text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
mukkaalaa mukaabulaa lailaa O laila mukaabulaa chukkaa milaa lailaa O laila lavvuki kaapalaa paruvaalaku paTTulaa SRungaara deevulaa sindhoora poovulaa mattu jalle manchu vennela juraasik paarkulOna saradaagaa jODina jaaj myUjik nEne paaDEnu pikaasO chitram nannu venTaaDE chitramgaa Teksaas lO naatO aaDEnu kav baayi kannu koDitE plE baayi chEyi paDitE oLLanta seksayyindi gunDello fiksayyindi paap myUjik trillayyEnu sTraaberri kaLLayyEnu lav sTOree oorinchEnu picchekki ooginchEnu mana prEmageetamE prati nOTa palakaala tupaaki lOD chEsi guripeTTi kaalchina hRudayaalu gaayapaDunaa timingaLaalu paTTe valatecchi vEsina aa ningi chukkalu chikkEnaa bhookampam vastE yEnTi bhoogOLam pOtE yEnTi aakaaSam viDipOtundaa ee vaina renDoutundaa raavEla raajahamsa ratanaala maNipoosa jinkalle chinduleyyi sandELa vinducheyyi santOsham ennaDu saagaramai saagaalaTweet


c: text/html

text:
Haromaayaatti Barattooti Fincilan
(Oduu Qeerroo, Haromayaa, Ebla 12, 2011) Barattooti Oromoo Yunivarsitii Haromayaa keessa baratan guyyaa kaleessaa mooraa isaanii keessatti hiriira bahuun barattooti ukkaamsamani akka gad-lakkifamn gaafatan.
Barattooti Oromoo kunneen hiriira nagaa godhan kana irratti barattooti humna tikaatiin ukkaamfamanii hidhaman akka gadhifaman kan gaafatan yoo ta’u, barattooti kunneen hin gadhiifaman taanaan garuu barnoota dhabnee gara warra keenyatti galla; qabsoo Oromummaas itti fufna” jedhanii jiru.
Wayituma kana barsisonni illee gaaffii barattootaa kana kan deeggaran yoo ta’u, haalli akkanaa kun yoo fala hin argatiin sirni baruu fi barsiisuu gufachuu akka malu hubachiisanii jiru.
Warri gaaffiin itti dhiyaate, presedantiin Yuniversitichaas, “nutis mootummaa gaafannee jirra; hamma Jimaatatti isiniif himna,” ittiin jechuun deebii kenni iyyuu barattooti garuu “amma jimaataatti hin obsinu; har’uma bakki isaan jiran nuuf haahimamu; yoo ta’uu baate mormii keenya hin dhaabnu,” jedhanii jiru.
Yeroo ammaa kanas humnooti tikaa fi basaasaa barattoota hordofaa kan jiran yoo ta’u mooraan Yunivarsitichaan hidhattoota wayyaanee hedduudhaan eegamaa jira.
Kana malees, network kan telfona fi internate illee balleessanii waan jiraniif akka salphaatti qunamtii gochuun hin jiru. Barattooti garuu gama hundaan qunnamtii isaanii jabeeffachaa fi diddaa karaa nagaatiin godhamuuf of-qopheessaa jiru.
Oduu Qeerroo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Chalakku Chalakku Chariga saela chalakku chalkku velakku velakku vekkam vandhaa velakku velakku onakku kulirinaa enna eduththup poathithikoa maaman thoalila machcham poala ottikkoa adadaa alvaaththundu iduppu unn iduppu azhagaa paththikichchu neruppu dhool kilappu (chalakku) adiyae mettich chaththam kaetkaamaththaan thalaiyae vedichchiruchchu vegunaerandhaan varappil onnap paaththaa maru vaeladhaan iduppil nikkaadhaiyyaa enn saeladhaan kaalaiyilum kaatchi undu saaththikkadi kadhavaththaan kattilukkuk kaalvalichcha kattaandhara padukkadhaan odumbu muzhukka ippa oru rayilu oadudhu machchcaan kalachchu norukkach cholli enn valaiyal kenjudhu machchaan adadaa alvaaththundu iduppu unn iduppu azhagaa paththikichchu neruppu dhool kelappu (chalakku) Kezhakkae velukkaama irundhaalenna? iravae mudiyaamath thodarndhaalenna? kudaiyae pidikkaama nananjaalenna? padukka suruttaama kedandhaalenna? maargazhiyil paayvirichchaa maasivandhaa masakkadhaan aaththangara arasamaram suththavaenaam jaalidhaan onakkul vizhundhapinnae naan enakkul ezhundhadhenna? velakku anachcha pinnae oru velichcham therinjadhenna? adadaa alvaaththundu iduppu unn iduppu azhagaa paththikichchu neruppu dhool kelappuTweet


text:
Mana Kiristaana Ortodoksii Tawaahidoo Itiyoophiyaatti
Ibsa Sinodoosii Qulqulluu irraa kenname
Caamsa 14 Bara Gooftaa 2009
Maqaa Abbaa Kan Ilmaa Kan Afuura Qulqulluu Waaqa Tokko Ameen.
Mana Kiristaana Ortodoksii Tawaahidoo Itiyoophiyaatti Walgahii dhaabbataan Sinodoosii Qulqulluu waggaatti yeroo lama akka ta’u ‘Fitih Manfasaawwii’ irratti haaluuma murtaa’een yaa’iin waliigalaa bara kanaa inni ‘Rikiba Kaahinaati’- [guyyaa 25ffaa Ayyaana Du’aa Ka’umsa booda jiru] Caamsa 1 hanga 14 Bara Gooftaa 2009 guyyoota 14’f mari’achaa tureera.
Haasawa saaqiinsaa ilaalchisees;
- Tajaajiloota Hawwaasummaa Manni Kiristaanaa raawwachaa jirtu,
- Sababa hanqina roobaan kan ka’e hongee kutaa biyyattii tokko tokkoo keessatti mul’ate waliin wal qabate lammiiwwan rakkataniif gargaarsa namummaa keennamuuf qaburratti,akkasumas
- Mana Kiristaanaafi guddinabiyya keenyaaf karaa hundumaan kan tolu, kaka’umsa hojii uummataaf xiyyeffannoo taasisuun ergaa yaa’ii kana irratti darbuu qabu ta’uun beekamee akka wali galaatti murteen gurguddoon darbaniiru; kanneen keessaa:
- Akkuma armaan olitti caqasametti, yeroo ammaa biyya keenya keessaa bakka tokko tokkotti hongeedhaan kan ka’e namoota beelaf saaxilaman gargaaruuf carraaqqii mootummaan gochaa jiru hubatameera. Akka Mana Kiristaana keenyattiis koomishiniin misoomafi gargaarsaa itti gaafatamumma fudhatee arjoomtota wajjin mari’achuun hojii gargaarsaa namoota hongeedhaan rakkatan akka gargaaru, kallatti gaggeessitootni nannoolee hongeen itti uumame kennaniin akka raawwatu Sinoodoosii qulqulluun murteessera.
- Sirnafi amantaa Mana Kiristaana keenyaan alatti walitti qabamuudhan barumsa gantootaa barsiisaa kan ture nama Assaggid Saahiluu jedhamu waggoota dheeraf barumsa shakkii facaasaa akka ture odeeffannon argameen dhugaa ta’uu isaa irraa geenyera. Kanaafuu, guyya har’aatii jalqabee maqaa Mana Kiristaana Ortodooksii Tawaahidoo Itiyoophiyatiin akka hin barsiisne, hordoftoonni amantaa keenyaas barumsa isaa akka hin hordofne Caamsa sadi bara 2009 jalqabee kan foo’amee arii’ame ta’uu isaa Sinoodoosii qulqulluun murtee dabarseera. Hayyama Mana Kirstaanaatiin alatti maqaa Mana Kiristaanaatiin galma kireeffachuudhaan wangeela ni barsiifna, faaruus ni faarfanna jechuudhaan namootni sochii seeraan ala ta’e gaggeessaa jirani hundis hojii isaanii irraa akka of qusatan akeekkachiisaa, keessattuu dargaggootni Mana Kiristaanaa namoota haala kanaan seeraan ala socha’aa jiran akka hin hordofneefi namoota amantii keenya makuu barbaadan kana irraa akka of eegan Sinoodoosii qulqulluun cimsee akeekkachiisera.
- Waa’ee Dhaabbata Miidiyaa Mana Kiristaanaa ilaalchisee; Dhaabbatichi haala humna namaatiin cimuu, ergaa dabarsuunis qulqullina qabaachuu akkamiin akka danda’u ilaalchisee Sinoodoosii qulqulluudhaan mariin erga gaggeeffameen booda bajata bara 2010 tiif qarshii miiliyoona 12 (12,000,000.00) eeyyamudhaan akka itti fufiinsa qabaatu yaa’iin kun irrattii walii galeera.
- Biyya Iyyarusaalemitti Kawaalli Mana Kiristaana Ortodooksii Tawaahidoo Itiyoophiyaa (waa’ee Deer-Sulxaan) ilaalchisee rakkoolee jiran irratti yaa’iichi bal’inaan erga marii’ateen booda, furmaata akka argatuuf Ministeera Dhimma biyya alaa Itiyoophiyaatiif, Itiyoophiyaatti Imbaasii Israa’eeliifi Israa’elitti Imbaasii Itiyoophiyaatiif xalayaan akka barreeffamuuf murteeffameera.
- Kitaaba sinkisaaraa gaafa Ebla 10 dubbiisamu irratti Kitaaba ‘Fitih Manfasaawwii’ keessatti “Namootni Itiyoophiyaa hayyoota isaani keessaa Phaaphaasoota ofii isaaniitiif akka hin muuddanne” kan jedhu, kabaja Mana Kirstaanaa akkasumas kabaja biyyaatif gaarii akka hin taanee ta’uu hubachuudhaan, barreeffamichis yeroo jaarra 7ffaa keessa abbootii Misiriin kan itti dabalame waan ta’eef dubbisni kun kitaabicha keessaa akka ba’uufi gara fuulduraattis maxxansa irratti akka hin barreeffaamne murteen darbeera.
- Waa’ee muuda lubootaafi sirna Moloksummaa ilaalchisee murteewwan waggoota darban keessattti darban baay’een isaani rakkooleen raawwii akka isaan mudate hubachuun murtee gara fuulduraa eeggachaa, raawwiisaa hordofuun xiyeeffannon hojjetamuu akka qabu murtteeffameera.
- Hayyama malee lallabdoonnifi cuuphaa gaggeessitoonni Mana Kiristaanaa keessatti tajaajila akka hin kennine jechuudhaan kana dura murteen kan darbe ta’ullee, murteen kunis wanta hin kabajamneef rakkoowwan heedduun mul’achaa jiru. Ammas murteen kun jabinaan xiyyeffatamee akka kabajamu hordoffiin akka taasifamuuuf waliigalteerra gahameera.
- Maqaa Mana Kiristaana Ortodooksii Tawaahidoo Itiyoophiyaatiin Finfinneetis ta’e kutaalee biyyattii adda addaa keessatti waldaadhaan gurmaa’anii Gadaamota doo’achiisuus ta’e hojii adda addaa kan raawwatan irratti to’annaa gaggeessuuf kan gargaaru qajeelfamni waldaaleen ittiin gurmaa’uu danda’an akka qophaa’u Sinoodoosii Qulqulluun murteesseera.
- Rakkooleen waliigalaa Mana Kiristaanaa ogeessootaan qoratamee akka dhiyaatufi akkuma duraan murteen darbetti qorannichi erga xumurameen booda yaa’iichi ilaale ogeessootni seeraafi hayyootni Mana Kiristaanaa erga ilaalaniin booda sirreeffamee yaa’ii waligalaa Sinoodoosii Onkololeessa bara 2010 gaggeeffamuuf akka dhiyaatu murteeffameera.
