text:
Oromoo Ta’ee Kan Kana Hin Hubanne, Ani Oromoo Dha Ofiin Jechuunuu Mamsiisaa Dha
Abdii Boruutiin*
Oromoon bilisummaa ni barbaada moo hin barbaadu? jedhee otuun gaafii kana dhiyeessee, deebii lama argachuu nan danda’a jedhen yaada. Tokko, eeyyen ni barbaada yoo ta’u, inni lammaffaan lakkii hin barbaadu kan jedhu dha. Warrii eeyyen ni barbaada jedhanii deebii kennu, Oromoon akka gabrummaa keessa/jala jiru warra beekani fi amananii dha. Warri lakkii bilisummaa hin barbaadu jedhanii deebii kennu garuu, karaa lamaan ilaalamuu ni danda’u. Isaan tokko Oromoon dur gabrummaa jala ture, amma garuu erga mootummaan Derguu kufe booda bilisummaa isaa argate warra jedhanii dha. Isaan biroo ammoo Oromoon duris taanan gabrummaa jala/keessa hin turre, har’as hin jiru, kanaaf bilisummaa isa hin barbaachisu ykn bilisummaa hin barbaadu warra jedhanii dha.
Akka ilaalcha isaaniitti (akka isaan gaafii kanaaf deebii kennaniitti) namoota kana garee saditti baafnee ilaaluun ni danda’ama jechuu dha.
Garee tokkoffaa, warra Oromoon bilisummaa ni barbaada jedhan yoo ta’an, isaan kun Oromoon akka gabrummaa Habashaa jala/keessa ture fi ammas jiru waan beekaniif ykn waan kana (itti) amananiif, bilisummaan Oromoo argamuu qaba jedhanii warra yaadan ykn amananii dha. Asirratti hubadhaa! yaaduu fi amanuun akka tokko hin taane; boodan itti deebi’a. Gareen kun Oromoo qofaa otuu hin taane, warra Oromoo hin ta’inis dabalachuu danda’a. Alagaa ta’anii waayee Oromoo sirriitti kan beekani fi hubatan; Oromoon bilisummaa argachuu qaba warri jedhan baay’eetu jiru jechuu dha.
Garee lammaffaa, akkuman kanaa olitti ibse, isaan, Oromoon gabrummaa jala/keessa ture; amma garuu bilisummaa waan argateef, bilisummaa isa hin barbaachisu ykn bilisummaa hin barbaadu warra jedhanii dha. Warra qabsoon bilisummaa Oromoos galii isaa gahe jedhanii dha. Qabsoon kana booda godhamu, guddina fi dagaagina sabaatiif malee, bilisummaa dhaafii miti warra jedhanii dha. Kanaaf, qabsoo bilisummaa Oromootiin mormu. Isaan kun Oromoota qofaa otuu hin taane, alagaa fi diina illee ta’uu danda’u.
Garee sadaffaa, gareen kun warra gaafii uummata Oromoo hin fudhanne; warra gabrummaa fi bilisummaa Oromootti hin amanne; Oromoon gabrummaa jala hin turre, ammas hin jiru; gaafiin isaas gaafii bilisummaa fi abbaabiyyummaa miti ykn ta’uu hin qabu jedhanii warra yaadan ykn amanani dha. Gareen kun garuu Oromoota lakkoofsaan xinnaa ta’an of keessa haa qabaatu malee, garee alagaa ykn/fi diinaa ti.
Dhugaan jiru, kan seenaan illee mul’isu fi ragaa ta’uu danda’u, gaafiin uummata Oromoo gaafii bilisummaa fi abbaabiyyummaa ti. Uummanni keenya kan dur qabaachaa ture, humnaan waan dhabeef, kan dhabe sana deebisee argachuuf qabsaa’aa jira. Kanaaf, kan abbaan fe’e mormuu hin dandeenye Oromoon bilisummaa barbaada. Abbaan fe’e karaa fe’een haa ilaalu; abbaan fe’e haa fudhatu ykn haa didu, dhugaan jiru kana. Erga dhugaa kana amananii hin fudhannetti, warri garee lammaffaa fi garee sadaffaa keessa jiran, ija Oromootiin (ija uummata keenyaatiin) akkuma tokkotti ilaalamu jedheen yaada. Erga kaayyoo Oromoo faallessanii, gareen lamaanuu diina qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) ti. Kanaaf, QBOtti gufuu ta’uu fi yoo danda’ame sirumaa dhabamsiisuu barbaadu ykn yaalii godhu; kanuma argamaa jiru dhas.
Barruu kiyya kan har’aa keessatti, kan ani irratti xiyyeeffadhu warra garee tokkoffaa ti. Akkuman kanaa olitti gara jalqabaarratti tuqee dabre, gareen kun warra Oromoon bilisummaa ni barbaada jedhanii yaadan fi/ykn amananii dha.Yaaduun maali, amanuun maali? Jechoota kan lamaan gabaabumatti ibsuu dhaaf, yaaduun waan tokko akka namatti mul’atetti ilaaluu fi hubachuu yoo ta’u, amanuun ammoo waan tokko akka namatti mul’atutti ilaaluu fi hubachuu qofaa otuu hin taane, ni ta’a ykn hin ta’u; dhugaa dha ykn dhara fi kkf jedhanii fudhachuu dha. Gabaabumatti, yaaduun hubachuu dha malee fudhachuu miti; amanuun (ykn itti amanuun) garuu waan hubatan sanas itti amananii fudhachuu dha. Nuyi, Oromoon bilisummaa ni barbaada jennee warra yaadnu fi warra amannu, jidduu keenya garaa garummaan jiraa?
Akka yaada fi ilaalcha kiyyaatti, garaa garummaan jira jedheen amana. Warri bilisummaa ni barbaadna jennee yaadnu, akka bilisummaa barbaadnu, fe’ii ykn hawwii agarsiifna malee, isa kana argachuu dhaaf maal godhuu akka qabnu; maaltu akka nurraa eegamu, waan hubannu natti hin fakkaatu. Bilisummaan barbaadnu ykn hawwinu kun waan akkanumatti ofumaaf dhufu ykn namni biraa nuuf fidu goonee waan yaadnu natti fakkaata. Nuyi nama biraa irraa waan tokkoo hin eegnu, maaliif akkana jetta? naan jechuu dandeessu. Kanaafis deebii qaba. Yoo bilisummaa barbaadna ykn bilisummaan haa dhufu jenne, QBO kanaaf waan tokko godhuutu nurra jira; gahee keenya gumaachuutu nurraa eegama jechuu dha. Waan kana ammoo karaa lamaan godhuu dandeenya.
Karaa tokkoffaan, qabsoon kun cimee akka galii hawwame gahu ykn gahuu danda’u, waan dandeenye, karaa dandeenyeen qooda keenya gumaachuu qabna. Beekumsaan, barumsaan, dandeettii dhaan, humna fi qabeenyaan (maallaqaan) qabsoo bilisummaa kana cimsuu qabna. Bilisummaa humnaan namarraa fudhatame, deebisanii argachuu kan danda’an humnumaan (qawwee dhaan) ta’u illee, qabsoo kan finiinsuu dhaaf qawwee qofaa baachuun nurra hin jiru; karaa biraatiinis gahee keenya gumaachuu ni dandeenya jechuu dha. QBO akka dhimma mataa keenyaatti, akka dhuunfaatti fudhannee, warra kanaaf qabsaa’an waliin dhaabbannee, isaan bira fi duuba hiriirree, irree tokkoon diina keenya irratti duullee, injifannoo agarsiisuu qabna jechuu dha.
Karaa lammaffaan, yoo gahee ykn qooda keenya qabsoo bilisummaa kanaaf gumaachuu hin barbaadne ykn hin dandeenye, sababa gara garaatiin, warra qabsoo kana gaggeessan irratti olola oofuu fi hojii isaaniitti gufuu ta’uu dhaabuu dha. Sababa adda addaatiin wal qoqqooduu, waliin mormuu, walirratti duuluu, wal dadhabsiisuu dhaabuu fi diinni qaawwa argatee nu keessa seenee, addaan nu hiree qabsoo keenyas dadhabsiisuu dhaaf carraa akka hin arganne godhuu dha. Akka Oromootti akka ilmaan abbaa fi haadha tokkootti wal mararfachuu, wal obsuu, wal danda’uu, wal amanuu fi wal amansiisuu akkasuma illee, akka aadaa keenyaatti wal kabajuu dha. Xinnaan guddaa, quxusuun hangafa, wallaalaan beekaa dhaaf kabaja kennuun aadaa Oromoo bareedaa dha; kan waaqni/rabbi uumaa dhaan nuuf kenne dha.
Gaafii kanaa olitti kaasetti deebi’uu dhaaf, Oromoonni warri bilisummaa ni barbaadna ykn Oromoon bilisummaa ni barbaada jedhanii “amanan” garuu, warra gaafiin uummata keenyaa maal akka ta’e hubatani fi kanattis amananii fudhatan waan ta’aniif, QBO kanattis akkasuma warra amananii dha. Namni tokko waan barbaadu tokkotti yoo amane ammoo waan barbaade sana argachuu dhaaf karaa danda’een yaalii godha malee, hamma waan sana argatutti hin dhiisu. Oromoon bilisummaatti amanus, kana argachuu dhaaf halkani fi guyyaa ciminaan hojjechuu qaba. Kun hawwii kiyya, kaayyoo kiyya jedhee erga itti amane, kaayyoo kana galii dhaan gahuuf onnee dhaan, garaa kutannoo dhaan hojjeta. Fe’ii fi hawwiin isaa kaayyoo kana bakkaan gahuuf waan ta’eef, gufuulee adda addaatiin hin injifatamu. Yeroo kana Oromummaa fi bilisummaatti malee waan biraattiis hin amanu; waayee kanaaf dursa kenna; wanti duubatti isa deebisu hin jiru jechuu dha.
Gaafiin jalqaba barruu kanaarratti ka’e, Oromoon bilisummaa ni barbaada moo hin barbaadu? dha. Deebii gaafii kanaaf kennamuu danda’uu ka’ee, namoota garee saditti baasee ibsuu yaalee jira. Warri garee lammaffaa fi garee sadaffaa, warra QBOtti hin amanne dha. Isaan diina qabsoo kanaa ti jechuun ni danda’ama. Warri garee tokkoffaa ilaalcha adda addaa haa qabaatan malee, warra bilisummaa barbaadu dha. Kana haa yaadanis itti haa amananis, kan waliin qaban garuu “bilisummaa barbaaduu” dha. Yoo hin barbaadne hin barbaadnu jedhanii dhiisuu, yoo barbaadan ammoo kanaaf hojjechuu dha. Kuni akka dafee dhufu ammoo wal gargaaruu dha; tumsa waliif ta’uu dha; humna cimaa tokko waliin uumuu dha. Humni cimaan uumamuu kan danda’u garuu tokkummaa dhaan qofaa dha. Kanaaf, bilisummaan akka argamu tokkummaa ijaaruu dha.
Tokkummaan humna kan jedhamus akkanumaanii miti. Weellisuu qofaa miti; kan kaayyoo tokkoof ijaaramuu dha. Warri kaayyoo tokko qaban ammoo waliin hin morman; tokkummaa barbaachisaa kana waliin ijaaruuf carraaqu malee, gufuu walitti hin ta’an. Tokkummaan bilisummaa dhaaf ijaaramus, kan QBO galii dhaan ga’u jedheen yaada; kun tokkummaa dhugaa kan uummanni Oromoos barbaadu dha jedheen amana. Tokkummaan akkanaa tokkummaa biraa kan diigu yoo ta’e, tokkummaan diigamu kun tokkummaa diinaa ti malee tokkummaa Oromoo, kan kaayyoo tokkoof (bilisummaa Oromootiif) ijaaramuu miti. Warri bilisummaa Oromoo barbaadan dhugaa kana hubachuu qabu. Wal arrabsuu, wal abaaruu, wal nyaachuu, diina dhiisanii walirratti duuluu, wal laaffisuu fi wal dadhabsiisuun uummata keenyaaf bu’aa takka illee hin fidu; uummata keenya rakkoolee keessaa hin baasu. Kan kanarraa bu’aa argatu diina fi warra bilisummaa hin barbaadne qofaa dha.
ABO garee sadeen walitti deebisanii tokkoomsuuf (ABO tokko godhuuf) yaalii araaraa, kan yeroo ammaa godhamaa jiru, ilaalchisee, uummata Oromoo jidduutti ykn hawaasa Oromoo keessatti, yaadni adda addaa mul’achaa waan jiru fakkaata. Anis ofii kiyyaaf, akka Oromoo tokkootti, waayee kana ilaalchisee dhaga’uu malee wanti ani keessa isaa beeku fi arges waan hin jirreef, akkuma nama biraa, yaada kiyya kennuuf malee namoota ykn garee ykn jaarmayaa tokkotti hirkadhee isaan kanaaf dubbachuufii miti. Kun akka sirriitti hubatamun barbaada.
Akkan marsaalee (website) tokko tokko irratti argee dubbisetti fi dhagayetti, kan yaalii araaraa kana godhaa jiru Obboo Leenco Lataa akka ta’e dha. QBO kana keessatti of duuba garagallee yoo ilaalle fi yaadanne, bara 1991-1992 yeroo ABOn mootummaa ce’umsaa keessa ture fi booda dirqamee keessaa ba’e, balleessi guddaan akka godhame fi miseensota WBO irratti balaa guddaan akka ga’e, waan hin dhokanne fi kanuma beekamuu dha. Kana namni yoo dagate illee seenaan kan hin dagannee dha. Hoggantoota ABO yeroo sana turan keessaa Obboo Leencon tokko ture. Nama kana ittisuu dhaaf otuu hin taane, akka ilaalcha dhuunfaa kiyyaatti, balleessa dalagame sanaaf kan itti gaafataman hoggantoota hundumaa, kan yeroo sana turan ta’uu qabu malee abalu qofaa dha jechuun sirrii natti hin fakkaatu.
