text:
Radio Marii: Gaaffii fi Deebii Gaazexeessaa Zalaalam Gamachuu; Seenaa Haaj Aadam Saaddoo
Credits/Tags: Haaj Aadam Saaddoo, Radiyoon Marii, Zalaalam Gamachuu
8 Responses to "Radio Marii: Gaaffii fi Deebii Gaazexeessaa Zalaalam Gamachuu; Seenaa Haaj Aadam Saaddoo"
-
Raadiyoona marii: Keessummaa siyaasaa wayyaanee malee siyaasaa Oromoo hin jaallanne nuuf dhiheessitanii? kkkkkk
Siyaasa hin jaalladhu jedhe. Garuu siyaasa wayyaanee fi gahee mootummaa wayyaanee baay’ee ol kaasee nutti himuuf yaale.
-
Ashamaa Oromoo,
Yaadi Gaazexxessaa Zalaalam Gammachuu kuni sirrii dha. Waanuma dhugaa osoo asiif achi hin jallisne dubbatte. Garuu Namoonni siyaasaa oromoo (OLF), yaadi kuni hin fudhatamuuf. Osoo aanjaan fi dirree bilisa biyya Ethiopia keessatti uumamee illee, kana booda biyya TPLF bulchitu keessatti seera wayyaaneen tumte kabajanii karaa seera qabeessa qabsa’uu akka kufaatii guddaatti fudhatu. Akka gadi-aantummaatti ilaalu. Garuu, mootummaa nama nyaataa akka Shabiya (Eritrea) ti maxxananii fi warra Eritrea tiin ajajamaa fi tuffatamaa jiraachuu akka qabsootti fudhatanii itti boonu.
OPDO ergamtuu TPLF dha, dhaaba wayyaaneen bixxilte dha. Akkuma atuu jette, sabboontonni hedduun OPDO keessa ni jiru. Qaawwaa argamteen Oromoo gargaaruuf kan yaalan hedduu dha. Garuu OLF duula guddaa OPDO irratti gaggeesse har’a OPDOn maqaa malee akka jarmayaatti hin jirtu.
Warri amaaraa ANDM (bihaden) keessatti of-ijaaranii aangoo tooftaan TPLF irraa fudhachuun, mootummaa amaaraa deebisanii ijaaruuf dalagaa jiru. Oromoon garuu alas hin jiru, manas hin jiru.
Dhaabbileen oromoo akka OFDM fi ONC akka hin jabaanneef warri OLF tooftaa adda addaan irratti duulanii hojii ala godhan.
Kanaaf furmaanni maali???
====> Of-gowwoomsuu fi abjoochuu dhiisnee ija banannee dhugaa dirree irra jiru ilaaluu dha.
1) Bobaa fi to’annaa Shabiyaa (Eritrea) irraa jalqaba of-bilisoomsuu. Sochii fi leadership qabsoo Oromoo bakka Shabiyaan to’atu irraa fageessuun dhaaba jabaa fi of-danda’u ijaarrachuu.
2) Hala qabatamaa irratti hunda’uun, qabsoo hdhannoo dhiibbaa alagaa irraa walaba ta’e finiinsuu YKN yoon TPLF mootummoota akka USA, EUROPE, …duratti waada seentee dirree polotikaa walaba uumteef, gara biyyaa galanii karaa nagaa ummata oromoo waliin qabsa’uu.
3) Har’a Oromoon 20000 oli kan hidhaatti tortoraa jiru, sabab Oromoo/OLF ta’eef osoo hin taane, sababa indirectly Shabiyaa tumseefi dha. Yoo OLF dhaaba shabiyaa irraa walaba ta’e, TPLF oromoo deeggaraa shabiyaa jettee yakkuu hin dandeessu.
Walumaagalatti, abjuun gulufuu osoo hin taane, dhugaa jirtu ilaaluu feessisa.
-
Warri radio marttin waa jechu barbbaddan free midia jechu beektu moo warra numalle beekaan hinjiru jedhu sani gamma hunddan gotta oromo yaddachun badi mal qaba sayffi shane mallaqaa keenaan dhabatte sabontotta oromoo balallefattu ormoni ejano kee sirrefadhu loogii gandda dhiissi jeneen malle akka baddu hin barbaanu kanaa fuu ofsirreessa deemma baddi irran badi hin umina
-
qophesitota radiyo marii,akkam jirtu?oromo midiya garii barbachisa ture.isiin amoo qophii dhihesa jirtan irrati akka gariti wantaa irrati qophoftan hin fakatan.yeroo tokko tokko midia irruma jirachu ni dagatu fakata,hosofini isin jalaa badaa.meshan sagale ittin warabdan garii mitii(saund editera garii fe`adha pc kessanirati)wanti dhihesitan xiqatus gudatus qulqulesato akka guraa namaa hawatuti dhihesa.
Hamilee fi humna itti fixatanif garu galatoma.kabajaa gudan isiinif qabaa wantuma akkana nuf siresa.gargarsa kan fetan yoo ta`e isiin walin jira….galatoma.
-
Yeroo Gaazexeessaan kun sagalee Ameriikaa Kophii Afaan Oromoof Finfinnee irraa dabarsaa ture nama hojii isaa dinqisiifachaa ture keessaa ani tokko, Wayitan gaaffii fi deebii isaa kana dhaggeeffadhe garuu isa moo isa miti kan jedhu gaaffiitu na keessa bule. Nami kun utuu akkuma “siyaasaa hin beeku” jedhee geelloon jalqabe isumaan xumuree gaarii ture. Yookaan ammoo siyaasaa Oromoo hin beeku jedhee dansa. Mallattoo nama abdii kutatee keessaa tokko, ofi ykn saba ofii dhiisanii alagaa jajuu dha. Obbo Zalaalamis akka nama abdii kutatee Pro,Masfiin isa uummata Oromoo akka diina innikaatti ilaaluu fi Oromoon miilla Lamaan lafa irrallee deemuu hin jaal’annee fi Dr Biraanuu Nagaa isa ifaa ifatti qabsoo Oromoo bal’eessuuf qabsoo jalqabuu isaa himate nutti jaje.
Egaa Obbo Zalaalam jarri kun seera mootummaa Itoophiyaa fudhatanii qabsaawan jette. Hata’u malee jijjiirraan isaan fidan maaltu jira ? Mootummaa Dimookraatawaa hin taane waliin yeroof malee haga dhumaatti hojjetanii bu’aa tokko buusuun akka hin danda’amne baruu qabda.
Kan biraa waa’ee dhaabbilee Oromoo seera Mootummaa Itoophiyaa fudhatanii biyya keessaa hojjetanii dhaadessitee nuuf himuu kee ti. Dhaabbileen Lamaan kun bu’aa isaan Oromoof buusan garuu nuuf hin himne. Akka ilaalcha kootti Oromoof utuu hin taane Mootummaa Wayyaaneef bu’aa guddaa buusaniiru. Attamittiin yoo jette, Mootummaan kun akka inni dimokiraatawaa fakkaatu taasisaniiru.kan kana irraa hafe,hiriira nagaa tokko qindeessuu fi Oromoo hidhame tokkollee hiiksisuu hin dandeenye. Kanaaf seera wayyaanee isa Oromoon jalatti gabroomaa jiru fudhatanii mootummaa abbaa irree jalatti hojjechuu jechuun caalmaatti ummata ofii balaaf saaxiluu dha.
OPDO irraa fagaachuun hin ta’u waan jettu fakkaatta. Akkasumas Miseensotni OPDO warri Oromoof quuqaman qabsoo Oromoof aarsaa ta’aniiru waan jettu fakkaatta. OPDOtti dhiyaatanii Oromoodhaaf furmaata tokko finna warri jedhan garri caalu akka mana hidhaa jiranii fi biyyaa akka bahan quba qabdaa? Wareegamni OPDOn Oromoof baaste isa kam ? Hajaja diina harkaa fudhatanii Lammii ofii hidhuu fi dararuu dhaa?
Obbo Zalaalam yoo seera Itoophiyaa isaOromoon jalatti garboomaa jiru fudhattan ofumaa fudhaa malee Oromoon fudhatu hin jiru. Isinii fi warri isin fakkaatan ammoo mirga guutuu qabdu.
-
Nagumaa qoopheessitoota Radio Marii!?
Yeroo tokko tokko waan isin dhiheessitan nama ajaa’ibsisa. Ammoo Gaarii dha. Gazexeessaa Zelaalme Gammachuu waliin xaba isin taasiftan dhaggeeffadheen jira. xabichi Qumnagara baayyee of keessaa qaba. Kan gurra qabu haa dhaga’u jedhe oromoon!
-
Aduynaa tanarrati kessatu21 cenchry keessa namma gossa tokko labssa deeme bilssa bahe hin gare kannaafu oromotta hinaaffa sistamnii nujalla fudhtamee dhissa ergaa kayoon Oromo galin issa tokko ta e tan fuldurra issin hindhibini issnis kayyo namaan dogogrssu fetanin itti fufaa Oromonni tarssimoo yookaan toftta adda qabattanii gadii bahnis malla yeroo walin deemu qabattani gaddi dufan mala warra akka keessanii miaso idu eccat ehap jedhin hanga dadhbnaan olf jedhni hangoo dhunfattifi qabssahan akka hin taane raggan issan kaleessa dinna keessa warrana fudhtani issnitti baqattan Oromof akka rakko hangoo hinqabne Oromo biratti iffadha marre dhugaa iffa jiru dhiftani kayoo jaltii dhokatani ormo daldalu dhissa isnis gama kessaniin issans gama issanittn yoo hauyu tatan gama lamanin siyaasaa gama heddun galma geeti beekaa ijjaa oromon banatte maqaa kaayoottin hin jamsina damaqqa yokan nama beekee rafe damaqsun namadhiba nuhindhibina nudhiissa nudhiissa
-
waan ani ajaa’iba nati ta’e kessaa Obboo Zalaalami if kan inni gaadisa isaan irra qabaa jiranilleen ummata kana gowwosuu fetani maaliif jenaan woyyaanee kalessa yeroo humnna qaban dadhabanii biraa bayan hardha yeroo hummna dhabanii sorama bayanitti akkamiin woyyaanee! namaa fi mirga ilma namaa kan jedhu hin beeyne kana akka laafati hojjiin galanii hojachuun nidanda’amaa jettanii namati haguuguu yaalta ufumaaa ufitti wol gowoomssaa ummata Oromoo dhiisaa!!!!
Comments are closed.