- Babal’insa lallaba Wangeelaa, barumsa Waldaalee Sanbataafi koolleejjota afuuraa jabeessuuf akkasuma manneen barnoota bu’uuraa qindeessuun bajata gahaadhaan akka deeggaraman taasisuun hojii ijoo Mana Kiristaana waan ta’eef, yaa’ichi bali’inaan erga irratti marii’ateen booda, haala lallaba Wangeelaafi qabiinsa barattoota kolleejjota afurawaa ilaalchisee hordoffii cimaan akka taasifamu murteen darbeera.
- Manni Kiristaana Ortodooksii Tawahidoo Itiyoophiyaa qabeenyafi hambaalee ishee kan ta’an abbummaadhaan eeguufi eegsisuu akka dandeessu ilaalchisee qorannoon dhiyaatee erga dhagahameefi mariin irratti erga gaggeeffameen booda murtee xumuraa dabarsuuf Yaa’ii Sinoodoosii isa idileetiin ilaalamee akka dhiyaatu murteeffameera.
- Kutaalee lallabaa Abbootii eebbifamoota hin qabneef Eephisqophosoota ramaduuf jecha Qomosoota kaadhimaman ilaalchisee kanneen biyya keessaafi biyya alaa jiran keessaa Qomosootni 16 Ephiisqophosummaadhaaf filatamaniiru. Sirni muudama isaaniis Adoollessa 9 Bara Gooftaa 2009 akka gaggeeffamu murtaa’eera.
- Kutaalee Lallabaa biyyoota alaa keessa jiraniifi Ephisqophosoota hin qabne ilaalchisee Yaa’ii Sinoodoosii Isa Onkololeessa Bara 2010 irratti ilaalameefi qoratamee Abbootiin akka ramadaman akka taasifamu Sinoodoosii Qulqulluun irratti walii galeera.
- Baratootni Yunivarsiitiiwwan Godinaalee Oromiyaa torba keessatti argaman “barumsa Amantaa Afaan keenyaan akka hin baranneef Waldaan Qulqullootaa dhiibbaa nurraan gaheera” jechudhaan iyyata dhiyeessan ilaalchisee kutaaleen lallaba Yunivarsiitonni kanneen itti argaman dhimmicha bitaaf mirga isaa ilaaluun fuurmaata akka laataniifi wanta irra gahanis Sinoodoosii Qulqulluudhaaf akka dhiyaatu murtaa’eera.
Sinoodoosii Qulqulluun; qabxiilee murtii armaan oliitti ibsamaniifi dhimmoota gurguddoo isaan biroo irratti guyyoota 14’f marii’achaa turee Yaa’ii isaa kadhannaadhaan xumureera.
Waaqayyo Itiyoophiyaafi uummata ishee haa eebbisu
Galatni Waaqayyoof haa ta’u. Ameen.
Abbaa Maatiyaas I
Paatriyaarkii Dursaa Hangafoota Phaaphaasotaa
Hangafa Phaaphaasii Aksuum, Icagee Teessoo Taklahaaymaanoot
Caamsa 14 Bara Gooftaa 2009
Finfinnee, Itiyoophiyaa
Hubachiisa:-kabajamtoota dubbistootaa; Waldaan Qulqullootaa bu’uura itti gaafatamummaa Sinoodoosii Qulqulluu irraa keennameefiin gaggeeffamaa baratootni dhaabbiilee barnoota olaanaa keessatti baratan barumsa Amantaa, Sirna Amantaa, Seenaa Mana Kiristaanaa, fi kkf akka baratan taasisaa turuun isaafi ammas tajaajiiluma kana irratti akka argamu ni beekama.
Tajaajila isaa yeroo jalqabu ; Barrulee, Gaazexaa, xobbee(flyers), Kitaabolee, VCD, Kaasseettii fi kkf fayyadamuudhaan Amaariffaatiin barsiisudhaaf kan isaaf dand’ame mara raawwachaa kan ture yommuu ta’u humni tajaajiltoota isaafi feedhiin Amantootaa erga dabaleen booddee immoo Afaan Oromootiin, Tigriffaan, Afaan Walaayittaa fi Afaan Ingilizziitiin tajaajilaa turuun isaa amantoota mara biratti dhugaa beekamu dha.
Sinoodoosii Qulqulluu murtii gaafa guyyaa Caamsa 14 Bara Gooftaa 2009 dabarse irratti Baratootni Yunivarsiitiiwwan Godinaalee Oromiyaa torba keessatti argaman “barumsa Amantaa Afaan keenyaan akka hin baranneef Waldaan Qulqullootaa dhiibbaa nurraan gaheera” jechudhaan komii dhiyeessan ilaalchisee dhimmichi akka qulqullaa’u murtee dabarseera; Waldaan Qulqullootaas qulqullaa’uu dhimmicha ni barbaada.
Wangeelli Mootummaa Waaqayyoo addunyaa mara keessatti akka lallabamuuf Waldaan Qulqullootaa itti gaafatamummaa Mana Kiristaanaa irraa fudhate sababa hanqina humnaa irraa kan ka’e gaaffiilee ka’an hunda dimshaashumatti deebisuuf rakkatullee Afaan dhagahaaniin akka hin baranne hin taasisne; gara fuulduraattiis hin taasisu.
Waldaan Qulqullootaa olola diinootni Mana Kiristaanaa Afaan sababeeffachudhaan “Amantaa Ortodooksii akka Amantaa uummata naannoo muraasaa” fakkeessuudhaan dubbachaa jiran waldichi bu’uura-dhabeessa waan duraa taasiseef diinootni kuni Mana Kiristaanaaf kan quuqaman, lubbuu amantootaatiif kan dhiphatan, barattoota Yunivarsiitiitiifis kan yaadan fakkaachudhaan daandii qajeelinaa irraa amantoota maqsuuf tooftaa qopheessan akka hin taaneef qulqulleessuun gaariidha. Kanaan alatti Waldaan Qulqullootaa baratootni Qooqa isaaniitiin akka barataniif wanta isaaf dand’ame mara raawwachaa turuu isaatiif hojiilee qabatamaawwan inni raawwatetu dhuga baha!
Hojiilee kana dura Waldaan Qulqullootaa Afaan Oromootiin raawwate keessaa muraasa isaanii caqasuuf:-
- Kitaabolee haaraa Afaan Oromootiin qopheessee raabseera.
- Kitaaboolii Afaan Gi’iizii, Amaariffaa fi Ingilizziitiin barreeffaman irraa gara Afaan Oromootti hiikuudhaan tajaajila irra akka oolan taasiseera.
- Kitaabooli kadhaannaa ; Kadhannaa yeroo maraa, Galata Maariyaami, Galata Waaqaafi Seefii Sillaasee gara Afaan Oromoottii hiikuudhaan raabseerra.
- Barrulee “Gubaa’ee Qaanaa” barattoota dhaabbilee barnoota olaana keessa jiraniif Ji’a sadiitti al tokko qophooftu gara Afaan Oromootti hikuudhaan raabsaa jira.
- Amantoota hundaaf haala ta’uu dandeessuun barrulee “Dhangaa Lubbuu” ji’a sadiitti yeroo tokkoo maxxansuudhaan raabsaa jira.
- Albamii Faaruu Afaan Oromo afur (4) qopheessuudhaan tajaajila irra oolchee jira.
- VCD Barumsa adda addaa qaban akkasuma Afaan Oromootiin qopheessee raabsee jira.
- Tajaajilaafi seen-qabeessummaa Mana Kiristaanaa naannoo Oromiyaa keessa jirtu ilaalchisee qorannaa adda addaa gaggeessuudhaan barreeffamoota qorannoo maxxanseera.
- Barsiisota Afaan Oromootiin barsiisaniif leenjiiwwan yeroo gannaa marsaa 13’f kan kennee yommu ta’u bara kanattis leenjitoota 90 ol ta’aan leenjiisuuf qophii xumuree jira.
- Sagantaa Televiizyinii Afaan Oromootiin qopheessuudhaan tamsaasaa ture ammas cimsee itti fufuuf qophii xumuree jira.
- Toora interneetii (website) Afaan Oromootiin saaqee barsiisaa jira.
- Yaa’ii ji’aa magaalaa Finfinnee keessatti haala adda ta’een qopheesse barsiisaa jira.
- Wiirtuulee Waldaa Qulqullootaa biyya keessatti argamanfi Yaa’ii mooraa qaban 47 keessaa 38 keessatti sagantaa Afaan Oromootiin tajaajiilootni adda addaa; koorsii, Xoofoo, Sirna Kadhannaa, Qo’annaa Faaruu gaggeeffamaa jiru.
- Naannoo Oromiyaa keessatti iddoo filataman irratti mana barnoota bu’uura amantaa banuudhaan Diyaaqonootni, Qeesootnifi barsiisotni Afaan uummataa beekan akka baay’atanifi tajaajila akka kennaniif jalqabbii gaarii agarsiiseera. Kanneen keessaa Godina Walaggaa Lixaatti Kawaalli Aabboo Qilxxuu Kaarraa fi Godina Jimmaatti Kawaalli Kidaanamiratii Abaltii fi manneen barnoota isaani akka fakkeenyaatti kan caqafamani dha.
- Barreeffamoota adda addaa Barruulee eebbaa barattoota Yaa’ii mooraa irraatti Afaan Oromootiin qopheessaa tureera, gara fuulduraattiis kan ittii fufu ta’a.
- Manneen barnootaa bu’ura amantaa naannicha keessatti argaman tajaajila kennaniin akka cimuu danda’aniif piroojaktii adda addaa qopheessuudhaan raawwachaa kan jiru yommu ta’u; barsiisootaafi barattootaaf deeggarsa qarshii taasisuudhaan tajaajiltootni Afaan Oromootiin tajaajiluu danda’an akka horataman ta’eera. Kanaanis Amantootni naannicha keessatti argaman Amantaa isaaniitiin akka ciman, manneen Kiristaanaa tajaajiltoota dhabuun cufaman saaqamu akka dand’aniif gumaacha guddaa taasiseera. (Manneen barnoota bu’uura amantaaa Kutaa lallaba [Godinaalee] Baalee, Baha Harargee, Boorana, . . . keessatti argaman caqasuun ni danda’ama.
Walumaa galatti Waldaan Qulqullootaa naannoolee biroo irraa haala adda ta’een Amantoota Naannoo Oromiyaa keessa jiraniif xiyyeeffannaa tajaajilaa kennuudhaan “Pirojektii Miidiyaa Afaan Oromoo” dhugoomsee, waajjira/kutaa haaraa saaqudhaan haala qindaa’een tajaajila kennaa akka jiru asumaan ibsuu barbaanna.
Haaluma wal qabateen gara fuulduraatti kanneen karoorfaman keessaa muraasa caqasuuf:
- Guyya guyyaan Sagantaa TV afuurawaa Afaan Oromootiin jalqabu,
- Sagantaa Raadiyoo afuurawaa Afaan Oromootiin eegaluu,
- Barruulee Raadiyoo Ji’aan Qopheessuu,
- Kitaabolee eeguumsa Amantaa irratti xiyyeeffatan Afaan Oromoon qopheessuu,
- Kitaabolee garaa-garaa Afaan Oromootti hiikuu,
- Kitaaboolii daa’immaniifi fiilmiiwwan afuurawaa qopheessuu,
- Dargaggootni waa’ee Mana Kiristaana isaanii haalaan akka hubataniif Aplikeeshinii garaa-garaa qopheessuu,
- Sagantaa Televiizyiniifi Raadiyoo keenya warreen hordofuu hin dandeenye, amantoota baadiyyaaf bakka jiranitti sagalee Waaqayyoo dhageessiisuuf Teeknoolojii ammayyaa salphaa ta’een garaaramuun barsiisu…. kan jeedhaman ni caqasamu.
Manni Kiristaanaa Amantootni afaan dhagahaaniin Waaqayyo waaqeeffachu akka danda’aniif sochii taasiisaa jirtu keessatti yeroo kanatti Kitaaba Qiddaasee gara Afaan Oromoottii hiiktee tajaajilarra oolchiteetti. Waldaan Qulqullootaas qaama Mana Kiristaanaa akkuma ta’uu isaatti kaayyoo ergama Mana Kiristaanaatiin ala ta’e hin qabu. Hanga humni isaa isaaf eeyyametti tajaajilli Afaan Oromootiin kennamu akka dagaaguuf adda-durummaadhaan hojiilee fakkeenya ta’uu dand’an raawwatee jira; gara fuulduraattiis kanumaan kan itti fufu ta’a.
Gargaarsa Waaqayyootiin gaggeeffamaa, gorsa abbootiis dhagahaa Waldaan Qulqullootaa kana raawwachaa jira; Eenyumtuu afaan isaatiin akka hin baranne dhiibbaa hin taasiisu. Tajaajilli Waldaan Qulqullootaa Afaan Oromotiin kennaa jiru kuni madaallii ergama Mana Kiristaanaatiin akkasumas imaanaa Sinoodoosii Qulqulluu irraa fudhateen yommu madaalamu guutummaa guutuutti hanqina hin qabu jechu keenya miti. Ammas ta’e gara fuulduraatti tajaajila Mana Kiristaanaa isa Afaan Oromootiin kennamaa jiru ilaalchisee Amantoota quuqama afurawaa ni qabna jedhan waliin tajaajiluuf balballii Waldaa Qulqullootaa bal’inaan kan saaqame dha.
Gargaarsii Waaqayyoo nurraa hin fagaatiin.


text:
Hagayya 23 bara 2012
Gara:
Dhaabota ABO hundaaf
Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa (ULFO) fi
Qabsa’ota Oromoo hundaaf.
Irraa: Waltajjii Marii Oromoo
Dhimmi: Yaamicha Gurmuu Oromoo Cimsuu
Akkuma hundi keenya beeknu, ummanni Oromoo edda abbaa-biyyummaa isaa humnaan sarbame jalqabee mirga isaa deebisee gonfachuudhaaf guyyaan inni qabsoo irraa ofqabe hin jiru.
Ummanni keenya mirga uumamaan qabu kana deeffachuudhaaf qabeenya, humna, dandeettii fi hunda kan caaluu lubbuu isaayyuu qabsoo kanaaf qusatees hin beeku.
Akka marii fi gamaaggama Waltajjii Marii Oromootti (WMO), qabsoon kun bakka gahuu kan dadhabeef cimina diina keenya qofa osoo hin taane tokkummaa dhabuu dhaabota Oromootiifi. Sababa dhibdee ta’an keessaa jaarmiyaa ititee fi rakkina jiruu mariin hikkachuu aadaa godhachuu dhabuun keenya qabxiwwan gurguddoo jiran keessaa kan olaanoo ta’uun waan haalamu nutti hin fakkaatu.
Aadaa rakkina jiru akka Oromootti ilaaf-ilaameedhaan hikkachuu dhabuun ammo moora qabsoo Oromoo tasgabbii dhabsiisuu bira kutee dhaabonni maqaa ABOn sosohan qofti bakka sadii ykn afuritti akka facahan gumaacheera.Tasgabbii dhabuun moora qabsoo Oromoo kun ammo dhaabonni Oromoo diina irratti qiyyaafachuu dhiisanii wal irratti akka qiyyaafatan karaa saaquu bira taree diina dhiisanii wal irratti diina akka tahan godheera.Wal irratti ololuu fi wal irratti qiyyaafachuun kun ammo qabsoo Oromoo duubatti harkisuu bira dabree laamshessa jira. Akka WMOtti dhaabotiin Oromoof qabsa’an heddummaachuun mata isaatti rakkina tahee osoo hin tahin diina dhiisanii wal irratti ololuu fi qiyyaafachuun qabsoo Oromoo kiyyoo cimaa keessa galcheera.
Kiyyoo kana keessa bahuudhaaf ammoo wal tahuun barbaachisaa fi murteessaa akka tahe ummanni keenya sududaan, “artistoonni” keenya ammoo sirbaa fi geerarsaan fedhii fi hawwii ummata keenya kana ifaaf ifatti hubachiisaa turaniiru, har’as ittuma jiru. Barbaachisummaa tokkummaa Oromoo, Oromoo qofa osoo hin taane alagaan baargamaa dhufeyyuu ganna dhibba afur dura hubatee akkas jechuun nu hubachiiseera. ”If God had not blinded them (Oromos), there would not have been an inch of land in the empire, of which they were not the masters” Monel de Almeida, a Jesuit priest who visited Ethiopia in the 1620s.
Dhaabonni Oromoo garuu har’a illee ganna 400 booda ijaa-jaamuu kana waan hubatanii wal irratti ololuu fi wal irratti qiyyaafachuu dhiisanii tokkummaadhaan diina irratti qiyyaafachaa hin jiran. Haala yeroo ammaa mul’ataa jiru kana irraa yoo ilaallu ijaa-jaamuu sana keessaa dhiyoottis waan bahan hin fakkaatu.
Egaa nuti, hirmaatotni Waltajjii Marii Oromoo (WMO), rakkinoota armaan olitti tuqaman furmaata itti gochuudhaaf yeroo adda addaa yaamicha marii fi tokkummaa dhiyeessaa turreerra. Hangasitti ammoo karaa keenya Yoo tokkummaan dhibellee olola adda addaa dhaaba Oromoo kam irrattiyyuu hin oofnu, nu irratti oofamullee deebii hin kenninu kan jedhu ummata keenyaa hubachiifneerra.Ummanni keenyas tarkaanfii jalqabaa kana fudhachuu keenyatti gammadee olola dulloomaa nu irratti oofamaa jiru kanaf bakka akka hin kennine nu hubachiisuudhaan murtii keenyatti akka cicinuuf deebii gaarii (“feed back”) nu kennaa jira. Ammas olola wal irratti oofuun fi wal irratti qiyyaafachuun diinota keenya yoo fayyade malee qabsoo Oromoo akka hin fayyadne hunda keenyaaf ifa ta’uu qaba.
Kanaaf nuti, hirmaatotni WMO, mirga Oromoo gonfachiisuu kan dandeenyu yoo diinota keenya dura tokkummaadhaan dhaabbanne qofa tahu mamii tokko malee ijaa hubanneef haala duree tokko malee akka mari’annu yaamicha belbeltuu seena qabeessa kan obbolummaa fi kan lammummaa isiniif dhiheessina
Odeessa dabalataa ykn qunnamtiif
Kabbadaa Galataaa
waltajjiim@gmail.com
Injifatnoon Ummata Oromoof!
Waltajjii Marii Oromoo (WMO)


text:
Archive | February 1, 2017
Dhuguma “ Rakkoo Itiyoophiyaa Karaa Nagahaatin Furuuf” Qophiidhaa?
Dhuguma Wayyaaneen “ Rakkoo Siyaasaa Impaayeera Itiyoophiyaa Karaa Nagahaatin Furuuf” Qophiidhaa? Baareentuu Gadaa Irraa Gabroonfataan, saamtuu fi yakkamaan akka Wayyaanee biyya kam keessattuu tole jedhee fedhiin hangoo gadi dhiisee hin beeku, akka seenaan ragaa bahutti, kaanis agree dhageenyeetti xumuri gabroonfataa akka Wayyaanee du’a badaa du’anii aangoo gadi dhiisuu u ykn gaafa diddaan ummtaa dhiibee dhufe […]
#OromoRevolution – Oduu gara garaa – Guraandhala 1, 2017
#oromiyaa irraa hojjatanni banki misooma Ethiopia kan sanyin oromo ta’an sababa malanmaltumma hojjatan jedhun ari’ama jira.akkuma beekkamu presidantin bankicha obbo Isayyas Barihe ji’a tokko dura malanmaltummadhe jedhani arianis hin hidhamne.garu inni kan ariame sababa ummanni bankin kuni ummata tigre qofaf liqessa jedhe gaffi kaasef san tasgabessufi.garu dhugan jiru ijollen oromo amma aria’ama jiran sila secret […]


text:
Kaarikulamiin Haaraan Tartiiba Dubbisa Qubee Afaan Oromoo Jijjiire Wal-falmsiisaa Ta’aa Jira
WAASHINGITAN, DIISII — (VOA Afaan Oromoo) — Dhiheenya kana Televiiziyoonni Motummaa naannoo, Televiiviisiyooni Oromiyaa, Kaarikulamiin yokaan sirni barnootaa haraan sadarkaa tokkoffaa naannoo sana keessaa fi bahuu isaa, tartiiba barsiisa qubee Afaan Oromoo irratti jijjiiramni ta’uu eega beeksisee as yaadawwanii fi wal-falmiilee hedduu tu miidiyaa hawaasummaa irratti geggeessamaa jira. Akka maddeen adda addaa gabaasanitti, Biiroon barnootaa Oromiyaa, kaarikulamii haarawa kana, semistaroota sadii dura gad-baase. Kana irratti hundaa’uudhaan kitaabonni haaraan maxxansamanii raabsamanii jiran. Barsiisotaafis leenjiin kennamee jira.
Gabaasaa TV Oromiyaa ka dhiheenya kanaan akka himametti, jijjiirama wal-falmsiisaa tahe kanaaf bu’ura ka tahe, xiinxala yokaan qorannaa dandeettii dubbisa ijoollee sadarkaa duraa, ka garagaarsa USAID-n geggeessame.Qorannaa dandeettii dubbisa ijoollee baatii Caamsaa bara 2010 irraa haga Waxabajjii bara 2010tti geggeessame kana ka geggeesse, dhaabbata Yunaayitid Isteets keessa maadheffate, ka Early Grade Reading Assesment yokaan ERGA jedhamu yoo tahu, hayyoonni barnootaa biyya keessaas gargaartummaan itti hirmaatanii jiran.USAIDn, qorannaan kanaaf, duulaara miliyoona 90 baase.
Qorannaa yeroo sana geggeessame irraa jalqabee akka gorsaa gameessaatti ka tajaajilaa turanii fi hojii kaariklulamii haaraa bocuu kanattis hirmaatan – Yunivarsitii Finfinneetti, ogeessa xiin-qooqaa yokaan Lingustiksii fi barsiisaa damee Afaan Oromoo – Dr. Tola-Maariyaam Fufaa, akka dhimma kana irratti ibsa nuuf kennan, Finfinnee irraa telefoonaan dubbisnee jira.
Gaaffii fi deebii kutaa duraa dhaggeeffadhaa


text:
Naay Maathiri Okkanumnu Aasai
1982. Chennai Koovam Oramaay Irukkum Kudisaippakuthi Athu. Mani Raatthiri Eddaraithaan Aavuthu. Anjalai Athukkulla Saapduddu Padutthuddaa. Purusan Veeddukku Varathukku Eppadiyum Pattharai Aavum. Rendu Mani Neeram Ennaa Panlaam? Pakkatthu Voodla Poy TV Paakkalaamaa? Aanaa Manasukkulla Oru Nappaasai, Purusan Innikku Seekkiram Vanthuddaannaa? Thaan Aasaippaddathu Innikku Nadakkumaa? Ava Purusan Varavai Deyili Aasaiyaay Ethirpaarkkurava Illa. Innikki Kaalaila Paattha Kaadsithaan Ava Namaichalukku Kaaranam.
kaatthaala Thanni Laari Vanthiduchunnu Koovikkunu Ponaanunga. Naan Kudatthai Edutthukkunu Thanni Laarila Thanni Pudikkaratthukku Poneen. Koodavee Thanni Pudikkaratthukku Eppavum Vara Sukunaava Kaanomeennu Ava Ennaa Panraannu Paakkaratthukku Ava Vooddukku Pinnaadi Poy Eddi Paatthaa, Ulla Ava Purushanai Otthukkiddirunthaa! Adi Koorukeddavalee, Purushana Veelaikku Anuppaama, Kaatthaala Patthu Manikku Ennaadi Unakku Koothi Namaichalu? Ompothu Mani Skoolukku Eddu Manikkee Pullaingala Anuppuraaleennu Paarttheen. Ippatthaanee Puriyuthu Vishayam. Iva Purusan Poolai Umparatthukku Pullaingala Skoolukku Seekkiram Anuppunaalnu. Ivalukku Thanniyoda Purushanai Okkarathu Mukkiyamaa Padutheennu Nenaichukkinu Anjalai Ava Vooddukku Ponaa.
eelaavathu Kudam Thanni Pudikka Ponappa Kooda Sukunaava Kaanum. Thirumpa Ava Vooddukkulla Eddi Paatthaa, Kaluthai Kanakkaa Rendaavathu Ravundu Otthukkiddu Irukkithunga Rendum. Sukunaa Purusan Poolai Sdeem Enjin Maathiri Ulla Viddu Otthukkiddu Irunthaan. Sukunaa Uppina Aappatthai Thookki Kaaddi, Purusan Poolai Koothikkulla Vuddukkiddaa. Ava Purusan Munusaami Aal Paakka Savukkukaddai Maathiri Olliyaa Neddaiyaa Iruppaan, Aanaa Poolu Maddum Virakukaddai Kanakkaa Irukku, En Purushanukkum Irukkee Poolu. Innaa Panrathu. Anjalaikkum Aasaithaan. Purushanoda Eppadiyaavathu Rendu Ravundu Okkanumnu. Aanaa Anjalai Purusan Maari Deyili Saaraayam Kudichuddu Vanthu Entha Oddaiyilaavathu Poolai Viddu Rendu Aaddu Aaddiddu Thoongiduvaan. Anjalai Purusan Maariyum Sukunaa Purushanum Kiddathadda Oree Vayasuthaan, Rendu Peerum Riksaathaan Odraanunga. Rendum Deyili Naiddu Saaraayam Kudichudduthaan Varum. Aanaa Sukunaa Purusan Maddum Eppadi Dapul Ravundu Okkaraan? Anjalaikku Thannoda Purusan Maari Meela Kopamum, Sukunaa Meela Poraamaiyum Vanthathu.
naal Pooraa Anjalaikku Udampu Soodaa Irunthathu. Adikkadi Thuniyai Edutthu IrakKoothiyai Thodachikkiddaa. Riksaa Sdaandukku Poy Purushanai Kooddiddu Vanthudalaamaannu Nenaichaa, Aanaa Antha Naay Enga Irukkumnu Theriyaathu. Naiddu Varaikkum Epdi Odrathunnu Theriyaama, Karuvaadu Vaangi Kolampu Vachiddu, Seekkiram Saapduddu, Purusan Innaikki Saaraayam Kudikkaama Vanthaa Ninaichatha Saathikkalaameennu Paayil Purandu Kondirunthaal. Aanaa Purusan Varathukku Innum Rendu Mani Neeram Irukkee.
anjalaikku Thiruppi Kaalaila Paattha Seen Naapakam Vanthathu. Innikku Epdiyum Maari Poolai Umpaama Ava Koothikkulla Uda Porathilla. Athu Maddumilla, Innikku Rendu Ravundu Okkanum. Athaan Usaaraa Innikku Pullaingala Korukkuppeeddaikku Amma Vooddukku Saayangaalam Anuppiddeen. Innikku Vellikkilamai. Innum Rendu Naal Kalichi Naayitthukkilamaithaan Athunga Varunga. Intha Manushanai Rendu Naal Veelaikku Anuppaama Okka Sollanum. Naalaikku Ayira Minu Kolampu Vakkanum. Naalaannikku Kari Kolampu Vakkanum. Rendu Naal Intha Naayi Saaraayam Kudikkaama Irunthaalee Aareelu Thadavai Okkalaamnu Kanakku Pannaa Anjalai. Innikku Naid Maddum Saaraayam Kudikkaama Vanthaa, Mavalee Rendu Thadava Otthuramaddeen?
mindum Kaalaiyil Paarttha Kaadsiyum, Virakukaddaiyum, Sukunaa Koddaiyai Oru Kaiyil Kasakki Kondu Poolai Umpiyathum, Ava Purusan Sekand Ravundu Otthathum Naapakam Vanthathu. Antha Ninaippee Aval Koothiyai Iramaakkiyathu. Thuniyai Edutthu Koothiyai Thudaitthaal. Jocket Meel Kokkiyai Avutthuddu, Porandu Padutthaal. Avalukku Intha Maathiri Koothi Arippu Vanthu Naalaayirru.
ava Kudisaikku Veliyee Saaraaya Ularal Keeddathu. Mani Ompothairaithaan Aakuthu. Intha Naay Athukkulla Vanthuduche. Enna Panrathu, Innikkum Intha Pannaadai Saaraayam Kudichuddu Vanthuduchi, Innaikku Ottha Maathirithaan. Manam Verutthu Poy Thalaiyai Thiruppi Padutthukkondaal. Kudisaikkathavai Thirakkum Satthamum, Piraku Moodum Satthamum Keeddathu. Neeraaka Vanthu Lungiyai Kaladdiddu, Kerasin Vilakkai Anaitthaan. Thaddu Thadumaari Ava Meel Vilunthaan. Saaraaya Vaadai Vayitthai Kumaddiyathu. Pudavaiyai Thookki, Sootthil Poolai Theeytthaan. Thinam Alutthuppona Anjalaikku Inru Eeno Nallaa Irunthathu. Ellaam Kaalaiyil Paarttha Kaadsiyinaalthaan. Kaiyai Thodaikku Naduvee Viddu Poolai Uruvinaal. Eerkanavee Kolakolannu Iruntha Aval Koothikkul Pool Valukki Kondu Senrathu. Nangu Nangu Enru Okka AaramPitthaan. Avalukku Valakkatthai Vida Nanraaka Irunthathu. Ennaachu Innaikku Ivanukku? Saaraayam Kammiyaa Kudichirukkaanaa? Innikku Kudicha Alavu Saaraayamthaan Deyili Kudikka Sollanum. Innikku Poolai Nallaa Soruvaraanee? Ennavo Nallaa Aala Otthaal Sarithaan Enru Kaikalaal Rendu Thodaiyaiyum Viritthu, Koothiyai Thookki Kaaddinaal. Kidda Thadda Patthu Nimidam Otthaan. Anjalai Intha Maathiri Inpatthai Ithuvarai Anupavitthathillai.
avan Otthu Muditthuviddu Poolai Edutthuviddu, Padutthu Viddaan. Anju Nimishatthukku Appuram Elunthu Lungiyai Kaddikiddu Ennaa Kolampudi Vechirikka Innikkunu Keeddaan. Thookkivaarippoddathu Anjalaikku. En Purusan Kural Illaiyee Ithu. Udanee Vilakku Eerri Paartthaal, Pakkatthu Veeddu Kannammaa Purusan. Adat Thevidiyaa Paiyaa, Veedu Maari Vanthu Yaar Pondaddiyo Otthuddu Poriyee. Onna Thodappa Kaddayaalathaan Adikkanumnu Avana Eddi Uthaichaa. Veliya Podaa Somaarinnu Katthinaal. Avan Lungiya Edutthu Kaddiddu Veliyee Odinaan. Nalla Veelai Kannammaa Ooril Illai, Thampi Kalyaanatthukkaaka Sontha Oorukku Poyirukkaa. Avalukku Maddum Intha Vishayam Therinjathu, Avvalavuthaan, Ooraiyee Naaradichuduvaal, Sariyaana Pajaari. Naan Appavee Nenaicheen. Innikku Poolu Thadiyaa Irunthathee, Koothikkulla Idikkuthee, Ivan Veera Neraya Neeram Otthaanee, Appavee Enakku Santheekam. Pakkatthu Veeddu Naayi Ippidi Pannumnu Nenaikkala. Oru Pakkam Avalukku Ippadipadda Inpam Kidaitthathil Santhosham Irunthaalum, Kannammaavaiyum Sukunaavaiyum Ninaitthaal Poraamaiyaaka Irunthathu, Koothi Arippum Athikamaakiyathu.
elunthu Koothiyai Kaluvikondu Vanthaal. Purusan Varum Neeram Aayiduchu. Avan Maddum Ithai Paartthirunthaan, Kadhai Kanthalthaan. Konja Neeratthula Anjalai Purusan Maari Veeddukku Vanthaan. Innikku Varumaanam Sariyaa Illaathathaala, Avan Saaraayam Kudikkala. Anjalaikku Santhosam Thaangala. Ava Ninaichamaathiri Innikku Rendu Thadava Okkappaduvaalaa? Purushanukku Karuvaaddu Kolampu Saappaadu Poddaal. Pullainga Engannu Keeddaan. Sonnaal. Purinthu Kondu Siritthaan. Saappidduviddu Paayil Padukkumpothee Therinthuviddathu Avanukku, Innikku Anjalai Oru Thinusaatthaan Irukkaannu. Avan Padutthavudan, Avan Lungikkul Thalaiyai Viddaal. Poolai Nallaa Uruvividdaal. Sukunaa Umpiyathu Naapakam Vanthathu. Oru Kaiyil Koddaiyai Pisainthukkondu Poolai Umpa Aarampitthaal. Sukunaa Purusan (virakukaddai) Poolai Ninaitthukkondu Veri Piditthaval Pola Avan Poolai Umpinaal. Ennaadi Oru Thinusaa Panra Innikku. Ennaikkum Poolai Umpaathaval Innikku Ippidi Umpura. Ennaachi Unakku Innikki?
anjalai Ethaiyum Kaathil Vaangavillai. Paayil Padutthaal. Purusan Poolai Konjam Uruvi Koothikkul Vuddukkiddaa. Kannammaa Purushanukku Kaaddina Maathiri Kaikalaal Rendu Thodaiyaiyum Viritthu, Koothiyai Thookki Kaaddinaal. Intha Seykaiyellaam, Maari Poolai Valakkatthukku Maaraaka Kanamaaka Maarri Aalavum Akalavum Okka Seythathu. Avanukku Kaamam Thalaikkeeri Thaarumaaraaka Otthaan. Anjalai Veeru Ulakatthil Irunthaal. Innikki Nallaa Naddukkidduruntha Pool Munai Koothikkul Idikka Aarampitthathum Aval Thodai, Kai, Kaalellaam Nadunga Aarampitthathu. Maari Veekatthai Kuraikkaamal Otthukkondirunthaan. Anjalai Kaikal Thodaiyai Vidduviddu Paayai Braandina. Ithuthaan Samayam Enru Maari Aval Mulaikalai Pisainthukkondu Meelum Meelum Ulaitthaan. Anjalai Thalaiyai Ippadiyum Appadiyum Aaddinaal. Maari Iditthu Iditthu Anjalaiyin Udampu Konjam Konjamaaka Paaykku Veliyil Vanthathu. Maarikku Naay Maathiri Okkanumnu Aasai. Methuvaaka Poolai Veliyil Edukka AaramPitthaan. Aval Kattha Aarampitthaal. Yov Otthu Mudichiddu Appuram Poolai Veliyil Eduyyaa Enraal. Maari Palaiya Maathiri Otthaan. Kanji Varum Samayam Aval Mulaikalai Alutthamaaka Kasakkikkondee Kanjiyai Peechiyaditthaan. Maari Udanee Oynthuponaan. Anjalai Methuvaaka Intha Ulakukku Thirumpinaal. Avaludaiya Nedunaal “dapul Ravundu” Aasai Inru Niraiveeriyathu – Athuvum Rendu Poolodu. Sani, Naayiru Rendu Naalum Purushanai Veliyee Poka Vidaama, Veeddukkullee Vaitthu Okkanumnu Mudivu Kaddikiddu Appadiyee Methuvaaka Thoongiponaal


text:
-
Barreeffamni armaan gadii kun Muhaammad ergamaa Waaqaa isa dhugaadha jedhanii warra amananiif amantiin isaanii sirrii akka hin taane qabxiilee agarsiisan ja’a qabatee jira. Musliimota barreeffama kana dubbisan yaadota kanneen of eeggannannoo fi kadhannaa keessa ta
-
Seensa fi Macaafa Qululluu Waliin Wal-madaalchisuu
Kan akka gaafii “Yesus Kiristoos raajii qofa moo Waaqa foonin ml’ate?” jedhuu Macaafa Qulqulluu Qur’aana irraa aadda foo’e hin jiru. Kutaalen Qur’aanaa 88 barreeffama kana keessatti gabaabbinaan ibsaman
-
Yaalin jireenya gaarii jirachuudhaaf taasifamu hojii dadhabsiisaa dhuma hin qabneedha. Baay’onni keenya hojiilee keenya isaan badaa ta’an too’achuuf ni dhamaana; akkasumas hojii garii ta’e h
-
Kun gabaasa jecha tokko qofa irratti hundaa’edha. Jechi kunis Masgiida (Maskiida) kan jedhu yemmuu ta’u dhaabbata yeroo hundaa oduu sab-qunnamtii gara garaatin dhageenyu kan bakka bu’uudha. Baroota dhihoon booda Masgiidota biyya Ingiliizi fi Awrooppaa keessatti argaman keessatti meeshaalen waraana fi barreeffamoonni
To top


text:
Prezidaant Traamp Akka Biyyi Isaanii Walii-galtee Kunuunsa Qilleensa Naannoo Biyyoonni Addunyaa Gara Dhibba Lamaa Mallatteesanii Turan Keessaa Akka Baatu Kaleessa Labsuun Addunyaarrtti Qeeqa Hedduu Kaase
Kanneen Paaris keessatti walga’an biyyoonni 197 jijjiiramni haala qilleensa naannoo addunyaaf sodaachisaa ta’uu hubachuudhaan, aara qilleensa gubataa biyya isaanii keessaa, daran gad-muruuf dhaadatanii turan. Biyyoota walii-galtee sana mallatteessan keessaa Yunaayitid Isteets tokko turte.
Garuu, prezidaant Donaald Traamp eega taayitaa qabatanii as, waadaa Yunaayitid Isteets seentee turte sana duubatti deebisuuf, imammatoota sana duuba jiran jijjiiruutti irratti hojjetaa turan, Kanneen keessaa proojektii ujummoo boba’aa KEYSTONE XL jedhamuu, ka wal-mormsiisaa tahe sana deebisanii jalqabsiisuu fi to’annaa aara warshaalee ka mootummaan Obaamaa baase keessa deebi’anii barreessuu akka fakkeenyaatti fudhachuun ni danda’ama.
Kaleessa immoo, akka Yunaayitid Isteets, walii-galtee Paaris keessaa baatu labsan – Prezidaant Traamp.
Yunaayitid Isteets walii-galtee waa’ee qilleensa naannoo Paaris keessaa ba’uuf jirti – jedhan.
Dhaabuu hin dandeenyu! Dhaabuuf hin jirru! – jedhan, namoonni ejjennoo Prezidaant Buush kana morman – Waayit Haawus fuul-duratti hiriiranii. Bulchiinsi magaalaa Paarisis, labsii Prezidaant kana mormuudhaan, galma isaa ibsaa magarisaan ibse.
Aara gurbataa, warshaalee fi meeshaalee ka biroo keessaa ba’u, ka “Greenhouse Gas Emissions” jedhamu gad-xiqqeessuuf, biyyoonni gara dhibba lamaa ta’an BARA 2015 walii-galan. Kanneen walii-galtee sana adda-durummaan mallatteessan – Prezidaantiin duraanii – Baaraak Obaamaa, akkuma prezidaant Traamp akka biyyattiin keessaa baatu labsanitti, mormii isaanii dhageessisan.
“Biyyoonni walii-galtee Paaris sana keessatti hafan kanneen bu’aa isaa hoiiwwan haarawa uumamanii fi induustriilee uumaman irraa guurrachuuf jiran” - jedhan – Obaamaan.
Prezidaantii Faransaay haarawa – Imaanu’eel Maakroon dabalee – hoogganoonni biyyootaa hedduun Traampiin qeeqanii jiran.
Murtii kana nan kabaja. Garuu, dhumatti, murtii dogoggoraa ti – Yunaayitid Isteetsiifis tahe Addunyaadhaaf – jedhan.
Tokkummaan Mootummootaas, Yunaayitid Isteets, walii-galtee Paaris keessaa ba’uun, carraaqqii nageenya Addunyaaf godhamuuf, mufachiisaa akka tahe beeksise.
Akka Prezidaant tarkaanfii sana fudhatan ka dursanii ciicatan, Chaansilarittiin Jarmanii – Angelaa Merkel, biyyi isaanii akka walii-galtee Paaris sanatti dirqama irraa eegamu akka baatu mirkaneessan.
Tarkaanfii amma Prezidaant Traamp fudhatan kanaan, Yunaayitid Isteets, Addunyaa irratti biyyoota lameen walii-galtee Paaris sana duraanuu hin mallatteessin hafan – Nikaaraaguwaa fi Siiriyaatti dabalamti – jechuu dha.


text:
FOOLIISHSHO TONAASETTE
Cuuama Maganunniwa Roore Shinqeemmo Gede Kaa'litannonke
Kiristaanu cuuamannohu hiittoonniiti?
Mittu manchi cuuamate maa assa hasiissannosi?
Mittu manchi isonooto Maganoho sayise aannohu hiittoonniiti?
Cuuamate qara ikkino korkaati maati?
“KUNEETI kowiichcho wayi noona cuuama hoolannoeri mayi no?” Tini xa'mo umi sanira silxaane noosihu mittu Itiyophphiyu manchi xa'minote. Filiphphoosi yinanni Kiristaanchi konni manchira Yesuusi daanno yine qaale e'noonni Mesihichcha ikkinota xawise kulino. Kuni Itiyophphiyu manchi Qullaawa Borronni rosinori hagiirsiisinosi daafira rosinore loosu aana hosiisate kaino. Isi cuuama hasi'rinota kulino!—Soqqamaanote Looso 8:26-36.
2 Yihowa Farci'raasine giddo mittu ledo konni maxaafita sa'u fooliishshuwa seekkite xiinxalloottoha ikkiro, ‘Cuuama hoolannoeri isi mayi no?’ yite xa'mate qixxaawoottoha ikkara dandaanno. Qullaawu Maxaafi giddo noota gannatete hegere heeshsho hee'rate hexxo xa seekkite afootto. (Luqaasi 23:43; Ajuu[j]a 21:3, 4) Qoleno reyitinori noo garanna kaote hexxo rosootto. (Mekibibi 9:5; Yohaannisi 5:28, 29) Miteekkite Yihowa Farci'raasine gamba yitanno songowa hadhe halaalaancho amma'na giddo noo manni ikkito illekkinni laoottoha ikkara dandaanno. (Yohaannisi 13:35) Hakkiinni saeno, Maganu Yihowa ledo gilletenni fiixooma jammaroottoha ikkara dandaanno.
3 Maganoho soqqama hasi'rattota leellisha dandaattohu hiittoonniiti? Yesuusi rosaanosi togo yiino: ‘Hadhine manna duuchcha cuu'inanni rosaano asse.’ (Maatewoosi 28:19) Yesuusi umisi wayi giddo cuuame lawishsha ikkino. Isi cuuaminohu bisoho waa winxeenna di''ikkino; woyi umoonni qolle waa dunneenna di''ikkino. (Maatewoosi 3:16) “Cuua” yine tirroonnihu Girikete qaali “lixisa” yitanno tiro afi'rino. Konni daafira Kiristaanu cuuamannohu woˈmunni wo'ma wayi giddo lixeeti.
4 Wayinni cuuama Yihowa ledo fiixooma hasi'rannohura baalaho hasiissannote. Cuuama Maganoho soqqamate hasatto nooheta mannaho leellishshanno. Cuuamakki Yihowa fajjo assa hagiirsiissannoheta leellishshanno. (Faarso 40:7, 8) Ikkollana cuuama dandaatto gede assa hasiissannoheri no.
EGENNONNA AMMANA HASIISSANNO
5 Umi qaafo adha jammarte nootto. Hiittoonni? Qullaawa Maxaafa ganynyite xiinxallakkinni Magano Yihowanna Yesuusi Kiristoosi lainohunni egenno afi'rootto. (Yohaannisi 17:3) Ikkollana rosattori gana lowori no. Kiristaanu “[Maganu] fajjotenni gara ikkitino egennonni wo'ma” hasiissannonsa. (Qolasiyaasi 1:9, NW) Togoo egennonni wo'mate Yihowa Farci'raasineha songote gambooshshe beeqqa lowo geeshsha kaa'litannohe. Togoo gambooshshe beeqqa lowo geeshsha hasiissannote. (Ibiraawuyaani 10:24, 25) Ganynyite gambooshshe beeqqakki Maganunnire ledde afatto gede kaa'litannohe.
6 Ikkeennano cuuamate Qullaawu Maxaafi giddo noore baala afa dihasiissannohe. Silxaane noosihu Itiyophphiyu manchi gama egenno afi'rinoho; ikkollana Qullaawa Borrota mite mite kifile huwatate kaa'lo hasiissinosi. (Soqqamaanote Looso 8:30, 31) Hatteente gede, atino rosattori lowori no. Isinni, Maganunnire rosatto rosi digoofanno. (Mekibibi 3:11) Ikkeennano, cuuamattora albaanni Qullaawu Maxaafiha xinta ikkino roso huwatanna ammana hasiissannohe. (Ibiraawuyaani 5:12) Lawishshaho, reyitinori noo gara, Maganu su'minna Mangistesi hasiissannohu mayiraatiro afanna ammana hasiissannohe.
7 Ikkollana ‘ammana nookkiha Magano hagiirsiisa dandiinannikkihura’ egenno calla baqe di''ikkitino. (Ibiraawuyaani 11:6) Bi're Qorontoosi katamira hee'rinohu mitu mitu manni Kiristaanu sabbakino sibikate macciishshihu gedensaanni, ‘ammane cuuaminota’ Qullaawu Maxaafi kulannonke. (Soqqamaanote Looso 18:8) Insante gede, Qullaawa Maxaafa xiinxallakki Qullaawu Maxaafi ayyaanunni borreessaminoha Maganu Qaale ikkinota ammanatto gede assitahera hasiisanno. Qullaawa Maxaafa xiinxallakki, Maganu uyino hexxo ammanatto gedenna Yesuusiti wodote kakkalo manna gatisate wolqa afidhinota ammanatto gede assitahera hasiisanno.—Iyyaasu 23:14; Soqqamaanote Looso 4:12; 2 Ximootewosi 3:16, 17.
QULLAAWU MAXAAFI HALAALE WOLEHO KULI
8 Ammanakki lexxitanni hadhuro, afoottore mannaho kulittokki sammi yite diafatto. (Ermiyaasi 20:9) Maganunnirenna alaamasi woleho kulate lowo geeshsha quqquxamatto.—2 Qorontoosi 4:13.
9 Qullaawu Maxaafi halaale fiixikkira, jaallakkira, olliikkiranna ledokki loosanno mannira kulatenni jammara dandaatto; tenne assatto woyite hayyotenni assi. Yannate gedensaanni darajjaino garinni Yihowa Farci'raasine ledo sabbaka dandaatto. Tenne hajo lainohunni Qullaawa Maxaafa rosiisihe Farci'raasinchi ledo hasaawa waajjitooti. Faajjete sabbakate deerra iillittoro, atinna rosiisihe Farci'raasinchi, lame songote cimeeyye ledo hasaabbinanni gede qixxaawo assinanni.
10 Tini qixxaawo Maganu ge'reewi allaalaasine ledo yaano Kiristaanu songo cimeeyye ledo seekkite egennamatto gede kaa'litannohe. (Soqqamaanote Looso 20:28; 1 Pheexiroosi 5:2, 3) Tini cimeeyye Qullaawu Maxaafiha xinta ikkino roso huwatoottotanna ammanattota, Maganu qaali garinni hee'rakki, qoleno addinta Yihowa Farci'raasincho ikka hasi'rattotanna te'ee buuxxanno. Hakkiinnino cuuamoottokki halashshaancho ikkite faajjete sabbaka dandaattota kultannohe.
11 Wole ragaanni kayinni faajjete sabbaka dandaatto gede, heeshshokki giddo mite mite soorro assanna mito mito amale agura hasiissannoheha ikkara dandaanno. Agura hasiissannohe coyi giddo gamu, wolu mannira maaxxe keeshshoottore ikkara dandaanno. Konni daafira, cuuamoottokki halashshaancho ikkate xa'mi'rakkira albaanni kabbaade ikkino cubbiwiinni, yaano soorro, dimba, hashiishe aganna caate ita lawinore xooqa hasiissannohe.—1 Qorontoosi 6:9, 10; Galatiya 5:19-21.
MAARO EANNA SOORRAMA
12 Cuuama dandaatto gede assa hasiissannoheri wolurino no. Hawaariya Pheexiroosi, ‘Cubbi'ne hayishshamanno gede [maaro e'e, hattono soorramme]’ yiino. (Soqqamaanote Looso 3:19) Maaro ea yaa assootto cubbira giddokkinni gaabbate yaate. Maaeela heeshsho hee'ranno manchi maaro ea hasiissannositi dihuluullammannite. Ikkollana maaeela heeshsho hee'rannokki manchi nafa maaro ea hasiissannosi. Mayira? Korkaatuno mannu ooso baala cubbaataamma ikkitinohura Maganu maaro hasiissannonsa. (Roomu Sokka 3:23; 5:12) Qullaawa Maxaafa xiinxallakkira albaanni Maganu fajjo maatiro diafootto. Maganu fajjo maatiro afittokki fajjosi garinni hee'ra didandaatto. Konni daafira maaro ea hasiissannote.
13 Maaro eino manchi ‘soorrama’ woyi albi doogosinni higa hasiissannosi. Maaro ea gaabba calla di''ikkitino. Konni albaanni hee'ratto heeshsho aguratenna dancha ikkino coye assate qodhite ka''a hasiissannohe. Cuuamakkira albaanni maaro eanna soorrama hasiissannohe.
ATENEETO MAGANOHO SAYISSE AA
14 Cuuamakkira albaanni assa hasiissannohehu wolu qaru coyi no. Hakkuno ateneeto Yihowara sayisse aate.
15 Wo'mu wodani huuccattonni ateneeto Yihowara sayisse aatto wote, hegerera isiha calla ikkate qaale eatto. (Marro 6:15) Mittu manchi togoo qaale eannohu mayiraati? Lawishshaho, mittu beetti mitte beetto adhara coyi'ramino yine hendo. Ise roore afanni ha'ranno wotenna danchu akati nooseta buuxiro tini beetto roore baxissanni hadhannosi. Yannate gedensaanni tenne beetto adhara huucci'ranno. Seenne adha halaafinate leddannoti dikaandannite. Ikkollana tenne beettora noosi baxilli ise adhanno gede assannosi.
16 Atino Yihowa affanninna baxxanni ha'rittoro ateneeto qooffatittokki isira soqqamate kakka''atto. Maganu Beetto Yesuusi Kiristoosi harunsa hasi'rannohu ayiino “umosi [kaada]” hasiissannosi. (Maarqoosi 8:34) Gillenke hasattonna iqqidenke Maganoho woˈmunni wo'ma hajajammeemmota hooltannonkekki gede umonke kaada hasiissannonke. Konni daafira, cuuamakkira albaanni Yihowa fajjo assa heeshshokki giddo qara coye ikka hasiissannose.—1 Pheexiroosi 4:2.
GUFIRUMMORONA YITANNO WAAJJA QEELA
17 Mitu manni gufirummorona yee waajjanno daafira, insaneeto Yihowara sayise aate hobbi ruxxi yaanno. Aneneeto Maganoho sayise uummoro Maganu albaanni xa'mameemmo yee waajjara dandaanno. So'ro loose Yihowa dadilliseemmo yee waajjanno daafira, insaneeto Yihowara sayise aa hooga woyyitannoha lawannonsa.
18 Yihowara noohe baxilli lexxanni ha'riro, ateneeto isira sayisse aatenna eootto qaale agadhate kakka''atto. (Mekibibi 5:4) Ateneeto Maganoho sayisse uyitto gedensaanni, “Yihowa woˈmunni wo'ma hagiirsiisanna isi hasi'ranno garinni hee'ra” hasi'rakki digattanno. (Qolasiyaasi 1:10, NW) Maganoho noohe baxilli fajjosi assa gooddo ikkite leeltannohekki gede assanno. Konni daafira hawaariya Yohaannisi yiinori ledo sumuu yaattoti dihuluullissanno. Isi togo yee borreessino: “Magano baxa hajajosi agadhate, hajajosino diqarrissannote.”—1 Yohaannisi 5:3.
19 Ateneeto Maganoho sayise aate guuta ikka dihasiissannohe. Yihowa wolqakki deerra afino; qoleno wolqakkira alee ikkinore assattora dihasi'ranno. (Faarso 103:14) Isi qinaahera hasi'ranno daafira kaa'lannohe; qoleno irkisannohe. (Isayyaasi 41:10) Wo'mu wodanikkinni Yihowa addaxxattoha ikkiro, “doogokki suwashsho assannota” huluullantooti.—Lawishsha 3:5, 6.
ATENEETO MAGANOHO SAYISSE OOTTOTA CUUAMATENNI LEELLISHA
20 Aleenni xawinsoonnire seekkite huwatakki gillekkinni ateneeto huuccattotenni Yihowara sayisse aate kaa'litahera dandiitanno. Qoleno Yihowara addu baxilli noosihu ayee manchino ‘gato afi'rate ammanasi faajjete xawisa’ hasiissannosi. (Roomu Sokka 10:10, NW) Ammanakki faajjete xawisa dandaattohu hiittoonniiti?
21 Cuuama hasi'rattota songo'ne cimeeyye bisi qineessaanchira kuli. Isi gama cimeeyye ledo Qullaawu Maxaafiha xinta ikkino roso addi addi xa'monni ledde hasaawatto gede qixxaawo assanno. Tini cimeeyye cuuama dandaatto yite wossanturo, aane noohura jawu gambooshshira cuuama dandaattota kultannohe.* Duuchcha wote togoo gambooshshira, cuuama yaa mayyaatero Maganu qaalinni xawinsanni. Cuuamate yannara qaale kulannohu, cuuantannori qoltanno gede lame xa'mo xa'mannonsa; tini xa'mo cuuantannori ammanansa “faajjete xawisate” kaa'litannonsa.
22 Cuuama ateneeto Maganoho sayisse oottotanna hakkiinni jammarte Yihowa Farci'raasincho ikkoottota faajjete leellishshanno. Cuuantannori mannimmansa gudisse wayi giddora eessite insaneeto Yihowara sayisse uyitinota mannaho leellishshanno.
CUUAMAKKI MAYI TIRO AFIDHINO?
23 Yesuusi rosaanosi “Annunni Beettunninna Qullaawu Ayyaani su'minni” cuuantannota xawisino. (Maatewoosi 28:19) Togo yaa cuuamanno manchi Yihowatanna Yesuusi Kiristoosi silxaane huwatanna ammana hasiissannosi yaate. (Faarso 83:18; Maatewoosi 28:18) Qoleno Maganunnihu qullaawu ayyaani yaano Maganunniti loosu aana noo wolqa maa assitannoro huwata hasiissannosi.—Galatiya 5:22, 23; 2 Pheexiroosi 1:21.
24 Ikkollana cuuama wayi giddora e''e fula calla ikkitukkinni, mittu hasiisanno coyira malaateho. Wayi giddora gudisante eakki albi heeshshora reyottota leellishshanno. Wayi giddonni fulakki kayinni xaate Maganu fajjo assitanni hee'rattota leellishshannote. Qoleno ateneeto sayisse oottohu mittu loosira, mittu alaamira, mannaho woyi mitte dirijjitera ikkikkinni Yihowara ikkinota qaagi. Ateneeto Yihowara sayisse aakkinna cuuamakki Maganu ledo muli jaalooma kalaqi'rate hanafote.—Faarso 25:14.
25 Cuuama calla digatissanno. Hawaariya Phaawuloosi togo yee borreessino: “Waajjatenninna [huxi'ratenni] umi'ne gato kaajjishidhe.” (Filiphphisiyusi 2:12) Cuuama gato afi'rate hanafotella. Xa kayinni, Maganu baxillinni fulittokki hee'ra dandaattohu hiittoonniiti? yitannotera hasiissanno xa'mora dawaro afi'ra hasiissannonke. Goofimarchu fooliishsho tenne xa'mora dawaro qoltanno.
QULLAAWU MAXAAFI ROSIISANNO ROSO
- Kiristaanu cuuamannohu woˈmunni wo'ma wayi giddo lixeeti ikkinnina waa winxeenna di''ikkino.—Maatewoosi 3:16.
- Cuuamate egenno afi'ra, ammana, maaro ea, soorramanna meessaneeto Maganoho sayise aa hasiissanno.—Yohaannisi 17:3; Soqqamaanote Looso 3:19; 18:8.
- Ateneeto Yihowara sayisse aate, Yesuusa harunsate umonsa kaadino manni gede umokki kaada hasiissannohe.—Maarqoosi 8:34.
- Cuuama albi heeshshora reyatenna Maganu fajjo assate ka''ate.—1 Pheexiroosi. 4:2.
* Yihowa Farci'raasine diru dirunku assidhanno jajjabbu gambooshshira duuchcha wote manna cuu'nanni pirogiraame heedhanno.
Xiinxallote Xa'muwa
1. Silxaane noosihu mittu Itiyophphiyu manchi cuuamara xa'mi'rinohu mayiraati?
2. Cuuamate hajo hixamanynyite assaawa hasiissannohehu mayiraati?
3. (a) Yesuusi rosaanosira mayitanno hajajo uyino? (b) Kiristaanu cuuamannohu hiittoonniiti?
4. Wayinni cuuama maa leellishshanno?
5. (a) Cuuamate umo adha hasiissannohe qaafo hiitteeti? (b) Kiristaanu gambooshshi maaho kaa'lanno?
6. Cuuamate mageeshshiti Qullaawu Maxaafi egenno hasiissanno?
7. Qullaawa Maxaafa xiinxallakki ma assitahera hasiisanno?
8. Rosoottore woleho kulate kakkayisannoheri maati?
9, 10. (a) Qullaawu Maxaafi halaale ayeoora kulte jammara dandaatto? (b) Yihowa Farci'raasine ledo darajjaino garinni sabbaka hasi'rittoro ma assa hasiissannohe?
11. Mitu mitu manni faajjete sabbaka dandaanno gede maa agura hasiissannonsa?
12. Maaro ea hasiissannohu mayiraati?
13. Soorrama yaa mayyaate?
14. Cuuamakkira albaanni assa hasiissannohehu qaru coyi maati?
15, 16. Meessaneeto Maganoho aa yaa mayyaate? Mitto mancho hatto assate kakkayisannosihu maati?
17. Mitu manni insaneeto Maganoho sayise aate hobbi ruxxi yaannohu mayiraati?
18. Ateneeto Yihowara sayisse aatto gede kakkayisannoheri maati?
19. Ateneeto Maganoho sayisse aa waajja hasiissannohekkihu mayiraati?
20. Meessaneeto Yihowara sayise aa mannu afikki gattannota ikkitinokkihu mayiraati?
21, 22. Ammanakki “faajjete xawisa” dandaattohu hiittoonniiti?
23. “Annunni, Beettunninna Qullaawu Ayyaani su'minni” cuuama yaa mayyaate?
24, 25. (a) Cuuama maa leellishshanno? (b) Dawaro afi'ra hasiissannonke xa'mo hiitteeti?


text:
Charnnat Hundeessatiin
Durduriin gosa afoolaa keessaa isa guddaadha. Akkuma maqaa isaa irraa hubatamutti, durduriin gochaafi ta’iiwwan bara durii kan nama mil’achiisudha. Ta’iiwwan kunniin immoo qabatamaan kan raawwataman ta’uu dhiisuu danda’u. Durduriin fakkaattota (”characters”), sabseena (”plot”) durdurichaa ceesisan of kessaa kan qabu yoota’u, fakkaattoonni kunniinis nama yookan bineensota ta’uu danda’u.
Yoomessi durdurii bara durii haa ta’u malee ergaan inni dabarsu ammallee hawaasummaa keessattis ni calaqqisa. Fakkeenyaaf, gamnummaafi gowwummaan yookaan doqnummaan dur ture dhala namaa si’anaa birattis ni mul’ata jechuudha. Durduriiwwan Afaan Oromoo keessaa muraasni haala armaan gadiitiin dhiyaataniiru.
Abbaafi ilmi Bara durii abbaafi ilmi wallolanii jennaan ilmi dargaggeessaa humna qabu waan ta’eef abbaa isaa caccabsee dhoksaan hallayyaa baay’ee gadi fagoo ta’etti gate. Turtii yeroo dheeraa booda ilmi abbaa isaa hallayyaatti gate kun ijoollee horate. Ijoollee isaa keessaa tokko abbaa isaa hinjaalatu ture. Guyyaa tokko maarree ilma isaa kanaan wallolanii akkuma inni dur abbaasaa godhe sanatti ilmisaa caccabsee hallayyaatti gatuuf osoo baatee deemaa jiruu iddoo akaakayyuun isaa itti gatame gahan.
Achiin inni baatamee deemu sun ilma isaatiin, “Ilma koo ani abbaa koo kana hindabarsine waan ta’eef atis kana na hindabarsin jennaan ilmi rifatee dhaabbatee erga yaadeen booda edaa atis abbaa kee hallayyaatti gatteeyyuu jedhee manatti deebisee abbaasaa kunuunsee qabachuun ilmaa eebbifamaa ta’e jedhama. Namicha sooramaaf qophaa’e. Namichatu soorama bahuu barbaadee hogganaan isaa xalayaa sooramaa akka barreessuuf gaafate.
Hogganaanisas hojjetaa kana soorama baasuuf hojii itti kennuun guyyaa hojicha xumure akka bahuuf murteesse. Hojicha hatatamaan hojjatee akka xumuruufis ajaja dabarse. Ajajni kennameefis mana baay’ee miidhagaa ta’e yeroo gabaabaa keessatti ijaaree akka xumuruudha. Hejatichis akkuma ajajametti hojii isaa eegale. Manichas dafee yoo xumure soorama waan bahuuf guyyaa muraasa keessatti ijaaree xummure. Mana ijaarees baay’ee bareechee xumuruun xalayaan akka kennamuuf gaafate. Manichi ijaarame garuu ijatti yaa bareedu malee hundeen isaa kan gadi hinfagaanneedha. Hogganaan isaas manicha inni of irraa baasa ijaare sana umrii isaa guutuu akka keessa jiraatuuf itti hime. Kan facaasan haammatu mitiiree?
Boolli namaaf qotan ofumaa itti gatamu jedha Oromoon yemmuu mammaaku. Leencaafi waraabessa Leenci mucaa tokko qaba. Waraabessi immoo ilmaan shan qaba ture. Guyyaa tokko ganama waraabessiifi leenci waliin mari’atanii ijoollee isaanii waliin adamoo akka deeman walii galanii ijoolleesaanii adamoof bobbaasan. Ilmaan waraabessaafi ilmi leencaas osoo waliin deemaa jiranuu saawwan jaha argatan. Saawwan kanneen keessaa ilmi leencaa shanansaanii fudhatee yoo galu, ijoolleen waraabessaa immoo sa’a tokko fudhatanii galan.
Mucaan leencaas galee abbaa isa bira yemmu gahu, “Kunoo ijoollee waraabessaa waliin saawwan jaha argannee shan fideen dhufe. Tokko ammoo isaan fudhatanii galan” jedheen. Abbaanis “Akkamitti tokkoo sanayyuu dhiiftaaf?” jedhee itti dheekkame. Mucaanis “Baay’ee waliin dadhabne waan ta’eef harka qullaa galuusaaniirra jedheen tokko dhiiseef” jedhee deebiseef. Leencis “Tole ilma koo har’aaf haa ta’uutii lammaffaa itti hindeebi’in” jedheen. Ijoolleen warabessaas akkuma qe’ee isaanii gahaniin abbaa isaaniitiin, “Mucaa leencaa wajjin sawwaan jaha arginee inni saawwan shan fudhatee nuti immoo sa’a tokko kana fudhannee galle” jedhanin.
Waraabessis aaree “Yemmuu mucaan leencaa qofaa isaa saawwan shan fudhatee galu isin akkamitti shan taatanii tokko qofa fiddanii dhuftu” jedhee itti dheekame. Ilmaan waraabessaas “Ilmi leencaa baay’ee jabaadha; kanayyuu akka hin taanetti qabnee dhufne” jedhaniin. Waraabessis deebisee utuu ani deemeera ta’ee hunda qabeen dhufa” jedhe ijoollee isaatiin. Ijoolleen isaas “Maarree kunoo ollaa keenya jiru mitii deemtee nuu hin fidduu?” jedhaniin. “Waraabessis baay’ee aaree deemeen fida” jedhee gara mana leencaatti qajeele. Mana leencaa gahees balbalarra oggaa gahu “Warra manaa nagaa jirtuu” jedheen. “Nagaa kee dhiisii maal barbaada akka dhufte nutti himi” jedheen leenci dheekkamsaan. “Lakki yaa gooftaa koo ilmaan kiyyatu sa’a mucaan keessan wajjin argatan jala fuudhanii galanii isa koottaa fudhaa jechuufan dhufe jedheen jedhama.
Dhugaa, dhara, bofa, ………… Dur dur dhugaa, soba, bofa, huummoofi hantuuta ta’anii biyya loon itti argaman deeman.Kaayyoonsaas loon fudhachuuf ture. Osoo deemaa jiranuu laga guddaatti dhufanii akka itti ce’an dhabanii rakkatan. Kanumaan hantuutni bishaan daakee ce’uu waan hin dandeenyeef huummoon dhugdatti baatee akka ceessisu waliin mari’atan. Huummoonis tole jedhee hantuuta baatee ceessise. Erga laga ce’anii loon baay’ee argatanii booda gara biyyaatti deebi’uuf ka’an. Yoona dharrii gara huummoo deemuun “Obbo Huummoo bofa kana si’a tokkoon mataa rukuttee nu biraa hin hambistuu?
Akka loon kana nuraa hin qooddanne jedheen. Huummoonis gorsa dharaa fudhachuun bofa rafu mataa dhahee ajjeese. Dharri akkuma mi’eeffate gara haantuuta adeemuun nuti hundi loon kanneen yoo hiranne nu jalaa xiqqaata waan ta’eef Obbo Huummoo baallee kee jala na kaawwadhu; akka natti hin qorinne si waliinan rafa jedhitii baallee isaa irraa fixe jeteen. Hantuutnis gosa dharaa qabattee huummoo irraa baallee fixxe. Ganama lafti barii’ee galuuf deemaa utuu jiranuu lagichaa dhaqqaban huummoon balali’uu waan hin dandeenyef laga ce’u dhadhabe. Hantuutnis loonishee baateee ceessisu dhabdee hafte. Dhumarratti dhugaafi dharri qofti hafan. Lama ta’anii osuma deemaa jiranuu dhugaan gara boosonaatti fincaaniif biraa goree hallayyaa wayii cinaa gad taa’e.
Dharris suuta jedhee dhaquun dhugaa dhahee kuffise. Lafti dhugaan itti kufe sunis gargar cituun gaarri dhararra garagale. Kanarraa ka’uun dharri sulula, dhugaan immoo gaara ta’e jedhama. Baacoo Baacoo qaama afoolaa keessaa isa biraati. Haaldhiyeeni baacoos bifa himiinssaatiin kan adeemsifamuudha. Baacoon yeroo baay’ee nama bashannansiisuuf kan dhiyaatu haa ta’u malee bashannansiisuu sana keessa garuu ergaa cimaa dabarsu of keessa qaba. Akkuma sheekkoo, baacoo keessattis fakkaattonni jiran nama yookin bineensota ta’uu danda’u. Baacoowwan Afaan Oromoo keessaa muraasni haala armaan gadiitiin dhiyaataniiru.
Barataa Dhiba’aa Barataa yeroo hunda hojii mana hin hojenne tokkotu ture. Guyyaa tokko akkumaa yeroo biroo osoo hojii manaa isaaf kenname utuu hin dalagin mana barnootaa dhaqe. Barsiisaan isaas maaliif yeroo hunda hojii manaa kennamuuf akka hin hojjenne barataa kana gaafate. Baratichis abbaafi haati koo yeroo hunda waan wal jeeqaniif mana keessatti tasgabbaa’ee dalaguu hindandeenye jedheen.
Barsiisichis saan booda abbaan kee eenyudha jedhee gaafannaan barsiisa, abbaafi haadha koos kan wal lolchiisu kanuma jedheen jedhama. Kanan ani fixeensaaf jedhee.. Gaafa tokko namicha tokkotu bineensa yaabbatee qe’ee nama irra naanna’ee osoo moruu namni biroo itti dhufee namana maaf bineensa yaabbattee qe’ee namaa naannofta jedheen. Namichis kanan ani fixeensaaf jedhee luka irra kaawwadhe bineensa yaabbata jedhii galii odeessi kaa jedheen.


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
Seenaa saba Oromoo fi Oromiyaa keessatti waggalee 140-n dabran kanneen keessa, ajeechaan suukaneessaa fi dhumaatiin bineessummaa irratti hundaawe hedduun adeemsifamee jira. Ammoo, dhumaatiin gaafa 02. 10. 16 Ayyaana Irreechaa irratti, magaalaa Bishoofuutti adeemsifame kun dhumaatii addaati. Eeyyee, gitoonni bittee Habashaa kanneen dhufaa dabran, dhumaatii jibbisiisaa kana caaalu uummata Oromoo fi uummatoota Kibbaa irratti oofanii jiru. Garuu, isaan sun mannneen dukkanaa keessa taa’anii, bara dukkanaa san dukkana uufatanii kanneen adeemsisani. Inni barana faashistoonni Wayyaanee jedhaman Bishooftuutti adeemsisan kun bara ifaa kana keessa, otoo ijjeen uummatoota addunyaa fagomuldhiftuun (tiibiin) isaan daawwachaa jiraniiti. Erga Olompiyaa Riiyoo irratti Fayyisaa Leellisaa Oromiyaa teenya ramaanii (kaartaa) addunyaa irra kaayee asii, ijji addunyaa gara keenyas ilaalatuma jira. Yeroo fi haala akkanaa keessatti, dhumaatii akkanaa Wayyaanonni adeemsisuu isaanitu adda isa taasise. Amma Oromoo fi uummatoota Toophiyaa mara qofaa miti kana Wayyaaneen: “muu badi! Akkuma ati dhiiga ilmoo namaa dhangalaafte kana, mee Waaqni dhiiga kee haa dhangalaasu!”, jechuun isa abaaraa jira.