Namni tokko ammoo balleessa dalagee dabre tokko itti amanee fudhatee, kanaaf illee dhiifama gaafatee, gara fuulduraatti waan gaarii tokko hojjechuu yoo barbaade, kun waanuma ilmaan namaarraa eegamuu dha jedheen yaada. Hoggantoonni keenyas akkuma fakkeenya kanaa kan godhan yoo ta’e, kun aadaa diimookraasii ti. Balleesa fudhachuu fi kanaafis dhiifama gaafachuu diduun garuu aadaa diimookraasii waan faallessuuf, kun uummata biratti fudhatama hin qabu jechuu dha. Kun dhugaa waliigalaa ti. Hoggantoonni keenya ammoo dhugaa jirutti amananii, kan dabre irraa baratanii, gara fuulduraatti uummata keenyaaf, qabsoo bilisummaa Oromootiif garaa qulqulluu dhaan kan hojjetan yoo ta’e, kanuma dabre sana qofaa qabnee, amma isaaniin mormuun sirrii natti hin fakkaatu. Bu’aa maal irraa argachuu dandeenya? Akka ilaalcha kiyyaatti, walumaan mormuu qofaa yoo ta’e, bu’aan tokko illee hin argamu.
Waaqa/rabbi galanni haa ga’u, jalqaba bara kanaa irratti tokkummaa tokko argannee jirra. Inni kunis ULFO dha; kun tarkaanfii ykn sadarkaa duraa ti. Amma ammoo waaqni/rabbi nu gargaaree ABO garee sadeen walitti deebi’anii yoo tokkooman (ABO tokko ta’an) kun sadarkaa lammaffaa ta’a. Kana booda (itti’aanee) kan ta’uu qabu, ABO tokko ta’u fi ULFO walitti fidanii (ABO+ULFO) yoo danda’ame walittibaqsanii tokko godhuu; yoo kan hin danda’amne ta’e ammoo, tokkummaa hunda hammataa ykn tumsa bilisummaa ijaaruu dha. Kaayyoon tokkummaa ykn tusa akkanaa “bilisummaa fi abbaabiyyummaa” dhabne deebifnee argachuu dha. Egaa, eessaree ykn maaliree rakkoon jiru? Maaliif tarkaanfi fi sadarkaaleen ibse kana waliin godhuun hin danda’amne? Maaltu maal faallessa? Kamtu kam diiga?
Oromoo ta’ee, tokkummaan akkanaa, kan kaayyoo tokkoof, bilisummaa dhaaf ijaaramu, akka hin milkoofne kan gufuu (itti) ta’u ykn kanaan mormu yoo jiraate, ana naaf galuu hin danda’u. Wal shakkuun, waliin mormuun, walirratti duuluun, humna walii dadhabsiisuun eessanuu nu hin geenye; kanuma arginee dabarree dha. Kan dabre irraa barachuu qabna. Oromoon tokko; eenyummaan keenyas tokko; eenyummaan keenya kun ammoo Oromummaa akka guddifnu fi dagaagsinu nu godhuu qaba. Kaayyoon keenyas tokko’uma jedheen yaada “bilisummaa fi abbaabiyyummaa dhabne deebifnee argachuu” dha. Yoo kan beeknee, hubannee, kanattis amanne, wanti walitti nu buusu hin jiru. Yoo jiraatani illee garaa garummaa xixiqqoo dha jedheen yaada. Waan xixiqqoo kanaa kaanee, rakkoo guddaa ofitti uumnee, kaayyoo keenyatti gufuu ta’uun nurraa hin eegamu. Kan ani Oromoo dha jedhu, yoo dhugaa Oromoo ta’e, waayee kana hubachuun dirqama ta’a. Oromoon dhugaa jiru hubatee, garuu otuma beekuu diddaa kan agarsiisu fi tokkummaatti gufuu ta’uu kan barbaadu yoo ta’e, ani Oromoo dha ofiin jechuu fi waayee uummata Oromoo dubbachuunuu mamsiisaa dha jedheen amana.
Galatoomaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
Dammaqaa:
Obbo Abdii Boruu,
Barreeffama kee yeroo hedduu nan dubbisaa. Haala kanarraa akka armaan gadiitti siin hubadha:
Nama Oromummaa ofiitti amanee dhugaaf(akka sitti fakkaatetti) qabsaa’u ta’uu kee.
Nama summiin naannummaa kan dhaabbillee Oromoo jeeqaa jiru sitti waan dhi’aate natti hin fakkaatu.(waan xuroofte natti hin fakkaatu)
Nama angoof ykn of beeksiisuuf hojjetu osoo hin taane Ummata Oromoof dhimmamtee waan hojjettu natti fakkaata.
Barreeffamni kan kee qubee sirrii ta’een,kan doggora hin qabnee fi akka nama galutti ifa ta’ee kan barreeffamee dha. Jechoota naannoo hedduutti dubbataman itti maktee waan barreessituuf waaltina afaan Oromootifis qabsaa’aa jirta jechuu dha.
Kana hundaafuu galata argadhu
Garuu an akka nama tokkootti waan tokkotti nan amana. ABOn qabsoo ummata keenyaa keessatti bu’aa guddaa buuseera. Saniif yoomillee taanaan seenaan hin dagatu. Amma garuu qabsoo fi hammilee ummata keenyaa miidhaa jiraa malee faaydaan inni fidaa jiru hin jiru. Fiduu mitii warra biroo jijjiirama,haa xinnaatu haa guddatuu, fiduuf qabsaa’aa jiranitti danqaa ta’aa jira. To me it has reached a point of no repair. OFC malee karaa dhaabbillee siyaasaatin kan biroo waan jiru natti hin fakkaatu. YO akka raajii(by miracle) ABOn cancala naannummaa cabsee, siyaasaa isaa jaarraa 21ffaa wajjin wal simee yo dhi’aate malee.
Galatoomii,
-
Oromboona:
Abdii,
We better forget the irrational opposition of our foes against tokkummaa of oromummaa for bilisummaa and the the cry of Habesha elites for the rise of Oromo Obama to save their empire from either disintegration in to several independent nation-states or transformation in to a union of free nation-states. It is nice, that we are still looking for the appropriate terms for the five types of Oromo individuals, who are now taking part in the current discussion on tokkummaa of oromummaa for bilisummaa. Let me summarize all the ideas given by some of you till now. Here are the types:
- the commited Oromo patriots who are promoting and propagating the ongoing tokkummaa, we just need to support them. I think the majority of Oromo nationalists support this. I do belong here and I do want to thank those with my position.
- the dissenting friends, who do have alternative opinion and think to have the better way of doing business. We need to respect their idea, try to reason with them and possibly convince them to accept the ongoing tokkummaa, instead of their trying to foster another tokkummaa. I think, individuals in this group don’t necessarily fight against the ongoing tokkummaa, but they try to forge an alternative and better tokkummaa.
- the misguided friends, who are opposing the ongoing tokkummaa, without knowing the negative impact of their position. We just should try to inform them, to show their deficiency or try to teach them if possible. But we need to fight against their destructive opinions against the ongoing tokkummaa.
- the disgrantled friends, who are opposing the ongoing tokkummaa because of their negative experience related to the individuals or the organizations, which are now promoting the ongoing tokkummaa. If we can, we have to try to intervene and treat their injury, if not at least we better have an empathy with them, but we should fight against their destructive way of opposing the ongoing tokkummaa.
- the cunning foes, who are fighting against the Oromo cause, being camouflaged as Oromo (speaking and writing Afaan Oromo), but doing their planned damage. After being sure that these are enemies, we should just fight them and against their destructive venomes, but no necessity of discussion with them.
-
Abdii Boruu:
Obboo Dammaqaa,
Yaada keetiif baay’ee galatoomi.
Qabxiileen ati asitti barreessite, kan ittiin na madaaluu yaalte, dhuguma kan ka’uu qabanii dha. Ittiin na jajjeef otuu hin taane:
1) Oromummaatti amanuun barbaachisaa dha. Yoo kanatti amanan ammoo, akka dhugaaf qabsaa’an nama godha.
2) Eenyummaa waliin qaban “Oromummaa” dagatanii, naanummaa dhaan wal qoqqooduun dhuguma summaa balleessaa dha. Akkuma atuu jette, namni Oromummaaatti amanu, waayee diigaa kan akka naannummaa, gandummaa,…. kana irraa of eeguu fi of qusachuu qaba.
3) Qabsaa’aan dhugaa aangoo fi of beeksisuuf otuu hin taane, dhimma uummata ofiitiif dursa kenna; kanatu qabsaa’aa dhugaa isa godha jechuu dha.
4) Qabsoon waaltina Afaan Orommo qaama qabsoo bilisummaa Oromoo ti. Kanaaf, guddina Afaan keenyaatiifis qabsaa’uu qabna.
Barruulee (barreeffama) kiyyas ilaalchisee, hamman danda’e; akka dubbistootaaf galutti barreessuun yaala; kanaafis nan carraaqa. Akkuma biyyi keenya bal’aa ta’e, jechoonni tokko tokko kutaa fi naannoo gara garaa keessatti adda adda ta’u; kun kanuma beekamu dhas. Akkaataan Oromoon dubbatu ykn haasa’u illee kaabaa kibbatti, bahaa lixatti adda adda ta’uu mala. Kanaaf, hamma Afaan Oromoo guddatee, akkaataa tokkoon (standardised way of writing) barreeffamutti, bakkee tokko tokkotti adda adda ta’uu danda’a jechuu dha. Namoonni ilee akkuma dubbatanitti barreessuu malu. Fakkeenyaaf anis akkuman dubbadhuttan barreessa.
Akkaataan ani ittiin barreessu Afaan keenya guddisuu baatus, xinnaatu illee, akka yaada fi ilaalcha kiyyaatti, Afaan keenyaan barreessuu yaaluun, akka Afaan Oromoo hin dagatamne godha jedheen yaada. Yoo ittiin dubbanne fi barreessinee, babal’isaa deemuu yaalle malee, Afaan keenya dagatamee duubatti hafuu danda’a jechuu kooti. Kanaaf, ani gara kiyyaan, caalaa beekee otuu hin taane, hammuman beeku fi danda’u sanaan Afaan keenya akka mul’atun yaala; kun hawwii kiyyas.
Walittiakeeksa OFC fi ABO ilaalchisee, “OFC malee karaa dhaabbillee siyaasaatin kan biroo waan jiru natti hin fakkaatu” kan jette kana fudhachuu baadhu illee, wanti ati barreessite dhugaa dha. Dhugaa dubbadhu yoo naan jette, akka ilaalcha kiyyaatti, waayeen ABO baay’ee na shakkisiisaa jira. Amma illee abdii irraa kutachuu baadhus, gaafiileen gara garaa sammuu kiyya keessa akka deddeebi’an na godhaa jira.
Gareen sadeenuu, waanumti isaan fe’an; waanumti isaan yaadani fi waanumti isaan godhan ifa naaf ta’uu didaa jira. Wanti biraa illee yoo hafe, yeroo jaarmayoonni walitti baqaa jiranitti; yeroo uummanni Oromoo bakka hundatti tokkummaa lallabaa jiranitti; yeroo ABO garee sadeen walitti deebisanii tokkoomsuuf yaaliin godhamaa jirutti; sirii dhaa ABO garee afraffaan ijaaramuun isaa, waayee ABO diraamaa godhe jira. Waayee kana amma asitti barreessee waanan hin fixneef, yeroo biraan bal’inaan itti deebi’a.
OFC ilaalchisee, dhugaa dubbachuu dhaaf, dhaabilee fi jaarmayoota Oromoo walaba ta’anii socha’aa jiran keessaa, yeroo ammaa kaayyoo ofii illee ifa godhee, kanaafis ciminaan hojjechaa kan jiru OFC dha jedheen yaada. Tokkoomuu danda’uun injifannoo tokko dha; tokkoomanii waliin hojjechuun ammoo injifannoo itti aanaa fi isa guddaa dha.
Akkuma gadaa.com irratti, “ilaa fi ilaame” jala: “coming together is a beginning; keeping together is progress; working together is success” jedhu OFCn ABO caalaa waayee kana hojiirra oolchaa waan jiru natti fakkaata.
Kun ABO garee sadeeniif (edaa amma afraffaanis jira!!!!) waan hojjetu fakkaataa??? Mee ni ilaalla.


c: text/html

text:
Documentary
-
01:43
Namni Maqaa halagaa baafate waan of mormeef fulaa filmaataa(Agaallaa) hin seenu jedhanAdded 17 Views / 0 Likes
Namni maqaa isaa kan halagaatti jijjiirate bakka filmaataa(Agaallaa) Oromummaa isaa waan of mormeef akka hin seenne lallabaan dhowwame. Amaara, Araba , Faranjiin maaqaa ofii isaanii waan baafataniif nus keenya malee kan nama dhibii baafachuu hin qabnu jed
-
06:13
Oromoon dallansuu Waaqaa jalaa of baasaa jiranAdded 11 Views / 0 Likes
Dhaloota sadii darbe kana halagaan biyya Oromoo dhuftee amantii addaa addaa itti himtee qooduun akka wal qoodan, kukkuttee maqaa kutaa kenniteefii akka wal qoodan fi gosaan akka wal qoodan gootee turte.Sababaa kanaa Waaqni Oromootti dallanee lolee mohachu
-
06:53 Popular
Jeekkara Galma Waaqeffatootaa Daaroo Labbuutti ta'eAdded 181 Views / 0 Likes
-
03:45
Gurraachi Amerikaa Oromummaa fudhate Sirni Gadaa dandamachuu qaba jedheAdded 14 Views / 0 Likes
Namni kun maqaa Lammii jedhutti moggaafame.Kan dhala namaa horte Lucy(Caaltuun) Oromoo keessaa argamte.Sirni Gadaa ka addunyaa kanaaf fakkeenya ilaa fi ilaamee of keessaa qabu Oromoo irraa madde.Kana ammoo dhalli namaa hundi itti boonuu qaban.Dandamachuu
-
03:01
Sirna Damboobsuu ( Hariirrannaa)Added 4 Views / 0 Likes
-
02:05
Hellee 2012 Daaroo LabuuAdded 17 Views / 0 Likes
Helleen kun sirna kabajaa yadanoo lafee Oromoota darbanii 2012 Daaroo Labbuutti ta'e irratti godhame
-
06:09
hellee fi dhiichisa WaaqeffatootaaAdded 10 Views / 0 Likes
Of ta'uun heera uumaa ti.
