text:
Qoricha yoo fudhannu DOGOGGORA uumamuu hin qabne:
*************************
1. Baay’ina ykn hanga qoricha fudhatamuu qabuu fi yeroo isaa sirriitti eeguun fudhachuudha. Fakkeenyaaf qoricha guyyaatti si’a sadii fudhatamu akka namaaf galuuf jecha yeroo baay’ee: - ganama, guyyaa fi galgala akka fudhatamu jedhama. Garuu sa’atii 24 keessatti sa’atii saddeet saddeetiin (8) fudhatamuudha qaba! Qoricha guyyaatti alsadii akka fudhannuuf nuuf kenname kana, ganama sa’aa 12:00, guyyaa sa’aa 8:00 irrattii fi halkan sa’aa 4:00 irratti fudhachuun haala sirrii ta’edha.
2. Qoricha fudhachuu eegallee yoo mallattoon dhukkubaa nutti fooyya’e, waan fayyine nutti fakkaatee qoricha sana addaan kutuun dogoggora guddaadha. Qoricha eegallee yeroo muraasa keessatti mallattoon nurraa dhaabbatus, haga guyyaa jedhamee mara seeraan fudhatanii fixuun dorqama. Qoricha yoo addaan kutnu, dhukkubni sun yoo lammata nu qabate carraan qoricha sanaan yaalame fayyuu isaa gadi bu’aa ta’a, jechuunis dhukkubni sun qoricha sanaan walbara jechuudha.
3. Qorichi guyyaa ajajameef fudhatamee yoo irraa hafe, lafa namnii fi bineensi ga’uu hin dandeenyetti gatuu, yokaan ammoo boolla qotnee awwaaluun dirqama. Qoricha yeroo tokko dhukkuba tokkoof kenname olkaa’anii yeroo biraaf fayyadamuun tasuma sirrii miti. Kunis qorichi sun mana keessatti yeroon itti darbuu fi akkasumas yoo haalli qilleensaa mijachuu baate illee waan summaa’uu maluufidha.
4. Waa’ee qoricha kennamuu hubannaa ga’aa argachuu; kunis miidhaa inni namarraan ga’uu danda’u gaafa ogeessi fayyaa nutti himu haalaan qalbeeffachuu. Yoo waan nuuf hin galle jiraatee haalaan gafannee hubachuun mirga keenya waan ta’eef gaafachuu dha.
5. Yeroo dogoggoraan qorichi ajajame sun baay’inaan fudhatamu, gara mana yaalaa deemuun ogeessa fayyaatiin ilaalamuu. Akkuma armaan olitti ibsinetti qorichi yoo baay’isnee haga barbaachisuu ol fudhanne summii waan ta’uuf hatattamaan mana yaalaa deemnee yaala ga’aa fudhachuu qabna jechuudha.
6. Qoricha maatii keessaa nama tokkoof ajajame namni biraan akka hin fudhanne yookiis akka irraa hin qooddanne gochuun dirqama. Mallattoon dhukkubaas tarii yoo kan walfakkaatu ta’e mana yaalaa deemuun qoratamnee qoricha nuuf ta’u fudhachuudha malee, qoricha maatii keessaa nama tokkoof kenname fayyadamuun tasumaa balaa guddaa akka qaqqabsiisu beekuun barbaachisaadha.
7. Qoricha bakka hin barbaachifnetti fudhachuu dhiisuu dha. Fakkeenyaaf qoricha bifa waraansaan kennamu, mana yaalaatti deddeebi’anii waraanachuu dhiisaanii namoota naannoo jiran irraa muuxannoo qofaan waraananiin fudhachuu balaa hamaaf nama saaxila.
8. Gorsa addaa waa’ee qoricha sanaan walqabatee kennamu hunda qalbeeffachuu! Fakkeenyaaf, nyaatas ta’e dhugaatii akkasumas qoricha biraa qoricha sanaa wajjin fudhatamuu hin qabne fudhachuu dhiisuu fi kkf dha!!
******************
Fayyaan Faaya


c: text/html

text:
OPDO’n wolgahii hatattamaa sadarakaa koree hojii raawwachiiftuu dhaabaatti geggeessuuf adeemtu irratti bulchitoota naannichaa fi angawoota dhaabaa gurguddoo irratti gamaaggama cimaa geggeessuuf jedhame. Seeyfiin gamaaggamaa jalqabatti kan irra ooltu, akka odeeffannoon keessaa baye akeekutti, Mukrtaar Kadiirii fi Dhaabaa Dabalee ta’uunis hubatameera. Namoonni kunniin lamaanii fi kanniin biroos angoo irraa ni ari’amu jedhemeeti kan eeggamu. Ari’amuu jalaas yoo dandamatan, salphachuun isaanii ifa.
Angawoonni kunniin gara angoo dhabuutti kan isaani gessu Oromoof dhaabachuu miti. Oromoo fincile amansiisuu fi jilbiiffachiisuu dadhabuu isaaniiti. Qeeqni gama TPLF’n OPDO fi bulchiinsa naannoo Oromiyaa irratti dhiyaataa ture, jalqabumaa kaasee hujiin gaafii ummataa ukkaamsuu fi erga ummanni daanditti bayee boodas tankaarfii cimaa fudhachuu irratti dadhabina guddaan jiraachuu isaati. Miseensota OPDO gaafii ummataa deeggaranis yeroodhaan sirreessuu fi ufkeessaa qulqulleessuu dadhabuun hir’inaa ta’uu fi gufuu guddaa uumuu isaa irratti angawoonni EPRDF hubannaa tokko irra gayaniiru.
Kan siyaasa Itoophiyaa duukaa bu’ee hordofu kamiifuu TPLF tankaarfii cimaa angawoota OPDO irratti hin fudhatan jechee hin yaadu; keessumaayyuu yeroo kasaraan siyaasaa hangana gayu isaan mudate kanatti. Ganna 25 guutuu miilaan qajeelatti gadi dhaabachuu kan dadhabe OPDO’n, qilleensa saahuu mooraa TPLF irraa itti bubbisuun akka allaanduu asii fi achi, ol jedhaa fi jadi jedhaa; ergamaa, tuffatamaa fi ajaja Abbaay Tsahaayyee faan taaytaa irraa ari’amaati kan har’a geette. Ammaaf, oduun kuni dhugaa moo dhara isa jedhu beekuuf nama rakkisa; hanga xumura wolgahiitti obsuun dirqii ta’a. Garuu, tankaarfiin cimaan fudhatamuu isaaf kan wolnama gaafachiisuu miti.
Wantuma fedhee yoo ta’e, Muktaar ari’amee Bakar Shaalee taayitatti dhufuun Oromoo ajjeefamuu, hidhamuu fi saamamuu irraa hin hanbisu. Haada, yeroofis ta’u, TPLF dhidhimuu jalaa ittiin baatu ta’uu nimala, garuu. Jijjiiramni bifa kamuu OPDO keessatti dhufa taanaan kan ifatti mul’isu waan biraa miti: Dooniin Woyyaanee bishaan seensisuu isiiti. Kan itti aanu guutummatti dhidhimuudha. Hujiin danbalii amma jiru daran hammeessuu kan Oromoo ta’a jechuudha.
OPDO fi ummata Oromoo bal’aa harka ufiitti galchuuf mootummaan TPLF’n durfame tooftaa addaddaatti dhimma bayaa tureera. Mataa OPDO irratti namoota hafuura TPLF’n maletti jiraachuu fi arraba waaqni isaaniif kenneen dubbachuu hin dandeenne tuluu bira ce’ee hanga Oromoo shan-shaniin hidhuttis adeemeera. Yeroo garagaraatti kan argine suni hundi akka worri TPLF yaadee fi karoorsetti kan hin hojjanne ta’uu isaati. Kana booda tooftaa umrii ittiin dheereffatan isa kam tolfatanii akka gadi bayan hubachuun nama rakkisa. Ajjeechaanis Oromoo akka hin jilbiiffachiifne baatiin sadiin darban TPLF fi addunyattis ifa taasiseera.
Anagoota OPDO geggeddaruun TPLF’f fala baatii muraasaa malee bifa kamiinuu furmaata waaree fiduu hin danda’u. Jaalatanii jibbannii, jijjiiramni waaree Oromiyaa fi Itoophiyaa keessattii dhufuu kan danda’u yoo Oromoon mirga, haqaa fi kabajaa isaa mirkaneeffate qofa. Mootummaan humnaan angoo irra jiru, kuni dhugoomee arguu yoomuu hin fedhu. Kuni akka dhugoomu kan godhu Oromoodha; qabsoo eegale finiinsee itti fufuudhaan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sagantaa virtual yaa’ii hagayya 15 bara 2020 gadgeeyfamu
Gara: Jaarmolee, Hawaasota, Waldoota Amantaa, Waldaalee Dubartootaa , Dargaggoo Oromoo, fi Ummata Oromoo ardiilee adunyaa mara irraa fi Oromiyaa keessa jiraattan hundaa
Nagaa oromummaa bakka jirtan maratti isinii dhaamna!
Gaaffiilee haqaa ummatni tokko bilisummaa, dimokrasii, walqixxummaa, tasgabbii, fi nagaa akka dhugoomaniif gaafatu silaa imaammata siyaasaa fi bulchiinsa mootummaa biyya sanaa tahee ittiin hojjetama. Haa tahu malee, impaayeera Habashaa kan biyya Xoophiyaa jedhamee beekame keessatti gaafilee haqaa (justice) kanneen sabni Oromoo gaafate, mootummoti Xoophiyaa dhufanii darban jallisudhaan (haqaaqudhaan) akka diiggaa biyyaatti fi farra tokkummaatti fudhatuun, duullii qaamaa fi qalbii osoo wali irraa hin citin baroota dheeraaf ummata Oromoo irratti gaggeeffamaa jira.
Yeroo ammaa, humni angoo mootummaa Xoophiyaa dhaalee jiru, shororkaa fi rorroo rogaalee danuu qaban Oromiyaa golee mara keessatti deemsisaa jira. Fakkenyaaf, hogganoota jaarmolee Oromoo fi Oromoota qaroo mana hidhatti guuruu fi ajjeesuu, walumaa gala ummata Oromo irratti aangoo qabu hundaan duula sanyii daguuggaa gaggeessaa jira.
Kun maaliif deemsifama; duula sanyii daguuggaa kana irraa akkamitti Saba Oromoo baraaruu dandeenya? jedhnee wal marihachuun dhimma belbeltuu wanna taateef, mata-duree “Beekumsa hidhachuudhaan Oromoo fi Oromiyaa roorroo diinaa irraa haa baraarru!” jedhuun yaa`ii tokko qopheessineerra. Yaa`iin kun gaafa Hagayya 15, 2020, sa’aa 14:00 – 18:00 (akka lakkoofsa Berlin) kallattiin karaa „Stream Yard“ Mediyaalee Oromoo garaa garaa irratti tamsa’a. Lakkofsi yeroo Berlin 14:00 (2:00 PM) = Washington DC (8:00 AM), Melbourne VIC (22:00/10:00 PM), Johannesburg (14:00 /2:00 PM), East Africa (15:00 / 3:00 PM, Dubai (16:00 / 4:00 PM). Sagantaa yaa`ii ergaa kanaa jalatti qabsisuun isinii ergudhaan kabajaan isiin afeerra.
Injifannoon Ummata Oromoof! Oromiyaan ni bilisoomti!
Koree qindeessitu sagantaa yaa`ii


text:
Duraan dursee quubee koottiif dhiffammaa guudaan gafadhaa. Hara walga’ii iciitii OPDO ilaaleen jira. Salphinnaa waan natti fakkatteef afaan birattiin barressuu hin barbannee.
Ana wantii naan gale tokkottuu jira, rakina hawaasa kengaa ni beeknaa. Ilaala dhabnii Oromoon guddaa kaanaan bulchaa jedhuu tokko ajandaa mata ofi bafattee irratti mari’achuu hin danda’uu. Ajandaan kan dhufuuf affaan ameraffattiin bara’ettii goftaa isanii ira gadii dhuffaaf. Isaan imo ta’anittii wanta jeedhammee sana murtessuuf yerro offi gubu. Oromoon dina ofi ni bakka, dinni kenga dhaba isiin ergattuu sana, saba tiqoo kessa dhabnii baattee suni, qawwee waan qabduuf saba kana ofi jalattii bulchuu akka hin dandegne OPDOon baruuttu irra jira.
Ofifuu rakkinnaa kessa jirtaanni akkamitti saba guda kana bulchuuf carqattaan, yaa goftaa Rabbii, kuni safuudhaa.
Dhabnii TPLF, fashistiin Tiigrottaa, ummattaa kengaa lafarraa dugugdee, lafa irra fudhattee, ummattaa kengaa hiiyoomsee, ajjestee, mana hidhattii akka barbadettii guurtee, shamarraan kegnaa guudedaa nu bulchuu akka hin dandangee baruttuu isinirraa jira. Hin sodattiinaa, isiinis bilissaa bassuuf ummaani kengaa gamtaadhaan wargammaa gurguddaa kafala jira. Isiin yoo dandessaan saba kessaan wajjiin gurma’aa, you dadhabdaan dhangoo kessaan dhiissaa.
Saba biicuun bittammuun ummattaa guuddaa kanaaf salphinnaa guddaadhaa! Ni’ii dinnee jira, kan kessaan hin beknuu!
Jabadhaa!


text:
Weerarrii Vaayrasii Koroonaa namoota hedduu irratti dhukkuuba sammuu kan itti uumee yoo ta'u keessumaa kanneen baqattoota ta'uun biyya ofii keessaa bahan biratti haala hamaa uumee jira.
Mooraa baqattootaa baadiyyaa Keniyaa jiru keessatti namoonni sodaa fi miidhama sammuu vaayrasiin Koroonaa itti fideen rakkataa jiran gargaaruuf dhaabbattonni gargaarsaa hojjataa jiru.
Onkolooleessa 10 waggaa waggaan guyyaa itti dhibeen dhukuubonnii sammuu itti yaadatamee ooluu yoo ta'u kanuuma waliin wal qabatee gabaasa Breendaa Muliinyaa Naayrobii irraa ergite caqasaa.


