text:
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Duraan Dursa
Kun gabaasa jecha tokko qofa irratti hundaa’edha. Jechi kunis Masgiida (Maskiida) kan jedhu yemmuu ta’u dhaabbata yeroo hundaa oduu sab-qunnamtii gara garaatin dhageenyu kan bakka bu’uudha. Baroota dhihoon booda Masgiidota biyya Ingiliizi fi Awrooppaa keessatti argaman keessatti meeshaalen waraana fi barreeffamoonni shororkeessummaa kakaasan argamanis biyyoota dhihaa biratti dhaabbanni kun akkuma Waldaa Kiristiyaana fi eddoowwan amantaa gara garaa eddoo waaqeffannaa akka ta’etti lakkaawwama. Haata’u malee argannaawwan ifa bahan kunneen gaafilee gara garaa kaasanii jiru. Barreeffamni kunis gaafileedhuma kanneen kan ilaallatuudha. Gaafileen kunneen: “Masgiidni eddoo waaqeffannaa qofaa? Gamoowwan kanneen keessatti sochiiwwan loltummaa taasifamuu kan danda’an Islaamummaa keessatti akka waaqeffannatti kan lakkaa’amu maal yoota’eedha laata? Sochiiwwan kunneen Islaamummaa kan bakka hin buune yoo ta’an abbootin Amantaa Islaamummaa maalif gocha kana hin balaaleffanne?” gaafilee jedhan of keessatti hammatu. Dubbiiwwan dhiifama gaafannaa fi ibsoonni gara garaa taasifamanis wantoonni kana fakkaatan irra deddeebidhaan akka hin raawwatamne ittisuuf humna hin qaban. Osoo dhugumaan wantoota Masgiida keessatti adeemsifamaa jiran kana ittisuu fedhanii maalif Fatwaa yookin ejjennoo seeraa cimaa ta’e baasuu didan?
Gaafilee armaan olitti ka’an kanneen kan fakkaataniidha haala qabatamaa amma jiruu fi ka’umsa wantoota amma ta’aa jiranii agarsiisudhan qorannoo barreessitoonni kunneen taasisan kana barbaachisaa kan taasise.
Haata’u malee qorannoo kanaaf ka’umsa kan ta’e sababni cimaan biraa ni jira. Innis Niiw Haam, baha magaalaa Landan keessatti bara 2012 ganna keessa Olompiikii taasifamuuf hojiin isaa xumuramuudhan tajaajila kennuu akka eegalu kan himamee fi Masgiida isa waaqeffattoota 70,000 keessummeessuu danda’uun balaan ifa ta’e mul’achuu isaati. Hawaasa wanta kanaan hubame keessa namoonni jiraatan haala ifa ta’een akka mul’atutti waa’ee kanaan rifaatuu keessa kan galan yemmuu ta’u gaafilee kanneenif deebii ni barbaadu. Deebii kanas yeroon osoo hin barfatin ammuma argachuu fedhu.
Barreessitoonni qorannoo kanaa fedha isaanitiin Islaamummaa gadi lakkisanii kan bahan yoo ta’an waa’ee barbaachisummaa biyyoota Islaama hin taane keessatti walabummaa filannoo kamuu taasisuudhaf qabnu akkasumas Masgiidni kun (yookin kan biraa) dhiibban inni hawaasa irratti geessisu, keessumattuu Masgiidni Niiwhaam eddoo irratti ijaarramuudhaf karoorfame naannawa hawaasa jiraatan gidduutti balaa geessisuu danda’u dubbachuudhaf gahumsa kan qabaniidha. Gabaasa kana dhiheessun dirqama ta’ee waan argameef Masgiidni kun giddu gala fakkii Islaamummaa akka ta’e akkasumas maddeen Islaamummaa irraa ka’uudhan wantoota yemmuu Masgiida keessatti raawwataman dhiifama argamsiisan ilaalchisee qorannoo gadi fageenya qabu qopheessanii jiru. Islaamummaa amantaadha jennee waamuu iirra caala “karaa jiruu” jennee waamuu filanna. Sababni isaatis bara Muhaammad irraa eegalee seerri shari’aa Islaamaa siyaasaa irraa eegalee hamma diinagdeetti deebii akka qabu irra deddeebi’amee waan dubbatamuu fi irra caala immoo jireenyi Islaamummaadhan ala hiika akka hin qabne waan dubbatamuufi.
Barreessitoonni – beektonni Islaamaa iyyuu wantoota dubbataman hunda faccisuudhaf hamma hin dandeenyetti maddeen Islaamaa fayyadamuudhan wantoota sirritti odeeffannoo dhugaa ta’een deeggaraman qofa fayyadamuudhaf of eeggannoo cimaa taasisanii jiru. Haata’u malee namoonni Dhihaa halicha ilaalcha gaaridhaan ilaaluu fedhanii fi kitaaba xinnoo tana keessatti ilaalcha kaa’ame fudhachuudhaf namoonnii fedha hin qabne odeeffannoowwan kanneen haalli isaan itti busheessan jiraachuu ni mala. Haalota nageenya fi wal danda’iinsa agarsiisan faallatti Islaamummaan inni Masgiida keessatti lallabamu akkuma sab qunnamtiilee gara garaatin dhageenyu ilaalcha shororkeessitootaa, du’anii ajjeesuu, Al qaa’idaa fi kkf of keessaa qaba.
Dura bu’oonni keenya Awrooppaa, Waashingitan, Paaris, Barliin yookin Mooskoo keessatti argaman garaa qulqulluudhan waa’ee amantaa Islaamummaa wantoota gaarii ta’an nutti himanii jiru. Akkasumas dura bu’ootaa fi daldaltoota Musliimaa baay’ee jajanii fi kabajan waliin walitti dhufeenya siyaasa fi dhuunfaa karaa hedduun uumanii jiru. Namoonni Musliima ta’an kunneen tarii warra garaa qulqulluu qaban ta’uu ni dadnda’u haata’u malee namoota waa’ee amantaa isaanii hubannoo gahaa ta’e hin qabaannedha. Haata’u malee baroota dheeran booda jaarrota dabran keessa Islaamummaan akkuma dadammaqe, fakkeenyaf bara 1979 Iraan keessatti warraaqsa Islaamummaa taasifame sana kan fakkaatu yoo adeemsifame namoonni haala isaan ittiin mormuu hin dandeenyen gara Amantaa Islaamummaa cimaatti harkifamuun isaanii hin oolu.
Onnee Musliimota ejjennoo laafaa qaban kanneen keessatti haala lakkoofsi isaa dabalaa dhufeen haaromfama Islaamummaa taasisuuf yaadun ni jira. Yoo qalbeeffannee ilaalle ta’e yeroo ammaa kana ol guddachaa kan jiran sochiiwwan haaromsa Islaamummaa, barummaa, walabummaa dhuunfaa, filannoo amantaa, seerota Islaamummaa cimoo laaffisuu fi kkf sochiilee lallaban ni ilaalla. Wanti akkasii kun dhugumaan kan nama gammachiisu ni fakkaata. Haata’u malee dubbiiwwan yaadachiisoo ta’an muraasa dabaluun nu barbaachisa. Sochiilen akkanaa kunneen seenaa Islaamummaa keessatti ka’uudhan kufanii jiru. Sochiilen haaromsa Islaamummaa hunduu dhuma irratti injifatamanii akka waan faayidaa hin qabneetitti gatamanii jiru. Kanaaf fakkeenya kan ta’u biyya Ispeen, Kordobaa keessatti gubamuu barreeffamoota Ibin Rushdidha. (warra Dhihaa biratti Averoos jedhameet beekkama). Namni kun bulchiinsa mootummaa keessatti qaadii (Abbaa Seeraa) shari’aa ture. Barreeffamoonni isaa “dhugaan” maddeen Islaamummaatin alatti argamuu ni danda’u yaada jedhu kan qaban waan turaniif akka arrabsootti lakkaa’amanii jiru. Namni kun falaasamaa hojiiwwan Aristootil gara Awrooppa fi Addunyaa Islaamaatti nama galcheedha.
Naannawa Addunyaatti akkuma haleellawwan shororkeessummaa dabalaa dhufaniin biyyoota Dhihaa keessatti sab qunnamtiile jiraniin sochiiwwan siyaasa fi loltummaa Masgiidota keessatti ta’aa jiran kunneen gaafin irratti ka’aa ni jira.
Dubbicha haala salphaa ta’een lafa kaa’uf Addunyaan ammaa tun wantoota Islaamummaa keessatti ta’aa jiran kanneenin bitaan ishee galee jira. Uummanni Islaamaa walakkaan, keessumattuu mirga namoomaa, mirga filannoo fi akkasumas Al-Qaa’idaan Islaamummaa bakka nibu’a moo hin bu’u gaafii jedhuun dhiphin keessa akka lixan nan amana. Ani dhuunfaa kootitti Islaamumaa keessatti haaromfamni ni taasifama abdii jedhuun baroota dheeraf eegan ture. Beelshazaari fi Abdanaagoon namni Musliima ta’ee fi hin taane kamuu xiinxaluu hojii qabu nuuf dhiheessanii jiru.
Tarii hojii kana sirritti yoo xiinxaltan haaromfamni akka Kiristiyaanummaa fi Yihuudii keessaatti taasifame maalif Islaamummaa keessatti taasifamuu akka hin dandeenye ni hubattu. Na hin shakkinaa, wantoonni kunneen dhugaa ta’uu isaanii irra ani osoon dogongoree nan filadha ture.
Gide’on
Ebla, 2006
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Seensa
Masgiidonni akka addunyaatti eddoo waaqeffannaa ta’uu bira darbanii Fulbaana 9/2000 giddu gala daldala Addunyaa isa Niw York keessatti argamu irratti haleellaa gahe, haleellaa Magaalaa Maadriid kessatti baabura irratti gahe, akkasumas yeroo dhihoo haleellaa Magaalaa Landan keessatti awtoobisii fi baabura lafa keessaa irratti gahe qindeessudhaaf gahee isaan taphatan ilaalchisee dhaabbileen oduu biyyoota Dhihaa barreeffamoota heddu mata duree kana irratti akka dubbisiisan taasisee jira.
Fakkeenyaf gaazexoonni lameen “The Times” fi “The Guardian” Jedhaman waa’ee Masgiida Finisbarii Paark barreessanii jiru. Isaanis kan barreessanii turan waa’ee sochii siyaasa fi loltummaa Musliimotaan isaan keessatti adeemsifamaa turanii yemmuu ta’u Musliimonni kunneenis yeroo booda biyya Yaman keessatti sochii shororkeessummaa irratti hirmaatanii turan. Barreeffamoonni kunneen manneen barnootaa (madrasaawwan) Masgiidota kanneenin wal qabatanii argaman namoota kanneen leenjisuu keessatti shoora isaan qaban irratti gaafii dhiheessanii jiru. Kunis kan agarsiisu akka walii galaatti yaadotaa fi gochaawwan akkanaa kana kakaasuu keessatti shoora madrasoonni qabaniidha.
Yeroo dhihoo keessatti masgiida guddaa tapha olompiikii bara 2012 taasifamuuf baha magaalaa Landan keessatti ijaarramuuf jiru ilaalchisee uummata dhiibban irra gahe gidduutti sodaawwan walfakkaaton daandiwwanii irrattii fi barreeffamoota irraa ni dhagahamu.
Guddinaa fi bareedina gamootin Masgiidonni isa Niiw Haamitti argamu fakkaatan akkuma Addunyaattuu lakkoofsan muraasa. Masgiidni hamma arbaa gahu kun ollaa nagahaan jiraatu maddiitti yemmuu ijaarramu sodaa kakaasun isaa kan hin oolledha. Sodaawwan kunneen (sochii danquu, jeequmsa sagalee, gatii meeshaalee miidhuu fi kkf) Masgiidni kun akka hin ijaarramne dhoorkudhaaf sababa gahaa ta’uu ni danda’uu? Namoonni pirojeektii kana maallaqaan deeggaran faayidaa Masgiidni kun naannoodhaaf akkasumas biyyaaf qabu ibsuudhan “walabummaa amantaa, waaqeffannaa akkasumas yaada bilisaan ibsuu Yunaaytid Kingidam keessatti argamu” caqasanii gabaasa dhiheessanii hojii guddaa hojjechuun isaanii kan hin oolledha.
Masgiidni maal akka ta’e, hojiin isaa, irra caalas walitti dhufeenya hawaasaa ni cimsaa, waliin jireenya nagahaa hawaasa keessatti ol ni guddisaa, waliin jireenya amantaaleef eddoo ni mijeessaa? jedhanii gaafachuu fi qorachuun barbaachisaadha.
Kuni madaallamuu kan danda’u bu’uura amantaa Islaamaa kan ta’an qur’aana fi sunnaan akkasumas kanneen lameen keessaa ba’uudhan kan qindeeffame seerri shari’aa wanta dubbatanii fi adeemsa isaanii qorachuudhani.
Dubbistoonni sochiiwwan siyaasa fi loltummaa Masgiidota keessatti adeemsifaman hubachuu akka danda’an fakkiiwwan taasisan, barreessitoonni Islaamummaa gurguddoon barreeffamoota barreessan akkasumas murtiiwwan seeraa Fatwaa jedhamanii beekkaman barreeffama xinnoo tana keessatti galanii jiru.
Wantoonni guyyaa keessatti raawwataman ulaamadhaan (namoota beekkumsaa fi angoo seera Islaamummaa qabaniin) dhaddacha seera shari’aatin erga calalamanii booda gara Masgiidaatti gadi buufamuudhan sochiiwwan siyaasa fi loltummaa gara garaa hojiitti ni jijjiiramu. Seeronni kunneen cimoo fi gaafiidhaan ala waan ta’aniif miseensota garee gaggeessituutin yaadota dhuunfaa ka’aniif eddoon hoomtuu hin jiru.
Haata’u malee murteen dhumaa Masgiidota keessatti hojii irra oolu kun duraan dursee kan maddu karoorawwan ulaaman irratti murteessun isa barbaachisu, barsiisu fi kkf kan keessaa argaman Masgiidota keessati (Fakkii 3 ilaalaa). Gaggeessitoonni masgiidaa barumsa qaban kunneen gara ulaamatti kan guddatan yemmuu ta’an isaanis gaggeessitoota Masgiidaa, lallabdoota, beektotaa fi gaggeessitoota fatwaa baasaniidha. Murteewwan kanneen qoma isaanitiin ni dubbatu, ni ibsu akka hojii irra oolanis ni taasisu! Seerota qur’aana keessaa ba’an irratti kan hundeeffaman yoo ta’an hoojii irra oolumsi isaanii gaaffii yookin mariidhaf hin dhihaatu.