-
05:00
Amantiin jiraachuutu kitaaba barreessuu dursa jedhu, Qes Banti UjuluAdded 13 Views / 0 Likes
-
01:10
Jeekkara Waaqeffatootaa Galma Oromoo Daaroo Labuu irraaAdded 18 Views / 0 Likes
-
02:35
Saartuu RooraasAdded 17 Views / 0 Likes
Daa'imni kun guyyaa WBO 2014 magaalaa Torontootti kabajame irratti sirbite
-
03:22
Daa'imman Oromoo TorontoAdded 4 Views / 0 Likes
Amajjii 1, 2014 guyyaa WBO magaalaa Toronto
-
10:30
Osoo du'a duuba qananiin jiraatee halagaan dhufanii nuuf hin himan tureAdded 10 Views / 0 Likes
kijibaan nama du'ee fi nama biyyaa bade ragaa godhata jedhan. Odoo du'a duuba waanti nama qanansiiftu jiraattee silaa halagaan dhufanii nuuf hin himan ture.
-
02:17
Naqamtee Gadaan Injirroo heera bu'uuraa Sirna Gadaa lallabanAdded 8 Views / 0 Likes
-
04:36
Waaqeffattoonni Daaroo Labuu garee Waaqeffannaa Boosat simatanAdded 20 Views / 0 Likes
-
01:39
Barattoonni Yunivarsitii Wallaggaa aadaan badde galte jedhanAdded 15 Views / 0 Likes
-
01:45
Gareen Siiqqee Toronto Dr.Abbaas H. Ganamo eebbifteAdded 7 Views / 0 Likes
Eebbi kun kan ta'e kitaaba "Conquest and Resistance in the Ethiopian Empire,1880-1974" jedhamu Dr.Abbas H.Ganamo barreesse eebbisuuf sagantaa yunivarsitii York keessatti ta;e irratti ture
-
03:47
Sirni Eebba Kitaabaa Dr. Abas akka aadaa Oromootti eebba maanguddoon eegaleAdded 16 Views / 0 Likes
Eebba Obbo Waldemika'el Bariisoon gaafa eebbifamuu kitaaba Dr.Abas H Ganamoo barreese Torontootti ta'ee dha
-
13:51
Dr Kuwe Kumsaa fi Aadde Bassu BirruAdded 21 Views / 0 Likes
Dr Kuween aadaa keenya bakka itti hafte irraa waliti qabannee ittiin jiraachuun eennummaa keenya mullisuu irra darbee kan ittiin boonnuudha jetti.Keessummatti sirna Siiqqee dandamachiifnee ittiin buluun Oromoof bu'aa guddaa akka qabu hubachiifteetti. Itti
-
06:09
Callaa Carcar Ummata Oromoo Torontoo waliinAdded 42 Views / 0 Likes
-
16:50
Wallisaa fi Hayyuu Callaa Carcar argaa dhageettii Sirna Gadaa Uummata Oromoo Toronto barsiiseAdded 21 Views / 0 Likes
Dur gaafa addunyaan kun nagaa dhabdee wal fixaa turte uummanni Oromoo Sirna gadaa tolfatee wal-giduuttis ta'e ollaa isaa waliin nagaan jiraataa akka ture Hayyuu wallisaa Callaa Carcar dubbate

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MASARAA EEGUMSAA (MAXXANSA QAYYABANNAA) ADOOLESSA 2014
Maxxansi kun matadureewwan Fulbaana 1 hanga 28, 2014tti qayyabataman qabateera.
Fedhiidhaan Of Dhiheessaniiru—Maayikrooneeshiyaa
Obboloonni biyyoota gara biraatii gara Odoolawwan Paasifiikitti argaman deemanii tajaajilan yeroo baayʼee rakkoowwan sadiitu isaan mudata. Labsitoonni kun rakkoowwan kana moʼuu kan dandaʼan akkamitti?
‘Yihowaan Warra Kansaa Taʼan In Beeka’
‘Hundeefi mallattoon’ 2 Ximotewos 2:19rratti ibsame warra kan Yihowaa taʼan beekuuf kan nu gargaaru akkamitti?
Sabni Yihowaa ‘Jalʼinarraa’ Ni Fagaatu
Yaadni ‘jalʼinarraa’ akka fagaannu dubbatu wanta bara Museetti uumamee wajjin walitti dhufeenya akkamii qaba? Nutoo seenaa kanarraa barumsa akkamii arganna?
Abbaa Dhabus—Abbaa Argadheera
Seenaa Geerit Loosh isa miseensa Qaama Olaanaa taʼee dubbisi.
‘Isin Dhugaa Baatota Kooti’
Dhugaa Baatota Yihowaa jechuun maal jechuudha?
‘Isin Dhugaa Baatuukoo In Taatu’
Yesus, dhugaa baatota Yihowaa jechuu mannaa, “dhuga-baatuu koo in taatu” kan jedhe maaliifi? Hinaaffaadhaan dhugaa baʼuu keenya itti fufuu kan dandeenyu akkamitti?


text:
Dhimma Baqattoota Oromoo Adda Bilisummaa Oromootti Hidhanii ilaaluu
Qopheessaa Jaallannee Gammadaa | Washington, DC
Waajiira UNHCR kan Jabuutii jirutti qoondaala kutaa odeefannoo uummataa ka tahan Sheehulemaany Keekuu Akaan akka jedhanitti baqataan kam iyyuu Jabuutii enna seenu waajiira michuu mootummaa Jabuutii ta’uun UNHCR waliin hojjatu kan “National Office for Assistance to Refugees and Victim of Disaster” jedhamutti iyyannaa dahannaa siyaasaa galfachuu qaba.
Iyyannaa kana ilaalee nam sana akka baqataatti fudhachuu fi dhiisuu kan murtessu mootummaa dha, Sana booda UNHCR-ti dabarfama jedhu. Sana dura garuu gara UNHCR deemuun sirri miti jedhan.
Bara 2003 fi 2004 lammiwwan Itiyoophiyaa Araausaa keessatti dahaannaa siyaasaa gaafatan keessaa, kanneen kuma tokko ta’an iyyannaan isaanii fudhatama dhabee, mootummaan Jabuutii gara biyya isaaniitti deebise kan jedhan aangawaan UNHCR damee Jabuutii kun, Sana booda UNHCR galmee jara kanaa cufeera jedhu.
Baqatonni UNHCR jalatti galma’anii mooraa baqataa keessa ituu jiranii dhimma isaanii hin xumuratiin waggoota dheeraa turuun, biyya isaan simatu argachuu irratti hundaa’a. Biyya sadaffaa keessa qubsifamuun waan al-tokkotti xumuramuu miti, Gama kaaniin Mirga baqataaf kennames miti jedhan.
Dubartoonni, mooraa baqatotaa Alii-Aaddee ka keessa jiraatan keessatti humnaan gudeeddiin akka irratti gaggeefamuu fi mucaa abba isaa hin beeknee ulfaa’uu fi da’uun akka isaan mudatu ka dubbatan ilaalchisee enna ibasn, rakkoon kun akka jiru gabaasaan nu ga’eera, garu rakkoo darbee darbee uumamu jedhu aangawaan UNHCR kun.
Gama biraan jaarmayaan walabnii kabajamuu mirga dhala namaaf falmuu ” Djibouti league of human rights” jedhamuuuf prezidaantii kana ta’an Noel Abdi Jean Paul haala baqatoota Oromoo yaddeessaa kan godhe waan lamatu jira jedhu, tokkoffaa baqatonni Oromoo sodaa nageenyaaf jecha otoo hin taanee jireenya foyyefachuuf dhufu jedhame yaadama, lammaffaan immoo polisoonni Itiyoophiaa Jabuutii keessa waan sosso’aniif, yeroo tokko tokko Oromoota hidhanii gara Itiyoophiyaatti deeebisu jedhan.
Yeroo tokko tokko immo kanneen Ogaadeen irra dhufan illee ni qabu, warri Ogadeen kan Jabuutii keessatti ajjefamanis ni jiran, namni humnootii tika nageenyaa Itiyophiyaan qabamee gara Dirree Dawaatti eega geessamee booda amma iyyuu hidhaa keessa jiru jira jedhu, Mr. Paul.
Balaa biraan baqatoota Oromoo irra jiru jedhan, dhimma isaanii Adda Bilisummaa Oromootti hidhanii ilaaluun waan jiruuf carraa baqatummaan fudhatamuu hin argatan jedhan. Waluumaa galatti jedhan Paul, baqattoota hundumaa biyya sadaffaa keessa qubsisuuf yaaliin kan jiru ta’us, Mootummaan Jabuutii garuu jaarmayaa baqatootaa UNHCR gargaaruuf yaalii tokko hin godhu, callisuun mootummaa kunis akka jaarmayaa mirga dhala namaa eegsisuu tokkotti nu rifachiseera, jedhan.
Kan nama aja’ibuu jedhan Paul, aangawonni mootummaa Jibuutii miseensonni maatii isaanii ykn kan gosa isaanii baqataa fakkaatanii mooraa akka seenan gochuun, biyyoota Addunyaa Dhihaa keessa qubsiisanii jireenya gaarii akka jiraatan yeroon itti godhan jira. Kun immoo jaarmayoonni sadarkaa adunyaas ta’e UNHCR baqatoota ija shakkiin akka ilaalan akkasumas of eeggannaa guddaa akka godhan taasisee jedhan ” Djibouti league of human rights” irraa Noel Abdi Jean Paul.
- VOA
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
gammadaa huseen:
halli baqatoonni ija buutii keessa jiran yoo laalle nu warra ollaa issaanii jiruufis yaaddoo ta’e haal;li isaan mudate kun
gama yaman kanattillee hedduu baballachaa ture heree baqatoota oromoo kan du’aafii bishaan nyaa chisuu shamarran gudeeduu fa’atu mullata isin warra dhimmi ilaalutti nuu erguu hin dagatinaa gama yaman ilaal chisee nu warri waraqaa qabnu baa nee galuun rakkisaa ta’e haala kana bal’innaa ibsuuf imeela voa kalloatiin waan hin qabnee hadaraa oromummaa imeela voa karaa teessoop kanaatiin naaf ergaa jdha kan radio isaanii jewchuu kooti
-
Liyaa:
Obboleesso tesso yeroo mara VOA labsuu ” horn@voanews.com ” jedhuun qunnami.
-
Moti:
Jalanne dhimmi ati gabaastee kuun Kenyaa Dadaab kessalle akkanumatti itti fuufe jiira. Gama kessaniin dubbachuuf duubatti hindebidhiina.


text:
Addunyaa irratti uummanni miliyoona 35 ta’u vaayrasii dhukkuba Eedsii nama qabsisuu HIV waliin kan jiraatu ta’uun ibsamee jira.Kana dhaabsisuuf Amerikaan duula aaddunyaa irratti ggageeffamu hogganaa jirti.
Waggaa waggaan Muddee tokko kabajamee kan oolu guyyaa Eedsii addunyaa sababaa gochuun barana Itiyoophiyaa keessatti ayyaanni kun warshaa shukkaaraa Matahaaraa keessatti kabajamuu isaaministriin eeguumsa fayyaa kan Fedeeraal Itiyoophiyaa irraa Obbo Tganee Raggaasaa ibsanii jiru.Faca’inni dhukkuba kanaa kan waggootii kudha shan dura Itiyoophiyaa keessatti dhiibba keessaa harka 7 kan ture yeroo ammaa gara harka 1.3 gad bu’uun isaa ibsameera.


text:
WASHINGTON, DC
— Oromiyaa keessatti kitaaboota Asoossomaa kanneen seenaa dhugaa irratti qiyyaafatan akkasumas qorannaalee irratti hirkachuun barreefaman lakkofsaan dabalaa jiru.
Amaan dura kitaaboota Asoossomaa fi qorannoo seenaa dhugaa irratti fulleeffatan lama kan bareessan Obbo Toleeraa Fiqiruu Gamtaa yeroo ammaa kitaaba sadaffaa mata dureen isaa Raayyaa Dhugaa jedhamu gabaa irra oolchanii jiru.
Barreessuun dandeetti uumamaan horatan kan jedhan obbo Toleeraan aadaa barreeffamoota dubbisuu garuu hawaasa keenya keessatti jajjabaachuu qaba jedhu.
Kana malees Kitaaboota barreffaman adda addaa hojiin maxxansisuu fi raabsuu qaamni nama gargaaru jiraachu qaba jedhan.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


c: application/atom+xml

text:
goleen ati qabdu
inni ati abdattu
kan addaan sinqoonne
beekte jirta atuu
irreen keetis waaqaa
irreen dhiibi saamtuu…
akkamiin irkattee
mataa jala bulta
boraatii muramtuu?
