mennuun mirkaneessaa jiru, Ummati Oromoos, Gaachana WBO ta’uu isaa mirkaneessuu qaba. Ummati akkamiin Gaachana WBO ta’uu danda’a ? jennee yoo of gaafanne, deebii gama hundaa hammatu kennuu dandeenya. Miseensa WBO ta’uu kaasee hanga gargaarsa nam-tokkeetti irraa eegamu taasisuun, gaachanummaa mirkaneessuu ni danda’a. Akka walii galaatti , Mirga humnaan sarbamaa jirruuf, Waraana ofii qabaachuu fi jabeeffachuun filannoo biraa waan hin qabaanneef, akkasumas, WBOn Ummata isaan alatti hirkannoo biraa waan hin qabneef, Gaachanummaa keenya hojiin argisiisuu akka qabnu itti amanuu qabna.
Haaluma wal fakkaatuun, Qabsoo keenyaaf GAACHANA ta’uu keenya mirkaneessuun murteessaadha. Sochii gama hundaa wayita xiinxallu, keessi keenya jabaachaa fi irkoo waliif ta’uun ala, furmaata biraa akka hin qabne, dhalli Oromoo yeroo itti hubatee, waliin dhaabbatee diina isaa irratti qiyyaafatu irra geenyee jirra jedheen abdadha. Kana jechuun, ilaalchi waliif faallaa ta’ee hin jiru jechuu miti. Ni jira. Garuu, yoo xiqqaate, garaagarummaan fedhe jiraatu, dhimma Oromoo irratti waliin dhaabbachuun dhageetti akka nama goonfachiisu hubachuu fi hojiin argisiisuu irra ga’uun, hegaree keenyaaf bu’ura ta’uu hubachuu irra dabarree hojiin argisuu eegalleerra.
Mirga keenya kabachiifachuuf gama hundaan Qabsoo gaggeessuun ala furmaata hin qabnu.Qabsoon gaggeeffamaa jiruu kan Ummata Oromooti. Wareegamni kafalamaa jirus Mirga Abbaa Biyyummaa Ummata Oromoofidha. Kana dhalooti har’aa iyyuu tolchee beeka. Kanas lubbuu isaa kennuun mirkaneessaa jira. Kanaaf Qabsoon ala furmaata biraa hin qabnu ega ta’ee, Qabsoon kun akka jiraatuuf , “GAACHANA” ta’uufiin murteessaadha. Qabsoo kana keessatti qooda fudhachuu kaasee, hanga Deeggarsaa fi gargaarsa Nam-tokketti nu irraa eegamu gumaachuun, ykn Qabsoon keenya waan adda addaan akka hin laafanne, diinni akka hin seenne, akka hin diigamneef, akka hin laafanneef, walii galatti sadarkaa irra jiru irraa duubatti akka hin deebineef, addunyaa irrati qabsoon keenya dhageetti deeggarsa gama hundaan akka utubamuuf, Kabajaa Qabsoo keenyaa fi Ummatichaa ol kaasuuf, Gachanummaa qabsoo keenyaa mirkaneessuun haalaan barbaachisaadha.


text:
(Photo: File)
Humni Addaa WBO Miseensota Koree Basaasota Wayyaanee Baha Shawaa Keessatti Iccitiidhaan Ijaaramuun Barattoota Oromoo Milishuu (Abdii) Mallasaa fi Bilisummaa Lammii dabalatee ilmaan Oromoo ajjeesisuu, hiisisuu fi yakki adda addaa akka irratti raawwatamu ajaja dabarsaa turan irratti tarkaanfii boonsaa fudhateen 3 ajjeese.
Waxabajjii 19, 2014 Humni Addaa WBO miseensota Koree basaasota wayyaanee namoota 15 of jalaa qabu iccitiidhaan ijaaramuun Baha Shawaa (Adaamaa, Bushooftuu, Mojoo, Hoolancitii) fi manneen barnootaa godinicha keessa jiran keessatti barattoota Oromoo fi sabboontota Oromoo basaasuun akka ajjeefaman, hidhamanii fi dararaman hoggana kennaa turan galgala keessaa sa’aa 8:25 irratti tarkaanfii magaalaa Hoolancitii keessatti basaasota korichaa kan damee Adaamaa walgahii dhoksaa geggeeffataa turan irratti fudhateen 3 battalumatti ajjeesuun gumaa barattoota Oromoo Milishuu Mallasaa fi Bilisummaa Lammii Caamsaa 16, 2014 magaalaa Adaamaa keessatti koree kanaan ajjeefamanii baasuu isaa oduun SBO dhaqqabe mirkaneesseera.
Barreessaan koree basaasota wayyaanee kan damee Adaamaa Tigirtichi Mazgabuu jedhamu kan dhiiga ilmaan Oromootiin dhihoo duroomee konkolaataa fe’umsaa 3 as kaluu kana bitate kanneen ajjeefaman keessatti akka argamus Humni Addaa WBO tarkaanfii kana fudhate beeksiseera.
Koreen basaasota wayyaanee Baha Shawaa keessatti barattootaa fi sabboontota Oromoo ajjeesisuu fi hiisisuuf dhaabbate namoota 15 of jalatti hammatee kun Tigirticha Kolonel Kibra-qaal jedhamuun kan hoogganamu yeroo ta’u, miseensotni koree kanaas Tigrootaa fi Amaarota Afaan Oromoo dubbatan akka ta’e oduun kun ni hubachiisa.