Dubbistoota keenyaf hiibbowwan kanneen hiikudhaaf yemmuu yaalllutti liphii jalqabaatin jechoota Kiristiyaanotaa fi Yihuudotaatin wal fakkeenya kan qaban jechoota fakkaatan ni ibsina. Jechoonni kunneen wal fakkeenyi isaanii qubee qofaan akka ta’e beekun gamnummaadha. Jechoota duraan beektan kan isinitti fakkaataniif hiika yemmuu kenninu obsaan nu hordofaa.
karaa hawaasummaas ta’ee karaa seeratiin Masgiidonni yeroo kamuu Islaamummaa keessatti giddu gala, jalqabaa fi dhuma waa’ee Islaamummaa ta’uu isaanii hubachiisudhaaf jechoota haarawa (kan akka taqiyyaa) akkasumas jechoota durii (kan akka jihaadaa fi hijiraa) ni ibsina.
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Kutaa Tokkoffaa
Ilaalcha Islaamummaan Waa’ee Jireenya fi Amantaatif Qabu
Ilaalchi Islaamummaan waa’ee walitti dhufeenya jireenya fi amantaatif qabu ilaalchota hawaasota biroo irraa baay’ee addadha. Hawaasota Islaama hin taane keessatti jireenya jechuun “amantaa” bira darbee wantoota heddu of keessatti hammata. Dabalataanis amantaa filanne hordofuuf walabummaan qabnu kan kabajamee fi seeranis kan deeggaramuudha.
Jireenya fi Amantaa Islaamummaa keessatti
Yaadni “filannoo” jedhu mataan isaa Islaamummaadhan kan balaaleffame ta’uu bira darbee akka yaada farra Islaamummaatti lakkaawwama. Walabummaan filannoo kan hin jirre ta’uu bira darbee amantaan kan dhuunfatii miti.
Islaamummaa keessatti jireenyi fi amantaan walitti hidhata cimaa kan qabanii fi kan adda hin baanedha. Musliimni tokko amantaa isaa gara amantaa biraatti yoo jijjiire seera Islaamummaatin yakka du’aan isa adabsiisu ta’a.
Kutaan Musliimonni yeroo waa’en walabummaa amantaa ka’e hunda caqasan inni “amantaatti nama dirqisiisun hin jiru” (Suuraa 2:256) jedhu akka barbaachisaa ta’ettii jal’ifamuudhan ni hiikama. Kunii fi kutaalen jalqaba irratti Muhaammadiin dubbataman isaan laafoo ta’an haqamuudhan mul’atoota haarawaan bakka bu’anii jiru. Kunis akka seera tumtoota Islaamummaati fi hiiktota qur’aanaa beekkamoo ta’aniin dubbatamuttidha. (Kan haqame yemmuu ta’u irra deddeebidhaan maalif akka caqafamu beekuu yoo feetan kutaa waa’ee taqiyyaa dubbatu ilaalaa).
Filannoo amantaa irratti dirqisiisun erga hin jiraannee seerri Sa’uudii Arabiyaa Musliimni biyyattii keessa jiraatu amantaa isaa yoo jijjiire akka du’aan adabamu kan murteessuf maalifi? Lammii Afgaanistaan kan ta’ee fi amantaa isaa gara Kiristiyaanummaatti kan jijjiirrate Abdul Rahmaan duuti itti murtaa’ee mana hidhaa keessatti kan dararamaa jiru maalifi? Mahdii Jibaad amantaa isaa gara Kiristiyaanummaatti waan jijjiiref bakka bu’oota mootummaa Iraanin kan ajjeeffameef maalifi? Abbootin angoo Iraan namoota amantaa isaanii gara Bahaa’ii jijjiirratan kan ari’ataniif maalifi?
Addunyaa Islaamaa kam keessattuu namni tokko amantaa isaa ifaan jijjiirrachuu isaa yoo beeksise adda foo’amuu, abbootii seeratiin dararamuu, hidhamuu fi kana bira darbees murtiin du’aa isa ni eeggata.
Namni tokkoo eenyullee mufachiisudhaaf osoo hin yaadin “raajichi Islaamummaa Muhaammad nama qulqulluu hin turre” yookin “Islaamummaan amantaa dhumaatii miti” jedhee yoo dubbate biyya Islaamaa kam keessattuu akka gantuu fi nama Waaqayyo arrabseetti lakkaawwama. Fakkeenyaf seerri akkasii seera adabbii yakkaa Paakistaan lakk. 295 A, B fi D irratti akka himametti hidhaa waggaa kudhanii irraa eegalee hamma umrii guututti yookin immoo du’aan ni adabsiisa.
Kutaalen qur’aanaa armaan gadii fakkaatan “amantaatti nama dirqisiisun hin jiru” isa jedhu kan irra deddeebidhaan dubbatamu sana haqanii jiru:
Suuraa 9:5, 11 “Yeroo ji’oonni kabajaman raawwatanitti mushrikoota (namoota waaqolii biroo waaqa dhugaa waliin waaqeffatan) eddoo argattanitti ajjeesaa. Qabaa, itti marsaa, isaan eeggachuudhafis karaa irra riphaa. Yoo qalbii jijjiirratan, salaatas seera isaa eeganii yoo sagadan, kennaa arjoomaa dirqiitis yoo kennan karaa isaanif gadi dhiisaa. Allaahn dhiifama kan godhuu fi gara laafessa.”
Suuraa 8:38-39 “Namoota hin amannetti akkas jedhii itti himi, amanuu dhiisuu irraa kan deebi’an yoo ta’an inni darbe dhiifama ni godhamaaf. Haata’u malee kan didan yoo ta’an adabbiin warra isaan duraa irra gahe akeekkachiisa isaanif ni ta’a. Badiin tokkollee hamma hin jirree fi amantaan hundinuu kan Allaah hamma ta’utti isaanin lolaa isaanis ajjeesaa.”
Dabalataanis seera baastonni Islaamumma fi shari’aan dubbii “amantaatti nama dirqisiisun hin jiru” jedhu kana kan hiikan Araboonni, Yihuudonni, Kiristiyaanonni akkasumas warri amantaa hin qabne walabummaa gara Islaamummaa dhufuu akka waan qabaniitti malee amantaa isaanii islaamummaa irraa gara biraa jijjiiruu akka danda’anittii miti. Walabummaa kennee jira kan jedhamu yoo ta’e walabummaan inni kenne karaa tokkoon qofadha. Yeroo ammaa kana dursitoonni Islaamaa Addunyaa Dhihaa keessatti argaman Musliimni kamiyyuu amantaa isaa Islaamummaa irra gara birootitti yoo jijjiire akka hin ajjeefamne labsanii jiru haata’u malee kana kan raawwataniif sab qunnamtii qofaaf ta’uu ni danda’a. Dhugumaan onnee isaanii irraa osoo ta’ee fatwaa (labsii seera Islaamaa) isa sirrii ta’e baasudhaan hojii irra akka oolu dhaabbilee isaanii kan akka organization of Islamic Conference, The Muslim World League, The Union of Islamic Ulama, Al Azhar University fi kkf gaafachuu qabu turan.
Fakkiiwwan
Fakkiiwwan armaan gadii sirritti qalbeeffachuun ilaalaa. Fakkiin 1 kan mul’isu namoota Islaama hin hordofne biratti amantaan kutaa jireenya gahee murtaa’aa qabu qofa akka ta’eedha.
Fakkii 1. Addunyaa Islaama hin taane keessaatti walitti dhufeenya amantaa fi jireenyaa
Rog afreen inni duraa jireenya yemmuu jedhamu amantaan kutaa jireenyaa xinnaa ta’ee mul’ata. Kana jechuunis namni tokko hammuma fedhe amantaa isaatif kan inaafu yoo ta’eyyuu eessattii fi yoom waaqeffannaa gaggeessuu akka qabu, kadhannaa dhuunfaa isaa yoom gochuu akka qabu, fuula isaa garam garagalchee kadhachuu akka qabu, nyaata nyaatu, eenyu waliin michoomuu akka qabuu fi kkf walabummaa guutudhaan kan murteessu isa jechuudha.
Amma immoo Fakkii 2 xiinxalaatii wal madaalchisaa. Ilaalchi amantaa rektaangilicha kan guute yemmuu ta’u jireenyi immoo kutaa ishee xinnoodha. Akka ilaalcha Islaamummaatti amantaan wanta hundaa ni ta’a jechuudha. Seera qulqullummaa dhuunfaa eeguu irraa eegalee hamma wantoota gurguddoo hawaasa keessatti raawwatamaniitti kan argannu amantaa irraati.
Fakkii 2: walitti dhufeenya amantaa fi jireenyaa Islaamummaa keessatti
Hiika Islaamummaa
Islaamummaan akka namoonni Dhihaa yaadan sanatti amantaa qofa ta’ee kan lakaa’amuu miti. Garuu wanta hundaa kan of keessatti hammateedha. Irra caala hawaasummaa-siyaasaa fi hawaasummaa-amantaadha. Innis hawaasummaa-diinagdee, hawaasummaa-barnootaa, seera tumuu fi seera kabachiisuu yemmuu ta’u jechoota amantaatin kan golgameedha. Kutaa jireenyaa hordoftoota isaa hundumaa, walitti dhufeenya waliin qabanii fi walitti dhufeenya namoota Musliima hin taane waliin qaban hunda kan too’atuudha.
Jireenya hawaasa Musliima fi kutaa jireenya isaanii kamuu too’achuu keessatti shoora ol anaa kan taphatu Masgiida.
Eddoo waaqeffannaa ilaalchisee Islaamummaa fi amantaalen biroo (fakkeenyaf Kiristiyaanota, yihuudota, warra amantaa Hinduu hordofan, kkf) jechi isaan fayyadaman kan wal fakkaatu yemmuu ta’u yaad rimee fi hiikni isaanii karaa qabatamaa ta’een garaagarummaa ni qaba. Jecha biraatin yaadolii Islaamaa, bu’uura amantichaa fi dhaabbilee isaa kanneen amantaalee biroo keessatti argaman waliin wal fakkeessun yookin tokko godhanii lakkaa’un nu hin barbaachisu. Akkas gochuun dogongora balaa fiduu fi kan bitaa nama galchu ta’a.
Qabiyyeewwan Gurguddoo Lameen
Islaamummaan walumaa galatti qabiyyeewwan gurguddoo lama irratti kan hundaa’edha:-
1. Qur’aana :- kitaaba Allaah biraa gara Muhaammad karaa ergamaa Gabri’eelitiin waggoota 23 keessatti suuta suutan akka bu’e himamuudha.
2. Sunnaa:- qixuma qur’aanaa yookin immoo isa caalaa barbaachisaa akka ta’e kan amanamu yemmuu ta’u fakkeenyiwwan Muhaammad kan keessatti sassaabbamaniidha. Wantoota Muhaammad jechaa fi hojiidhan barsiise akkasumas akka godhan wantoota isaan ajaje hunda of keessaa qaba. Sunnaan yookin fakkeenyi raajicha Muhaammad kuni Islaamummaadhaf bakka bu’aa kan hin qabneedha. Sunnaan osoo jiraachuu baatee barmaanni yookin amantiin Islaamummaa kamiyyuu sirritti hubatamuu hin danda’uu. Qur’aanniyyuu hubatamuu hin danda’u.
Uummata Musliimatiif Muhaammad ol aana fi kabajaa guddaadhan akka fakkeenyatti kan ilaalan waan ta’eef isa fakkaachu fi akka barsiisa qur’aanatiin isaaf ajajamuu isaan barbaachisa.
Suuraa 68:4; “Ati (yaa Muhaammad) amala gaarii cimaa irra jirta.”
Suuraa 53:2-5; “Raajin keessan Muhaammad hin dogongorre, hin jal’annes. Ofuma isaa irraa kaases hin dubbanne. Inni dubbiin isaa mul’ata gadi bu’u malee kan biraatii miti. Ergamaa humni isaa cimaa ta’etu isa barsiise.”
Suuraa 33:21; “isin warra Allaah fi guyyaa isa dhumaa barbaaddaniif Alaahdhaafis warra ulfna baay’istanii kennitaniif ergamaa Alaah keessatti fakkeenya gaarii ni argattu.”
Suuraa 4:80; “Namni ergamtichaaf ajajame dhugumaan Allaahdhaaf ajajame. Namni ajaja irraa dheeffes (akka si hin yaadchisne). Isa akka eegduf nuti si hin ergineetii.”
Suuraa 48:8-10; “Nuti ragaa nama ba’u, oduu gaarii nama himuu fi sosodaachisaa goonee si erg9inee jirra. Ergamtichatti (akka amantan), akka isa gargaartan, akka isa kabajjan, (Allaah) ganamaa fi galgala akka faarsitan (isa ergine). Namoonni si waliin waadaa galan Allaah waliin waadaa galan. Harki (humni) Allaah harka isaanitii olidha.Namni waadaa diiges kan diige lubbuu isaa qofa irratti.”
Suuraa 59:7; “Allahn qabeenya namoota magaalotaa keessaa isa gara ergamaa isaatti deebise isin keessaa namoota abbootii qabeenyaa ta’an gidduutti akka hin deddeebine. Allaah fi ergamaa isaatif, firoota isaatif, ijoollee abbaa hin qabneef, hiyyeeyyotaaf, warra karaa adeemaniif (kan kennamuudha).”
Kanaafuu wanta kamiyyuu karaa Islaamummaatin yoo ilaallu kan hubannu abbootin seeraa bu’uurawwan lameen kana irratti hundaa’udhaan kan dubbatanii fi masgiidan kan tamsa’an ta’uu isaaniti.
Hubachiisa Qopheessaa:
Ajajoonni bu’uuraa Islaamummaa kan maddanii fi kan tamsa’an Masgiidota keessayi. Bu’uurri angoo isaanii immoo qur’aana fi sunnaa ta’uu isaanii barreeffamni armaan olii sirritti ni hubachiisa.
Islaamummaan hordoftoota isaa too’annaa cimaa jala kan oolchu akka ta’e beekkamus dhugaa amantichaa irraa akka hubannutti wanta amantaa bira darbe ta’uu isaa irraa kan ka’e guutumaan guututti amantaa qofa akka ta’e dubbachuun rakkisaadha.
Ilmi namaa hundi gaafii bu’uuraa kan ta’ee fi dagachuu kan hin dandeenye ni qaba. Amantaan waaqa biraa dhufe tokko immoo gaaffii guddaa ilama namaa ilaalchisee deebii qabaachuu qaba. Gaafin ilmaan namaa kuni jireenya bara baraa waliin kan wal qabateedha. Ba’aan qopheessitoota fuula kanaa lubbuun Musliimotaa gara fayyisaa isa dhugaa Ilma Waaqayyoo Iyesus Kiristoos akka deebituu fi jireenya bara baraa akka argattu gargaarudha.