Irreen kee uumaadhaa
bulchaa walaabuutii
wanti wantaa’n geenne
si bulchina jettii
kittillayyoon jeejee
bor-si liqimsitii
har’arraa shurruqi dhiitee
jirti sitti sissiqii
goobani goobiitii xixxiixi…
xixxiixaan galgalaa
wayita golgolaa’aa
booratee ful’aa
foolleen bittinaa’aa
leemmoodha ree lammiin…
garaansaa taliilaa
halkan tokko bulee
obboroosaa moo’a!
jiruuf jireenyi kee
jaataniin guutamee
eebbaaf mammaaksi
weedduufi geerarsi
mirga namummaa kee
haalamuu kan keetiin
mirga sabummaa kee
sarbamuu kan keetiin
quuqamni kee marti
aartiidhaan himamee
dhalli walii dhaame!!
akkas jedhee hime…
waaq roobee biqilchee
biqilaa nuu laatee
dilbiisaa nuu tolchee
gar-laafina keenyaan
arangamaaf rirmaan
magariisa nyaatee
hoongetti nugalche!!
]]>
waaq-jiraaf waaq-kennaan
nukeessaa dhabamee
waakkii fi wal-ganuun
waan inbeekne baanaa
waan ofii hiyaanneen
akka waan yaannutti
waajjira diraamaan
waan yaanneen diramne!
Xiiqidhaaf dhalattee
Xiiqiidhaan guddattee
Gabrummaa balfitee
Bilisummaa faarsitee
abadan abadan
Hin baannu gabrummaa
Hiddumaan buqqifnaa
Ofiifille dadhabnu
Ilmaan itti guddifnaa
Jettee xiiqefattee
Xiiqii nu dhaalchiftee
Seena nutti dhiiftee
Ofii keef godaantee
Silaa du’aan galee
Nutiis si galfannaa
Sun hin danda’amneef
Teenyee quba nyaannaa
Kaayyoo kee dhugoomsuuf
Nutis kufnee kaana
Mee waan si gaafadhaa
Naa deebiftaa tarii
Goota madda walaabuu
Kan dirree dhoombirii
Osoo guyyuma tokkoof
Akka raaji taa’ee
Gootummaan kee duri du’as injifatee
Guyyaa tokkitidhaaf osoo du’aa kaate
Jiruu saba keeti ijuma keen laalte
Ni gaabbitaa laata
Tarii nuttii aartaa?
Xiiqqin isin dhaalchisee
Maali Maaf daggattan
Jettee nu abaartaa?
Lakkii hin gaabbituu
Tasuma nu hin abaartuu
Firiin ati facaaftee
Onnee keenya keessatti
Margee laliseeti kan ati argitu
Diina xiiqi kolaasuf miilla koo saakalu
Dhiifama gaafadhee mana kootti hin galu
Tarii barbaachifnaan gaafachuun oofkaltii
Dagadheera taanan Xiiqi Waaqoo kootii
Inni an gaafadhu Saba oromooti
Jedhee Kan dubbatu isa soda hin beekne
Kayyoo ganamarraa tasa kan hin maqne
Baqqalaa Garbaa fi Olbaana argitaa
Kaayyoo ishee ganamaa lalistee hubattaa
Atoo hin gaabitu lakkii maaf Gaabbitaa
Generaal Waaqoo Guutuu akkasuma gootota bara kanaa kan akka Baqqalaa Garbaa fi Olbaana Leellisaatif]]>
Jiruuf jireeny-finnaa
gaariif abba humnaa
addaan babaafannee
jiraafi du’aa keenya
moor- uumama waaqa
ekeraa nameenyaa
laallannee ijjennaan
ayyaana- dhugaatiin
arganna sab-boonaan!!
ka-mooraa-handhura
garaa nama ga’u
kafana eenyummaa
ormaa ifirraa mulqee
of-ta’ee kan ba’u
hidda qaba innoo
dhaloonni baranaa
barka-ittiin moo’u!!!
barri akka arrii
mataa nuwaraantee
jiruun nama teenyaa
babarruufi doobban
haallunsi dhokattee
jaarran keenya geenyan
jajjabeewwan qubee
qubbeen quba guddaa
Oromummaaf seenaa
sabaaf sabaa himaaf
Jaziiraan labsiteef…
moora ilaalameen
maatiif lammiif tolee
moor-laalaan gammadee
murna lammii maraaf
bakka jiraaanitti lallabe
sagalee inni tokko
kaaniin arraataafi
gochaan Oromummarratti
yaadan waliigalee!!
loon keenya qalamee
moorri akka ba’ee
moortuun kan dubbattuu
soba akka ta’e
gogaan loowwan ormaa
marga kukktameen
maqaa hinbeekamneen
akka nuu mogga’ee
jaarraa tokkoo oliif
]]>
moorri laalaa turre
Oromoof Oromiyaa
moortuun haguugatee
moora akka dalla’ee
qalama qeerrootiin
moorri dubbifamnaan
“An Oromoo jedhee”
bakka jiru hundaa
awwaachutti ka’e!!
Dr. Sheekh Mahammad Rashaad
(Sheekha Yoomiyyuu hin irraanfatamne)
Wanni sabni ittiin beekkamu keessa tokko afaani. Kana hubachuun, diinni afaan Oromoo dhabamsiisuuf ijibbata gudda godhe. Ijibbaanni diinni godhaa ture, arra namatti mul’achuullee baatu yaroo isaa sanitti, haalaan cimaa ture. Afaan Oromoo kan arra mana barnootaatti ittiin barsiifamu, waggaa 25 dura, afaan du’aaf deemu ja’mee, jachoota isaa seenaaf harshif galchinaan, kuusaa jachootaa akka qopheessaniif, Dargiin koree jaareefii ture.
Garuu, afaan Oromoo du’a oolee, sakaraata keessa turerraa bayyannacuun, hawwii diinaa fiixa bahuu hanqise. Duuba, ijibbaanni afaan Oromoo ajeesuuf diinni godhe, akka laafatti qaxara hin caphne. Hawwii diinaa kolaasuu fii guddinni afaan Oromoo iddoo amma jiru akka gayuu godhuurratti wareegama barabaachisu warra kennantu jira. Isaan keessa hayyuun angafummaan maqaan dhawamu Sheekh Bakhrii Saphaloo ti. Isatti aansee, guddina afaan Oromoo tiif qooda himanaa olii gumaachuun, seenaa guddina afaanichaa keessatti qooda dinqifamee kan galmeesse, Sheek Mahammad Rashaadi.
Sheekh Mohammad Rashaad, abbaa isaa Kabiir Abdullee Kabiir Mummayyaa fii haadha isaa Faaxumaa Shurraa Aammad irraa, odoo Xaaliyaan biyya teenya hin seenin waggaa lama dura, bara 1934, Baha Oromiyaa, kutaa Bareentumaa, konyaa Cercer, baadaa Habroo, aanaa Gubbaa Qorichaa, naannoo Laga Arbaa, ganda maqaa akhaakhoo isaa, Khabiir Mummayyaan moggaafame-tti nama dhalate.
Sheekh Mahammad Rashaad, barnoota amantii Islaamaarraa waan abbaan beeku akka baratee fixeen, itti fufuuf, gama Hirnaa sossoohe. Hirnatti, Sheekh Aliyyii Dabruu biratti, Fiq’hii (barnoota seera amantii Islaamaa) keessaa Baafadlii fii Umdaa, akkasumatti ammaas, Tawhiida (barnoota tokkummaa Waaqa)-rraa hamma tokko barate. San booda, Dhidhiibama dhaqee Sheekh Aammad Sheekh Maammad Jaldii iratti Zubad barate. Eegas ganda isaaniitti deebi’ee Sheekh Ibraahim Bakhaarratti Toowshiiha barate. San booda Qe’eerraa fagaachuun Kortoo dhaqee Sheekh Abuubakar Usmaan Odaa ykn Sheekh Bakh’rii Saphaloo irratti, ilmii Manxiqa (seeralugaa jiddu gala afaan Arabaa) fii Herrega eega baratee booda gama Fadis sossoohe. Fadisitti Sheekh Yuusuf Aammad Bareedaa irratti Minhaaj Nawawiyyaa (Qaceelfama seera amantii Islaamaa kan Imaam Shaafi’ii) xumure.
Akkanatti waan barnoota amantii Islaamaarratti rarraa’aa kan naannoo san jiru xumuree, kan biyya alaa itti dabalachuuf, ilma indooyyee ykn haboo isaa, Usmaa’il Alii waliin, bara 1951, Biyyee Dareerraa sossoohan. Karaa Jijjigaa tiin Zeeylaa dhaqan. Achirraa halkan, dukkana dahoo gaodhachaa, miilaan Jibuutii seenan.
Akka Jabuutii gayaniin, walqabatanii safaaraa Xoophiyaa dhaqanii, biyya Arabaa deemanii barachuuf baasaboora akka kennaniif gaafatan. Namichi Safaaraa, “Yo isin biyyaarra fagaattan, eentu boqqolloo nuuf qota?” gaaffii jettu dhiheesseef. Sheekni oomisha boqqolloo tiif warri biyyatti hafan ni gayaniin, namicha amansiisuu ijibbaatullee, waan fedhan irraa argachuu hin dandeenye. Garuu, baasaboora dhabuun abdii if dura deemuu hin kutachiifne. Waraqaa eenyummaa malee, harka qullaa, galaa malee, doonii gama Yaman deemtu yaabbatan. Abbaan doonii, akkuma warri ammaa godhutti, Sheekhaa fii ilma indooyyee odoo lafaan hin gayin, xarafa malkaa, baharuma keessatti buuse. Achii, heera malee, dambaliin odoo if duuba harkisuu, bishaan mudhii gayu keessa dhiibachaa, warri uffanni, daboon, tan ifiifuu bakka meeqatti erbamte irratti cicciramte, lubbuu qarqara Ganda Dabaab ja’amtuun gayan.
Dabaabrraa bikka ka’aniif gayuuf, miilaan karaa Ta’iz sossoohan. Ta’izzirraa karaa Zabiidiin Mansuur keessaan Hudeeydaa qaxxaamuranii, warri amnitti miilaa akkaa gara dhoorkite, magaalaa timjii biyya Su’uudii, tan Jiizaan ja’amtu gayan. Jiizaanirraa Hijaaz keessaan dabranii Xaa’if seenan. Yaroon karaa kanarra deemaa turan Bona ture. Biyya gammoojjii tan lafti isii Bona hanqatee Ganna ibidda tuftu, guyyaa nama dhokochaa, odoo halkan dukkana keessa tiratanuu, aman miilaa kan ji’a sadihii tiin Xaa’if gayan. Xaa’if irraa makiinaa yaabbatanii, baatii Eblaa tan bara 1951, Makka seenan
Akka biyya Sa’uudii seenaniin, wanni Sheekni dura godhuu barbaade, Hajii dha. Odoo Soomana furnoo goggoyduu bishaan Zamzamiin jiifatee furuu, Hajjii isaa godhe. Akka Hajjii fii ziyaaraalee barbaadu mara raawwateen jalqaba bara 1952, karaa Ordon (Jordaan) sossoohe. Akka achi gayeen Qudis dhaqee Beetul Maqdas ziyaare. San booda miilaan karaa biyya Shaam (Suuriyaa) sosoohe.
Dimishq (Damaskes) magaalaa muummittii Shaamitti, Sheekni barnoota biyyaa baheefitti deebi’uuf hiree arkate. Mana barmootaa kan Fathul`islaam je`amutti, barnoota waggaa shanii booda, raga Muftumma`aa fudhate. Sheekni oduma baratuu imaama masgiidaa tahe. San malees, masgiidotarra daddeemee kuxbaa guyyaa Jim’ataa godhu jalqabe. Haala kanaan, baroota jaha Shaam eega jiraate booda, bara 1957 keessa Suuriyaarraa karaa biyya Lubnaan sossoohe. Magaalaa Beeyruutitti markaba karaa biyya Misraa deemu yaabbatee, Iskindiriyaan Qaahiraa seene. Karaalee dila irra deemee fii naannoolee qubate keessatti haala isa mudate mara, Sheekni seenaaf sirritti galmeessee jira.
Qaahiraa akka dhaqeen, Universitii Azhar, Kulliyyaa Usuuliddiinitti (Koolleejii Hundee Amantii)-tti barnoota jalqabe. Waggaa afurii booda, bara 1962tti, barnoota isaa sadarkaa ool’aanatti gaggeessuun, ragaa caalinsaa harka Bokkuu biyyaa Jamaal Abdulnaasir irraa fuudhate.
Sheekh Mahammad Rashaad, Masrii keessatti Oromoota biyya san keessa turan waliin warra hiriira diddaa Mootummaa Hayla Sillaase bahan keessaa tokko. Gaafasitti, Hayle Sillaasetti hiriira bahuun hafee, dura dhaabbachuu yaaduunuu raajii dha. Warri hiriira sanirra qooda fudhatan keessaa kanneen biyyatti deebi’an, basaasota mootummaatiin adamamanii hidhatti guuraman. Warri isaan keessa ajjeefamaniis jiru. Haalli kuni, Sheek Mahammad Rashaad keessaa, hawwii biyyatti deebi’ee waan barate barsiisuu sammuu baase. Kanaaf akka barnoota fixateen Qaahiruma keessatti barsiisu jalqabe. Isaa haala kana keessa jiru, Soomaaleen bilisoomte. Gaafana, hojjataa Universitii Azhar tahee, biyya Soomaaleetti amantii Islaamaa barsiisuuf, ji’a Adooleessaa kan bara 1963 magaalaa Bur’oo dhaqe. Achitti, barsiisummaa malees, Masgiida guddaa magaalaa sanii keessatti Jim’ata-Jim’ata kuxbaa gudhutti seene. Eega bara sadi akkasitti ture booda, dandeeytii afaanii kan qabuun hajjataa mootummaa Soomaalee tahe.