Basaasotni wayyaanee tarkaanfiin irratti fudhatame kun bakki isaan itti ajjeefaman magaalaa Hoolancitiitti kan argamu mana walitti qabaa koree basaasota wayyaanee kan damee Adaamaa Abbittii Kiflee jedhamuutti oggaa ta’u, Abbittii Kiflee walgahii dhoksaa kana irra turee yeroof tarkaanfii kana jalaa kan miliqe ta’us, yeroo isaa eeggatee kan hin oolleef ta’uu Humni Addaa WBO tarkaanfii kana fudhate hubachiiseera. Dubartiin deggertuu sirna wayyaanee taate basaasota wayyaanee dhiiga ilmaan Oromoo dhugan kanaaf ittisa ta’uuf yaalte tokkos tarkaanfii kanaan akka madoofte gabaafameera.
Koreen basaasota wayyaanee kan damee Adaamaa afran (4)n magaalaa Adaamaa keessaa ba’anii walgahii isaanii dhoksaan magaalaa Hoolancitiitti geggeeffachuuf murteeffatanis hordoffii fi tarkaanfii Humna Addaa WBO jalaa miliquu akka hin danda’in oduun SBO dhaqqabe kun ifa godha.
Mootummaan wayyaanee tarkaanfii Humni Addaa WBO qaamota basaasaa isaa irratti fudhate kanatti rifatuun sa’aa tarkaanfiin kun fudhatamee qabee karaa Adaamaa irraa Hoolancitii, Matahaaraa irraa Awaash geessu cufuudhaan sakattaa geggeessuu irratti argama.
Tarkaanfiin humnoota diinaa fi lekkeelee isaa kanneen ummataa fi barattoota keenya irratti yakkoota adda addaa hojjetanii fi gufuu QBO ta’an irratti fudhatamu bakka marattuu babal’atee ciminaan kan itti fufu ta’uu WBOn beeksisee jira.


text:
Abdii Boruutiin*
Barreeffama kiyya kan isa kana duraa keessatti waayee barbaachisummaa cimina qabsoo hidhannoo kaasee waanan tureef, har’as dhimmuma kana ilaalchisee yoon barreeffama kana dhiyeessu, Abdii Boruu waan barreessu dhabeeti waayeedhuma waraanaa faarsaa jedhanii namootni tokko tokko na qeequu malu yookaanis ammoo dhimmi kun nuffisiisaa isaanitti ta’uu danda’a jedheen yaada. Haa ta’u malee, waayee qabsoo hidhannoo fi jabeessuu waraana Oromoo yoo har’a hin kaasne yoomiyyuu kaasuu akka hin dandeenyen hubadha. Yeroon ammaa, yeroo waraanni Oromoo (Waraanni Bilisummaa Biyyoolessaa Oromoo), kan har’a diina injifatee, bilisummaa fi abbaabiyyummaa keenya deebisuuf wabii ta’u fi boru ammoo biyya keenya eeguu danda’u, itti ijaaramuu fi cimu ta’uu qaba jedheen amana. Akkuma mata dureen ibsu, gaafiin kunis dhugumatti gaafii yeroo ammaa jabaa waan ta’eef, otuu yeroon hin kennaminiif kan uummata Oromootiin deebii hatattamaa argatu ta’uu qaba.
Maaliif humna waraanaa cimsuu akka nu barbaachisu sababaalee baay’ee kaasuun ni danda’ama. Haa ta’u malee sababaalee gurguddoo tokko tokko kaasuun yaala.
Tokkoffaa, Wayyaanotni kan uummata Oromoorratti roorroo hamma kana hin jedhamne dalagaa jiran, akka yeroo tokko tokko dubbatamutti sodaa uummata keenyarraa qabaatanii otuu hin taane, sababni inni guddaa fi hangafti waan nu tuffataniifi. Kun tuffii dha! Waraan cimaa fi abdachiisaa yoo qabaanne garuu gochaa diinaa kana dura dhaabbachuun waan danda’amuuf tuffiin kun akkanatti cimuu hin danda’u. Gaaf sana nu sodaachuu danda’u jechuu dha.
Mee fakkeenyaaf haa jennuu, nama tokko kan ittiroorrisani fi akka barbaadan isa godhan, waan nama kana sodaataniif otuu hin taane, waan humna isaa tuffatanii fi silaa maal nu godhuu danda’a jedhanii yaadaniif ykn beekaniifi. Wayyaanotnis uummata keenya akkanumatti ilaalu jechuu dha. Dhugaa dha, uummatni kun otuu carraa argate, akka galaanaa waan isaanirra garagaluuf, Habashootni kana hubachuudhaan sodaa qabaachuu akka danda’an waan nama shakkisiisuu miti. Haa ta’u malee, uummatni keenya har’a carraa sana akka hin qabne fi humni isaan sodaachisus akka hin jirre waan beekaniif, tuffiirraa kan madde, Wayyaanotni akka barbaadanitti uummata keenyatti taphachaa jiru.
Lammaffaa, har’a Wayyaanotni nama-nyaataan kun uummata keenya kaan ajjeesaa, kaan mana hidhaa keessatti dararaa, kaan biyyarraa baqachiisaa, kaan lafa isaarraa buqqisanii kadhataa godhaa, ofii isaaniitiif garuu biyya teenya fi dachee teenyarratti abbaa biyyaa fi abbaa qabeenyaa nurratti ta’anii; nu nyaachaa otuu jiranuu, isaan otuu hin quufin, Obboleewwan isaanii dabaree eeggatanii Oromummaa fi Oromiyaa balleessuuf waan qophii guddaa godhaa jiraniif; badiin kana caalu akka nurra hin geenye, har’a waraana jabaa qabaachuun dirqama ta’a.