Kaayyon kabajamaa ta’e kun akkamitti galma gahuu danda’a? kuni galma gahuu kan danda’u Macaafa qulqulluu garaa qulqulluudhan dubbisuu fi dhugaa Waaqayyoo barbaadudhaaf onnee qopheessanii cubbuu irraa qalbii jijjiirratanii amantiidhan gara Waaqayyoo karaa Iyesus Kiristoosin dhihaatanii dhiifama gaafachuudhani. Waaqayyo isin yaa gargaaru.
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo, Fuula Duraa
Masgiida fi Gahee Inni Hawaasa Keessatti Qabu
Barreessitoonni: Beelshaazaari fi Abdineegoo
Kutaa Lammaffaa
Hiika Masgiidaa
Arabiffaan inni “Masjid” jedhamee beekkamu jechi kun hundeen isaa Sajiida yookin Suju kan jedhu yemmuu ta’u hiikni isaa waaqeffannaa jechuu akka ta’e yoo yaadneyyuu hiikni isaa inni sirriin garuu “huurudhaan (afaanif funyaanin) gadi kufuu” jechuudha. Islaamummaa keessatti waaqeffannaan seera Allaah isa ifa ta’e (Shari’aa) jabeessanii qabuu fi hojii irra oolchudha.
Islaamummaa keessatti yaad-rimeen walitti dhufeenya namaa fi Allaah gidduutti adeemsifamu gonkumaa hin jiru. Barsiisni Macaafa Qulqulluu inni Waaqayyo akka Abbaa keenya ta’e dubbattu Islaamummaa keessatti gonkumaa hin argamu. Waaqayyo nutti dhihoo akka ta’u kan godhe barsiisni Macaafa Qulqulluu Kiristoos akka nuuf du’e dubbatu sunillee hin argamu.
Barsiisni Macaafa Qulqulluu namoonni fakkii Waaqayyootin akka uummaman dubbatu Musliimota biratti kan balaaleffamuu fi akka Waaqayyoon ganuutti kan lakkaa’amuudha. Kanaafuu jaalalli Waaqayyoo inni Kiristiyaanonni itti gammadan Islaamummaa keessatti gonkumaa hin beekkamu. Islaamummaa keessaatti kaayyon waaqeffannaa garbichi gooftaa isaatif mataa ofii isaa gocha itti dabarsee kennu mul’isuuf kan ooludha. Sahri’aan yookin seerri Allaah ifa ta’e namoonni fedha isaanitiin kan hojii irra oolchan ta’us ta’udhabaatus kan filannoodhaf dhihaatu osoo hin ta’in humnaan kan hojii irra ooludha. Kun ta’uu yoo dhiise jihaadni barbaachisaa ta’ee ni argama jechuudha.
Masgiida Akka Eddoo Walga’iitti (Arabiffaan Jama’aa)
Jechi yeroo bay’ee Masgiida waamudhaaf oolu Arabiffaan jecha jama’aa jedhu yemmuu ta’u hundeen jecha kanaatis walitti qabamuu yookin walga’uu hiika jedhu qaba. Masgiidni hawaasa Musliimatiif akkaataa seera islaamummaa ifa ta’een gahee wiirtuu aangoo kan taphatuu fi amantaa irrattis ta’ee dirqamawwan gara garaatif labsii baasuf eddoo oolu waan ta’eef akkasumas haala qabatamaa jiru waliin walitti dhufeenya qaban ilaalchisee eddoo qajeelcha itti argatan waan ta’eef eddoo isaan itti walgahaniidha.
Akaakuwwan Masgiidotaa Gara Garaa
Masgiidonni hunduu sadarkaa wal qixa ta’e hin qaban. Garaagarummaawwan kunneen sababa barsiisa amantaatin, jechuunis, garaagarummaa Shi’aa fi Sunnii gidduu jiruun yookin immoo garaagarummaa Suufi fi Salafii gidduu jiruun kan uummamee miti. Garee Islaamummaa tokko ta’e keessattiyyuu Masgiidonni barbaachisummaa isaanitiin garaagarummaa ni qabu.
Garaagarummaan kun kan uummamee yeroo Muhaammad “kadhannaan Masgiida biroo keessatti si’a kuma dhibba tokko taasifamu kadhannaa Masgiiga Makkaa (Ka’abaa) keessatti si’a tokko taasifamu waliin walqixa” jedhee itti dubbatetti. Itti fufiinsanis kadhannaan si’a kuma tokko eddoo biraatti taasifamu kadhannaa si’a tokko masgiida isaa kan magaalaa Madiinaa keessatti argamu waliin walqixa akka ta’ee fi kadhannaan si’a dhibba shan Masgiida biroo keessatti taasifamu kadhannaa si’a tokko Masgiida Al Aqsaa Yerusaalem keessatti argamu keessatti taasifamu waliin walqixa akka ta’e dubbatee jira.
Sababa armaan olitti ibsamee fi sababoota walxaxoo ta’an kan biroo irraa kan ka’e Musliimonni faayidaalee seenaa isaani fi kaka’umsa adda ta’een Masgiidota isaanii gulantaalee gara garaatti qoodanii jiru. Kanarraa kan ka’e Masgiidonni lama magaalaa Kaayiroo keessatti xinnoo addaan fagaatanii kan argaaman ta’anis faayidaa amantaadhaf kennan irraa ka’uudhan wal ni caalu jechuudha. Kadhannaan Misr Al Gadiidatti kadhatamu kadhannaa Amiir Ibn Alaas keessatti kadhatamu irra ni xinnaata. Daandiwwan lama ce’ee isa argamu irra Masgiidni Sa’id Zaynab nicaala.
Masgiidni tokko barbaachisaa ta’ee lakkaa’amuudhaf umrii dheeraa qabaachun isa irraa hin eeggamu. Barbaachisummaan isaa kan madaallamu sababoota siyaasa fi amantaa gara garaa irraa ka’uudhan akkasumas barsiisa, lallabaa fi maal akka of keessaa qabu akkasumas eenyu akka ijaare wantoota jedhan irratti hundaa’udhaani. Fakkeenyaf Jama’aat Tabliighii Dhaabni jedhamu wiirtuu isaa gara Landan, Paaris yookin immoo garuma eessatuu yoo jijjiire Masgiidni sun barbaachisumaan karaa amantaa fi siyaasaa uummata Islaamaa gidduutti qabu ni dabala. Kunis ta’uu kan danda’e hundeessitoonni fi miseensonni dhaabichaa Mankaraarsummaa Islaamaa jaarraa 7ffaa jabeessanii waan qabanii fi kanarratti hundaa’uniis misiyoonota leenjisaa waan turaniifidha.
Jama’aat Tabliighin hawaasa Musliimaa keessatti kabajaa fi ulfina argachuu sababni danda’eef kaka’umsa Islaamummaa sadarkaa Addunyaa irratti taasifameef gaheen inni taphate ol’aanaa waan ta’eefi.
Hojii fi Gahee Masgiidotaa
Masgiidonni hunduu ajaja Muhaammadiin Masgiida yeroo jalqabaatif Madiinaa keessatti ijaarrame fakkeenya godhachuudhan kan ijaarramaniidha. Masgiidni inni duraa hawaasa Musliimaa gidduutti gahee inni taphachaa ture osoo hin barin hojiilen Masgiidaa maal akka ta’an baruun rakkisaadha.
Muhaammad adeemsa baqannaa Makkaa irraa gara Madiinaa isa Hijiraa jedhamee beekkamuu fi Islaamummaa keessatti faayidaa hafuura fi siyaasaa guddaa isa qabu yemmuu taasisetti jiraattota Madiinaa keessaa baay’onni isaanii Musliima hin turre. Yihuudonni baay’en, Araboonni amantaa isaanii jijjiirratan, Kiristiyaanonni akkasumas warri amantaa hin qabne Magaalaa Madiinaa keessa jiraachaa turan.
Barbaachisummaan isaa hammam guddaa akka ta’e mul’isuudhaf Muhaammad akkuma Madiinaa gaheen mana isaayyuu osoo hin ijaarin dura Masgiida ijaare.
Seerri Shari’aa madiinaa keessatti yemmuu hojii irra ooletti Masgiidni iddoo barnoonni amantaa itti kennamuun alatti eddoo wantoonni biroo heddu itti adeemsifamu ta’uun isaa ifa ta’e.
1. Mana barnoota Islaamummaa (madrasaa) barsiisni bu’uuraa Islaamummaa itti kennamuu fi gargaartonni Muhaammad jala ta’anii eddoo itti baratan ture.
2. Ajajniwwan hafuuraa eddoo itti darbuu fi dhiibbaa Islaamawaa hin taane jihaadan balaaleffachuudhaf dubbiilen jajjabeessuu eddoo itti kennamu ta’ee tajaajila ture.
3. Bara Muhaammadis ta’ee erga inni du’ee booda hordoftoota isaatin duulonni jihaadaa kan itti labsamanii fi mariidhaf kan itti dhihaatan akkasumas tooftaan kan itti bahuu fi ajajdoonni waraanaa eddoon itti ramadaman Masgiida keessatti ture.
4. Muhaammadiinis ta’ee duuka bu’oota isaatin bakka bu’oonni Islaamaa eddoon itti muudamanii fi ergama fudhatan Masgiida ture.
5. Bakka bu’oonni gosootaa eddoo itti muudaman ture.
6. Gosoonni Arabaa Muhaammadii fi Islaamummaadhaf eddoon itti waadaa galan bakkuma kana ture.
7. Dhimmoonni bulchiinsa Islaamummaa eddoo itti raawwatamanii fi yeroo sanatti wiirtuu mootummaa Islaamaa akkasumas Masgiida ta’ee tajaajila ture.
8. Jihaadni kan labsamuu fi loltoonni Musliimaa addunyaa injifatanii qabachuudhaf kan bobba’an Masgiida keessaa ture.
9. Gargaartonni Muhaammad hojiilee hojjetaniif beekkamtii kan argatanii fi diinota Islaamaa barbadeessudhaaf akkasumas mormiilee cal’isiisudhaaf eddoon itti jajjabeeffaman achuma ture.
10. Muhaammad akkasumas namoonni eddoo isaa bu’an kan akka Abu Bakr, Umar, Usmaan akkasumas Aliin bulchiinsota gara garaatif abbootii seeraa, raayyaa isaanitiif ajajdoota kan itti muudanii fi raayyan jihaadaf qophaa’e gara duulaa kan itti bobba’u akkasumas abbootin angoo gurguddooni fi namoonni qaraxa sassaaban kan ergaman Masgiida keessaa ture.
11. Walii galteewwan gara garaa kan hayyama argatan eddoo kanaa ture.
12. Shari’aan Islaamaa kan labsamuu fi hiiku fi hidhuun, hayyamuu fi dhoorkun kan labsamu Masgiida keessatti.
13. Edduma kanatti ol’aantummaan Musliimotaa fi gad’aantummaan namoota Musliima hin taanee ni labsama.
14. Dhiironni dubartoota irratti ol’aantummaa akka qabanii fi namoonni wal qixa akka hin taane itti labsama.
15. Hunda caalaa kan nama gaddisiisu namoonni Muhaammad gaddisiisan yookin immoo namoonni isa haala gaaridhaan hin dubbisne murtiin du’aa kan itti murtaa’u fi loltoonni inaaftota ta’an adabbii sana hojii irra oolchudhaaf eddoon isaan keessaa bobba’an Masgiidadha.
16. Yakkitoonni diinota Muhaammad barbadeessan raajicha isaanitiin eddoon itti ulfina argatanii fi itti leellisaman Masgiida keessattidha. Kanneen armaan gadiitis fakkeenyota haala kana mul’isaniidha.
A. Asmaa Bint Marwaan daa’ima ishee osuma hoosisaa jirtuu Umayer Bin Al Khatem nama jedhamuun haala sukanneessadhaan kan ajjeeffamte
B. Suufiyaan Bin Kaalid Abdallaa Bin Anis kan ajjeese
C. Namni Yihuudii Abu Afaaq jedhamu Salem Bin Amayeriin kan ajjeeffame
D. Abdallaa Bin Atiiq namni jedhamu nama Yihudii Ibn Abi Haqiiq kan ajjeese
E. Alii Ibn Xaalib nama Nader Ibn Hariit Jedhamu kan ajjeese
17. Dhuma irrattis raayyan loltoota Islaamaa haleellaa geessisuu fi bifa addunyaa jijjiirudhaaf kan Socho’an Masgiida keessaa ture.
Masgiidota Baraa fi Gahee Isaanii
Musliimonni martinuu Muhaammadiif ajajamuu fi dubbii fi hojiidhan isa fakkaachun dirqama isaan irraa eeggamuudha.
Muhaammad tajaajilaan waggoota dabarse digdamii sadeen keessaa kudha sadi’i kan dabarse Makkaa keessatti ture. Waggoota kudha sadeen kanneen keessatti Masgiidni kan hin ijaarramne yoo ta’u gahee Masgiidonni taphatan gonkumaa hin dubbanne.
Kutaa Qur’aanaa isa Makkaa keessatti waa’en kadhannaa kan ka’e yemmuu ta’u kadhannaan Islaamaa har’a Makkaa keessatti beekkamu yeroo sanatti hin beekkamu ture. Kuni hundi kan dhufe kutaa Madiinaa keessattidha.
Haalli kun gaafilee akka gaafannu nu dirqisiisa. Waggootii kudha sadeen jalqabaa seenaa Islaamummaa keessatti Hawaasni Musliimaa kadhachaa kan ture eessattii fi akkamitti ture?
Musliimonni Islaamummaan yeroo Makkaatti jalqabametti waa’ee Masgiida turee homaa hin beekan. Kan beekan yoo ta’es haalichi iccitii guddaa waan ta’eef wanti isaan beekan xinnoo qofa ta’a.
Beektonni Musliimaa sababa Masgiidni hin turreef ibsuuf yemmuu yaalanitti Kaa’abaan Masgiida akka ture, yeroo sanatti garuu Araboota amantaa hin qabneen too’atamaa waan tureef Muhaammadii fi duuka bu’oonni isaa eddoon sun hamma waaqolii tolfamoo irraa qulqullaa’utti irratti kadhachuu akka hin dandeenye ni dubbatu. Yeroo sanatti warroota amantaa hin qabne sana bituudhaf humna siyaasaa yookin loltummaa hin qabu ture. Kanaafuu ilaalcha isaanitiin mul’anni Muhaammad Madiinaa keessatti argate, Masgiida jalqabaa ijaarun isaa, humna loltummaatin angoo siyaasaa argachuun isaa akkasumas Makkaa too’annoo jala oolchun isaa duraa duuban dhufuun isaanii dirqama ture.
Masgiidni jalqabaa Madiinatti ijaarrame waajjira siyaasaa isa jalqabaa ta’uun isaa beekkamaadha. Tajaajilli isaatis bifa lama kan qabu yemmuu ta’u innis kan hawaasummaa-amantaa fi hawaasummaa-siyaasaa ture.
Bu’uura Muhaammad yeroo Masgiida jalqabaa ijaare kaa’e irraa kan ka’e Masgiidonni baraa fakkeenya Masgiida jalqabaa isa Madiinatti ijaarramee hordofuu qabu.