Wanni Sheekni naannoo sanitti Oromoof hojjate keessa kan jalqabaa raadiyoona biyya sanii keessaan sagantaa afaan Oromoo jalqabsiisu. Bara 1965 raadiyoon soomaalee afaan Oromoo tiin dabarsuu kan jalqabe tattaafata Sheek Mahammad Rashaad godheeni. Sheekni sagantichi maqaa afaan Gaallaa akka qabaatu fedhe. Garuu diddaa alagaa fii nama keenyaarraa itti xixxeen maqaa afaan Qottuu tiin dabruu jalqabe. Sheekni Qottuurraa Gaallaa filatee kan qabsoo godheef waaltina sabaa uumuu dhaaf ture. Akka Sheekni galmeessetti, bara 1968, gaafa Jeneral Kabbadaa Gabree, ajajaan waraana mootummaa Hayle Sillaasee, biyya Soomalee dhufe, yaadaa fii komii Ziyaad Barreetiif dhiheesseen sagantaan afaan Qottuurraa gama afaan Gaalla’aa-tti geeddarame. Sheekni haala kanarraa akkaan gammade. Gammachuu isaatiis akka
aramaa gadii kanatti walaloon galmeesse.
Kan Gaallaa didu takkaayuu diinumaa
Takkaayuu galtu’uu tanaaf isaan moroma
Takkaa ni hin laalinii taariikha isaatii
Takkaa wahiif fedha baduu maqaati
Yaa lammii too dubbii too dhagayaa
Maqaafii afaaniin harka tokko tayaa
Namni afaan keetii inni shanyii teetii
Qoqqottee hin gaafatin maali gosti teeti
Maqaa gosaa dhiisaa ka dhiyoo argame
Isa dur qabdhaa kan akkaan barame
Maqaan durattii isaa walitti qaba
Gosa sabaa hundaa taarikaas ni qaba
Hujiin dinqifamaan Sheekhaa kan sagantaa raadiyoonaatti aanu, qubee afaan Oromoo ti. Sheekni hayyoota afaan Soomaalee tiif qubee moggaasan keessa tokko. Gaafa karoora san fiixa baasaa ture, hawwii fii manaamni isaa sagantaa san keessaan afaan isaa guddisuu dha. Hawwii isaa kana, bara 1973, kitaaba Furaa afaan Oromoo ja’u harfii Laatiniin barreessee maxxansuun hujiirra oolche. Haatahu malee, akkuma gaafa sagantaa raadiyoonaatti, ammaas, warra maqaa kana dura dhaabbataniin hujiin isaa balaaleeffatamee, maqaan kitaabicha, Furaa Afaan Abbootti akka geeddaramu godhame. Garuu, bu’urri inni gaafas afaanichaaf lafa kaaye, sab-boonota booda ka’aniin fudhatamee, qubeen Laatiin afaan Oromoo tiin wal simatan. Yo if duuba deebi’amee laalame, wanni inni gaafas godhe, guddina Afaan Oromoo tiif asaasa cimaa tahe.
Sheek Mahammad Rasdhaad, bara 1965 irraa hamma 1984 raadiyoona Soomaalee keessaan amantii fii seenaa odoo barsiisuu, haala amantiin Islaamaa naannoo Gaafa Afrikaa itti seente akka qoratuuf jilaa waliin karaa biyya alaa ergame. Qormaata kanaaf biyya Yaman, Iraaq, Kuweetii fii Su`uudii dhaqe. Akka dalagaa ergameef rawwateen Sheekni Maqdisho`otti deebi’uu irraa oolee, biyya Su`uudii qubachuun kitaabbaan afaan Oromootti barreessuu fii kan Arabaa-rraa kan Oromo`ootti garagalchuu hujii godhate.
Sheekh Mohammed Rashaad, barreessuu fii afaan Arabaarraa garagalchuu jidduu, kitaabban 23 afaan Oromoo tiifii sabaaf gumaache. Isaan malees, hiikkaa hadiisa afurtamaa kan Nawaawii afaan Oromootti garagalchea. Sheekni, kitaabbaan amantii malees, Tooftaa Riphee Loltuu, Seenaa gaafa Afriikaa, Geerarsa Oromoo, Taarika Aammad Giraanyi, Qubee afaan Oromoo tii fii Akkaataa Qubeen Afaan Oromoo itti kaayaman nama barsiisan nama barreesse.
Hujiin guddoon Sheekh Mahammad Rashaad ittiin beekkame Qur’aana Afaan Oromootti hiikuu dha. Qur’aana afaan tokkoon hiikuun hujii haalaan guddoo ti. Warri waan akkanaa godhu, dandeeytii malees, warra tin’isa diinaggee fii hamilee tan mootummaa ykn garee if duubaa abdatu. Sheekh Mahammad Rashaad garuu, gargaarsa malee, kophaa isaa hujii guddoo tana nama hojjate. Gaafa hujii baroota meeqaantam irratti dhama’e maxxasuuf dhiheesse, kan mudate, galatoomii odoo hin taane, dura dhaabbii dha. Warri dura dhaabbataniis alagaa ykn Araboota odoo in tahin Oromoota. Jara san maqaa dhawuunilleen barbaachisu baatu seenaaf galmeeffachuun dirqama sabaa ti. Sababni jarri dhiheesse tokko afaan kuni qur’aana ittiin hiikuuf gayaa miti kan ja’u. Sheekh Mahammad garuu, qabsoo godheen jara irra aanee, hiikkaan isaa sagaleen kaasetatti waraabamee, ummata isaatiif tola akka hiramu godhe. Akkuma kaaseenni hujiirra ooleen, hiikkaa barruun basuuf irratti hojjachuu jalqabe. Duuba, kanaas gaafa xumure, akkuma kan sagaleetti, warrummaan Sheekkotii Oromoo ti ifiin ja’an dura dhaabbatan. Haa tahu malee, Sheekni akkuma kan sagaleetti, dura dhaabbii barruutiis injifatee, akka maxxanfamee saba harka seenu godhe. Sheekni kan kana hunda godheef, maqaa ittiin argachuuf odoo hin taane, lammii isaa irraa wararrii wallaalaa dhabamsiisuu fi.
Sheekni waan afaanii fii aadaan tahan nama ganamaan akkaan hubate. Kanaaf, Afaan Oromoo afaan waan hunda ittiin hojjatamu tahuu mirkaneessuuf waggaa shantam caalaa ijibbaata adda hin citin godhe. Jaalalti Sheekni guddina afaan isaatiif qabu himanaa oli. Jaalala isaa kana walaloo isaa keessati akkanatti ibse.
Yaa Afaan Oromoo Rabbii si guddisee
Nama siin dubbatu sumaaf heddummeesse
Adunyaan si beekaa anilleen si wallaaluu
Karaa keetiin malee nu alaa hin gallu
Ormi adunyaa dhaa yoo dubbii kee kaase
Afaan muuziqaa dhaa je’ee ti si faarse
Yaa afaan Oromoo yaa kan zalaalamii
Kan sii je’ee du’e hammamii hammamii
Mee akkamiin si gannaa nuti siin mul’annaa
Odoo ati baddee matumaan dhabamnaa
Karaa kan kee kanaan harka tokko taanaa
Sumaan gurgurannee wal irraa bitannaa
Yo nu karaa banne siin karaatti deebinaa
Yoo nu dhukkubsanne sumaan wal gaafannaa
Yaa Afaan Oromoo mee akkamiin si gannaa
Salaamtaa jaalalaa siin walii erginaa
Yaa Afaan Oromoo yaa haadha guddinaa
Har’aa fi borullee nuti siin mul’anna
Gooytaan haa guddisu warra si mul’isuu
Dachee haa seensisuu warra si saph’lisu
Namni si saph’lise rakkatuuf jiraataa
Gaafa tasaa geessee biiluu tee irraa baata
Akkuma olitti ibsametti, Sheekh Mahammad Rashaad nama barnootaa ti. Hayyuu afaan Oromoo, Soomaalee fii Arabaa ti. Amantii malees, Falsafaa, taligaa haala namaa, heera taliga`aa, Ilminnafsi, Joograafii fii barnoota miya lolaa nama barate. Sheekni barruu leexaa malees nama yaada isaa walaloon qarqabu. Haala kanaan, walaloota jaalalaa, jaalala biyaa, hamilee namaa dammaysanii fii kakaasan heddu barreesse. Kitaabban haala kanaan afaan Arabaa fii Oromoo tiin barreesseen Majistraa ykn Maastreet fudhate. Haaluma saniin, dandeeytii isaa kanaan Universitii Engilzirraa Dooktaraa ykn PhD gonfate.
Sheekh Mahammad Rashaad, haala armaa olii kanaan odoo hifaata malee saba isaa tiif hojjatuu, jiruu baqaa tan waggaa shantamii fii saddeetitti booda, bara 2009itti biyyatti deebi’e. Eega biyyatti deebi’ees, akkuma duritti waan itti amanu ifatti dubbachuu irraa if duuba hin deebine. Haaluma kanarraa kan ke’e, yaroo gabaabduu dura, warra Ahbaash ifiin ja’an, kanneen mootummaan Wayyaanee meeshaa godhattee deemmatuun balaaleeffatteen, mana adaamaa keessatti duraan kennameef irraa arihamee, Dirree Dhawaa qubachuu dirqame.
Sheekni, ergarama jiruun baqaa tiifii umriin muddeen odoo yaratuu, Ebla 25, bara 2013, umrii waggaa torbaatamii sagaliitti, magaalaa Dirree Dhawaa keessatti aakhirame. Ogummaa baratanii fii hayyummaa horaniin dantaa mataa isaanii gatanii, waan dhimma sabaa if dura oofaa warri hojjatan, yarumaa hundaa, qoma lammii isaanii kessatti jaalala addaa qabaatu. Awwaalcha Sheekhaa irratti kumaatamni Oromoo akka argamu kan godhe kana. Sheekh Mahammad Rashaad haala takkaa argamee ykn dhagayamee hin beekkamnetti awwaalame. Inni awwaalamuus, maqaan isaa abad baduuf hin jiraatu. Sab-boonummaa fii murannoo ajaa’ibaatiin faayamee, qoonni guddina amantii Islaamaa tii fii afaan Oromootiif gumaache, lammii dhufaa jiruun kan dinqifamu taha.
Waaqni Jannataan haa qananinu!
Abdurashiid Abdurahmaan (AbbaaUrjii)
Torontoo, Kanadaa
Hub: Seenaan Sheekhaa kuni, Guyyaa Yaadannoo isaa kan Magaalaa Torontootti qophaaweef, barreeffama isaa keessaa kan dubbuuyfame.]]>
Itti Makoo Barii
Yaa hundee uumaa koo
Waamicha maqaa koo
Oromoo saba koo
Asittu, achittu waan walaale faalla
Ani bakkera jooraa, itti makoo mana galaa
Itti makoo barri isaatu wachalaa
Itti makoon siin dubatta, sii gubata fakkaata
Si of godhe, of si godhe, siin taphatta
Boodde booda of kessa ille si darbataa
Madaan quba mataa gubbaa
Sammuu jeeqee dhagna hubaa
Boorantummaa fi kan gumaa
Rakkoon keenyaa kanan dhumaa
Mulune Kebede
Dhaaba, Iluubaabooraa irraa
Dur dur , lukkuun duula yaate.
Haga yoom sodanna?
Bofa luka hin qabnee, mataa irraa kunna.
Jedhanii kakatan, fira hunda waaman.
Yeroo bira gahan bofti ciisee laale,
Innis lubbuu qabaa, sodaa dhan gutame,
Haga humna isaa,
Ofirraa lolachuuf marga keessa looye.
Arraba saa dhaanquu wal jala babaase
Loltuu lukkuu hunda doorsisuu egale.
Afaan du’a geessan,
Maaliif of salphiftan,
Dhumuu keessanirra
Baqachuu sinii wayya.
Jechuun:
chiiirririririririri itti godhe
Sagalee bofaa, Sagalee du’aa
Sagalee du’attiin alattin rifatte
Ofirra garagalte figichaaf qophoofte.
Akkas wallin jedhan:
Erga mana baane ,
loludhaf kutaanne,
Of duuba hin deebinu,
Gariin keenya dhumne,
Hafteen keenya hundi,
Horteen keenya cufti
Nagaa dhaan yaa bulu
Barreessan Liiban Jaldeechaa]]>
Editor’s note: Good news for all who wish to see Afaan Oromo develop and reach the literary height it deserves. Novelist Amaan Hedatoo has translated and narrated GEORGE Orwell’s timeless political satire, Animal Farm, into Afaan Oromo. Orwell’s masterpiece satire, about an uprising of farm animals against their (human) masters, was a rare illustration of how tyranny replaces itself after every revolution and power corrupts even the noblest of men. Animal Farm remains vividly relevant today as it was in 1945. We hope that the Oromo people, a subjugated majority still trying to regain its rightful place in Ethiopian empire, will find this beautifully narrated and translated fable entertaining, educational, and relevant.
Worraaqsa Bineensotaa – “Animal Farm” in Afaan Oromo
Translated and narrated by Amaan Hedatoo Qeerransoo*
“George Orwell” jedhama. Maqaa qalamaa /pen name/ Eric Blair jedhamuunillee beekkama. Asoosama gaggabaa /Essays/ fi Asoosamman dhedheeraa /Novels/ barreessee dhalootaaf dabarse heddu qaba.
Fakkeennaaf:
Bara 1930 “Down and out in Paris & London“
Bara 1934 “Barmesse Days”
Bara 1935 “A clergy man’s Dauhgter”
Bara 1936 “Keep the Aspidistra Flying”
Bara 1937 “The road to Wigan pier”
Bara 1938 “Homage to Catalonia”
Bara 1939 “Coming up for Air”
Bara 1940 “Inside the Whale & other essays”
Bara 1950 “Shooting the elephant & other essays”
Bara 1953 “Such & such were the joys” .... jedhamanii fi kanneen biraatti dabalee kitaabbilee barri hin daangessine kanneen Kooministoota fi diktaataroota barasii golee addunyaa mara turanitti xiyyeeffatan “ANIMAL FARM” fi “NINTEEN EIGHTY FOUR” jedhaman barreessee ture. Kitaabbileen kunniin eega barreeffamanii wolakkaa jaarraa tokkoo dabraniiran. Garuu ka nama ajaa’ibu, diktaataroonni kaleessa “George Orwell” kitaaba Qaartee yookiin riqaa /satire/ “Animal Farm” akkasumas Asoosama /Novel/ “Ninteen Eighty Four” keessatti akeeke ardhallee golee addunyaa tanaa heddu irra jiraachuu qofa uduu hin taane sammuu bara namni kun kitaabbilee kana barreesseetiin ummattoota bulchaa jiraachuu isaaniiti. Hujii Og barruu nama kanaa keessaa Kitaabni “Animaal Farm” jedhu, ka qaarteen yookiin riqaan /satirically/ beelladoonni ilma namaatti akka fincilan ibsu kun afaanota addunyaa tanaa heddutti hiikkamee dubbifameera. Fiilmiin ittiin dalagamee daaw’atameera.