c: text/html

text:
Garee Mo’u | Sadaasa 10, 2017
Murni wayyaane (TPLF) har’a olaantummaa waraana qaba jettee amantullee impaayeerti keessatti bu’aa isaanii tiksuuf hin dandeenye. Kunis qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO) akasumas uummani Oromoo waliigala godhuun saaxilamee jira. Qabsoon Oromoo kunis haalli siyaasaa impaayeera Itophiyaa bifa kanaan dura qabaachaa turee irraa akka jijjiramu taasiseera. Kunis wareegma qaqqaalii Qeerroo, Qarree fi Qaroon Oromoo kaffalaniini aka tahee hubatamuu qaba. Wareegama lubbuu fi qabenyaa guddaatu itti kafalame. Ajjeechaa, hidhaa fi dararaan gara jababinni wayyaane uummatoota Impaayeeritti irraan gahaa jiru kunis sabaa fi sab-lammoota biyyittii keessaa kakaasee qabsoodhaaf akka hiriiran godheera. Adda durummaatiin Qeerroo Bilisumaa Oromoo gutu Oromiyaa keessatti tokkummaan ka’uun falmii isaanii cimsani itti fufun wayyaane har’a afaan qabrii gubbaan gayani jiru. Isa kanas xummura akka itti godhan mamii tokko malee dubbachuun ni danda’ama.
Wayyaaneen murna ummanni ifirraa darbuuf itti qabsaahu, kan hundaan jibbamtee fi tufamte dha. Qabsoo Qeerroon Bilisummaa Oromo har’a Oromiyaa guututti gochaa jiru kuni sabni Oromo akka humna siyaasa guddaa tahuu isaa mootummoota Impaayeera Itoopiyaa, kan gaanfa Afrikaa fi kan addunyaallee dabalatee mirkaneessee jira. Addi Bilisummaa Oromoo (ABO) haala kana keessatti ga’ee ol’aana akka qabu uummata Oromoo irra darbee diinnille kan mirkanesse dha.
Yeroo Qeerroo, Qarree fi Qaroon Oromoo waan facaafatte muratuf/haammachuuf dhihaatetti sila Oromoon wal dhaga’ee, tokko ta’uun wal jala deemee faayidaa isa tikfatuun irraa eegama. Garuu akkuma sab-qunnamtii hawaasaalee adda addaaratti arginu, ololli silaa diinarratti tahuu malu Oromoota jiddutti adeemaa jira. Kunis diinaa waloo keenyarratti akka hin xiyyeefannee nugodhee jira. Gaafiin amma gaafachuu qabnu, maaltu Oromo wal afaan faajjessee? Maaltu dinni saba Oromo dagatamee walirratti akka dubbanu taasisee? Sababni qabsa’ota Oromoo fi Qeerroo irratti olollii oofamuuf maali? Warri olola kana oofani ammoo eenyufayii? Gaafillee kanaaf kan kana fakkaatani barruu kana keessatti ibsuu ni yaalla.
Har’a murni Oromoo sadii ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti kallatiin duulaa jiru. Isaan kunis:
1. Ergamtu Wayyaanee (OPDO)
2. Warra Qabsoo Oromoo irraa baqate
3. Aktivistoota falaasama siyaasaa “Gene Sharp” hordofani.
Osoo gara ijoo dubbii keenyatti hin seeniin, mee dursa hojiilee ABO fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo hojjetan walin haa ilaallu. Kaayyoon ABOn qabsa’uufis ifaa dha, bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaafi. ABOn irbuu ganama saba isaaf seene kana cichominaan qabatee, kayyoo isaas oso hin gurguriin haga har’aatti tiksuun qabsoo itti fufee jira. Yoo hidhamus saba isaa walin hidhamaa fi yoo du’us walumaani du’aa haga har’aa gahee jira. Kana males jaarmaya isa gaaffii bu’ura uummata Oromoo kan ta’ee abba biyyumaa mirkaneessuu qabatee deemaa jiru dha. Hanga gaaffin abbaa biyyummaa Oromoo kun deebbii argatutti qabsoon kuni itti fufa. Kanas dhugomsuuf ABO Korra Sabaa afraffaa godhatee nagayaan, naamusa ol-anaa fi sansaka guddaan xumuratee jira. Kaayyoo jaarmiyaa isaa kanas galmaan gahuuf tarsiimoo siyaasaa fi qabsoo baafate haaromsatee qabsootti fufera. Qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo fi uummata Oromoon gutummaa Oromiyaa keessatti waggootan darban ta’aa jiran caalaa ragaan kana dhugoomsu hin jiru. Kuni osoo akkanaan jiruu murnoonni Oromoo aramaan olitti kaasnee kuni maaliif ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti ololaa akka ololan akka araaman gadiitti ilaluu yaalla.
1. Ergamtu Wayyaanee (OPDO)
Wayyaaneen falammii siyaasaa Oromoo waliin godhaa jirtu mohachuu hin dandeenye, hin dandeesus. Inumaayyu kiyyoo ykn boolla Oromoof qopheesite keessa ofiin bu’aa jirti. Tarsiimoon ittiin deemaa jirtu bu’aa siyaasaa kan argamsiisuuf osoo hin taane kisaaraa guddaa irraan gahaa jira. Kisaaraa ishee mudachaa jiru irraa waan barattes hin fakkaatu. Falammi kanas mohachuudhaaf baayee carraaqxe, ammas carraaqaa jirti. Seera mootummaa ufii baaftee kiyyo ishee keessa Oromoo galchitee mohachuu barbaaddi. Kaayyoo ishee kanas galmaan gahaachuuf warra itti tajaajilamtu keessaa OPDO isaan calqabaati.
OPDOn dhaaba siyaasaa wayyaaneen ofii ofiiif ijaarrate dha. Kanaaf walumaa gala OPDOn dhaaba dhuunfaa TPLFtii jechuun ni danda’ama. Dirqama TPLFn itti kenname akka dhaabaati dhoksaanis ta’ee ifaan hojii irraa oolchuun dirqii itti taha. Kuni miseensota OPDO hunda ilaala jechuu akka hin taane hubatamuu qaba. OPDOn miseensotaa garee Oromoo lamarraa ijaaramte.
Gareen inni tokkoffaan OPDO booji’amtootaa irraa ijaaramani dha. Akkuma Oromoon hunduu quba qabutti calqaba OPDOn kan bu’urrefamte namoota dhalootaan Oromoo tahanii loltoota dargii turan garuu TPLF/EPLFn booji’amni irraatti. Loltoonni kuni yeroo booji’aman carraa ajjeefamuu irraa TPLFn olanii kayyoo fi dirqama TPLF itti kennitee fudhatani jirutti hiikuuf waadaa seenanii ijaaramni dha. Gareen kuni har’a OPDO keessatti waggootan 26n darban qaama hoogana ol’anoo dhaaba OPDO tahanii tajaajjilaa turani, ammallee jirani dha. Ega jarreen kuni warra calqabumaa kaasee kayyoo, fedhaa fi ajaja TPLF fudhatanii hojitti hiikuuf dhabbatani dha. Jecha gabaaban ergamtoota TPLF dha. Gareen kuni faayidaa, mirgaa fi rakkina Oromoof dantaa hin qabani. Dabalataanis gareen kuni harcaatuu warra TPLF irraa argataniin jireenya dhuunfaa isaani waan ijaarrataniif uummata isaani waliin yoo qabsaa’ani faayiidaa kana waan dhabaniif jecha TPLF waliin haga dhumaatti hiriiru. Irra caalaan isaanis kallattiin dhumaati Oromoo heddu irra ga’ee keessatti qooda guddaa waan qabniif carraan jireenya isaanii TPLF irratti rarra’ee jira. Kufaatiin TPLF akka kufaatii isaanitti hubatu. Kanaaf uummata bakka buunee jedhani haasa’ani sana faayidaa isaa tikisuuf danta kan hin qabne.
Gama biraan ammoo irra caalaan miseensota OPDO jireenya dhuunfaa fi maatii isaanii gaggeeffachuuf jecha kan itti dabalamni dha. Isaan kuni OPDO jireenyaf jechaa itti dabalamni jennee qoodna. Gareen kuni kaayyoo fi fedha TPLF galmaan ga’uuf itti hin dabalamne. Kanaaf miidhamni, dararaa fi ajjeefamuun Oromoo hedduu warra itti dhagahamu dha. Har’as bakka adda addaatti qabsoo uummataa duukaa hiriiranii warra mul’ataanis ta’ee dhoksaan hirmaataa jirani dha. Ta’us garuu akka dhaabaati OPDOn TPLF tajaajjiluuf waan dhabbateef akkasumas qaama ol’aana irra kan jirani jarreen garee booji’amtootaa waan tahaniif mirga uummata isaanii kabachiisuuf rakkisaa isaanitti taha.
Mootummaan TPLF OPDO garee booji’amtoota kana qabattee uummata Oromoo bituuf akka saree maraatuu asiif achi kaataa jirti. Uummanni Oromoos kana hubatee saree maraatte kana sirriitti ofirraa eeguu qaba. Akeeka kana fiixa baafachuuf, projeektiillee adda addaa baafattee moraa Oromoo jeequu fi Oromiyaa dirree jeequmsaa taasisuuf kaataa jirti. Projeektii kanaan namoota badanii balleessuu isheef raawwachiisanii fi raawwatan leenjiftee biyya alaa fi kutaalee Oromiyaa hundatti bobbaasteeti.
OPDOn akka qaama jaarmiyaa mootummaa wayyaanetti woggootii 26 dabraniif uummata keenya fixuu fi ficcisiisuu keessatti qooda ol’aanaa qabaachaa guyyaa har’aa gahuun uummati Oromoo hafee orma birattuu beekkamaa dha. Kanaafuu OPDOn har’a kan dabre dhiisaa jechaa jira, ammallee qabsoo dhiisaa kan nuti isniin jennu qofaa fudhadhaa jechuu isaati. Hiriira mormii torban dabre keessa uummati keenya Oromiyaa keessatti gaggeessaa turanis, hiriira dinni yaame jedhanii kan balaaleffatanifis sababuma kanaaf tahuu uummati keenya, bakka jiru hundumaatti biyya keessattis tahe biyyoota alaa adda addaas kan jiraatan hubatanii, yeroo kam caallattuu harka walqabachuun qabsoo finiinsuun kan filmaata biraa hin qabne dha.
ABOn rakkoolee akka malee wal xaxoo tahan keessatti wareegama guddaa kafaluun qabsoo uummata Oromoo har’a Oromoo bal’inaan hirmaachisa jiru asiin gahee jira. Yeroo hara’aa kanas shira siyaasaa hamaa mootummaa Wayyaanee qabsoo kana irratti xaxaa jiru hubachuudhaan, keessattu bitamtoota warra aangoo dhuunfaa fi garaa isaaniitiif jecha fira qabsoo Oromoo fakkaachuudhaan afaan damma dibatanii afaan qabsoo dubbachaa (tooftaa haarayaa), akeeka qabsoo Oromoo hundee irraa dhabamsiisuu fi qabsaawota Oromoo dhugaa wareegamaa guddaa kafaalaa qabsoo kana asiin gahan dhabamsiisuuf kallattii hedduun ABO fi Qeerroo bilisummaa Oromoo irratti duula bananii jiran. Kanas Wayyaaneenis harka lafa jalaan tarsiimoo baaftee hojiirra akka oolshanii maallaqaan bittee hojjechiisaa jirti.
Kanaafuu uummatni Oromoo waliigala keessattu qabsaawoti Oromoo rakkoolee xixiqqaan jaarmiyolee Oromoo adda addaa keessatti qabsaahaa jiran hundumtuu, har’a jaarmiyyaa tokko jalatti waliin qabsaahuun rakkoo tahus, qabsoon kun bakka har’a gahe jiru gahuu isaatiif wareegama guddaa kafalamaa ture keessaa qooda kan qabdan hundi, yeroo murteessaa tahe kana keessatti harka wal qabachuun, shira siyaasaa qabsoo Oromoo irratti deemaa jiru kana fashalsuun dirqama isa jalqabaa tahuu qaba. Tooftaa dulloomaa wayyaaneen ykn OPDOn haasoftuun uummani Oromoo dogoggoruu fi goyyomsamuu hin qabu. Tokkumaa isaa tifkachaa fi icciitii eegachaa kan deemnu yoo tahe shira Wayyaaneen gama OPDOn xaxxu gara carraatti jijjiiruun ni danda’ama. Kanas dhugomsuuf Oromoon hundi halkanii guyyaa hojjechuu, tokkumaa isaa cimsachuun qabsoo Qeerroo Bilisummaa Oromoon Oromiyaa keessatti gaggeefamaa jiru deeggaruu qaba. Amma EPRDF keessa jirtutti OPDO irraa mirgaa, bu’aa siyaasaa, dinagdee fi hawasummaa eeguun TPLF irraa bilisummaa eeguu waliin tokko dha. OPDOn EPRDF irraa foxxoqtee dhaabaa of-danda’e (independent political Organization) haga tahutti OPDOn dhaabaa siyaasaa Oromoo dha jechuu hin dandeenyu. Kanammoo biyya sana keessatti tika wayyaanee diriiree jiru jalatti OPDO gochuu akka hin dandeenye hunda keenyaaf ifaa dha. Oromoon kana hubattee haala saffisaan jijjiramu duukaa kaachuurraa of qusatee tokkumaa isaa, qabeenya fi beekumsaa isaa gara qabsootti luuccessuun haala bilisummaf anjeessuun dirqii taha.
2. Warra Qabsoo irraa Baqatan
Qabsoon bilisummaa Oromoo baroota dheeraaf gaggeefame keessatti ABOn bu’aa bahii hedduu keessa darbe. Qaabsoo keessatti gaafa garii haalli ni jabaati gaafa garii haalli ni anja’a. Qabsoon yeroo takka ni mul’ata yeroo biroo ammoo dhokatee adeema. Haala kana keessatti gariin waan barbaadani waan dhabaniif keessaa harca’ani. Jarreen kunis ol’aantummaa ABO irratti arganne ja’ani yeroo isaan diinaa fi uummata Oromootti ABOn badeera jedhan ni argina. Midiyaalee hawaasaa adda addaarratti deddeebi’anii ABOrratti ololaa gaggeessaa turani, amma illee itti jiru. Jarreen dur miseensa turanii amma garuu badii ABO ololani kana bakka lamatti baafnee haa ilaallu:
Isaan tokkofaan warra qabsoo Oromoo irraa baqatanii duuchaatti Oromummaa isaanii gananii Wayyaaneetti galani dha. Isaan kuni warra faayidaa ykn bu’aa yeroof jecha eenyumaa, kaayyoo fi saba isaani gananidha. Faayidaa isaani kanaaf jechas qabsoo Oromoo, keessattuu ABOn gaggeefamuratti olola halkaanii fi guyyaa ni oofu. Qabsoon Oromoo daran jabaatee deemuun isaa dhumaatii faayidaa isaanii waan taheef gama danda’an hundaan qabsoo ABO bacancarsuuf ykn ammo deegarsa uummata Oromoo dhorkachuuf ni hojetu. Kunis qabsoo ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoon deemu duubatti deebisuuf jiruu hojjetani dha.
Gareen inni biroon ammoo warra qasboon dheerachuu fi hadhooftuu ta’uu irraa kan ka’ee qabsoo irraa warra baqatani dha. Isaan kuni warra qabsoon hadhoftuu tahuu ishee osoo hin hubatiin ABO yeroo gababduu keessatti Oromiyaa ni bilisoomsa jedhanii amanuun itti galani turani dha. Haata’u qabsoon dheerachuu irraa kan ka’ee yeroo barbaadanitti isaa barbaadani aangoo waan argachuu dhabaniif qabsoo ganani. Amma garuu qabsoon ABOn yoom irraa cimtee galmatti waan dhihaatteef haala gaabbii keessa seenuun warraa dhaaba kana irratti ololaani dha. Gama biraan gareen kuni yeroo hedduu dhaabii siyaasaa dhabuu irraa kan ka’e takka warra habashootaa duukaa, takka takka amoo warruma TPLF duukaa dhoksaanis ta’ee mul’ataan yeroo isaan hariiroo uumani ni argina. Kuni hunduu faayiidaa uumatichaa kabachiisuu oso hin taanee kara kuta taheen aangoo barbaadanitti dhufuuf warra daldala siyaasaa gaggeessani dha. Fofotoqinsi dhaaba siyaaaa ABO keessatti yeroo adda addaa taheef illee kuni sababa dha. Gareen kun fedhiin isaanii aangoo argachuuf waan ta’eef jaarmota mormii ABO irraa qaban, hundaa waliin hiriiranii kaayyoo dhuunfaa isaanii bakkaan gahuuf yaalu. Isa kana galmaa gahachuuf ABO ykn dadhabsiisuu ykn ammoo uummata Oromoo biratti fudhatama dhorkachuuf olola kana ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoorratti gaggeessu.
3. Aktivistoota falaasama siyaasaa “Gene Sharp” hordofani.
Har’a adunyaa kana keessatti falaasamni siyaasaa heduun jiru. Falaasamni jirani kuni hunduu biyyaa fi haala itti hojjetan ykn ammo hojechuu hin dandeenyee hedduutu jira. Falaasama siyaasaa “Gene dharp” barreessee ille falaasamoota kana keessaa isa tokko. “Gene Sharp” bilisummaan uummata tokkoo qabsoo karaa nagaan tahuun (non-violent struggle) ni argama jedhee amana. Mootummaan abba hirree tokko gara mootummaa dimokratowaatti qabsoo karaa nagaa tahuun jijjiruun ni danda’ama jedha. Haata’uu malee falaasamni kuni haalota adda addaarratti hunda’u. Falaasmani biyyaa tokko irraatti hojjete biyyoota hundaarratti hojjetaa jechuu miti. Sababni isaa biyyoon addda addaa haalli siyyaasni isaanii addaa addaa waan taheef. Falaasamni kuni mootummaa Impaayeera Itoophiyaaf illee akka hin hojjennee haalonni darbaniif amma jirani ni mirkaneessu. Keessattuu falaasamni kun mootummaa Wayyaanee kan dhiiga ilmaan Oromoo fi saboota biraa kumaatamaan lakkawaman dhangalaase biratti tasa hin hojjetu. Sabanbni isaas aaangawootni Wayyaanee hedduun badii dhala namaa balleessuu (crime against humanity) fi sanyii duguuguu (genocide) keessaatti qooda waan fudhatanii jiraniif.
Gareen kuni ega isa kana akka haaldureetti fudhachuun qabsoo gama lolaan deemuu ni mormu, ABOs kanaaf balalefatu. Warri kuni namoota muraasa biyya alaa kanatti if gurmeessanii ofumaa hoogana qabsoo ykn ammoo aktivist of-godhanii mudani dha. Siyaasaa isaani kanas galmaan gahachuuf haxxumaa fi ayyanlaallatummaa daangayaa hin qabne qabsoo Oromoorratti rawwataa jirani. Namoota uummata Oromoo biratti fudhatama qabanitti hirkatanii xiyyaa siyaasaa isaani rukkutuuf ni tattaafatu. Feedhii isaanii galmaan ga’achuuf malee quuqama uummataaf hin qabani. Qabsoon akka isan barbadinitti ykn daandii isaan barbadaniin yoo deemuu baatee ni mormu. Fakkenyaaf mormiin namoota adda adaan waamicha hiriira Qeerroo Bilisumman Oromoo biyyaa keessati torbaan darbee godhee akka ragaatti kaasuun ni danda’ama. Hirriirri suni oso isaan hin beekiin ykn quba hin qabaatiin waan tasa ta’eef gara isaan barbadaniin waan hin taaneef gareen kuni ni mormani. Darbees hirrira dinni waamee jedhani midiyaalee sabaa himaa adda addaarratti ololaa jirani.
Karoori gareen kuni amma qabu fira OPDO fakkachuun itti hirkatanii ABO dadhabsiisuu dha. Erga ABO rukkutani booda OPDO dhuunfachuun angootti bahuuf yaluu dha. Kanaaf gareen kuni dhoksaan tapha siyaasaa (political conspiracy) taphataa jiru. Gonkumaa bilisumaa uummataa Oromoof oso hin taanee daandii siyaasaa aangootti isaan geessuu mijeeffachuu dha. Bayyeen miseensota garee kanaa yoo duubbe isaani ilaallee warra yeroo biyyaa turani OPDO waliin hojjetaa turani dha. Gariin isaanii ammoo biyyuma alaa kana illee carraa barumsaa OPDOn ykn TPLF kenniteef ykn qindeessiteefiin warra bahanidha. Ammallee irraa caalaan isaanii dhoksaan OPDO duuka hidhata qabu, waliinis hojjetaa jiru. Gidduu kana OPDO faarsuun isaaniillee hidhata isaani kan dhugomsu malee dhuguma OPDOn fedha uummata Oromoo guuttee ykn mirga uummata Oromoo kabachiistee akka hin taane sirritti hubatamuu qaba. Walumaa-galatti murni ABO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo irratti duulaa jiran kun mootummaan TPLF akka dhimma itti bahaa jirtu uummatn Oromoo hubachuu qaba. Keessattuu haalaa sirreessaa bulchiinsaa (reform) gochaa jirtuuf meeshaa guddaan qaamoota kana ta’uu isaanii hubatamuu qaba.
Kanaaf, uummati Oromoo namoottan fi dhabbilee ayyanlallattu akkasii irraa iftiksee qabsoo isaa isa calqabe itti fufuun bilisummaa isaa mirkaneefachuu duwwaati isarraa eegama. Haala amma deemaa jiru, keessattuu, tokkummaa ummata Oromoo fi Amaaraa jedhanii hooggantootni OPDO waan hin jirre kan tolchaa jiran gaaffii Oromoo bu’uuraa kan ta’e mirga abbaa biyyuummaa irraa malqisuuf dha. Sirna wayyaanee jalatti Oromoo fi Amaarri yerootti waldhaban hin jiru. Bitamtootni Oromoo, OPDO fi bitamtootni Amhaaraa, APDM lamaanuu hujii TPLF itti kennite qofa raawwachuu fi sirna wayyaanee diriiriste tiksuu qofa. Wayitaa ilamaan Oromoo karaa maraa ajeefamaa fi lafa isaarraa buqqa’ee ilmaan isaa waliin bakka qubatu dhabee dararama guddaa keessa jiru hooggantootni OPDO dhaqabuufii dhabuun saba isaaniif akka rifaatuu hin qabne agarsiisa. Kunis haala amma deema jiruun yeroo gabaabatti akka mirkana’uu abdii duwaa oso hin taanee qabatamaan Qeerroo, Qarree fi Qaroon Oromoo agarsiisani jirani.
Kaayyoon faayidatti, eenyuuman ammoo aangootti hin jijjiramuu!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bishaan
Bishaan keemikaala beekkamaa ta'e kan lubbu qabeeyyii gosa hundaaf barbaachisaa ta'e dha.[1] Maqaan bishaan jedhuu kan kan fayyadamu gosa bishaan kan dhangala'aa ta'e yokan akkatta isaa dhangala'oo ta'eef. Haa ta'u malee bishaan akkatta jajjaboo(solid) - Cabbii fi akkatta gaazitiin immo hurkaa bishaaniitti jiraachuu ni danda'a. Hamami bishaan hanga teratonnes 1,460 ta'u fulla lafa hanga parsentii 71% ta'u qabata, kan keessaa immo parsentiin 1.6% ta'u lafa jalaa (aquifer) keessatti argama, parsentiin 0.001% ta'u immo qilleensa keessatti akka hurkaa, duumessaa fi Walit-qabama ta'e argama.[2] Bishaan galaana yookan garba keessatti argamu parsentii 97% bishaan fulla lafa yoo qabatuu, cabbiin fixee kaabaa fi kibbaatti argamu parsentii 2.4% fi gossi bishaan lafa kan birra akka lagaa fi haroo immo parsentii 0.025% qabatuu.
Bishaan gosaa fi akkataa kaneen keessa ta'e Marsaa Bishanii keessa Hurkuu fi Ademaa, Walit-qabama, fi ce'aa kan yeroo baayyee hanga galaana dhaqabuu ta'e ademaa. Bubeen hurkaa bishaan lafa irra qabatee ademma, kunis ce'umsaa bishaan lafa irratti godhuu wajjin wal-qixee dha, kunis ganna tokko kessatti bishaan Tt 36 geessa. Kuni immo adeemsaa bishaan lafa irratti godhuu kan hurkuu fi adeemuu irraa ka'ee kan ganna tokkotti 71 Tt ta'ee wajjin yoo walitti ida'amee ganna tokkotti bishaan hanga Tt 107 ta'etti lafa irratti ademaa. Bishaan xiqqoon tokko garuu yeroo ta'eef qabame haffa kunis kan ta'u cabbii yoo ummu, lafa jalatti (aquifers) fi haroo keessatti yoo qabamu yoo ta'u yeroo tokko tokko immo bishaan kuni akka bishaan qulqullu ta'e lafa irratti tajajilama. Bishaan hara, qulqulu ta'e ilmoo namaa fi lubbu qabeeyyii lafa irratti argamaniif bayye barbachisaa dha. Kunii immo kutaa lafa baayyetti hirdhatee argama.
Waantonii keemikaala ta'an akka soodaa, sukkaara, asidii, alkaalii fi gaazii tokko tokko keessattu ooksijiinii fi molokiyuulii orgaanikii(organic molecule) baayyen bishaan keessatti bullaa'u yookan makamuu ni danda'u. Pilaanetii keenya ala, bishaan baayyen lafa jala pilaaneetii Maarsii, baatii Yurooppaa fi Inseladuus(Enceladus) fi eksopilaaneetii(exoplanet) kan ta'ee HD 209458 b keessatti ni argama jedhame yaadama.[3]
References[edit | Lakkaddaa gulaali]
- ↑ http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/bichaw/1997/36/i43/abs/bi971323j.html
- ↑ Water Vapor in the Climate System, Special Report, [AGU], December 1995 (linked 4/2007). Vital Water UNEP.
- ↑ Water Found in Extrasolar Planet's Atmosphere - Space.com