Sadaffaa, yoo waraanni jabaan jiraate, xinnaatee yoo xinnaate lolee lafa qabchuu kan hin dandeenyellee yoo ta’e, yeroo uummatni keenya tokkummaadhaan ka’anii harka duwwaa diinaan falman kana, warra lammiilee keenya ajjeesan adabee gumaa namoota keenya battalumatti baasuu kan danda’u yoo ta’e, diina sodaachisee; uummata keenyatti ammoo hamilee gudda uumuu waan danda’uuf, sochiin uummata keenyaas caalaatti akka cimu taasisa. Namni abdii tokko duubaa qabu, sodaa qabaachuu hin danda’u. Humni naaf mirmatu na bira ykn na duuba jira jedhee waan abdatuuf, waan ka’eef sana hamma bakkaan ga’utti duubatti hin deebi’u jechuu dha.
Afraffaa, yoo waraanni Oromoo jabaan jiraate, kan biraa hafee lammiileen Oromoo kan waraana Wayyaanee keessa jiranillee dafanii humna keenyatti makamuuf hamilee horatu. OPDOnillee walba taatee gara qabsoo uummata Oromootti deebi’uuf kun carraa uumuufii danda’a.
Asirratti wanti hubatamuu danda’u tokko, kan OPDO jiraachisu fi tajaajiltuu Wayyaanee taatee akka ittifuftu taasisu gargar hiramuu fi laafina ABO ti. Otuu ABOn cimaa ta’ee yookaanis otuu waraannii Oromoo jabaa fi abdachiisaan jiraatee, OPDOn qaata ofii isaaniitiifuu ofjijjiiranii jijjiirama tokko agarsiisuu danda’u turan jedheen yaada. Laaffachuun mooraa ABO fi waraan Oromoo jabaa fi abdachiisaa dhabuun keenya waa hundaaf, karaa hundaan nu saaxile. Asirratti waan dhiyoo kana OMN irratti lammiileen Oromoo, kan mana hidhaa Wayyaanee keessatti dararamaa turan, dubbatan tokkon yaadadha. Bara 2008, yeroo ABOn bakkee lamatti addaan hiramu fi kan duraanii wajjin gareen sadi uumamu sana, Oromootni mana hidhaa turan bakkee lamatti akka qoodamanii fi erga ABOn nuti abdannu sun akkana ta’ee hafee; nutis kan maqaa ABOtiin yakkamnee hidhamne, waan dhugaa hin taanes amannee fudhannee, Wayyaanee dhiifama gaafachuudhaan as keessaa bayuu qabna jedhanii, abdii kutachuudhaan akka waliin mormaa turan, lammiileen kun gaafii fi deebii OMN irratti dubbatanii turan.
Shanaffaa, yoo waraanni Oromoo jabaan jiraate, haa turu haa daddafu malee, qabsoo bilisummaa kana galii hawwamu tokkotti geessuun waan nama abdachiisuuf, jaarmayootni keenya, kan kaayyoo adda addaa qaban, akka ilaalcha siyaasaa fi ayidoolojii isaaniitti gara gara hiramanii mooraan keenya akka laafu hin godhan turan jedheen amana. Humni mooraa keenyaa, keessumaayuu humni hidhataan jabaa ta’e dhabamuun, qabsoon tun akka laaffattu taasise. Qabsoon laaffachuun isaa ammoo karaa tokkoon akka diinni nu tuffatu yoo taasisu, karaa biraatiin ammoo ayyaanlaallatummaa fi gantummaaf carraa uuma. Walumaagalatti, waraana jabaa qabaachuun jaarmayoonni keenya akka gara gara hin hiramne fi abdii kutannoon hin uumamne taasisa jechuu dha. “Namni galeen nyaadha jedhu, hin beelayu” jedha Oromoon yoo makmaaku.
Egaa, maaliif humna waraanaa Oromoo cimsuun barbaachisaa akka ta’e sababaalee tokko tokko tuttuquu yaalee jira. Kanatti aansee akkamitti waraana jabaa ijaaruu akka dandeenyu gabaabumatti qabxiilee tokko tokko ibsuun yaala. Waraana qabsoo bilisummaa Oromoo, asitti Waraana Bilisummaa Biyyoolessaa Oromoo (Oromo National Liberation Army) kanan jedhu, filannoo (Options) lamaan ijaaruun ni danda’ama jedheen yaada.
Filannoo tokkoffaa: Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) amma jiru jabeessuu, cimsuu fi bifa biraatiin ykn bifa haaraatiin ijaaruu dha.
Rakkoon asirratti mul’achuu malu garuu, WBOn ammaaf ABO dhaan ijaaramee ABO dhaan ajajamaa waan jiruuf, WBO jabeessuuf tarii namootni keenya jabina fi ofhaaromsuu ABO haalduree godhuu malu. Kun akka ilaalcha kiyyaatitti dhugaa dhas. Gara biraatiin ammoo, WBO amma jiru jabeessuu jechuun akka waan ABO garee tokkoo deeggaruu ta’uutti waan ilaalamuuf, namootni jaarmayaa (garee) kanarraa abdii hin qabne ykn sababa fedheenuu haa ta’uu isaanirra mufaatii qaban, WBO jabeessuuf waan ofqusatan ta’uu malu jedheen yaada. Furmaatni rakkoo kanaa inni tokko fi guddaan garuu ABOn of haaromsee bifa biraatiin tooftaa, tarsiimoo fi caasaa haaraa ta’een (keessumaayuu caasaa hogganummaa) cimsee argamuu fi hojiidhaan agarsiisuu qaba. Deebisee uummata Oromootti abdii horachiisuu qaba jechuu dha.