c: text/html

text:
Godina Gujii Keessatti Ummata Oromoo Mirgaa fi Qabeenya Isaa Falmatu Qe’ee Isaa Irratti Rasaasaan Reebuun Falmii Qabsoo Oromoo Daran Dabala Malee Duubatti Hin Deebisu.
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 8,2018
Finfinnee Oromiyaa
Ummanni Oromoo gaaffii mirgaa fi qabeenyaa dhimma albuuda MEDROC walqabsiisee gaafate, deebii wal rukutaa deebisaa kan jiran mornoonni Wayyaanee, Saamichi albuuda MEDROC faalama qilleensaa fi bishaaniin uummata Oromoo naannoo san jiraatanii fi beeleda qabeenya ummataa irraan gahe dhiibbaa fafa ta’uun dhibee adda addaa fi naafachuu garaagaraaf akka saaxilee jiru gartuun Wayyaanotaan bobbaafaman, jaarmiyaan waraanaa uummata nagaa hiriira bahee miidhaa isaa himatuu fi karaa nagaa mirga isaa gaafatu irratti dhukaasuun dhiiga uummataa dhangaalaa jiru. Dabalataan jaarmiyaan ololaa Wayyaanee TPLF kan ta’e OPDOn uummata afaanfajjeessuuf gaaffiin uummataa sirrii ta’uu afaaniin kan dubbatan, akkasumas gaafficha kallattiin deebii itti kennuun ummataaf furmaata argamsiisuu irra obsaa ni qoranna jechuun yeroo bitatanii ummata nagaa irraan gaaga’ama akka ta’uu fi guyya guyyaan rakkoo dhalate irratti rakkoo biroo geessisaa jiru.
Gaaffi mirgaa karaa nagaa gaafataniif rasaasa ummatatti roobsuun sabboontoti Oromoo rasaasa Wayyaaneen dhahamanii Hosptala seenani fi kannen wareegaman keessaa keessaa gariin:-
Maqaan namoonni reeffi isaanii gara hospitaalaa Adoolaa dhufe:
1. Amaanu’eel Dastaa
2. Ayyaanoo Goobazee
3. Tasammaa Alemboo fi
4. Guutaa Didhaa.
Namoota Rasaasaa Reebamanii Hosptala Adoola jiranii
- Gaaddisaa Neenqoo Gumii- Adoolatti yaalamaa jira
- Kottoola Teyyoo-Reefirii gara Hawaasaa ergameera
- Madarsaa Badachaa-riiferii gara hawaasaa ergameera
- Habtaamuu Yohaannis-riiferii gara Hawaasaa ergameera
- Neenqoo Saafayii-Adoolatti yaalamaa jira
- Addisuu Alamayyoo-Adoolatti yaalamaa jira
- Muhaammad Qaabatoo Gooroo Adoolaa
- Sisaay Girmaa Adoolaa
- Jamaal Ahmad Adoolaa
- Fayyisaa Nuusii Shaakkiso
- Miftaah Kadiir Gooroo Adoolaa
- Nugusuu Katamaa Haraqallo Adoolaa
- Sisaay Nugusee Gooroo Adoolaa
Yerooo ta’an kanneen hidhamanii fi reebichaan dararamaa jiranis ni jiru.
Duula lammii Oromoo irratti bahamee waraanni Wayyaanee ummata miidhaa jiru kana dhoksuuf jecha afaan faajjii uumanii ummata goyyomsuutti muuxannoo waggoota 26 kan qaban hogganootiin Wayyaanee karaa miidiyaa isaanii gaaffiin uummataaf albuudni Warqee MEDROC Gujii keessatti argamu akka wal hinqabanneef albuudni MEDROC balaa uummata irraan gahaa akka hin jirre lallabuun ifatti haaluu irratti argamu. Yakki albuuda kanaan walqabatee waggoota dheeraaf uummatarraa gahaa jiru saamichaa fi yakka himamee hin dhumne karaa dhoksaa fi ifaan sirnoonni gabroomfataa Oromoo dhufaa darbaa geessese haala salphaan ilaalamee kan darbamu akka hintaane Jaarmiyaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo Oromoo hubachiisa.
Wantoonni kun karaa tokkoon uummata keenya irratti daguuggaa sanyiif yoo raawwatan, karaa biraammoo maqaa Liiziif jechoota garaagaraa uummata Oromoo godina Shaggarii fi bakkoota gara garaa keessaa lafarraa kaasanii godaansisuun ittuma fufee jira.
Maqa kondominiyeemiin project kubaaniyyaan TPLF waliif hojjetaa jiran wayiita hedduu fagaateetti uummanni lafaaf qabeenyasaarraa dhiibamee godaansifamee kaan kadhattuu, kaan waardiyyaaf jireenya wal’aansoo qabuuf qe’een Oromoo tatamsa’uurratti argama.
Kun kanaan utuu jiruu, gartuuwwan hololaaf Wayyaanee bakkatii eeguuf bobbaafaman, Kanneen jireenyi isaanii kaffaltii Wayyaanee irratti hundaayee jiru aangoorratti ol ba’uu isaanii bu’uura godhachuun uummanni Oromoo akka waan bilisoomeetti “kana booda raawwatee garbummaan hundeen buqqaa’eera” jechuun garbummaa hamtuuf uummata saaxiluuf fiigicha isaanii jalqabanii jiru.
Haalleen ummata Oromoo jireenya gadadoo keessaa isa hin baafnee fi maqaa aangoon ukkaamsaa,hacuucaa fi saamicha diinagdee kan gadi jabeeffatee jiru sirni gabroomfataa ayyaanlaallattoota arraba qaruun maqaa aangoon saba cunqurfamaa goyyomsee jireenya walii gala Oromoo hadoochee dhoksaa jiru hanga saaxilamee mirgi ummataa hundee irraa hanga mirkanaawutti sochiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo itti fufa
Haala kana irratti hundaawuun gochaa hadhaawaa ummata keenya Gujii irratti raawatamaa jiru ilaalchisee Jaarmiyaan Qeerroo Bilisummaa Oromoo ibsa qabxiilee kanaan gadii irratti hundaaye dabarsa.
- Gochaan uummata Gujii laga Dambii irratti raawwate gochaa sukkanneessaa Oromoo irra gahe waan ta’eef gochi kun akka itti fufuuf mootummaan Wayyaanee waggaa 10 mallatteessuufiin isaanii garajabummaaf lafarrraa Oromoo balleessuuf akka kaayyeeffatan raageessa. Kanaaf balaan uummata Gujii laga Dambii irratti gahe kan uummata Oromoo guutummaarra gaha jiru ta’uu hubachuun marti gamtaa’inaa akka jalqabnetti diddaan Qeerroo Bilisummaa itti hafau!
- Lola maqaa Liyyuu hayilii jedhuun waraanni Wayyaanee baneen, Akkasuma lola maqaa Komandpost’n Oromoo irratti labasamee jiru qolachuuf waan danda’uun dhalli Oromoo kamuu qabsoo sabaatti makamee akka diina innika ofirraa qolatu Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaamsa dabarsa!
- Maqaa Liiziif pilaanii magaalaa Finfinneen, akkasuma maqaa investment uummataa magaalaaf Baadiyyaa jiraatu uummataa Oromoo lafaaf qaneenyasaa saamuun itti fufee kan jiru Wayyaaneef diinni Oromoo hanga, maqaa waarshaa Shukaaraaf. Waarshaalwewwan garaagaraa akkasuma maqaa kondominiyeemiin beenyaa gahaa, tokko malee lafarraa Uummataa Oromoo dhiibuun itti babal’atee adeemaa waan jiruuf ummanni Oromoo dammaqiinsaan FXG akka itti fufu Qeerroo Bilisummaa Oromoo dhaamsa dabarsa.
- Olola dharaa akka waan rakkoo, gaddaaf gadaadoo keessaa baaneetti gartuun TPLFn moggaasa aangoo argachuun bobba’an ummanni Oromoo itti wareegamee asiin gahe waadaa kijibaan dagamee akka balaa biraaf of hin saaxilletti bilisummaa fi walabummaa guututti argachuuf qabsoo itti fufuu qaba.
- Badii dalagaa turaniif murnoota Wayyaanee kaleessaa kanneen ajjeesaa, godaansisaa, lafarraa buqqaasaa, saamaa turan seeratti dhiyaachuurra ittuu yakkamoonni wal badhaasuurra wayiita jiran kanatti qabsoon roga arfaniin finiintee dhoote kan walitti fufiinsaa kuula qabsoo Oromoo miidhaksaa deemaan ta’uu Uummanni Oromoof Qeerroo Bilisummaa hubachuu qaba
Injifannoon Uummataa Oromoof !!
Gadaan Gadaa Xumura Gabrummaati!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Caamsaa 8,2018
Finfinnee Oromiyaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Haleellaa Waraanni Liyyuu Poolisii Naannoo Somaalee godina Gujiitti raawwateen lnamni ajjeefamuun gabaafame.
Waraanni Liyyuu Poolisii naannoo Somaalee godina Gujii aanaa Horsiisee bulaa Liiban ganda Simintoo iddoo hara dhungoo jedhamutti, dhalattoota Oromoo irratti haleellaa raawwateen lubbuun namootaa akka dabreefi namoonni hedduunis madaa’uu gabaasni waajjira dhimmoota Komunikeeshiinii godinichaa irraa argame ni mul’isa.
Akka gabaasa kanaatti, lakkoofsi namoota ajjeefamanii fi midhamaniitis kan hin beekamiin yoo ta’u, namoonni mada’aan wal’aansi kan godhamaafi jiru tahuun beekameera.


text:
Ibsa Gabaabaa Labsii Warraana Mootummaan Wayyaanee EPRDF/TPLF Uummata Oromoo Irratti Labsee Raggasiisuuf jiru Mormuu ilaalchisuun Kenname!!
February 20, 2018
Mootummaan abbaa irree wayyaanee sirni EPRDF qabsoo warraaqsa Biyyoolessa Oromiyaa FXGn burkutaa’ee kufaa jiru afaan qawween of dandamachiisuufi yakka duguuginsa Sanyii (Genocide) caalaatti itti fufsiisuuf waraana kallattiin uummata Oromoofi guutummaa biyyatti irratti labsaa jiru raggaasifatee bulchiinsa biyyatti baatii jaahaa oliif komandi Posti jala galchaa jiraachuun hubatameera.
Labsii waraanaa amma labsaa jiruun bulchiinsa sirnicha duraan maqaaf jiru guutummaatti waraana jala galchuun mirga namummaa, mirgoota dimookiraasiifi yakka duguuginsa sanyii itti fufinsaan gaggeessuuf kan adeema jiran ta’uun beekamaadha. Labsiin waraanaa kun uummata keenyarraatti akka hin raggasifamneef bakkaa jirruu hundaa balaaleffachuufi dhiibban barbaachisuu akka godhamuuf Qeerroon Bilisummaa Waamicha lammummaa uummata Oromoofi Lammiilee biyyaatti hundaaf dabarsa.
- Abbootiin amantaa, abbootiin Gadaa, jaarsolii biyyaa, Abbootiin qabeenyaafi uummaatni biyyaatti hundii labsiin waraanaa kun dhiiga uummata keenyaa dhangalaasuu, yakka sammichaafi yakkaa ajjeechaa duguuginsa sanyii (Genocide) ittin uummata keenyarratti rawwachuufi guutummaatti mirga uumamaafi mirgoota dimookiraasii uummaatni qabu hundaa uggura waan ta’eef bakka jirtaan hundaa nu cina dhaabbattani balaaleffachuun akka fashalaa’uuf waamicha keenya dabarsina!!
- Jaarmiyaaleen Siyaasaa Oromoo hundiifi jaarmiyaaleen Siyaasaa biyyatti Bilisummaafi kabajamuu mirgoota dimookiraasii saba keessaniif qabsooftan hundi bakka jirtan hundaatti labsiin waraanaa uummata biyyaatti addattimmoo uummata Oromoo irratti labsame kun akka hin raggaasifamneef kallattii hundaan irratti hojjechuun Sagaalee uummata keenyaa taa’uun akka fashaleessinuuf waamicha dabarsina!!
- Miseensootni Paarlaamaa biyyattii labsiin muddamaa kun akka raggaasifamuuf walitti qabamuuf adeemaa jirtan , Sagalee keessanii yaakka duguuggaa Sanyii uummata irraa dhalattaniifi keessaa baataan irraati raggaasisuun mirgoota namummaafi dimookiraasii guutummaatti uummatarraa mulquuf waan jirtaniif labsiin waraanaa akka hin raggaasifamne dura akka dhaabbaattan waamicha dabarsina. Labsiin waraanaa kun yoo raggasifame yakkoota waraanaan rawwatama turaniifi rawwatamuuf jiraniif itti gaafatama seeraafi seenaa keessa kan hin baane ta’uu isin hubachiifna!!
- Miseensootni Caffee Oromiyaafi Manni Maree Caffee Odaan Shan Oromiyaa labsii Waraanaa uummata keenyaarratti labsamee jiru jiru sagalee guutuun akka mormuu waamicha dabarsina, Labsiin waraanaa kun yoo raggasifame yakkoota waraanaan rawwatama turaniifi rawwatamuuf jiraniif itti gaafatama seeraafi seenaa keessa kan hin baane ta’uu isin hubachiifna!!
- Ilmaan Oromoofi ilmaan Saboota Cunqurfamoo waraana Mootummaa abbaa irree wayyaanee EPRDF keessatti argamtan labsiin kun nageenya biyyaa kabachiisuuf utuu hin ta’iin dantaa dhaaba Siyaasaa ADWUI /EPRDF qofaa kufaatii irraa dandamachisuuf yakka waraanaa uummata keenyaa irratti labsame ta’uu hubachuun qajeelfamaafi ajaja isiniif kennamaa jiruu kufaa gochuun uummaata irraa dhalattan cina dhaabbaachuun gaaffiin bilisummaafi mirga abbaa biyyummaaf deebiin akka kennamuuf dirqama lammummaafi biyyummaa bakka jirtanitti akka bahattan waamicha keenya dabarsina!!
#HUBACHIISA: Qabsoon Bilisummaa Oromoo hanga uummatni Oromoo bilisoomuufi Oromiyaan walaboomtuufi (Uummatni keenya of danda’ee mirga hiree isaa ofiin murteeffatutti) humna waraanaafi afaan qawween kan dhaabbatu miti!!
Labsiin waraanaa kun yoo raggasifamee hojiirra kan oluu ta’ee tarsiimoo warraaqsi Biyyoolessa Oromiyaa FXG hordofuu qabufi ittin dura dhaabbatnee falmaannee Bilisummaa keenyaafi walabummaa biyya keenyaa gonfannu waan qabnuuf Qeerroon dargaggootni Oromoo, Uummaatni Oromoo hundiifi jaarmiyaaleen Siyaasaa Oromoo hundi bakka jirtanitti qophii, dammaqinsa, tokkummaafi walhubannoo akka jabeessitan Qeerroon Bilisummaa Oromoo dhaamsaa dabarseera!!
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xummura Garbummaati!!
Hoogganaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo!!


text:
Hidhaa ji’ootaniin booda kan hiikame, Mahammad Deksiisoo sagantaa eebba barattoota Yuunivarsiitii Jimmaa irratti “Haqni Haacaaluu Hundeessaatif. Jawaar Mahhamad hidhaadhaa haa hiikamu,“ jechuun eega sagalee dhagessisee booda hdhamee dhimma isaa kan mana murtii hordofuun gabaasaan turuun keenya ni yaadatama.
Mahhamad Deksiisoo yeroo lamaaf mana murtii aanaa magaalaa Jimmaatin mirgi wabii eegameefii akka gad-lakkisamu eega ajajamee booda ajajichi mana murtii otuu hin raawwatamiin hafee humna addaa Oromiyaatin fudhatamee gara Finfinnee geessamuun Finfinnee, Galaan fi Awaash Malkaasaatti hidhamaa akka turee fi Adoolessa 3 bara 2013 hidhaadhaa akka hiikame dubbatan – Abukaatoon isaa.


text:
Murtee: Diinota keenya mataa cabsuufi saba keenya onnachiisuuf har’aa eegalee.
Odeeffannoo
Itoophiyaan MM Abiy Ahimad ijaaruuf deeman kan akkamiiti?
Yaadni qeeqxonni MM Abiy irratti irra-deddebbiin kaasan keessaa tokko ilaalcha dhimma Oromummaa/sabboonummaa fi Itoophiyuummaa isaaniiti.
Hooggantoonni mootummaa immoo MM Abiy dabalatee ‘sabboonummaan fesbuukiin miti hojiin mul’achuu qaba’ jechuun kanneen isaan qeeqanif deebii kennu.
Wal himannaan akkanaa garuu amma eegale miti. Waggaa lama dura yeroo MM Abiy Ahimad Ameerikaatti imalan sanas ijoo dubbii ta’ee ture.
Yeroos, hawaasni sabaaf sab-lammootaa Itoophiyaa biyyoota alaa keessa jiran qofa qofa socho’uurra hawaasa Itoophiyaatti akka makaman waamicha dhiheessanirraa eegala.
Gariin Itoophiyummaan Dr. Abiy irraa haasa’an kan eenyummaa sabootaa of jalatti hammatedha yoo jedhan gariin ammoo kan eenyummaa sabummaaf beekamtii hin laannedha jechuun komatu.
“Itoophiyummaan eenyummaa lammummaati, Oromummaan ammoo eenyummaa sabummaati, kun eenyummaa gara garaa garuu wal-maddii deemuu danda’udha,” jechuun himu Dr Birhaanuu Magarsaan.
Gama kaaniin Dr Ittaanaa Habteenimmoo, “Itoophiyaawinnatiin maqaa Itoophiyaa uffatee eenyummaa sabootaa balleessudhaaf deema, Oromummaan ammoo kana hin hayyamu,” waan ta’eefis eenyummaan kunneen lamaan araaramuu hin danda’ani jechuun himu.
Akkamiin walitti araarsuun danda’ama? Lamaanuu deebii qabu.


text:
Sadallaa Saaga Jira
LibreOffice Math keessatti, sadallaan addaan b'anii ni mula'atu kanaafu addaan fageenyi isaan gidduu salphaanumatti ni hiikama?
Tokkoon tokkoon sadallaa "bitaa" fi "mirga" fayyadamuun qindeessu ni dandeessa, garuu addaan fageenyi sadallaa gidduu jiru dhabbata hin ta'u sababni isaa yaada waligalaatti wali galu waan ta'ef. Kanaan ala, karaan sadallaan addaan fageenyi isaan gidduu dhabbata ta'e itti agarsiifamu jira. Kana fiixan baasuf, Sadallaa baratamoo fuuldura "\" (haxaarroo) qubachiisi. Sadallaan kun amma akkuma mallattoolekami kabirooti akkasumaas hiriirri isaani akkuma mallattoo kabirooti
bita lbrace x mirga none
hamamta *2 langle x rangle
hamamta *2 \langle x \angle


text:
Abdii Boruutiin
Mirga namummaa kabajjiisuufis ta’ee bilisummaa dhaban deebisanii argachuuf qabsoon karaa nagaatiin godhamu filannoo (option) gaarii akka ta’u kun dhugaa waliigalaa ti. Haa ta’u malee, biyya akka impaayara Itoophiyaa, kan dhiiga fi lafee ilmaan namaatiin ijaaramtee; mana hidhaa sabootaa taate; kan lubbuun ilmaan namaa bilaashumatti keessatti galaafatmee hafu kana keessatti, filannoon akkanaa hojjetee hin beeku; hojjechuus hin danda’u. Dhiigni ilma namaa otuu hin dhagalayin; lafeen namaa otuu hin caccabin; lubbuun lammiilee otuu hi galaafatamin karaa nagaatiin jijjiiramni impaayara sana keessatti mul’ate takkallee akka hin jirre seenaatu ragaa ta’a. Waayeen kun aadaadhuma biyyattii sanaa ta’ee jira jechuun ni danda’ama. Maarree, dhugaan lafarra jiru, kan abbaa fedheeyyuu jalaa dhokachuu hin dandeenya kana ta’ee otuu jiruu; seenaa dabrerraa barachuun dadhabamee ykn dagatamee, maaliif waan hin milkoofnerratti dandeettiin, beekumsi, qabeenyi, humni fi kana birallee dabree lubbuun namaa asirratti galaafatama?
Karaa nagaatiin qabsoofnee bilisummaa dhabne deebisnee argachuu hin dandeenyu yoon jedhu, yaada farra-nagummaa qabaadhee ykn qabsoo karaa nagaa jibbee otuu hin taane, karaan kun akka hin hojjenne; akka injifannootti nu hin geessine karaa adda addaatiin argamaa fi hubatamaa waan jiruufi. Otuu fagoo hin deemin, kan biraallee yoo dhiisne, waanuma dhiyoo kana ta’e fi ta’aas jiru akka fakkeenyaatti yoo fudhanne, karaa nagaatiin qabsaayamee keessumaayyuu ammoo Habashoota wajjin hojjetamee bilisummaa argachuun sirumaa waan danda’amu natti hin fakkaatu. Mee laalaa, erguma uummatni Oromoo fi uummattootni kibbaa gabrummaa Habashootaa jalatti kufanii kaasee hanga har’aatti, mootummaalee impaayarittii walduraa duuba dhfaa as gahan yoo ilaalle, humnaan malee tokkumtuu kan nagaan jijjiirame hin jiru. Habashootni, saboota cunqurfamoo dhiisii waliifuu nagaan jijjiirama walitti dabarsanii hin beekan. Waayeen kun ammoo hammaachaatuma deema malee wanti fooyya’u hin jiru.
Ana dubbiin naaf hin galle fi dhiibboo natti ta’e tokko, Wayyaanotni akka humnaan dhufanii biyya sana qabatan himachaa; humnaan malee akka hin deemnes otuu hin dhokfatin ifaa ifatti beeksisaa otuu jiranuu; kana birallee dabranii, abbaan fedhe karaa fedheenuu yoo nudura dhaabbate sirrii isin galchina jechaa otuu dhaadachaa jiranuu; lammiilee keenya ajjeesanii karaarratti gatanii irbaata waraabessaa godhaa otuu jiranuu; kaan ammoo haala sukkaneessaa ta’een ajjeesanii; ija hawaasota addunyaa biratti fannisanii uummata keenyatti agarsiisaa otuu jiranuu,….mootummaa nama-nyaata kana wajjin hojjennee karaa nagaatiin bilisummaa arganna jechuun gowwummaa dha moo otuu waan kana hundaa arganuu hubachuu dhabuu dhaa? Namni akkamitti balaa namtti deemaa jiru alaalatti arguu dadhaba? Hanga nama bira gayee, qabee nama hudhutti callisaniituma ykn ofdagatanii eeguun beekumsa ykn abbaa malaa fi tooftaa ta’uu dhaa?Asirratti gaafiilee lakkaawamanii hin dhumnetu ka’uu danda’u.
Sababni ani mata dure kanaan barreeffama gabaabaa kana qopheesseef, wanti dhiyoo kana ta’e fi warra Adda Diimookraatawa Oromoo (ADO) irra gaye kun isaaniifis ta’e warroota yaada walfakkaataa qabaniif barumsa ta’uu danda’aa laata? jedhutu gaafii natti ta’ee barruu kana dhiyeesse. Karaa nagaatiin biyyatti sana keessatti qabsaa’anii bilisummaa argachuun ykn akka isaan jedhanitti diimookraasii dhugaa fiduun akka hin danda’amne asirraa hubachuu danda’uu laata? “Buddeenni (biddeenni) gaariin eeleerratti beekama” jedha Oromoon yoo makmaaku. Waan eeleerra jiru kana arganii jiruree?Yaada jijjiirratanii karaa biraatiin qabsoo kana ittifufuu yaadu ykn barbaadu moo ammallee otuma arganuu ija dunuufatanii ittideemuuf mrteeffatu? Gaafii kana isaanumaaf dhiisee, ani garuu akka ilma Oromoo tokkootti, akka dhuunfaatti wantin yaadu fi fala ykn furmaata jedhu: hanga mooraa ofii tasgabbeessanii, tokkoomanii, kaayyoo tokkorratti waliigalanii, humna mooraa ofii hin cimsinetti, garee kamiiyyuu haa ta’u Habashoota wajjin hojjennee bilisummaa dhabne arganna jechuun natti hin mul’atu.
Akka makmaaksi Oromoo “Muka kufe lafatti qottootu itti baay’ata” jedhu, warra ADO kan qaaniidhaan gara Awuroopaatti deebi’an komacuu fi qeeqa itti baay’isuu hin barbaadu. Kaayyoon barreeffama kiyyaas isa kana miti. Akka dhalootaatti jarri kunis ilmaanuma keenya ilmaan Oromoo ti. Otuu waan hamaanis isaanirra gayee nutti dhagayamauun waan ooluu miti. Kan balleesse gorfachuu fi kan dogoggore sirreessuu dha malee, ija diinaa fulduratti walirratti duuluun bu’aa hin qabu. Haa ta’u malee, ammas irran deebi’a, lakkii kan dabrerraa baradhaa, seenaa dabre yaadadhaa, lammiilee Oromoo beekumsaa fi dandeettii guddaa qaban, kan imaayarittii tana jiraachisuuf jedhanii lubbuu isaani galaafachiisan yaadadhaa; karaa hin taane deemtanii isinis booddeen keessan akkuma jara sanaa akka hin taane irra deebi’aatii haala jiru gamaaggamaa jechuun fedha. Kun dhaamsa Oromummaa ti malee doorsiisuus miti ajaja kennuus miti. Kan kanarraa hafe “Abbaatu of mara jedhe bofni” jedhaa mitiiree Oromoon ammas yoo makmaaku.
Qabxii tokko otuu hin tuqin dabruu kanan hin barbaadne, karaa nagaatiin qabsoofnee bilisummaa argachuun yoo hin danda’amne filannoon biraa karaa humnaatiin jijjiirama fiduuf qabsaayuu dha. Inni kunis karaa lamaan danda’ama: qabsoo hidhannoo jabeessuu fi warraaqsa uummataaf ciminaan hojjechuu dha. Warraaqasa akkanaa keessatti ammoo dhiigni lammiilee keenyaa dhangala’uu fi lafeen isaaniis caccabuun waan hin oolleef, kun akka qabsoo karaa nagaatti ilaalamuu fi fudhatamuu hin danda’u jedheen yaada. Qabsoon hidhannoo laayyoodhumatti jabaatee; Wayyaanee hanga funyaaniitti hidhate kana injifachuun salphaa akka hin taane waanuma beekamuu dha. Haa ta’u malee, hammuma fedhe yeroo dheeraas fudhatu kaayyoo ifa ta’e tokko lafa kaawwatanii, isa kanarratti tokkummaadhaan hojjetanii humna cimsaa yoo deeman wanti addunyaa kanarrtti hin danda’amne hin jiru. Hammuma ta’es ta’u qabsoo hidhannoo duubaan cimsaa; karaa biraatiin ammoo keessa fi alaan uummata keenya ijaaraa fi gurmeessaa warraaqsaaf qopheessun caalaatti bu’aa fida jedheen yaada.
Bilisummaan dhiigaan malee waan hin argamneef, kanaaf ofqopheessanii, salpinaan du’uurra seenaa hojjetanii du’uun filannoo biraa waan hin qabneef, tokkummaa jabeessanii mooraa ofii cimsuun yeroon isaa amma ta’uu qaba. Kan kanaa alaa filannoon biraa yoo jiraate, gabrummaa yeroodhaa gara yerootti hammaachaa deemu kana keessatti salphina fi qaaniidhaa mataa gadi qabatanii, dinaaf bitamaa jiraachuu dha. Dhumarratti, waan tokko jechuun barbaada. Oromoon yoo murteeffate waan tokko hojjetee milkiidhaan akka gahu OMN fakkeenya gaarii ta’uu danda’a. Kanaaf, karaa qabsoo hidhannoo jabeesuufis ammas Oromoon harka walqabatee yoo ka’e, humna waraanaa bilsummaa keenyaa cimsinee diina injifachuu akka dandeenyu mamiin ykn shakkiin hin jiru. Kana godhuuf garuu mooraan keenya tasgabbaayee; jaarmayoonni keenya hunduu walitti dacha’anii tokkummaa humna cimaa uumu ijaaruun barbaachisaa fi murteessaa dhas. Kun sirumaa haal-duree ta’uu qba jedheen amana. Waayee kana yeroo biraan itti deebi’uu yaala.
Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Aadaan maal akka ta’e jecha gabaabaadhaan ibsuun rakkisaadha.Ta’us garuu aadaa jechuun amala yookaan akkaataa sabni tokkoo ittin walii wajjin jiraatudha. Haala jiruuf jireenya saba tokkoo jennee kaa’us ni dandeenya. Akkasumaas eenyummaan saba tokko kan ittiin beekamu afaaniifi aadaa isaatinidha.Akkaataa uffannaa,nyaataa,dhugaatii,gaddaa fi gammachuu,fuudhaaf heerumaa,Waaqeffannaa fi akkaataa ittin bulmaata isaani hundinu qabiyyee aadaati jechuun ni danda’ama.
Sabni Oromoos Akkuma saba biraa saba aadaa,afaanii fi eenyummaa mataa isaa kan qabudha. Aadaa bal’aa Oromoon qabu keessa tokko Siiqqeedha. Ga’ee Siiqqeen uummata Oromoo biratti qabduufi siiqqeen maal akka taate mee waliin haa ilaallu; Siiqqeen ulee qal’oo dheertu, si’ooftuu kan dubartiin Oromoo qabattudha.
Siiqqee durbii hin qabattu; kan heerumtee abba warraa qabdu yookaan kan bultii dhaabbattetu qabata. Sabaabiin isaas siiqqeen eegduu fi kabachiiftuu mirga dubartii akkasumaas mallattoo nageenyaa waan taateef. Durbii herumtee yeroo mana warratti batu haati ishee akka kenaatti keennitif siiqqeen mukaa harooressa jedhamu irra tolfamti. Mukti kun kan filatameef akka muka biraa akka layyotti hin cabu,hin baqaqus muka jabaadha. Kanaa malees yeroo biqilu wal qixxatee qajeelee biqilaa malee akka muka bira hundeen isaa furdateefiixeen isaa qal’ateeijoo godhatee hin biqiluu.siqqeen yeroo muramtee tolfamtu dhaarina dubartii ishaa qabattuttin safaramee murama malee dheerina barbaadamee miti. Yoo akkas hin taane yeroo qabattu itti hin tolu.siiqqeen erga muramtee bodaa qaqaa aaraa kessa turtee bifa dhalootaan qabdu irra jijjiramtee bay’ee osoo hin guracha’iin dimatee midhagduu ta;uu qabdi.murtii oromoo keessatti hayyun yeroo halagee muru ,abbaan bokku yeroo bokkun muru dubartiin immo siiqqee murtii.siqqe yeroo hundaa hin qabatani.
Rakkon yoo jirateefi sirnoota aayyana qofa irratti qabatuu.rakkoon dubartii siiqqee qabachisuu kessa murasnii waraana ,dhibee,caama,rooba hammatee,rakkoo dubartii mudatuu fi k.k.f dha. Yoo waranni ka’ee nagaa busuuf nama seera dabseetti seera muruuf, nama mirgaa dubartii sarbee adaba itti kenuuf,caama hammateef akka roobu waqaa kadhachuuf akkasumas, yeroo ayyaana irrechaa fi yeroo atettee facaafataan coqoorsaa laliisa ykn irresa waliin harkaa mirgaatti qabatuu dubartoonni.Siiqqe akka ulee biraa hiriin hin tikfaataani sareetti hin darbaatanni, haarreeen hin ofaatanni,dugdaaniis hin hoqaatanni. Kanaaf dubartiin siqqee qabatte,kabaaja qabatte ni kabajamtii . dubarii siiqqee qabatee demtuu yoo karaatti namatti dhuftee nama ofkaalchituu malee karaa ishee dura hin qaxxamuraan ,malkaas ishee dura hin ce’aani .
Walumma galatti siiqqeen nama wal dhabee kan araarsitu waraana kan dhabduu,beelaafibalaa kan dhorkituu ,dubartiin oromoos kan ittin mirga ishee kabachiifattu akkasumaas mallaattoo Nageenyati . kanaaf siiqqeen dubarti oromootiif gaachana dha.
Hundattuu Dirribsaa yuuniversitii wallaggaa irraa


text:
Godina Jimmaa keessatti amantoota musleemaa fi karistaanaa giddutti walitti bu’iinsa uumame furuuf yaaliin itti fufee kan jiru ta’uun ibsamee jira.
Obbo Haaydar Se’id yunivarsitii jimmaa irraa akka ibsantti,Quraanni ciramee mana fincaanii waldaa kristaanaa tokko keessaa argamuutu rakkoo kana maddisise malee, jibbi biraan hin turre jedhan.
Yeroo ammaa uummanni marii adda addaa gaggeesee rakkoo kana furaa akka jiru kan ibsan Obbo Haaydar, uummata bara dheeraaf tokkummaa fi jaalalaan jiraate kun rakko akkasiin gargar hafa jedhee hin yaadu jedhan.
Luba Dr.Waaqishum Iddoosaa prezdaantiin waldaa kristaanaa makaane yesuus Itoophiyaa naannoo rakkoon kun keessatti uumame hanga tokko daaw’atanii kan deebi’an ta’uu ibsuu dhaan, lafa dhaqanittis sababaa walitti bu’iinsa kanaan namoota manaa fi qe’ee ofii irraa godaanan arguu isaanii dubbatan.
Jarreen kanaafis gargaarsii ergamaa akka jiru ibsuu dhaan, haala itti qe’ee ofitti itti deebi’uu danda’an ilaalchisee mootummaan irratti hojjataa akka jiru ibsan.
MP3 tuquun guutummaa gaaffi fi deebii kanaa dhaggefadhaa.humate


text:
Itiyoophiyaa keessatti mootummaa haaraan ituu hin hundeeffamiin dursee, dhiittaa mirga namoomaa fi miidhaa Tigraay keessatti dhaqqabe jedhame irratti dubbachuuf jecha gareen mirga dhala namaaf falmuu Hiyumaan Raaytis Waach(HRW) Kamiisa kaleessaa tuuta oduuf ibsa kenneen jira.
Kaayyoon waltajjii kanaas mootummaa haaraan Itiyoophiyaa keessatti ituu hin hundeeffamiin dura, hogganoonni biyyaa kanneen Finfinnee keessatti wal ga’an, dhaqqabaa jiru kan jedhman diittaa mirga namoomaa hubachuu akka danda’an akkasumas, Hiyumaan Raaytis Waach, mootummaan Itiyoophiyaa bulchiinsa naannoo Tigraay irra ugguura ka’ee jira jechuun kan himataa ture gargaarsaa akka hin dhaqqabnee marsanii turuu sana akka kaasuuf, hogganoonni biyyootaa mootummaa Itiyoophiyaa irratti dhiibbaa akka godhan gaafachuuf akka ta’e ibsee jira.
Gareen mirga dhala namaaf falmuu kun dursee ibsa barreeffamaan baaseen, Itiyoophiyaa gama kaabaa keessatti walitti bu’iinsii gaggeeffama jiru mallattoo qabanaa’uu agarsiisaa hin jiru jedhee jira.
Dhuma Baatii onkolooleessa darbee kaasee looltoota Itiyoophiyaa fi Ertraan gaggeeffamee kan jedhamee, gocha gara jabinaa fi namoota walitti qabuun ajjeesuu, humnaan gudeeddii bal’inaan gaggeeffamee, bu’uura misoomaa sivilootaa irratti beekaa haaleellaa gaggeessuu, akkasumas milishoota Tigraay keessa sosso’aniin baqattonni Ertraa gudeedamuu gabaasaa kan ture kan ibsee Hiyumaan Raaytis Waach, jaarmayoonni gargaarsaa akkaan barbaachisaa ta’an kan akka nyaata, boba’aa, dawaalee, akka Tigraay hin dhaqqabneef mootummaan Itiyoophiyaa beekaa marsee eeguu itti fufee jira jedha.
Kana malees walitti bu’iinsii kun gara bulchiinsa naannoo Afaarii fi Amaaraatti eega baballatee booda, miidhaan dhala namaa irra ga’e gabaasaaleen itti fufee ba’uuf akka jiran kan ibsee ta’uus, gocha kanaaf itti gaafatamaa ykn shakkamaan eenyu akka ta’e garu hin ibsinee.
Mootummaan Itiyoophiyaa shoroorkeessaa jechuun kan ramadee HIWHAAT kan hogganan Dr.Dabratsiyoon Gabra Mikaa’eel dhuma torban dabree tuuta oduuf ibsa kennan irratti, hidhattonni isaanii siviiloota irratti haleellaa kan hin gaggeessine ta’u kan dubbatan yoo ta’u hogganoonni HIWHAAT kanneen biroonis himata irratti dhiyaate soba jechuun qaama walabaan qorannoon akka gaggeeffamu ennaa gaafatan dhaga’amu.
Gama kaaniin rakkoo gargaarsa dhala namaa Tigraay keessa jiruuf HIWHAAT itti gaaftamaaadha jechuun kan himatu mootummaan Fedeeraalaa, ibsa adda addaa kennee irratti HIWHAAT daandilee cufuun, midhaan gargaarsaa fi dhiyeessii kanneen biroo akka saamuu, kokolaataan gargaarsa geessan deebi’anii akka hin galle ittisuu dubbatu.
Dhiyeessii gargaarsaa jiru haala salphaan dhaqqabsisuuf ulaa sakata’aan duraan turan 9 irraa gara 2tti gad busuu dabalatee, tarkaanfii fudhatamees ni ibsan.kana malees Tigraay keessatti dhaqqabe jechuun himannaan dhiyaatan,garee yakkamaa ittiin jedhan HIWHAAT fi deggertoonni isaanii uumanii kan odeessan fakkii sobaati jedhuun itti aanaa mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dammaqee Mokonniin kora waggaa 76faaa kan tokkummaa mootummootaa irratti sambata dabree dubbachuun isaanii ni yaadatama.
Motummaa haaraa kan Itiyoophiyaa Wiixata dhufu hundeeffama jedhamee egama.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Specify the properties of the hyperlink for the selected graphic, frame or OLE object.
Amalawwan walqabsiisaa qindeessi.
Faayilii isa banuuf barbaadduu xurree guutuu galchi.
Faayilii isa akka geessituun akka banu barbaaddu agarsiisi, kana booda Banicuqaasi. Faayilii galtee meeshaa kee irra yk interneetii kaadimaa FTP keessaa tahu dandda'a.
Gabatichaaf maqaa tokko galchi.
Specify the name of the frame where you want to open the targeted file. The predefined target frame names are described here.
Akaakuu BarruyyaaFakkaattii fayyadamuu barbaaddu fili. Ijaarsi BarruyyaaFakkaattii, ijaarsa geessituu isa ati fuula kana irratti galchitte faccisa.
Barruyyaa fakkaattii gama-kaadimaa fayyadama.
Barruuyyaa isa ati wanta filatameef uumte fayyadama.


text:
jjeessu ersus joseus jeesua jeisus jwesua ekesus jeesa jeeds jewssus hesus jeesss kesus jeedus jrecus jresu jjeesus jeeszus heesuz hwesus jeeuas ejesud jeesuf jeeusc jewss jeeesuss jweaus heseus jressu ejeus jeesya keesys jorsus joesuc jwesuss heesuc jeeezus joess heesu jeosua jeeeesus jeecud jesous joeesus jseus jeswus jeessu jeesuss jersuc jeeccus keecus jeesos jeeauss keseus jeeuzs eesuz jeosud jeests jeersus jjeecus heessu jeossus ewsus jreesus jeeauus jeezus jeaus jeeas eejesus jeessuc joesua jeesd jees eezus
(lue lisää)
torstai, 21. joulukuu 2006


text:
Obboo Baqqalaa Nadhii (80) gootota Waldaa Maccaa Tuulamaa bu’urreesanii wareegama bu’urri waldichaa gaafate gurgurdoo kanfalan keessaa issaan tokko. Obboo Baqqalaan Bu’ura waldaa Maccaa Tuulamaarraa kaasee amma guyyaa kaleessaa Guraandhala 11/2014 du’aan Addunyaa kanaarraa darbaniitti Itti aanaa prezdaantii, prezdaantii kabajaa fi gorsaa seeraa ta’uun tajaajila olaanaa gootummaa cimaa gaafte kennaa turuu isaanii oduun ogganoota waldichaa irraa hargame hibsee jira.
Bara mootummaan Hayilaselaassee ogganoota Waldaa kanaa kaan hidhee kaan lubbuu galaafatee prezdaantii waldichaa Koloneel Alamuu qixxeessaa fa’aa gizoot galche Obboo Baqqalaan kutannoo dhaan dhimma waldichaa fi ogganoota issaa hordofaa turan. Bara1991 booda yaroo waldichi banametti amma Koloneel Alamuun lubbuun jiranitti itti aanaa prezdaantii, prezdaantii kabajaa fi gorsaa seeraa ta’anii ojjachaa turan.
Obbo Baqqalaan edda Prezdaantiin Maccaa Tuulamaa kan bara dheeraa Koloneel Alamuun boqotan booda waggaa tokkoof waldicha prezdaantummaan tajaajilaa turanii fe’ii issaaniitin bakka kana Dr. Gammachuu Magarsaatti dabarsanii kennan. Yaroo Prezdaantummaa Dr. Gammachuu Magarsaa waliigalteen dhibee waldichi jeeqamnaan Obbo Baqqalaan haala ture tasgabbeesuu keessatti qooda guddaa gumaachan. Ofuma isaaniif akka filannoon haaraan godhamu haala mijeessanii waldicha jidduutti tasgabiin akka huumamu godhan.
Bara mootummaan amma aangoo biyyatti qabee jiru kun seerammallee waldaa kana cufee ogganoota issaas prezdaantii waldichaa Obboo Dirribii Damisee dabalatee jimlaan mana hidhaatti guure miseensota boordii kanneen hidhaa irraa hafan qindeesuun dhimma ogganoota mana hidhaatti guuramanii itti dhiyeenyaan hordofaa gama biraan waldaan seera malee cufame akka banamu yaroo dheeraa muggutanii akka banamu godhaniiru. Yaroo waajirri waldichaa mootummichaan cufametti dhoksaa fi hifatti bakki hojii issaanii bakka walgahii boordii waldichaa akka ta’u gochuun hojiin waldaa kanaa akka addaan hin cinne qindeessaa turuu issaaniitu beekkama.
Obboo Baqqalaan ogeessa seeraati. Dhimma seera ilaaluun waldaa kanaa fi miseensota waldichaa dadhabbiif nuffii tokko malee amma gaafa guyyaan issaanii ga’ee du’aan boqotaniitti boqonnaa malee tajaajilaa akka turan seenaa issaanii qabatamaa irraa hubachuun nama hin gaddu.
Hafteen maangudoota maccaa Tuulamaa nurkaa bilqaa jiru. Obboo Baqqalaa Nadhii Dhiira gaafa giitii, nama gaafa lafee turan. Dhaabbanni issaanii magaala dheeraa gaaltama qoma babal’aa, korma OROMOOn gaafa xiiqiif abdattu turan Obboo Baqqalaan. Umuriin issaanii akka Adoolessa 2013 keessa gaafii fi deebii sabboonaa tokko waliin godhan keessatti isaanumarraa dhagahametti amma waggaan issaanii 80 ta’a. Issaan karaa argatan hundaan waan uummata issaanif ta’u halkanii guyyaa sodaa fi nuffii malee godhaniiru waan ta’eef jireenya issaanii keessatti waanti irraa hanqate hin jiru. Guutuu dhalatanii, guutuu jiraatan.
Dhibee onneen qabamanii ji’oota sadan darbaniif mana hakimaatti yaalama turanillee dhibee qaberraa damdamachuu hin dandeenye. Guraandhala 11 bara 2014 dhalatanii waggaa saddeettammaffaati addunyaa kanarraa du’aan darbanilleen seenaan issanii gaariin sammuu uummata saanii keessatti barabaraan jiraata.
Guyyaan gaggeessaa / Awwaalcha / issaanii Guraandha 13/2014 sa’aa 6 guyyaa keessa Finfinnee Bataksaana Saaris Aabboo jedhamutti raawwachuuf akka jiru ogganni waldaa Maccaa Tuulamaa biyya irraa hibsee jira.
Maatii fi firoottan gooticha OROMOO Obboo Baqqalaa Nadhiif jajjabina, Ekeraa issaaniif qabbana hawwaa nagaa itti dhaamuu malee waantti godhan maaltu jira.
Tesfaye Kenna


text:
Monthly Archives: February 2013
Barattooti Oromoo 33 Badii Tokkoon Malee Yuuniversitii Finfinnee Irraa Arihaman
Gabaasa Qeerroo Finifnnee Gurraandhala 28,2013
Gaaffii mirga sabaa karaa nagaa gaafachuun yakka taee biyya jiru Itiyoophiyaa keessatti barattooti Oromoo kumaatamaan hidhamanii kumaatamaan biyyaa ariamanii kumaatamaan ammo manneen barnootaa fi hojii irraa arihamaa jiraachuun isaanii baroota 21 kana keessa beekamaa dha.
Bara kana keessa gaaffii mirga sabaa gaafattan ijaarsa siyaasaa mirga Oromoo gaafatu isin boodaan jira sababa jedhuun barattoota Oromoo Yuuniversitii Kiiloo 4 jiru keessaa barattooti 10 waggaa lamaaf 23 ammoo wagga 1f arihamuun 3 ammoo guutummaatti akka Yuuniversitii itti deebiuu hin daneenyetti mootummaa Wayyaaneen arihamanii jiru.
Kanneen guutuutti barnoota isaanii irraa arihaman
1. Barataa Araarsoo Waaktolaa
2. Barataa Malkamu Mulugeta
3. Barataa Baqalu Siyum
Kanneen jedhaman yeroo tau kanneen kaan 33 taan ammo guutummaa list isaanii caasaa Qeerroon qabuun kan argame kanatti maxxansinee jirra.
Oromoon haqa ummata isaa fi rakkoo barattooti Oromoo argaa jiran kanaaf tokkummaan bakka maratti iyyachuu akka dandayutti qeerroon dhaamsa dabarsa.
Hunda Dura Oromiyaa!!!
Aside
SBO Guraandhala 27 Bara 2013
Aside
Ani daa’ima miti akka joollee na sossobduu….
Wallee Yoonus Abdullaahii fi Hiboo Nuuraa
Godina Harargee Aanaa Haromayaa Keessatti Diddaan Qonnaan Bultoota Oromoo Itti Fufe.
Aside
Gurraandhala 26,2013 Haroomayaa
Mootummaan wayyaanee dabballoota bobbaasuun qotee bultoota dirqamaan hojii isaanii irraa buqqisuun olola siyaasaaf duula Sulula qotaa deemsisaa jiraachuun isaa beekamaa dha.Godina Harargee bahaa aanaa Haramaayaa ganda Xinniqqee araddaa gargaaraa keessatti ololli siyaasaa Wayyaanee nu biratti hin hojjetu jechuun qotee bulaan dabballoota Wayyaanee dura dhaabbatan.
Haala kanaan Wayyaaneen namootni baatanii Viidiyoo fi raadiyoon waraabamtanii mootummaan keenyi gaariidha hin jenne qarshii 100n adabamtu jechuun duula qotee bultoota irratti banus qotee bultootni walii galuun mormii dhiyeessanii jiran.Mootummaan Wayyaanee
dabballoota
1. Obbo Zaakkoo Saalii
2. Obbo Abdii Musaqeeroo
3. Angisoo fi
4. Jeeylaan waardiyaa yuunivarsiitii kan tahe
Bobbaasuun uummata afaan qawween doorsisuuf dirqama itti kennitus uummatni basaastotaa fi jala deemtota wayyaanee dura dhaabbatee jira.Yeroo ammaa kanas namootni walgahiitti akka bahan akeekkachiisnii fi waamichi halkanii guyyaa taasifamus uummatni guutummaan wayyaanee didee jira.
Kana malees Dabballootni Wayyaanee uummata doorsisuu,hidhuu fi saamuu kan amaleeffatan magaala Dirree Dawaa saabbiyaan ganda 02 keessatti basaasti wayyaanee federaala tahe Amaanu’eel Taammiruu jedhamu namoota nagaa osoo saamuu uummataan reebamuun saaxilame.Basaasaan Wayyaanee kun dirqama wayyaanee irraa fudhate keesumaa qabeenya sabboontotaa afaan qawween saamuu irratti kan bobbaafame mana Obbo Jundii Shariif saaminsaaf wayita seenutti dargaggootaa Oromoon qabamuun harka sabboontotaan salphatee jira.Mootummaan Wayyaanee magaala Dirree Dawaauummata nagaan waliin jiraachaa jiru keessatti saamtota akkanaan tolchuu ishees odeeffatni qeerroo maagaala kanaa addeessee jira.
Yuunivarsiitii Asoosaa Keessatti Diddaan Barattoota Oromoo Bifa Qindaayaan Itti Fufe
Aside
Gurraandhala 26,2013 Asoossaa
Diddaan barattoota Oromoo Yuunivarsiitiilee,Koollejjii fi manneen barnootaa gad aanaa keessatti hidhaa fi ajjeechaa mootummaa wayyaaneen kan hin jilbeeffachiifamne itti fufuun barattootni Oromoo fi barattootni hiree wal fakkaataan Imaapera biyyattii keessatti isaan mudate Yuunivarsiitii Asoosaa keessatti nyaata lagatan.Mootummaan Wayyaanee yeroodhaa gara yerootti gaaffiiwwan mirgaa kan bilisummaa barattootaan gaafatamuuf bakka kennuu dhabuun gaaffii dabalataa uumuun barattootni mooraa Yuunivarsiitii Asoosaa kun gaaffiin nuyi gaafannu hanga guutummaan nuuf deebiutti jechuun lagannaa nyaataa taasisanii jiran.
Wayyaaneen gaaffiiwwan mirgaa gaafatamu kallattiin furmaata godhchuu haqachuu irraan hidhaa fi ajjeechaan barnoota irraa ariiuun akka dhaabbatu gaafatan siyaasa gaggeessitu,deeggartoota ABOti jechuun Yuunivarsiitii Finfinnee fi Amboo keessatti barnoota irraa ariiamuu tuquun ni dandayama. Yeroo ammaa kanatti Yuuniversitii Asoosaa keessatti gaaffiin ka’ee jiru,mirgi sabootaa eegamuu hanqachuu fi barattoonni wayita mana barumsaa jiranitti qabeenyii fi lafti maatii isaanii ammoo bakka dhaloota isaanii irraa waan saamamaa jiruuf yeroo boqonnaa isaanii bakkatti galan dhabuu irraan diddaa jabaa mootummaa Wayyaanee irratti kaasuu isaati. Gaaffiilee mirgaa gaafatame kanaan wal qabsiisee mootummaan kun waan isin gaafataa jirtan gaaffii ABO iti deeggartoota ABOti wayita jedhamanitti diddaa itti fufuun lagannaa nyaataa taasisanii jiran.
Wayyaaneen barattootni nyaata lagachuun kan kae baajata nyaataa baes gurguruun basaasaa fi federaalota dhibbaan naqee barattoota doorsisuu irratti argama.Mootummaan Wayyaanee doorsisaan gaaffii mirgaa akka dhaabuu hin dandeenyes qeerroon Yuunivarsiitii Asoosaa addeessee jira.
Qabsoon Itti Fufa! Gabrummaan ni kufa!!
Oromo TV- Ibsa Wal hubannoo Qaamota ABO MN
Aside
Bulchiinsa Sidaamaa Aanaa Beensaa Keessatti Diddaa Dargaggoonni Sidaamaa fi Qeerroon Kaasaniin Wal Qabatee Namoonni Hedduun Hidhaman.
Aside
Gurraandhala 25,2013 Finfinnee
Mootummaan EPRDF Wayyaanee gaaffii bilisummaa ukkaamsuun uummata biyyattii garbummaan dhuunfatee itti fufuuf shaakalus hidhaa fi ajjeechaan daran qabsoo uummtaa jabeesse malee jilbeeffachiisees hin beeku.Sabawwan cunqurfamoo biyyattii keessaa uummatni Sidaamaa qeerroo waliin tahuun mormii sirna bulchinsa Wayyaanee irratti dhiyeessuun sirni bittaa Wayyaanee amma dhumachuu qaba,ummanni kana irra haacuucaa hifatee waan jiruuf mootummaan kun karaa nagaa aangoo gadhiisuu qaba,Sirni bulchinsa wayyaanee abbaa irrummaadha,Bilisummaa barbaadna jechuun gaaffii mirgaa kaase wayyaaneen dura dhaabbachuuf ilmaan Sidaamaa keessumaa dargaggoota Jumlaan mana hidhaatti guuraa jira.
Haala kanaan diddaa mootummaa irratti kakaafataniittu sababaa jedhuun Gurraandhala 24,2013 Bulchiinsa Sidaamaa aanaa Beensaa keessaa uummata nagaa hedduumminaan kan hidhe yoommuu tahu isaan keessaa
1. Obbo Tashoomaa Dabbabaa
2. Obbo Tasfaayee Hasamoo
3. Dargaggoo Amaaree Dastaa
4. Diikkaa Diirraa
5. Sukkaaree Amadoo
6. Burqaa Buunkisoo
7. Kaanuu Kaayessoo
8. Lankaamoo Kaaloo
9. Lammaa Laalegoo
10. Burqitoo Gaasee
11. Sombolaa Shiifoo
12. Dimbaaroo Chiicholaa
13. Asaffaa Musee
14. Didaamoo Fagoo
15. Narramoo Sombolaa
Jedhaman loltoota Wayyaaneen ukkaamsamuun kanneen mana hidhaatti fudhataman keessatti argamu.Wayyaaneen yeroodhaa gara yerootti gaaffii mirgaa sabawwan cunqurfamoo biyyattii keessaa hidhaa,ajjeechaa,qeee irraa ariiuu,saaminsa,barnootaa fi hojii irraa ariiuu fi kanneen kana fakkaataniin dura dhaabbachuuf yaalus dargaggootni Sidaamaa yoomuu qeerroo waliin tahuun bittaa garbummaa jalaa bahuuf akka hojjetu diinaa fi firaaf dhaamuun sabawwan cunqurfamoo marti harka wal qabachuun gaaffii bilisummaa akka gaafatan dhaamanii jiran.
Zarihuun Wadaajoo: Isan Jalqabe Hangan Xumuruutti Biyyaa Hin Ba’u
Aside
Gootni Dhugaan Kamii?? (Walaloo Qeerroo Adaamaa)