text:
“Universty Amboo main campus keessatti mormii guddaatu jira.sa’aa 3:00 irraa eegalee itti fufee jira.
Ajandaan mormii isaanii.
1, ajjeechaa universty Adigrat keessatti oromoo fi Amaaraa irratti sanyii adda baasee raawwachaa jiru mormuun ture. duguuginsa sanyii Oromoo fi Amaaraa irratti raawwatu haa dhaabbatu jechaa jiru. Hanga sa’aa kanaatti barataan tokko Federal police’n miidhamee Gospitala galee jira.
Federal police baratoonni oromoo fi Amaaraa tokkummaan waliin dhaabbachuun Federal police baayyee dhagaan caccabsanii jiru.
Mooraa keessa seenu fi ba’uun hin jiru.
Down Down wayane !!!
Down Down wayane !!!
Jechaa jiru.”
Ferhan Abdulselam
Waldiyaa-Yeroo ammaa kana Naannoo Amaaraa Moora University Woldiyaa keessatti mormii guddatu jira. Agaaziin marsee jira. Yeroo ammaa kana aara imimmanessa baratootatti godhiisuun falmicha dhaabuuf yaalii gochaa jiru. ijollerrattis dhukaasaas jiru.
Falmaan garuu itti fufee jira.
The protest at Woldiya University continues
Protest at Gonder University