Ayyaanni Irreechaa, ayyaana sonaan kabajamaa uummanni Oromoo nagaan yaa’ee, nagaan Waaqa ofii galateeffatu. Nagaan bayee ofii isaatiif, biyya isaatii fi biyyalafaa guutuuf: nagaa, walkabaja, waldandeettii, finnaa fi badhaadhina kadhata. Eekaa,coqorsa asxaa jireenyaa fi asxaa nagaa, daraaraa asxaa jaalalaa qabatee buqqaayee bawuun Waaqa Tokkicha san kan dabreef galateeffatee, kan dhufuuf kadhata. Malkaan Irreechaa malkaa waayyuu (“holy“) waan taheef, Oromoon eeboo fi shootala qabatee achitti hin bawu. Haatahu malee, Wayyaanonni nagaa fi safuu hin beekne, qawwee fi taankiin, helikoptaraa fi gaazii boochisaan Ayyaana Irreechaa-tti yaatee, uummata Oromoo coqorsaa fi daraaraa qabatee yaa’utti dhukaasisuun galaafatte. Wayyaaneen waan kana gooteef: uummata Oromoo mara, uummatoota Toophiyaa mara, uummatoota addunyaa maraa fi Waaqa dallansiisuun of abaarsiftee jirti. Amma nuti Oromoonni jara Waaqaa fi lafaan abaarameen, nama Waaqaa fi lafti jibbeen gonkumaa hin bitamnu! Waaqaa-lafti waan nu cinaa jiraniif, alaa-manaa olkaanee bineeyyii kanneen ofirraa darbachuun of-bilisoomsuu qabna!
As irratti waan jala harriqamee ka’uu qabu tokkotu jira. Abukaatonni, abbootiin seeraa fi ogeeyyiin seeraa kanneen Oromoo fi firoottan Oromoo tahan, manneen seera addunyaatti dureewwan TPLF dhiyeessuun daran barbaachisaa dha. Durreewwan Wayyaanee kun dhiiga uummata Oromoo akka lolaa Adoolessaatti dhangalaasanii, addunyaa keessa deddeemanii olola afuufuu fi bashannanuun dhaabachuu qaba. Bakka adeeman hundatti foolisoota biyyoota keessa deddeeman saniin adamsamanii qabamuun manneen seeraatti dhiyaachuu qabu. Kana Oromoonni waayee seeraa baratanii fi beekan hojii isaanii isa hangafa godhachuun duukaa-bu’uun dirqama Oromommaa ti. Irreechi Bishooftuu kun waan hayaata (“heritage“) ilmoo namaa tahuun dhaabbata UNO kan: “United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization – UNESCO” jedhamuun galmeeffameef, hojii kana kan durattii irra amma abbootii seeraa kanneen Oromoo fi firoottan isaanitiif salphisuu dandaya. Egaa, akkumma Oromoon: “abbaan iyyu malee, ollaan namaa hin birmatu” jedhu san jabaannee, waljajjabeessaa irratti hojjachuun dirqama keenya.
Amma nuti: “ni turra“, “waa eegna“-llee jinnu Wayyaaneen waa nu hin tursiftu; waa nu hin eegsiftu. Karaa hundumaa nutti cuftee, lafa irraa nu duguugdee dachee teena jituu tana, Oromiyaa, kan dandeesse ofii dhaaltee kan dadhabde immoo yeeyyiiwwan addunyaa kanneen akka ishii kan maqaleen isaanii “inbastaroota” jedhamutti gurgurachuu feeti. Kun “ni feetii” otoo hin taane, qaata jalqabdee jirti. Kanaafi kan ishiin Irreecha Harsadii irratti guyyaa tokkicha keessatti Oromoota 700 ol galaafattee, kanneen kumaatamaan lakkaawaman madeessitte. Kana oggaa jennu Oromoota ishiin baatiiwwan kurnan dabran keessa kanneen kuma-tokkoo-ol (1000 +) tahan galaafatte, otoo hin irraanfatini. Egaa, kana booda ishiif dhumeeraa,bilisummaan Oromoo fi walabummaan Oromiyaa dhiyaachaa jira. Kanas irra caalaa shaffisiisuuf, wanneen nuti Oromoonni dirqiin gochuu qabnutu jira. Nuti harka duwwaa baanee, hiriira akka hin goone, afaaniin mitii gocha ishii kan ifa jiruun akka meeshaa waraanaa qabanneetoo baanu nu gochaa jirti. Dureewwan ishii shiftoonni fi sammudhabeeyyiin kun dirqumaan gara qabsoo hidhannootti nu dhiibaa jiru. Eekaa, erga ishiin kana barbaaddee nuti bosonaa fi daggala Oromiyaa manneen keenya taasifachuu qabna. Laggeen, gaarran, bowwaalee fi sululawwan Biyya Gadaa qeyee nuuf tahu jechaa dha. Ammaan tana nuti leencota, qeerransoota fi gichilloota Biyya Haadha Siiqqee: jaalleewwanii fi koodeewwan taasifachuu malee, waa tokkollee filmaata biraa hin qabnu. Kana achuma gara seenaa keenyaatti deebinee, waa irraa waraabbachuutu nu baasa. Bara Xaaliyaanii oggaa dureewwan warra Habashaa kan Hayila Sillaaseen durfaman Oromiyaa kolonii isaanii fi biyya isaanii, Biyya Habashaa qarriffaa faashistoota Mosolonii keessatti dhiisuun gara Oroppaatti baqatan, Garasuu Dhukii kan uummata Oromootiin Qeerransa Dhukii jedhamu, namoota jaha wajjin (torba tahanii jechaa dha) bosona Baddaa Qeerroo lixee, booda waraanaa loltoota kuma shantamii lama (52 000) of-keessaa qabu horachuun, koloneeffattoota Faranjii uummata isaa irraa hariye. Galata Waaqa amma harmeen teenya, Oromiyaan, qeerrolee fi qarreewwan kumaatama hedduun lakkaawaman qabdi. Maarree, yaa qeerransoota Qeerroo fi yaa qeerrantiiwwan Qarree leenchonni, qeerransoonni fi gichilloonni: bowwaa Mogorii fi bowwaa Nyamar, bosona Jibaati fi bosona Ammayyaa, bowwaa Carcarii fi bowwaa Dalloo, laga Gibee fi laga Waabee, laga Gannaalee Dooriyaa fi laga Dhiddheessaa, laga Soorgabbaa fi laga Baaroo faa sagalee jaalalaatiin “mee koottaa nutuu jirraa!”, jechuun isin waamaa jiru!
Yaa Oromoo koo: “kun mishaa dhaa, qawweewoo hin qabnuu eessaayyi arganna?” naan jettu taha. Amma akka dubbiin nutti hin dheeranneefan, waanan kanaan dura jedhe tokko as irratti isiniif tuqa: “Qawween eessaayyi dhufa?“, naan hin jedhinaa, qawween Oromiyaa keessa ciisaa jiraa! Uummata bilisummaa ofiitii ijaaramee, tokkoomee ka’eef: qottoon, dongoraan, doomaan, cakiin, halbeen, haamtuun, maarashaan, cuubeen, eebboon, shootalli, shimalli, mancaan, gajaraan, manshiin, jaafgaan, hordaan faayyuu qawwee dha. Gabrichi abbaa-gabraa irraa hidhannoo isaa hiikkatee of-bilisoomsuun namaanis, Waaqaanis eebbifamaa dha!”* Eeyyee, Dhumaatii Gaafa Irreechaa kanaan booda, eebba namaa fi eebba Waaqaa kanatu waanbadeewwanii fi bulguuwwan warra Wayyaanee irraa: qawwee fi taankii, boombii fi kanneen biroo mara akka irraa hikkannee of bilisoomsinuuf, hamilee fi seexaa nuuf keennuun ol nu kakaasa!
Armaan olitti akka meeshaa waraanaa isa Wayyaaneen Oromiyaa guutuu keessa tuullatte kana jalaa fudhannee, irraa hiikkannee of-bilisoomsinu kaaseen ture. As irratti wanna meeshaa waraanaa kam irrayyuu caalu, tokkon kaasuu fedha. Tukkummaan Oromoo meeshaa waraanaa isa kamuu akka caalu, irraanfachuu hin qabnu! Hardha galata Waaqaa tokkummaan keenya fiOromummaan keenya hedduu nuuf cimee jira. Tahus irra cimsuu, san caalayyuu ciccimsuu nu feesisa! Kana irratti dabalamees sirriitti bakka hundaa fi akka hundaatti ijaaramnee wal-ijaaruun sonaan barbaachisaa dha. Uummata of-beeke, of-ijaare, tokkoome, hidhatee olka’e humni isarra aanuu hin argamu!
Dhumaatii Gaafa Irreechaa kana booda jiraa Oromoo dhiisatii du’aan Oromootu Wayyaaneen bitamee hin bulu. Barreeffama kiyya isa hardhaa kana waanan kanaan dura barreesse, tokko keessaan isiniif kaasee xumura. “Ammaan booda laftii fi namni, gaarranii fi laggeen Oromiyaa marti diina qawween nu irra taa’ee dhiiga ijoollee teenyaa dhangalaasu kanatti ni ka’u. Laggeen Oromiyaa diinni waraabbatee irraa dhugu dhiiga itti-tahu. Margii fi furri inni irra deemu qoree laaftoo itti-tahuun isa waraanu. Biyyee fi cirrachi inni irra ijjatu barbadaa tahuun isa waxalu. Qilleensi Oromiyaa inni fuunfatu summii isatti taha! Nama Oromoo dhiisitii horii fi bineeyyiin Oromiyaatuu tokko tahuun isa diru! Ammaan booda namaa fi lafa Oromiyaatu, Ayyaanaa fi Waaqa Oromootu ijoollee Oromootiif iyyee iyya dabarsa! Erga Waaqni fi Lafti nuuf iyyee iyya dabarsee, guyyaan bilisummaa fi walabummaakeenyaa dhiyaachaa jira jechaa dha!”**
============== Hubachiisa Miiljalee ==============
** Taammanaa Bitimaa: “AMMAAN BOODA JIRAA OROMOO DHIISITII DU’AAN OROMOOLLEE HARQOOTA GABRUMMAA HIN BAATU”, Ayyaantuu.com, 05. 01. 16


text:
WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Dhaabonni siyaasaa Oromoo afur walitti-dhufanii mari’achuun, Dilbata dabre kana jechuun Caamsaa tokko, bara 2016, waliin hojjechuuf walii-galtee wal-hubannaa mallatteessanii jiran. Dhaabonni walii-galtee kana mallatteessan Adda Dimookitraatawa Oromoo, Adda Bilisummaa Oromoo, Kallacha Walabummaa Oromoo fi ABO Tokkoome jedhamani. Kutaa Michigaan keessa ka jiru, Keetering Yunivarsitii irraa hayyuun seenaa fi xiinxalaan siyaasaa, […]
Archive | May 4, 2016
Oromo Public Assembly of April 19 2016 at Washington D.C | Yaa’a Oromo Eebla 19 2016 Washington D.C
By Ibsaa Guutama | Gubirmans Oromo living in Washington DC could reach several thousand if they are not hiding under different labels. Through the years of exile they had conducted several peaceful demonstrations to express their grievances. However, more than two digits rarely assembled. Reports of hundreds were mostly exaggerations. That of April 19 was […]
OVR – 4 May 2016: Interview with Engineer Girma Tiruneh Dassee – Suspected for Spying
Girma Tiruneh Warraaqsaa fi qabsoo Oromoo Xaxaa diinaa keessa gale kana qulqulleessuu fi daandii qajeelaa qabsiisuun Dirqama oromummaati jedheen amana.Of qusannoo fi sodaa tokko malee dhiiga ilmaan oromoo kumaatamaan dhangal`aa jiruu gatii fi firii itti gochuun dirqama tokkoon tokkoon keenyaati.Kunis kan ta`uu danda`u, kan daandii jallaa irra jiru soroorsuun,diinaa fi fira adda baasnee beekuun,kan balleesse […]