text:
Biyyiti tun eegii perzdaantiin isaani ka durii Mohaammad Gadaafi bara 2011 hujii irraa buusanii mootummaa isaallee gara galchee asitti nagaan miila gadi dhaabattee hin beettu.
Paarlaamaan biyya tanaa bara 2012 keessa fialtan hujii irraa eegan hin hojjanne jedhani ammallee Paarlaamaa nama 200 itti filatan kanaaf nama 1,600 dorgomuutti jira. Parlaamaa 200 kana keessaa barcumaa 32 dubartootaa kennan.
Filannoo hardha,Roobii jalqaban tana nama miliyoona 1 fi kuma 500tti galmaahe taatullee warrii Liibiyaa gama Bahaa laftinuu waraanaa namii bahee fialchuunn dhiba guddaa.
Waraanii biyya tanaa ka ganna sadiin duratti hadhuma hadhee Momaammad Gadaafii hujii irraa buuse ammallee mootummaan wal dhabee lafa gama tokkoon ufumaan bulchuutti jira.Liibyaan yoo hedduu waan akkanaatiin rakkatti.


text:
Waraanni Maalii erga inni prezidaantii fi muummicha ministeera biyyattii to’annaa jala oolchee tuyyaa tokko booda gara biyyattii Afriikaa dhiyaa kanatti imalanii jiran.
Kibxata har’aa ECOWAS, Tokkummaa mootummootaa, gamtaa Afriikaa fi qaamonni sadarkaa addunyaa ka biroon ibsa waliin ta’uun baasaniin kan magaalaa Bamaakoo keessatti to’annaa jala ooluun gara waajjira haadoo kan waraanaa Kati cina jirutti geessaman prezidaanti Bah N’Daw fi muummichi ministeeraa Mocrar Ouan akka hiikaman gaafataniiru.
Prezidaant N’daw fi muummichi ministeeraa Ouane akkasumas ministeerri ittisaa Suleeymaan Doucoure erga isaan miseensota waraanaa lama keessaa hambisuu dhaan jijjiirraa kaabinee labsanii sa’aatilee hanga tokko booda to’ataman.
Namoonni lamaan mootummaa ce’umsaa akka hooggananiif waggaa darbe kan muudaman, waraanni prezidaantii yeroo Sanaa Ibraahim Boubacar Keita aangoo irraa darbuu dhaan aangoo qabatee baatii tokko booda. Mootummaan ce’umsaas filannoon prezidaantii fi kan mana maree Guraandhala dhuftu geggeessamuuf haala akka mijeessaniif tolfame.
Maaliin erga prezidaantiin duraanii Amadou Toumani Toure bara 2012 waraanni aangoo irraa fonqlchee, ripxe loltoonni Tuaareg magaalaa biyyattii gama kaabaa hedduu akka to’atan taasise. Ferensaay lootee seentota ittisuuf jecha waggaa itti aanu humnoota ishee gamasitti bobbaaste, rixe loltoonni garuu naannolee baadiyyaa keessa soss’uu itti fufan.


text:
Mootummaan Team Lammaa of keessaa qulqulleesse mootummaa akkamii akka ta’e kan gaafatu waan jiru natti hin fakkaatu.
Ferhan Abdulselam
“Obbo Dassa Bulcha fi Obbo Mohammednur Mana Murtii Waliigala Oromiyaa irraa ari’amuu isaanii quba qabduu? Maaliif ari’aman?
1) Jarri kun lameen sabboonummaa fi quuqama Oromummaa qabaniin Lammaa Magarsaa internationaal NGO keessaa yaamee muude. OPDO keessas hin turre, bilxiginnaas hin beekani.
2) jarri kun lamaan ABO keessa turani jedhanii hamatuun.
3) Maqaa olaantummaa seeraa jedhuun Qeerroon seeraa ala yoo caasaa bulchiinsaan hidhaman sirrii miti jedhanii hiikani jedhaniitu irratti ololaa bahani. Siyaasa ABO deeggaru jedhunii.
4) jarri kun ergamtoota miti. Nama jala hin deemani.
5) Hidhaa fi ajjeechaa bilxiginnaan kaluu tana eegalte cimsitee itti fufuuf jara kana ari’uu qabdi ture.
6) Hubachiisa: Haroomsa wanti jedhamee ture poolisaa fi mana murtiin bilisa akka ta’u waan Lammaan godheef ture. Lameenuu bara Shimallis Abdiisaa ajaja Abiyyiin duubatti deebifamaniiru. Polisni ergama bilxiginnaa akka fudhatee akka Oromoo waraanuu fi hidhuuf godhamaa jira. Manni murtiis kunoo akkas ta’e.”
Yaya Beshir
“Akkam Nagaa Ooltee Obbo Yaayaa.
Har’a magaalaa Jimmaatti shira hojjetame tokkon sitti hima. Ijoollee dheengadda qarshiidhaan bituun gara Adaamaatti erguun Taayyee Danda’aa irraa qajeelfama fudhatan Kantiibaan Magaalaa Jimmaa fi Kaadiroonni gandaa maryachiisaa oolan. Party kamiyyuu akka Magaalaa Jimmaa keessatti hin keessummeessineefi PP qofa akka ummanni deeggaru irratti jabaatanii duulan ajajaniiru. Waltajjii dhoksaa galma Keessatti walitti qabamanii odeesaaa oolan. Kan na ajaa’ibe qeerroon inni kaleessa Gaafa Abiy Noobeelii fudhatuuf gaafa inni filatamu halkan guutuu gammachuudhaan dhiichisaa ture har’a iccitii dhokfamuu fi Adamsamuu isaati. kanaafuu adeemsi isaan har’a joollee amanatan muraasa qofa walitti qabanii waltajjii kana gaggeessan warruma jara deeggaree lafa dhiitaa tureyyuu alagmoomsaa fi qoqqoodaa jiraachuu isaanii agarsiisa. Qeerroon jimmaa jara akkasii kanaan dogoggorfamuu osoo hin taane wal ijaaree irrattika’uu qaba.”
OROOKOO. Mohammednur Guye
Lammaa magarsaa ministera RAAYYAA ittisa Biyyaa ta’ee, raayyaan ittisa Biyyaa OROMIYAA akka fedhe godhee Saba kana otuu ajjeessuu otuu hiraarsuu waggaa tokkoo ol lakkoofsiisee jira.
Dhimmii waraanaa Kun lammaa magarsaa ajajuu hin danda’uu yookin lammaa hin ilaalatu erga jettannii,. Bakkii aangoo lammaan qabatee kaayyame sun yoo SABA AMHAARAA yookin saba TIGREEttif kenname oromoo maaliin miidhuu danda’aa,? Yookin maal nu fayyaduu danda’aa..?
Jawar midiyaa Ahadu jedhamu kan jibbiinsa Oromoo halkani fi guyyaa oofu gubbaa dhiyaachun maalif isa barbaachise? Akkuma warrii democrat tokko tokko Fox News gubbaa dhiyaataniti akka naan hin jenne. Fox News bar jibbiinsa hin oofu, warrii democrat jaalatu dhiisu danda’u garuu dhugaa jirtu hasawa. Midiyaan Habashaa afaan baasani kallattiidhaan jibbiinsa Oromoo lallabu. Midyaa akkasi gubbaa dhiyaachun ho’iisu malee homaa jijjirama fidu hin qabu. Akkamitti dhiyaachu danda’a Jawar? Mana isaatti, kaameraa OMNtiin waraabame gulaalame sur-sagaleen isaanitti keenname? Moo qarshii guddaa baasi godhani interview isa godhan?


text:
[SQ,sadaasa,29,2017] Sirni awwaalcha qabsaa’aa Oromoo qeerroo Falmataa Urgeessaa har’a saa’atii 7:00 irratti magaalaa Shaambuu bakka hiriyoonnii fi firoottan isaa akkasumas qabsaa’onni hedduun jiranitti raawwatamera. Falmataan Qaroo sabaa nama qabsoo Oromoo har’aa gahee keessatti qooda fudhataa turedha
Monthly Archives: November 2017
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Sadaasa 30 2017
Aside
Simbirtuu-> Continue reading
Yakka hamaa uummatarratti raawwachuun ittuu jabaatee. Summiin uummata Oromoo daguun Waraana Wayyaanee Ajjeechaa Kaaraa Jijjiirrateen Socho’aa Jiru
Aside
[SQ,sadaasa,29,2017] Lixa Oromiyaa Begii keessatti uummanni balaaleffannaa Sirna wayyaaneerra turuu ganamaa kaasnee gabaasaa turre. Haalli Begiin ittiin uummata Oromoo daangaarraa buqqaa’aa jiruuf dirmannaa taasise hedduu hawwataa ture. Karaa nagaa ba’ee qabeenya kam utuu hinbarnadeessin harka qullaa sagalee dhageessisaa tureera. Kanaan ammoo Waraanni Wayyaanee hedduu aarii keessa galuun bishaan boonbaatti summii naqaa akka jiru dhagaa’ame. Balaa kanaan akka gabaasa argachaa jirruutti taanan lubbuun ilmaan Oromoof Oromoo gaaga’ama hamaa keessa galaa jira. Summiin ajjeefamuu oromoo 2 illee nuuf himanii jiru. Continue reading
Olola Wayyaanee Gurri Kan Duude Hojii Qabsoon Gurra Isaa Ni Banna Jedha Qeerroon.
Aside
Sadaasa,29,2017 /Waggoota dheeraaf qabsoo uummanni keenya sirna garboonfattootaa waliin gochaa jiru halagaa biratti akka qoosaatti ilaalamaa tureera. Sunis sababa harkiftuu uummataa bitatanii qabaniif ture. Harkiftuun uummataa kun waan itti hidhamte harkisuun ala waan harkiftullee addaan baastee akka beektu hingodhamu. Harkiftuun uummataa hedduun ilmaan haadha garaa ilmaan fidi infixnaati. Isaan kun waanuma gooftaasaanii ajaje hojiirra oolchu. Waanuma ajajaman raawwatu.
FXG Itti Fufee Magaalaa Adaamaa Ganda Bokkuu Shanan Keessatti Karaa Cufuun Diddaa Sirna Wayyaaneef Qaban Dhadannoon Muldhisaa Jiru.
Aside
Guyyaa Har’aa Godina Harargee Magaalaa Kombolchaa Keessatti FXG Gaggeefamaa Jira.
Aside
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Sadaasa 28, 2017
Aside
Magaalaa Jimmaa keessatti barattoonni Yuunibarsiitii Akka Malee Dararamaa Jiraachuun Himame.
Aside
[SQ,Sadaasa 28,2017]
Gaaffii karaa nagaa gaafataniin mooraan yuunibarsiitii Jimmaa barattootatti baacuun isaa akka malee aarsuun diddaan guyyaa guyyaan barataan agarsiisu dabalaa bule. Haalli mooraa Yunibarsiitichaas nagaa hongaa’ee buluu jalqabe.
Deebiin barattoonni argatan karaa humna Waraanaa dararamuu, reebamuu, hidhamuu fi doorsifamuu ta’e. Barataa dhoksaatti qabanii bakka barataan hinarginetti qabuun naannoo Faranji Araadaa jedhamtu kan humni waraanaa kireeffatee mandheeffatee keessatti waggoota dheeraaf dudduuba manichaatti barataa reebuuf kan oolutti geessuun barataa reebuutu itti fufe. Continue reading
Meeshaa Gurguddaan Oromiyaa Bakkeewwaan Hedduu Seenaa Jira. Oromiyaan Buufata Waraanaa Fakkaatteetti.
Aside
[SQ,sadaasa,28,2017]
Wayyaaneen uummata Oromootti Waraana bantee jirti. Haalli Oromiyaa ka duriirra ulfaate. Biyya Oromiyaa humnaan weeraranii saamaa jiru.
Saamichi lafaa kallattiin adeemaa jira. Buuqqaatinsi uummataas dabaleera. Uummatni baha Oromiyaa irraa lafaaf qabeenyaasaa dhabe,
bakkee buufatee jireenya karaarraaf kaadhimame. Jireenya uummataa balaaf dararaa hamaaf kaadhimuu keessatti qoodni waraana Wayyaanee ol
aanaadha.
Gochaawwaan daguggaa sanyii adeemaa jiru. Ajjeechaan babal’ataa jiru. Oromiyaa waraana alaa deggaramuun saamuuf qophiin eegaleera. Continue reading