text:
Beekan Gulummaa Irranaa
Barataa PhD., Yuniversiitii Finfinnee, beekanguluma@gmail.com
IFA DUKKANA BOROO
Asoosama Gabaabaa, Fulbaana 2013
Hir’inaafi hiyyuma mataa isa cabseef kan hinjlbeenfanne, halkaniifii guyyaa jireenya qabsoo abbaafi haatisaa keessa ce’anii as gahan homaattuu kan hinlakkoofne Mardaasaan ilma maatii qotee bulaati. Hiyyuma ijoollumman mataa isa cabsaa ture hunda har’arra taa’ee gaafa yaadu himala inni taasise hundi har’a isaaf mudannoo godaannisaa hindagatamne yoo ta’es, sammuusaan itti qabamee mul’ata fuulduraa kan akka abiddaa keessaa belbelu ukkaamsuu hinbarbaanne.
Abjuu guddaa tokko qaba; innis abjuu saayntistummaati! Waan naannoosaa jiraatan hunda ija falaasamummaatiin ilaala. Mukti, baalli, dhagaan, margi, biqiloonniifi ilbiisonni maal isaan? ija akkamiin ilaalamuu qabus? kan jedhu gaaffii Mardaasaa isa guddaadha. Barri dhalootasaa 1978 godina wallagga Lixaa aana Bojjii Birmajjii yoo ta’u, kutaa 1-4 qofa achitti barate. Kana booda sababa du’a akka tasaa abbaasaa Jaal. Imaanaa Inkoosaa irraan kan ka’e, iddoo sana gadhiisee gara magaalaa Naqamtee dhaquun mana namaa taa’ee waggaa lama erga hojii humnaa hojjeteen booda mana barnootaatti deebi’e.
Mardaasaan akka tasaa gadda sanarraan kan ka’e waan biyyaa ba’eef, haati isa deesse aadde Bookashii Daraaraatti lafti dukkanoofte. Gaddarratti gadda hamaa ilma tokkitti ija keessa ilaaltu sana of duraa dhabuufii du’a abbaa manaa. Utuu mucaa tokkittii qabdu kana achi buuteesaa quba hinqabaatiin waggaa torba guutuu akka imimmaan cobsitetti turte. Mardaasaan mana abbaa ormaafi haadha ormaa keessatti hedduu gidirame. Hojii mara hojjeta. Inni erga biraa deemee ammas ergaan biraan jiraannaan isuma eegu malee ijoolleen warra maatii obbo Fedhasaa Jiraataa ergaafii kurkurrii manaaf alaa hinjaallatani. Qananii qabu. Mardaasaanis ergaa tokko dhaqee ergaa lammaffaaf yeroo qajeelu utuu imimmaansaa toora afuriin fuulasaarra asii gadi dhangalaasuu dhaqee deebi’a. Guyyaa dhalootasaa abaaruurra darbee gaafa inni tarkaanfii du’aa fudhachuuf aggaame hedduudha…
Jireenyi maali? hiikkaansaawoo? namni maaf lafa kanarratti akkas baay’ate? carraan akkamitti kaan sooressa kaan ammoo hiyyeessa goote laata? Kaan fayyaa kaanimmoo dhukkubsataa maaf ta’a? uumamni kun kaan adii kaan ammoo gurraacha inni kaanis magaala kunis maaliif? namni hammamiifii hamma eessatti jiraata laataa? kaan waan nyaatu dhabee kadhata; kaan ammoo quufee ittiin taphata?….kun hiree ofiitiimoo kenna uumaati kan jedhu gaaffiilee sammuu Mardaasaa keessaa dhidhiitatan keessaa isaan muraasadha.
Mardaasaan jireenyaa kan haatisaa hojii mana namaa hojjechuutiin nyaata isheedhaaf kennamu ukooshee jala kaa’attee tokkichashee kana ittiin guddisaa turte Mardaasaatti gaafa yaadataman ammoo dhaabbachuu dadhabee yeroo inni itti ofirra gadi quphanaa ture hedduudha. Yeroo hunda hojii walfakkaataa irratti kan waliin bobba’an hiriyoonni yeroo ergaaf kaayyoo walfakkaataaf waliin walfakkaatan wal argan kan akka Jaataniifi Faajjii yaadaan baduu Mardaasaatti gaaffii cimaa keessa seenanis dhoksaasaa bira ga’uu hindandeenye. Tuttuqanii yaadasaa bira ga’uuf dhama’uun cinatti isa jajjabeessullee baay’ee dhama’aa turan. Keessumattuu Jaataniin ‘abshir’ obboleessakoo gaaf tokko nuufis nidarbaa…’obsi dhagaa cabsaa’, obsaan xobbee bilcheeffata’ jechuun yoo itti mammaakellee isaaf homtuu hingalu. Farda yaadaatiin galaana yaadaa keessa gulufa. Yaada walxaxaa kan mataaf millisaa dhokatee jiru.
Addunyaa kanatu gaaffiin jalaa guutamtee deebii jalaa dandamatte. Sammuu Mardaasaa keessa gaaffii malee deebiin argamee hinbeeku. Addunyaa gaaffiidhaan guutamte keessatti deebiin mana eenyuutti akka argamu barbaadee dhabe. Jaataniin gidduutti Mardaasaafii Faajjiidha walitti guguungumaa jiran itti dhufee nagaa Waaqaa erga gaafateen booda kottaa walfudhannee biyya kana gadhiisnee dhaqneetuma mana xiqqoo kireeffannee hojii humnaa kan guyyaa hojjechuun walguddifannaati jedheen.
Mardaasaan gidduutti yaadaan akka baduu ta’eetu qalbiisaa keessattis Wayyoo yaa haadha nadeessee mucaankee jooraan jooratti darbaa haftiiree? ‘Quuqqaa cinaacha jalaa abbaatu beekkata’ jedheetu ammas imimmaan ija calale. Kana booda dhagaarra ququphananiitu akka sa’a walakkaaf mariyatan. Guyyaasaanis maaloo hiriyootakoo rakkoo keenya ammaa kanaan abdii kutachuu hinqabnu; maaltu beeka? gaaf tokko barri itti ofirraa hafnee namayyuu gargaarru nidhufa ta’a jedhee jajjabeessuu jalqabe. Yeroo ijoolleen warra maatii gaarii qabanii taa’anii dabtara isaanii dubbisuu qofa malee hojii humna gaafatu kamiyyuu hin hojjenne taa’aaniitu ijaan hawwaa garaan isaanii ammoo mooga’a ture.
Faajjiinis ta’e Jaataniin guyyaa hojii humnaa hojjechaa halkan barnoota galgalaa baratu turan. Jaataniin sa’a laaqanaa gadi hojii kophee qulqulleessuufi sa’a boodammoo buufata konkolaataa Naqamtee keessaatti iddoo namaaf qabeetu qarshii funaannata. Jaataniin ammoo sa’a laaqanaa gadi saawwan gara laga Soorgaatti yeroo geessu sa’a boodammoo yeroo hundaa kophee qulqulleessuun Qabsoo jireenyaa geggeessata ture.
Guyyaanis darbee waggaanis dhufee dargaggoonni kun walfudhatanii magaalaa Naqamtee gadhiisuu akka qaban murteeffatan. Guyyaansaa jimaata hagayya 1996 galgala naannoo buufata konkolaataa cina fuuldura mana Obbo Olbaanaa Faajjii jala uffata bututaa tokko mataa isaanii qofarra bufatanii bulanii sanbata ganama kan qorri guutummaa qama isaanii callabbeesse achii ka’uun konkolaataa gara magaalaa Amboo dhuftu keessa seenan. Waanuma hojii humnaan walitti coratan keessaa gatii konkolaataa sanaa kaffalatanii adeemuun Amboon utuu hinga’iin magaalaa Gudar akka ga’aniin Mardaasaan achumatti bu’uu akka qaban murteessuun mariyachiise.
Magaalaa Amboottis dhiyoo akka jiran namootarraa erga qorataniin booda achumatti lafa bubu’anii mana nama yeroof galanii booda garuu mana dhuunfaasaanii walitti dugda bitatanii barbaacha ba’an. Namni manasaatti simatu dhabamuusaarraan kan ka’e gara sa’a sadiin ol erga jooraniin booda ammas dhaqanii mana bulaatii tokko gatii salphaan kan waanuma argatan afatanii lafa bulan, qarshii kudhan kudhaniin argatanii guyyaa tokkoof achuma bulan.
Kan karaan karaatti darban keessaatti akaayii magaalaa gudar bitatanii isa alanfachaa bulan. Kana booda kottaa mana kiraa fudhannee jiraanna jechuun walitti buufachuun qarshii jaatamaan mana argatanii jiraachuu eegalan. Jaataniin Warshaa bishaan Amboo keessaa hojii argate. Hojii humnaa haa hojjetu malee akkaataan warshaan sun itti hojjetuufii adeemsa ittiin meeshaaleen ammayyaa kun bishaan uumamaa kana gara kan biraatti jijjiiruun galii gaggaarii argamsiisuu danda’anirratti ni raajeffata ture. Hojiin kunis utuu isa hin ajaa’ibiin waan kanarra guddaafii olaanaa ta’e dhalli namaa kun kalaquu akka danda’u yaadasaatti murteessee gaaf tokko haala itti bishaan lafa keessaa baasuun dhimma guddinaafi dagaagina biyyaafi uummataatiif oolchanirratti yaadaan waxalamuu eegale.
Jaataniin ammoo Warshaa Rasaasa Sanqalleetti hojii xiqqoo argate. Warshaa rasaasaa kana keessatti namoonni ga’ee gurguddoo qaban lammiiwwan dhiigasaatii yoo ta’uu baatanis, gaaf tokko abbummaa ogummaa hojichaa akka gonfatu garaasaa keessatti qabate. Hojii kanarra caalu kan addunyaa kana afaan qabachiisuu danda’us akka kalaquu danda’u shakkii tokkollee hinqabaanne. Waan nuuf mul’aterra waan nujalaa dhokatee caalus waan dhokate marti gaaf tokko mul’achuu danda’a jedha Jaataniin. Keessumattuu gaafa akkaataa teessumaafi albuuda Oromiyaa keessa jiru mara raajeffachuu jalqabu akka nama raata’eefii yeroo namootaaf yaada kana qoodus akka nama sammuun butametti dubbata. Inni garuu mul’ata keessasaatii isa dhikkifachiisu sana malee miira kamiinuu geggeeffamee miti. Hiyyuma har’a isarratti waljijjiiran duubaan badhaadhina hammaaramee hindhumne ija lammaffaatiin ilaala.
Mardaasaan ammoo lafa naannoo uummata maccaa keessaa keessumattuu naannoo lafa Amboo keessa albuudawwan akka Warqee, diyaamandiifi kanneen akka ashaboo akka ba’uu danda’an garaansaa shakkuudhaan akka horii suufaa bartee bosonaafii lafasaarra naanna’aa oolee galgala deebi’ee manatti gala. Wayyoo yaa albuuda lafa Oromiyaa keessaa maaloo yaa Rabbi aluma tokko ijakoo naabani anis sabni ani keessaa dhaladhe kunis akka rakkoo hiyyuma kallattii hedduu keessaa ba’uuf jedhee guguungumaa deema ture.
Yaadni gurguddoon keessoo Mardaasaa keessaa wal lolanis, albuuda kana yoon qoradhee bira ga’e dura eenyuttan gabaasa godha? Eenyutu itti waamama? eenyuutu fayyadamaa ta’aa? oggansasaatiif caasaa akkamiitu ijaaramuu qaba? yoo albuuda lafa keenya keessaa waggaa miliyoonotaaf dhokatee ture kun dhdho’ee ba’u ammoo, inaaffaa akkam akkamiifaatu nurratti ka’uu danda’a laataa?, haala kamiinis gargaarsi walqixxaataan lammiilee laficharratti abba biyyummaa qaban kanaaf qoodamuu danda’a?, qorattoota ogummaa isqaaniitiin waan kana haala saaynisummaatiin ifa godhan meeqatu biyya akkam akkamiitti leenji’uu qaba laata? kan jedhuufii kan kanafakkaatanidha.
Hiriyoonni Mardaasaa eessa akka inni oole gaafatanii qarshii walitti buufachuuf yeroo yaadasaa hubachuu barbaadanitti inni naanna’ee lafaafii uumama faana dubbachuu malee hojii humnaas gaafa sanaa ka’ee akka hin hojjenne ofiisaaf waadaa gale. Hiyyumni cimanii hojjechuudhaan akka cabuufii murannoo, kutannoofii obsa akka barbaadu qofa hubatee Mardaasaan yaadaan garaa lafaa isa akka galaanaa yaadamee bira hinga’amne keessa markaba yaadaan burraaqsa eegaleera. Mardaasaan amala addummaa qabuun yeroo karaa deemullee haasaa’aa baay’ee hin leellisu.
Qaamaan lafarra deema malee yaadaan guutummaa addunyaarra akka Joobiraa takka ol fagaatee takkammoo gadi bu’ee waan balal’u fakkaata. Dhoksaan durii durii waggoota miliyoonotaaf dhokfame ifa haaba’uun dhaadannoo lapheesaa yeroo hundaati. Akkasittiin gara waggaa saddeetii dabarse. Jaataniifii Guyyaasaanis isa inni dur yoo aare xiiqeffannaa onneesaa keessaan boo’uuf jedhaniitu kottu Mardaasaan waanuma nuti argannu kana nufaana haanyaatu malee kana sanas godhi jennee hinrakkisnuuti jedhanii waliigalan. Jaalala hammas hinjedhamnetu waan isaan gidduu jiruuf qabeenyaa walumatti qabu malee inaaffaa hamaan tokkollee isaan gidduutti hinargamne.
Mardaasaan gaaf tokko hidda mukaa kan Odaa fakkaatu tokko jala gadi taa’ee utuu lafa qoroqqoruu dhagaa calaqqisaa hamma barruu harkaa geessu tokko fudhatee gaafa manatti galu, maalummaa dhagichaa gaafa hiriyoonnisaa gaafatan anuu dhoksaasaa hinbeeku jedhe Mardaasaan. Garuu bulanii gaafa suuqii tokkotti dhaqanii agarsiisan Warqee ta’ee argame. Abbaa mana Warqee magaalaa Amboo tokkotti geessanii akka gurgurachuu barbaadan gaafa itti himan, namichi qarshii kuma afuriifii soddoma kaffallaniif gammadanii fudhatanii fiiganii manasaaniitti galani. Kana booda Waaqayyo rakkoo keenya keessatti nuyaadateeraka jedhanii ija keessa wal ilaalanii akka abjuu ta’anii yaadan babbadan.
Mardaasaanis namoota konkolaataan Finfinneedha gara biyya harmeesaatti darbaa jiran argatee Poostaa biteetu xalayaa gabaabduu akka armaan gadii kana jettu faana Qarshii dhibba afuriifi soddoma gudunfee bakka argamasheetiin ergeef.
Haga’u nagaankoo gara haadhakoo anaaf jettee wayyaa dhiistee daaraa uffattee naguddistee deesseekoo Bookashii Daraaraa. Attam naaf jirta? Ergan gaafa aarii gaddisiisaa sanaan manaa ba’ee kaasee guutummaan hafuuraafi yaadakooti sifaana jirti. Keessikoof duubnikoo dhukkuba garaachaa kan maddisaa dhiphinaan guutameen waxalamaa turte. Deesseeko du’a abbaakootu biyyaa nabaase. Ani tokkichikee Mardaasaan kophaatti sigatee baduunkoo sijibbaaf miti. As ilaalee achi ilaaleen of ajjeesuurra baduu wayya jedheen biyya ba’ee akka bineensa abaaramee takka mana takkammoo ala buluun utuun jooruu kunoo magaalaa Gudar jedhamtu ga’een jira. Taa’ee isa ati anaaf jettee kadhattuu taatee akka haadha sinbiraa qoonqookee bira dabarsitee afaan nakeessu, qullaa deemtee anaan daara nabaastuufi ofirra naraffistee sammuukoo qaqqabattee imimmaan narratti ‘xop xop’ gootu sanan obsa dadhabeen akka nama sijibbee bineensa gidduutti sigate sokke. Haadhako! ani mucaankee gaaf tokko akkan harka siqabu shakkii hinqabaatiin; gaddakee gammachuutti, boo’ichakee sirbatti siifan geddara. Garuu maaloo aariif jettee lubbuukeetti hinfaradiin. Jireenyatu najoorse. Warreen abbaa qaban yeroo gammadanii baratan ani garuu garaa hooqqataa isan daree taa’u sanan obsuu dadhabeem. Nyaata madaalamaa jedhamu isan daree taa’ee baradhu qabatamatti manatti arguun dadhabe. Akkan garaakoo qooqqifadheefi qooqettan oola. Nyaata gaarii dhabuun ijoollummaan lafeen bakkeetti nayaatee nama umuriin dulloome nafakkeessiteetti. Siinis hidda fuulakee tokko tokkoon mul’atu sana taa’ee ilaaluufi isa yeroo baay’ee dhukkubni inni maddisaa rakkoo keenyaa ta’e sun sitti hammaachuun murtii kana nafudhachiiseera. Deesseekoo maaloo lubbuunkee naaf haatuturukaa…Waaqayyo anaaf siin utuu ijaan wal hinargisiisiin nun ajjeesiinka!
Mucaakee Mardaasaa Danboobaati Guyyaanis darbee waariin waariitti harka kennattee turtii waggaa sadiin booda mana barnootaatti deebi’eetu Mardaasaan Gudaritti kutaa kudhan xumuree qabxii kutaa kudhanii gosa barnootaa hundaatti ‘A’ fidee afur fiduudhaan kallattumaan ‘scholarship’ argatee biyya Jarman deemuun digirii tokkoffasaa utuu qorataa jiruu gaafa gosa barnootaa irratti hojjechuu barbaaduu filatu waa’ee albuudaa qorachuu akka qabu yaadasaa barsiisotasaatti ibsate.
Utuma kanaan jiru digirii tokkoffasaas qabxii olaanaa galmeessisuun achumaan digrii lammaffasaas itti fufee xumuruun beekumsa argatee dhufe sanaan achuma lafa ijoollummmasaatti mul’ata keessasaatii dhikkifataa ture Oromiyaatti deebi’ee qorannoo albuudaa lafa keessaa geggeessuu jalqabe. Akkuma deebi’een Faajjiifi Jaatanii dafee argachuu hindandeenye. Hiriyootasaa kana faana Mardaasaan Qabsoo jiraachuuf jecha taasifamaa ture mara waan yaadatuuf garaansaa yeroo mara hiriyootasaa kana faana jira.
Jaataniin Yunivarsiitii Finfinneerraa Muummee Keemistiriirraa akka qorataa jiruufii Jaataniin ammoo Yunivarsiitii Arbaa Minci’ irraa takinooloojii bishaanii akka qorataa jiran boodarra dhaga’ee garaansaa guddaa gammadeetu hiryootasaa kana barbaacha torban tokko isa fudhateetu dhaqee hunda isaanii walitti qabee marii guddaa geggeesse. Mareesaas akkas jechuun eegale. Hiriyootakoo ishee waliin dabarsine sana hayaadannu. Ishee waliin Mardaasaa hadhaa’aa, nyaata dhabnee waliin gaaf meeqa boo’aa bulle sana. Ishittii utuu abbaa qabnuu abbaa dhabnee abba Ormaafi haadha ormaa ija keessa ilaalaa imimmaan keenya xuruurfataa turre sana. Amma garuu barri sun dabarteetti. Anis qorannoo guddaattan jira jedhee Hootala Abbaa Gadaa jedhamu kan magaalaa Adaamaa keessa jiruutti walitti dhufuun guyyaa shan erga waliin dabarsaniin booda, hoj-mannee walii kennanii gargar ba’an. Gaafa waggaa afurii booda Mardaasaan dachee Oromiyaa keessaa iddoo sagalitti albuuda gati jabeeyyii gurguddoo gatiin isaanii addunyaarratti baay’ee mi’aa ta’an argatee meeshaa biyya Awurooppaatii fichisiiseen akka malee budduqsee yaasuun ‘Waldaa Burqaa Albuuda Oromiyaa’ yookaan ‘WBAO’jedhamu hundeessuuf siidaa dhagaa kaa’ee kan ardiilee torbanirratti ifa gochuufi akka gaaf tokko ardiilee torbaniirratti gabaaf bobba’uu danda’u wixinee kaa’e.
Gamoo gurguddaa godinaalee Oromiyaa mara keessatti ijaarsisuufi, manneen bashannanaa gita isaanii akka addunyaatti eeggatan hunda ijaarsisee namootiin biyya ambaatii dhufan achi jala akka boqochuu qabanitti yaadasaa tumsuun yaada hunda gala lafa kaa’e. Jaataniin ammoo bishaan gurguddaa Oromiyaa keessa jiran irratti qorannoo gurguddaa saddet erga geggeesseen booda bishaan Oromiyaa keessaa maddaniifi kan laga Mormor hundi walitti dhufanii lafa Oromiyaa hundarratti akka dhangala’an gochuun fuduraaleef muduraaleen bonaa ganna akka lalisan gochuun Oromiyaa hunda quubsuuf akka biyya ambaarra warra rakkataa jiraniif fe’aman ta’uuf karoora baase.
Jaataniin ammoo warshaalee Oromiyaa irra jiran hundaaf dayirakteera ta’uun akka diinni hamaan eebba isaaniitti hinbuuneef meeshaa ittisa biyyoolessaa jedhamu elementoota garaagaraarra hojjechuun daangaa guddaa Oromiyaaf tumse. Jaataniin ogummaa barateen ganaa qilleensaa biyyoo biyya abbaasaatiif waan qulqullaa’aafi madaalamaa fayyaa namaatiif gumaachu hojjechuuf yaadaa qaba. Waa’ee walnyaatinsa elementootaatiin dhugaatiifi nyaata qaama ilma namaatiif mijatoo ta’an akka oomishuu danda’urratti ofiisaa faana maree dhuunfaa dheeraa geggeesseera.
Soorata gara dhangala’ootti jijjiiramuun hoospitaalota addunyaarratti raabsamuu danda’an kan dhukkubsattoota qaama suphuufii jabina guddaa kennuu danda’an kalaquu akka danda’u hayyoota ogummaa akkasaa muuxatan faana marii bal’aa geggeessee ture. Gosa nyaataa kan dhukkuba dhiibbachuu danda’aniifi keessumattuu dawwaa jabanaa bitatanii of wal’aanuu warra hindandeenyeef furmaanni akka soqamuu qabu yaadaan mala dha’aa turus qabsoo yaadaa gara sammuusaa dhufaa jiru kana akka barbaachisummaasaatti itti adeemuu akka qaburratti yaadaan waxalameera.
Mardaasaan haadhasaa ofitti fudhatee akka isheen bara jireenyashee guutuu boqottuuf mana warqeen faayame ijaarsisee keessa kaa’ee haadha biyyaa ishee kabajamtuu akka jedhamtuufii teessee hamma boqonnaan lafa kanarra jiraattutti aara galfii guddaasaa akka argattu taasisuuf karoorfate…Karoorfannaa booreef xiiqiiti. Waan guddaa tokko yaada; innis waa’ee tarsiimoo raawwii mul’atasaati. Haala kamiin hojii guddaa akka hojjechuu danda’uufi namoota mul’atasaa waliin adeemuu danda’aniifi mul’atasaa sanarratti nama yaadaan tokko ta’an barbaacha yaadasaan himale. Himala yaadasaa waraanedha. Mardaasaan albuudni Oromiyaa keessaa burqu kun gaafa warshaa ‘Gadaa International Foundation’ yookaan ‘GIF’ jedhamu keessatti adeemsi wal nyatinsaa taasifamu ibsaan humna bishaaniin qofa utuu hintaane humna qilleensaafi aduutiin akka madduufi faayidaan isarraa argamu ammoo Oromiyaan akka adunyaarratti beekamtu akka godhurratti hojjetaa jira. Mardaasaan humna meeshaalee ammayyaatiin qabamuu hindandeenye garuu odeeffannoo mara qilleensaafi waajjiroolee mootummaa garaagaraarraa naanna’ee deemuun galmeessee iddoo balbala foddaa ‘SPTV’ jedhamu tokkooon dhiyeessa. Meeshaan ammayyaa kun tajaajila hedduu waan of keessaa qabuuf fageenyaan hinmurtaa’u. Ardiilee torbanirratti dalagaalee raawwataman mara iddoo tokkotti walitti sassaabuu danda’a. Rakkoo ka’aa jiruufis fala atattamaa dhiyeessuu danda’a. Odeeffannoo arge hunda saaxiluudhaaf ragaan akka dhaabbatu isa hinbarbaachisu. Meeshichi waan dhiyeessu mara fakkiin deggaree dhiyeessa. Hojiilee ija dhalootaan hinargamne kan meeshaa ammayyaa shifargaa (microscope) argamuu hindandeenyetu meeshaa Mardaasaafi hiriyoonnisaa walitti dhufuun kalaqan kanatu ifa godha.
Kanumarra darbuun lafa Oromiyaa irratti manneen gurguddoo ijaaramanii garuu hammam guddatanis xiyya xixiqqaatiin ajajaman; jechuunis yoo barbaadan kutaalee garaagaraatti akka qoodaman kan taasisuufi yookaa ammoo guddisee lafa guddaarra diriirsuufi xiqqeessisee iddoo xiqqaarra akka qubatu taasisuu kan danda’utu kalaqame. Kana booda namoonni maqaa hiyyummaafi doofummaa, beelaafi dheebuu, cunqursaafii gidiraa garaagaraa deebi’anii hinargine; namni hunduu akka malee waljaallachuu jalqabe; inni abbaaf haadha hinqabnellee akka waan abbaaf haadha qabuutti gammadee waliin jiraata malee cunqursaan hunduu hundeedhaan buqqa’aniiru. Mardaasaa, Faajjiifi Jaataniin qorannoo ciccimaa kan guutummaa addunyaa irratti isaan beeksisu hedduu erga galmeessisaniin booda, lafa jireenya isaanii pilaaneetii ‘ORBIA’ jedhamurra godhatanii uumaa kanaa gaditti waan hedduu qoratanii ifa gochuu danda’aniiru…ifa dukkana boroo jirus halaalatti arganiitu qabsoo finiinaa keessaa jiru!!!


text:
Yeroodhaaf lakkoofsa isaanii adda baafachuuf rakkisaa ta’uus dargaggoota naannoo Calanqoo irraa ta’an kokolaataa Aysuzuu fi kanneen biroon gara shinillee kan naannoo Dirree Dawaa fi bakka raayyaan waraana biyyaa buufatee jiru Gulmaasaa jedhamutti geeffamaa kan jiran ta’u godina harargee bahaatti itti aantuu itti gaafatamtuun waajiira komunikeeshinii Aaddee Fadilaa Daawuud ibsanii jiru.
Gama kaaniin namoota kaleessa haleellaa raayyaa ittisa biyyaan kanneen ajjefaman namoonni 15 har’a sirnii awwaalcha isaanii aanaa anaa isaanii keessatti gaggeefamudubbatan.Namoonni 8 bakka uummanni hiriiree turetti kan ajjefaman yoo ta’an 7 immoo hiriira irratti kan hin hirmaannee fi Oyruu ofi keessatti kan ajjefaman ta’u dubbatan.
Kunis kan ta’e hiriirtoonni magaalaa Calanqoo irraa araddaa Buuseetti qajeelaa ituu jiranii humna raayyaa ittisaa itti dhufnaan dargaggoota dheessan keessaa tokko dallaa mana qonnaan bulaa tokko waan seeneef jecha waraanni dhukaasa mana sana irratti baneen namnii 7 ajjefame.
Kanneen ajjefaman torban kana keessaa shan maatii tokko ta’uun ibsamee jira.
Gaaffii Deebii gaggeeffame caqasaa