Egaa Og barruun afaan tokkorraa gara afaan biraa hiikkamu ummata aadaa, seenaa, fi jiruu-jireenna wol hin fakkaanne qabu heddu wol barsiisuu bira taree guddinna afaan tokkootiif gumaachi inni qabu laayyoo miti. Kana biratti kitaabbilee afaan tokko irraa gara afaan biraa hiikkaman dubbisuus ta’ee caqasuun hubannoo baldhifachuu bira taree ka’umsa waan biraallee ta’uu danda’a.
Anillee kanumarraa ka’uudhaan hujii Og barruu ka “George Orwell” keessaa isuma “Animal Farm” jedhu kana mata duree kenneefii “WORRAAQSA BINEENSOTAA” jedhee Afaan Oromootti hiike. Hiikkamuu qofaa miti. Ni Seeneffames. Hiikuu irratti haga danda’ameen yaanni kitaabichaa akka hin jijjiiramne yaalameera. Barreessaan Kitaabichaa bara 1903 tti dhalatee bara 1950 tti boqate. Hujiin isaa ammoo daangaa barootaa qaxxaamuree dhaloota dhufan heddullee dhaqqabuuf waan deemu fakkaata. “Hujii isaa kana Oromoonillee afaan isaatiin dhagayuu qaba!” ka jedhu natti muldhannaan hiikee seenesse. Caqasuudhaaf saa’aa sadihii fi cinaa fudhata. Garuu akka caqasuuf tolutti gaggabaabbatee kutaalee kudha-lamatti qoodameera. Yeroo barbaadanitti kutaa duraa caqasanii, ka itti aanutti taruuf yoo yeroon hin aanjine ta’e rakkoon hin jiru. Bakkuma itti dhaabatan irraa ka’uudhaan kutaa itti aanu caqasuun hin dhibu. Guddinna Afaan Oromootiif bu’aa woyii qabaa laata? WORRAAQSA BINEENSOTAA- “ANIMAL FARM” isinitti jaba jedheera!
Kutaa 1ffaa:
Kutaa 2ffaa:
Kutaa 3ffaa:
Kutaa 4ffaa:
Kutaa 5ffaa:
Kutaa 6ffaa:
Kutaa 7ffaa:
Kutaa 8ffaa:
Kutaa 9ffaa:
Kutaa 10ffaa:
Kutaa 11ffaa:
Kutaa 12ffaa:
Nama kitaaba kana hiikee seenesse dubbisuu yoo barbaaddan abgannaa@yahoo.com yookiin 281-702-9227 tti fayyadamaa.
*Amaan Hedatoo Qeerransoo is an author and linguist. His first book, “Lallaba Hin Dhagayamne“, is now available in paperback in Minneapolis and Houstin, TX.]]>
Ati eennu?” jedhee , gaaf’e.
Lixee ba’a, dukkana halkanii uffatee
Cabsee seena, luuxee
Dallawa galma qalbii kootti, afeerraan maletti
Wallaale maal wayyaa, taasise waca gabayaa
Qalbii akka qorsootti akaayaa.
Ati eenu, ka baatee seentu, akka feeteen
Ka daftee deemtu, maal na dhibeen
Ka dhufti gammachuu, faanti naasuu
Ka caldhifni dukkana tarsaasu, haasofni fageenna hangaasu
Cinaacha itti garagalee rafetti
Keessaan madeessee na idda, akka sonsaati
Laalaan isaa argamee bada, haga liphsuu ijaatti
Maalif dhokatta, waa beektaa ufitti?
Haguuggiin maratte, ka sodaa moo ta saalfii?
Ka si baqachiisu gaaffii
Maali, hucheen si dhoorgu, haara galfii?
Dhugattuu, ati eennu?
Baadhattuu hiccitii jireennaa
Raatee-raatessituu, kan hin qabne bakka geettu
Raagduu moo raagsiftuu, ka taa’umsatti rom’itu,
Dhaabbatatti kufaaf daddaaqxu
Moo abjoottuu, ka ba’aa kee baaddhatu
Barbaaddu, osoo many’een birbirsa geettuu?
Baattuu gadadoo tii? Moo daawwitii humna jireennaa ti?
Taa’i, maalif gortee baata?
Eeessa ga’uuf akkanatti kaatta?
Afoolloftee, akkanatti yoo jarjartu
Tola moo badii, ka ati haatattu?
“Taa’ii” feetaa, dhiisi, gaaddidduu itti irkattu.
Yooka gogii dhabami
Yooka edanumaafis taatu, afeerami
Eeennummaa kee naaf himi.
Ati nama kaleessaa ti moo ka ar’aa
Kan fagaate, sa’aa-nama, lafaa fi Waaqarraa?
Argee hima lilmee fagorraa, garuu hin argu arba isa biraa.
Edana wanni sokkuu dhufee-deemuu dhiise, inuuyyuu taa’e diriirfatee
Jaanoo keessi diimaa uffatee, ruufa ceekuun dachaafatee
Anis banee dhiiseef karra, ergisa kenneef gurra
“Ani hiddaan Kushi, dur-duroo yeroo fagoo, ka dhaladhe Wallabuun afoo”
Jedhee eegale, haasawni sagalee laafoo.
“Seenaan kiyya kanaa beeki
Hortee kiyyaan ga’i, keessaa harcaaftee beeki
Naaf ergami hadaraa,” jedhee itti fufe, kaka’aa taa’arraa
Dhaqqabsiisi, dargaggoo fi shamarran maraa
Hiikiif riqoo, ka dabrerra ka dhufutu taraa
Ka sodaatamurra kan abdatamutu caala.
Kan barreesse Hasan Huseen
]]>
/Amaan Hedatoo Qeerransoo tiin/
Qubeen afaan kamiituu mallattoo sagalee afaanichaati. Afaanota heddu addunyaa tana keessatti dubbataman ka itti fayyadaman qubee Laatiniiti.Qubeewwan afaan Oromootis qubeewwan afaan Laatinii irraa fudhataman. Qubeen kun akkaataa bocasaaniitiin bakka lamatti qoodaman.
QUBEE AFAAN OROMOO
QUBEE GURGUDDAA
A,B,C,CH,D,DH,E,F ,G,H,I,J,K,L,M,N,NY, O,P,PH,Q R,S, SH,T ,TS,U,V,W,X,Y,Z,ZS,
QUBEE XIXIQQAA
a,b,c,ch,d,dh, e,f,g, h,I,j,k m,n,ny, o,p, ph,q,r,s,sh,t ts,u,v, ,w,x,y,z,zs.
Qubeen afaan Oromo’oo baay’ina lakkoofsaatti 28 ti. Garuu qubeewwan sagalee afaan halagaa dabalatee 33 (soddomii-sadi). Irra caalaan qubee afaan Oromo’oo tokk’e (single). Isaanillee:
A(a),B(b),C(c),D(d),E(e),F(f),G(g),H(h),I(i),J(j)K(k),L(l),M(m),N(n),O(o),P(p), Q(q),R(r),S(s),
T(t),U(u),V(v),W(w),X(x),Y(y),Z(z),ZS(zs).
Isaan hafan qubee dachaati.
CH(ch),DH(dh),NY(ny),PH(ph),SH(sh)TS(ts),TS(ts).
Qubeen afaan Oromoo P(p), TS(ts),V(v) fi ZS(zs) sagalee afaan Oromoo keessa hin jiran. Garuu sagalee jecha afaan halagaa waamuun dirqama bakka ta’etti itti fayyadamna. Oromoon hedduun, keessattuu ka afaan biraa hin beenne yeroo baay’ee sagalee jecha afaan halagaa P(p) F(f)tti, TS(ts) X(x)tti ,V(v) B(b)tti yookiin F(f)tti, Z(z) S(s)tti akkasumas ZS(zs) SH(sh) jijjiiree waama.
Fakkeennaaf: ‘Poolisii’_ foolisii
‘Tsahaay’_ Xahaay
‘Televission’_Telefishiina’,Telebishiinii’
‘Zayiita’_ Sayiita jedha.
Kun ka ta’e ammoo sagaleewwan sun afaan keenna keessatti waan hin argamnee fi nuti ammoo afaan sagaleen sun keessa jiru waan hin beekneef waamuun nu dhiba.
***********************
Qubeen afaan Oromoo akkaataa faaydaasaaniitii bakka lamatti qoodaman.
Isaanis
1) Dubbifamaa (Worra Sagalee hin qabne),
2) Dubbachiiftuu (Worra Sagalee Qaban)
1) Dubbifamaa _(worra sagalee hin qabne): Isaan kunniin sagalee bakka bu’an malee ofii isaaniitii sagalee hin qaban. Irra caalaan qubee afaan Oromoo worra sagalee hin qabne. Akkuma maqaa isaanii irraa hubannutti qubeen kunniin ni dubbifaman malee hin dubbatan. Baay’ini isaaniillee 28.
Isaanis: B(b), C(c), CH(ch), D(d), DH(dh), F(f), G(g), H(h), J(j), K(k) L(l), M(m), N(n), NY(ny),P(p),PH(ph), Q(q), Rr, S(s), SH(sh), T(t), TS(ts) , V(v),W(w), X(x), Y(y), Z(z), ZS(zs).
Qubeewwan kunniin sagalee waan hin qabneef dubbachiiftuu irraa argatan. Faaydaa isaanii ammoo of duratti ilaalla.
2. Dubbachiiftuu_( worra sagalee qaban): Qubeen kunniin sagalee mataasaanii ka qaban yoo ta’u akkuma gubbatti jenne worra sagalee hin qabneellee sagalee kennan. Isaanilee:A(a),E(e),I(i),O(o),U(u) fa’a.
Qubee afaan Oromoo keessatti dubbachiiftuun akka sagaleetti yoo ilaallaman dubbachiiftuu GABAABDUU fi DHEERTUU jedhamuun bakka lamatti qoodaman.
*********************


text:
GUWUURSHA
Firdete Barri Maati?
FIRDETE barra yinanni wote mayi qulli yaannohe? Batinynyu manni, biliyoonete kiirranni manni mittu mittunku Maganu zuufaane albaanni firdete shiqanno yee hedanno. Hakkiinnino mittu mittunkura firde uyinanni. Mitu iima gannate eanno; gamu kayinni hegerera giiramanno yaanno. Ikkollana Qullaawu Maxaafi firdete yanna lainohunni rosiisannori konninni baxxinoho. Maganu Qaali hatti yanna waajjinannita ikkitukki hexxonnitanna mannu ooso guuta ikkitanno yannaati yee xawisanno.
Ajuu[j]a 20:11, 12 (NW) aana hawaariya Yohaannisi Firdete Barra lainohunni togo yiino: ‘Hakkunni gedensaanni lowota waajjo zuufaanenna aanase ofolle nooha laummo. Hatte yannara uullanna iimi albisinni xooqqu; hanseno dianfoonni. Reyino mannano shiimmaddanna jajjabba zuufaanete albaanni uurrite heedheenna laummo. Borrono fanni; heeshshote borro ikkitinoti wole borrono fanantu. Reyino mannirano borrote giddo borreessinoonni garinni loosinsa gede farandinsa.’ Tenne xiqise aana faradanno yinoonnihu ayeeti?
Maganu Yihowa mannu oosora bayira Daanynyaati. Ikkollana firdete looso woleho uyino. Hawaariya Phaawuloosi Soqqamaanote looso 17:31 aana togo yino: “Isi doodhino manchi [widoonni] qole daga duuchchate halaalu [firde faradanno] barra murino.” Kuni doorroonni Daanynyi Yesuusi Kiristoosiiti. (Yohaannisi 5:22) Ikkina Firdete Barri mamoote jammarannoyya? Tini firdete yanna mageeshsha keeshshitanno?
Ajuu[j]ate maxaafi, Firdete Barri Armageedooni oli uullate aana noota Sheexaanu alame huni gedensaanni jammarannota xawisanno.* (Ajuu[j]a 16:14, 16; 19:19-20:3) Armageedooni gedensaanni Sheexaanunna agaanintesi kume diro qilete giddo usurantanno. Hatte yannara iima ragidhannori 144,000 daanynyoota ikkite, “[Kiristoosi] ledo kume diro mookkanno.” (Ajuu[j]a 14:1-3; 20:1-4; Roomu Sokka 8:17) Firdete Barri 24 saate giddo goofannoha ikkikki kume diro keeshshitanno yannaati.
Hattee kumu diri yannara, Yesuusi Kiristoosi ‘[lubbote] nooriranna reyitinorira [firde faradanno].’ (2 Ximootewosi 4:1) ‘Lubbote noore’ yiniri, Armageedooni olinni gatte sa'annoreeti. Insa “[batinynye] manna” yinanni. (Ajuu[j]a 7:9-17) Qoleno hawaariya Yohaannisi, firdete ‘zuufaane albaanni uurrinoha reyino manna’ laino. Yesuusi eino qaali garinni, ‘waammate giddo noori qaalesi [Kiristoosiha] macciishshite’ reyotenni ka'anno. (Yohaannisi 5:28, 29; Soqqamaanote Looso 24:15) Ikkina konni mannira firde uyinannihu mayi garinniiti?
Hawaariya Yohaannisi laino ajuujara, ‘borro fa'nanteenna reyino mannira borrote giddo borreessinoonni garinni loosinsa gede firde uyinoonninsa.’ Tini borro mannu reyara albaanni assinore borreessinoonni maxaaffaati? Dee'ni; korkaatuno mannaho firde uyinannihu reyara albaanni assinorinni di''ikkino. Tenne mayinni anfeemmo? Qullaawu Maxaafi togo yaanno: ‘Reyino manchi cubbisinni keeraa'mino.’ (Roomu Sokka 6:7) Konni daafira, reyino manni bashsho assino cubbinni keeraa'me reyotenni ka''anno. Konni korkaatinni, fa'nantu borro Maganu kuni manni ma assara hasi'rannoro kultannote yaate. Armageedooni ola gatte sa'annorino ikko reyotenni ka'annori hegerera hee'ra dandiitanno gede, Maganu hajajo ayirrisa hasiissannonsa; togo yaano Yihowa kumu diri giddo aanno hajajono ayirrisa hasiissannonsa yaate. Konni daafira, mannaho firde uyinannihu Firdete Barra assanno assooti garinniiti.
Firdete Barra biliyoonetenni kiirranni manni Maganu alaama rosanna konni alaami garinni hee'ra mite yee jammaranno. Togo yaano hatte yannara lowo manna rosiinsanni yaate. Addaho, “uullate aana heedhannori xalalle rossanno.” (Isayyaasi 26:9) Ikkeennano baalunku manni Maganu fajjo garinni hee'ranno yaa di''ikkino. Isayyaasi 26:10 togo yitanno: “Bushu manchi ayirrinsisirono, xalalle dirosanno. Xalalle wo'mitino uullarano kuni manchi miicanno; isi Yihowa ayirrinynye dila''anno.” Togoohu bushu manni Firdete Barra reyiro layinkita dika''anno.—Isayyaasi 65:20.
Firdete Barri jeefora, gatino manni guuta ikke hee'ra jammaranno. Konni daafira, Firdete Barra mannu ooso hundihu Maganu alaami garinni guuta ikkitanno. (1 Qorontoosi 15:24-28) Hakkiinnino jeefote fatani daanno. Sheexaanu usuraminowiinni tidhame manna mitte hige fattananno; kunino goofimarchu fatanaati. (Ajuu[j]a 20:3, 7-10) Konne fatana qeele sa''anno manni, aante nooti Qullaawu Maxaafi masaalo insa aana wo'mitanna hagiidhanno: “Keeraano uulla ragidhanno; ise aanano hegerera heedhanno.” (Faarso 37:29) Addaho, Firdete Barri ammanamino mannira baalaho lowo atoote abbanno!
* Armageedooni lainohunni xawishsha afi'rate, Qullaawa Borro Seekke Huwata (Ingilizete afoo) yinanni maxaafa Xiraaze 1, qoola 594-595, 1037-1038 nna Mitto Halaalaancho Magano Magansi'ri (Amaaru afoo) yaanno maxaafa fooliishsho 20 lai. Lamunku maxaafi Yihowa Farci'raasine qixxeessitinoho.


text:
DNA
Deoxyribonucleic Acid yokan DNA kan jedhamu kunii gossa Nucleic Acid yoo ta'u genetic instruction guddina fi jirenya waantotta lubbu qabanifi fayyadu ofi kessa qaba. Hojjin guddan DNA information yerro dheraffi offi kessatti kusse qabatta. DNA'n Blueprints wajjin walitti madalama, kunis DNAn instruction akkatta qophii Waantotta Cell kessatti argamni kan birra akka Protein fi RNA molecules ofii kessa waan qabufi. Kuttan DNA kan information kan qabattani Genes jedhamu.
Akka Chemikallatti yoo ilallani DNAn Polymer dherra yoo ta'u, ofii kessatti wantotta diddiqoo Nucleotides jedhamani ofii kessa qaba. Nucleotidotni kuni immo Sugar fi Phosphate group wallitti qabamani. Sugar hundaa wajjin Baseotta afuurenni kessa tokko walitti qabame argamma.
Akka Chemikallatti yoo ilallani DNAn Polymer dherra yoo ta'u, ofii kessatti wantotta diddiqoo Nucleotides jedhamani ofii kessa qaba. Nucleotidotni kuni immo Sugar fi Phosphate group wallitti qabamani. Sugar hundaa wajjin Baseotta afuurenni kessa tokko walitti qabame argamma.
This is an excerpt from the article DNA from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
X-rays
X-rays yokan Rontgen rays kan jedhamu kuni gossa Electromagnetic radiation yoo ta'u, Wavelengthiin issa 10-0.01 Nanometers fi Frequency issa immo 30 hanga 30,000 PHz ta'a. X-rayiin kan fayyadamanif Radiography fi Crystallographyiif. X-rayiin gossa Ionizing Radiation jedhamani jallatti qodama, kanafu bayye sodachisaa dha. Afaan Bayyettin X-rayiin Rontgen radiation jedhama kunis namicha radiation qo'atte Wilhelm Rontgen jedhamu irra ka'unni.
This is an excerpt from the article X-rays from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text: Selai Kattiya Sevvanthi akkaa Akkaa Akkaappulla chekka Dheivam dheivathin ekkaalathilum ellaamey en enga Enga engal Engal engapponnu ennaalum Haa..... indha iva Iva Kaadu kaalam kadal kangal Koodi kula kurai maalai Maalappoadunga maangalyam maangani magal mandiyittu mangala manjaththaali mooththoar munnooru naan nee nenjoadu netri panjanai pinjukkaayangal saadhi Selakkattiya summa thaayamma thaayammai thaaye Thaayi thangathula thani un vaazhvu vannakkiliyai Velliyila aasai adhil akkaa Akkaa akkaal Akkaappulla akkaavey akkappoadu angulamum anni azhugindradhillai chekka chevakkudhu chonna Dheivam dheivathai dheivathin dhesam edhukku ekkaalathilum ellaamey en endhan enga Enga engal Engal engapponnu ennaalum ennai eppoadhum gangai haa...... haa....... Haa..... idamaatram indha indru innaikkithaan irandoadu irukka irukku ittaa iva Iva Kaadu kaakkattum kaalam kaanaadha kaaval kadal kaiyil kanattum kangal kanna kannangalaa kannathula kanni karaivaazhga karam katti kattil kavanam koayil kolga konda koodi Koodi kottattum kudithanam kula kulachelvi kuladheivam kulam kungumam kungumaththa kurai kuththam kuththu maalai Maalappoadunga maaman maangalyam maangani maaraadhappa maaramaatten maarboadu maaripoagam maarippoagum magal maikkaa malai malar manavaalan mandiyittu mangala mangalam manjaththaali mattum melangal mooththoar mudhal munnooru muraimaiyaai muththam naale naan nee neeraadinaal nenappu nenjanai nenjoadu netri nirai onakku Ongavum onnu oru paadunga paarthukkunga paasam pachchakkiliya padhamaaga pakkaappulla panjanai panjavarnakkili pennoruththi pillaithaan pinjukkaayangal poana ponnungala pookkudhu pooppallava pudichaa saadhi sanam seidhoam seiga seivaayaa sela Selakkattiya selvathai sevandhippoo solla sollavaa soodinaal soodum sumakka summa thaaimaaman thaan thaayaaga thaayamma thaayammai thaaye Thaayi thambi thangamma thangammaiye thangangala thangathula thani thanni thedudhu thoalgal thottu un unakkul vaazha vaazhavum vaazhga vaazhththa vaazhththattum vaazhththungalen vaazhvai vaazhvu vaazhvum vacha vachcha vadivathil vaikkum vaira vamsam vandha vandhaalumey vandhaaye vandhu vannakkiliyai varuvaai vazhi veedu veettu veettukku vekkathula Velliyila veralla vilakkaa vilakkey viral vittu yedhum yerudhu


text:
En Akkavin Peyar . En Peyar Mani .enakkum , Avalukkum Aynthu Varuda Vitthiyaasamthaan . Enakku Appothu Pathinaarirukkum . Akkavukku , 21 – Thaandiyirunthathu . Akka , Thampi Enraalum , Naan Eppothum Udanirunthathillai . Kiraamatthil Patthu Varudangalaay Paditthu Vantheen . Adikkadi Diraanspar Aavathaal , En Akka Maddum Appa , Ammavodu Oor , Ooraay Payanippaal . Aaka , Akka Enraalum , Paasamalar Kadhai Polavellaam , Engalukkul Illai . Athee Neeram Paasam Illaamalum Illai . Akka Jamunaa ,eppavumee Sema Alaki . Sariyaana Kaddudampukkaari . Vayasukku Varaamaleeyee , Avalai Ooree Paarkkum . Veliyee Pokum Pothu , Aampalainga Ellaarumee Avalai Verippathai Paartthirukkeen . Athuvum , Akkavin Mukatthai Vida Munthaanaiyee Podaatha Munnappuratthaithaan Paarppaarkal . Akka , 13 Vayasu Polavee Vayasukku Vanthuddaa . Appuramthaan , Thimuthimunnu Valarnthaa . Eerkanavee Nalla Kaddaiyaa , Pushdiyaa Iruppaa . Periyava Aanappuramo , Thimusuk Kaddaiyaa Valarnthuddaa . Ennadaa , Akkavai Ippadis Solreennu Ninaikkaatheenga ..? Paarkkira ….kan Veera ; Paasam Veerathaaneenga ….? Ennathaan Paasam Irunthaalum , Naanee Vayasup Paiyanthaanee …! Pammunnu ,thinnunnu Perisaa Maampalamaaddam , Akkathu Valarnthuduchu . Ava Elunthaalum , Thullinaalum , Rendu Pakka Palamum Kuthiyo Kuthinnu Kuthikkuthunga . Athap Paartthu, Paartthee , Naanum Pathinaalu Vayasulayee Vayasukku Vanthuddeen . Athaanga ….. Ennikku ‘ Kai ‘ Adikka Aampalai Aarampichaano , Annikkutthaan Avan Vayasukku Vanthuddaannu Artthamnga …! Eppadinnu Keelunga … Enakku Appa , Pathinainju Vayasu ; Akkakku Irupathu Vayasu . Akkavo , Kaaleejla Theerd Iyar Padichiddirunthaa . Naano , Onpathaam Kilaas . Annikkutthaan Oorla Irunthu Vanthiruntheen . Akkavai Paartthathumee , Enakku Vaayla Irunthu Peechee Varalai . Kannaiyo Moodavee Mudiyalai . Akka , Semayaa Valarnthuddaa . Rendu Paalkovaa Palamum ,summaa Kummunnu Aaduthu . Kulunguthu . Enakko , Athaiyee Paartthukiddirukkatthaan Thonuchu . Avlo Perisu . Kinnunnu Veera Irukku . Appatthaan , Akka Keeddaa . ” Eendaa … Peesaama Irukka ..? Vanthathuleernthu Pakkatthulayee Vara Maaddeengara …? ” Enrapadiyee , Ennai Ilutthu Nerukkamaay Vaitthuk Kondaal . Akkavidamirunthu , Santhirikaa Sop Vaasanai Kummena Aditthathu . Appothuthaan Kulitthirunthaal Veeru . ” Onnumillakkaa . Summaathaan …” Valavalatthapadiyee , Aval Nerukkavum Arukil Saayntheen . Antha Rendu Maampalangalum , Etheechaiyaay En Muthukil Iditthana . Alunthina . Enakko , Ennavo Pol Aanathu . Nikkarukkul Ennavo Kallaay Aanathu Pol Irunthathu . Akkavo , Ithu Onrumee Theriyaamal Saaynthapadi , Ennavo Peesik Kondirunthaal . Oru Pakkam , Antha Palam Paduvathaal Sukam . Marupuramo , Akkavin Maarpakam Paduvathai Rasikkiromo Ena Sangadam . Aanaalum , Naan Vilakavee Illai . Avalathu Palangal Padap Pada Nerungis Saayntheen . ” Deey …antha Reek Meel Irukkara Puk Edutthut Thaadaa …” Enrapadi Ennai Akka Alamaari Penjil Eerri Viddaal . Naanum Aval Sonna Pukkai Eduttheen . Thara Kilee Kunintha Potho , Malaitthu Viddeen . Aam . Akkavin , Antha Malaip Palangalai Paartthathaalthaan . Puk Edukka , Naan Ninratho Penja் Meel . Akkavo Kilee . Eerkanavee Vilakiya Munthaanaiyaay , Lusaay Othukkiyapadi Ninrirunthaal . Meelee Irunthu Kilee Paartthapothu , Akka Mun Kunintha Pothu Ravikkai Vilaki Pilavus Valiyaay , Avalathu Irandu Mulusaana Mulaikalum Nallaat Therinthana . Akkavukku Theriyaathu , Innum Paarkkum Aasaiyil , Veera Veera Pukkait Thanthapadi Paartthu Rasittheen . Akkavum Iyalpaakavee Vilakiyathai Mudaamal Irunthaal . Muyal Kuddiyaaddam Iruntha , Irandu Mosak Kuddikalai Paartthathum , Enakko Payangaramaay Ennavo Aanathu . ” Sari ….porumdaa . Appuram Pukkai Edutthuk Kodu … ” Akka Solliyapadi Saddenru Poy Viddaal . Avasaratthil , Neeree Moddai Maadikku Odineen . Deenga் Ullee Thannir Illai Enpathaal Kaaliyaay Irukkum . Neeraay Angee Ponavan , Avasaramaay En Nikkarai Aviltthup Paarttheen . En Kilee , Periya Ampaaddam , En Chinnak Kampu Ninrirunthathu .thuditthu Thuditthu Aadiyathu. Paddenru , Athaip Piditthu Uruvineen . Mella Aaddineen . Adadaa ….enna Sukam , Sukam …! Aadda Aadda , Ennavo Mayakkiyathu . Aaddum Pothu Akkavin Ravikkai Valiyee Therintha Mulaikalai Ninaitthup Paarttheen . Sukam Innum Athikamaanathu . Kampin Neelam Athikaritthathu . Aaveesamaay Aadda Aaddavum , Paddenru Veditthathu En Chinnak Kampu . Vellaiyaay , En Nikkarellaam Aanathu . Valitthu Thudaitthu Viddu Oree Oddamaay Vanthu Viddeen . Athuthaan , Naan Kai Adittha Muthal Anupavam . Vayasukku Vantha Sukaanupavam Akkavin Mulaiyaal Vantha Upayokam . En Vellaip Paalin Virayam . Anru Muthal Akkavin Mulaip Palangalaip Paarppeen ; Rasippeen . Thanimaiyil Kai Adippathu Ena Iruntheen . Iravaanathum Sattham Podaamal Veeddukkulleeyee Kai Adikkavum Thodangi Viddeen . Ennaraiyilthaan Akkavum Padutthuk Kolvaal . Engaliruvarukkum Seertthee Oru Thani Arai Thanthirunthathum Vasathiyaachu . Thinamum , Iravaanathum Nilavu Velichatthil Akkavin Mulaikal Theriyum . Valintha Iduppu Piratheesamum . Koluttha Pinnap Puramum Theriyum . Adikkadi , Akkavin Kaikal Eeri Irangum . Appadi Ippadi Ena Padukkaiyil Alai Paayvaal . Ennavenru Theriyaathu , Aanaalum Purandu Purandu Aaveesamaay Ennavo Seyvaal . Naan Thoonguvathu Pol Paavlaa Kaadduveen . Akka Urangiyathum Vilakum Pothu Theriyum Munthaanai Muyalkalaip Paarppeen . Pin , Mella Kai Adippeen . Ippadiyee Pala Vaaram , Maatham Odiyathu . Anraikkutthaan , Ellaamee Maariyathu . Valakkam Pol Iravaanathum , Akka Padukka Vanthu Viddaal . Paduttha Veekatthileeyee, , Irudduthaanee Ena Ninaitthaval , Mella Than Ravikkaiyai Aviltthaal . Naano Vithirtthup Poneen . Piraku , Methuvaay Pin Pakka Ukkai Aviltthu Braavai Erinthaal . Than Mulaikalai Thaanee Thadavik Kondaal . Varudik Kondaal . Naan Thoongukireenaa Ena Oru Murai En Pakkam Paartthaal . Saddena Kannai Mudik Kondeen . Thairiyamaanathaal ,maarpakangalai Aluttha , Aluttha Pisainthapadi , Pavadaiyai Vilakkik Kondu Than Kaikalai Viddu Ennavo Seythaal . Adikkadi Kaiyai Viddu Viddu Edutthaval , Viruddena Pavadaiyai Vilakkik Kondaal . Than Ponthukkul Viralai Viddu Aaddiyathai , Naid Laamp Velichatthil Thelivaay Therinthathu . Enakkup Purinthu Viddathu . Naan Kai Adippathaip Pola , Akkavum Ponthukkul Kai Podukiraal Ena Therinthathu . Uthavalaamaa , Kaiyai Needdalaamaa Ena Aasai Irunthaalum , Payam Thaangaamal Mella Akkavin Aaddatthaip Paartthu Rasittheen . Enakko Thuditthathu . En Kaiyum , Kampum Payangaramaay Aadina . Akkavin Thirantha Maarpai , Mulukkap Paartthathu Athuthaan Muthal Murai . Akka Kai Adippaal Ena Therinthathum ,athuvee Muthal Murai . Athilirunthu , Akkavukku Thiranthapadi Kai Poduvathu Valakkamaanathu . Porvai Irunthaal Maarpai Pisaiyavu, Ponthil Kai Poda Akkakku Vasathi Illai Polum , Appadiyee , Aval Kai Podum Varai , Naan Iravil Rasippeen . Akka Urangiyathum , Athai Ninaitthu Naan Kai Adippeen . Ippadiyee , Sila Vaaram Odiyathu . Oru Naal , Ennaik ( Kai) Yum , Kampumaay , Akka Paartthu Viddaal . Athuvum Paddap Pakalil . Pothuvaay , Naan Pakalil Kaiadippathillai . Aditthaalum Paatrumilthaan Adippeen . Anrennavo ,yaarumee Veeddil Illai . Akka Maddumthaanirunthaal . Athuvum , Pakal Pannirandu Mani Enpathaal , Varaanthaavil Padutthirunthaal . Vilaiyaadi Viddu Vantha Enakku , Akkavin Vilakiya Munthaanaiyum , Muddi Ninra Maamapalamum Veri Eerrina . Neeree , Engal Rumirku Vantheen . Nikkarai Thalli Viddu Kampu Edutthu Aaddat Thuvangineen . Sukamaaka Aadda Akkavin Mulaikalai Ninaitthiruntheen . Aaddiyirunthapadi , Mella Eetho Sattham Keeddaar Pol Irunthathu . Yaarumillaa Neeram Enpathaal , Mella Kankalai Mudi Sukatthai Rasikkat Thuvangineen . Veku Veekamaay Aaddat Thuvangineen . ” Deey …mani … Ennadaa Ithu ..? Enna Panree …” Akkavin Kural Keeddathu . Mella Kan Thiranthavan Thidukkiddup Poneen . Akka Keeddathu , En Pakkatthil Ninrapadi . Akka Keeddaalum , Avalathu Kankal Thiranthu Neendiruntha , En Chinnak Kampaiyum , Aaddiyiruntha En Kaikalaiyumthaan . Patharip Poy , Nikkarai Muda Muyanreen . Mulukka Aviltthathaal ,kampum Neendirunthathaal , Ennaal Mudiyavillai . Appadiyee Akkavidam Valavalattheen . ” Illakkaa . Summaathaan Padutthukiddiruntheen ….” ” Sari . Ennamo Pannikiddirukkiyee …? Ennadaa Ithellaam ..? ” Akka Keeddapadi Mindum En Kampin Meel Vaittha Kannai Edukkaamal Keeddaal . En Kampukku Neelam , Eelarai Adi Irukkum . Aaddiya Veekatthil Rattham Paaynthu , Aangaara Ampaay Irunthathu . Aaveesamaay Akka Ninra Nilaiyilum Mella Aadi , Aadit Thuditthathu . ” Leesaa Valikkuthukkaa . Athaan ….” Ennavo Ularineen . ” Athukku Eendaa Aaddara …? En Kidda Sollaaml . Ithellaam Pannaathadaa …” Akka Mella En Arukil Vanthu , En Nikkarai Ilutthu Mudinaal . Buttonai Podukaiyil , En Kampin Kompu Aval Kaiyil Paddathu . Oru Kanam Yositthaal . Aanaalum Peesaamal Irunthaal . Naan Yosittheen . Akkavukkum Aasai ;aanaal Thayangukiraal Ena Ninaittheen . ” Illa …rompa Valikkuthukkaa . Athaan … Neeyee Paareen . Kaayam Paddirukkaannu ..” Akka Mella Siritthaal . Marmamaay , Ennaip Paartthaal . ” Hum . Kaayam Paddirukkaadaa ..? Sari . Naan Paarkkareen …’ Pin ,mella Athait Thoddup Paartthaal . Athuvo Payangaramaay Neendathu . Parutthut Thuditthathu . Mella Varudinaal . Naano Thavittheen . Thudittheen . En Kuriyo Perutthapadiyee Ponathu . ” Deey …mani Ennadaa Panra …? Ippadillaam Seyyaatha …” Akka Athaddinaal . Appothuthaan , Naan Ulari Viddeen . ” Neeyumthaan Kai Adikkara . Naan Adichaa Veenaamkara …” ” Vaad ..? Enna ..ennadaa Sonna …? ” Akka Adikkavee Ongi Viddaal . Pin , Yositthu Mella Keeddaal . ” Naan Ennadaa Senjen …? Enna Paarttha …? ” ” Illakkaa . Raatthiriyaanaa , Neeyumthaanee Kai Poddukkara . Athaan Naanum Seyyareen . Un Maampalatthap Paartthaalee , Kai Adikka Thonuthukkaa …” Amaithiyaay Sonnapadi Thalai Kunintheen . Akka Vithirtthu Viddaal . ” Appa Deyli ….raatthirillaam …thoongalaiyaadaa ..? Ennaip Paartthirukkiyaa ..? Ayyayyo …” Mella Akka Kalangip Ponaal . Aanaalum , Akkavin Kan , Innamum Aadiyiruntha En Kampaip Paartthapadi Irunthathu . Aasai Iruppathu , Thelivaakavee Therinthathu . ” Aamaakkaa . Naanthaanee .? Unnap Paartthaathaan , Enakku Kai Adikkavee Varumkkaa . Ni Sarinnaa , Naan Unakku Adichu Vidareenkkaa …” ” Deey … Naan , Un Akkadaa . Ithellaam Veenaandaa …” Akka Marutthaal . Aanaalum ,aval Kural Nadungiyathu . Kaikal Thuditthana . ” Summaa …kaithaanee Adikkap Poreen . Oree Oru Vaaddikkaa …” Naan Kenjiyapadi , Thairiyam Vanthavanaay …Akkavin Kaikalai Edutthu En Kampai Pidikka Vaittheen . Akka Athirnthu Ponaal . Aanaalum , Kaikalai Edukkavillai . Naan Mella Akkavin Maarpai Thoddeen . Etthanai Naal Aasai Athu . Aasaiyaay Antha Maampala Mosak Kuddikalaip Pisaintheen . Kasakkineen . Akka Ethuvum Solla Villai . Aanaal , Ennai Thadukkavum Illai . ” Deey ….veenaandaa . Naan Akkadaa ….” Thaluthalutthaal . Enakkum Thoniyathuthaan . Aanaal , Kampin Aangaaramum , Anthap Ponthaip Paarkkum Aasaiyum , Ennai Thadukkavee Illai . Naan Ethuvum Peesaamal , Akkavin Pavadaiyai Mella Vilakkineen . Thodaiyai Thodda Pothu , Eetho Ooralaay Valinthathu . Udanee Enakkum Purinthathu . Akkavum Avasaramaay Kai Adikkatthaan Vanthirukkiraal . Vantha Pothuthaan , Ennai Paartthirukkiraal Ena Therinthathaal , Padu Thairiyamaay Mukatthaik Kunintheen . Pala Porno Puks Paditthup Palakkamaanathaal , Aalamaana Anthap Ponthinul En Viralai Viddeen . Akka Meelum Thuditthaal . Thalli Viddaal . Aanaal Ularinaal . ”veenaandaa ….veenaam …” Naan Meelum Munneerineen . Mella Engo Viralai Viddu Aaddineen . ” Ps . Anga Illadaa . Konjam Meela ..meela …” Ena Savund Viddaal . Enakku Jivvenraanathu . Akka Rasikkiraal . En Viralai Aada Vaikkiraal Ena Therinthathum , Ursaakamaay Aval Sonnapadi Meelee Poneen . Viruddena , En Viralai Edutthu Kaalkalai Nanraay Vilakkiyapadi , Ponthin Vaasalil Vaitthaal . Kiliddaarisai Varudas Sonnaal . Naanum Mella Seytheen . Mella Varudineen . Thadavineen . Thudittha Akka , Iravil Seyvathu Pol , Ravikkaiyai Aviltthu Viddaal . Braa Illaatha Antha Puraakkalai Padapadavenru Thudikkak Kasakkineen . Akka Sollaamaleeyee , Mella Kuninthu Maark Kaampil Suvaikkat Thuvangineen . Kaampai Mellak Kadittheen . Ponthirkul Aaddi Viddeen . Thuditthus Sivantha Akka Ularinaal . Mella En Kampai Piditthu Aaddinaal . Asaitthaal .uruvi ,uruviyapadiyee , En Mukatthai Ponthin Arukee Thallinaal . Purinthapadi , Naan Yoniyin Munaiyil Mukam Puthaittheen . Akka Thuditthu Ennai Angeeyee Alutthik Kondaal . ” Veenaam …veenaam …” Akkavin Vaay Munumunuttthu ; Kaikalo , Ennai Meelum Alutthamaay Alutthik Kondana . Aaddamaay Aadinom . Uruvinom . Vedittha En Kampu , Mella Vellai Semanaik Koddiyathu . ” Ennadaa ….vedichidduthu ….? ” Akka Aachariyamaay En Kampaiyum , Semanaiyum Paartthaal . Vedkappaddu Thalai Kunintheen . Aanaalum , Alutthamaay Akkavin Yonikkul Nakkat Thuvangineen . Aduttha Arai Nimidatthil , Akkavum Veditthus Sivanthaal . Thuditthus Sunanginaal . Kalaitthup Poy , Arukarukee Padutthom . Mella En Uthadukaleel Mutthamiddapadi , Akka Sonnaal . ” Deey … Kalakkiddadaa . Kanjiyaik Koddidda . Aanaalum , Ithu Veenaam . Innikku Oreeyoru Thadavai Anupavamaa Irukkaddum . Namakkunnu Rendu Peeru Varuvaanga . Avangakidda Anupavichukkalaam . Enna … ” Akka Keeddapadiyee Aalamaay Pranja் Kis Seythaal . Naanum Aaveesamaay Akkavin Mulaikalai Pisainthapadiyee , Uthadukalai Kavvineen . Appadiyee , Konja Neeram Suvaitthirunthom . Pin , Akka Mella Vilakinaal . Nerriyil Mutthamiddus Sonnaal . ” Porumdaa . Aanaalum , Un Kaiyum , Kampum Piramaathamaa Irukku . Vaayum Nallaa Veelai G
seyyuthudaa . Unakku Varrava Kodutthu Vaichirukkaa …” Enrapadiyee Vilakip Padutthaal