Filannoo lammaffaa: Waraana Biyyoolessaa Oromoo walaba ta’e, akkuma meediyaa walabaa, OMN kan caasaa addaatiin ijaaramu fi socha’u haaraa ijaaruu dha.
Kun akka yaadaatti salphaa haa fakkaatu malee, hojiidhaan agarsiisuun ulfaataa akka ta’u nan hubadha. Haa ta’u malee, WBO amma jirus yoo ta’e, maallaquma uummata Oromoorraa argamuun xinnaatus baay’atus sochaa’aa jira ykn socha’uu danda’a malee gargaarsi qaama biraarraa argamu waan jiru natti hin fakkaatu. Kanaaf, uummatni keenya, keessumaayuu uummatni biyyoota ambaa jiraatan, tokkummaa fi kutannoodhaan yoo ka’an, maallaqa buusuudhaan Waraanni Biyyoolessaa Oromoo haaraan akka ijaaramu godhuun waan hin danda’amneef sababni ni jira jedhee hin yaaadu. Egaa kun projaktii guddaa wareegama guddaa gaafatu waan ta’eef, kutannoo lammiilee Oromoo hundaa gaafata. Waayee kana yeroo biraa bal’inaan itti deebi’uun yaala.
Egaa, gara xumura barruu kiyyaatti deemuuf, waraanni Oromoo (Waraanni Bilisummaa Biyyoolessaa Oromoo – Oromo National Liberation Army) jabaa fi cimaan tokko yoo ijaarame, lolee lafa qabatee diina injifachuu yoo dadhabellee, sadarkaa duraarratti, uummata keessatti argamee kan roorroo diinaa lammiilee keenya irraa ittisu, kan battalumatti gochaa diinaa hordofee gumaa lammiilee keenyaa baasuu danda’u; kan gutumaa guututti Oromiyaa keessatti bakkee hundatti socha’u ta’uu qaba jedheen yaada. Humna ittisaa (self-defence force) jechuu dha.Yoo Oromoon kutatee ka’e; yoo akkuma yeroo ammaa mul’achaa jiru tokkummaan keenya akka uummataatti cimaa deeme; yoo karaa danda’amu hundaan Oromoon hunduu dirqama Oromummaa ba’an, har’a taankii fi xayyaara waraanaa argachuu ykn qabaachuu baannus, meeshaa waraanaa gargaarsa Oromootiin bitamu fi kan diinarraa booji’amuunuu diina hamma funyaaniitti hidhate kana jilbiiffachiisuun waan hin danda’amneef hin jiru. Kutannoo qofaa nu barbaachisa. Uummata kutatetu gabrummaa keessaa of baasuu danda’a. Oromoon wal malee firas ta’ee gargaarsa biraa akka hin qabne hubachuu qabna. Kanaaf, qabeenyuma fi gargaarsa keenyaan waraana Oromoo jabaa haa ijaarrannu. Kana godhuuf ammoo yeroon isaas amma.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Caamsaa 30.2014 Amboo
Caamsaa 30,2014 Godina Lixa Shawaatti goototni barattootni Oromoo kutaa 10ffaa qormaata Biyyoolessaa kutaa 10ffaa qoramaa turan har’a xummuruun FDG kaachisan.
Goototni barattootni Oromoo manneen barnootaa Sadarkaa 2ffaa kutaa 10ffaa Lixa Shawaa Amboo, Gudar, Xuuqur Incinnii, Geedoo, Midaa Qanyii qormaata biyyoolessa Kutaa 10ffaa humna poolisaa guddaan eegamaa fi doorsifamaa qorumsa guyyaa 3f qoraamaa turan irratti humnoota waraanaa fi tikoota mootummaa fashistii Wayyaanee EPRDF’n dorsifamaa turan.Akka kanaan guyyaa har’aa qorumsa biyyooleessa qoramaa turan xummuruun FDG itti fufuun gaaffii mirga uumata Oromoof falmaa itti fufan.
Sochii warraqsaa FDG barattootni kaachiisuuf qophaa’an duraa waraannii fi humni bittinneessa Wayyaanee Liyuuhayil jedhamuu barattoota irratti baay’inaan bobbaafamuun manneen barnootaa Amboo sadarkaa 2ffaa M/b Liibaan Maccaa Amboo, M/b Amboo sadarkaa 2ffaa lakkoofsa 2 fi m/b Amboo sadarkaa 2ffaa fi Qopha’inaa, M/b Gudar Sadarkaa 2ffaa fi qophaa’ina, M/b Geedoo sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina, M/b barumsaa Baallammii sadarka 2ffaa fi Qophaa’ina, barattootni humna waraanaa Waayyaanee humnaa ol itti bobbaafameen bittinneeffamaniru.