text:
Warshaan baala Shaayii Gumaroo Godina Iluu- Abbaa- Booraa keessatti waggoota 70 dura akka hundeeffame ni himama. Warshaan kun umirii waggaa 70 iirra gahuus komii Bulchiinsaa fi Misoomaa hawaasni naanniichaa keessattu gama dargaggoota Iluuf carraa hojiin uumuun bu’aan buuse akka hin jire ragaalee mul’isaniiru Warshichi umiriin isaa jaaraa tokko guuta kan jiru ta’uus, akka umurii isaa jaarsoota biyyaa fi dargaggoo naannicha ...Read More »
Wajjiiralee Mootummaa Federaalaaf Bajeenni Dabalataa bara kana akka hin ramadamneeef himame
Ministeerri Maallaqaa fi walta’iinsa Diinagdee wajjiiraalee mootummaa bajeennii ramadamuuf wajjiin mari’achuun bara kana bajeenni dabalataa ramadamu tokkolee akka hin jire itti himeera, Mootummaa Federaalaa bara 2010 bajeeta birrii biiliyoona 300 fi biiliyoona 21 kan ramade yoo ta’u, wajjiiraleen mootummaa federaalaa baajeta ramadameef qusannaan akka itti fayyadaman ministeerich hubachiiseera Ministeeri Maallaqaa fi Walta’iinsa Diingdee dhimmaa bajeeta ilaalchisuun Ministiroota,Pirezedantoota Yuunivarsitiwwaanii fi hoggantoota ...Read More »
Loltoonni Mootummaa Waayyaannee jirattoota magaala Amboo irratti dhukaasa banuun lubbuu namoota heddu galafataniiru.
Hiriira Mormii fi sakkata’iinsa konkolattoota shukkaara Fincawaadha fe’aanii gara finfinneeti imala turan irratti magaala Amboo fi Gudariitti taasifame lubbuu namoota akka darbuuf sababa ta’eera. Jirattoonni magaalaa Amboo fi naannowashe akkuma kutaalee biyyaatti biroo hanqinaa fi qaala’iinsa gatii irraa kan ka’ee Shukkaara kiiloo tokko birrii 70 hanga 80 bitaa akka jiran himaniiru. Rakkoon hanqina shukkaara ummata naannoo sana keessaa osoo jiru ...Read More »
Walitti bu’iinsi Daangaa irratti uumamee rakkoo Kontirobaandii fi Daldalaa Seeraan alaa akka ta’e ministirri muummee obboo Haaylamaariyaam Dassaleeny himan.
Ministirri muummee Haayilamariyaam Dassaleeny, Walitti bu’iinsi daangaa Oromiyaa fi naannoo Soomaalee rakkoo kiraa sassaabdummaa fi daladala kontirobaaandii akka ta’e miseensoota mana marii mootummaa isaaniti himaniiru. Daldalli Jimaa fi Maallaqa Dolaarii Seeraan alaa naanneessuun walitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi naannoo Sumaaleetiif sababa akka ta’e muumichi ministeera ibsanii// Waliitti Bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi naannoo Sumaalee lammiilee kuma hedduu qe’ee fi qabeenya isaaniirra ...Read More »
Ministirri Dhimmoota Komunikeshiinii mootummaa miidiyaalee ummata walitti buusuuf yaalaanirratti tarkaniiffii seeraa akka fudhatamu himuun yaada dhuunfaa isaanii akka ta’e Hogganaan Abbaa Taayita Broodkaastii Itoophiyaa dubbataniiru.
Rakkoo nageenya Godina Buunnoo Bedellaatti uumamee wajjiin walqabatee gabaasa sobaa miidiyaaleen ENN fi Zaamii F.M jedhaman tamsaasan turan ilaalchisuun, minisrtirri wajjiira dhimmoota Komunikeshiinii Mootummaa Doktor Nagaarii Leencoo miidiyaalee oduu sobaan ummata walitti buusuuf yaalan irratti tarkaniiffiin seeraa akka fudhatamu tibbaana beeksisaniiru. Hogganaan Abbaa Taayitaa Birood kaastii Itoophiyaa obboo Zaraay Asgedoom Ibsi Dr Nagarii leencoo seeraa irratti hunda’udhaan midiyaalee oduu sobaa ...Read More »
Godina Iluu-Abbaa-Booraa magaalaa Mattuutti Tikoonni waayyaannee jirattoota hiriiraf kakasaa turan to’aannoo jala oolfman.
Tikooni fi Jeneraloonni waayyaannee fayeedan dhuunfaa isaanii jala xuqame naannoo Oromiyaa dirree jeequmsaa fi gaddaa gochuf akka saree maarate oliif gadi fiigaa jiru. Tikoonni waayyaannee kunnin tibbaa darbee Godinaa Buunnoo Bedellee aanaalee muraasa keessatti maqaa hiriira mormii jedhun ummataa Amaaraa fi Oromoo jalaala fi kabajaan waggoota heddu wajjiin jiraacha ture walitti buusuuf yaalaaniiru Ammaa immoo Godinaa Iluu-Abbaa -Booraa magaalaa Mattuutti ...Read More »
Godina Buunoo Beddelleetti hiriiri mormii gara jeequmsatti jijjiiramun lubbuu namoota galafateera.
Naannoo Oromiyaa Godina Buunoo Beddellee aanaalee Deeggaa fi Coorraa keessatti hiriiri mormii tibba darbe ture gara jeequmsaatti jijjiiramun namooni baay’een qe’ee isaniirra akka buqqa’anii fi qabeenya heddu akka barbada’uu gochuusa, akkasumas lubbuu namoota 10 olii galafachuun isaa himameera . Hiriira Mormii tikooni mootummaa waayyaannee gara jeequmsaatti jijjiiruun saba Oromoo fi Amaaraa waggaata hedduu jalaala fi tokkummaan wajjiin jiraacha ture walitti ...Read More »
Kaartaan Itoophiyaa yeroo amma hojiirra jiru qaama dhimmi ilaalun kan hin raggane jedhame.
Kaartaan Itoophiyaa yeroo amma hojiirra jiru qaama dhimmi ilaallatuun kan hin ragganee fi hojii bulchiinsa qofaf hojiira ooluu akka danda’u mootummaan beeksiseera. Birood kaastiingiin Itoophiyaa yeroo sadaffaaf kaartaa Itoophiyaa dogongora qabutti fayyadamuu isaa amanun dhiifama gaafachun ni yaadatama. Dhaabbatichi kaartaa dogongoraatti fayyadamu ilaalachisee oduu dhiifama gaafateen, kaartaan Itoophiyaa yeroo amma hojiirra jiru qaama dhimmi ilaalun akka hin raggane gabaaseera Hogganaan ...Read More »
Doktor Teedroos Adahanoom aangoo isaanii akka gadhiisaniif dhiibbaan itti Baay’ateera.
Hogganaan Dhaabbata Fayyaa addunyaa Mootummoota Gamatomaanii Doktor Teedroos Adahanoom Pirezedaantii Zimbabuuwwee Roobart Mugaabee Ambasaddaara tola ooltummaa gochun filchuun komii fi mormii kaaseera. Dippilomatoonni biyyoota dhihaa, miidiyaalee fi dhaabbilee mirga namoomaaf sadarkaa addunyaatti morman filannoo Dr Teedroos Adahanoom mormaniiru. Dr Teedroos mormii cimaan hawaasa gara garaa booda muudama Ambasaddaara tola ooltummaa Roobart Mugaabee kennan kana hatattamaan haqaniiru. Doktoor Teedroos Hogganaa Dhaabbata ...Read More »
Obboo Baqqalaa Garbaa Ol-Iyyaannoo Mirga Wabii Mana Murtii Waliigalaa Federaalaatti dhiyeeffatan
Manni murtii olaanoo Federaalaa itti-aanaa hogganaa Kongiraas Federalaawa Oromoo obboo Baqqalaa Garbaa yakka Shorokeessummaa galmee obboo Gurmeessaa Ayyaannoo jalatti ittin himatamanirra bilisa tasisee yakkaa idileen akka himataman kan murteesse ta’uun isaa waan yaadatamudha. yakki idilee kun immoo mirgaa wabii kan dhoorkachiisu waan hintaaneef Haaluma kanan obboo Baqqalaa Garbaa Mirgii wabii akka isaaniif kabajamu kara abukatoo isaaniin mana murticha gaafatan turan. ...Read More »


text:
Golli naga eegumsa kan tokkummaa mootummootaa gurmuu naga eegumsaa Sudaan naannoo Daarfuritti bobba’e dhibba irraa harka soddomaan gad xiqqeessuuf kaleessa sagalee ol aanaan raggaasise.
Hanqisuun lakkoobsa naga eegudotaa Daarfuur kun dabaree dhaan ta’uuf jira.
Golli naga eegumsaa haala daarfuur keessaa itti dhiyeenyaan hordofa.
Wixineen Briteeniin qophaa’e kun haala nageenyaa Daarfuur keessaa irraan kan ka’e yoo ta’u dhiibbaa Yunaayited Istaates tokkummaa mootummootaa irra keesseeni. Kun is hojii naga eegumsaa gamasiif ba’aa kan ture doolaara miliyoona 600 hambisa.
Muummichi barreessaan tokkummaa mootummootaa Antooniyoo Guterees xumura waggaa kanaa lakkoobsi itti dabalaa gad xiqqaachuu fi dhiisuu irratti gola naga eegumsaaf gabaasuuf karoorfataniiru.


text:
"Saba dukkana keessa jiruutti sagalee abdii labsuun barbbachisaa dha"jedhu Luba Haroo Guyyoo
Tokkummaan Waldoota Kristaanaa Oromoo konferensii isaa marsaa 15ffaa Poortlaand Origan keessatti gaggeessee jira.Mata dureen konferensii baranaa "wanti dinqisisaan Waaqayyo gochuu dadhabe jiraa ree?" kan jedhu ta'uu kan ibsan duraan baqataa ta’uun gara Yunaaytiid Steetes kan dhufan Lubi Waldaa Kristaana Oromoo Warra-wangeelaa Poortlaand, Haroo Guyyoo. Akka seera Amerikaatti waan irraa eegamuu mara guuttachun konfraansii kana irratti luba ta'uun muudaman.
"Yunaayitid Stetees gama dhiyaa keessaatti konfraansiin sadarkaa adunyaa akkasii ennaa gaggeefamu ka duraa waan ta’eef,namnii hedduun hin argamu jenne sodaannuus, uummatni 500 caalu tu argame," jedhu Luba Haroon. Barsisii wangeelaa abbootii amantii adda addaan kennamuu fi keessumoota konferensichaaf dhufanis haga humni danda’eetti haala gaariin simachuu fi gaggeessu isaanii dubbatu.
Waggoota ja’aaf Prezidaantii Tokkummaa Waldoota Kristaana Oromoo kan turan Lubi Dr.Gammachiis Dastaa Bubaa konfraansii kana irratti ka bakka isaaniitti filataman Luba Dr.Gammachu Olaanaatti itti-gaafatama dabarsanii jiran."Walii-galteen, aadaan aangoo walitti dabarsuu kun hawaasa keenya hunda biratti baratamuu qaba." jedhu, Luba Dr Gammachis.
"Waamichi waldaa kristaanaa itti gaafatama guddaa akka ta’e beekuun, ulfinaan simatanii ayyaana Waaqayyo namaa baay'iseen tajaajiluun barbaachisaa dha" kan jedhan immoo Luba Dr. Gammachuu Olaanaa turan.Gaaffii fi deebii guutuu MP3 tuquun dhaggeefadhaa.


text:
Duula filannoo presidentummaa ameerikaa miilanaa, ilaalchi farra koolu galtummaa Ameerikaa keessatti waan heddummaataa adeeme fakkaata. Garuu hawaasa as Washington DC ala jiru kan gosoonni 130 ta’an keessa jiraatuuf sanyii adda addaa irraa walitti dhufuun yaaddoo utuu hin ta’in cimina.
Gareen namoota suraa kaasanii akkaataa jireenya hawaasa guddataa jiruu galmee suraa isaanii keessatti kuufataa jiran. Jalqaba ennaa argamu daandiin km ja’a fagaatu daandiwwan magaalaa kanneen biroo irraa adda hin fakkaatu. Itii dhiyaatanii ennaa ilaalan garuu daldalawwan uummata sanyii adda addaa irraa dhufan kutaa VA Arlington, Columbia Pike bakka jedhamu wal cinatti argamu.
Ogeessi suraa kaasu Lloyd Wolf jireenya isaa irra hedduu daandii Columbia Pike cina jiraate. Daandiin kun bara 1810 kan hojjetame ennaa ta’u Washington irraa gara Virginiatti daandii geessu guddicha ture. Erga bara 1970mootaa qabee jedha Wolf koolu galtoota naannoo addunyaa irraa dhufan mara ofitti hawwata.
Daandiin Columbia Pike ittumaa jaal’atamaa adeeme. Gosawwan dhibbaan laka’aman kanneen biyyoota adda addaa irraa dhufantu bakka kana walii galteen jiraatu. Kanaafi kan nuti waraabamuu qaba jennee yaadneef.
Wolf fi namoonni suraa kaasan afur ka biroo naannoo kana waggoota kudhanii oliif kan jiraatan ennaa ta’u jireenyi uummata naannoo kanaa illee qalbii isaanii hawatee jira. Kanneen akkasii keessaa tokko Claudia Camacho jedhu. daandii Columbia Pike jedhamu irraa mana nyaataa warra Bolivia kan qaban ennaa ta’u naannoo kana waggoota 23f jiraatan.
Hedduun jaal’adha. Naannoo kana dhiisanii deemuun hedduu ulfaataa dha. Namoota kutaalee addunyaa garaa garaa irraa dhufantu as jiru. Aadaa adda addaa waliin wal baruufis carraa argatta. Dhugumatti namatti tola. Mohammed Mohammed waggoota 25 dura gara naannoo kanaa dhufan. Suuqii isaanii meeshaawwan Itiyoopiaa dhaa dhufan gurguru.
Daldalan asitti jalqabetti milkaa’een jira. Warreen adii, lammiiwwan Ameerikaa hidda dhalata Afriikaa, uummanni spaanish, warrea Asia, warra Arabaa fi biyyootii Afriikaa garaa garaa irraa maamiltoota qabna. Kanaaf walii walii keenya beekna. Waan waliin qooddannu qabna. Aadaa fi afaan walii qabajna. Hedduu itti gammanna. Anis baay’een itti gammada jedhan.
Naannoon manneen daldalaa xixiqqoon kun keessajiran aadaa fi sanyii adda addaa irraa kanneen dhufan ka biyyoota kutaalee addunyaa irraa dhufan kurna hedduuf keessa jiraatan iyyuu ka ogeessa suraa kaasuu ta’e Lloyd Wolf akka jehudtti ati asii dhufte jechuun wal qooduun hin jiru.
Asii martinuu wal make jira. Naannoon kun kan Warra Vietnamii ykn kan Arabaa, kan warra Somaalee jechuun wal qoduun hin jiru. Martinuu waliin jiraataa, waliin hojjeta. Kanaaf hedduu namatti tola jedhe. Yeroo tokko tokko feestivaalli gosoota adda addaa daandii irratti geggeessamuun akka aadaatti fudhatamee jira.
Warri Bangladhees feestivaala ofii isaanii asitti qopheeffatu. Garee dhiichisa warra Boliiviyaa 30 ta’antu biyyattii keessa jiru. Gareen kun waggaa waggaatti Lammiiwwan biyyattii kuma sadii ta’antu daandii Columbia pike jedhu irratti wal ga’u, hedduu bareedaa dha. Wlof fi gareen isaa kitaaba mata dureen isaa “Living Deversity” jedhamu projektii seena galmeessaa maqaa daandii Kanaan moggaafame keessatti kuusame maxxansee jira.
Lloyd Wolf akka jedhetti kan akkasii addunyaa waliin hirmaachuu barbaanna. Jecha kana yeroo hedduun itti fayyadama. Nagaan kan akkasii fakkaata. Namoonni walii galtee qabaachuu. Kan ta’uun nu irra jiru akkasi jedhe.


text:
Muki beekamaan 'Maanyooliyaa' 'White House' tti argamu muramuufi.
Muki seena qabeessa fuuldura 'White House' naannoo waggoota 200'f dhaabbachaa ture muramuuf sagantaan ba'eeraaf.
'The Jackson Magnolia' Pireezidaant Andriw Jaaksan, haadha warraasaanii du'an yaadachuuf ture kan dhaaban.
Sagantaawwan adda addaa achi jelatti raawwachuurra darbee nootii doolaara 20 irrattillee bara 1928-1988'tti maxxanffamee ture.
Garuu ogeessonni mukni kun miidhameera waan ta'eef nageenyaaf sodaachisaadha jedhaniiru.
Giiftii Melaaniyaa Tiraamp qaamni guddaan muka kanaa akka muramuuf waamicha dhiheessanii jiru
Aadde Tiraamp sanyiin mukichaa hambifamee iddoodhuma sanatti mukni haaraa akka dhaabbatuuf gaafachuu isaanii dubbi himtuun 'white house' Isteefaanii Gireeshaam ibsaniiru.
Murtoo kanarra kan ga'an mukichi nageenya namoota daawwannaaf dhufaniif gaazexessitoota yeroo hunda achi jela dhaabbatanii pireezidanticha eegan irratti sodaa waan uumeef akka ta'e Melaaniyaan dubbatanii jiru.
Mukni kun jalqaba kan dhufe muka Maanyooliyaa maasii jara lameenii Teeneesiitti argamurraa damee isaa muruun dhaabbate.
Rakkoon muka kanaa kan eegale jalqaba 1970 keessa yoo ta'u, gariin hidda isaa tortoree simiintoodhaan duuchamee ture. Gochaan kun yeroo sanatti furmaata filatamaa ta'us, mukichi akka hin dandamanneef miidheera kan jedhanis jiru.
Bara 1981'tti, simiintoon sun kaafamee utubaa guddaadhaan bakka buufamee ture.
Gabaasni CNN jecha Waajjira Bosonaa Biyyoolessaa Ameerikaa eeruun ba'e akka mullisutti, mukichi jalqabarratti haala gaariirra waan jiru fakkaata ture.
Haa ta'u malee garmalee miidhamee jiraachuufi guutummaatti gargaarsa utubaa namtolchee irratti akka hirkate hima.
Muki Maanyooliyaa bulchiinsa pireezidantoota 39, Waraanaa Walwaliinii fi Waraana Addunyaa lama dabarsee jira.
Mucaa pireezidantii duraanii Biil Killintan kan taate Cheelsii Kiliintan, warreen muka kana waggoota kana hunda kununsaa turan fi Aadde Tiraamp irra deebiin dhaabuuf karoorfachuu isaanii galateeffachuun Tiwiitar irratti tiwiit gooteetti.