text:
Baarentuu Gadaa Irraa///
Hayila sillaaseen diddaa ummattootaan ennaa kufaatii jala gahetti
akkuma har’a wayyaaneen gochaa jirtu kana hidhaa, dararaa fi ajjeecha
raawwachaa ture, Jeneraal Taaddase Birruu dabalatee ilmaan Oromoo
hedduu aangorraa hariyuu bira darbee ajjeeseera, hidhee darareera.
Hayilasillaaseen goticha Oromoo Hagarii Tulluu maqaa narratti fincilte
jedhuun yoo fannoon ajjeesu, Balaay Zallaqaas haaluma walfakkaatuun
mootii mootootaa kanan ta’e kanan rabbiin muudameerartti fincilte
jechuun fannisee ajjeesuu kan quba hin qabne hin jiru. Kunneen akka
fakkeenyaatti haa eeraman malee hayilasillaaseen yakkoota danuu dhuma
aangoo isaarra saboota biyyattii irratti keessumaa ilmaan Oromoo qaroo
irratti raawwateera. Hidhattoonni sirnichaa ajjeechaa dabalatee,
hidhaa fi dararaa adda addaa raawwataniiru. Saamichis amma hin qabu
ture. Haa ta’uutii hidhaa- ajjeechaa fi saamichi taasifame kun martuu
fincila ummataa dhaabuu hin dandeneye, Hayilasillaaseenis kufaatii
irraa hin hafne. Du’a gadhee du’ee dhumarra awwaalcha sirnaalleen
dhabe.
Kan warraaqsa ummataa, ummanni jijjirama bu’uuraa barbaachaaf
taasifatee fi dhiigas itti dhangalaasee fide human butatee aangootti
bahe dargiinis guyyaa aangoo qabaterraa kaasee wanti inni godhe yoo
jiraate sabboontoota gaafii haqaa, gaafii mirga hiree ofii ofiin
murteeffachuu kaasan ajjeesuu, hidhuu fi dararuudha. Dargiin guyyaa
aangoo qabaterraa kaasee waggoota 17f yakkoota suukanneesoo
walfakkaataa addatti ammoo calqabaa fi dhuma aangoo isaarratti
raawwatus dargii kufaatirraa hin olchine. Walumatti qabaatti haalli
dhuma Dargii irratti muldhachaa ture, akkaataan inni gaafii
ummattootaa itti deebisaa ture akkaataadhuma amma wayyaaneen saboota
biyyattii keesumaa ilmaan sabootaa sabboontoota gaafii saba isaaniif
dhaabbataniif deebisaa jirtuudha. Ajjeechaa, hidhaa fi dararaadha.
Dargiin Oromoo abdii kutachiisuuf Kanneen akka J/Taaddaasaa birruu fi
ilaamaan Oromoo sabboontoota saba isaaniif dhaabbatan ajjeesus
kufaatirraa isa hin olchine. Sabboontota hedduu hidhee dararee
manannene hidhaatti fixus badiin isaa hin hafne. Kan wayyaanees kanaan
ala hin ta’u. kanumatti deemaa jirti.
Kufaatii Dargii hordoftee kan dhiiga ummattootarraa ejjettee akkuma
Dargii aangoo ummattoonni itti dhiigan humnaa fi shiraan butattee
qabattee wayyaaneen haalli amma keessa jirtu haaluma dargiin yeroo
kufaatii jala gahuuti.
Dargii fi hayilasillaaseen kufaatii isaanii jala jirra, ummanni
nuufaan jira, kan biyya goolaa jiru eergamtoota, warreen farra
biyyattii ta’aniidha jechuun jabinaa fi ummata biratti jaalatamoo
ta’uu isaanii irra deddeebiin odeessaa turan. Wayyaaneenis kanuma
dhaalun gama tokkoon jaalala ummatataan qaba jettee dhaadachaa gama
biraan ajjeechaa raawwachaa jirti. Haa ta’uutii wayyaaneen yakkoota
sukanneessoo, ajjeechaa jumulaa fi hidhaa, saamicha daangaa hin qabne
raawwattus, sobaa fi sossobaa hedduu gagegessitus wanti yaadde hunduu
osoo hin milkaayin hafee kunoo akkuma addunyaan quba qabu impaayeerri
itiyoophiyaa ibiddarra jirti. Wayyaaneen dhiphuu hamaa keessa seentee
raafamaa jirti. Haalli keessa jirtus abbootin irree osoo dhaadatanuu
dhidhimu isa jedhu san nuuf mirkaneessaa ajira.
Walumaa galatti haalli amma Impaayeerri Itiyoophiyaa Wayyaaneedhaan
bulaa jirtu keessa jirtu maal fakkaata jennee yoo ilaalle baroota
abbootii rree kanneen akka Hayilasillaasee fi Dargii Impaayeera caalaa
biyyattiin dhiphuu keessa jirti. Qabsoon ummattootaa keessumaa FXG
ummanni Oromoo gaggeessaa jiru kufaattii Wayyanee saffisiisaa jira.
Kanarraa ka’uunis kan sodaan itti bule wayyaanee akka wixxirfachaa
jirtu ragaan jiru ifatti mirkaneessa.
Eeyyee abbootiin irree yoo aangoo qabatanis haa ta’uu yoo aangoo
humnaan qabatanirraa irree ummattootaatin kufuu jala gahan amala
addaaa argisiisu, ni baaragu, gaaddiduu isaanii dabalatee hunduma
amanuu dadhabu, kan isaaniin morme hunda hidhuu fi ajjeesuun fala
jedhanii amanu, kan yeroo ammaa kana Wayyaaneedhan ta’aa jiruu fi
muldhacha jirus kanuma. Haa ta’uutii hidhaa, ajjeechaan sabboontota
mirga ummattootaatif dhaabbatanirratti raawwtaa turee fi jiru akkuma
Hayilasilleesee fi Dargii kufaatirraa hin olchin gochi amma Wayyaaneen
itti jirtus badirraa ishii hin oolchu. karaa kamiinuu sirinicha
hundeen buqqa’uurraa hin baraaru.
Wayyaaneen dhiphurraa kaatee ajjechaa ofii ishii karaa Aga’aazii
raawwachaa jirtu cinaatti uumamta Oromootti hidhattoota saboota adda
addaa keessumaa garaaf bultoota naannoo sumaaleerraa leenjiftee,
hidhachiiftee kunoo akkuma muldhachaa jiru ummata Oromoo
ficisiisaa,qayee fi qabeenyarraa buqqisaa jirti. Kunis kan muldhisu
sirni kun akkuma sirnoota kanaan dura irree ummattootaatin harcahanii
kufaatii jala gahuu isaatiin dhiphurraa kan madde waan qabee-gadi
dhiisu wallaalee afuura dhumaa baafachaa jiraachuu isaati. Du’aa fi
jireenya gidduu taa’ee dhidhiittachaa jiraachuu dha. Haa ta’uutii
dhiidhiitannaan mullachaa jiru kun karaa kamiinuu wayyaanee
kufaatirraa hin olchu. Akkuma Dargii fi Haylasillaasee oole osoo
hallayyaatti oofaa jira. Keessumaa qabsoon gama hundaa uummanni Oromoo
taasisaa jiru sirna abbaa irree weerartoota Tigiraay wayyaanee yeroo
gabaabaatti akka gateettii Oromoorraa buqqisee gatu mallattooleen
muldhachaa jiran ifatti mirkaneessu.
Kanuma hubachuun ummanni Oromoo alaa-manatti magalaa baadiyyaatti
walcina hiriiree qabsoo eegalame FXG itti fufee sirna gabroofattootaa,
murna abbaa irree wayyaanee ofirraa kaasuuf caalaatti ka’uu qaba.
Tokko ta’anii Of ittisuun mirga ofiitiif falmuun gabrummaa jalaa
ariitiin nama baasa.Abbaan irree , gabroonfataan yeroo kufaatii jala
gahe dhidhiitachuun amaluma isaa ta’uu hubannee osoo yakka amma
wayyaaneen nurratti raawwachaa jirtuuf hin dhiphatinii fi hin
baaragin qabsoo itti fufuun dubbii fardii fi ijoo bilisummaa
keenyatti nugeessuudha.


text:
Gareen koolu galtoota Ameerikaa waaltaa irra hedduun isaanii lukaan gara ameerikaatti yaa’aa jiran. Imalli isaanii kun har’a meexikoo ga’uuf jecha.
Konkolaataa karaatti argatan kadhatanii kaan immoo daandii gabaabaa gara magaalattiitti geessu barbaaduu dhaan imalaa jirn.
Koolu galtoonni hedduun kuma 4tti tilmaaman daangaa US irraa fageenya km hedduu irratti argamu.
Gama ibraan koolu galtoonni Ameerikaa waaltaa irraa yaa’an kun mata duree falmii filannoo marsaa walakkeessa US ta’anii jiran.
Traamp duula filannoo geggeessan irratti haasaa dhageessisaniin, deebi’aa seernaan ala US seenuu hin dandeessan jedhan. Koolu galtoonni yaa’aa jiran kun yakkamtoota, namoota gara jabeeyyii yoo jedhan, gaazexeessonni koolu galtoota kana waliin imalan garuu irra hedduun isaanii dubartootaa fi ijoollee dha jedhan.
Fuulli Twiterii Hoogganaa Amantii Paakistaan Tokko Ni Uggurame
Dhaabi Twiterii hoogganaa amantii Paakistan kan yaada dubbii tuqatu abbaa murtii biyyattii, muummichia ministeeraa fi waraana ilaalchisuun maxxansuu isaaniif fuula twitter isaanii ugguree jira. Hoogganaan amantii paakistan kun dubartii maqaa amantii Islaamaa xureessite jedhamuun himatamnte akka gad dhiisamtu murtaa’uu isaa mormuu dhaan ture.
Paakistaan tajaajilli social miidiyaa kan Khadim Hussain Rizvi akka ugguramu gaafatte. Angawoonni mootummaa lama Rooyiters fi akka ibsanitti ergaan jecha jibbiinsaa fi hookkara kakaasu akka ugguramu nutu gaafate jedhan.
Ergaan Twitter ka biroon lammataa kaleessa kan maxxansame yoo ta’u battala uggurame. Rizviin paartii TPL jedhamu kan garee cichitoota Islaamummaa, uggura sana balaaleffatee jira.
Gareen TLP daandilee magaalaalee Paakitan keessaa guyyoota sadiif cufuu dhaan kan dubartii Asiaa Bibii jedhamtu gad dhiise abbaan murtii mana murtii ol aanaa haa ajjeefamu jechuun uummata kakaasaa ture. Dhimmi kun Kiristaanota addunyaa maraa mufachiisee jira.


text:
HRW: 'Wixineen seera ragaa sobaafi haasaa jibbinsaa bilisummaa dubbachuu balaarra buusa'
Wixiineen seeraa waa'ee ragaa sobaafi haasaa jibbinsaa ilaalchisuun mana maree bakka bu'oota ummataatti koree dhaabbataatti qajeelche irra deebiin akka ilaalamuuf Humaan Raayitsi Wochi (HRW) hubachiise.
Dhaabbanni mirgoota namoomaaf dhaabbata kun seerichi yoo raggaasifame mirga bilisaan dubbachuu kan daangeessuudha yaaddoo jedhu qabaachuu ibsa har'aa baaseen agarsiiseera.
Walakkeessa bara 2018 irraa kaasee sababii odeessaalee sobaafi haasaa jibbinsaaf gama midiyaalee hawwasumaatiin gadhiifamaniin, walitti bu'insi hedduun umamameera kan jedhu ibsi dhaabbata kanaa, motummaan Itoophiyaas kana hordofuun seera kanan baasuu dubbata.
Akka ibsi Huuman Raayits Waach kun agarsiisutti mormii Sadaaraa darbe Finfinneefi naaannoo Oromiyaatti uumamee gara hokkaraatti jijjiiramuun lubbuun namoota 86 akka darbu taasise mootummaan akka labsii kana atattamaan baasu taasiseera.
"Mootummaan Itoophiyaa walitti bu'insa irra dedeebbiin umamaa jiraniiin, yeroo tokko tokkoos sababii odeeffannoowwan karaa midiyaalee hawaasummaatiin tamsa'anitiin umamaniif deebii kennuuf dhiibbaa olaanaa jalatti argama,'' jedhu dhaabbatichatti qorataa kan ta'an Laatitiyaa Baadar.
"Haata'u malee, seerri haala gaariin hin qoratamiin mirkanneefamu kun aanga'oonni mootummaa mirga bilisaan dubbachuu danquuf itti fayyadamu danda'u'' jechuun sodaasaanii ibsu.
Akka dhaabbata kanaatti, biyyoonni addunyaa seera haasaa jibbinsa qaban aanga'oonni bu'aa siyaasaa isaaniif jecha haala ta'uu qabuun alatti yoo itti fayyadaman mul'atu.
Mootummaan Itoophiyaas seera kanaan alatti tarkaanffiiwwan haasaa jibbinsaa walitti bu'iinsa, tasgabbii dhabiinsaaniifi wal-qooduu kakaasan ittisan fudhachuuf tarsiimoo hunda hammataa ta'e baafachu qaba jedheera.
Isaan keessaas ergaawwan ministirri mummeetiin yeroo garaa garaatti dabarfamaniifi namoonni bebbekamoon kan biraa waa'ee dhiibbaa haasaa jibbinsaa, akkasumas hojiiwwan beekumsa hawaasaa ol-guddisan hojjatamuu qabu jechuun gorsa.
Ibsichi itti dabalun, haalli ittiin wixineen haasaa jibbinsaa kun itti qophaa'e kan seera idil-addunyaatiin kaa'ameen akka hin taaneefi kunis hiikaadhaaf banaa ta'uu ibsa.
Wixineen seeraa ibsawwaniifi baafatawwan ifa hin taane hammachusaa kaasuun, dhaabbilee idil-addunyaa kanneen mirgoota namoomaaf quuqaman dhimmicharratti yaaddoo qaban kaasuun qeequusaanii hima.
Kanaafis dhabbata Motummoota Gamtoomaniitti oggeessii olaanaan bilisummaa dubbii, tibba Itoophiyaa dowwataniitti kan jedhan yaadachunis, seerichi ulaagaalee idil-addunyaa kan hin gunneefi murteen haasaa jibbinsaatiif kaa'ame kan ifa hin taaneedha jechuun kaa'usaanii himu.
''Mootummaan Itoophiyaa haasaa jibbinsaa ittisuuf kan isa dandeessisan seerawwan hedduu qaba,'' kan jedhan Baadar, ''kanneen walitti bu'iinsa kakaasan komachuun, aanga'oonni mootummaa mariiwwan wal danda'uu jajabeessan taasisuu eegalu qabaatu,'' jedhaniiru.
Manni marii bakka bu'oota ummataas osoo wixinee seeraa kana hin ragaasiisin dura, osoo abba alangaa waliigalaafi mana maree dhimmoota seeraafi haqaa, komishinii mirgoota namoomaa Itooophiyaa, dhaabbilee miti-motummaa akkasumas kanneen oggeessota bilisummaa haasaa waliin ta'uun osoo irratti hojjatanii jechuun ni gorsu.
Dhumarrattis, ''Manni maree bakka bu'oota ummataas wixineen seeraa kun akka meeshaa cunqursaa dabalataa hin taaneef gaheesaa bahachu qabaata,'' jedheera.


text:
OSFNA
OSFNA (Oromo Soccer Federation of North America) ja’amee bara 1996 ardii Ameerikaa Kaabaa, biyya Kanaadaa magaalaa Toroontootti hundeeyfame. Jaarmayaalee hawaasummaa Oromoota diyaaspooraatiin hundeeyfamanii milkaawan hangafoota keeysaa tokko. Tapha kubbaa miilaatiin eegalee tokkummaa Oromoo cimsuu keeysatti gayee guddoo bahatee jira. Eenyummaa Oromoo fii Oromummaa hawaasa Oromoo gadi jabeeysee habaqaaluun gumaata hangana hin ja’amne gumaatee ture.
Hundeeysitoonni OSFNA Oromoo sabboonummaa Oromummaatiin biyya isaaniirraa dhiibamanii bahanii biyya Ollaa keeysattiis abdii osoo hin muratin labooba sabboonummaa isaan keeysaa belbelu saniin eenyummaa isaanii dagaagsuuf onnatan turan. Namoota akka Hamzaa Baashaa, Artist Salaah Galmoo, Iliyaas Ibsaa, Abdii Ahmad‐shariif, Ahmad Muudee, Fu’aad Ibraahim fii kanneen biroo yoo tahan OSFNA hundeeysuu keeysatti qabeenya, beekumsa, dandeeytii fii muuxannoo isaanii hunda gumaachuun qooda guddaa bahanii dhalootaaf unkura arra biqilee as gaye kana lafa kaayan.
Gareewwan shaniin bara 1996 kheeysa hundaawe. Isaaniis:-
1. Oromiyaa, Toronto
2. Risaa, Minnesota
3. Madda Walaabuu, Seattle
4. Bakkalcha, Ottowa
5. Gadaa, Toronto
Boodarra bara 1997 OSFNA qabiyyee isaa bal’isee maqaa isaa fooyyeysuun Oromo Sport Federation of North America je’ee moggaafate. Jechuma “Soccer” je’uutu “Sport” kan je’uun bakka buufame malee gabaajeen isaa tokkuma ture. Amma kubbaa miilaatiin gama dhiiraa qofa osoo hin taane dubartootaatiiniis kilabiin lama jiraachuus pirezedantiin OSFNA Aadde Makfiraa H/Ahmad Nuuree himanii jiran.
OSFNA’n amma umrii waggaa 25 kan qabu yoo tahu eenyummaa Oromummaa habaqaaluun dhaloota if tahee jiraatu, kan eenyummaa ifiitiin boonu, kan wal jabeeysuufii tokkummaa bu’urri isaa jaalalaan unkurame qabu biqilchuun hawaasa Oromoo biyya ormaa jiraatan biratti bakka guddaa horatee jira. Aadaa fii seenaa Oromoo dhaloota qubee diyaaspooraa jiran barsiisuu fii Oromoo Oromiyaa fii diyaaspooraa jiranillee walitti hidhuu keeysatti qooda leencaa qaba.
Gama biraatiin hawaasa siyaasaan addaan qoqqooddame kana hawaasummaan deebisaanii walitti hidhuu fii tokkummaa Oromummaa jabeeysuuf gayee guddaa qaba. Namni keenya waan hawaasummaa kan waloo walumaan qabaachuu akka baratu OSFNA’n shoora olaanaa taphate. Akkuma beekkamu ispoortiin fayyaaleysummaa qaamaatiifiis faayidaa guddaa waan qabuuf qoodni isaa waan laafee miti. Dabalataaniis kilabii hundeeysuu, gahoomsuu, tumsuu fii dorgommiif dhiheeysuu keeysatti hawaasni gurmaayinaan waan hojjatuuf shaakhala hoggansa oomishuu kheeysattiia gayeen OSFNA hangana ja’amee hin tilmaamamu.
Pirezidaantiin jalqabaa OSFNA, Obbo Abdii Ahmad-shariif turan. Itti aansuuniis hanga ammaatti pirezedantiin 12 tu baallii wal harkaa fuudhee OSFNA hogganee asiin gaye. Isaaniis:-
1. Abdii Ahmad-shariif(Ashuqoo) ~ 1996
2. Jamaal Bakar ~ 1997 & 2003
3. Art. Salaah Galmoo ~ 2000
4. Dr. Nagaashee Umar ~ 2001
5. Bariisaa Argoo ~ 2005
6. Jaarraa Aadam ~ 2007
7. Muktaar Fatoo ~ 2009
8. Tuulee Sa’id ~ 2011
9. Duulaa Hassan ~ 2013 & 2017
10. Ejeroo Hasaan ~ 2015
11. Makfiraa H/Ahmad Nuuree ~ 2019 & 2022
Walumaagalatti OSFNA’n qabeenya Oromoon waloon qabdu kan tokkummaa Oromoo fii Oromummaa hidda gad jabeeysu, jaalala unkuruu fii obbolummaa habaqaalu tahuun waan Oromoon dhaadatuun tahee jira waan taheef jabaatee itti fufuu qaba.
Dirree Dhawaa, Oromiyaa
Adooleysa 31, 2022
Baruumsi bu'ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu'ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun…
The Conflict Testing Ethiopia’s Nobel-Winning Leader
For several months, Ethiopia has witnessed an escalation of threats on various fronts, both internal…
In a sign of growing concern in Washington about the Civil War in Ethiopia, the…
NAIROBI, Kenya — Once home to one of Africa's fastest-growing economies, Ethiopia is struggling as…
On September 11, 2022, the Government of Tigray External Affairs Office released a statement indicating their willingness…


text:
Godaantota Jarman: Siihofer hojii gadhiisuuf gaafatan
Ministirri dhimma biyya keessaa Jarmanii marii gamtaa Awrooppaa irratti yaada godaantota dhaabuuf Angelaa Merkil dhiyeessaniin mufachuun aangoo gadhiisuuf gaafatan.
Hoogganaa Qindoomina dhaaba Merkiil CSU kan ta'an Horest Siihofer, dhimma godaantotaa irratti ejjennoo Merkil qabatanitti hedduu akka aaran ibsameera.
Torbee darbe Siihofer, kooluugaltoota Jarman jiran biyyattii keeessaa baasuuf dhaadatanii turan.
Ejjennoon isaanii kunis hegeree dhaaba qindoomina dhabbilee siyaasaa biroo ta'e kana fi Angelaa Merkiil gaaffii keeessa galcheera.
Godaantota gargaaruuf ejjennoo Angelaa Merkil fudhatan dhaabni isaanii Kiriistiyaan Dimookraatiik Yuuuniyeen kan deeggaruu akka ta'e ibsa baaseen beeksiseera.
Siihofer aangoo gadhiisuuf kan gaafatan yaada isaaniif deeggarsa waan hin arganneefi jedhameera.


text:
Akkuma wellisaan keenya Haacaalun jedhe Qabsoon Oromoo Arat Kiiloo seentee jirti. Akkuma namni hundi argaa jirutti Wayyaaneen dhaabuma ADWUI/ EPRDF kanuma biyya ittiin saamudhaaf ijaaratte keessattuu o’aantummaan siyaasaa ishee cabee rakkoo hamaa keessa jirti. Ol’aantummaa siyaasaa dhabde kana deeffachuudhaaf immoo tarsiimoo garagaraa fayyadamaa jirti. Haaluma kanaan Qabsoo gaggeeffamaa jiru dirree siyaasaa keessaa gara dirree waraanaa ( from political sphere to security) geessuudhaaf yaalii godhaa jirti. Yaaliin ishee kuni garuu hamma ammaatti hin milkoofne. Rakkoo kana keessaa bahuudhaaf ji’a tokkoofii walakkaa oliif walgahii teessus furmaata dhabdee jirti. Walgahii koree Hoji Raaww’achiiftuu ADWUI/ EPRDF doorsisaan eegaltus akka feetetti nama jilbiiffatuuf argachuu hin dandeenye. Kanaafuu ammas dubbii dirree siyaasaa keessaa baasuun gara dirree waraanaa geessuuf wixxifataa jirti. Erga Lammaa Magarsaa ajjeechaa waraanni raaw’ate balaaleffatee seerummaa dhabsiisee as daranuu maraattee jirti. Yakka waraanni ishee raawwate kanaaf sababa uumufis Harargee Lixaa Daaroo Labuufi Hawwii Guddinaatti ummata nagayaa ficcisiiftee jirti.
Guyyoota itti aananitti walgahiin ADWUI/ EPRDF kun gara tokkotti bahuun isaa hin oolu. Itti bahiinsa tilmaaman keessaa;
1) TPLF doorsisaafi sossobbiidhaan yaada ishii fuidhachiisuun qondaalonni Oromoofi Amaaraa jajjaboo tahan sababa muudama ool’aanaatiin akka naannorraa ka’an godhuu malti. Odeeffannoon hanga ammaa qabnu akka adeessutti garuu karoorrri isaanii kuni waan milkaayaa jiru hin fakkaatu garuu dhibbaa dhibbatti jala muruu hin dandeenyu;
2) Sossobbiifi doorsisin ishii walgahicha irraa waan barbaaddu yoo argamsiisuufi baate suduudaan gara humnaa deemuu malti. Kanaaf ammoo qophii xumurtee jirti. Poolisifii federaalafii waraanaaf leenjii ololaa farra Oromoofi Oromiyaa ta’e ji’oota dabran keessa kennuun baay’inaan bobbaaftee jirti. Tarkaanfiin humnaa kun sadarkaa xiqqaatti hayyama mootummaa naannootiin alatti Oromiyaa too’annaa waraanaa jala galchuu yoo ta’uu sadarkaa hammataatti ammoo mootummaa Oromiyaa guututti aangorraa buusuu ta’uun ni mala;
Waan hundaafuu Oromoon tarkaanfii itti baha lamaan armaan olii kana irra aanuuf ammumarraa itti qophaayuun barbaachisaadha. Haaluma kanaan;
– Qondaalota Oromiyaa amma jiran kaasuun kittillayyoota kan fiddu yoo taate jarreen muudaman akka ishiin faanaan lafa hin geenya godhuu feesisa;
– Humna waraanaa waliigalaatin biyya qabattee wareegama guddaa gaafatus irra aanuun ni danda’ama. Kanaaf ammoo humni waraanaa sirnichaa akka haphatuufi fi hanqatu tooftaalee gargaaratitti fayyadamuu barbaachisa;
Hubadhaa: Mootummaan kamiiyyuu humna qofaan ummata bulchuu hin danda’u. Wayyaaneen Oromiyaa hanga har’aa kan bulchite paartii DHDUOfi caasaa ( birokraasii) MNO fayyadamuudhaaniifi ummata Oromoos doorsisuufi abdii kutachiisuudhani. Ummanni Oromoo dadammaqiinsaafi tokkummaa ajaa’ibaa irra gaheera. Kanaafuu ammaan achi doorsisaafi qoqqoddiidhaan bituu hin dandeessu. Caasaan lamaan ( DHDUO fi MNO) kun yeroo ammaatti harki guddaan gara ummataa goreera. Hojiin keenya caasaan kun daran ummataan walsimataa akka deemu gochaa lukkeelee ammas alagaan gabroomuudhaan ummata miidhuu barbaadan haphisuuf dhabamsiisuu barbaachisa. Yoo Wayyaaneen kan humnaan daran kan deemtu taate tooftaalee deeggarsa kennuu dhabuu/ noncooperation/ fayyadamuun caasaan lamaan faaydaa akka ishiif hin kennineefi qabsoodhaaf haala akka aanjessu gochuu irratti hojiin dalagamaa jiru jabaatee itti fufuu qaba.
Itti bahiinsa walgahii kanaa ofirratti caqasaa qophiin humna ofii jabeessuu itti fuffuu qaba. Hojii torbanoota dhufu hojjataman keessaa kan duraa falmaan tun akka Wayyaneen barbaaddu dirree siyaasaa keessaa baatee kan waraanaa akka hin seenne taasisuuf tooftaalee qabsoo nagayaatiin ijibbaata gahuun itti fufuu qaba. Waluma faana ammoo yoo dubbiin dhiibdee falmaan dirree siyaasaatii baatee battala waraanaa seente, humna keenya gama maraan jabeeffachuu gaafata. Kanarrattis hojiin eegale jabaatee itti fufuu qaba.
Ammaaf wantootni of eeggannoo gochuu qabnu kanneen asii gadiiti;
– Qondaalonni ol’aanoon ol’aantummaa siyaasaa qaban daran jabaachuun tumsa horachuu itti fufuu qaban. Heeraafi seera jarri ummata cunqursuuf baafattee itti gargalchuun afaanfajjii itti uumuun itti fufuu qaba. Yaalii ishiin waltajjiilee keessaa dhiibdee baasuuf gootu kamiiyyuu diduun waltajjii irratti ol’aantummaa bilchina yaadaafi onneetin itti fufuu qabu.
– Qaamni bulchiinsa olii hamma gadiitti ummata mariisisaa hojii idilee itti fufuu qaba. Waluma cinaatti ammoo yoo tarii jarri qondaalota ol’aanaa humnaan kaasuutti deemteefi bulchiinsa naannichaa dhuunfatutti deemte tarkaanfii bulchiinsa laamsheessuu fudhachuuf qophaahuu qaban.
– Qaamonni nageenyaa Oromiyaa hojii ummata waliin tahuun tasgabbii eegsisuu cimsuu qaban. saboota nu keessa jiraniif xiyyeeffannaa addaa gochuun nageenya isaanii mirkaneessuun hedduu barbaachisaadha. Kana keessa hawaasa kanneen waliin hariiroofi marii cimaa gochuun shakkii keessa akka hin galle abdii kennuufi barbaachisa. Waluma faana humnaafi qophii ofii cimsuun barbaachisaadha. Hanga dubbiin gara tokkotti baatutti hariiroon Agaaziifi poolisii federaalaa waliin jiru abshaalummaafi cimina guddaa gaafata. Yoo isaan nama xuqan malee itti bu’uun hin barbaachisu. Yoo mirgaafi aangoo bulchiinsa naannoo dhiiban ammoo ejjeennoon dura dhaabbachuun barbaachisaadha. Kana keessaa hidhamtoota ajaja mana murtii malee Oromiyaa keessa akka hin baafne dhoorguun, konkolaataafi qabeenya naannoo akka hin fayyadamne dhoorguunifi doorsiisa ummatarraan gahan dhoorguun barbaachisaadha.
– Barattoonni sadarkaa ol’aanaa hundi mooratti deebi’uudhaan mooraalee dirree qabsoo yaadaafi mormii gochuu qaban. Akkuma yeroo heddu jenne barattoonni yunivarsitiilee yeroo ammaatti mooraa yoo turan qabsoo irra gargaaran. Barattoonni sadarkaa duraafi lammaaffaas barnoota isaanii guututti addaan kutuu hin qaban. Dareetti deddeebi’uun gorsaafi qajeelfama barsiisota irraa fudhachuu itti fufuu qabu.
– Ummanni bal’aan hojii wal dammaqsuufi wal ijaaruu adeemsifamaa jiru daran cimsaa dhimmoota yeroo irraa gara yerootti dhufan irratti hoggansa ofii dhageeffachaa adeemuu qaba.
Walumaagalatti Wayyaanen waanuma feetes gootu qabsoo Uummata Oromoo sadarkaa isheen cabsuu dandeettu bira dabree jira. Kanaafuu qaamoleen armaan olitti eeraman hundi isaanii ciminaafi qindoominaan hojjachuun, yoo isaan kan humnaanis ofdura adeemuf kan yaadan ta’e
Oromiyaa guutuu keessatti sochii bulchiinsaafi diinagdee laamshessuudhaan karoorri ishiin humna waraanaa fayyadamuudhaan ol’aantummaa dirree siyaasaa deebiftee dhuunfachuuf gootu akka fashalu gochuun ni danda’ama.
Waa Hundaafuu qabsoon bakka murteessaa geessee jirti. Wal caqasaa deemna. Odeeffannoo argannus jala jalaa waliin gahaa deemna.
Dhugaa qabna
Tarsiimoon sochoona
Ni Injifanna!
#Jawar Mohammed


text:
Muddee 09,2015 Gabaasa Qeerroo Maqalee
Guyyaa hardhaa Mudde 9 ,2015 konkolaataa gabateen isaa 07404 Bishooftuu bus kan jedhu Tigiray magaalaa Maqalee ganda Kuha jedhu keessatti kan argame baratoota Oromoo Oromiyaa irraa fe’ee dhufee akka dhaabataa ture odeeffanoon nu gahe ture, haaluma kanaan wal qabateen yeroo ammaa baratoota Oromoo Yunbarsitii Maqalee mooraa Adiyaaqii keessatti
argamanu immoo sagalee gadda keenya dhageesifachu erga sambata darbee ittti jirra, Bartooti lama yeroo ammaa barbaadamaa jiru, barataan tokko akka qabame oduun na gahee jira.
Haaluma kanaan kan wal qabate Yuunbarsitii ADIGRAT keessatti baratoota Oromoo 25 harka iID card n funaanamee kan immoo qabamani kan immo mooraa keessa baqatani bosona keessati kan argaman jiru, haa tahu male Yunbarsiti Adigrat yeroo amma waraanan marfamtee jirti waraani kun kan dhufe reebichuma baratoota oromoof ykn baratoota id card harka funaname guure bahuuf jedhaniti jedhu baratoonni yunbarsiti adigrat.


text:
'Ammaaf meeshaan waraanaa to'atame hin jiru'-Kantiibaa magaala Negeellee
Oduun mana Amantaa Ortodoksii Tawaahidoo magaalaa Negellee Arsii keessatti meeshaan waraanaa to'anno jala ooleerra jedhamee miidiyaa hawasummaarratti tamsa'e sirri akka hin taane Kantiibaan magaalichaa obbo Aliyyii BBC'tti himan.
Meeshaan qabemeeraa jedhamuun dhara haa ta'u malee, guyyoota lama mormiin dhalatee ture keessatti meeshaan waraanaa mana amantaa Ortodoksii magaalittii keessa jirurraa dhukaafamaa akka ture himan.
''Ammaaf wanni achitti qabamee to'atame, wanni qaamaan qabame hin jiru, dheengadda dura sagaleen dhukaasaa achii dhagaahamaa ture jira.''
Manneen Amantaa Ortodoksii jaha ta'an magaala Negellee Arsii keessa jiraachuu kan nutti himan obbo Aliyyiin, kanneen keessaa manni amantaa dhukaasni keessatti dhagaahamaa ture Batsakaana Goorgiis jedhamu akka ta'e himaniiru.
''Manni amantaa kun kuusaa meeshaa waraanaas akka ta'e odeeffannoo hawaasarraa argamuufi wanti qabatamatti mul'atu tureera, ''jedhan.
Mana Amantaa waan ta'eefi dhimma amantaa keessa mootummaan galuu hin qabu sababa jedhuun sakatta'uuf yaalamee akka hin jirrees dubbatan.
''Akka ragaa harkaa qabnuun meeshaaleen waraanaa kun takka takka manneen amantaa baadiyyaa keessa jiranitti akka geeffamaniifi akka deebifaman odeeffannoo qabnas'' jedhaniiru.
Barreessaa mana Lubbummaa aanaa Negellee Arsii kan ta'an barsiisaa solomoon Zagayyee oduun meeshaan waraanaa to'atame jedhamu ''gonkumaa dhugaa mitii'' jedhan.
Mana Amantaa keenya keessatti meeshaan waraanaa kamuu jiraachuu hin danda'u, meeshaan jira kan jedhu kan dhugaarrraa fagaateedha, kabaja mana amantaas kan tuquudhaa''jedhan.
Guyyaa Roobii wayita Fannoon adda baabayii magaalittii keessatti dhaabamee ture buqqifamee jeequmsi ka'ettis wanti meeshaan waraanaa bataskaanichaa dhukaafamaa ture jedhus dhugaa miti jedhan.
''Yeroo dargaggoonni gara waldaa dhufan ofirraa ittisuuf mukeen waldaa akka haaratti ijaaramurraa fudhatan malee cirumaa wanti meeshaa waraanaa jedhamu hin turree'' jedhan.
Wayita yaaliin Fonqolcha mootummaa naannoo Amaaraarratti yaalamee ture fi sana duras sochiin meeshaalee waraanaa guddaan ''garee B/G Asaaminaw Tsiggeetiin leenjifamaniin'' magaalittii keessa akka ture Kantiibaa Aliyyiin dabalanii himaniiru.
''Waggaa kana keessa xiinxala gaggeessaa turre keessatti meeshaan waraanaa hangaa ool kuufamee jiraachuu bira geenyeerraa.''
Meeshaleen waraanaa gurguddoon kuufamanii jiraachuu mirkaneeffachuu isaanii himanii, ''kun ammoo humna keenyaan ol ta'ee opireeshinii cimaa waan barbaaduuf, soda nageenyaa magaala qofa akka hin taane qaama beeku qabu hunda beeksifnee jirra'' jedhan.
''Namni mana kireeffatee galu, kan waa nyaatullee hin qabne afooshaan, harka lafa jalaatiin meeshaa bitachuu akka qabu gochuun sochii bal'aan turee''jedhan.
Guyyaa Roobii wayita mormiin dhalatu dhimmichi bifa jijiirratee waan amantaa irratti xiyyeefatu akka ta'u yaalamee akka tures nutti himaniiru.
Guyyaa sana sababa lafa bulchiinsa magaalichaarratti Fannnoon Bataskaan Ortodoksii dhaabachuurratti falmii yeroo dheeraaf ture sabab akka ta'e himanii, sababa Kanaan lubbuun nama tokkoo darbee namni ajjeechaa kana raawwates qabamuu nutti himaniiru.


text:
Ammas gorfamnee yakkarraa dhaabbachuuf yeroon hin geenyee?-Ustaaz Gaalii Abbaa Boor
Jecha Rabbii guddaa, Hadiisa Ergamaa Rabbii (SAW) fi haala Qabatamaa nuti Keessa Jirru mee haa xiinxallinuu.
ﻗُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟْﻘَﺎﺩِﺭُ ﻋَﻠَﻰٰ ﺃَﻥ ﻳَﺒْﻌَﺚَ ﻋَﻠَﻴْﻜُﻢْ ﻋَﺬَﺍﺑًﺎ ﻣِّﻦ ﻓَﻮْﻗِﻜُﻢْ ﺃَﻭْ ﻣِﻦ ﺗَﺤْﺖِ ﺃَﺭْﺟُﻠِﻜُﻢْ ﺃَﻭْ ﻳَﻠْﺒِﺴَﻜُﻢْ ﺷِﻴَﻌًﺎ ﻭَﻳُﺬِﻳﻖَ ﺑَﻌْﻀَﻜُﻢ ﺑَﺄْﺱَ ﺑَﻌْﺾٍ ۗ ﺍﻧﻈُﺮْ ﻛَﻴْﻒَ ﻧُﺼَﺮِّﻑُ ﺍﻟْﺂﻳَﺎﺕِ ﻟَﻌَﻠَّﻬُﻢْ ﻳَﻔْﻘَﻬُﻮﻥَ ( ﺍﻷﻧﻌﺎﻡ – 65 )
“Jedhi: Inni (Rabbiin) adabbii gubbaa keessan irraa yookiin miila keessan jalaa isin irratti erguu, yookiin garee haala taataniin isin walitti makee garii keessan lola garii dhandhamsiisuu irratti danda’aadha.” Akka isaan hubataniif jecha akkamitti keeyyattoota akka ibsinu ilaali.” (Al-An’aam: 65)
Rabbiin ol ta’ee gubbaarraa balaa fedhe gadi roobsuu danda’a. Akkasumas dachii kana sochoosee ykn gadi kutee nu dhabamsiisuu danda’a. Garuu rahmata isaarraa kan ka’e taateen kun lamaan bal’inaan hin argamne. Inni sadaffaa immoo numa adda qoqoodee, garii keenya garii irratti azaaba godhuudha. Inni kun jireenyuma amma nuti itti jirruudha. Wal qoqqooduun, maqaa walitti baasuun, wal jibbuun, wal abaaruun, kana hundafuu immoo ragaadha jedhanii Qur’aanaafi hadiisa fidachuuf yaaluun hojii keenya idilee ta’ee jira. Wal jibbuufi wal abaaruu kana Qur’aanaafi hadiisatti osoo hirkisuu dhiifnee gochuma lubbuu keenyaa qofatti fudhannee xiqqoo wayyaadha.
Garuu kana hundaafuu sababni yakka nuti guyyaa guyyaatti hojjataa oolluudha. Akka nuti kana xiinxallinee badii irraa gorfamnee deebinuuf Rabbiin nutti hime. “Akka isaan hubataniif jecha akkamitti keeyyattoota akka ibsinu ilaali” nuun jedhe.
Hadiisa kanas itti dabalaa ilaalaa:
Sahaabaan irraa odeeffamee [ra] ni jedhe: Ergamaan Rabbii [saw] ni jedhan: “Rabbiin ol ta’e dachii walitti naaf maree (ilaaluuf naa mijeessee) baha isiitiifi dhiha isiin arge. Ummanni kiyya mootummaan isii bakka walitti naaf marame hunda ni ga’a. Kuusaa lama: diimaafi adiitu naaf kenname. Ani akka Rabbiin kiyya ummata kiyya hoongee waggaa guutuutiin hin barbadeessineefi diina isaaniin alaa isaan irratti moosisee biyyaafi jamaa’aa isaanii akka hin barbadeessinen kadhe. Rabbiin kiyya ni jedhe: “yaa Muhammad ani yeroon murtii wahii murteesse hin hambifamu. Ani ummanni kee hoongee waggaa guutuutiin akka hin barbadoofneefi diinni isaaniin alaa isaan irratti moo’ee biyyaafi jamaa’aa isaanii akka hin barbadeessine siif kenneera. Osoma ummanni daarii dachii hundi walitti qabamaniiyyuu kana gochuu hin danda’an. Garuu yeroo gariin isaanii garii barbadeessan, gariin isaanii garii booji’an [diinni irratti moo’uu danda’a].”
Hadiisni kun mootummaan ummata Muhammad (saw) gara bahaa naannoo Faarsiifi gara dhihaa Awrooppaa akka dhaqqabu nutti himame. Baati ammayyuu Muslima harka seenee jira. Awrooppaa garii to’atanii turan. Fuuldurattis to’achuuf jiru.
Kuusaan lamaan jedhame qabeenya Fursiifi Roomi. Diimaan kan Fursi yoo ta’u adiin kan Room ture. Kun bara Umar bin Alkhaxxaab keessa ummataaf qoodameera.
Qabxiin biraa ummanni kun hoongee waggaa guutuutiin hin baddu kan jedhuudha. Inni kun balaa gubbaa isa jedhame keessaa tokko ta’uu danda’a. Akkasumas diinni alaa guutummaa isii dhabamsiisuu hin danda’u. Garuu gaafa isaan ofii wal dhabaan walitti deebi’an Rabbiin diina isaan irratti moosisuuf taa’aa himan. Kanaafuu wal dhabbiin jibbama.
Amma gorfamnee yakkarraa dhaabbachuun keenya yeroon hin geenyee? Argaa walii jibbuufi wal abaaruu dhaabuuf yeroon hin geenyee?
اللهم ألف بين قلوب المسلمين وأصلح ذات بينهم واهدهم سبل السلام وجنبهم الفتن ما ظهر منها ونا بطن.


text:
Keemikaala Daqiiqaa 30 keessatti namticha ajjeese
Gurraandhala/February 13,2017 buufata xayyaara Maaleeyshiyaa keessatti wanti addaa tokko mudatee ture. Namni Kim Jong-nam jedhamu balaa akka tasaa isa mudateen, osoo gara Mana yaalaa deemaa jiru du’e. Haga yeroo du’eetti eenyummaan isaa heddus waan hin beekamneef namni xiyyeeffannaa itti kenne hin jiru. Yeroo Paasporta isaa laalan garuu Obboleessa Preezidaantii Kooriyaa Kaabaa Kim Jong-un tahuun isaa beekame. Yeroo kanatti aangawoonni Maaleeyshiyaa qorannoo geggeessuu jalqaban. Eega qorannoo godhanii booda, Kim Jong-nam gaasii Narvii VX jedhamuun akka ajjeefame mirkaneeffannee jirra jedhan.
Kana booda qorannoon gad fageenyaan godhamuu jalqabe. Kaameeraawwan CCTV buufata xayyaarichaa keessa jiran hunda isaanii takka takkaan qorachutti seenan. Kim Jong-nam dhimma takkaaf osoo buufata xayyaarichaa keessa deddeemu, dubartiin takka dubaan dhuftee fuula isaa irratti waa dibuun saffisaan dheessitee deemte. Kim-Jong nam namni wahii fuulatti waa natti dibee jira, tajaajila wal’aansaa barbaada jedhee, keessummeessitoota buufata xayyaaraa gaafate. Isaanillee gara buufata fayyaa balaan akka tasaa itti wal aanamu geessanii barcuma irra teessisan. Rakkoon Kim Jong-nam waan salphaa hin turre. Qaamni isaa laafuu jalqabe, Yeroo daqiiqaa 30 hin guunne keessatti ni du’aan addunyaarraa gale.
Gaasiin Narvii VX maal?
VX gaasii narvii akkaan hamaa fi summaawaa ta’e, kan ilmi namaa dachii tanarratti oomishe keessaa sadarkaa duraa irratti argama. Kaayyoon jalqaba hojjatameef waan biroo tahus, ammaan tana garuu Keemikaala waraanaa namni ilma namaa ittiin galaafatuuf oomishaa jiru keessaa jalqaba irratti argama. Mootummoonni gamtooman hammeenya isaa hubachuudhaan, akka hin oomishamnee fi dalagaa irra hin oolfamne murteessee jira. Biyyoonni hedduun dhimma kana irratti walii galanii mallatteessanis, biyyoonni haga ammaa hin mallatteesines ni jiru. Keemikaalli kun bifa dhangala’aa, gaasii ykn Kireemaatiin qophaahuu danda’a. cophni gaasii kanaa nama tokkorra yoo bu’e daqiiqaa 15 keessatti nama san ajjeesuu danda’a.
Keemikaalli kun Sirna narvii ilma namaa bira eega gaheen booda, sochiin Narvii guutumaan guututti akka dhaabbatu godha. Battaluma keemikaalli sun gogaa ilma namaa keessa darbee gara narvii deemuu jalqeen, lafti namaan maruu jalqaba. Martoon kun garuu waan yeroo dheeraaf turuu miti. Gaasiin kun Daqiiqaa muraasa keessatti eega Narvii namaatiin wal tuqeen booda, akka namni sun hafuura hin baafanne godha.
Gaasii VX kana oomishuun akkaan salphaadha. Biyyoonni teeknolojii keemikaala walitti makuu qaban hundi summii kana oomishuu ni danda’an. Kooriyaan Kaabaatis Keemikaala kana hedduminaan qabaachuu akka dandeettu himama. Sababni isaa ammoo waligaltee Keemikaala kana dhoorku, kan mootummoota gamtoomaniin qophaahe mallateessuu dhabuu isiiti. Keemikaalli VX kun, elamantoota Kaarban, Haydroojiin, Naaytroojiin, Oksijiin, foosfarasii fi Salfar wal nyaachisuudhaan hojjatama.
Bara 1950tti Saayintistoonni biyya England farra raammoo hojjachuuf osoo carraaqaa jiran gaasii summaawaa kana argatan. Hammeenya isaa irraa kan ka’e Gamtaan Mootummoota gamtoomanii Keemikaalli kun akka hin oomishamne dhoorkus, Biyyoonni walii galtee kana hin mallatteesine ammoo keemikaala kana hojjachutti jiran. Kanaaf jecha Ameerikaan farra Keemikaala kanaa hojjatte. Loltoonni isiitis dawaa kana qabatanii akka deeman gooti. Yeroo rakkoon mudatetti saffisaan akka dawaa Kanaan of waraanan ajajjee jirti. Farri keemikaalaa kun saffisaan kennamuu qaba. Yoo hin taane garuu, VX daqiiqaa muraasa keessatti nama san ajjeesuu danda’a
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
konkolaataa shufeerii malee ofiin deemu – Technology ajaa’ibaa
Konkolaatan konkolaachisaa (shufeerii) malee ofiin deemu akkamiin hojjatamuu danda’e?
kun abjuu namatti fakkaachuu danda’a. Garuu teknooloojiin konkolaataa konkolaachisaa malee ofiin deemu dhugoomaa jira. Kanaaf immoo Technology dhaabbata kanneen akka Google, Uber, Tesla, Nissan fi kkf project dhaan dhugoomanii jiran. keessumattuu technology maqaan isaa semi-autonomous car (kan namaaf ofiin ofaamu) hedduu hojirra oolee jira. Fakkeenyaaf dhaabbata Nissan fi Toyota konkolaataa bara 2017 kaasanii oomishan hundi dandeettii itti aanu kana qabu: self-parking (ofiin of dhaabuu), automatic break (balaan osoo hin uumamin dursee ofiin of dhaabuu), fageenya konkolaataa nu fuul-dura jiruufi nu dudduuba jiru nutti himuu fi kkf.
Teknooloojiin konkolaatan kun irraa hojjatamuu danda’e qaamota gurguddoo shan of keessaa qaba. isaanis:-
1. Computer Vision
Gabaabumatti dhalli namaa konkolaataa konkolaachisuudhaaf dursa qaro-qabeeyyii tahuu qaba. ‘Self-driving car’ (konkolaataa ofiin adeemu) dhaaf immoo akka ijaatti qaamni isa faayyadu camera jechuudha. kanaaf gosa camera kan maqan isaa Kinect jedhamu faayyadama. kinect camera wanti adda isa godhu distance (fageenya) waan suuraa kaasaa jirruu safaruu wan danda’uufidha. iji keenyas halluu waan ilaalaa jirruu adda baasuun ala fageenya isaallee adda baasuu danda’a. kanaaf guututti yoo ija namaa bakka hin bu’u ta’elleee Kinect wantoota iji namaa dalagan hedduu bakka bu’ee (self-driving car) kanaaf ni dalaga. qaamni kun Software Wantoota adda addaa gargar baasuu danda’u (fkn karaa, nama, beellada, halluu fi kkf) walitti ida’amuudhaan ‘Computer Vision Part’ jedhama.
2. Sensor Fusion
Dhalli namaa wantoota naannoo isaa jiru sense organ faayyadamee to’ata. ija qofaa miti, dhageettiniis xuxxuqqanis ni faayyada. kanaaf Self-driving car dhugoomsuuf wantoota naannoo isaa jiran beekuu qaba. Fakkeenyaaf magaalaa keessa yoo karaa gidduu jiraate konkolaataan duuba isaa jira moo hin jiru, fuul-dura isaa jira moo hin jiru hammam irraa fagaatee jira, konkolaataan isa duuba jiru speed (ykn ariitii) akkamiin deemaa jira, xurumbaa itti afuufaa jira moo kan jedhuu fi kkf sensor adda addaa faayyadamuudhaan information dabalataa ‘computer vision part’ dhaaf kenna jechuudha. Fakkenyaaf, Sensor Radar suuraa irratti mul’atu
3. Localization
Qaamni kun immoo self-driving car eessa akka jiru kan itti himuudha. Akkuma beekamu mobile keenyarraa GPS ni jira, GPS yoo banne altitude fi latitude nutti hime sanarraan map ykn location keenya nutti hima. Garuu GPS inni mobile keenyarra jiru accuracy isaa metirii tokkoo hamma lamaa ni soba. Kun namaaf rakkina hin qabu, garuu self-driving car dhaaf balaa uuma. sababni isaas distance meetira tokko yoo dogoggore konkolaataa biroo rukutuu danda’a waan ta’eef. kanarraan kan kahe balaan akkan uumamneef Algorithm localization jedhamu faayyadama.
4. Path Planning
Eessaa ka’ee garam deema isa jedhuuf (start, end) path planning kan jedhamuudha. qaamni kun location faayyadamuudhaan fakkeenyaaf Birbirsa gooroo kaanee gara Ekkaa yoo deemna tahe, karaa kutaa ofiisaan barbaadee deema jechuudha. Kana murteessuf immoo jalqaba map fi traffic croud (karaa hundarra) jiran google map irraa erga ilaalee booda kara banaa taherra deema jechuudha. Kunis algorithm path planning dhaan kan dalagamuudha.
5. Control
Inni dhumaafi murteessaan qaama control jedhamudha. Namni tokko yeroo konkolaataa ofii isaan oofu fiigsisuu ni danda’a, kallattii jijjirru ni danda’a, Beenziina kennuu danda’a. Self-driving Car kana kessatti qaamni kana ajaju Control part jedhama.
Waliigalatti qaamni shanan kun waliin tahuudhaan technology self-driving jedhamu dhugoomsu jechuudha. konkolaataan akkasii yeroo mara qunnamtii interniitaa qabaachuu qabu.
Konkolaataan kun kan namaan oofamu caalaa nageenyi isaa amansiisaa dha. Fakkeenyaaf konkolaachisaan tokko ganama aaree yoo manaa bahe, ykn galgala dhugee yoo oofe sammun isaa waan qabamuuf balaan isa mudachuu danda’a. akkasuma osoo konkolaachisuu tasa yoo yaada bade gidduutti dogoggorri uumamee balaa geessisuu danda’a. Self-driving Car kun balaa tasaa akkanaa irraa walaba.


text:
Haatii ijoollee lamaa,Wiinii Maandellaa torbaan duratti ganna 81ti lubbuu dhabde.Ebla 14,2018 magaalaa Johanisbergitti awwaaluuf qophii jiran.
Ummatii Afrikaa Kibbaa hardha bahee nagaa itti dhaamachaa hujiin faarse.
Wiinii Maandella biyya isii garbummaa nama appaartaayid jalaa baasuuf marxifattee ganna hedduu hojjachaa baate.
Warrii nagaa dhaamate kun hujii Wiinii Maandellaa jalqabde fulaan baasuuf waadaa gale
Magaalaa Johaanisbergi keessattu fulaa hedduutti qophii yaadannoo kurnyaa hedduu Wiinii Maandellaaf qopheessanii hojjachuutti jiran.
Wiinii Mandellaa fi jaarsii isii, Nelson Mandellaa ganna 38 akka dhiirsaa fi niitii waliin jiraatanii bara 1996 gargar bahan.Ganna 20 caalaa paarlamaa Afrikaa Kibbaa keessa hojjatte,Wiiniin.
Jaarsii isii nama gurraacha Afrikaa Kibbaatii pirezidaantii tahe ka qaraati ganna 27 hidhameef.Pirezidaantiin Afrikaa Kibbaa ka ammaa Cyril Ramphosa qabsoon Wiiniin jalqabde garagar hin kunnu jedha.
"Du’a aadha teenna Wiiniitii gaddinullee jireenna isiin hujii jabduu fi bu’aa qabdu hojjachuuf jiraatte kabajanee akka namii dhibiin faaydaa keessaa argatu tolchuuf hojjanna jedha.”
Kingsley Makhubela nama jabana appaartaayid keessaa Wiinii Maandellaa waliin qabaasaahaa bahe ganna sagala biyyaa baqatee jiraate.Wiinii Maandellaatiin haadha qabsoo jedha.
Taatullee jaartii Maandellaa ta durii tana waan hedduun himatan, ji'a 18 kophaatti hidhan.
Bara 1989 keessaa daahima ganna 14 tokko nama poolisii oduu guuru jettee dhaantee ijjeefte jedhanii shakkan.
Intalii Wiinii Maandellaa, Chris Hani hadha isii qabsoo haawwanii jalqabsiiftee jettee faarsiti.
"Torbaan kana keessa dhuguma baanee waan hamaatuu haadha teenna, uMaman jedhanitti jira.Warra sabaqunnamtii jettaa bulchoota jetta moo,isumaa jarii isii faarsina jedhuuyyuu woma akkasii dubbata.Nama isii faarsu hin feetu. Haatii teenna nama waan hojjatu beeku.Nama itti afarsuuf hin feetu ibiddallee qoraanuma ufiitiin bobeeffatu.”
Akka paartiin Afrikaa Kibbaa bulchutu ANCtti Wiini Mandellaa hin done hin horte.


text:
Umrii Namaa Mana Hidhaatti Fixanii “Abaluu fi Abaluun” Bilisa
Bahaniin Qoosaa dha!
Baarentuu Gadaa Irraa//
Waggoonni 26n darban keessumaa waggoonni 3n darban ummata Oromoof
addatti ammoo sabboontota ilmaan isaaf waggoota akkaan ulfaatoo turan.
Guyyaa Wayyaaneen tokko jettee humnaan aangoo qabattee kaasee Oromoon
hidhaa, dararaa, ajjeechaa fi saamicha jala jira. Kan biyyaa baqatee
galaanaa fi gammoojjitti dhumaa turee fi jirus manni haa lakkaawu.
Sirna kanaan ilmaan Oromoo mirga ummata isaaniif dubbatanii fi falman
hedduun rasaasa Aga’aaziitin akka bahanitti hafaniiru. Awwaala
dhabanii dheyena allaattii fi bineesaa ta’aniiru. Keessumaa waggoota
3n darbanii asii ammoo yakki ummata Oromoorratti raawwachaa turee fi
jiru amma hin qabu.
ABO dha, shororkeessaa dha, farra misoomaa ti jedhamuun yakki TPLFn
dhalataa Oromoorratti hin raawwatamin hin jiru. Qayee fi qabeenyarraa
buqqifamuun hiraarfamuu, hidhattoota saba biraa Oromootti bobbaasanii
lafa Oromoo qabsiisuu, buqqisuu, saamanii saamsisuu fi ajjeechisiisuun
hojii Wayyaanee idilee guyyaa guyyaan dalagamaa oolee buluu dha.
Har’a manneen hidhaa Impaayeera Itiyoophiyaa dhiphatanii kan jiran
ilmaan Oromoo yakka malee dharaan yakkamanii hidhamaniin ta’uu
eenyuyyuu quba qaba. Kaampiileen baqattootaa ollaa impaayera
Itiyoophiyaa jiranis haaluma walfakkaatun ilmaan Oromoo ajjeechaa fi
dararaa Wayyaanee baqatanii biyyaa bahaniin kan guute ta’uun addunyaa
jalaa dhokataa miti. Namoota osoo biyyarraa baqatanuu garba
Meediitiraaniyaatti, Galaana Diimaa fi gammoojjii adda addaa keessatti
dhumaa turanii fi jiran keessaayis harki guddaan ilmaan Oromoo
dharaan yakkamanii dararaa sodaatanii biyyaa bahaniidha.
Murni ani mootummaa Itiyoophiyaati ofiin jettu tun waggoota 26n
darbanii fi ammas yeroo ilmaan Oromoo heddu dharaan yakkitee ajeestu,
hiituu fi darartu guyyaa takkallee yakka sobaa ittiin himachaa
turtee fi jirtu shororkeessummaa irratti yoo ragaa qabatamaa fi haqa
qabeessa ta’e itti dhiheessitu muldhatee hin beeku.
Wayyaaneen guyyaa tokko fakkeessiifilleen dhalataa Oromoo ukkaamsitee
fixaa fi dararaa jirtu ajaja mana murtii itti baaftee qabdee hin
beektu, akkuma sa’aa afaan qawweetiin karaarraa buttee fixaa fi
dararaa turte, dararaas jirti. Wanti hunduu kan raawwachaa turee fi
jiru seerarratti hundaayee osoo hin taane ajaja qondaaloota
Wayyaanetiini. Isaantu mana taa’ee abbaa barbaaderratti ajaja bakka
argamanitti haa ajjeefaman, haa dararamanii dabarsaa ture, dabarsaas
jira.
Qondaalonni Wayyaanee waggoota 26n darbaniif keessumaa waggoota 3n
darbanii as erga FXG Oromoo gutummaa biyyattii keessatti
sirnicharratti ibidda qabsiisee booda ajjeesuu, dararuu fi bakka
buutee dhabamsiisuu cinaatti ilmaan Oromoo hafan ammoo waggaa 4,5,6 fi
sanaa ol erga hidhanii mankaraarsanii booda waan ragaan quubsaan itti
dhabameef abaluu fi abalu bilisaan gadi dhiifne qoosaa jedhu
gaggeessaa jiru. Ilmaan Oromoo maatii isaanitiinillee as jiran jechuu
diddee dararaa fi maqaa shorkeessitoota jedhu itti maxxansitee
yakkaa turtee erga waggoota hedduu hiitee booda waan ragaan quubsaan
irratti dhabameef gadi dhiise jechaa jirtu kana ummanni Oromoo
durumaanuu akka qulqulluu ta’an ni beeka. Haa ta’uutii waggaa 6 fi 7
hidhanii dararaa turanii bilisa gadi dhiifneen yoo hololaaf ta’e malee
gama kamiinuu bilisa gadi dhiifaman nama hin jechisiisu.
Akka fakkeenyaatti ilmaan Oromoo sabboontota mirga saba isaaniif
falman miseesota ABO ti, shorkeessitoota, warra biyya diigu jettee
manneen hidhaa hedduu keessatti mankaraarsaa turte amma ajjeefte
irraa ajjaftee kaan bakka buutee dhabamsiiftee kan hafan ammoo qabsoon
Oromoo FXG itti cimnaan tibba kana muraasa isaanii waanan ragaa gahaa
itti dhabeef bilisa gadi dhiiseera, kaan ammoo himata
shororkeessummaa irratti banamee ragaa waanan dhabeef himata isaanii
gara himata balleessaa idileetti jijjiree jira jettee jirti.
Hayyoota, Artiistotaa fi namoota bebbeekkamoo mirga Oromoof falman
waggoota hedduuf ukkaamsitee turte dhiheenya kana ammoo mana murtiitti
deddeebisaa turte kan quba hin qabne hin jiru. Egaa waggaa danuuf nama
hidhanii mankaraarsaa turanii qaamaa qalbii nama cabsanii maatii,
qayee namaa, jiruu fi jireenya namaa diiganii waan ragaa dhabneef
bilisa gadi dhiifneen maal jechuu dha. Abaluun kun shorkeessaa dha,
ragaa itti qabna jedhanii erga maqaa namaa balleessaa turanii fi
hidhaa waggaa heedduu keessa nama tursanii booda Abaluu fi abaluuf
ammoo himata shorkeessummaa irraa kaafnee himata idileetin
himanneerraan hoo maal jechuu dha..? Kun dhugumatti qoosaa dha,
diraamaa fokkisaa dha. Ilmaan Oromoo hidhaman kunniin durumaanuu akka
balleessaa wayiituu hin qabne beekamaa dha.
Odoo dhugaan Impaayeera Itiyoophiyaa keessa jiraatee murni ani
mootummaa dha ofiin jettu wayyaaneen sirnaa fi seera malee waggaa
6, 7 nama hiitee maqaa namaa balleessitee, qaamaa-qalbii nama cabsitee
qoosaa kana fakkaatu lubbuu namaarratti hin qoostu. Hammeenyaa fi
jibba sirni kun Oromoof qabus ifatti muldhisa.
Ilmaan Oromoo bilisa jedhamanii gadi lakkifamaniifis haa ta’u warra
himanni dharaa irraa xiqqaateef Oromoon hin gammanne hin jiru. Haa
ta’uutii hidhaa fi dararaan irratti raawwate, humrii isaanii mana
hidhaa keessatti dhugaa malee badeef itti gafatamaan eenyu.? Namoota
kana erga ragaan hin jiraannee durumaan maaf waggaa danuu mana hidhaa
keessatti dararamaa turan..? Egaa warra lubbuun hafan ragaa gahaan
waan irratti dhihaachuu dadhabeef carraa argatanii hidhaa waggaa
dheeraa booda gadi lakkifamuu argataniiru,warri ajjeefaman, warri
dhugaa malee bakka buuteen isaanii dhabame hoo..? Ragaa maaltu irratti
dhihaate….?
Eeyyee kun diraamaa dha…ilmaan Oromoo martuu qulqulluudha. Kan
hidhamanii ajjeefamanis ta’e dararaman dhugaa malee dha. Dhiigni
dhugaa malee dhangalahee fi miidhaan dhaqabe ammoo lafatti hin hafu.
Oolee haa bulu malee Wayyaaneen ni kaffalti. Holola fakkeessii har’a
gaggeessaa jirtuunis gaafatama jalaa hin baatu. Diraamaan itti jirtu
kunis gama kamiinuu haqa qabeessummaa mana murtii ishii hin muldhisu.
Akkuma muldhachaa turee fi amma gutummaa Oromiyaa keessaa muldhachaa
jiru FXGn finiinaa jira. Hololli kamuu laaffisuu hin dandeenye.
Eeyyee wayyaaneen ajjeechaa, hololaa sobaa fi sossobbaa
gaggeessiteef, namoota 2 fi 3 fakkeessiif gadi dhifteef Oromoon
diinummaa wayyaanee hin dagatu, qabsoo isaarraayis hin dhaabbatu.
Dhaabbatuus hin qabu. Kan hidhaa, dararaa, ajjeechaa fi saamicha jalaa
nama baasu qabsoo fi FXG qofa ta’uu hubatee finiinsaa jira.
Fuunduraafis beekumsaan, maallaqaan, humnaa fi gama danda’u maraan
dhaaba isaa ABO akkasumas ilmaan isaa Qeerroo duukaa hiriiree murna
diraamaa irratti dalaguuf tattaafattu, weerartuu, saamtuu fi daratuu
gita bittuu Tigraay wayyaanee fi jalee ishii OPDO waliin haree ofirraa
gatuu qaba. Fallii fi malli ummata gabrummaa jala jiu gabrummaa jalaa
baasus kana qofa dha.
~xumarame~


text:
Waraanaa Bilisummaa Oromoo, gareen mootummaa “Shanee” jechuun haala gargaarsa namoomaa Oromiyaa keessatti mijeesuudhaaf yaada dhukaasaa dhaabuu dhiheesuu isaa Asooshiiyetid Prees gabaasee jiraa.
Ibsa dhaabichii Roobii kaleesaa baasee irratti dubbihimaan WBO Odaa Taribii akka jedhaniitti namoottan balaa beelaatin daraamaa jiraniif gargarisii dhaabilee namoomaa irraa taasifamaa jiruu akka namottan gargaarsichii barbaachisuuf gahu gochuudhaaf dhaabnii isaanii dhukaasaa dhaabee akka karaa bunudhaaf fedhii qabaa.
Ibsaa dubbi himaan WBO keenaan kanaaf mootuummaa Itiyoophiyaa irraa deebiin kennamee akka hin jiree AP gabaasee jiraa. Mootummaan feederaalaa Itiyoophiyaa fi mootummaan naannoo Oromiyaa dhiheenyaa ibsaa keenaa turaniin garee isaan shanee jedhanii waaman irratti tarkaanfii umnaa fudhachaa jiraachuu isaanii akka isan ni yaadatama.
Dhaabbanii mootummootaa gamtoomanii dhiheenyaa kan ibsa baaseen Itiyoophiyaa keessatti namoonni Miiliyoonii 20 ta’an gargaarsaa namoomaa akka barbaadan ibsee, kanneen keessaa harki Sadii ol kan ta’an dubartoota fi Ijoollewwaan ta’uu isaanii beeksisee jira.


text:
(Waaqeffannaa, 3 Janaury 2018) Kun Waaqeffatoota saglan Iluu Irreecha Laga Soor Iluu Abbaa Booraa bara 2014 irratti duudhaa fi amantii Oromoo ganamaan dhiyaatan.
Ayyaana Laga Soor Iluu Abbaa Booraa, Mattuu keessatti kabajame irratti Waaqeffattooti Salgan Iluu faaruu miidhagaa jabinaa fi gaarummaa Waaqaa faarsuun dabaalamanii gara malkaa deeman.
Waaqeffattooti kunneenis mana namaa dhiisuun kan ofiitti daccha’aa jiraachuu qabatamaan agarsiisan. “Amantii halagaa hin feenu,” jedhaa jiran.
“Namni of ta’e wal ta’a.Namni wal ta’e ammoo waan barbaade argata,”jedha Waaqni Walaabuu.


text:
Deggertonni prezidaant Traamp Robii darbee seeraan ala mana maree Yunaaytid Isteetes eega seenanii badiin dhaqqabee booda prezidaantichii aangoo akka gadhiisaniif dhiibbaan godhamu Waasniingtan keessatti jabaataa jira.
Kamiisa kaleessaa ganama Demookraatoota keessaa kan sadarkaa olaanaa irra jiran lama Traamp aangoo akka gadhiisan gaafatan.Ripaablikaanoota keessaa hangi tokko yaada kana deggeranii jiru
Traamp aangoo gadhiisuu qabu dhiibbaan jedhu hammaachaa yeroo jiru kanatti prezidaantichii kaleessa haasawaa dhageesisaniin aangoo irra turuuf yaaliin godhe milkka'uu baatuus aangoo darabrsee Baaydiinti kennuuf qophii dha kan jedhan fakkaatu.
prezidaantiin Amerikaa inni 46ffaan Joo Baaydiin Amajjii 20 fullee keenyaa kakatanii aangoo qabachuuf jiru.


text:
Akeekkachiisa dubbii dogongorsiifamee wabeeffame!
Fuulawwan Feesbuukii The Arada fi Ethio Press jedhaman “pirezidaantiin naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa barbaachisaa ta’ee yoo argame naannoo Oromiyaa ji’a tokko keessatti sadarkaa guutumaan guutuutti jedhamuun gara nageenyashee duraanitti ni deebisna jechuun Caffeef haasaa taasisaniiru” jechuun odeeffannoo qoodaniiru.
Maxxansi fuula Feesbuukii The Arada fayyadamtoota Feesbuukii 200ti siiqanin yemmuu qoodamu namootni kuma lamaa ol immoo yaada /comment/ isaanii jalatti barreessaniiru.
Maxxansi fuula Feesbuukii Ethio Press immoo namoota 130 olin qoodameera.
Haa ta’u malee pirezidaantichi gabaasa ji’oota torbaa bara 2014 kan qaama raawwachiiftuu naannichaa yeroo dhiyeessanittis ta’e gaafiiwwan miseensoota Caffeerraa dhiyaataniif deebii yemmuu laatan haasaa kana hin dubbanne.
Haa ta’u malee “ummatnifii caasaan keenya tokko ta’ee ejjennoo qabate taanaan Shaneen ji’a tokko turuu hin dandeessu” jechuun dubbataniiru.
Kun immoo “barbaachisaa ta’ee yoo argame naannoo Oromiyaa ji’a tokko keessatti sadarkaa guutumaan guutuutti jedhamuun gara nageenyashee duraanitti ni deebisna” kan jedhuun hiikaa adda ta’e kan qabudha.
Dabalataan “kaayyoo siyaasaa ittin qabsooftu hin qabdu, ajandaa siyaasaa ittin nama hiriirsistu hin qabdu, ummata sukkanneessiteeti kan ishiin hiriirsuudhaaf yaalaa jirtu” jedhan.
Rakkoolee nageenyaa naannicha keessaa ilaalchisee miseensoota Caffeerraa gaafiiwwan baay’inaan kan dhiyaataniif pirezidaantichi, bulchiinsi isaanii ummatafii mootummaa federaalaa waliin ta’uun Waraana Bilisummaa Oromoo kan mootummaan ‘Shanee’ jechuun waamu dhabamsiisuuf akka hojjetu himaniiru.
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Mootummaa Sudan kibbaa fi ripxe loltoota gidduutti baatile hedduuf falmiin geggeessamaa erga turee booda golli naga eegumsaa kan tokummaa mootummootaa kaleessa gareeleen lamaan hanga bitootessa shanitti aangoo qooddannaa ilaalchisee walii galtee irra hin ga’an taanaan uggura kan irra kaa’u ta’uu beeksise
Wixineen tokkummaa mootummootaa kun kan dhaga’ame presidentiin Sudan kibbaa Salva Kiir fi hoogganaan ripxe loltootaa Riaak machaar Finfinnee keessatti cufataatti wal ga’ii geggeessaa ennaan jiranitti. Miseensi jiloota garee mormituu kan Sudaan kibbaa Foi Joouyul akka jedhanitti tokkummaan mootummootaa jarjaree tarkaanfii fudhate.
Uggurri sun hojii irra oollaan qabeenyaa kanneen adeemsa nageenyaa sana danqqanii dhiittaa mirga namaa raawwatan akka hin sochoone gochuu dhaan uggurri imalaas irrakaa’ama. Gareen lamaan walii galtee nageenyaa sana hin kabajan taanaan uggurri meeshaa waraanaas iti aansee kan kaa’amu ta’uun beekamee jra.
Walitti bu’iinsi baatilee kudha shaniif adda addummaa siyaasaa Mr. Kiir fi itti aanaa isaanii duraanii Machaar giddutti geggeessame yoo xiqqaate baduu lubbuu uummata kuma 10 oliif sababaa ta’ee kanneen miliyoona tokkoo fi walakkaa ta’an qe’ee irraa godaansise.
Waggaa tokko oliif utuu hin milkaa’in kan hafe mariin araaraa walii galteen nageenyaa akka irra hin ga’amne gochuu dhaan lola dhaabinsi tolfames battala caba. Marii marsaa miilanaa ilaalchisee mallattoon fooyya’iinsaa argamu hin jiru. Kiir fi Machar kaleessa sa’aatilee shan ta’uuf kan mari’ataa kan turan si’a ta’u har’a ganamas itti fufaniiru.Jooyul akka jedhanitti paartileen lamaan amma iyyuu dhimmootii nageenyaa ilaalchisee walii galtee irra ga’uu irraa fagoo jiru.


text:
Talaallii COVID-19 fudhachuu keessaniif galatoomaa!
Isin amma kennaa kaardii Viizaa $100 akka badhaasaatti fudhachuuf galmooftanii jirtu.
Gaaffii badhaasa keessanii erga galchitanii sa'a 24 keessatti iimeeliin mirkaneeffannaa isin qaqqaba. Iimeeliin mirkaneeffannaa isin hin qaqqabne yoo ta'e - ykn iimeeliin mirkaneeffannaa isin qaqqabee teessoon poostaa keessanii sirrii miti yoo ta'e - irra deebi'aa gaaffii badhaasaa keessan ergaa maaloo. Iimeelii hojjetu hin qabdan yoo ta'e -- ykn deeggarsi yoo isin barbaachise-- Toora Uummataa COVID-19 Muummee Fayyaa Minnesota tiif (833) 431-2053 irratti Wiixataa hanga Jimaataatti sa'a 9 a.m. hanga 7 p.m. tti, akkasumas Sambata 10 a.m. hanga 6 p.m. tti bilbilaa maaloo.
Nuti iyyannoowwan adeemsa keessa dabarsaa fi odeeffannoo talaallii qulqulleeffachaa jirra, ulaagaa guutuu keessan ammoo erga galmooftanii torbeewwan lama keessatti isiniif mirkaneessina. Kaardii erguun mirkaneeffannaa booda hanga torbeewwan shanii turuu mala. Haalota tokko tokko keessatti, gadi fageenya odeeffannoo xumuruuf Mootummaa Minnesota irraa dhaga'uu maltu.
Talaalamuu keessaniif galatoomaa! Tokkoon tokkoon talaallii ittisa bal'aa, hawaasaa nuti ofii keenyaa fi namoota biroo guutummaa Minnesota keessaa ittisuuf barbaannu ijaara. Doozii jalqabaa talaalliiwwan Pfizer fi Moderna fudhattan yoo ta'e, doozii keessan isa lammaffaa yeroo beellama keessaniitti yaadadhaatii fudhadhaa maaloo. Doozii isa lammaffaatiif beellama qabachuun yoo isin barbaachise, dhiyeessaa isinitti dhiyoo jiru barbaaduuf mn.gov/vaccine daawadhaa.
Hiriyoonni keessan doozii isaanii isa tokkoffaa Hagayya 22 fudhatan yoo ta'e, isaanis badhaasa $100 fudhachuuf ulaagaa guutuu akka danda'an itti himuu hin dagatinaa.


text:
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Seensa
Masgiidonni akka addunyaatti eddoo waaqeffannaa ta’uu bira darbanii Fulbaana 9/2000 giddu gala daldala Addunyaa isa Niw York keessatti argamu irratti haleellaa gahe, haleellaa Magaalaa Maadriid kessatti baabura irratti gahe, akkasumas yeroo dhihoo haleellaa Magaalaa Landan keessatti awtoobisii fi baabura lafa keessaa irratti gahe qindeessudhaaf gahee isaan taphatan ilaalchisee dhaabbileen oduu biyyoota Dhihaa barreeffamoota heddu mata duree kana irratti akka dubbisiisan taasisee jira.
Fakkeenyaf gaazexoonni lameen “The Times” fi “The Guardian” Jedhaman waa’ee Masgiida Finisbarii Paark barreessanii jiru. Isaanis kan barreessanii turan waa’ee sochii siyaasa fi loltummaa Musliimotaan isaan keessatti adeemsifamaa turanii yemmuu ta’u Musliimonni kunneenis yeroo booda biyya Yaman keessatti sochii shororkeessummaa irratti hirmaatanii turan. Barreeffamoonni kunneen manneen barnootaa (madrasaawwan) Masgiidota kanneenin wal qabatanii argaman namoota kanneen leenjisuu keessatti shoora isaan qaban irratti gaafii dhiheessanii jiru. Kunis kan agarsiisu akka walii galaatti yaadotaa fi gochaawwan akkanaa kana kakaasuu keessatti shoora madrasoonni qabaniidha.
Yeroo dhihoo keessatti masgiida guddaa tapha olompiikii bara 2012 taasifamuuf baha magaalaa Landan keessatti ijaarramuuf jiru ilaalchisee uummata dhiibban irra gahe gidduutti sodaawwan walfakkaaton daandiwwanii irrattii fi barreeffamoota irraa ni dhagahamu.
Guddinaa fi bareedina gamootin Masgiidonni isa Niiw Haamitti argamu fakkaatan akkuma Addunyaattuu lakkoofsan muraasa. Masgiidni hamma arbaa gahu kun ollaa nagahaan jiraatu maddiitti yemmuu ijaarramu sodaa kakaasun isaa kan hin oolledha. Sodaawwan kunneen (sochii danquu, jeequmsa sagalee, gatii meeshaalee miidhuu fi kkf) Masgiidni kun akka hin ijaarramne dhoorkudhaaf sababa gahaa ta’uu ni danda’uu? Namoonni pirojeektii kana maallaqaan deeggaran faayidaa Masgiidni kun naannoodhaaf akkasumas biyyaaf qabu ibsuudhan “walabummaa amantaa, waaqeffannaa akkasumas yaada bilisaan ibsuu Yunaaytid Kingidam keessatti argamu” caqasanii gabaasa dhiheessanii hojii guddaa hojjechuun isaanii kan hin oolledha.
Masgiidni maal akka ta’e, hojiin isaa, irra caalas walitti dhufeenya hawaasaa ni cimsaa, waliin jireenya nagahaa hawaasa keessatti ol ni guddisaa, waliin jireenya amantaaleef eddoo ni mijeessaa? jedhanii gaafachuu fi qorachuun barbaachisaadha.
Kuni madaallamuu kan danda’u bu’uura amantaa Islaamaa kan ta’an qur’aana fi sunnaan akkasumas kanneen lameen keessaa ba’uudhan kan qindeeffame seerri shari’aa wanta dubbatanii fi adeemsa isaanii qorachuudhani.
Dubbistoonni sochiiwwan siyaasa fi loltummaa Masgiidota keessatti adeemsifaman hubachuu akka danda’an fakkiiwwan taasisan, barreessitoonni Islaamummaa gurguddoon barreeffamoota barreessan akkasumas murtiiwwan seeraa Fatwaa jedhamanii beekkaman barreeffama xinnoo tana keessatti galanii jiru.
Wantoonni guyyaa keessatti raawwataman ulaamadhaan (namoota beekkumsaa fi angoo seera Islaamummaa qabaniin) dhaddacha seera shari’aatin erga calalamanii booda gara Masgiidaatti gadi buufamuudhan sochiiwwan siyaasa fi loltummaa gara garaa hojiitti ni jijjiiramu. Seeronni kunneen cimoo fi gaafiidhaan ala waan ta’aniif miseensota garee gaggeessituutin yaadota dhuunfaa ka’aniif eddoon hoomtuu hin jiru.
Haata’u malee murteen dhumaa Masgiidota keessatti hojii irra oolu kun duraan dursee kan maddu karoorawwan ulaaman irratti murteessun isa barbaachisu, barsiisu fi kkf kan keessaa argaman Masgiidota keessati (Fakkii 3 ilaalaa). Gaggeessitoonni masgiidaa barumsa qaban kunneen gara ulaamatti kan guddatan yemmuu ta’an isaanis gaggeessitoota Masgiidaa, lallabdoota, beektotaa fi gaggeessitoota fatwaa baasaniidha. Murteewwan kanneen qoma isaanitiin ni dubbatu, ni ibsu akka hojii irra oolanis ni taasisu! Seerota qur’aana keessaa ba’an irratti kan hundeeffaman yoo ta’an hoojii irra oolumsi isaanii gaaffii yookin mariidhaf hin dhihaatu.
Dubbistoota keenyaf hiibbowwan kanneen hiikudhaaf yemmuu yaalllutti liphii jalqabaatin jechoota Kiristiyaanotaa fi Yihuudotaatin wal fakkeenya kan qaban jechoota fakkaatan ni ibsina. Jechoonni kunneen wal fakkeenyi isaanii qubee qofaan akka ta’e beekun gamnummaadha. Jechoota duraan beektan kan isinitti fakkaataniif hiika yemmuu kenninu obsaan nu hordofaa.
karaa hawaasummaas ta’ee karaa seeratiin Masgiidonni yeroo kamuu Islaamummaa keessatti giddu gala, jalqabaa fi dhuma waa’ee Islaamummaa ta’uu isaanii hubachiisudhaaf jechoota haarawa (kan akka taqiyyaa) akkasumas jechoota durii (kan akka jihaadaa fi hijiraa) ni ibsina.


text:
Ibsa Itti fufa hiriira deeggarsaa MCBO fi Mormii sirna bulchinsa PP ilaachisee kenname.
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Uummatni biyyi isaa hin kabajamne kabajaa hin qabuuf jecha Oromoon qe’ee isaa kabajsiisuuf, irratti murteessuuf, nagaan bahee galuuf qabsoo hadhooftuu gaggeessaa ture; wareegama qaalii gootota kumaatama itti wareeges kaffale. Dhaabotni Oromoo qabsoo Oromoo kana galmaan gahuuf qabsoo Oromoo hoogganaa turan, ABO fi KFOn akkasumas Jaarmayaalee fi Waldaaleen Oromoo sabboonummaa uummatichaa cimsuun lammiileen Oromiyaa hiree isaanii ofiin akka murteeffataniif dammaqsan. Kana irraa ka’uun bara 2011 ALA/2003 ALHtti Jaarmayaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo ifaan labsamee namuusaa fi qajeelfama ABO tiksuun qabsoo Oromoo ceesisuu itti fufe. Qabsoon Qeerroo Bilisummaa Oromoo barattoota Yuunivarsiitii, manneen barnootaa sadarkaa lammaffaa fi 1ffaa keessatti eegale artistoota Oromoo hirmaachisuun uummata Oromoo walii gala dhaqqabe. Uummatni Oromoos gamtaan dammaqee wareegama daa’imaa hanga maanguddoo, qarree fi qeerroon itti wareegame kaffaluun Wayyaanee waliin morma wal hudhe.
Kabajamaa Uummata Oromoo,
Reeffa firaa sagal galagalchuuf jecha qabsoo qeerroo fi qarreen Oromoo gaggeessaa turan dura wayyaanee, TPLF waliin wal qixa diina uummata keenyaa kan ture, OPDO (PP har’aa)tti imaanaan kenname. Imaanaan kenname ifaa fi safuu uummatichaa karaa eegeen Abbaan Gadaa alangee qabatee, haati Siinqees Siinqee fi Caaccuu qabattee ture. Imaanaan wareegama hadha’aa kaffallee lammiileen Oromiyaa nagaa, bilisummaa, walqixxummaa, fayyadamummaa wal qixaa akka argatan hooggantootaa fi miseensota PPtti kenname nyaatamuu irra darbee galagaltoo tahe. Kana irraa kan ka’es Oromoon yeroo kamiyyuu olitti salphifamee akka bineensaatti adamfamee ajjeeffama, hayyootni mana hidhaa keessatti ukkaamfaman, manni jireenyaa qotee bulaa gubata, shakkamaan seeraa manni murtii bilisa jedhe mana hidhaa keessaa baafamee ajjeefamee gatama, ilmaan Oromoo qaalii tahan kan akka Artist Haacaaluu Hundeessaa shiraa fi tika PPdhaan ajjeefaman.
Kabajamaa Qeerroo fi Qarree Oromoo,
Qeerroon Bilisummaa Oromoo kabajaa hayyootaa, maanguddootaa, waldaalee amantaa fi siivilii garaa garaaf jecha malee durumaa bulchinsi OPDO, PP kun sirna nama nyaataa fi bartee TPLF tahuu sirnaan beeka. Imaanaan gootota Oromoo akka galmaan geessisan yoommuu isaanitti kennamu barii irraa shira akka eegalan itti dhiyeenyaanis beekna. Kanaafis, yeroo garaa garaatti ibsa baasaa turuun keenya ni yaadatama. PPn imaanaa dagachuu fi dagachuu irra darbuun inumaa ABO, KFO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo maxxantuu TPLF gochuun olola eegalte. Kanatti kan hin qaanofne hooggantootni PP kun WBO maqaa SHANEE jedhu moggaasuun ERGAMTUU WAYYAANEE jechuun duula ajjeechaa uummata Oromoo fi qabsoo Oromoo irratti labsan. ABO fi Hooggantoota ABO, bara jireenya isaanii guutuu uummata Oromoo fi qabsoo Oromoof jiraatan ABO SHANEE fi ERGAMTUU WAYYAANEE jechuun ifaan olola miidiyaa eegalan. Hooggantoota hedduus hidhan. Waajjira ABO fi KFO Oromiyaa keessaa guutuutti cufan. Ammas duula hamaa uummata Oromoo fi qabsoo Oromoo irratti xiyyeeffate gaggeessaa jiran. Kanaaf fakkeenyi guddaan yeroo dhihoo kana hiriira dirqii fi durgoon deeggarame, deeggarsa muummicha ministeeraa jedhani dha.
Kabajamoo Lammiilee Oromiyaa, Aktivistootaa fi firoottan Oromoo,
“Takka na sobde ati itti qaana’i; lama na sobde ani ittan qaana’a.” jedhama. Wareegama uummatni Oromoo amma kaffalaa jiruuf dogoggora kan PP duwwaa goonee ilaaluun sirrii miti. Nutu dogoggore jechuu fi lammaffaa gowwoomfamuu hin qabnu jechuu kan qabu nuyi dha. Jijjiiramni siyaasaa dhiiga ilmaan Oromoon gaanfa Afrikaatti dhufe kan butame tarsiimoo irraa jallachuu keenyaani. Taarsiimoo hunda hammataa nu ceesisu, kan dhaabotni, hayyootni, miidiyaaleen itti amanan, addunyaa biratti fudhatamaa fi dhageettii qabu qabaachuun murteessaa dha. Hayyootni, dhaabotni Oromoo, ABO fi KFOn haala walii galaa xiinxaluun lammiileen Oromiyaa nagaan, bilisummaan, tasgabbiin akka jiraataniif fuulli hayyoota, aktivistoota, Qeerroo fi Qarree hundi gara Mootummaa Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa akka deebi’u labsanii jiran. Qabsoo Oromoon taasisu qabsoo dhalootaaf nagaa fiduuti. Ofii wareegamnee dhalootni itti aanu biyya isaa irratti murteessee aangomuuti. Kanaaf, amma gootummaan aarsaa taanee seenaa keessatti yaadatamuun kabaja.
PPn kisaaraa siyaasaa ishee mudatee fi qabsoo Oromoo dho’uuf bokoke sodaachuunii fi filannoo fakkeessaa barana gaggeessuuf jiru durumaan ololaan haala mijeessuuf hiriira deeggarsaa dirqii fi durgoo akkuma eegalteen koreen qindeessituu hiriiraa Mootummaa Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo, barattootaa fi uummata Oromoo waliin tahuun olola PPtti biyyoo naqee jira. Uummatni hunduu kana hubatee hiriirri kunis kan itti fufu tahuu baruun quuqama Oromummaa, lammiilee Oromiyaa, mirga namaa kan qabu kanneen armaan gadii kana sirnaan hubatee deeggarsa barbaachisu akka kennu waamicha goona.
- Haala Hiriiraa
- Hiriirri eegale hanga MCBO mirkaneeffamutti hin dhaabbatu.
- Hiriira keessatti arrabsoon saba biraa, amantaa biraa tuqu, alaabaa saba biraa gubuu hin jiraatu.
- Qabeenyaa barbadeessuun dhorkaa dha.
- Hiriira gaggeeffamu keessatti kabajaan saboota biroof, shamarraniif, maanguddootaaf qabnu agarsiisna.
- Dhaadannoo dhageessifamu
- Mootummaan Cehumsa Biyyoolessa Oromiyaa nuuf haa mirkanaa’u
- Hidhamtootni siyaasaa haalduree tokko malee haa hiikaman
- Ajjeechaa, duulli Oromoo irratti maqaa shaneen gaggeeffamu haa dhaabbatu
- Boordii filannoo haqaa malee maqaa hin barbaadnu
- Waajjiraaleen ABO fi KFO haa banaman
- Haqni Artist Haacaaluu Hundeessaa haa bahu
- Sirni garboomsaa haa burkutaa’u
Kanaaf,
Aktivistootni, miidiyaaleen, dhaabotnii fi waldaaleen alaa fi keessaa kana hubachuun hiriira deeggarsaa MCBO fi mormii sirna bulchinsa PP, imaanaa gootota Oromoo kumaatamaan nu biraa wareegaman galmaan gahuu akka tumsu waamicha taasisna.
Injifannoo Lammiilee Oromiyaaf
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Guraandhala 9/2021
Finfinnee


text:
Browsing Tag
Sensor'n qaama elektirooniksii ta’ee jijjiirama naannoo tokkoo beekuu fi safaruu kan danda'uudha. Dabalees jijjiirama sana adda baasee deebii kennuu kan danda'uudha. Akkuma namni qaama miiraa qabu meeshaan elektirooniksiis qaama miiraa!-->!-->!-->…
Barnoota Telegram kutaa 5ffaa – waa’ee Bot baradhu
Barnoota Telegram kutaa 5ffaa kana keessatti kan ilaallu: Maalummaa 'Bot' Faayidaa isaa Akkaataa itti 'Bot' dhuunfaa keenyaa uummachuu dandeenyu. Bot jechuun gabaabumatti qaama sadaffaa Telegramaa fi fayyadamtoota telegraamaa!-->!-->!-->!-->!-->…
Karoota sadiin passwordi Facebook keessanii isin jalaa itti hatamu
Warri Facebook namaa hatu maloota ijoo asii gadii 3'n keessaa tokko faayyadama. isin ammoo sadeenuu sirritti hubadhaa irraa of tiksaa. 1. Mala Hawaasummaa (Social Engineering) Malli kun salphamatti dadhabina keessanitti faayyadamuun!-->!-->!-->!-->!-->…
GB Whatsapp Download Gochuufi Update Gochuuf
GB whatsappiin filannoo namoota hedduuti. garuu suuqota beekkamoo akka 'Google play store' keessaa argamuu dhabuun rakkisaa ta'ee jira. namoonti hedduunis gaaffii akkamitti 'download' goonafi 'update' goona jedhu irra deddeebin nu gaafatu.!-->…


text:
Humnootiin Iraaq injifannoo Mosul irratti argatan kabajaa yeroo jiran kanatti manaa gara manaatti adeemuun harcaatuu hidhattoota Islaamiik Isteetes waraanaa jiru.
Wal waraansii dhumaa hidhattoota Islaamik Isteetes waliin gaggeessan hamaa ta’uu isaa fi manaa gara manaatti deemuun hidhattoota lafa dhokotanii jiranii baasuuf yeroo yaalan hidhattonni of wareeguuf jecha uffata dhukaatoota uffata isaanii irratti maranii akka jiran dubbatan.
Dilbata kaleessaa Moosuul keessatti aduun yeroo seenuu jalqabdu jilli mummicha ministeera Iraaq kan bilisummaa ishee gonfatte Mosul keessaa ba’an.Jiraattonni hangi tokko kanneen daw’annaa mummicha ministeeraa Haidar al—Abadiin gammadan bilbila harkaa fi kameeraa qopheeffatanii suraa kaasuuf ykn vidiyoo waraabachuuf eeggataa turan.


text:
OMN
Barattoonni yuuniversiitii Haramaayaa kaampaasii Teekinoloojii halkan kalleessa hiriira bahuun sagalee isaanii dhaggeessisuun cinatti basaastoota mootummaa TPLF mooraa isaanii irratti tarkanfii fudhachuun himame.
Barattoonni yuuniversiitii Haramaayaa kaampaasii Teekinoloojii, eda galgala caamsaa 12, 2016 dhitamiinsa mirga namoomaa, sabaa Oromoo irratti rawwatama jiru dhaabbachu qaba jechuun, mormii isaanii dhaggeessisa bulan.
Barattoonni kunneen wayta hiriira bahanitti, mootummaan namoota isaaf amanamoo ta’an itti bobbaasuun akka mormiin kun bifa jijjiratu yaalaa ture.
Barattoonnis basaasota mootummaan bobbasee ufirraa dhoorguun karaa nagaan mormii isaanii geggeessan.
Sochii fi mormiin sabaa Oromoo akka hin dhugoomnef, warreen gufuu tahan, ufirraa ittisuun bilisummaa ummatichaa dhugoomsuu keessatti shora olaanaa qabas jedhaniiru.
Barataan yuuniversiitii kana akka jedhutti, dhadhannoo gara garaa dhaggeesisuun cinaatti, barreeffamoonni miidha sabaa Oromoo irratti gaha jiru, irratti fulleeffatan,// mooraa kana keessatti bal’inaan rabsamuus hima.
Itti dabaluun, barataan kun, namni tokko kan baratu, roorroo sabaa isaatti dhufu fuldura dhaabbachuun dhugaaf falmudha malee, sabaa isaa dabarsee alagaaf kennuu hin qabu jedheera.
Kana males ummanni Oromoo tokkummaan waliin dhaabbachuun, Oromiyaa keessatti mirgi wal qixxummaa ummattootaa akka kabajamuuf irratti hojjachuu qaban jedha.
Barataan kun dhuma irratti saboonni fi ummattoonni cunqurfamoonni biyyatii hundi, mormii sabaa Oromoo tumsuun sirna bulchiinsa miidhaa dhaqqabsiisaa jiru umurii gabaabsuu akka qaban dhaamsa dabarfatee jira.—–sb——
Achuma yuniversiitii Haramayatti ji’oota shan dura mormii geggeeffamee tureen abrattoon afur gara jabeeyyii loltoota mootummaan bobbaaseen ajjeefamuun kan yaadatamuudha.
Itichaa Guddataatiin.


text:
Manni Maree Gamtaa Awurrooppaa dararaa fi sarbamiinsa mirga namoomaa lammiilee Ityoophiyaa manneen hidhaa Sa’uudii jiran irratti raawwatamaa jiru cimsee balaaleffachuun murtee dabarse.
Gabaasa Human Right Watch eeruun Paarlaamaan Awrooppaa akka jedhetti, haalli mootummaan Sa’uudii manneen hidhaa keessatti lammiilee Ityoophiyaa itti qabaa jiru yaaddessaa ta’uu ibsuun, ji’a Eeblaa bara darbee irraa kaasee lammileen Ityoophiyaa 30,000 ol kanneen haadholiin ulfaa fi daa’imman keessatti argaman, Yaman keessaa dhiibamanii eega baafamanii booda, murtii malee manneen hidhaa Sa’uudii keessatti gidirfamaa jiran.
Miseensonni Mana Maree Awrooppaa murtii isaanii kanaan qondaaltonni Sa’uudii dubartootaa fi daa’imman dabalatee kanneen rakkoof saaxilamaniif dursa kennuudhaan, hatattamaan akka gadhiisaniif waamicha dhiyeessan. Dabalataanis Gamtaan Awrooppaa, qondaaltonni Sa’uudii namoota biyya ollaa waraanaa keeessa jirtu Yaman irraa baqachuun gara daangaa isaaniitti seenanis haala nageenyi isaanii eegameen simatanii, wiirtuuwwan turtii sadarkaa idil-addunyaa eegggate akka galan gochuu qabu jedhe.
Mootummaan Sa’uudii gidiraa fi hiraarsa baqattoota Ityoophiyaa mana hidhaa keessa jiran irratti raawwatamu atattamaan dhaabuun, kunuunsi qoor-qalbiifi qaamaa akka taasifamuuf Manni Maree Awurooppaa kun gaafate.
Mana hidhaa Sa’uudii keessatti rakkoo hamaa baqattoota lammiilee Ityoophiyaa irra ga’aa jiru ilaalchisuun, miidiyaalee fi jaarmiyaaleen mirgoota namoomaaf falman heddu irra deddeebiin gabaasa dhiyeessaa turan.
Lammiileen Ityoophiyaa kunneen manneen hidhaa dhidhiphoo fayyaafi jireenyaaf yaaddessoo ta’an keessatti ji’oota hedduuf tursiifamuu irraa kan ka’e, dhibee garaa garaatiif kan saaxilaman yoo ta’u, kanneen lubbuun isaanii darbellee akka jiran gabaafamaa ture.
Manni Maree Gamtaa Awurrooppaa dararaa fi sarbamiinsa mirga namoomaa lammiilee Ityoophiyaa manneen hidhaa Sa’uudii jiran irratti raawwatamaa jiru cimsee balaaleffachuun murtee dabarse.


text:
Bulchootii tun rakkoolee Jiddu-Gala Bahaa, rakkoo baqataa addunyaa, akka ISIS balleessaniin, kemiklaala waranaa Siiriyaan ummata isiitiin fixxee fi waan hedduu irratti wal dubbatan.
Jarii kun haga guddaan Siiriyaa ummata isii kemikaala waranaatiin fixxe himachuutti jiranii fi rakkoo Israahelii fi Paalestaayin irratti dubbate.
Doonaldi Tiraampi akka Siiriyaan ummata isii haawwanii fi ijoollee dabalee nama hedduu kemikaala waraanaatiin fixuun waan itti callisani miti.ISIS hin balleessinaa jedhee waada agale Tiraampi.
Hariyummaan Ameikaa fi Joordaan akka jecha Tiraampitti waan akka malee jabaati.
Siiriyaan biyyitii kalee kemikaala waraanaatiin nama isii kurnyaA fixxe tun ollaa Joordaaniiti.Kemikaalii waraanaa mi’a waraanaa hamaa addunyaan akka namii waliin hin aane irratti walii galan.
Tiraampii fi nugusii Jordan Abdallaa hardha waliin marroo lama walti dhufanii wal dubbatan


text:
Seenaa Gabaabaa Jaal Dr. Fidoo Eebbaa (Taddasaa)
Ibsa ABO
Caamsaa 05, 2022
Jaal Dr Taddasaa Eebbaa Fidoo, baadiyaa Oromiyaa, Ona Najjoo, ganda Guduruu bakka addaa Qoxee Ginnasii keessatti, abbaa isaa obbo Eebbaa Fidoo fi haadha isaa aadde Dashii Tufaa irraa bara 1943 dhalate. Maatii qotee bulaa keessatti waan dhalateef, akkuma ijoollee maatii qotee bulaa tokkootti jabbii fi loon tiksaa, fi hojii qonnaa irraa hirmaachaa guddate. Haadhaa fi abbaan isaa , ijoolleen isaanii akka baratan fedha guddaa waan qabaniif, dura Dr. Taddasaa nama barnootaa Qeesitti galchan.Kana booddee Jaal Dr. Fidoon nama barnootaa Swedish Evangelical Mission School Najjoo jirutti galmaa’uun barnoota sadarkaa duraa achitti barate. Utuu ulaa 7 baratuu akkan lafaa naannoo sanaa qabee ji’a lamaaf isa hidhee ture. Hidhaa yeroo gad dhiisees akka lammata Najjoo dhaqee hin baranne akeekkachiisee ture. Dr. Fidoon garuu akeekkachiisi abbaa qoroo utuu isa hin dhaabiin barnoota isaa haga ulaa saddeettitti achuma Najjootti baraatee 1956 xumurate. Barnoota sadarkaa 2ffaa, 9-12tti Jimma Agricultural Schoolitti barate. Manni barumsa Jimmaa kun hojii harkaa adda addaa barsiisa waan ta’eef Dr. Fidoon boorsaa fi qabattoo tolchee gurguruun horii argatee Haadhaa fi Abbaa isaatif mana ijaaree ture.Barnoota sadarkaa 2ffaa akka xumureen Hara-mayaa Agricultural Collegetti waggaa afur baratee, qabxii olaanaa fiduu dhaan digirii tokkoffaa (BSC) argachuun 1965 eebbifame. Barnoota isaa akka itti fufuus iskolarship waan argateef USA, Wisconsin State University tti galma’ee digirii isaa lammaaffaa (MSC) argachuu dhaan eebbifame.Biyyatti deebi’uun Hara-Mayaa College barsiisuu eegale. Barsiisuun cinaatti qormaata sayensii adda addaa godhaa ture. Qormaata inni godhe haga har’aatti bakka guddaa qabatee jiruu Xaafii irratti qorannoo inni godhee dha. Qorannoo Xaafii kana bara 1969 xumuruun kitaaba xiqqaa tokko barreessera. Qorannoo Dr. Fidoon gaafa sana jalqabeen har’a gosa Xaafii 3842 akka jiranii fi maqoota xaafii kan akka Daabii, Kara Debi, gea lamme, muri fi kkf moggaafamanii jiru.
Ammas carraa barnootaa argateen British Columbia University, Vancouver, Canada dhaqee barachuun, bara 1974 Ph. D, dhaan eebbifame. Yeroo barataa ture waldaa baratoota Afrikaa dura taa’aa tahee gaggeessaa ture. Utuu biyyatti hin deebi’in sochii barattoota Itophiyaa irraa hirmachuuf gara Awuropaa deemee ture. Achi dhaqee sochiin barattootaa isa quubsuu didnaan gara biyyaatti deebi’e. Bara 1975 keessa Addisalem Genetii wajjin gaa’ila ummachuun ijoollee lama, Urjii fi Melbaa godhatan.”Ethiopian Research Institute “keessatti qaxaramuun hojii research itti fufe. Ethiopian Gene Bank ykn Plant Genetic Resource Center jedhamu bara 1976 dhaabuun haga 1979 biyyaa bahutti hogganeera. Akeeki dhaabbata kanaa sanyii mukkeetii fi midhaanii biyyicha keessa jiru walitti qabuun akka hin badneef ol kaa’u dha. Haalli qilleensa biyya keenyaa baddaa, gammoojjii fi badda-daree waan ta’eef, gosti mukaa fi midhaanii illee akkasuma gara-gara. Isaan kun akka hin badnetti walitti qabuu fi akka ija gaarii godhatan qorachuun akeeka dhaabata kanaa ture. Dhaabbati kun har’a Ethiopian Biodiversity Institute jedhamee beekama. Dhaabbata kana bu’ureessuu keessatti Dr. Fidoon qooda guddaa akka qabu mootummaan Itophiyaa illee beekumsa kennee jira.
Dr. Fidoon hojiin isaa biyya keessa naanna’uun gosa mukaa fi midhaanii walitti qabuu waan ta’eef Oromiyaa bakki inni hin dhaqne hin jiru jechuutu danda’ama. Bakka dhaqetti seenaa fi aadaa Oromoo qorataa ture. Oromoon guyyooti 27 akka qabu, guyyootiin kun tokko tokkon maqaa akka qaban qorate, kitaaba isaa Gadaa Melbaa jedhu keessatti barreessee jira.
Yeroon Dr. Fidoon barnoota Ph. D isaa xumuree biyyatti deebi’e yeroo ABO bu’ureeffamaa jiru ture. Innis bu’ureessisootatti dabalamuun qooda isa irraa eegamu kennuu jalqabe. Maadheelee hiccitin socho’an keessatti hirmaachuun dirqama isaa baheera. Bara 1978, karoorri waraana bilisummaa Oromoo, Dirree Bahaa irraa gara naannoo Gudar-Ambotti dabarsuu akka karoorfameen Dr. Fidoon geejjiba qopheessuu keessatti hirmaate. Waraanni bakka jedhame gahee osoo haala hin mijjeeffatin oduun isaa mootummaa bira gahee miseensoti WBO sun qabaman. Warri qabame keessii isaa keessatti taargaan makiinaan waraanni itti geejjifame argame. Warri tikaa yeroo qoratan kan makiina sana kiraayesse Dr. Fidoo tahuu baranii qabanii Maa’ikalaawwitti hidhan.
Dr. Fidoon yeroo Ethiopian Gene Bank dhaabe gargaarsa mootummaa Jarmanii fi Siwudin irraa kennameen waan ta’eef, hidhamuun isaa hojii mootummoota kanaa wajjin hojjatamu irratti dhiibbaa qabaate. Mootummooti kun lameen Dr. Fidoo gad dhiiftan malee gargaarsa kenninu ni dhaabna jedhanii mootummaa irratti dhiibbaa godhan. Mootummaan Dargii utuu hin jaallatan Dr. Fidoo hidhaaa haa hiiku malee tika dhaabbata irra kaa’an. Dr. Fidoonis akka eegamaa jiru waan beekuuf karaa itti biyyaa bahu mijjeeffachuutu irra ture. Odeessa mootummaan deebisee hidhuuf akka murteesse akka dhaga’een, sagantaa hojii gara Wallaggaa geessu baasuun haga magaalaa Kurmuk, daangaa Sudaan deemuu qopheesse. Dr. Fidoon ganama ganama fiffigee isportii hojjachu sagantaa isaa dhaabbataa ture. Kanaaf bakka bulan hundaatti ganama tuttaa isaa uffatee fiffigee isportii hojjata. Akkuma saganteeffametti magaalaa Kurmuk gahaniii bulanii, ganama isportii hojjachuuf tuttaa uffatee fiffiguu jalqabe. Utuu warri isa eegan quba hin qabaatiin fiigee daangaa cehee Sudanitti harka kenne.
Akka kanatti biyyaa fi maatii isaa, ijoollee daa’ima waggaa afurii gadii lama, haadha irratti dhiisuun biyyaa bahe. Haati manaa Dr. Fidoos utuu baayyee hin turin, maadhee ABO ti jedhamtee waggaaa 10 hidhamte. Ijoolleen isaa yetiimaa ta’an. Ilmi isaa, Melbaa jedhamuu utuu taphatuu boolla bishaanitti kufee lubbun isaa dabarte. Haala kanaan Dr. Fidoon qabsoo jedhee qe’ee fi maatii isaa dhiisee biyyaa bahee kan inni deebi’e bara 1991 erga Dargiin kufee ture.
Dr. Fidoo fi Qooda Qabsoo ABO Keessatti
Akkuma olitti tuqne, Dr. Fidoon barnoota isaa Ph. D xumuree yeroo biyyatti deebi’u maadheelen ABO bu’ureessan qophii xumuraa godhaa turan. Dr. Fidoon sochii kana duraan iyyuu waan quba qabuuf itti makamuun isa hin rakkifne. Bara 1976 yeroo ABO sagantaa isaa labse fi koreen gidduu utubame warra walgahii sana irraa hirmaatan keessa ture. Hidhaa yeroo gabaabaa booda akka biyyaa baheeen dirqama qabsoo irratti guutummaatti bobba’e. Dr. Fidoon yeroo Sudan seenu Kartoum keessatti wajjirri ABO baname hojiin jalqabee jira. Dr. Fidoon, Sudaan dhufee hogganoota achi turanitti dabalamuun dhaga’eettii dhaabichaa ol kaaseera.
Akka Sudaan seenen hojii guddaa, haga har’aatti ifee mul’atu, Qabsoo Bilisummaa Oromootiif qooda guddaa gumaache, inni hojjate kitaaba “Oromia: A Brief Introduction to the history of the Oromo People” jedhamu barreessuu ture. Yeroo biyya ture Gene Bank gad dhaabuuf, ija mukkeetii fi midhaanii walitti qabuuf guutummaa biyyichaa keessa naanna’aa ture. Carraa sanatti dhimmi bahuun seenaa, duudhaa fi aadaa Oromoo qorataa ture. Qormaata sana waan of harkaa qabuuf kitaaba kana barreessuun yeroo irraa hin fudhanne. Kitaaba kana dura afaan Ingiliziin barreessee booda afaan Oromootti hiikame.
Kitaabni kun Oromoon eenyu akka ta’e, maddi dhaloota isaa, aadaa fi amantii isaa maal akka ta’e, Oromiyaan qabeenya akkamii akka qabuu fi seenaa koloneeffamuu Oromiyaa bifa salphaa ta’een barsiisa. Oromoo dammaqsuu keessatti qoodni kitaabni kun qabaate salphaa miti. Alagaan kitaaba kana dubbisanii Oromoon eenyu akka ta’e hubatan baayyee dha. Kitaabni kun haga har’aatti Oromoo barsiisaa fi dammaqsaa jira. Dr. Fidoon, nama kitaaba kana barreesse Gadaa Melba tii kan jedheef ilma isaa ittin yaadachuuf kan jedhan jiru.
Walgahii Jila Qabsaawotaa (WJQ) bara 1988, dirrree Dhihaatti godhame irratti Dr. Fidoon miseensa Koree Gidduu fi Wajjira Siyaasaa ta’ee filame. Gaafatamaa Damee Dinagdee hojjachuu cinaatti, Waldaa Gargaarsa Oromoo(WGO-ORA) jabeessuu fi guddisuu keessatti qooda guddaa kenneera. Firoota dhaabaaf horuuf Dr. Fidoon guddaa tattafateera. Sudaanota biyya keenya turan barbaaduun wal baree akka ABO gargaaran godhaa ture. Ummatoota hundeen isaanii Kush ta’an kan akka Nubiyaa fi Dungulaa faa keessaa namoota inni firoomfate turan. Namoota Nuweerii fi Dinkaa illee walbarun kan dhaaba keenya mararfatan turan.
Hojii qabatamaa Dr. Fidoon Sudaan keessatti hojjate radio SBO gad dhaabuu dha. Hariiroo gaarii Sudanoota wajjin uumametti dhimma bahuun bara 1988, baatii Waxabajjii keessa Sudaaniin gaafatee daandii qilleessaa argamsisuu danda’eera. SBO jalqabuun uggura tokko malee ummata keenyaa barsiisuu fi dammaqsuun danda’ameera. Olola diinaa cabsuu fi qabsoo bilisummaa ABOn gaggeeffamu beeksisuu keessatti qoodni SBO qabaate seena qabeessa. Bara 1992 keessa yeroo Sudaaniin SBO cufe, akka deebi’ee qilleensa irra oolu godhuuf, anteenaa kireeffamu barbaadanii argamsiisuu keessatti tattaaffi Dr. Fidoon godhe guddaa dha.
Jaal Dr. Fidoon bara 1988 irraa kaasee miseensa WJS ta’ee hoggana kennaa turee, Kora Hatattamaa 1998 booda hamma Kora Sabaa 3ffaa 2004 godhameetti miseensa Barcuma Yubaa ta’ee dirqama isaa bahaa ture. KS 3ffaa irratti miseensa Gumii Sabaa ta’ee filamee Damee Dantaa Alaa jalatti haga 2012tti Gaafatamaa Hojii Diplomasii ta’ee hojjateera.
Walgahii Gumii Sabaa 2010 godhame irratti miseensa Shanee Gumii akka ta’u sagalee guutuun filame. Akka kanatti Gaafatamaa Damee Dantaa Alaa ta’ee dirqama isaa baheera. Murnootii adda addaa dhaaba keessaa bahan wajjin araara buusuuf bara 2011 koree ramadamte hogganaa ture.Sadarkaa adda addaatti hoggana ABO irraa qooda fudhataa turee, Kora Sabaa 4ffaa 2017, Af’aabet, Eritrea keessatti godhame irratti fedha isaan hoggana kennu irraa of buusee Yuba ta’e. Dirqama qabsoo itti kennamu raawwachuu duwwaa utuu hin taane Dr. Fidoon dandeetti barreessuu qabuun maqootii dhiiraa fi dhalaa Oromoo, 5000, hiikaa isaanii wajjin yeroo dheeraa dhaaf walitti qabaa ture, bara 2018 kitaaba Moggaasa: Maqoota Oromoo fi Hiikota Isaanii jedhu maxxanse. Kitaabni kun maqooti Oromoo fi hiikaa isaan tarrisuu duwwaa osoo hin taane maqaan maal akka ta’e, sirna maqaan itti moggaafamu, madda maqoota Oromoo, ayyaanota fi aadaa Oromoo kan gad fageenyaan ibsi dha.
Bara 2018 yeroo hogganni ABO biyyatti deebi’e J. Fidoon Asmaraa dhaquun, hogganaa wajjin waggaa 27 booda Oromiyaatti deebi’uu danda’e. Sagantaa dhaabni qopheesse irraa hirmachuun, godinoota Qellem fi Dhiha Wallaggaa keessa naanna’uun ummata dubbisaa fi kaayyoo ABO ibsuu irraa hirmaatera. Sana boodas bara 2019 dhuma jala Oromiyaatti deebi’uun waan isaa danda’amu gumaachuu yaalee ture.Bara 2020 jalqaba irratti USA tti deebi’ee milli isaa dhukkubuu jalqabnaan yeroo ilaalamu dhukkuba kaansarii sammuu akka isa qabate itti himan. Dr. Fidoon akkuma qabsootti cichaa fi salphaatti hin sarmine, kaansarii kanaan waggaa lama guutuu waldhaansoo qabaa turee, Caamsaa 1, 2022 moo’amee du’aan boqoteera.
Dr. Fidoon du’uun ABO hoggana cimaa fi goota seenaa gudda tokko dhabe. ABO duwwaa utuu hin taane ummata Oromoo ilma qaroo, ogeessa, qabsaawaa cimaa, qorataa seenaa dhabe. Kaayyoo inni of qusannoo tokko malee waggootii 40 oliif qabsoo godhaa ture warri lubbun jirruu fi dhalooti haaraan itti fufuun galmaa’an gahuun nurraa eegama.
ABO maatii Dr. Fidoo, Qabsaawotaa, Deggartootaa fi ummata Oromoo maraaf jajjabina hawwa. Kaayyoo inni bakkaan gahuuf waggaa 40 ol itti badade namusaa fi cichoomina inni nuuf dabarseen gama gahuuf galfata isaa tiksuun hunda keenya irraa eegama.
Qabsaawaan ni kufa, Qabsoon itti fufa
Dr. Fidoo, jaala jaallatamaa fi kabajamaa biyyeen itti haa salphatu, lubbuu isaa Waaqayyoo haa simatu.
Injifatnoo Ummata Bal’aaaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 05, 2022


text:
Daily Archives: October 10, 2017
Meeshaan Waraanaa Wayyaaneen Konkolaataatti Dhoksaan Fe’ee Deemu Yeroo 3ffaaf Lixa Oromiyaatti Qabame
Aside
Onkoloolessa 10/2017/ Wayyaaneen waraana Oromoo irratti taasistu itti fufuun obsa osoo hin kutatiin meeshaa Waraanaa irra deddeebiin uummata Gumuziif dhiyeessii taasisuuf gumaacha gootu itti fuftee jiraachuu beekame.
Haaluma kanaan yeroo 3ffaaf Lixa Oromiyaa aanaa Limmuu bakka Sogee jedhamu keesaatti meeshaa waraanaa Kilaashii dabarsaa jiranii Onkoloolessa 9 bara 2017 harkatti qabamuu gabaafame.
Meeshaan kun Poolisoota Oromiyaa aantummaa uummataa agarsiisaa jitaniif hidhataa gandaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo faana waliin ta’uun qabuu isaanii gabaafame. Sichiin karaa Lixaa gama diinaa akkaan babal’atee ka jiru yoo ta’u uummanniif Humnoonni nageenya uummataa eegan Qeerroo waliin ittisa gochaa jiran daran jabeessuu isaanii dubbatu. Kanaanis Poolisoonni qorra keessa bulanii daangaa isaanii eeggachaa jiraachuu dubbatuun deggarsi qaamota barbaachisuun foolisoota uummata isaaniif of kennan kanaaf godhamuufii akka qabu dhaammatan Continue reading
WBO koo maalooree…
Aside
Qeerroon Bilisummaa Poolisoota Oromoof Waamicha Taasisan. Malkaa Ateetee 2017
Aside
Hubachiisaa Gabaabduufi Murteessituu Hooggana Qeerroo Bilisummaa Oromoo Irraa!!
Aside
OromoRevolution Alaabaa ABO lafa kaa’aan lafa nama hin keessisu, qabadhaan nama hin qabachiisu Kaayyoofi Akeekaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo Ilaalcha Siyaasaa (Ideology) Uummatni Oromoo Waliigalatti hordofuufi itti amanutu nama qabachiisa!!. Continue reading


text:
Duguuggaa sanyii Faannoon Uummata Oromoo irratti raawwatamaa jiru
Duulli duguuggaa sanyii ijaarsa Naannoo Amaaraa Faannoo jedhamuun, Konyaa Matakkal keessatti, Uummata Oromoo irratti geggeeffamu, Wiixata kaleessaa Fuulbana 27, 2021 Ona Dibaax, Ganda Caancoo keessatti bifa haarayaan banamuun, lubbuu fi qabeenya Oromoo irra gaaga’amni cimaan qaqqabaa jiraachuu.
Obbo Goollicha Gara Lixa Oromiyaatti geessuun maaliif barbaadame laata?
Gara Lixa Oromiyaatti geeffamuu Obbo Goollicha Dheengee duubaan shirri yaadame jiraachuu kan malu ta'uu. Innis, bifuma amaleeffatameen, MKII humnoota/tikoota isaa, Obbo Goollicha irratti tarkaanfii fudhachiisuun, akka waan WBO'n ykn hawaasni Oromoo bakkasii tarkaanfii fudhateetti olola oofuun, Uummata Oromoo kutaan wal-irratti kaasuun, bu'aa siyaasaa barame irraa buufachuuf jecha, shirri dhoksaan qindaa'e jiraachuu kan malu ta'uu; kanaafis Uummanni Oromoo dammaquu fi of-qopheessuun akkaan barbaachisaa ta'uu.
Shira Uummata Oromoo gosaan wal-irratti duulchisuuf xaxamaa jiru
Oromoo gosaan qooduun wal-irratti duulchisuun, bara aangoo isaa shiraan dheereffachaa kan armaan ba'e, Mootummaan Koloneeffataan Impaayera Itoophiyaa, yeroo ammaa kanattis, ol-aantummaan, sochii WBO'n Konyaa Harargee Lixaa keessatti taasisaa jiru gufachiisuuf jecha, goseen Oromoo Meettaa fi Kondhollee walitti buusuun wal-haasisaa jiraachuu.


text:
Mootummaan loltoota isaa bobbaasee mana hiyyeessaa gubaa oolu, as Finfinneetti manan haaromsaan waan hiikaa hin qabnee jedhame.
Mootummaan biltsiginnaa naannoo Oromiyaatti mana qonnaan bulaa Oromoo ibiddaan mancaasaa magaalaa Finfinneetti mana harka qalleeyyiin haaromsa jechuun diinummaa sirna kanaa mirkaneessa jedhame.
Naannoo Oromiyaatti torbeewwan muraasaa asitti qofaa manneen qonnaan bulaa 100 caalaan humnoota mootummaan gubachuu ragaaleen mul’isu.
Waggoota afran darban keessa yeroo humnoonni mootummaa mana qonnaan bulaa Oromoo gubanii marsanii sirban agarre. Kun godina Gujiitti ta’e.
Humnootiin mootummaa manneen tuutan jiranitti ibidda qabsiisanii uummanni akka meeshaa mana keessaa hin baafanne irraa ittifame. Kana godinaalee Wallaggaa, Shawaa Lixaa fi Shawaa Kaabaa faati waan ta’e namoonni ijaan argan OMNtti himan.
Manneen qonnaan bultoota hedduu ilmaan keessan WBO keessa jiruu fi WBO gagaartuun humnoota mootummaatiin jalaa gubatee dirree irratti hafan.
As dhihoo kana godina Shawaa Lixaa aanaa Ada’aa Bargaa, godina Shawaa Kaabaa aanaa Warra Jaarsootti jiraattota fixanii manneen jireenyaa heddu gubuu uummatatu dubbata.
Mootummaa akka kana godhutu Finfinneetti immoo manneen harka qalleeyyii roobni ganna dhufuun dura haaromsinee jiraattota rakkoo irraa oolchina jedhe.
Ministirri muummee fi mataan biltsiginnaa Abiy Ahimad mana harka qalleeyyii haaromsaa jiru jechuun miidiyaaleen afaan mootummaa suuraa isaanii qabatanii bahanii jiru.
Ministirri muummee Abiy haala jireenyaa mijataa lammiileef uumuuf duula mana jireenyaa namoota harka qalleeyyii haaromsuu kana irratti namuu hirmaachuu qaba jedhanii ergaa dabarsan jedhame.
Kantiibaan magaalaa Finfinnee Adaanach Abeebees kallattii ministirri muummichaa kennaniin, manneen harka qalleeyyii kuma 3 fi 400 haaromsuuf karoorfanne jedhan.
Namoonni waan Oromiyaa keessatti ta’aa jiruu fi waan aangawoonni biltsiginnaa magaalaa Finfinnee keessatti hojjanna jedhan taajjaban, gama tokkoon qe’ee Oromoo ibiddaan mancaasaa Finfinneetti manneen harka qalleeyyii haaromsinaan waan hiikkaa hin qabnee jedhaniiti jiru.
Namoonni OMNf yaada isaanii kennan, waanti amma mootummaan itti jiru sirni biltsiginnaa diina uummata Oromoo ta’uu isaa kan agarsiisu akka ta’e himaniiti jiru.
Mootummaan bakka tokkotti loltoota isaa bobbaasee mana hiyyeessaa gubaa oolu, as Finfinneetti manan haaromsaan waan hiikaa hin qabnee jedhaniiti jiru.
Waanti ta’aa jiru amala sirna biltsiginnaa kan agarsiisu akka ta’e eeranii, biltsiginnaan sirnichi jedhu teessoo aangawootaan ala naatoo uummataa wayiituu kan hin qabne ta’uu dubbatan.
Oromiyaa keessatti namoonni humnoota mootummaan manni irraa gubate waqtii gannaa rooba ta’e as adeemaa jiru gadadoo keessa dabarsuuf akka jedhan himan.
Uummanni Oromoo bakka jirutti lammiilee kanneen gargaaruu akka qabus warri yaada kennan yaamicha dhiheessanii jiru.