Addaatti Sabboontootni Gootootni Barattootni Oromoo Aanaa Xiiquur Inicinnii M/b Dirree Badhaas Sadarkaa 2ffaa gaaffii mirgaa kaasaniin waraanaa Wayyaanee irratti fincilan, waraannii Wayyaanee Barattoota Oromoo karaa nagaa gaaffii mirgaa fi dimookiraasii gaafachuuf jiran afaan qawwee fi humnaan dura dhaabbate. Waraanni wayyaanees barattoota Oromoo dararuu itti fufe jira. Baraataa Oromoo Diinaaol (Mokonnoon) Taaddasaa Barataa Mana barumsaa Dirree Badhaas kutaa 11ffaa humna Waraanaa Wayyaaneen qabamee eessa buteen isaa dhabamuun gabaafamera.


text:
WASHINGTON DC
— Addunyaa irratti du'a dhukkubi kaansarii fidu sadii keessaa harka tokko ittisuun kan danda'amu ta'uu jaarmayaaan fayyaa addunyaa gabaasee jira. Guyyaa kaansarii addunyaa sababeeffachuun gabaasaan sadarkaa addunyaatti ba'e akka jedhutti biyyoota addunyaa irra jiran keessaa walakkaa caalaan sagantaa ittiin dhukkuba kana ittisan ykn wal'aanan waan hin qabaanneef jecha dandeenye.
Jaarmayaan fayyaa addunyaa akka gabaasetti bara 2008 keessa uummanni miliyoona 7.6 sababaa dhukkuba kaansariin du'an. Waggaa waggaanis namoonni miliyoona 13 ta'an haaraa dhukkuba kanaan qabamu. Jaarmayaan kun akka jedhutti warri kaansariin haaraa qabamanis haa ta'u warri dhukkuba kanaan du'aa jiran 3 keessaa harki 2 biyyoota guddataa jiran keessatti argamu.
Aadaan sochii qaamaa ykn spoortii hojjechuu lafa hin baratamnetti furdinnis hammaatee kanneen tamboo xuuxanii fi dhugaarii alkoolii dhugan dabalaa yeroo jiran kanatti kaansariif saaxilamuun dabalaa deema. Kunis keessumaa magaalaalee biyyoota guddataa jiran adda addaa keessatti faca'ina kaansarii hammeessa.
Gama kaaniin ijoolleen durbaa biyyoota guddataa jiran keessa jiraatan dhukkuba kaansarii afaan gadameessaan (Servical Cancer) akka hin qabamneef talaalii ittisu argachuuf jiru. Kaansariin Afaan gadameessaa miidhu kun Hiyumaan Paapiloomaa vaayras ykn HPV jedhamuun kan dhufu yoo ta'u kan daddarbus quunnamtii saalaan ta'uun ibsamee jira.
Addunyaa irrattis sababaa kaansarii kanaan daqiiqaa lama keessatti dubartii tokkotu du'a. Waggaa waggaan dubartoota kuma 200 fi kuma 75tu dhukkuba kanaan dhuma. Kanneen keessaa harka 85 kan ta'an biyyoota guddataa jiran keessa jiraatu. Talaaliin kaansarii afaan gadameessaa ittisuuf kannemu ijoollee durbaa umuriin isaanii waggaa 9 fi 13 gidduu jiraniif kennama.
Gamtaan Gaavii Alaayaans jedhamu talaalii farra kaansarii kana kennuuf shamarran biyyoota guddataa jiran 8 filate. Biyyoota Afriikaa uffee sahaaraa gadii keessaa Gaanaa, keeniyaa, madagaaskaar, maalaawwii, Nigeer, Seeraaliyoon fi Taansaaniyaa akkasumas biyyoota Eshiyaa keessaa laaoos ta'uun baakemee jira.
Gabaasa guutuu dhaggeeffahdaa


text:
WASHINGTON,DC — Muummeen minsitera Chaayinaa lII Keechaa biyya Afrikaa afuritti imatluu dhufee karoroa biyyitii isaanii Afrikaa wlaiin hojjachuuf qabdu Finfinneetti dubbatee bulchoota Itoophiyaallee wal mari'ate.
Akka ministerii kun kora galma waldaa Afrikaa Finfinneetti taahe irratti jedhetti biyyitii isaanii karoora Afrikaa waliin hujii daldalaa fi investiemntii hojjachuuf qabduun oolara biliyoona 400 caaltuun hojjachuuf kurfooo jirti.
Chaayinaan ammatti porojeektii doolara biliyoona 200 caaltu baaftee hojjachuutti jirti .Ministerii Chaayinaa kun yoo muummee minsitera Itoophiyaa obboo Hayilee Maariyam Dessaalenyiin wal argetti waan gosa 18 irratti mari’atan.Obbo Hayilee Maariyam marii tanaan duubatti akkana jedhe.
“Chaayinaan biyya guddachuutti jirtu, Itoophiyaan ammoo Afrikaa fi addunyaa keessaa ariitiin guddachuutti jirtu keessaa tokko.Waan hedduu wal irraa barannee waliin guddachuutti jirra.Waan waliin qmanu guddifanna. Ummata keenna waliin guddifanna.”
Minsiterootii tun haga guddaan akka dinagee waliin guddifachuu dandahan irratti mari’atan.Hujii Chaayinaan Itoophiyaa gargaartiin jedhan keessaa hujii baaburaa,kara elektiorii hidhaa abbayaatii fi waan hedduu.
Muummeen minstera kun imaltuu biyya Afrikaa afuritti deemuuf Itoophiyaatti gore.Bara 2020 keessatti akka jecha ministera Chaayinaatti daldadala Afrikaa waliin qabdu doolara biliyoona gara dooalra biliyoona 200tiin dabaluu fedhan.
Akkuma kanaan Afrikaa liqee dabaltee,hujii qonnaatiin gargaartee,jijjiirama qilleensaa irralleetti akkanuma gorsaa fi hujiin gargaaruu dabalee waan hedduu waliin hojjachuuf mari’atan.


text:
Ergmtooti Wayyaanee Dr. Mitiku Tesso fi Dhabaa Dabalee Sirna Nama-nyaataa Wayyaaneef falmuuf Washington, DC galan
Ayyaantuu.com | Waxabajjii/June 08, 2014
Miseensota OPDO fi ergamtoota sirna abbaa irree TPLF/Wayyaanee kan ta’a Dr. Mitikkuu Teessoo fi Obbo Dhaabaa Dabalee Washington, DC Ameerikaa akka galan beekame.
Prezidantii Univarsity Ambo kan ta’e Dr. Mitikkuu Teessoo fi miseensa Koree Gidduu OPDO kan ta’e Dhaabaa yeroo ammaan tana sochii Fincila Diddaa Gabrummaa fi gaaffii abbaa biyyummaa barattooti, dargaggooti fi ummati Oromo marti jabeessanii geggeessaa jiran, ajjeechaa, hidhaa, reebicha fi gara dabarsuu humni Agazi fi tika TPLF ummata Oromoo irratti ifaa fi dhoksaan geggeessaa jiru gara dabarsuuf murna gita bittaa bicuu Wayyaanee golguuf ergama jabaa fudhatanii akka bobbaafaman bira gayamee jira.
Ergama isaanii kanas gara Ministeera Haajaa Alaa Ameerikaa ykn State Department deemanii gochaa sukkanneessaa humni Agazi Oromiya keessatti raawwachaa jiru akka hin raawwatanetti sobaan dhugaa bahuuf akka adeemaa jiranis sabboontonni Oromoo irra gahuun beekmeera.
Ergamtooti diinaa kunneen sirna Wayyaannee duguuggaa sanyiitiin gaafatamuu qabuuf wabii dhaabbachuudhaan dhiiga lammii isaanii fi ijoollee Oromoo irra tarkaanfachuudhaan yakka seeraa fi seenaan yoomiyyuu itti isan gaafachiisu raawachaa akka jiranis hubatameera.
Yeroo ammaan tana Dr. Mitikkuu fi obbo Dhaabaan Washington DC keessa hoteela Hilton Garden kan 815 14th street NW, Washington DCtti argamu keeysa kan qubatan yoo ta’u bilbilli hotelichaas 202-783-7800 ta’uun barameera.
Kanaaf, lammiin Oromoo Washington DC fi naannoo ishe jiraatan marti akkuma hiriira nagaa ji’a dabre irratti tokkummaan bahee sagalee lammii isaanii dhageessise ammas gamtaan ta’uudhaan gochaa farreen mirgaa fi haqa Oromoo ta’an kana dura akka dhaabbatu sabboontonni waamicha isaanii dabrsaa jiru.


text:
Amajjii 1,2013 Kabajaa baraa haaraa fi Guyyaa Ayyaanaa WBO ilaalchiisuun hoggaantotni madheewwaan kanneen akkaa maadhee, Tokkummaan Humna, Gumaa Baas Jaal Laggasaa Wagii lakkofsaa 1, 430,fi 120, Hayyuu Biyyaa fi Sabboontotni Baratootni Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa Mooraa Main Campus mummee Barnotaa garaagaraa, Mooraa Yuunivarsiitii Qonnaa, Mooraa Yuuniversiitii Economics fi Business, Mooraa Yuunivarsiitii Science fi Technology Fi Koolleejjii Barsiisotaa Jimmaa irraa baraachaa jiran guyyaa ayyaanaa WBO Amajjii 1/2013 bifa addaa ta’een fi haala nama gammaachiisuun kabajataan. Sirna Kabajaa Guyyaa Ayyaanaa WBO kana yeroo kabajataan gototni baratootaa Oromoo Mooraa Yuunivarsiitii Jimmaa Mooraa isaa Guddaa(Main Campus] fi Goototni baratootaa Oromoo Kolleejjii Barsiisotaa Jimmaa bakkaa tokkootti waliittii dhufuun,dungoo diimaa magariisaa diimaa bifa halluu alaabaa ABO qabsiisuun ilmaan Oromoo(WBO) dirree qabsoo irraattii wareegamaa lubbuu kanfalanii fi goototaa Oromoo wareegamaa adda addaa qabsoo Oromoo keessaatti kanfalaniif yaadaannoo yaadaa daqiiqaa shaan gochuun, Ebbaan Sagantaa Sirnaa kabajaa Addaa Guyyaa Ayyaanaa WBO Amajjii tokkoo bara 2013 egalaan, Hoggaantotnii Maadhee garagaraa sirnaa kana keessaatti qoodaa Fudhachuun haalaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo ABO durfamuu irraaattii marii guddaa gochuun, Baratootaa Yuunivarsiitii fi Koolleejjii Barsiisotaa Jimmaa Walittii fiduun riqichaa Tokkummaa tolfachuun, Seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo ABOn durfamuu fi Seenaa WBO wal yaadachiisuun, itti dabaluun qabsoo FDG biyyaa keessaatti bara 2005 Gototaa Ummataa Oromoo fi Baratootaa Oromoon Gutuummaa Oromiyaa keessaattii qabsifamee wal yaadachiisuun, kunoo har’aa hoggaansaa ABOtiin durfamuun gara sochii warraaqsaa dargaggotaa Biyyooleessaa , kan bilisummaa fi dimookiraasii(Qeerroo)tin bara 2011 irraa egallee warraaqsii biyyaa keessaattii mootummaa Abbaa irree wayyaanee dura dhaabbaachuun falmiin bilisummaa ummataa Oromoof gaggeessaa jirruu seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessaattii kan hin dagatamnee ta’uu wal hubachiisuun, Ammas jabaannee tokkummaa ummataa keenyaa fi dargaggotaa Oromoo jabeessuun jijjiraama hundee fiduuf qabsoo dhiigaa fi lafee gotootaan nuti kennamee kana galiin ga’uuf sochii warraaqsaa bilisummaa(FDG) bifa qindaa’een jabeessinee itti fufuun barbaachiisaa ta’uu wal hubachiisuun Ibasa Ejjennoo itti Anuu kana dabarsatan.