text:
Mallattoo Demokraasii fi hoggantuu sochii uummata Maaynamaar kan ta’an Ann Saan Suu Shii har’a waayit Haawus keessatti simatanii jiru. Qabsoftuun uummataa kun biyya ofii keessatti mana ofii keeessaa akka hin bane waggootii diigdamaaf ugguramanii turan. Yunaaytid Isteetes mootummaa abba irree kan Maaynamaar irra uggura kn ka’ee yoo ta’u kaasuu fi dhiisuufis jijjirama Dimookraasii biyyatti keessatti argame irratti hirkata jedha ministriin dantaa alaa Yunaaytiid Istees.
Kanaafis yaada qabsooftuun kun dhiyeessan murtii kennamuuf waan gargaaruuf prezidaant Obaamaan waamanii dubbisuun sirrii dha jedhu hayyonni.


text:
WASHINGTON,DC —
Akka jecha I/G Biiroo Bisaan Oromiyaa, obboo Mootummaa Waaqasaatti namii Oromiyaatti bisaan dhugaatii argachuutti jiru harka 71 ya caale.
“Kan hojjachaa jirru Karoora guddinnaa fi tiraansifoormeeshiinii wagaa shanii qabanneeti… waggaa 2003-2007 kan karoofametti jiraa…kana keessatti bisaan dhugaatii Oromiya gara dhibbeentaa 100 oli guddisuufii..amma uffinsa bishaan dhugaatii dhibbeentaa 71.36 irra jirra.”
Akka obboo Mootummaatti karoorii bara 2005 akka dansaa deemee,ka bara 2006 kanallee jabeennaan itti jiran.Karoora Guddinnaa fi Jijjiirmaa waggaa shaniif qaban keessaa waggaa tokktti hafe.Hujii haftellee karooruma kanaan hojjatanii jedha obbboo Mootummaan.
Porojeektii bisaanii gugurdoo Oromiyaatti hojjachuutti jiran keessaa guddaan ka Booranaati, Magaadootti jalqaban dhuguutti jiranii,achiin ammoo baballisuutti jiran.
Ka gara Saaritee,Areeroo Mataa-Gafarsaa, Galchatii ammoo hagii tokko hujiin dhumattee, hag tokkotti ammoo mi’a hujii alaa eeguutti jiranitti jiraa yoo mi’ii dhufe hagii hafee hujiin dhumatte hujiin jalqaban.
Hujiin bisaanii Arsii-Nageellee,Shaallaa-Shiraaroo ta km 300 ammoo hujii guddoo hojjachumatti jiran.Porojeektiin gammoojjii Harargee Bahaa…Dhagaa Tolaallee hojjachumatti jiranii taatullee bara kana hin dhumatu.
Akka obboo Mootummaatti akkuma hojjachaa ta barana dhumattu eebbisaa ta hin dhumanne ammoo hojjachaa Oromiyaa bisaaniin wal gahahan.


text:
Namii Itiyoophiyaa Dirree Masqalaatti bahee milishoota ISIS balaaleffatee,hiriirii mormii mootummaa balaaleffatulleen jalumaan jira.
Namii hiriira bahe hagii guddaan qalbii tokkkoon dubbii muummee ministeraatii fi abbootii amantii caqase roga gama gara garaatii ammo nama hedduutti mormii dhageessisaa ture.
Akka muummeen ministera Itiyoophiyaa hiriira Dirree Maqaslaatti bahe irratti dubbatetti wannii milishooti ISIS baqataa Itiyoophiyaa Liibiyattti tolchan akkii isaan itti fixanii fi akkii namii itti gadde waan namii hubachuu dandahu.
Jarii akkana nama fixu kun addunyaayyuu dhibuutti waan jiruuf Itiyoophiyaan jara kana irratti qabsaahuuf kurfoo jirti jedha obbo Hayilee Maariyam.
”Hujiin jara biyyaa nagaa dhowwu ka akka ISIS tahee AL-Shabaab hojjatan ummata nagaa jaalatuu fi mootummaan itti wal gargaaree ufi irraa dhowwanii ufi jalatti deebisuu waan malaniif biyyitii teennalleen tana irraa kaatee sochii hujii bineensaa tana dhaabuuf hojjatan cufatti dabalamtee humna qabdu cufaan itti dabalamti.”
Warra addunyaa nagaa dhowwu tohachuun biratti ka biyya keessatti nagaa nama dhowwu irralleetti duuluun waan jabaatanii hojjachuu malan jabduu keessaa tokko jedha.
“Biyya keessatti yaada siyaasaatiin gargar tahuu malee hujii hamtuu irratti ammoo yaada tokkoon irratti walii galuu waan malleef dhaaabbileen siyaasaa cuftii bu’aa siyaasaa argachuuf kophaa yaahuu fi wal caaluuf fiiguu manna hujii hamtuu tana irratti walii gallee ergaa ummataa jabduu dabarsuu malan.”
Akka obboo Hayilee Maariyam jedhetti wannii milishooti ISIS nama fixaniif akka namii Itiyoophiyaatti amantiin gargar bahee wal fixu.Tana maleellee jaalala namii Itoophiyaa walii qabu jiraachuu dhowwuu
Akka muummeen minsniteraa jedhutti hujiin warra biyya nagaa dhowwuu ka Itiyoophiyaa naannoo gara garaa keessatti mumullachuutti jirtu ammuma fala argachu baannaan akkuma ISIS tahuu dandeetti.


text:
Galaana Diimaa
Galaana Diimaan galaana qalla Garba Indiyaa keessatti argamu kan Afrikaa fi Eshiyaa jiddu jiru. Galaana Diimaan kunii kan Garba Indiyaa walitti qabate kibbaan Bab el Mandabii fi Gulfii Eden keessan yoo ta'u, kaaban immoo Peninsulaa Sina'i, Gulf of Aqaba (Gulf of Eilat fi Gulf of Suez (kan gara Kanaalii Suwiiz nama gessu) kessanni. Ecoregioniin Galaana Diimaa Global 200 dha.
Kuta Sulula Guddaa hanga ta'e kan qabatu Galaana Diimaan kuni ballina lafa walumaa galatti hanga 174,000 isquweer maayils (isquweer kiilometirii 450,000) yoo qabatu: dheriini isaa maayilisii 1,200 (1,900 km) fi ballina dagalee bakka Galaana Diimaan itti ballatutti argamu maayilisii 190 (300 km) ta'a. Galaana Diimaan dhooqa garaa keessa guddichi jiddu isaatti argamu 8,200 feet (2,500 m) yoo ta'u, avirejjiin dhooqa Galaana Diimaa immo 1,640 feet (500 m) ta'a. Haa ta'u malee bakka dhooqa diddiqa qaban ni jiru; bakkonni kunis binensotta bishaan keessa jiraatanii fi Corals baayyee of keessaa qabu. Galaanni kuni gosa lubbu qabeeyyii lafee dugdaa hin qabne(invertebrate) 1,000 fi kooraalsi(corals) laafaa fi jabbaa ta'an 200 of keessaa qaba. Galaanni kuni adunya keessaa fiixee kaaba naannoo tiropikaalitti argama.
Galaana Diimaan adunya keessaa baayyee soogiddaa'aa(soogidda qabaachuun) ta'un beekkama; kuni immo akka bishaan Galaana Diimaa itti maru irra kan ka'e dha. Kunis kan adda ta'e sababa hurka(evaporation) fi dhibba qilleensaatti. Sogiddummaan Galaana Diimaa 3.6% hanga 3.8% ta'a.