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? – MARSAA LAMMAFFAA – Lakkoofsa Saglaffaa
Berhanu Hundee, Adooleessa 11, 2019
Barreeffama lakkoofsa saddeettaffaa keessatti yaalii fonqolcha mootummaa laalchisee yaalii kana booda maaltu ta’uuf akka deemu fi akkasumas garaagarummaa Sabboonummaa Oromoo fi Sabboonummaa Amaaraa jidduu jiru laalchisee waan tokko tokko dhiyeesseen ture. Barreeffama lakkoofsa saglaffaa kana keessatti waan yeroo ammaa Oromiyaa keessatti deemaa jiru laalchisee waan hubatamaa jiru tokko tokkon dhiyeessa.
Waan uummata Oromoo qoqqoodu hojjechaa tokkummaa Oromoo mirkaneessuun akkamitti danda’ama?
Yeroo ammaa sababaalee adda addaatiin rakkooleen gara garaa uummata Oromoorra gahaa akka jiru miidiyaalee gara garaarraa dhagahamaa jira. Jijjiiramni amma dhufaa jiru kun wareegama ulfaataa uummatni Oromoo kaffaleen akka ta’e waan Addunyaa guutuun beekuu dha. Dhugaan lafarra jiru waan biraa ta’ullee, mootummaan ammaa kun mootummaa Oromoo ti jedhamees odeeffama. Uummatni Oromoo garuu har’as rakkoolee adda addaa keessa akka jiru waan haalamuu miti. Kan nama dinqu mootummaan tokko mootummaa uummata tokkoo ti yoo jedhamu, silaa wanti biraallee yoo hafee xinnaatee yoo xinnaate nagaa uummata kanaa eeguu fi eegsisuu danda’uutu irra ture. Mootummaa Naannoo Oromiyaas ta’ee kan Federaalaa garuu waan kana godhaa hin jiru. Akkuma baddaatti tuqame, uummatni keenya har’a sababaalee adda addaatiin hidhamaa, reebamaa, fi rakkooleen gara garaa irra gahaa jira. Barreeffama kana keessatti rakkoolee adda addaa kana keessaa tokko tokko ibsuun yaala.
Oromoon dhugumatti miseensa ykn deeggaraa jaarmayaa Amaaraa NaMa (***) ta’ee sababa kanaan reebamuun haqaa?
Jaarmayaan NaMa jedhamu kun farra-Oromoo akka ta’e wantootni agarsiisan hedduu osoo jiranuu, Oromoo akkamiitu dhugumatti miseensa ykn deeggaraa jaarmayaa kanaa ta’a jedhamee shakkama? Kun waan dhugaarraa fagaate fi kan baay’ee nama dinquu dha. Amaaraa Afaan Oromoo dubbatu fi Oromiyaa keessa jiraatu yoo ta’e, kun waan biraa ti. Kan kanarraa hafan garuu Oromoon sababa kanaan shakkamanii reebamuu fi hidhamuun gonkumaa waan fudhatama hin qabnee dha. Jaarmayaan kun uummata Oromoo miidhuuf Oromiyaa keessatti garee ijaarrachaa akka ture fi jiru himamaa jiraa mitii? Humnoota akkanaa kana adabuu dha malee, maqaa jaarmayaa farra-QBO ta’e kanaatiin Oromoo shakkuun fafa. Kun dhugamatti waan nama kofalchiisuu dhas.
Har’as akkuma bara 1991 ABO laaffisuuf ykn yoo danda’ame dhabamsiisuuf miseensotni fi deeggartootni ABO reebamuu fi hidhamuu qabuu?
Asirratti haala bara 1991/92 ture fi har’a bara 2019 jiru walbira qabee yoon laalu, walfakkii akka qabun hubadha. Bara 1991 ABO fi ADWUIn waliigaltee godhanii, mootummaa ce’umsaa waliin ijaaranii, filmaata bara 1992f qophii calqaban. Haa ta’u malee, qophii filmaataa sana keessatti miseensota fi deeggartoota ABOrra wanti gahaa ture kan seenaan ragaa bahu dha. Sana qofaa miti; balaa WBOrra gaheen kisaaraa hamma kana hin jedhamnetu mooraa ABO fi QBO keessatti argame. Wanti har’a bara 2019 deemaa jirus kan yeroo sanaa wajjin karaa hedduudhaan walfakkaata. Bara 2018/19 ABOn mootummaa waliin waliigaltee godhee, karaa nagaatiin qabsaa’uuf hoggansi isaas biyyatti deebi’ee, akka filmaataaf ofqopheessu godhame. Haa ta’u malee, akka miidiyaarraa dhagahamaa jirutti, miseensotni ABO akka barbaadanitti socha’uu akka hin dandeenye fi kana birallee dabramee, miseensotni fi deeggartootni ABO hidhamaa akka jiran gabaasame. Karaa WBOtiinis yoo laalle, akkuma bara 1992 WBO dhabamsiisuuf, har’a maqaa biraa itti baasanii, “Shiftoota” jedhamanii irratti duulamaa jira. Wanti ani asitti barreessaa jiru kun hunduu waanuma ifaa ifatti lafarratti mula’chaa jiru waan ta’eef, olola godhuuf waan dhara ta’e barreessaa hin jiru. Qabxiilee lamaan baddaatti ka’an kanaaf ragaan barbaachisaa yoo ta’e, gaafii fi deebii ONN miseensota ABO godinaalee Oromiyaa adda addaa wajjin dhiyoo kana godhe laaluun gahaa dha.
Gara mata duree barreeffama kanaatti deebi’uuf, sababni ani waayee tokkummaa Oromoo kaaseef, marii Hayyoota Oromoo nagaa fi misoomaaf jedhamee Adaamaatti godhame tokkorratti waan I/A Pirezidaantiin MNO, Obboo Shimallis dubbate tokko yaadadheetani. Haasa’a Obboo Shimallis keessatti akka dubbii ijootti kan itti xiyyeeffatame tokkummaa uummata Oromoo ti. Kun waan deeggarmuu qabu fi waan gaarii dha. Haa ta’u malee, karaa tokkoon tokkummaa Oromoo faarsaa; karaa biraatiin garuu bulchinsa MNO kan Obboo Shimallisiin hogganamu keessatti wanti tokkummaa Oromoo faallessu hojjetamuun gara tokkoo ijaaraa gara biraatiin diiguu hin fakkaatuu? Ana akka natti mul’atutti, dhaabni OPDO ture fi har’a maqaa jijjiirratee ODP jedhamu kun amaluma dur sana qabatee waan jiru fakkaata. Adeemsi, tooftaa fi tarsiimoon dhaabni kun har’as hordofaa jiru isuma dur sana wajjin walfakkaata. Yoo dhimmi kun sirriitti itti hin yaadamne fi hin sirreeffamne, kun tokummaa uummata Oromootiif baay’ee balaa guddaa ta’a.
Dhumarratti, maqaa tokkummaa biyyattii tanaa eeguutiin; maqaa seera fi heera kabachiisuu jedhuun; isaan kana haguuggatanii uummata keenyarratti daba hojjechuun eessanuu nama hin gahu. Rakkoolee mana ofiis (rakkoolee Oromoo) karaa nagaatiin hiikuuf marii goadhuu dha malee, tokko kan biraa humnaan balleessuu yaaluun furmaata xumuraa hin fidu. Kanaafuu, missensota fi deeggartoota ABO reebuu fi hidhuun akkasumas miseensota WBO Shiftoota jedhanii waraana irratti labsuun sirrii waan hin taaneef, falas ta’ee malas waan hin taaneef, ibidda mana keenyaa dhaamsuu danda’uun hundaafuu bu’aa qaba jedheen amana. Kan kanaa alaa balleessanii boodarra ofiifis baduu ta’a. Dhugaan garuu booda akka injifattu shakkiin hin jiru.
Hanga dhimma biraatiin walitti debinutti nagaatti


text: Godina kamashii Aanaa Aagaloo meexxii keessatti humni bilisa baasaa uummata beleshaangul gumuz magaalaa guddaa agaloo jedhamu seenuun injifannoo guddaa galmeesuun waajjiraa mootummaa fi manneen amantii akkasumas dhaabbata mootummaa pp guutummaa guutuutti barbadeessan.lolichi akkuma itti fufeen jira.Achuma godina kamaashii irraa namni odeessa naaf qoode waraanni konkolaataa heeddun garasitti bobba’uus as deebi’aa hin jiru jedha.kamaashii keessattis hojjettootni guutummaa guutuutti hojii dhaabanii akka jiran naaf hime!!


text:
(This is a rough translation from the audio and written news from VOA Afaan Oromoo)
Sooraa Alaakee of VOA Afaan Oromoo talks to coach Tolera Dinqa of Oromia. The annual sport festival started last year is supposed to be held this year for the second time.
Dinqa explains the main reason the Association suspends any cooperation with the Federal Athletics Federation due to the lack of due to the disrespect towards the state of Oromia.
He explained that there is no single athlete represented in the federal organ from the Region despite the huge contributions it has been having in the Country. He said that the Oromia will not be back to the Federation until it earns the respect it deserves and the fairness it demands.
He added that the Federation did a sham decision when Jimma Aba Buna Soccer club was made to be dropped from the Ethiopian Premier League despite Oromia Regional State’s repeated request for due probe into the matter and consequent fair treatment.
He said that any club from Oromia Regional State are not participating in this year’s festival and continue to remain so as far as the Federation corrects its partial and illegal treatment towards the State. He said that Athletics He said that Athletics Association of SNNP and Amhara regions also made the same opposition and as of November 19 Amhara Region Athletic Association took the same measure as Oromia’s counterpart did.
Tolera Dinqa blamed the leadership personalities from “the region with no single athlete” for the maltreatment. Up to 22 sport clubs from Oromia were supposed to participate.
*****Orromiffa*****
Oromiyaa fi kilabootii isii ‘ulfinna dhamne’ jedhanii dorgommii federeshiinii atileetiksii Itoophiyaa qopheessu cufaayyuu dhaaban
Atileetota,bulchootaa fi leenjistootii atileetiksii Oromiyaa yo hedduu Federeshiinii Atileetiksii Itoophiyaa waan hedduun himachaa bahan.
Oromiyaa atileetiksiilleen Itoophiyaan addunyaa irratti maqaa dansaa baafteef akka leenjistootaa fi atileetotii Oromiyaa jedhanitti akkuma hujii ufiitiin ulfinna hin argattu.
Rakkoon tun woma duruu jiraati amma ammoo haga dabarteeyyuu jedha leenjsiaa Toleeraa Dinqaa. Obboo Toleeraa warra atileetota Itoophiyaa guddisee daaddisee guddisee asiin gahee keessaa tokko.
Atileetota guddifnee dorgommiitti gadi dhiisuu malee fulaa murtii federeshiinii yoo isiin geettu qooda hin hin qamnu jedha obboo Toleeraan.
“Oromiyaa gootichaa akka Abebee Biqilaa irraa kaasee Daraartuu Tulluu irraa kaasee,Qananiisaa Beqqelee,Xurunesh Dibaabaa irraa kaasee,Tikkii Galaanaa irraa kaasee,Sileesh Siin fa iraa kaasee Atileetoa gootota hammana kanaa oomishee garuu kabajaaf iddee hin qabu,” jedha.
Leenjsitootaa fi atiletotii Oromiyaa waan tuffatanifi waan isii male dhowwatan jedhan.Akka Oromiyaa miidhuu fi gadi qabu dhaaban gaafatanillee akka jecha obboo Toleeraati rakkoon tun womaayyuu hin qajeelle,tanaaf dorgommii federeshiiniin biyyooleessaa maqaa atileetotaatiin qopheessu cufaa ufi irraa dhiisan.
Naannoon Amaaraalleen akka jecha obboo Toleraatti tanumaaf jettee Federeeshiinii biyyooleessaa waliin kalee,Sadaasaa 19 jalqabdee waliin hojjachuu dhaabde.
Fkn dorgommii London ta baranaa irratti akka obboo Toleeraan jedhutti Oromiyaan nama 21 filtee dorgommii qopheeffatte taatullee hin fudhanneef
Akka waan kana qajeelchan akka obboo Toleeraan jedhutti mootummaan naannoo Oromiyaalleen itti dabalamee xalyaan,marii fi waan hedduun gaafatullee irratti didan.
Tanumaaf jettee Oromiyaan dorgommii kalee,Sadaasaa 19, 2017 Jaanmeedaatti qopheessanillee irratti dorgomuu didde. Taatullee atileetotii dhuunfaan dorgoman hin dhiifne hinuma dorgoman.
Naannoon Amaaraalleen akkuma naannoo Oromiyaa tanaaf jettee dorgommii Jaameddaa,Finfinnee ta kalee dhiifte.Dorgommiin Jaanmeedaa sun dorgommi atileetoksii bebeekamoon egerii biyya fulaa bu’anii dorgoman keessaa filataman.
Naannoon Kibbaalleen dorgommi Jaanmeedaa keessaa bahuu baattullee federeshiinii biyyoolessaa keessattiu murtii irratti qoodan dhanii himachumatti jiran.
Oromiyaan kilaboota atileetiksii 21 caalaa qabdi.Akka jecha obboo Toleeraatti Oromiyaan ufi ulfeessuuf federeshiinii atileetiksii Itoophiyaa waliin hojjachuu dhaabde.
Murti tana mootummaan Oromiyaa,atileetotaa fi federeshiiniin atileetiksii Oromiyaalleen irratti walii galee bakka bu’aa filatee dhaabe.
Fkn kilabii kubbaa miilaa ‘Jimmaa Abbaa Bunaa’ akka isiin kilabii biyyooleessaatti hin dabalamne beekuma beekaa qadi qabanii achitti hambisan jedhan obboo Toleeraan.“Bajata qamnaa,atileeti qamnaa,garuu dhiibbaa jala jirra.”
Haga Federeshiiniin atileetiksii biyyoolesaa waan Oromiyaan himatte kanaaf murtii qajeeltuu kennutti Oromiyaan dorgommii federeshiiniin qopheessu tokkollee itti daramtu.
“Ulfinna argachuuf dorgommii keessaa baane,”jedha Leenjsiaa Toleeraa Dinqaa.
****
Source: VOA|Orommiffa