Ibsa Ejjeennoo Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa Fi Koolleejjii Barsiisotaa Jimmaa, Kabajaa Ayyaanaa waggaa haaraa guyyaa Ayyaanaa WBO Amajjii 1/2013 ilaalchisuun dabarsatan:
1. Hawaasaa Oromoo Maalummaa Ayyaanaa Birboo(Haalaa Kalaanderii Oromoo) Barsiisuu fi Addunyaatti beeksisuu,
2. Haalaa siyaasaa Oromoo fi Oromiyaa gidduu-galeessaa godhachuun dararamaa lubbuu fi mana hidhaa mootummaa abbaa irree EPRDF fi wayyaneetiin baratootaa,barsiisotaa Qotee bultotaa, daldaltotaa, hojjetootaa, fi hawaasaa Oromoo cufa irraatti rawwaatamaa jiruu dhaabsisuuf FDG jabeesinee itti fufna.
3. Golee Oromiyaa garaagaraa fi Addaattii nannoo Finfinneettii gurgurtaa lafa Oromoo irraatti ta’ee fi gaggeefamaa jiruu ummataa keenyaa qee’ee irraa buqqisee jiruu fi jireenyaan ala gochaa waan jiruuf, sirna sammichaa lafa Oromoo irraatti qiyyaafatee kana cimsinee balaaleffaachuun, Ummatichaa cina dhaabbaachuun FDG ni qindeesina.
4. Akka waan Oromoon goota hin qabnetti nu lakkaa’uun suuraa obboo Mallaas gootaa keenyaa jechuun lukkeeleen wayyaanee OPDO’n warrii dirqamaan ummataa bitachisanii fi ummatattii gurguraa jiran gochaa kana akka dhaaban, Ummataa barsiisuu fi Nuti immoo suuraa Gootota Oromoo Maqaa Walabummaa Oromiyaa fi Bilisummaa saba isaanitiif wareegaman maxxansiisuu fi Ummataaf raabsuu.
5. Seenaa goototaa Oromoo qorachuun Ifatti baasanii barreessuu, kaayyoo isaan irraatti wareegamaan galmaan ga’uuf kutannoo fi murannoon qabsoo bilisummaa Oromoo ABO’n gaggeeffaamu fiixaan ni baasna.
6. Sirna Wayyaanee EPRDF golgaa dimookiraasii godhachuun umrii abbaa irruummaa nurraattii dheereffaachaa jiruu tokkummaan duraa ni dhabbanna,
7. Tokkummaan Baratootaa fi Jarmiyaa qofaan ga’aa miti jechuun Ummataa Oromoo sadarkaa qotee bulaa, hojjetootaa, barsiisotaa, dafqaan bultotaa, hojii dhabdootaa, daldaltota, fi Poolisotaatti cimsuun bu’aa tokkuummaa barsiisuun, waliigalatti tokkummaa ummataa cimsuu, akkasumaas baratootaa manneen barnotaa sadarkaa 1ffaa,2ffaa fi Qophaa’inaa irraa baraataan ijaaruun jaajjabeesuun FDG bifaa qindaa’een finiinsuu.
8. Ilmaan Oromoo baleessaa malee Oromummaa isaanii qofaan yakkamanii yeroo garaagaraattii golee Oromiyaa garaagaraa irraa humnaan qabamanii Mana hidhaa wayyaanee garaagaraa keessaatti murtee seeraa dhabuun, garii isaanii irraatti immoo murtee sobaa dabarsuun mana hidha keessaatti dararamaa jiran daddaffiin haal duree tokkoo malee akka hiikamaan gaaffii walitti fufinsaa qabu ni gaggeesina.
9. Walitti Dhufeenyaa tokkummaa Hoggaantootaa Qabsoo bilisummaa Oromoo ABO gidduutti godhamee ni dinqisiifanna, fiixanbahinsaa tokkuummaa kanaaf gumaachaa barbaachiisuu ni goona.
10. Sochii Waraannii Bilisummaa Oromoo(WBO)n Godinaalee Oromiyaa garaagaraa keessaatti diinaa irraatti tarkaanfii fudhatamaa jiruutti ni boonnaa, tarkaanfii kana cimsuuf humnaa, qabeenyaa, fi beekumsaa keenyaan gumaachaa barbaachiisuu ni goona, jechuun guyyaa ayyaanaa WBO Amajjiin 1/2013 Gotota baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa Fi Koolleejjii Barsiisotaa Jimmaa birattii Sirnaa ho’aa ta’een kabajamuun gabaafame.
Qerroo bilisummaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa!.
Amajjii 1/2013


text:
Faarfannaa Ortodooksii Afaan Oromootiin kan Waldaa Qulqullootaan qophaa’e.”Share” gochuun dhaggeeffadhaa dhaggeffachiisaa.
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo – Faar/tu. Mitikkee – Waaqayyo Tiksee kooti.flv
159 Views3 Comments0 Likes
Faarsaa Afaan Oromoo kan Ortodooksii - Faarfattuu Mitikkeedhaan- Waaqayyo Tiksee kooti bakka hundumaatti - "Share" gochuudhaan daggeeffadhaa dhaggeeffachiisaa.
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo Dn Waggaarii – Maariyaam Giiftiikoo.flv
110 Views2 Comments0 Likes
Faarsaa Ortodooksii Afaan Oromootiin Faarfataa Dn Waggaarii - Maariyaam Giiftiikoo anoo si waammadhee deebii hin dhabu gara keettin boo'aa imimmaan lolaasee ...
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo- Waldaa Qulqullootaa – Galanni Waaqayyoof haa ta’u
114 Views0 Comments0 Likes
Faarsaa Ortodooksii Afaan Oromootiin - Waldaa Qulqullootaatiin kan qophaa'e, faarsaa Afaan Oromoo Tsanaatsiliitiin faarfatamedha. "Share" gochuun dhaggeeffad...
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo – Faarfattoota gareedhaan faarfatan – Amma Ifatu nuuf ba’ee
149 Views4 Comments0 Likes
Faarfannaa Ortodooksii Afaan Oromootiin kan Faarfattoota gareen faarfataniin kan qophaa'e."Share" gochuun dhaggeeffadhaa dhaggeffachiisaa.
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo – Waldaa Qulqullootaa – Ergamaa Gabreelii
123 Views2 Comments0 Likes
Faarfannaa Ortodooksii Afaan Oromootiin kan Waldaa Qulqullootaan qophaa'e."Share" gochuun dhaggeeffadhaa dhaggeeffachiisaa.
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo – Dn Waaqgaarii-Gooftaa si waamnee_Baganaa
89 Views0 Comments1 Likes
Faarsaa Ortodooksii Tawaahidoo Afaan Oromootiin kan Dn Waggaariin faarfate -- Gooftaa si waamne Gooftaa si kadhanne... Baganaadhaan kan qophaa'ee fi keessuma...
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo – Boqonnaadha malee du’a miti kan isaanii
189 Views10 Comments0 Likes
Faarfannaa Ortodooksii Afaan Oromootiin kan qophaa'e."Share" gochuun dhaggeeffadhaa dhaggeeffachiisaa.
Ethiopian Orthodox Mezmur in Afaan Oromo – F/taa Firaa’ol – Maqaa gaarii yaa Waaqakoo
337 Views7 Comments2 Likes
Faarfannaa Ortodooksii Afaan Oromootiin Faarfataa Firaa'oliin. Maqaa gaarii ya Waaqa koo Abbaa dhugaa guyyaa rakkoo Jaalala keen moo'atamee Harkan kenneem bo...


text:
Y.G(2005)
Walii galan, alaa galan!! Mammaaksii kun Ijoollee kaasee hanga Maanguddootti, beekaa hanga wallaalaatti, Firaa hanga halagaatti hiikkaa ifa tae akka laatuuf hin shakku.Mana keessa Nagaan dhibnaan , tarkaafiin jalqabaa mana keessaa bauudha.bakka yaada itti cabsatan barbaaddatu. Yoo Biyya keessaa roorroonis tauu waan biraan baan , alaa galuuf yoo xiqqaate, sammuu ofiin walii galuutu murteessaa taa. Mammaaksi kun hiikkaa tokkollee odoo hin laanneefii ykn ibsa tokkollee osoo hin barbaanneefi hiikkaa qulqulluu qaba.
Kun Biyya alaa kan jiruf qofaa miti kan mammaakamee . Kan Biyya isaa keessa taaee , Biyya isaaf keessummaa taes ni dabalata. kan eessayyuu jiru , Mana isaa keessatti deebiee nagaan jiraachuuf , walii galuun barbaachisaa tauu akka hiikkaa isaa tokkoffaatti yoo fudhanne, walii galuu keessaan humna qabaachuu fi kan hin galtu nuun jedhu illee ittin injifachuu akka dandeenyu nu akeeka. Faallaa kanaa yoo yaaduun barbaachises, Mana ofitti akka hin deebineef walii galuun akka nu irra hin jiraanne diinni nu irratti hojjachuu akka dandau ilaaluu dandeenya.
Alaa galuun murtiidha. Ega murtii taee , walii galuun waan murame jechuudha. Walii galuun ega baraachisaa tae ammoo , waan walii nu galchu irratti hojjachuun murteessaadha, waan wal-nu taasisu irra gauuf ammo , waan wal nu taasisu irratti walii galuun hundee taa. kana jechuun yoo kan ummata keenyaaf jennee wal dhabnu taane, ummata keenyaaf jennee waan wal nu taasisu adda baafannee , irratti hojjannee alaa galuun dirqii taa. waggaa 15 dura , Maanguddoo Booranaa Umamaan hayyooman, waan naaf ibsan asi irratti haa kaasu. Maanguddoon kun barnoota tokkollee hin qaban. Garuu beekumsa nama wal taasisee alaa nama galchu hedduu beekan.