text:
Published on October 15, 2014
Author: phspsquires
Source: slideshare.net
1. CChheemmiiccaall NNoommeennccllaattuurree PPaarrtt II RReevv.. 003322220055
2. CChheemmiissttss nneeeedd aa ssyysstteemmaattiicc wwaayy ooff nnaammiinngg ccoommppoouunnddss
3. 11.. PPrreevveenntt ccoonnffuussiinngg oonnee ccoommppoouunndd ffoorr aannootthheerr CCoonnssiiddeerr tthheessee ccoommppoouunnddss:: FFeeOO aanndd FFee22OO33 IIrroonn ((IIII)) ooxxiiddee aanndd iirroonn ((IIIIII)) ooxxiiddee CCOO22 aanndd CCOO ccaarrbboonn ddiiooxxiiddee aanndd ccaarrbboonn mmoonnooxxiiddee
4. 22.. FFoorrmmuullaass mmaayy bbee ttoooo ccoommpplleexx ttoo ssaayy.. FFoorr ccaarrbboonn ddiiooxxiiddee …… …… yyoouu ccaann eeaassiillyy ssaayy CCOO22 BBuutt wwoouulldd yyoouu lliikkee ttoo ssaayy CC66HH44OOCCOOCCHH33CCOO22HH wwhheenn yyoouu ccoouulldd ssaayy aassppiirriinn OOrr,, eevveenn aacceettyyllssaalliiccyylliicc aacciidd
5. 33.. FFaammiilliieess ooff ccoommppoouunnddss hhaavvee ssiimmiillaarriittiieess iinn nnaammeess aanndd pprrooppeerrttiieess TThhee ccaallcciiuumm ccaarrbboonnaattee iinn TTuummss iiss aann aannttaacciidd …… …… aannyy ccaarrbboonnaattee ccoommppoouunndd wwiillll rreeaacctt wwiitthh aannyy aacciidd..
6. CChheemmiiccaall nnaammeess …… PPrreevveenntt ccoonnffuussiinngg oonnee ccoommppoouunndd ffoorr aannootthheerr KKeeeepp ffrroomm hhaavviinngg ttoo ssaayy ccoommpplleexx ffoorrmmuullaass GGrroouupp ccoommppoouunnddss iinnttoo ffaammiilliieess
7. TThhee ccoonnvveennttiioonn ffoorr wwrriittiinngg ffoorrmmuullaass ooff ssiimmppllee iinnoorrggaanniicc ccoommppoouunnddss:: TThhee eelleemmeenntt wwiitthh tthhee ppoossiittiivvee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr iiss wwrriitttteenn ffiirrsstt..
8. AA bbiinnaarryy ccoommppoouunndd ccoonnttaaiinnss oonnllyy ttwwoo kkiinnddss ooff eelleemmeennttss HH22OO aanndd HHCCll CCOO22 aanndd NN22OO55 NNaaCCll aanndd BBiiFF33
9. NNaammiinngg BBiinnaarryy CCoommppoouunnddss ooff TTwwoo NNoonnmmeettaallss
10. NNaammiinngg aa ccoommppoouunndd wwiitthh oonnllyy ttwwoo nnoonnmmeennttaallss…… 11.. WWrriittee tthhee nnaammee ooff tthhee ffiirrsstt eelleemmeenntt aalloonngg wwiitthh tthhee aapppprroopprriiaattee pprreeffiixx.. 22.. WWrriittee tthhee nnaammee ooff tthhee sseeccoonndd eelleemmeenntt,, mmooddiiffiieedd ttoo eenndd iinn iiddee,, aalloonngg wwiitthh tthhee aapppprroopprriiaattee pprreeffiixx..
11. GGrreeeekk PPrreeffiixxeess mmoonnoo-- 11 ddii-- 22 ttrrii-- 33 tteettrraa-- 44 ppeennttaa-- 55 hheexxaa-- 66 hheeppttaa-- 77 ooccttaa-- 88 nnoonnaa-- 99 ddeeccaa-- 1100
12. --iiddee eennddiinnggss HHyyddrrooggeenn –– hhyyddrriiddee CCaarrbboonn –– ccaarrbbiiddee NNiittrrooggeenn –– nniittrriiddee OOxxyyggeenn –– ooxxiiddee FFlluuoorriinnee –– fflluuoorriiddee SSiilliiccoonn –– ssiilliicciiddee PPhhoosspphhoorroouuss –– pphhoosspphhiiddee SSuullffuurr –– ssuullffiiddee CChhlloorriinnee –– cchhlloorriiddee AArrsseenniicc –– aarrsseenniiddee SSeelleenniiuumm –– sseelleenniiddee BBrroommiinnee –– bbrroommiiddee TTeelllluurriiuumm –– tteelllluurriiddee IIooddiinnee –– iiooddiiddee
13. EExxaammpplleess …… NNOO22 PPCCll33 AAssII55 NN22OO44 II33NN77 nniittrrooggeenn ddiiooxxiiddee pphhoosspphhoorroouuss ttrriicchhlloorriiddee aarrsseenniicc ppeennttiiooddiiddee ddiinniittrrooggeenn tteettrrooxxiiddee ttrriiiiooddiinnee hheeppttaanniittrriiddee
14. UUssee mmoonnoo-- ssppaarriinnggllyy TThhee pprreeffiixx mmoonnoo-- sshhoouulldd oonnllyy bbee uusseedd ttoo pprreevveenntt ccoonnffuussiioonn …… aass iinn CCOO aanndd CCOO22 CCaarrbboonn mmoonnooxxiiddee aanndd ccaarrbboonn ddiiooxxiiddee
15. YYoouu ccaann wwrriittee tthhee ffoorrmmuullaa ffrroomm tthhee nnaammee.. TThhee pprreeffiixx tteellllss tthhee ssuubbssccrriipptt.. NNiittrrooggeenn ttrriicchhlloorriiddee NNCCll33 CCaarrbboonn tteettrraacchhlloorriiddee CCCCll44 DDiipphhoosspphhoorroouuss ppeennttooxxiiddee PP22OO55
16. NNaammiinngg BBiinnaarryy CCoommppoouunnddss CCoonnttaaiinniinngg aa MMeettaall aanndd aa NNoonnmmeettaall
17. TThhee SSttoocckk SSyysstteemm NNaammeedd ffoorr AAllffrreedd SSttoocckk, aa GGeerrmmaann cchheemmiisstt ooff tthhee nniinneetteeeenntthh cceennttuurryy.. AAdddd aa RRoommaann NNuummeerraall aafftteerr tthhee nnaammee ooff tthhee ppoossiittiivvee eelleemmeenntt ttoo iinnddiiccaattee iittss ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr..
18. UUssiinngg tthhee SSttoocckk SSyysstteemm:: 11.. WWrriittee tthhee nnaammee ooff tthhee ppoossiittiivvee eelleemmeenntt 22.. AAdddd aa RRoommaann nnuummeerraall ccoorrrreessppoonnddiinngg ttoo tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff tthhee ppoossiittiivvee eelleemmeenntt ((iiff nneecceessssaarryy)) 33.. WWrriittee tthhee nnaammee ooff tthhee nneeggaattiivvee eelleemmeenntt, mmooddiiffiieedd ttoo eenndd iinn --iiddee
19. WWhheenn iiss tthhee RRoommaann NNuummeerraall NNeecceessssaarryy?? WWhheenn tthhee mmeettaall hhaass mmoorree tthhaann oonnee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr.. MMeettaallss iinn ggrroouuppss II AA, IIII AA, aanndd IIIIII BB, ddoo nnoott nneeeedd RRoommaann nnuummeerraallss.. OOtthheerrss mmeettaallss hhaavvee sseevveerraall ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerrss, aanndd nneeeedd RRoommaann nnuummeerraallss..
20. WWhhaatt iiss aann ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr?? AAnn ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr iiss aa nnuummbbeerr tthhaatt tteellllss uuss hhooww aann eelleemmeenntt ccoommbbiinneess wwiitthh ootthheerr eelleemmeennttss.. FFoorr iioonnss, tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr iiss tthhee iioonniicc cchhaarrggee..
21. WWee ccaann ffiinndd ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerrss iinn ttaabblleess oorr wwee ccaann pprreeddiicctt tthheemm uussiinngg tthhee ppeerriiooddiicc ttaabbllee..
22. WWhhaatt ddooeess tthhee RRoommaann NNuummeerraall ddoo?? TThhee RRoommaann nnuummeerraall iinnddiiccaatteess tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr oonn aa ssiinnggllee mmeettaall aattoomm, aanndd ddiiffffeerreennttiiaatteess bbeettwweeeenn sseevveerraall ppoossssiibbllee ccoommppoouunnddss.. CCoonnssiiddeerr:: FFeeOO aanndd FFee22OO33 BBootthh ccoonnttaaiinn iirroonn aanndd ooxxyyggeenn BBuutt, bbootthh ccaannnnoott bbee iirroonn ooxxiiddee ……
23. …… ssoo wwee uussee aa RRoommaann nnuummeerraall ttoo ddiiffffeerreennttiiaattee bbeettwweeeenn tthhee ttwwoo ccoommppoouunnddss..
24. FFiirrsstt, ddeetteerrmmiinnee tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff iirroonn iinn FFeeOO …… …… bbyy ssttaarrttiinngg wwiitthh tthhee nneeggaattiivvee eelleemmeenntt, ffiinndd tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff tthhee ppoossiittiivvee eelleemmeenntt.. SSiinnccee iirroonn hhaass aann ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff ++22, FFeeOO iiss nnaammeedd iirroonn ((IIII)) ooxxiiddee..
25. LLiikkeewwiissee,, ffoorr FFee22OO33 …… FFiirrsstt, ddeetteerrmmiinnee tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff iirroonn iinn FFee22OO33 …… …… bbyy ssttaarrttiinngg wwiitthh tthhee nneeggaattiivvee eelleemmeenntt, ffiinndd tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff tthhee ppoossiittiivvee eelleemmeenntt.. SSiinnccee iirroonn’’ss ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr iiss ++33, FFee22OO33 iiss nnaammeedd iirroonn ((IIIIII)) ooxxiiddee..
26. RReemmeemmbbeerr …… OOnnllyy aadddd aa RRoommaann NNuummeerraall iiff iitt iiss nneeeeddeedd.. IItt iiss nneeeeddeedd wwhheenn tthhee mmeettaall hhaass mmoorree tthhaann oonnee ppoossiittiivvee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr.. IIff tthhee eelleemmeenntt hhaass oonnllyy oonnee ppoossiittiivvee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr, yyoouu ddoo nnoott nneeeedd aa RRoommaann nnuummeerraall..
27. WWrriittiinngg ffoorrmmuullaass ooff bbiinnaarryy ccoommppoouunnddss ooff aa mmeettaall aanndd aa nnoonnmmeennttaall
28. TThhee ssuumm ooff tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerrss oonn aallll tthhee aattoommss iinn aa ccoommppoouunndd mmuusstt eeqquuaall zzeerroo.. CCoonnssiiddeerr iirroonn ((IIII)) ooxxiiddee.. OOxxyyggeenn iiss ––22 ++22 ––22 == 00 FFeeOO aanndd iirroonn iiss ++22.. TThhee ssuumm iiss 00..
29. NNooww ccoonnssiiddeerr iirroonn ((IIIIII)) ooxxiiddee ++33 --22 FFee22OO33 IInn iirroonn ((IIIIII)) ooxxiiddee,, tthhee iirroonn iiss ++33 aanndd tthhee ooxxyyggeenn iiss ––22.. TThheessee ddoonn’’tt aadddd uupp ttoo zzeerroo..
30. NNooww ccoonnssiiddeerr iirroonn ((IIIIII)) ooxxiiddee ++66 --66 == 00 BBuutt,, ssiinnccee tthheerree ++33 --22 FFee22OO33 aarree ttwwoo FFee aattoommss aanndd tthhrreeee OO aattoommss,, wwee ccaann mmuullttiippllyy ttoo 22 xx 33 == 66 ggeett tthhee ttoottaallss.. 33 xx ––22 == --66 NNooww tthhee ssuumm iiss zzeerroo..
31. LLooookk aatt iitt aannootthheerr wwaayy:: ++66 ––66 == 00 ++66 --66 ++33 ++33 --22 --22 --22 FFee22OO33== FFee FFee OO OO OO
32. NNooww yyoouurr aarree rreeaaddyy ttoo wwrriittee ffoorrmmuullaass
33. TThhee CCrriissssccrroossss MMeetthhoodd SSiimmppllee bbuutt eeffffeeccttiivvee,, ……mmoosstt ooff tthhee ttiimmee.. BBee aawwaarree ooff tthhee ppootteennttiiaall pprroobblleemmss wwiitthh tthhiiss mmeetthhoodd..
34. SSuuppppoossee yyoouu aarree wwrriittiinngg tthhee ffoorrmmuullaa ffoorr ccooppppeerr ((IIII)) cchhlloorriiddee FFiirrsstt,, wwrriittee ddoowwnn tthhee ssyymmbboollss:: CCuu CCll
35. TThheenn wwrriittee tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerrss iinn ccooppppeerr ((IIII)) cchhlloorriiddee TThhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff ccooppppeerr ccoommeess ffrroomm tthhee nnaammee.. ++22 --11 CCuu CCll GGeett tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff cchhlloorriinnee ffrroomm tthhee ppeerriiooddiicc ttaabbllee..
36. CCrriissssccrroossss tthhee nnuummbbeerrss ffoorr tthhee ffoorrmmuullaa ooff ccooppppeerr ((IIII)) cchhlloorriiddee WWhheenn yyoouu ccrriissssccrroossss,, iiggnnoorree tthhee ssiiggnnss.. ++22 --11 CCuu CCll 11 22
37. CClleeaann uupp tthhee ssuubbssccrriippttss iinn tthhee ffoorrmmuullaa ooff ccooppppeerr ((IIII)) cchhlloorriiddee SSuubbssccrriippttss ooff 11 aarree iinnvviissiibbllee.. ((ddoonn’’tt eevveenn ppuutt tthhee 11)) ++22 --11 CCuu CCll 11 22
38. NNooww yyoouu hhaavvee tthhee ffoorrmmuullaa ooff ccooppppeerr ((IIII)) cchhlloorriiddee CCuu CCll22
39. WWhheenn iiss tthhee ““ccrriissssccrroossss mmeetthhoodd”” aa pprroobblleemm?? WWhheenn aallll tthhee ssuubbssccrriippttss aarree ddiivviissiibbllee bbyy aa nnuummbbeerr ootthheerr tthhaann 11..
40. LLooookk aatt cchhrroommiiuumm ((VVII)) ooxxiiddee CCrr OO OOxxyyggeenn iiss aallwwaayyss --22 ++66 --22 TThhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr ooff CCrr iiss ++66
41. LLooookk aatt cchhrroommiiuumm ((VVII)) ooxxiiddee NNooww,, ccrriissssccrroossss tthhee ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerrss.. ++66 --22 CCrr OO 22 66 WWhheenn yyoouu ccrriissssccrroossss,, bbootthh ssuubbssccrriippttss aarree ddiivviissiibbllee bbyy 22..
42. LLooookk aatt cchhrroommiiuumm ((VVII)) ooxxiiddee DDiivviiddee eeaacchh ssuubbssccrriipptt bbyy 22.. ++66 --22 CCrr OO 22 66 ____ 22 ____ 22
43. LLooookk aatt cchhrroommiiuumm ((VVII)) ooxxiiddee TThhiiss iiss tthhee ccoorrrreecctt ffoorrmmuullaa CCrr OO33 RReemmeemmbbeerr,, 11’’ss aarree iinnvviissiibbllee..
44. RReemmeemmbbeerr:: rreedduuccee tthhee ssuubbssccrriippttss ttoo tthheeiirr ssmmaalllleesstt wwhhoollee--nnuummbbeerr vvaalluueess.. UUnnlleessss tthheerree’’ss aa rreeaallllyy ggoooodd rreeaassoonn nnoott ttoo..
45. SSoommee EExxcceeppttiioonnss:: NN22OOCC22HH66 44 HHgg22CCll22 CC66HH66
46. TThhee ““iicc//oouuss”” MMeetthhoodd ooff NNaammiinngg CCoommppoouunnddss
47. TThhee ““iicc//oouuss”” mmeetthhoodd …… …… iiss aann aarrcchhaaiicc mmeetthhoodd,, bbuutt ssttiillll iinn uussee ttooddaayy bbyy tthhee cchheemmiiccaall iinndduussttrryy …… uusseess tthhee ––iicc oorr ––oouuss ssuuffffiixxeess oonn tthhee nnaammee ooff tthhee mmeettaall.. …… mmaayy uussee tthhee LLaattiinn rroooott …… uusseess pprreeffiixxeess lliikkee hhyyppoo-- && ppeerr--
48. NNaammee aanndd LLaattiinn RRoooott LLoowweerr OOxx.. NNuummbbeerr HHiigghheerr OOxx.. NNuummbbeerr iirroonn ffeerrrruumm ffeerrrroouuss FFee 22++ ffeerrrriicc FFee33++ ccooppppeerr ccuupprruumm ccuupprroouuss CCuu++ ccuupprriicc CCuu22++ mmeerrccuurryy mmeerrccuurroouuss HHgg22 22++ mmeerrccuurriicc HHgg22++
49. HHiigghheerr ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr IICC OOUUSS LLoowweerr ooxxiiddaattiioonn nnuummbbeerr
50. EExxaammpplleess …… FFeeCCll22 CCuuOO FFeeNN CCuu33PP HHggSS HHgg22CCll22 FFeerrrroouuss cchhlloorriiddee CCuupprriicc ooxxiiddee FFeerrrriicc nniittrriiddee CCuupprroouuss pphhoosspphhiiddee MMeerrccuurriicc ssuullffiiddee MMeerrccuurroouuss cchhlloorriiddee
51. WWrriittee tthhee ffoorrmmuullaa …… FFeerrrriicc bbrroommiiddee CCuupprriicc nniittrriiddee FFeerrrroouuss cchhlloorriiddee MMeerrccuurriicc ooxxiiddee MMeerrccuurroouuss iiooddiiddee SSttaannnnoouuss fflluuoorriiddee FFeeBBrr33 CCuuNN33 FFeeCCll22 HHggOO HHgg22II22 SSnnFF22
52. CClliicckk oonn tthhee lliinnkkss bbeellooww ffoorr PPaarrttss IIII oorr IIIIII PPaarrtt IIII –– PPoollyyaattoommiicc iioonnss PPaarrtt IIIIII –– NNaammiinngg AAcciiddss aanndd BBaasseess
How organisms adapt and survive in different environment.
Aplicación de ANOVA de una vía, modelo efectos fijos, en el problema de una empres...
learning how to mapping
Libros: Dra. Elisa Bertha Velázquez Rodríguez
learning GIS
In this talk we describe how the Fourth Paradigm for Data-Intensive Research is pr...
Chpt 7 part 1 - chemical nomenclature 042403; ... of 52 × Close Share Chpt 7 part 1 - chemical nomenclature 042403. ... Chapter 7 Part 1 Cst110
Read more
Home; Documents; Chpt 7 part 1 - chemical nomenclature 042403; Download. of 52
Read more
Download Chpt 7 in Class Exercises(1 ... Chpt 7 part 1 - chemical nomenclature 042403 Chpt 5 Chpt 6 Chpt 7 Chpt 8 Chpt 9 Chpt 10 Chpt 11 1.13-1 ...
Read more
1.CHEMICAL NOMENCLATURE. 2. What’s in the name? Chemical nomenclature is the term given to the naming of compounds. It is used to identify a chemical ...
Read more


text: Waxabajjii 10,2017 /Godina Addaa Oromiyaa Naannawa Finfinnee Bulchiinsa Magaalaa Aqaaqiitti marii haala yeroo jechuun ganda gandaan ummanni walitti qabamee haala jijjiirama Qubee Afaan Oromoo jechuun ummata afaan faajjessaa jiraachuun dhagayamee jira. Akka gabaafni achii arganne himutti Addi Bilisummaa Oromoo ABOn Qubeen jijjiiramuu hin qabu jedhee Qubee mootummaan Barattootaf haala fooyya’aa ta’een dhiyeessaa jiru qeequun ummata Fincilaaf kakaasaa jira jechuun kaabinoonni ganda gandarra ramadamanii ummata afaan faajjessaa jiraachuu maddeen keenna naannawa sanii gabaasanii jiru


text:
(SBO/VOL – Adoolessa 31,2016) Adoolessa 30,2016 Humni Addaa WBO Godina Bahaa, halkan keessaa sa’aa 11:00tti magaalaa Harar bakka Shankoor jedhamutti waraana wayyaanee irratti dhukaasa baneen loltoota wayyaanee 3 ajjeesee, 4 madeessee jira.
Adoolessa 28,2016 Humni Addaa WBO Godina Bahaa, Lixa Harargee Ona Ciroo bakka Dhagaa Cabsaa jedhamutti tika wayyaanee G/Tsaadiq W/Mikael jedhamu Bahaa fi Lixa Harargee keessa sossohuun ilmaan Oromoo miisisaa ture halkan keessaa sa’aa 12:30tti tarkaanfii irratti fudhateen galaafatee jira.
Basaasni wayyaanee kun maqaa sadiin kan socho’u oggaa ta’u, maqaan isaa inni biraan ammo Muraad ykn Abdii jedhamuun akka yaamamu barameera.
Adoolessa 26,2016ttis Humni Addaa WBO Lixa Harargee Ona Bookee magaalaa Kurfaa Roqaa keessatti lukkee diinaa gorfamee irraa dhaabbachuu diduun warraaqsa biyyaalessaa FXG deemaa jiru dura dhaabbachuun namoota diinaaf saaxilaa ture Muktaar Muusaa jedhamu irratti tarkaanfii fudhateen ajjeesee jira. Via Moses Gada
#OromoProtests-Diddaa fi mormii Oromoo Awwadaay dhaabuuf Wayyaaneen human guddaa itti bobbaastee jirti. Ummatis kutannoodhaan yeroo ammaa kana diddaa isaa itti fufeera. Via Dhábasá W. Gemelal
Kuni mu’az abdulhamid AWADAY irratti kan wayyaaneen dhahameedha.
#OromoProtests Four people have been shot in Awaday, East Hararge. July 31, 2016
1. Ahmed Yusuf / Gadaa
2. Muaz Abdulhamid Umar
3. Barkalle
4. Bayane Demsho
=================
Salphina Kaabinee OPDO kana laalaa mee? Warruma ollaatirraayis waa hin barata
Ummanni Oromoo baadiyyaa naannawa Aawwadaay maal eegdan ilmaan Oromoo dhumaa jiran
Dhiigni lammii haa isinitti dhagayamuu
Mancaa fi qottoo fudhadhuu bahi. Tokko nyaataas milishootarraa hiikkadhu.
Yaa ilmaan Oromoo Joolleen Aawwadaay dhumte
Mee warri Haramaayaa, Addeellee, Qarsaa, Dhangaggoo, Qarsaa, Hammarreessaa fi Baadiyyaa daddafaa ilmaan Oromoo dhaqqabaa
#OromoProtests-Massive peaceful protests continues as residents of Asaasaa, West Arsi, burning down the repressive administrative institutions today 30/07/16.
=====================
Diddaan Oromoo roga hundaan itti fufee jira; mormitooti godina Arsii Lixaa, Aanaa Gadab Hasaasaa Magaalaa Xijoo Waqanxeeraa guyyaa har’aa waajjira bulchiinsaa ummata hiraarsaa ture ibiddaan barbaadeessaniiru. Via Dhábasá W. Gemelal
#oromoprotests. HINJIFANNOO KEENNA.
Lafa Qonnaa Goofar (ጎፈር) jedhama. Arsii Lixaa, aanaa Kofaleetti argama. Midhaan as irraa qotamu odoo ummanni naannoo beela’uu dabree bakka hin beekamnetti fe’amuu ture. Ummanni gidduu kana fincilatti ture tarkaanfii lafa qonnaa kana deebisanii dhunfachuuf fudhateen injifannoo galmeessee jira. Amma yoo xiqqaate kunoo loon Oromoo bilisummaadhaan dheedaa jiru. Injifannoo salphaa miti. Duumessi giraaba gamaa san irraa ititee mul’atus bilisummaa guutuu rooboof waan qophaahe fakkaata. Hin shakkinaa, biiftuunis kuunnoo mul’attee jirti. Via Mohammednur Guye


text:
Marsariitilee gurguddoo shanan suuraalee sobaa adda baasuuf tajaajilan
Jaarraa nuti keessa jiru kun jaarraa odeeffannooti. Guyyatti odeeffannoolee garagaraa karaalee garagaraan arganna. Keessaanuu, karaa miidiyaa hawaasaan odeeffannooleen daddabarfamu hanga kana jechuun nama rakkisa .
Akkuma baayinaan odeeffannooleen daddabarfaman hedduun isaaniis odeeffannoolee kijibaati.Odeeffannooleen kijibaa jabana kana suuraa fi viidiyoodhaan deeggaramanii dhiyaatu. Sababa kanaaf namoota hedduuf odeeffannoo isa sirrii fi dharaa adda baasuun baayee rakkisaadha.
Garuu akkamitti adda baasuun danda’ama!?
Maxxansa kana keessatti deebii guutuu isaa ni argatta. Hanga xumuraatti dubbisi. Yeroo hedduu odeeffannoo sobaa qindeessuuf, suuraa sobaa kan gochaa tahe tokko ittiin bokosanii dhiyeessan, kan gocha taheen walfakkaatu, garuu kan gochaa tahame San caalaa odeeffannoo dabarsu intarneetii irraa buusuudhaan, jechoota mi’aawaa fi qindaawamaniin dabaaluudhaan odeeffannoo baasu. Odeeffannoon haala kanaan bahan gaaga’amiinsa guddaa dhaqqabsiisu.
Fknf, yeroo darbe Awadaayitti waan tahe, suuraa Somaalota biyya bira keessatti balaan irra gahe mul’isuudhaan gochaan saba lamaa walitti buusuudhaaf taasifame waan dagatamuu miti.
Kana qofaa miti, gara fuulduraattis haala amma Oromiyaan itti jirtu kanaan, odeeffannooleen sobaa tahan kumaatamaan qindaawanii dhufuuf tahu.
Kanaafuu, dargaggoon Oromoo kamuu odeeffannoo sobaa fuuldura dhaabbachuudhaan gootummaa gama kanaan qabus mirkaneeffachuu qaba.
Osoo yaadaan gara biraa isin hin geessin gara ija dubbii kiyyaatti isin haa deebisuu.
Odeeffannoolee sobaa suuraan qindaawanii dhiyaatan adda baasanii beekuudhaaf kan tajaajilu marsariitilee gara garaa heddutu jiru. Isaan keessa shanan tokko akka armaan gadii kanatti haa ilaalluu.
- 1. Findexif.com – marsariitii tana irratti suuraa shakkitan fe’uudhaan odeeffannoolee suuraa sanaa kanneen akka suurichi maaliin akka hojjatame, yoomii fi eesdatti akka hojjatame ittiin beekuu dandeessaniidha.
- 2. Fotoforensics.com – Marsariitii tun immoo sadarkaa dogongora suuraa sun qabu (Error level analysis ELA) qorachuudhaan, iddoowwan suuraa irratti gulaamamuudhaan haqaman ykn immoo itti dabalaman kan adda baasuudha.
- 3. http://images.google.com – asirratti suuraa olfe’uudhaan suuraan kanaan dura eessa fi yoom akka maxxanfame website irratti kan barbaaduudha.
- 4. Tineye.com – Kunis akkuma kan google suuraan yoom fi eessatti akka maxxanfame kan barbaaduudha.
- 5. www.izitru.com – Asirrattis suuraa fe’uudhaan gulaalamuu fi dhabuu isaa mirkaneeffatta.
Walumaagalatti haalota armaan olii kanaan suuraalee odeeffannoolee kijibaa bokossuuf oolan akka salphatti adda baasuun beekuun ni danda’ama.


text:
Akeldama Wayaaneee
Oromiyaan erga qabamte dhiigi keessatt hin bu’in guyyaan tokkoo darbee hin beeku. Kan kanaaf kaasaa ta’an mootummoota Itiyoophiyaa.kan dhiiga nama facaafatan malee bulchuu hin dandeenye. Oromoon ummata guddaa dacha kanneen isa qabatanii taha garuu danuu seenaatiin isaan jalatt kufe. Qabenyi saa lafaa olii fi lafa keessaas hamma hin qabu. Giti bittuu jara qabate kun sana dhuunfaatt to’achu barbaada. Abbalti sirnaa hundu walqixee qooda itt fudhatu hafe ummati keessaa bahanillee kara itt darbaa argatu ijaaruu hin qabani. Sanaaf mataan Oromoo qella’amaa dhufe. Sanaaf mormitu hundi osoo sabummaa gargar hin basin gad ciipha’amuutu irra ture. Jara bineensa fondololota kan dheebuu baasuuf empayerittiin akka jirtutt eegamuu qabdi. Miira akkasiiti kan bulcha demokratawaa akka dhaaban isaan hin dandeessifne.
Akeeki “irba tokkoo nama tokkoo” jedhu salphatt nu dhibamsiisa jedhani sodatu. Ango dhabu jechuun qabeenya Oromoo akka malee saamaa bahan dhabuu jechuu dha. Empayeritt to’achuu itt fufuuf dhiiga Oromoo caalaa barbaachisa. Sanatu Oromiyaa Akeldama tolcha. Namichi balleesse jedhame sun “…lafati jige, garaani tarsa’e, marumaani ch’ufti keesaa buani.” jedhama ((Ujii 1:18). That makes Oromiyaa Akeldama. Kanneen Oromiyaa Obruu Dhiigaa godhan hunda sanatu eeggata. Si’ana akka darbett gadi ukkaamsanii nama jiraachisuunis rakkisaa tahaa dhufeera. Kanaa fi maal yoo godhan akka wayyu wallaalanii ija facaaasaa jiru. Kan akka saree maraatuu hundaa ciniinuutt utaalchisus sanuma. Dhumi dhufaa jirti!
Malli isaan argatan karaa halleen itt fakkeessuu dha. Demokrasiif heera baasanii labsan. Addunyaan duru isaanitt dhimma bahu”ishoo!” jedhee harka rukuteef. Ethiophiyaan biyya gola hedduuti jedhee, kan heera koo fudhattan galmeeffamaa waame. Ayyaanlaallatooti Wayyaanee gula yaa’uuf mamii garaa yoo qabaatan illee irratt wal caccabsan. Gaafa guyyaan qormaataa geessee tahitaaf dorgomuu dhihaatan maaf qoostu jedheen. Mormuu kan aggaaman deggertuu saanii ficisiisanii ofiis faca’an. Waggaa shan booda kennate biraa dhufe. Kanneen akka mormituu seerawoott waliin turu filatan irba tokkollee ni dhowwachiise. Yoo isaan mataa itt hooqqatan, ga’oof malee biyyatiin biyya gola tokkootii isiniif hin galuu jedhee itt qasa’e. Sababa saanii Mallasaa abbaa hirrichi “Demokrata akaakuu haaraa” jedhamee farfame. Isaan akka daallicha gadoodaatt fudhataman. Gungummiin saaniis “Seera Gooltu” Awaaj 652/01 argamsiiseef.
Dhaabota gooltuu jedhees kan addunyaan beekanuu osoo hin hafin tarree naqe. Goloota mormituu seerawon garuu gooltuu hin jenne. Haa tahu malee yoo gooltuu waan fe’eef quunnamtan seerichi isinittis ni jiga jedheen. Akkasitt ummatoota empayeraa hunda gooltummaan ifatt dorsisuutt ka’e. Yakka gooltuu nama jechisiisan tarreessuun isa hindhibne. Gocha namatt raawwataa jiru hunda hiriirsee ana malee nammi sana gochuu yaaltan beekkadha jedhe. Loltuu fi polisiin kan dhuunfaa saa, firoota aantii saan masagaman. Kanaaf dheekkamsi saa shaffisaa, adabisaa jiilchaa tahuu dandaha. Ummatooti empayeritt goolii ala irra kan Wayyaaneen sodaatu.
ABOn dhaaba ofitt hirkaataa dhimma Oromiyaaf jaarame. Kan Oromiyaatt roorrisu hundi diina saa akka tahe ifatt beeksisee jira. Oromoon garaa dha akka ABO jaallatuuf mararfatu agarsiisaa jira. ABO enyuunuu akka inni hin geeddarre Wayyaaneen beeka. Galtuu funaanee ijaareefis garaa fudhachuu dide. Kanaaf diinni Wayyaanee Oromo hunda tahe. Fakkeessuuf ABOn gooltuu dha haa jedhu malee isaaf Oromiyoo hundi gooltuu dha. Sun hardha kan jalqabe osoo hin tahin erga uumamee kan yayyabatee jiru. Fixiisi Watar, Hawaasii fi Oromiyaa guutummaa keessati taheef taha jiru; ajjeechaan dabballoota ABO irratt tahe roga sana agarsiisa.
Hunda caalaa yeroo nama qaluu fi kan qileett ofii darbate baasu ABOtt maquu yaaluun saa cubbuu falaoo hin qabne. ABOn ragaa dhaabee nama qalee, vidiyoo saa ilaala jechuun qarooma ummata addunyaa tuffachuu dha. Ijoolleen Oromoo hedduutu ukkaanfamee bitteen saanii dhibe. Isaan haa tahu kan biraa, qalee uggee gabaatt gad baaseera. Sun hundu gaafa dhugaa akka gadi bahu waan beekuuf baragaa jira, Sanaanis innaa dabartu hunda keessati balleessaa caalaa tolchaa jira. Kan inni barbaadu akkuma abboolii saa durii Oromoo lafarraa haaxawuu yaalu yk gadgaloo godhanii jiraachisuu dha. Finfinnee keessatt maqaa ABOtiin boombii dhodhoosaa bahuu saa hunduu beeka. Waan hunduu beeku kana Wikileaks illee saaxlee jira. Kan goolii ofii uumeen dhuman hagama garaa firaa akka raasan yoo ilaalu kan barbaade ittiin rukutuuf milkaawuu saatiif dhiichisa. Gaddi namoota sanaa fi bakki kan du’e itt hanqise dantaa saa miti. Kan biraa dabalee qaluuf billaa qarata.
Yero dubbii Oromoo barbaadu hunda waa’ee Baddannoo fi Arba Guugguu fayila saa keessaa gad harkisa. Sun murna hin baabsine yk sodaa Wayyaanee hin qabneen qoratamee dhugaan saa akka beekamu ABOn gaafatee ture. Reeffa nama ulfina dhabsiisee yero yeroon aduutt afuu irra maaf sana tolchee dubbiin saa hin xumuramu? Deebiin saa salphaa dha. Hin Quufnee Baddannooti reefa nama darbee kan baase isuma. Maqaa dhahaman keessaa yeroma sana dubartiin lubbuun jirtu tokkoo naannaa dhuunfaa ABO keessa akka jiirtu himamaa ture. Jarri hafanis maqaa qabu. Yoomi, akkamitt akka manaa dhibaman hin wallaalamu. Abbaa fedhe haa tahuu roorroon ilmoo nama irraan gahame hundi osoo hin adabsiisin darbuu hin qabu. Dargiin kufee ABOn naannaa Dadar yoo qabatu jiraattoti naannicha kan isaan bulchu akka filatan tolche. Sana keessa namootii Oromo mitiin jaalala qabanii fi dandeett saaniitiin akka kennataman himamee ture. Wayyaaneen ABOma sana kan miira inni hin qabne itt dhoobuu barbaadu.
Waanti Arba Guugguti tahe sukanneessaa ture. Ilmoon Oromoo dhugaa, gocha dabeessaa sana gochuuf aadaanis seerri abbaa Gadaas hin hayyamuuf. Safuu dha. Dillii keessatt bineensa tahuun ni danda’ama garuu boojuu fi kaneen hin hidhannett miti. Naannaan sun bulcha Wayyaanee jala ture. Sun yoo nammi Oromoo dha jedhamuu maqaa itt dhame tahe galtuu mootora Wayyaaneen sosso’u qofa. Maaliifuu Wayyaaneen itt gafatama jalaaa hin bahu. Namoota hin hidhatinii fi dubaroo fi daa’imman cafaccafuun dudhaa gita bulchituu Habashaa hundaati. Sanaafi dhumiisii ilmaan Oromoo jaarrraa 19ffaa keessa bakkoota akka Maqadallaa, Aannolee, Asuulee, Caboo, Calanqoo fi biyya Oromoo qixa adda addaatt tahan ragaa galmeen jiru. Oromoo lubbuun jiru, arraba irra ciraniiru, harka isaa ciranii mormatt diruun mandara keessa deemsisaniiru, harma dhala misaa dhiiraa ciranii mukatt fannisaniiru. Shaakala fokkuu akkasiitu Arba Guugguu fi Baddannooti geese.
Egaa Wayyaaneen seera baafatee dhiisee Oromiyaa biyya dhiigi akka galaanaa keessa lola’u gochuun hin oolle. Dhiheenya, sana garagalchuun kanneen gooltuu jedhee ramadeef kennaa jira. Biyyattii “Akeldama” (Matayo 27:3-6 ) gochuuf qophwan jedha. Kan akkas jedhame lafa suphe dhooftu, horii Yeson itt gurgurameen bitame. Akeldaman afaan saaniitiin Oobruu Dhiigaa jechuu dha. Sun horii Yesott daba ooluuf baheen waan bitameef akka sana jedhame. Wayyaaneen Shiree kaasee hanga Gambeelaatt dhiiga roobsaa dhufeef ammas itt jiru nu irraanfachiisuuf gocha ofii jara maqaa tarreessett qabataa jira. Badiisa jedhee hammi inni dhiheeffachuu yaale yoo taheera ta’ellee kan inni godhe kukumkuma keessaa tokkoo hin tahu. Utuu jirma ija kee keessa jiru hin baafatin huuba ija namaatt qubaa hin qabin jedhu beekoti. Wanti Wayyaaneen Oromoo irratt tolchaa jiru dhiiga lolaasuu qofa miti. Ajjeechaa, hidhaa, guraara, ukkamsaa fi biyyaa baasuun Oromoo fixaa jira. Sadoo qaamoota empayerittii alaa waliin tolchaa jiruun egeree ititaa ummata dhabsiisuuf ta’aa.
Lafa Oromo dureeyyii addunyaatt gurguratee Tigrayiin ittiin misoomsaa fi daannoo duubbee kan tahuuf ijaarrata jira. Bara abbaa biyyummaa deeffate lafti saa akka dhimma hin baafnett hojjetamaa, summiin achi keessaa bahu laga fi bishaan lafa jalaaa faalaa, hojjetootaa fayyaa hormaataa fi qaama biraa dhabsiisaa jira jedhama.
Wayyaaneen ummataafin dhaabbadhe jedhee meeqa wacabbare. Teessoo tahita erga mijjeeffate garuu ummata irra garagalee bu’aaf dureeyyii gabra gamaatt gurgurate. Gantuun kana caalus hin jiru. Empayerittiinis empayera dhiigaa taateett. ABO, Ginbot 7, ONLF osoo hin tahin gooltuun isaa., kan isaaniin qabatee ummata goolaa jiru. Isatu Akeldama uumaa jira.
Gochi Wayyaanee hanga yoonaa itt jiru isaafis, ummata Tigrayiifis, Afrikaafis hin tolu. Ummati empayerittii ummata Afrikaati. Ballinnii fi dhiphinni saanii walitt hidhataa dha. Kan karaarraa maqeen deebi’i jedhanii gorsuun akka. Waanti yeroo tokkoo ayyaana argadhe jedhanii jireenyi taatota qofti ilaalamee tolchame yeroo biraa egeree ofii fi ollaa mancaasuu dandaha. Kanaaf utuu hin laalin utalcha hamaaf qophaawuu dhiisuun Wayyaaneef kan yeroon itt dabe miti. Addunyaan sagantaa TV saa kan namoota guraaraman agarsiisu namicha ekeraa soora dhabe fakkaatuun dhihate argee jira. Hedduun saanii yeroo iyyaafataman sana laalaa qabachuu saanii mullata TV sanarra ragaa kan tahu hin jiru. Mullisichi maaliif ture? Gooltuu ummate sana sookkaasisuuf yoo tahe kufeera. Mormituu seerawoott hogganni Wayyaanee hagam hamaa akka tahe caalaatt agarsiisee jira. Bilisummaa dubbachuu, of ifsuu fi wal waldeessuu nakkara ture. Gara fokkuusaa addunyaatt agarsiisuu barbaade taanaan milkaaweera. Waan halleefuu ollaan tokkoo kaanneen biraa irratt anjaa fudhachuu yaaluun of balleessuu yoo hin taane bu’aa inni fidu kan hundee qabu hin tahu. Hundu wal kabajuun akka ollaa dansaatt araara buusee nagaan jiraachuun bu’aa ofii qofa duukaa bu’uun walitt bu’a dhuma hin qabne caalaa anjaa qaba.
Wayyaaneen maqaa ummata Tigraayiin mataa namarra bahee kan taahe bu’ee ollaa hundaan walqixummaa, bilisummaa fi nagaan jiraachuu qaba. Kanaaf ilmoo nama lafarraa duguuguuf deemsa jalqabe kana akka dhaabu gorfamuun barbaachisaa dha. Kan sodaatee duukaa yaa’u hundi dhugaa itt fakkaatee yoo tahe seenaa kanneen isa duraa ilaaluu qofti ni gahan ture. Kan abaarsa barabaraa malee yaadisaa isa duubatt hafe hin jiru. Oromoon ummata guddaa, jannaa fi gamna yeroon itt bade ture.
Amma garuu hanga biyyi saa walaboomtee ummati saa bilsummaan jiraatutt sadarkaa duubatt hin deebine gaheera. Angafooti Wayyaanee Oromoo gooluuf seera addaa hin barbaadne. Garuu dhiiga saa akka bishaanii lolaasaa bahani. Kan seerri addaa itt bahemmoo isee hafte keessaa cuunfuuf koobaa saa qopheeffateera.
Hatahu malee kan darbe caalaa waan caalaa ittiin dorsisu hin qabu. Akelmeedaa inni jedhus cororsaa badduu baasaa kana. Kan doo’iin “puppetota” Afrikaa kun raawwatu yoomi laata?
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Mudde 2011
Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo.