text:
‘Baqqi Yitine Agadhitinanni?’
“Barrano saateno affinoonnikki daafira ayewoteno baqqi yitine agadhe.”—MAT. 25:13.
1, 2. (a) Goofimarchu barruwa daafira Yesuusi mayino? (b) Aanchine hiittee xaˈmuwara dawaro afiˈneemmo?
HANNI Yesuusi Ejedhete Ilaalira ofolle Yerusaalamete noo beetemeqidese laˈˈanni noohu gede assite hedi. Isi hakko shoole hawaariyaatesi yaano Pheexiroosi, Indiriyaasi, Yaaqoobinna Yohaannisi ledo no. Insa isi albillittete yanna daafira dhagge ikkitanno masaalo coyiˈranna hixamanyite macciishshitanni no. Hatti masaalo isi Maganu Mangiste Nugusa ikkannote goofimarchu barruwara alamete aana ikkannore kultannote. Yesuusi hattee baxxitino yannara “ammanaminohunna wodanaamu borojjichi” uullate aana iso riqiwe loosannotanna soqqamaanosira hasiissanno yannara ayyaanaamittete sagale aannota coyiˈrino.—Mat. 24:45-47.
2 Yesuusi aantete hattee masaaloranni, tonne seemore kulanno lawishsha coyiˈrino. (Maatewoosi 25:1-13 nabbawi.[1]) Hanni aante noo xaˈmuwa laˈno: (1) Konni lawishshiti qara sokka maati? (2) Ammanantino buuramaasine konni lawishshi sokka loosu aana hosiissinohu hiittoonniiti? Tennenni mayi guma afidhino? (3) Yesuusi coyiˈrinohu kuni lawishshi ninke baalunkura kaaˈlannonkehu ma garinniiti?
YESUUSI COYIˈRINO LAWISHSHI SOKKA MAATI?
3. Tonne seemore kulanno lawishsha alba xawinsoonnihu hiittoonniiti? Konni garinni xawisa kayinni ma assitara dandiitanno?
3 Sai birxichira laˈnummonte gede, ammanamino borojjichi muli dirra kawa Qullaawa Borro roorse xawisannohu mayi maaho caale ikkannoro ikkikkinni maa ronseemmorooti. Alba borronke giddo, tonne seemore kulanno lawishshi giddo qummi assinoonni coyibba caabbichu, zayitenna zayitete uduunnichi nafa gatikki wole coyibbara caale ikkitinota xawinsoonni. Kayinni konni garinni xawisa konni lawishshinni ronsannihu lowo geeshsha hasiisanno rosi teeˈle baˈˈanno gede assitannotalla ikkita? Tenne xaˈmo dawaro afa hasiissannonke.
4. Lawishshu giddo kulloonni (a) idayichi ayeti? (b) seemooti ayeooti?
4 Hanni Yesuusi coyiˈrinohu konni lawishshita qara sokka laˈno. Umihunni, lawishshu giddo kulloonni manna hedi. Konni lawishshi giddo kulli idayichi ayeti? Yesuusa umosi ikkinoti egennantinote. Isinni Yesuusi wole yannara isonooto idayicho ikkinohu gede asse coyiˈrino! (Luq. 5:34, 35) Lawishshu giddo kulli seemootina? Yesuusi konni lawishshi giddo, seemootu caabbichonsa xawisiˈre idayichu daanno yanna baqqi yee agadha hasiissannonsata coyiˈrino. Isi buurantino harunsaanosi amaddinota “shiima hoshsha” mayyee hajajinoro wodanchi: “Halloˈne qodhitine qixxaabbe, hattono caabbichoˈne xawisidhe; mootichinsa sargetewiinni higa geeshsha agartanno . . . mannooti gede ikke.” (Luq. 12:32, 35, 36) Qoleno, Kiristoositi buurantino harunsanno seemoota ikkitinota hawaariya Phaawuloosinna hawaariya Yohaannisi qullaawu ayyaaninni borreessitino. (2 Qor. 11:2; Aju. 14:4) Konni daafira, Yesuusi Maatewoosi 25:1-13 aana noo lawishsha coyiˈrinohu buurantino Kiristaana amaalatenna qorowisiisateeti.
5. Yesuusi coyiˈrino lawishshi woˈmanno yannare qummi assinohu hiittoonniiti?
5 Tenne hanni yannate daafira hendo. Yesuusi coyiˈrino lawishshi hiittee yannara woˈmannoho? Yesuusi hakko lawishshira jeefote, yannate daafira kulannore coyiˈrino; isi, “Idayichu dayi” yiino. (Mat. 25:10) Maaja 15, 2013 Agarooshshu Shaera xawinsoonninte gede, Yesuusi Maatewoosi fooliishsho 24 nna 25te coyiˈrino masaalo isi “daa” daafira sette bayicho kultanno; settenkawa einohu Girikete qaali mittoho. Settenka bayicho kuni qaali, Yesuusi faradatenna tenne busha alame hunate daannota bayiru qarri yanna leellishanno. Konni daafira, kuni lawishshi woˈmannohu goofimarchu barruwaraati yaate; Yesuusi ‘daannohu’ kayinni bayiru qarri yannaraati.
6. Qooxeessaho noo hedo garinni, tonne seemore kulanno lawishshiti qara sokka maati?
6 Konni lawishshiti qara sokka maati? Hanni konni lawishshira qooxeessaho noo hedo laˈno. Yesuusi hakkuyira albaanni “ammanaminohunna wodanaamu borojjichi” daafira coyiˈrino. Hakku borojjichi, goofimarchu barruwara Kiristoosi harunsaano mereero sooreeyye ikkitannore buurantino labballo amaddinote shiima gaamooti. Yesuusi kuri labballi ammanantinore ikkite heedhanno gede qorowisiisinonsa. Isi hakkiinni aanche, goofimarchu barruwara heedhannori buurantino harunsaanosi baalanti afidhanno baraarshi gate baˈˈannonsakki gede ‘ayewoteno baqqi yite agadhitanno’ gede amaalino. (Mat. 25:13) Xa hanni konne lawishsha seekkine xiinxallino; hattono buurantinori kuni lawishshi amadino amaale harunsitino gara laˈneemmo.
BUURANTINORI KUNI LAWISHSHI AMADINO AMAALE HARUNSITINO GARA
7, 8. (a) Busulootu seemooti qixxaawe agadhinohu hiittee lame doogonniiti? (b) Buuramino Kiristaani qixxaawe agadhinota leellishinohu hiittoonniiti?
7 Yesuusi coyiˈrino lawishshi, busulootu seemooti gowwootu gede ikkikkinni idayichu daanno yanna qixxaawe agadhinota xawise kulanno. Hiitto? Insara lame hasiissanno akatta noonsa; hasiisannore qixxeesse wodhino, qoleno dea agure baqqi yee agadhino. Hattee qaxaqaˈa yitinote hashshi saatera idayichu daanno yanna agadhino seemooti, caabbichinsa xoikki idayichu daa geeshsha seeda yanna baqqi yiinore ikka hasiissinonsa. Onte gowwoota seemoota agurranna, onte busulooti caabbichinsa ledo wole zayiteno anga adhe fulino daafira addinta qixxaawino. Ammanaminohu buuramino Kiristaani konni garinni qixxaawinota leellishinoyya?
8 Ee, leellishino! Tenne goofimarchu barruwara, buuramino Kiristaani uyinoonninsa looso jeefote geeshsha ammaname loosate qixxaawino daafira busulootu seemooti gede ikkino. Kuni Kiristaani Maganoho ammaname soqqamate tenne Sheexaanu alame giddo qawaaxxote heeshsho heeˈra agura hasiissannonsata afino. Insa heeshshonsa Yihowara gudisse uyite soqqantannohu, goofimarchu gambise dayino daafira yite ikkikkinni isonna Beettosi baxxanno daafiraati. Qoleno, tenne busha alamera noote maalaamittete coye baxate hedowiinni, amanyootu maaeellenni, hattono meessira roorsiˈrate hedowiinni xeertidhe ammanantinore ikkitanno. Insa Idayichu keeshshannoha lawinsaro nafa ayewoteno xawaabba xawissanni qixxaabbe agartanno.—Fil. 2:15.
9. (a) Yesuusi kalaqamunni daafure goxate daafira qorowisiisinohu ma garinniiti? (b) Buuramaasine, “Idayichu dayino” yitanno huuro macciishshite ma assitino? (Lekkaalliidi qaagiishsha lai.)
9 Busuloota seemoota qixxaawanno gede kaaˈlinonsahu layinki coyi dea agure baqqi yee agadhansaati. Buuramino Kiristaani giddo seeda yanna agadhe keeshshi gedensaanni goxannohu heeˈrara dandaanno? Ee, heeˈranno. Yesuusi tonnente seemore kulanni, idayichu daa keeshshita “baalunku daafure goxi” yiinota wodanchi. Yesuusi, maalu daafuraancho ikkino daafira baqqi yee agadhate hasatto noosihu diinaggaawanno manchi nafa daafuraranna hedosi billaallitara dandiitannota afino. Ammanantino buuramaasine konne qorowishsha huwattino daafira, ayewoteno baqqi yite agadhate wolu wotinni roore diinaggaabbe loossanni keeshshitino. Yesuusi coyiˈri lawishshi giddo, hashshu taalootira “Idayichu dayino!” yinita baalunku seemooti macciishshino. Jeefote geeshsha kaajjitinori kayinni baqqi yite agadhiture callaho. (Mat. 25:5, 6; 26:41) Xaa yannara noo buuramaasinena? Tenne goofimarchu barruwara, buuramaasine “Idayichu dayino” yitanno huuro macciishshitino; wole yaattonni, Yesuusi daara kainota leellishshanno taje ammantanno. Qolteno kaajjite uurritino, hattono Idayichu daanno yanna qixxaabbe agadhitanni no.[2] Ikkollana, Yesuusi coyiˈrino lawishshi jeefote roorse bade kulanno yanna no. Hiittoonni?
BUSULOOTU ADHITANNO BARAARSHANNA GOWWOOTU ADHITANNO QORICHA
10. Busulootunna gowwootu seemooti hasaawino hasaawi mayine xaˈminanni gede assannoho?
10 Yesuusi coyiˈri lawishshi giddo huwatate roore qarrisara dandaannohu, gowwootunna busulootu seemooti hasaawino hasaawaati. (Mat. 25:8, 9) Ikkina, kageeshshi geeshsha ammanantino buuramaasine kaaˈlo xaˈmiˈrino manna kaaˈla gibbino woti nooni? Xaano kuni lawishshi woˈmanno yanna hedanke tenne xaˈmo dawaro afate kaaˈlitannonke. Idayicho yaamaminohu Yesuusi firde faradate daannohu bayiru qarri goofara kaˈˈanno wote ikkinota qaagi. Hatto ikkiro, seemootu hasaawino hasaawire kulannohu lawishshu gafi woˈmannohuno hattee yannara ikkannoha dilawannohe? Hatto yee heda garaho; korkaatuno, hatti yanna buuramaasinete jeefote sumuda sumunde gundannite.
11. (a) Bayiru qarri hanafara albaanni maa assinanni? (b) Busulootu seemooti gowwoota zayite hiranno manniwiinni hadhine hidhe yaansa mayyaate?
11 Konni daafira, bayiru qarri hanafara albaanni, uullate aana noo buuramaasine baalantera jeefote sumuda sumunde gundanni. (Aju. 7:1-4) Hakkuyi gedensaanni, iimi woshshattonsa huluullo nookkita ikkitanno. Kayinni hanni bayiru qarri hanafara albaanni noo dirra hedi. Baqqi yite agadhanna ammanama hoogganno buuramaasine ma ikkitannoha lawannohe? Insa iima afidhanno baraarsha afidhukki gattanno. Kuri bayiru qarri hanafara albaanni sumundanniha jeefote sumuda diafidhanno. Hatte yannara, wolootu ammanantinori buurantanno. Gowwootu bayiru qarri hanafanno wote, Bayira Baabiloonera iillitanno bao laˈe massara dandiitanno. Insa Idayichu daanno wotira qixxaabbinokkita huwattannohu hatte saatera ikkara dandaanno. Hattee barritino yannara, insa higgannowa hoogge kaaˈlo xaˈmidhuro mayi maikkanno? Yesuusi coyiˈrino lawishshi tennera xawise qolanno. Busulootu seemooti zayitensa gowwootaho uyite guxxa agurte, hiranno manniwa haˈre hidhara kultinonsa. Kayinni hatti yanna ‘hashshu taaloote’ ikkitinota wodanchi. Gowwootu hatte saatera zayite hiranno manna afidhannoni? Yanna lowo geeshsha yannitino daafira diafidhanno.
12. (a) Buurante kaˈe jeefote sumuda sumundansara albaanni ammanamansa huˈnitannorira bayiru qarri yannara mayi iillannonsa? (b) Gowwootu seemooti gede ikkitannori jeefote hiikkitanno?
12 Hatteente gede, bayiru qarri yannara ammanantino buuramaasine ammanama hooginoha aye manchono kaaˈla didandiitanno. Hatte yannara uyinanni kaaˈlo diheedhanno. Hatti saate yanna lowo geeshsha yannitinote. Hattoo manni jeefote ma ikkannoyya? Yesuusi gowwootu seemooti mulla beebba fule haˈri gedensaanni ikkinore xawise kulino: “Idayichu dayi. Qixxaawe noo seemooti isi ledo sargete jilira ei; hakkiinnino saanqa cunfi.” Kiristoosi bayiru qarri gumulora lowo ayirrinyinni daanno wote, ammanantino buuramaasinesi iimira haaranno. (Mat. 24:31; 25:10; Yoh. 14:1-3; 1 Tes. 4:17) Gowwootu seemooti gede ikkitannorira ammanantannokkirira saanqa cunfanni. Hakkiinni insa, “Mooticha, Mooticha faninke!” yitara dandiitanno. Ikkollana, insarano hattee firdete saatera meu gede ikkino mannira qollannite gedee dawaro qollanninsa: “Halaalinta yeemmoˈne, kiˈne diegennoommo.” Tini dadillissannote!—Mat. 7:21-23; 25:11, 12.
13. (a) Buuramino Kiristaani giddo batinyu albillitte ammanantukki gattanno yine heda hasiissannonkekkihu mayiraati? (b) Yesuusi uyino qorowishshi, isi buurantino harunsaanosi ammanannotano leellishanno yineemmohu mayiraati? (Umi misile lai.)
13 Aleenni laˈnummo assaawe hendiro, mayyaa dandiinanni? Yesuusi buurantino harunsaanosi giddo batinyu ganaanni ammanantukki gattanno daafira wole buurranni yaasiiti? Deeˈni. Yesuusi hakkuyira albaanni “ammanaminohunna wodanaamu borojjichi” busha borojjicho ikkannokki gede qorowisiisinota qaagi. Hatto yaasi kayinni isi togoori ikkanno yee agaranno yaa diˈˈikkitino. Hatteente gede, kuni lawishshi qorophe yaate coyiˈrinoho. Onte seemooti gowwoota ikkeenna onte kayinni busuloota ikkinonte gede, mittu mittunku buuramino Kiristaanchi qixxaawenna baqqi yee agadha woy gowwimmanna ammanama hooga doodha dandaanno. Hawaariya Phaawuloosi isinte gede buuramino Kiristaanira borreessino sokkano tenne assaawe amaddino. (Ibiraawuyaani 6:4-6, 9 nabbawi;[3] Ibi. 6:7, 8; Marro 30:19 ledo heewisiisi.) Phaawuloosi ammanate roduuwasi seekke qorowisiisinoha ikkirono, insa ‘woyyite nootanna’ albillitte baraarshansa adhate geeshsha iillitanno yee ammanannota aanche coyiˈrino. Hattonni Yesuusi coyiˈrino lawishshi amadino qorowishshi, isino buuramaasine ammanannota leellishannoho. Kiristoosi buurantino soqqamaanosi giddo mittu mittunku ammaname heeˈranna hagiirru baraarsha adha dandaannota afino!
KIRISTOOSIHU “WOLU GEˈREEWI” AFIˈRANNO HORO
14. Tonne seemore kulanno lawishshi ‘wolu geˈreewirano’ kaaˈlanno yineemmohu mayiraati?
14 Yesuusi tonne seemore kulanno lawishsha coyiˈrinohu buurantino harunsaanosira ikkino daafira, kuni lawishshi Kiristoosihu ‘wolu geˈreewira’ kaaˈlannori dino yaate? (Yoh. 10:16) Deeˈni, hatto yaa diˈˈikkino! Konni lawishshiti qara sokka, “Ayewoteno baqqi yitine agadhe” yitannota ikkitinota qaagi. Tini amaale hasiissannohu buurantinorira callaati? Yesuusi mitte hige togo yiino: “Kiˈnera yeemmore baalunkura yeemmo: Ayewoteno baqqi yitine agadhe.” (Marq. 13:37) Yesuusi harunsaanosi baalanti ammanante soqqamate wodanansa qixxeessidharanna baqqi yite agadhitara hasiˈranno. Konni daafira baalunku Kiristaani heeshshonsa giddo Maganu soqqansho balaxisiissanno buuramaasineha dancha lawishsha harunsa dandaanno. Qoleno, ninke mittu mittunku gowwootu seemooti busuloota zayite huucciˈrinota deˈnoonke. Insa zayite huuccidhe hoogansa, ninkera yee ammanaminoha ikkannohu, ninkera yee halaalu giddo kaajje uurrannohu woy ninkera yee baqqi yee agarannohu nookkita qaagiissitannonke. Ninke mittu mittunku Yihowa shoomino Daanyira uminke daafira dawaro qolleemmo. Isi rahe daanni noo daafira qixxaambe agadha hasiissannonke!
Gowwootu seemooti zayite huucciˈransa, ninke daafira ammanaminoha ikkannohu woy baqqi yee agarannohu nookkita qaagiissitannonke
15. Kiristoosinna idayichosi sarge baalunku Kiristaanira hagiirsiissannota ikkitinohu mayiraati?
15 Yesuusi coyiˈrino lawishshira kulloonniti qara ikkitono ninke baalunkura kaaˈlitannote. Albillitte ikkitannote hattee sarge daafira hagiidhannokkihu ninke giddo hige ayi no? Buuramaasine iimira hadhanno; Armagedooni oli gedensaanni insa Kiristoosi idayicho ikkitanno. (Aju. 19:7-9) Hatti sarge baalanka gashshannohu guutu gashshooti heeˈranno gede assitanno daafira, hakkuyi gedensaanni uullate aana heeˈrannohu baalunku tennenni horo afiˈranno. Hexxonke iimira haˈrano ikkituro woy uullate aana heeˈrano ikkituro, tonne seemore kulanno lawishshinni ronseemmo roso dea hoogate murciˈne kaˈno. Yihowa qixxeessinonketa dhaggete heeshsho ragiˈrate, wodananke qixxeessiˈne, ammanammoommore ikkinenna baqqi yine agadhine qixxaamboommore ikkanke leellinsho!
[1] Maatewoosi 25:1-13: “Iimi Mangiste, caabbichonsa adhe idayicho haarara fulinore tonne seemoota labbanno. Onte gowwootaho; onte kayinni busulootaho. Gowwootu caabbichonsa adhitinoha ikkirono, zayite kayinni diadhitino. Busulootu kayinni zayite uduunnichoho wodhe caabbichinsa ledo adhe no. Idayichu daa keeshshita, baalunku daafure goxi. Hashshu taalootira, ‘Idayichu dayinona, fultine haadhe!’ yitanno huuro macciishshantu. Hakkiinni baalunku seemooti gotti yee caabbichonsa biddi assiˈri. Gowwootu seemooti busuloota, ‘Caabbichinke xoaraatina, shiima zayite uuyyenke’ yii. Busulootu qole togo yii: ‘Ninkerano kiˈnerano ikka hooggara dandiitanno daafira, hadhine hiranno manniwiinni hidhe.’ Insa hidhara haˈre heeˈreenna, idayichu dayi. Qixxaawe noo seemooti isi ledo sargete jilira ei; hakkiinnino saanqa cunfi. Hakkuyi gedensaanni, gatino seemooti daye, ‘Mooticha, Mooticha faninke!’ yii. Isi togo yee qolinsa: ‘Halaalinta yeemmoˈne, kiˈne diegennoommo.’ Konni daafira, barrano saateno affinoonnikki daafira ayewoteno baqqi yitine agadhe.”
[2] Konni lawishshi giddo, “Idayichu dayino!” yitanno huuro macciishshantunna (kiiro 6) idayichu dayi (kiiro 10) yanna mereero mito geeshshi yanna saˈino. Buuramaasine tenne goofimarchu barruwara baqqi yite agadhitinohura Yesuusi bayicho amadinota leellishanno malaate huwattino. Konni garinni, isi Maganu Mangistera moohinota affino. Ikkirono, isi daa geeshsha kaajjite uurra hasiissannonsa.
[3] Ibiraawuyaani 6:4-6, 9: “Alba xawaabbu xawinonsare, iimita mulla elto qamassinore, qullaawu ayyaani beeqqaasine ikkitinorenna dancha Maganu qaalenna daanno seeri wolqa qamassinore, kayinni wirro badhera higginore, galagalte maaro eˈanno gede kakkayisa didandiinanni; korkaatuno, insa Maganu Beetto uminsara galagalte haqqaho suttanno hattono mannu albaanni shollishshannosi. Baxantinoonni roduuwa, xa konni garinni coyiˈnanni heeˈnoommoha ikkirono, kiˈne woyyino gari giddo heedhinoonnitanna gato afidhinannita ammanneemmo.”


c: text/html

text:
Abbaan gadaa Booranaa ka qaraa Gadayoo Galgaloo.Raabii Booranaa ka qaraa Yaayyaa Fulleellee.Gadaammojjiin Booranaa ta qaraa Hoolee Bonayyaa.
Gammeen Booranaaa ka qaraa Daawwee Borbori akkana jechaa Gadaan Booranaa adoo garagar hin citin Abbootii Gadaa 72esso geette.
Suniin duratti Boorannii Abbootii Gadaa hedduu bara Gadaa isaanii hin lakkahaminiif qabaate.
Gadaa ganna saddeetitti wal irraa fuudhan.Gadaan Booranaa gogeessa (institution) shan qabdi. Baalliin gogessa tokko ganna 40 irra marti.Abbootii Gadaa Booranaa jaha.Gadaan Booranaa sadii, Angafii Gadaa Booranaa ykn Adulaa Fiixeen Booranaa Guyyoo Gobbaa,ka amma Gadaa harkaa qabu kana jechuu.
Gadeen sadeen Booranaa
Gadeen sadeenuu yoo Baallii fuutu Garbaa-Meedhicha naqattee hayyuu lallabatti (warra waliin hojjatu filatti).
Dameen gosa Booranaa lamaanuu;Sabboo fi Goona Hayyuu ufi filattee Gadaa waliin hojjachiifatti. Hayyuun Gadaa keessatti bakka bu’aa gosaati.
Maqaan abbootiin gadaa jahaan waliin qaban,Adulaa.
Adulaa Fiixee, itti gaafatama Abbootii Gadaa Booranaati.
Abbaan Gadaa Harbooraa(Abbaa Gadaa Booranaa)Guyyoo Gobbaa
Abbaan Gadaa Hawaxaa(Hawaxxuu)Rooba Jaarsoo.
Abbaan Gadaa Koonnoo(koonnituu)Murquu Jiloo.
Jarii kun cuftii yoo Baallii walumaan fuudhee walumaan kenna.
Ollaan Abbootiin Gadaa qubatan Yaa’a jedhan.Yaa’ii hujii Gadaa hojjachuuf ganna saddeeti keessatti ardaa jilaa hedduu keessa godaana.Godaanna tanaan Gooroo jedhan.Tanaaf yoo hedduu Yaa’ii Gooroo gadaanee ardaa…qubatee ykna ardaa...jiraa jedhan.
Yoo Abbaan Gadaa Baalii fuudhuu/kennuuf qophaa’u nama hedduutti ollaa Abbootii Gadaatti qubata.Quftuma kanaan Odaa Bulan jedhan. Fkn Yaa’ii Odaa bule.
Baallii yoo fuudhan
Baalii yoo fuudhan nama torbatti fuudha.Abbaa Gadaatii fi niitiin isaa Gadaa/ Baallii waliin kennan. Maqaa nama torbaanii ka baallii fuudhuu Torbaan Baalii.
Warrii Baallii fuudhuuf dhufu yoo qahee Abbaa Gadaa gahu magalata afuufaz dhufa.Qophoofatanii gaachuu fakkaatti.
Jarrii Baallii kennulleen eeyee jechuuf magalata afuufa (akeekkachiisa). Magalata kana marroo afur afur warra fuudhuu fi ka kennulleen walti afuufa.
Magalatii duraa ka’aa elmadhaa jechuu.Ka itti aanu bobbaafadhaa(horii nu duraa gorsaa) jechuu.Ka sadeessoo kunoo ya dhiyyaannee jechuu.Ka afreessoo kuno ya asi geennee jechuu.
Yoo Baallii kennan,ka kennu “Hoo baalii” jedha..ka irraa fuudhu ammoo “kenni Baallii” jedha.Hoo Baallii!...kenni Baalii!.
Abbootin Gadaa yoo Gadaa walti dabarsitu walii eebbifti
Ka kennu akkana jedhee ka fuudhu eebbisa:
“Bultuma waliin bullaa, hormaata na dabri!Bultuma na dabri! Quufa na dabri!” jedhee akka Gadaan Abbaa Gadaa haaraa waan cufaan ta Abbaa Gadaa Baallii kennee caaltu eebbisaaf.
Baallii
Abbootiin gadaa ganna saddeeti saddeetitti Baalii walit kenniti. Baallii ji’a Gurrandhalaa keessa wal irraa fuudhan.Yoo ji’ii Baallii wal irraa fuudhan dhiyaatu warrii Baallii wal irraa fuudhu Gadaa(warra Baalii kennu) fi Doorii (warra baallii fuudhu) haga km shan wal irraa fagaatanii qubatan.
Warrii Baallii kennuu ollaa gama Dhihaa qubataa, warrii Baallii kennu ollaa gama Bahaa qubata.Baallii fuudhanii Bahattiin galan.
Warrii Baallii fuudhu ka Harbooraa(Abbaa Gadaa Booranaa) Adulaa afur, Bokkuu fi makkala(nama abbooti gadaa hujiin gargaaru) walumattu namii torba ykn 14ti.Maqaan jaraa kanaa Torbaan Baalli.
Warrii Baallii fuudhuf dhufu fardaan dhufa.Fardii kun agaloo(bilbila diqqaa mormatti kaahan) qaba.
Yoo Baallii fuudhanii Galachuuniif ka’an
Doorii(warra Baallii fuudhu) adoo warraa Abbaa Gadaatii hin kaanee achuma taa’ee murata.
Murtii isaanii tana namatti jalaa qaba.Fkn “Waaqa Gadaa Yaasi!” jedha. Gadaa harka nu seentee jedhee himachu isaati.
Warrii Doorii yoo Baallii fuudhuu akkana jedhee achiin duubatti farda irra bu'ee warra ufiitti qajeela.
“G.G.G . Gadaa !, Harboora!Abbaa Biyyaa!” jechaa Baallii fudhatee farda irra bu'ee Yaa’a ufii (ollaa abbootii gadaa) tiin qajeela.
Yoo Baallii fuudhanii galan guyyaa gaammachuuti.Guyyaa sadii “Uulmaa” taa’anii alatti hin bahan.
Gammachuuniitti duubatti hujiitti dabaran.Abbootiin Gadaa haarahii hujii jalqabuuf Garba lallabatan(hayyuu fi makkala) nama Abbootii Gadaa hujiin gargaaru filata.
Abbootiin Gada yoo Baalli kennitu Fuloo Yaate jedhaniin.Bara hujii ufii fixattee qahee ufiitti galtee jechuu.
Abbaan gadaa yoo Baalli kenne Abbaa seeraa ta'a.Abbootiin seeraa Booranaa amma jiran lama Liiban Jaldeesaa fi Jilo Aagaa.
Abbootiin Gadaa yoo Gadaa ufi irraa kennan yuubomte jedhan.Yoo Abbotiin Gadaa mataa buufattu Baallii kennitee,yoobomtu lubii itti aanu; raabaa, kuusaa, gammee...tahee jalaa guddachaa oli dhufee itti gaafatama itti aanuuf ufi qopheessa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oromiyaan yoo walaboomte malee, furmaatni xumuraa Oromoof hin argamu
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 1/31/2017
Amajjii 31, 2017 | Abdii Boruutiin
Namni mata-duree barreeffama kanaa argu, qabiyyee barruu kanaa dubbisuu yoo baatellee, dhaamsi isaa maal ta’uu akka danda’u ni hubata jehdeen yaada. Haa ta’u malee, maaliif barruu gabaabaa kana waanan dhiyeesseef, qabxiilee tokko tokko kaasee ibsuun barbaada. Gara qabiyyee barreeffama kiyyaa otuu hin seeni dura, mee waan dhiyoo kana Sabboontota Oromootiin dubbatamaa ture fi mooraa Habashootaa keessatti waca uume tokko tokkon kaasa.
“Itoophiyaan diigamtu malee, Oromoon nagaa hin argatu. Itoophiyaan Oromummaa hin fudhanne fi hin kabajne diigamuu qabdi. Itoophiyaan caccabuu qabdi malee diimookraata’uu hin dandeessu….” fi k.k.f.
Haala amma deemaa jiru wajjin walqabsiisee yoon ilaalu, ani gama kootiin waan jedhame kanatti guutumaa guutuutti nan amana. Warrii Walabummaan Oromiyaa salphaadhumatti dhufuu waan hin dandeenyee dha jedhanii morman hedduu akka ta’an naaf gala. Haa ta’u malee, Impaayarittii sana diimookraatessuu fi Oromoodhaaf akka toltu godhuunis waan salphaa akka hin taane hunduu hubachuu danda’an jedheen amana.
Dhiiroo, waayeen keenya xiinxala bal’aa waan barbaachisuu mitii bar! Namni haal amma deemaa jiru kana arguu fi dhagawu, ofduuba garagalee waa hundaa hubachuun akka rakkisaa hin taaneen dhugaa mul’achaa jiruu dha. Har’allee bar-dhibbee 21ffaa keessatti; keessumaayyuu ammoo yeroo Sabboonummaan Oromoo yoomiyyuu caalaa guddachaa fi dagaagaa jiru kana keessatti; yeroo uummatni keenya tokkummaa dhaan harka walqabatee; kaabaa-kibbaa, bahaa-lixaa, jiddugaleessaa fi akkasumas keessaa-alaa gaafii hundee (gaafii bu’uraa) gaafachaa jiru kanatti, gadheewwan tokko tokko sammuudhuma dur sanaan yaadaa; uummata keenya gad xiqqeessuu fi seenaa isaas xureessuuf duula nurratti bananii jiru. Maarree, uummattoota akkana waliin biyya takka, kan nuuf taatu, ijaarra jennee yaadnaa ykn yaallaa?? Deebii gaafii kanaa dubbistootaaf dhiisee; mee gara qabiyyee barreeffama kiyyaattan deebi’a.
Ani barumsa fi beekumsa Seenaa qabaachuu baadhullee, dhugaa jiru tokko tokko seenaarraa hubachuun barumsa ykn dandeettii seenaa na hin gaafatu. Otuu fagoo hin deemin, mee seenaadhuma dhiyoo kanaarraa waan tokko tokko kaasuun barbaada.
Asirratti, wantootni ka’uu danda’ani fi kan seenaan ragaa ta’uu danda’u baay’eetu jiru. Haa ta’u malee, dubbii gabaabsuudhaaf, dhugaa kanarratti hundoofnee, wanti jechuu dandeenyu gabaabumatti, Oromiyaa walaboomtu malee wanti Oromoof furmaata xumuraa (lasting solution) fidu waan jiru natti hin fakkaatu. Gaafii hundi keenyaa ofis ta’ee wal gaafachuu qabnu inni guddaan tokko: Warra akkantti seenaa keenya xureessan; siidaalee yaadannoo uummata keenyaas diiganii waa hundaa awwaaluu barbaadan….. waliin akkamitti impaayara sana diimookraatessinee Oromoof nagaa fiduu dandeenya? kan jedhu ta’a. Anaaf, akkuma armaan olitti tuqame, “Itoophiyaan diigamtu malee, Oromoon nagaa hin argatu. Itoophiyaan Oromummaa hin fudhanne fi hin kabajne diigamuu qabdi. Itoophiyaan caccabuu qabdi malee diimookraata’uu hin dandeessu” kan jedhu ta’a. Falli ykn furmaatni biraa natti hin mul’atu. Nagaatti.
Galatoomaa
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Mootummaan Saaud Arabiyaa koolu galtoota eeyama jireenyaa hin qabaanne adabi utuu irra hin ga’in biyyattii dhaa akka ba’an kan kaa’e yeroon baatilee sadii dhumachuuf guyyoonni 30 gad kan hafe ta’uun gabaasamee jira.
Baqattoota Saaud Arabiyaa jiran keessaa kanneen biyya ofiitti deebi’uu barbaanna, garuu maallaqi nuti akka deebinuuf gaafatamne nutti ulfaata jedhan haasofsiisnee jirra. Ministriin dhimma alaa Itiyoophiyaas dhimma kana ilaalchisuun deebii kennee jira.
Gama biraan dubbi himaan ministeera dhimma alaa Itiyoopiyaa obbo Meles Alem torban darbe waahila keenya Afaan Amaaraa Mestawit Araagawf akka ibsanitti walii galteen seera hojjetaa fi hojjechiisaa mootummaa Saud fi Itiyoophiyaa gidduutti mallatteeffamuu isaa dubbatanii walii galteen kunis mirga lammiiwwan Itiyoophiyaa eegsisa jedhan.
Mootummaan Saaudii fi Itiyoophiyaa Walii galtee hojiitti bobbaasuu mallatteessaniiru. Gama Itiyoophiyaatiin ministriin dhimmootii hojii fi hawaasummaa Abudlfattaa Abdullaahii gita isaanii kan Saaudii waliin walii galtee kana mallatteessan. Kun walii galtee guddaa ta’ee ilaalamuu qaba. Lammiiwwan keenya karaa seeraan alaa, karaa dallaaltotaa utuu hin taane, karaa kaampaanilee kontraata walii mallatteessanii, mirgi isaaii eegamee gara Saaud Arabiyaa dhaqanii hojjetanii akka fayyadaman kan taasisu walii galteen kun jedhan.
Yeroo mootummaan Saaud Arabiyaa koolu galtoota kanaaf kenneen wal qabatee Mootummaan Itiyoophiyaa lammiiwwan isaa biyya ofiitti deebisuuf kan gurmaa’e gareen jilootaa tattaaffii godhu kan itti fufu ta’uu isaaf hanga ammaatti Saudi keessatti kan hundeeffame waaltaalee itti galmaa’an torba keessatti lammiiwwan Itiyoopiya hedduun galmaa’uu isanii obbo Meles dubbataniiru.
Lammiiwwan baqattummaan jiraatanis biyyatti yoo deebine hojii hin qabnu, waan ittiin hojii jalqabnu illee hin qabnu jechuun komee isaanii dubbatu. Guyyaan kennamneef yoo xumurames xalayaan manneen namaatti ergamaa waan jiruuf haalli jiru yaaddessaa ta’uu isaa ibsanii mootummaan Saud Arabiyaa kanneen biyyattii gad dhiisanii hin ba’in irratti tarkaanfiin fudhatu hamma ammaatti hin beekamin jira.
Saaud Arabiyaa jiraataa kan turteef eeyama hojii kan hin qabaanne keessaa tokko haasofsiiseen jira.


text:
#oromoprotests waxabajjii 30 Bara 2016) Oduu Godina Iluu Abbaa Boor Aanaa Aallee Diiduu irraa nu gaheen, Baratootin mana Barumsa Oongaa Gaafii Mirga Abbaa Biyyummaa kaasuu jaraatiin wal qabatee baratootin 30 humna Poolisa Federalaa tiin gara mana hidhaati magaalaa Goreeti guuramuun beekame.hidhamtoota kana irratti tarkaanfii jabaa fudhachuu irratti marii poolisoota Oromiyaa fi Federaalaa gidduuti ta’een wal dhabbiin uumamuu maddi oduu kun dabaluun ibseera.
Ethiopia has converted under weyane the country of no value for human life. The Killing spear is in every corner of Oromia, no accountability at all. Impunity is flourishing OMG!
===========================
This person was found stabbed and hanged naked in Oyne Chaffo Umbure Village located 5 KM from Shashemene on May 30, 2016. Residents of the village could not identify him so they brought him to Shashemene police station. The police could not find out his identity as he had nothing on him except underwear. Then the passed his body to the municipality for burial. He is believed to be the first victim of the multiple mysterious killings the have terrorized the residents these past month.
================
“Namni armaan gaditti argitan kun gaafa Caamsaa 22 akka lakkoofsa Habashaatti bifa kanaan ajjeefamee magaalaa Shaashamannee irraa KM 5 fagaattee kan argamtu gan O’inee Caffoo Umburee keessati argame. Billadhaan mormarra wareenamee jira. Butaantaa malee huccuu ofirraa hin qabu. Jiraattonni gandaa eenyummaa isaa beekuu waan dadhabaniif gara waajjira poolisii Shaashamannee fidan. Eenyummaa isaa waan ibsu tokkollee waan hin qabneef poolisiinis beekuu waan dadhabeef kara mana qopheessaa erganii awwaalchisan. Aajjeechaa nannawa kanatti geggeeffamaa jiruun namni dura galafaatama isa kana fakkata.”
Mee nama kana beekuu yoo dandeessan nu qunnamaati maatii isaa barbaannaa.
#oromoprotests Waxabajjii 30,2016) Baha Oromiyaa Harargee Bahaa Aanaa Cinaksen ganda Araddaa lakkoofsa 2 bakka addaa Galelchaa jedhamutti milishoonni wayyaanee naannoo Somaalee keessa jiran kan liyyuu haayil jedhaman maqaa lafti kan keenya jedhuun ummata Oromoo naannoo jiraatu irratti lola bananis, ummatni of irraa lolee hidhattoota lama hojiin ala akka taasise gabaafameera
These is the country we call emiye ethiopia
በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለከተማ ቀርሳ ኮንቶማ ዛሬ ሁለት ሰዎች ተገደሉ። በርካታ ነዋሪዎች ታፍሰው ተወስደዋል። በያቅጣጫው የሚሸሸው ሰው ቁጥር ጨምሯል። አከባቢው በፌደራል ሰራዊት ተከቧል።
Adeemsa guyyaa eebbaa qeerroo Oromoo irraa kenname
Share waliif godhaa
1) Barattoonni Oromoo walgurmeessinee iddoo tokko ni teenya.
2) Bakka jirruu tokkummaan olkaanee yaadannoo sammuu gootota ilmaan Oromoo biyyaaf jecha rasaasa wayyaanen wareegamaniif ni goona.
3) Kabaja wareegamtoota fi ilmaan Oromoo gaaffii mirgaa sababa gaafaniif jecha mootummaa abbaa irreen mana hidhaatti dararamaa jiraniif qabnu tokkummaan ni mul’isna.
4) Digrii keenya fudhachuuf yeroo lafaa olkaanu tokkummaan kaanee harka keenya X gochuu fi sagalee mormii dhageessisuun gaaffii abbaa biyyummaa ni dhageessifna.
Namichi kun poster Oromoo ofiin jechuun Asiif achii Adeemuun Amantiin qabee nama goyyomsa kan jirudha. Mootummaa Itoophiyaa wajjiin waalii galuun qabeenya guddaa hortee jira kuno warraa dhiiga Ilmaan keenya dhangalsan wajjiin ta’e nyaate dhugaa. #Gammachis Buubaa jedhama.
#Oromoprotests Ergaa Godina Gujii irraa dhufte
“Godina Gujii aanaa sabbaa Boruutti nuti hojjettoonni mootummaa aanaa kanaa jiraachuun nutti ulfaate. Bulchaan aanichaa Alamuu Jaarraa kan jedhamu hidha laga abbaayiif mindaa keesan ji’a 1 kennitan malee mindaa ji’a waxabajjii hin fudhattan jedhee WMMD nu dhorgachiisee rakkoo jajjabduu keesa jirra. ani kan jedhu misoomni dirqamamoo hanga humna ofitti gumaachuudha? nuti kan jiraannu mindaa kanaan qofa waan taeef waan goonu dhabnee jirra! hamma yoomiitti nu dararuu jarreen kun?”
Disturbing: Woman and Children of Lafto cry at St. Mary Church as the regime forces demolish their homes June 29, 2016
===============================
በትላንትናው እለት አምስት ኪሎ ቅድስተ ማሪያም ጠቅላይ ቤተ ክህነት አከባቢ ቤታቸው የፈረሰባቸው ነዋሪዎች ያሰሙት ተቃውሞ
Oduu Amma Nu Gayee
Hawaasni Oromoo Shaashamaannee Nama dukkana dahoo godhachuun ilmaan Oromoo ajeeysuuf Ajjeesuuf Qaxxisu Tokko Irratti Tarkaanfii Ajjeechaa Akka Fudhate Himame ! Allahu Akbar!
#RDH Kamiisa Waxabajji 30/2016
Goodina Arsii Lixaa Magaalaa Shaashaamaanneetti hawaasni Oromoo obsa isaa fixachuun qaamota dukkana dahoo godhachuun ilmaan oromoo ajjeesaa jiran irratti tarkaanfii ajjeechaa fudhachuu akka eegale ibsame.
Dubbiin akkasi: humnoonni farreen Oromoo (ergamtootni wayyaanee) dukkana dahoo godhachuun ilmaan oromoo ajjeesaa jiran halkan har’aas akkuma amala isaanii dhiiga ilmaan oromoo dhangalaasuuf dukkanaan haaluma bobba’anii turaniin, Oromoo Musliimaa Salaata Tahajjudaa salaachuuf ganda 04 gara Masgiida Kookaa (Huudaatti) qajeelaa ture tokko faana bu’uun duubaan Qottootiin rukkutuuf haaluma isaan qaxxisaa jiraniin Shamarreen tokko arguun iyya kuttee gad gadhiiste.Shabaaboonni Masgiida keessa turanis iyya shamarree kanaa dhagahuun Takbiiraa jechaa yogguu gad bahan humnoonni dhiiga ilmaan oromoo jigsuuf qaxxisan lameen kunneen baqatanii miliquuf yaalii taassisanii turan.
Haa ta’u malee Shabaaboonni Musliimaa Masgiida bahuun faana fiiganii tokko qabachuun achumatti tarkaanfii ajjeechaa yogguu irratti fudhatan tokko immoo akka miliqe maddeen keenya ibsaniiru.
Maddeen keenya nanaawwa irraa akka nuf gabaasanit Namtichaan Haalan tumameef Reenfa issaa poolisoon fudhatanii deemaniru nu jedhaniiru .
Akkuma beekamu humnoonni wayyaaneen ijaartee ergite kunneen Magaalaa Shaashaamaannee keessatti dhiiga oromoota 13 olii kan dhangalaasan yogguu ta’u, Magaaloota Goodina Arsii Lixaa jala jiran gara garaa keessattis yaalii ajjeechaa gochuuf osoo qophaa’anii akka qabaman ni yaadatama.
Tarkaanfiin ajjeechaa Oromoonni farreen oromoo irratti fudhatan kun cimee kan itti fufu ta’uun ibsameera!
Suuraa Reenfa issaa argachuu dhabnus iddoo dhiignii issaa itti jigee kana Fakaata.
#Oromoprotests Oduu Gammachisaa godina arsii lixa magalaa dodolaa guyyaa har’aa 29/06/2016 akkuma ganama waada seennee ammas kunoo dubbii gammachuutiin deebine. Obbo BAKAR SHAALEE nama dhiigaa ilmaan oromoo guutuu biyyaatti dhangalaasisee fi Lubbuu deebii hin qabne ficcisiisa turee hardha Dodola dhufee jaarsolee fi ummata hubannoo guddaa hin qabne dirqiidhaan aanaalee akka Kokosaaa, Nansaboo, Adaabbaa, Asaasaa, kofalee akkusumaa Aanoota Godinaa arsii lixa keessaa jiran hunda irraa namoonnii filamaani Dodolaatti wal gahan.Hawaasni isaan homaa hin beekan, deggartootaa keenya jedhaani walitti qabanin gaafif mormiin isaan hin tilmaaminif hin yaadin akka isaan mudatee fi Bakar Shaalee Arrabni wal hidhee waan dubbatu dhabee Oole, akka hirmaattoota irraa dubbataanitti akkuma hasaawa eegaleen dhumaati Shashamannee keessatti rawwatameen mootummaan bilisaa tahuu ibsuun eegalee oso ajandaa biraattii hin dabriin qanfachiisani ari’ani galchaniru.
Gaafilee Ummaannii Kaasee keessaa muraasa
1.Dargiin hangaa rasaasnii tokkoo fi namni tokko hafuutti taayita gad hin dhisuu jedhaa ture, isinillee (DhDUO,ADUWAI) akkas nun jedha jirtaan. amma nu gaheera jedhaani
2. Galma Wal gahiichaaa keessa Suuraa Eekaraa Malas Zeenawiitu jira, jarsii tokko BAKAR SHAALEETIN mee ol jedhii suura kana ilaali jedheen, yoo bakar oljedhee ekeraa Mallasee Ilaaluu,kan nu bulchaa jiruu ekeraa isaati malee isinii mitii dhumnu dhumnee duraa dhumaa jirraa jedhanin.
3. Yeroo bayyee JAWAR MOHAMMED Ameerikaa ta’ee ijoollee teessaan ficcisisaa jira jettaani nu burjaajeessitan, dhugaan Jawar Arsii Lixaattii iyyaa jirti, mee walaytaa fi Tigiree cuuphee fi meesha Qara qabun isatu nutti erge.namni dhugaa keennaaf iyyaa jiru Jawari sani Rabbi Umri isa ha dheeressuu jedhaanin.
4.Yunivarsitii Torbaan dhufu kana keessa Arsii lixaatti dhaga bu’uura kaayuuf mootummaan keenyaa yoo Bakar Shaale jedhu, Jarsii tokko immoo Ijoolleen ta fixxanii kambii Walaytaa fi Tigiree itti lenjiftaan yoo tahee malee, ijoollee tenya Univarsitii miti iskuulii(school) fixaa hin jirtu isin waan ajjeeftaaniif jedheen.
5. Qaamoolee Ijoollee keenya Shashamanneetti fixaa turan, maal haa goonu jedhee afaan muxataa dubbatee, Jarsoonnii keenya Umrii harragessaa isaani haa kennuu, Isinuu amma gad dhiiftaani(hiktaani) yoo akka si ammannuu barbaaddee ijaa kenya afoottii Rashansis jedhanin.
6.dhumarratti gaafii bayyee tarreessuu hin dandeenyee, waan dhumarraa isaan jedhan isin himee goolaba.Heedduu Qanfatee lafa ilaalee jennaan Namnii umriin jiddugaleessaa tokkoo BAKAR nuti siifu yaddawa jirra, Jarrii Ammaa si ariitii, yoo ari’amtee achumaan mala dhayadhuu nu wajjumaanis hin jiraattuu jedhee dubbii dhugaa dhumaa itti himan.
INJIFANNOONI KAN UMMATAA OROMOOTI. sagalee Odiyootin isinitti debi’aa dhiroo malli mali irraa
#OduuSidaamaa-Ayyaanni bara Haarawaa warra saba Sidaamaa-Fiichee Cambalaalaa har’aa eegalee kabajamaa jira.
Ayyaanni magalaa Hawaasaatti kabajamaa jiru kun Ayyaana Fiichee Cambalaalaa jedhama. Ayyaanni kun guyyaa sadiif kan kabajamuu, ayyaana bara moofaa irraa gara bara haarawaatti ce’uuf kabajataniidha.
ጁን 28 ቀን 2016 ብራሰልስ
በኔዘርላንድ በኔዘርላንድለምትኖሩኢትዮጵያውያን ኢትዮጵያውያን
ኢትዮጵያውያንእናትውልድኢትዮጵያውያን ኢትዮጵያውያን ኢትዮጵያውያንበሙሉ፣ በሃገራችን ጉዳይ ለመነጋገር ጁን 25 ቀን 2016 በሮተርዳም ከተማ የኮምዩኒቲ ስብሰባ ተጠርቶ እንደነበር ይታወቃል፡፡ ይሁንና ጥቂት የሻዕቢያ እና የኦነግ ተላላኪዎች ተቃውሞ አሰምተዋል በሚል ሰበብ የሮተርዳም ፖሊስ በቪየና ኮንቬንሽን መሰረት ጥበቃና ከለላ በመስጠት ፈንታ ስብሰባው እንዳይካሄድ በመወሰኑ ወደ ስብሰባ ቦታው አስቀድመው ከገቡ አገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን ጋር አጭር ስብሰባ የተደረገ ቢሆንም በታሰበው ሁኔታ ስብሰባው ማካሄድ አልተቻለም፡፡
በእለቱ ከሚመለከታቸው የኔዘርላንድ መንግስት አካላት ጋር በመነጋገር ለችግሩ መፍትሔ እንዲሰጥ ከፍተኛ ጥረት የተደረገ ቢሆንም ቀኑ የስራ ቀን ስላልነበረ አፋጣኝ ምላሽ ሳይገኝ ቀርቷል፡፡ ይሁንና የኔዘርላንድ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጁን 27 ቀን 2016 በቁጥር 2016/369474 በጻፈልን ደብዳቤ የሮተርዳም ፖሊስ አስፈላጊውን ጥበቃ ሳያደርግ በመቅረቱ ምክንያት ስብሰባው በታሰበው መንገድ ሳይካሄድ በመቅረቱ የኔዘርላንድ መንግስት ማዘኑን እና ሃፍረት የተሰማው መሆኑን የገለጸ ሲሆን፣ ጉዳዩን የሚያጣራ አጣሪ ኮሚቴ መቋቋሙን እና ችግሩን በፈጠሩ ሰዎች ላይ አስፈላጊውን እርምጃ እንደሚወሰድ በመግለጽ፣ ለወደፊቱ ኤምባሲው በሚያዘጋጃቸው ማናቸውም ስብሰባዎች ተመሳሳይ ችግር እንደማይደገም ማረጋገጫ ሰጥቶናል፡፡
በእለቱ በአገራቹህ ጉዳይ ላይ ለመነጋገር እና በአገራችሁ የሚካሄዱትን የልማት ስራዎች ለመደገፍ መጥታችሁ በሮተርዳም ፖሊስ ቸልተኝነት እና የአሰራር ክፍተት ምክንያት ወደ ስብሰባው ቦታ መግባት ያልቻላችሁ እና ስለአገራችሁ በመሰደባችሁ ኤምባሲው ከፍተኛ ሐዘን ይሰማዋል፡፡ የአገራችንን ጉዳይ ያገባናል ብላችሁ የጥቂት ጸረ ሰላም ሃይሎች ድርጊት ሳይገድባችሁ ከተለያዩ የኔዘርላንድ ከተሞች ወደ ሮተርዳም ለመጣችሁ እና ከነዚህ ጸረ ሰላም ሃይሎች ጋር በመጋፈጣችሁ ከፍ ያለ ክብር እና አድናቆታችንን እንገልጻለን፡፡
በዚህ ድርጊታችሁ ለሚደርስባችሁ ማናቸውም ችግርም ኤምባሲው ከጎናችሁ እንደሚቆምም ለማረጋገጥ እንወዳለን፡፡ የሻዕቢያ እና የኦነግ ተላላኪዎች በውጭ የሚኖረውን ኢትዮጵያዊ በማሸማቀቅ በአገሩ ጉዳይ እንዳይነጋገር፣ እንዳይመካከር እና በአገሩ ልማት ተሳታፊ እንዳይሆን የማድረግ እኩይ ተግባራቸው ለወደፊቱም ይቀጥላል፡፡ የነዚህ የጥፋት መልእክተኞች እኩይ ተግባር ማክሸፍ የሚቻለው አንድነታችንን እና ለአገራችን ያለንን ፍቅር እንዲሁም በአገራችን እየተከናወኑ የሚገኙትን የልማት ስራዎች ለመደገፍ በአንድነት በመቆም በመሆኑ የነዚህ ተላላኪዎች የማሸማቀቅ ዓላማ እንዳይሳካ በታሰበው መልኩ ማካሄድ ያልተቻለውን ስብሰባ እንደገና በማካሄድ የጥፋት ተላላኪዎቹን ማሳፈር ተገቢ ነው፡፡
በመሆኑም ከኔዘርላንድ መንግስት በተሰጠን የጸጥታ ማረጋገጫ መሰረት በቅርቡ በአምስተርዳም ከተማ ስብሰባ የምንጠራ መሆናችንን እየጠቀስን፣ ሁላችሁም አገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን እና ትውልድ ኢትዮጵያውያን በዚሁ ስብሰባ በመገኘት ለአገራችሁ ያላችሁን ፍቅር እና በአገራችን እየተሰሩ ለሚገኙ የልማት ስራዎች ያላችሁን ድጋፍ እንድትገልጹ ጥሪያችንን በማክበር እናስተላልፋለን፡፡


text:
Waamicha ummati Oromoo jaarmiyaalee siyaasaa Oromoof taasisaa turee fi jiru ka’umsa taasifachuun, qabsoo Oromoo gara fuuladuraatti tarkanfachiisuuf, tokkummaan jaarmiyaa Oromoo murteessaa ta’uun isaa ifaadha. Kanumaaf jecha ABO (Jaarmiyaalee Oromoo Arfan Tokkooman) fi IBSO marii baldhaa fi bilchaataa eega taasisanii booda, murtee seena qabeessa irra geenyee jirra.
Bifuma Kanaan, akka jaarmiyaa siyaasaatti qophaa qophaa deemuu irra hirree tokkummaan, diina keenya falmannee bilisummaa Oromoo milkeessuu fi biyya keenya Oromiyaa ijaarrachuuf, adda tokko huumnee, sagantaa jaarmoleewwan lameenuu jiddu galeessa ta’e baafannee waliin wajjin ojjachuun bilisummaa uummata keenya mirkaneesuuf qabxiiwwan kanaan gaddi irratti walii-galleerra.
– Mirga saba biraa otoo hin tuqiin biyya Oromoo, Oromiyaa ijaarachuu fi bilisummaa Saba Oromoo dhugoomsuu akka dandeenyu, kanaafis akka qabsoofnuu; mala tarsiimoo fi toftaa galma gahiinsa kanaaf waadaa waloo masakama chaartara keenyaa ta’a;
– Masakamni keenya sirna dimokraasii fi dandeettii qabsoo sabaa tarkaanfachiisuu danda’uu irratti kan hutubamu ta’a;
– Giddu-galli qabsoo keenyaa, Oromoo humneessuu (hidhachiisuu, dammaqsuu, dirree qabsoo dachee Oromiyaa keessatti gadi dhaabuu fi waraana bilisummaa Oromiyaa jabeessinee ijaaruu dha;
– Qabxiilee kanaa olitti tuqaman dhugoomsuuf ijaarsa Waraana Bilisummaa Oromiyaa, hojii dippilomaasii fi dinagdee qabsoof malu karoora waloon kan hoogganamu akka ta’u gochuuf waliigallee jirra;
– Dhaabbilee siyaasaa Oromoo qaama tokkummaa kana keessatti hin hirmaanne ammas humna tokkoon akka mooraa tokkummaa qabsa’otaatti makaman jajabeessinee waamicha goona.
Hunda dura, abbaa qabsoo kan taate uummatni Oromoo biyya keessaa fi biyya alaa jiraattan, qabsoo bara dheeraaf haarsaan guddaan itti kaffalame galmaan gahuuf carraaqaa turtan, qabsoo bilisummaa jabeessuuf hirmaannaa roga hundaa akka gootan waamicha isiinii goona. Keessumaa dhaloonni harawaan itti gaafatama seenaa sirra jiru bahuuf akkuma yeroo ammaa haarsaa qaqalii kaffaluudhaan xurree goototi kaleessaa saaqan galmaan gahuuf, ijaarsa bifa hundaa keessatti hirmaachuu fi caasessuun akka Qabsoo Bilisummaa Oromoo galiin geessu waamicha addaa siif goona. Qabsoo bilisummaa fi abbaa biyyummaa dhugoomsuuf dhaabni kee IBSO fi ABOn bifa harawaan hooggansa qabsoon gaafatu kennuuf qophii ta’uu isaa siif dhugoomsa.
Dhaabbileen siyaasaa Oromoo bifa gara garaan ijaaramtanii Qabsoo Bilisummaa Oromoo gaggeessaa jirtan, yeroo kamuu caala tokkummaan qabsa’otaa murteessaa ta’ee jira. Kanaaf jecha, qabsoo Oromoo galii isaan gahuuf walirratti xiyyeefachuun dhiifamee akka diina keenya waloo humna taanee irra aannu waamicha goona.
Ilmaan Oromoo beekas ta’ee, otoo hin beekiin, sirna cunqursaa Wayyaanee tajaajilaa jirtan itti gaafatama seenaa jalaa bahuuf jecha, diinaaf tumsa taatanii jirtan keessaa baatanii, akka mooraa qabsoo Oromiyaati dabalamtan waamicha Oromummaa isiniif taasifna. Waamicha ilmaan Oromoo isiniif godhaa jiru dhagahuu yoo diddaan, badii irratti badii dabalachaa kan deemtan yoo ta’e, bifa kamiinuu murtii uummata Oromoo jalaa kan hin miliqine ta’uu keessan akka beektan isin hubachiifna. Kanaaf jecha, yeroon otoo hin darbiin akka mooraa qabsoo Oromoo keessatti qooda fudhatan waamicha isiniif taasifna.
Injifannoon kan Ummata Oromooti!
Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
abosperson@gmail.com
Ijaarsa Bilisummaa Saba Oromoo (IBSO)
Ibso.oplo@yahoo.com


text:
Dargaggoo ganna 29 ti. Haga dorgommii fiigichaa addunyaatti seenee ganna kurnya tokkoollee ya caale. Meetira 5000 ta amma ittiin beekameen haga km 21 fiigaa ture. Fiigicha Aljeeriyaatti jalqaba hirmaate irraa haga guyyaa lubbuu dhabeetii biyya keessaa fi biyyaa alalleetti akkanuma dorgome. Dejenee Birhaanuu, atileetota Itoophiyaa addunayatti beessisan keessaa tokko ture.
Dejeneen badhaasa akka akkaa guurrchuu qofaa mitii nama egeree qabu ture. Obbo Huseen Shiboo leenjisaa garee Mana Sirreessaa ka Dejeneen keessa turee ti. "Baayyee, baayyee nu gaddisiise ani akka dhuunfaa kiyyaatti ana tu file, gaafa fuudha isaallee ana tu akka abbaa taheef, ani baayyee gaddi natti dhagahame, jedhu.
Tana malee akka obbo Huseen jedhanitti, Dandeettiin isaa [Dejenee] baayyee cimaa dha. Nama guddaa egerii qabu jedhu. Dejeneen haadha warraa isaan gargar bahullee abbaa daai’ma tokkoo ti.Hagayya 29 bara 2010 lubbuu dhabe.
Kutaa lammeessoon qophii kanaa waa'ee ispoortii aadaa Iluu-abbaaboor keessaa ilaallata. Iluu Abbaa Boor keessatti ispoortii aadaa duruu beekaman Jorgaa Jorgee,wallaansoo, Saddeeqa, Bisaan Daakuu, Iddii darbachuu ykn asham bobbaatee,akkam bobbaatee ka jedhanii taphatan dabalee waa hedduu.
Obbo Dessaalenyi Yaadaa itti gaafatamaa biiroo aadaa fi tuurizimii godina Iluu-Abbaa –Boori. Baaddiyaan Iluu Abbaa-boor yeroo rooba gannaa, ka ijoolleen midhaan quufanii walitti dhufanii taphatan guddoo nama gammachiifti. Malii itt bisaan daakkatan ka akka axxiffoo dabalee hedduu tu jira. Mee waan obbo Huseen Shiboo leenjisaa garee Mana sirreessaa waa'ee lubbuu dhabuu Dejenee Birhaanuu gaafannee fi Obbo Dessalenyi Yaadaa waa'ee aadaa ispoortii Ilu-abbaaboor keesaa gaafanne MP3 tuqaa caqasaa.


text:
Tajaajiila Bishaanii erga addaan citee guyyaa torba ta’e kan jedhan barattonni mooraa Awaaroo kan Yunivarsitii Amboo kaleessa Roobii Ebla 13 bara 2016 galgala immoo tajaajiila Ibsaa dhabnee dukkana keessa jirra jedhu.
Kanas kaleessa galgala ba’anii mormuu isaanii fi mooraa Awaaroo keessa duraanuu qubatee kan jiru polisiin federaalaa tarkaanfii hamnaa fudhateen Gaaza himiimaansu bakka ciisicha barattotaatti darbatee, barattonni ukkamaman akka hin bane ittisee, barattoota miilla qullaa dhagaa irra adeemsisee, jilbaan foqooqsisee, warra dhadhaban immoo akka hamaatti reebe jechuun himatu barattonni.
Saala addaan ituu hin baasin polisiin Federaalaa barattoota shammaran illee haala wal fakkaataan gocha gara jabinaa irraan ga’e jedhu kanneen Raadiyoon sagalee Amerikaa haasoofsiise. Angawoonni yunivarsitii Amboo akkasumas Kan mooraa Awaaroo walgahii irra jiruu ykn hojii hin seenne waan jedhameef ammaaf deebii isaanii argachuun hin danda’amne.


text:
Tufaa Nadhabaasaa irraa |Waxabajjii 26, 2013
Habashaan alaabaa yoom irraa kaasee dhaabbachuu (j)calqabe? Toophiyaan yoom ijaaramte?
Gabaabumatti:- Habashoonni alaabaa isaaniitiin “Baandiraa” jedhanii waamu. Darbanii darbanii “Sedeq Alamas(?)” ni jedhu. Maqaan baandiraa jedhu kun Afaan Laatiiniiti. Attamitti Habashaan afaan halagaa kana kan ofii godhatee dhimma itti bahuu calqabe?
Hammas gabaabumatti:- Bar-dhibbee 16ffaa keessa innaa Portugaalonni nama “Grany Ahmed” jedhumu loluuf gargaarsa Habashaaf jedhanii gara Gondar dhufan sana, maqaan kun isaan wajjin dhufee Habashaa biratti baramee jedhama. Achumaan masaraa Gondar sanas ijaaranii deeman.Habashoonni garuu masaraa kana “nutu ijaaree” jedhu. Kan ofii hin qabne, kan gooftaa isaatii dhaadata jedhu mitii.
Haalluu Baandiraa Habashaa: Magarisuu (Arenguwadee),Keelloo(Bicaa) fi Diimaa(Qayyi) dha. Haalluwwan kun, seenaa bataskaana isaanii wajjin hedduu waliitti hidhamee jira. Suuraan, huccuu fi akkasumas daatuun bataskaana Habashaa marti, haalluwwan kanaan caalaatti kuulamanii hojjetamu.Taabonni Habashaa innaa bahuu fi galu, huccuun haalluu baandiraa kanaan kuulame, Taabota isaanii sana irra qabamee ykn uffifamee laga bu’a, lagaa debi’ee gala. Innaa balbala bataskaanaa ol-seenee galu, hoolaan itti qalama. Qeessiin Taabota sana baatu, dhiiga hoolaa kana irraa tarkaanfatee gala. Kana waanan ijaan argeen himaa jira.
Seenaan Nugusoota Habashaas seenaa bataskaana isaanii wajjin addaan waan hin baaneef, nugusoonni isaaniis baandiraadhuma kana irratti asxaa garaa garaa uumanii dhimma itti bahaa turan. Har’a dha illee kanumaan jiru.
Bara Axee Minilik fi Isa Dura
Yeroo duraaf, bara 1897-tti huccuun bifa sadiin kuulame, “Ye Itiyophiya Bandira” jedhamee waamamuu calqabe. Isa dura, akka kanaan gadi jiru kanattii hojjetamee, gararraan isaa diimaa ta’ee, mana bataskaanaa fi nugosoota biratti bekamuu irraa kan hafe, akka alaabaa biyyaa bilisa qabdu tookotti dhaabatee hojirra olee hin beeku.
Haalluun alaabaan kanaa seenaa nugusootaa Habashaa ,warra dhalootaan Nugusa Solomon wajjin hidhannaa qabna jedhanii fi bataskaana isaanii biratii beekama.
Eegga “Ye Adwaa Xoorinneetti” jedhamu irratti, niitiin Axee Minilikiin, Etegee Taayituu Buxul kan jedhamtu, dhirsa ishii dirqisiiftee Xaaliyaanota irratti duulchiftee mootee galtee booda, akkaataan taa’umsa halluu baandiraa Habashaa jijjiirame. Haalluun diimaa jalatti gadi bu’ee, magariisuun gararraatti ol-bahee, keelloon walakkumatti hafe.
Asxaa Baandiraa Habashaa
Bara 1897-tti, baandiraan kun attamitti haa taa’uu fi asxaan(emblem) isaa maal haa ta’uu irratti Habashoonni egga walii galanii booda, asxaan isaa fuduraan “St. George = Qiddus Giyorgis” ta’ee, duubaan ammoo Leenca Mootii Yuhudaa akka ta’u irratti walii galanii akka kana gad jirutti kaawwatan.
Maalif asxaa kana filatan? Gaafa ayyaanni Goorgisii sanaa kabajamu “humna Qiddus Goorgisiitiin moonee injifannoo argatane” jedhanii waan amananiif filatan. Kana jechuun, “Amajaajota keenya moone” kan jedhu mirkaneessa jedhuu isaaniiti. (“Qidus Goorgis” kan jedhamu, dhalootaan nama Giriikii yoo ta’u, lotuu Girikii keessatti ajajaa shantamaa ture).
Asxaan kun kan muldhisu, innaa “Qiddusiin” sun, farda yaabbatee amajaajota (diinota) isaa lafatti asii gadi waraanee ajjeesu mirkaneessa. Barri kun, bara Habashoonni Xaaliyaanii mohan duwwaa otoo hin taane, bara isaan ummatoota kibbaa, Oromoo dabalatee, 90% waraanan mohanii itti dhuunfatan ture.
Baandiraa Axee Minilik, Lola Adowaa boda, isa fuula duraan asxaa Giyorgisii qabu. Duubaan leenca Yuhudaa qabu
Amantii, jaalalaa fi marartoo “Qiddusii” Goorgisii kanaaf qaban ifatti baasuuf jecha, mana sagada Ortodoksii (Orthodox Church), Finfinnee walakkaatti, iddoo Maarama Birbirsaa jedhamutti maqaa “Qiddus” kanaan ijaaranii jiru. Itti aansaniis, siidaa Axee Minilki, innaa inni fardaa Oromoo yaabbatee Oromoo irra gulufaa jiru kan mudhisus achumatti dhaabbatan.
Bara Nugusa Hayilesillaasee
Yeroo duraaf, bifti baandiraa Habashaa fi akkaataan inni itti taa’uu qabu seeraan (constitutionally)mutaayee gaazexaa irratti labsamee akka bahu kan godhe Hayile Sillaasee ture. Seera Haaromsa isaa (Revised Constitution of 1955), isa bara 1955 sana keessatti seeraan ifa ta’ee jira. Innis “Nagaariti Gaaxzexaa” waggaa 15ffa (15th year), Lakk.2, (No 2), boqqonnaa (article) 124, Sadaasa (November) 4, 1955 maxxanfamee bahe keessatti argama.
Akka gaazexaa kana irrati baheetti, gararraan isaa Arenguwade, walakkaan Bicaa, gajjallaan Qeyyi,ta’ee, tarree galee akka taa’u godhame. Isa dura maqaan haa beekamu malee, seeran tumamee, gaazexaa irratti labsamee jiraachuu isaa hin agarre.
Baandiraan kun, sirna Nugusa Haayilesillaasee keessatti caalaatti yoo beekamu, har’a ammoo mallattoo warra “Rasteferian” ofiin jedhanii Hayilesillaaseetti amananiin uffatamaa jira.
Mootonni Habashaa, hidda sanyii dhaloota isaanii, mootii Yuhudaa kan ture, Nugusa Solomoon kan jedhamutti of hidhu. Asxaan mootummaa Solomoon (emblem) leenca turee jedhama. Isaanis “ qaccee Solomoon” waan ofiin jedhaniif leencaa filatan.
Haaylesillaaseen asxaa isa duraan, kan bara Minilik karaa duubaa “Goorgisii” qabaachaa ture sana irraa kaasee “Leenca”gara fuula duraatti dabarse. Leenci kun “Zewud” kan jedhamu, kan mallattoon kiristaanaa, “Masqal” irratti tolfame, mataa irra kaawwatee, (to re-certify the slogan, “ Ethiopia being an island of Christian state in the ocean of the pagans”) bandiraan ammoo eebootti diramee, gateettiitti baatee innaa gara bahaatti deemaa jiru muldhisa. Asxaan baandiraa kanaa hamma Fulbaana (September) 1974-tti Haylesillaasee wajjin taayitaa irra ture.
Mo’a Anbessa ze Neged Yuhuda
The Conquering Lion of the Tribe of Judah,Haile Sillasie I, Elect of God
“Leenca Qaccee Yuuda, Hayilesillaasee Duraa (I), Muudamaa Waaqaa”
Bara Dargii
Dargiin, kan Koloneela Mangistuu Haayilemaariyaamiin hoogganamaa ture, otoo bifa haalluu baandiraa kanaa hin jijjiiriin, asxaa isaa duwwaa irraa kaase. “Zewud” isa jedhan mataa leencichaa irraa folloqse. Masqalii isa jedhamu ammoo gara qara eebootti jijjiire. Maqaa leencichaa, isa “ye Yuhudaa Anbessa” jedhamu “ Ye Itiyophiyaa Anbessa” jedheen .
Baandiraa dargii, akka Haayilesillaaseen ar’ameen boodaa kan yeroof taaytaa irra ture.
Bara 1985 innaa Dargiin of jijjirree “Hizbawii Democrasiawi Repuublik Ityopiyaa” (PeoplesDemocratic Republic of Ethiopia) ofiin jedhe sanas, haalluun baandirichaa hin jijjiirramne. Ol’aantummaa Habashaa qabateetuma taa’e. Maqaa asxaa, “Mo’a Anbessa Ze Negede Yuhuda” jedhu duwwaatu gara„ye Itiyophiyaa Anbesa“ jedhamutti jijjiire.
Asxaa Dargiin baandiricha irra kaayee keessaa, guddisee kan muldhatu, siidaa Aksumii fi urjii guddaa tokko duwwaadha. Isaan kaan, maal akka ta’anii fi maal akka addeessan baruun nama dhiba.
Baandiraa Dargii bara 1985 booda hamma Wayyaaneen jijjiirtutti kan ture.
Bara Wayyaanee TPLF
Bifti haalluu baandiraa Habashaa bara Wayyaanee TPLFs hin jijjiiramne. Haalluu fi taa’umsi isaa akkuma turetti taa’ee, jijjiirraa asxaa duwwaa irratti godhame. Seenaa Ol-aantummaa Habashaa fi mallattoo gooftummaa isaa har’a illee finniinsaa jira. Seera Wayyaanee keessattis, akka kanaa gadiitti tumamee jira.
Article 3: The Ethiopian Flag
(1) The Ethiopian flag shall consist of green at the top, yellow in the middle and red at the bottom, and shall have a national emblem at the center. The three colors shall be set horizontally in equal dimension.
(2) The national emblem on the flag shall reflect the hope of the
Nations, Nationalities, Peoples as well as religious communities
of Ethiopia to live together in equality and unity.
(3) Members of the Federation may have their respective flags and emblems and shall determine the details thereof through their respective legislatures.
Akkaataan taa’umsa haalluwwaniis iddoo dur turan irraa hin siqne.Akkuma mootota duraanii, Waayyanee TPLFs asxaa isaa duwwaa jijjiire. Seerri Tumaa Wayyaanee (Constitution) inni bara 1995 s kanuma mirkaneessee kaayee jira.
Baandiraa Wayyaanee Toophiyaa isa bara 1995 seeraan tumamee labsame.
Wayyaaneen iddoo asxaa Dargii, urjii qara shan qabuu fi jidduu qara urjii kanaa ammoo qara biiftuu shan itti naqxee jirti. Wayyaaneen, ol-antummaa Habashaa, seenaa haalluu baandiraa kanaan irra deebitee mirkaneessiteetti. Asxaan kun, idoolojii Wayyaaneen ittiin deemaa jirtu wajjin waan deemu hin fakkaatu. Maaliif booda keessa akka filattee, “carqi newu” kan jechaa turte sana irra deebitee“qiddus new” jettee aasxaa kanas irratti dhodhoobdeef hin beeku .
Ayyaana Guyyaa Baandiraa Waayaanee
Wayyaaneen Waxabajii (June 5?), guyyaa baandiraan Toophiyaa itti kabajamu jechuun, bara 2008 irraa calqabdee akka itti “sagadamu” seera baastee jirti. Guyyaa kanas, keessuma mana barnootaatti ijoollee baachiftee akka faarsan dirqisiisaa jirti.
Guyyaan, “Ye Baandiraa Qan” jedhmee kabajamuu calqabe kun, mootota Habashaa duraan turan biratti hin beekamu. Isaaniif baandiraan galgalaa fi ganama waan farfamuuf, seera kophaatti baasuun isaaniin hin barbaachifne ture. Wayyaaneen garuu, seera tumte bira tartee, Mallasaan eegga du’e asis, footoo isaa wajjin iddoo hundaa dhaabuudhaan biyyi akka itti hirreenfatu goosisaa jirti. Gochi kun marti, baandiraa sana kan jibbisiisu yoo ta’e malee, kan leellisiisu ta’ee argamaa hin jiru.
Baandiraan Arenguwaadee, Bicha, Bayi ta’ee jiru kun, alaabaa killilootaa biraa (Tiraay irraa kan hafe kaan garbootaa,) caalee akka balali’u godhamee jira. Maaliif inni warraa biraa caalee akka balali’u godhame? Deebiin isaa garbummaa fi gooftummaa keessa waan jiruuf, achuma kesatti beedii argata jenna.
Wayyaanee booda kan dhufu ammoo, asxaa attamii qabatee akka dhufu tilmaamuun ni danda’ama? Kan Minilik? kan Haayilesillaasee? Kan Dargii? Moo,kan kan biraa ta’a?
Garbummaa Oromoo fi Baandiraa Toophiyaa
Nafxanyoonni, eegga humna qawween Biyya Oromoo garboomfatanii booda, Toophiyaa, Toophiyawwii ofiin jedhanii, maqaa Habashaa jedhamu irraa gara “Itiyoophiya” jedhamutti of jijjiiran. Uummanni Oromoos maqaa garboomfame kanaan kiristinnaa ka’ee „Itiyophiya Itiyophiyawwi“ jedhee akka of waamamu dirqisiifame.
Eegga Biyya Oromoo gutummatti garboomfatanii booda, “Ye Itiyophiyaa Baandira”, kan jedhamu akkuma kanaa olittii kaawuu yaaletti, seera isaanii keessattii tumatanii uummata Oromoo irratti fe’an. Otoo “baandiraan ol-bahaa ykn gadi-bu’aa jiruu maaliif deemta? Maaliif hin dhaabanne?” farda irraa maaliif hin buune? jedhamee Oromoo meeqatu foolisiin magalaa keessatti qabamee adabame? Ijoollee meeqatu mana barumsaatti dhaaname? reebamne?
Garbummaan eegga uummata Oromoo irra dhihaa-bahatti, kibbaa-kaabatti guutummatti diriiree booda, uummata Oroomoo biratti, baandiiran kun hiikaa attamii/maaliii argate? Hiikaa bilisummaa? kan birmadummaa? kan misoomaa? kan tokkummaa? kan abbaa biyyummaa? Moo kan garbummaa, hiyyummaa, doofummaa, gadadummaa, hamlee cabsaa fi cabsummaa ti? Oromoon, Oromummaa fi Toophiyummaa addaan baasee baratee jiru, kana deebisuuf waan itti rakkatuuf hin jiru. Kan itti rakkachaa jiru, kan handhuurii isaa “imiyyee Itiyoophiyaa” irraa cituu didee itti rarra’aa jiru duwwwaa dha.
Alaabaa Ummata Gadaa Oromoo
Uummnanni Oromoo yoom irraa kaasee, haalluu alaabaa kanaatti fayyadamaa akka ture, hamma yoonaatti waan qulqulleeffannee of harkaa qabnu hin jiru. Kunis, gaaffii Gadaan Oromoo yoom irraa kaasee sirna bulchiisa diimookraasii uummata kanaa ta’ee hojiirraa ooluu calqabe? kan jedhu wajjin akka walbira qabnee qorachuu qabnu nu afeeraa jira.
Haalluun alaabaa kanaa, falaasama, aadaa, amantii, seenaa, qabeenyaa fi ilaacha uummanni Oromoo uummaa fi uumama wajjiin qabaacha turee fi har’a illee irra jiru nuu mirkaneessa. Kan ummanni Oromoo bareedina isaatiif jedhee filate otoo hin ta’iin, kan jiruu fi jireenya ummata Oromoo keessatti ilaalcha waloon qaban waloon finiinsu ta’uu isaa nuu mirkaneessa.
Si’a kana keessa, seenaan uummata Oromoo inni dhugaan kuufamee jiru, ilmaan Oromootiin barreeffamanii gadi hahaa jira.Calqaba bar-dhibbee kudha-jahaffaa keessa(1522), innaa biyyi Oromoo karaa kaabaa Portugaalonnii fi Habashoonni, karaa bahaa ammoo Turkoonni Biyya Oromoo irratti duula hamaa deemsisaa turan sana, mootummaan jiddu-galeessa Oromoo Madda Waalaabuu jira ture. Bara kana, motummaan kan Gadaa Birmajii.
Abbaan Gadaa Birmajii bara sanaa Walaabuu Jiloo jedhama. Gootota maqaani isaanii Abaayyii Baabboo (Abbaa Duulaa) fi Jirmoo Horaa (Abbaa duulaa) jedhaman alaabaa kana qabachiisee akka diina biyya isaa qabachaa jiru kana irratti bobbaase, hayyuun Aadam Tiinnaa Jaarraa fi hayyuun Muusaa Haajii Aadam Saaddoo jedhaman, barroo “Seenaa Oromoo fi Madda Walaabuu” (Mudde/December 2011) jedhanii maxxansiisan keessatti ifa godhanii jiru. Heduu galatoomaa jennaan.
Akkaataan taa’umsa haalluu kanaa, akka ilaacha bara sanaatti innaa ibsan: gararraan, Gurraacha; jidduun; Adii, gaggallaan; Diimaa ture. Maaliif akkasitti akka taa’es, barreessitoonni kun wabii manguddoota oolanii bulan irraa argataniin gargaaramaa, barroo isaanii keessatti seenaa abbaa biyyuummaa uummata Oromoo fi seenaa gootota Oromoo dhaloota hammaaf ifa godhaniiru.
Waraanni Abbaa Duulaa Abbayyii Baabboon hoogganamu, maqaa “Booroo” jedhamu jalatti gumaaye. Kan Jirmoo Horaan hoogganamu ammoo maqaa “Barii” jedhamu jalati gurmaaye. Duulli waaraana kanaa eebba jarsoolii, yuubotaa fi dubartootaani geggeeffame. Dubartoonni siqqee (sinqee) fi bulbulaa dammaa, kan buqqee elellaanii fi calleen jifaaraman keessatti naqamee jiruu qabatanii eebba qenan. Eebba dubartoota kanaa keessaa, akka Obboo Aadamii fi Obboo Muusaan barressanitti, mee isaan kana akka fakkeenyaatti haa fudhanu:
- Bulbula diimaa sitti dhibaase. Ija diimtuu sibaase —
- Wantteen teessan diinatti hangaasuu gannaa haa taatuu
- Kotteen fardoota keessannii bakaakkaa roobaaa itti haa taatu
- Bishaann lagaa aannan isinii haa ta’u.
- Midhaan mukaa baksaa isinii haa ta’u.
- Diinni keessan raafuu bonaa haa ta’u.
- Jiruun keessan cidha haa ta’u.
- Kan diinaa awwaala haa ta’u, kkkf jechuudhaan miila hooggantoota waraana kanaa irratti dhibaafatan.
Sana booda, hooggantoonni waranaa, Abbayyii Baabboo fi Jirmoo Horaa, alaabaa kana, abbaa Gadaa Walaabuu Jiloo irraa fudhatanii ka’an. Waraanni Booroo, kan Abbayyii Baabboon hooganamu, dura ka’ee Lagaa Gannaalee cehe. Lixaa fi kaaba-lixaa (western and north western) qabatee diina irratti bobba’e. Itti aansee waraanni Barii, kan Jirmoo Horaan hooganamu, Lagaa Waabee cehee bahaa fi kaaba-bahaa (east and northeastern) qabatee bobba’e. Lamaanuu diina mancaasaa, Biyya Abbaa Gadaa Oromoo, kan Portugaalli, Habashaa fi Turkiin qabachaa jiran, bilisa baasaa, Laga Mormor (Laga Abbayyyaa) irratti walittin dhufan. Alaabaa Oromoo deebisanii achirra dhaaban.Kakuu seenan otoo hin dabsiin fiixaan baasanii, yeroo duraaf naannoo sanatti nagaan akka bu’u godhan.
Ummanni Oromoo, durii kaasee sirna Gadaatiin of ijaaree birmaduummaan jiraachaa ture. Alaabaan haalluuwwan gurraacha, diimaa fi adiin jifaaramee jiru kun, seenaa eenyuummaa fi maalummaa mootummaa Gadaa Oromoo mallatteessa. Ummata Oromoo bira iyyuu taree, hundeen isaa kan uummatoonni Kuush marti wal-faana qabaachaa turan ta’uu ni mala.
Otoo kun ta’ee jiru, ilmaan Habashaa fi jaleewwan isaanii, “kan dur hin ture, kan har’a Toophiyaa ittiin balleesuuf uumame“ jechuu isaanii itti fufanii jiru. Kun akkuma jirutti ta’ee, “Oromoo yemibaal hizb yellem“ jedhanii jiru miti? Biyyi “Oromiyaa” jedhamus hin jiru jedhanii irra deddeebi’anii nutti himaa jiru. Malli karaa kana tilmaamame deemsisuu dinnaan, hamma ammoo “Oromoo fi Amaarii Obbolaa dha, Goojjam keessati dhalatan” jechaa mala doofaa fi gowwaan illee fudhachuu hin dandenye baafatanii dibbee rukucchaa jiru.
Baandiraan Toophiyaa Mallatto Garbummaati
Baandiraan Habashaa uummata Oromoo wajjin qunnamtii attamii qaqba? jedhamnee yoo gaafatamne, deebiin keenya maal ta’uu danda’a? Deebiin keenya uummata Oromoof, mallattoogabrummaa fi garbichaa ti (symbol of slavery and colonisation) yoo ta’u,uummata Habashaaf(Toophiyaanotaaf) ammoo mallatttoo Garboomfataa fi ager Maqinaat (colonisation) jechuu iraaa kan hafe deebii biraa qabaachuu hin dandeenyu. Itti dabalee, mallattoo seenaa nugusoota Habashaa, kan Taabota afurtamii afurii fi kan diktaatorooti jechuu ni dandeenya.
Baandiraan Habaasha, Biyya Abbaa Gadaa Oromoo eegga qinnyii ager godhate irraa kaasee, bullukkoo fi wandaboo uummata Oromoo irraa saamee, dabaloo fi bututtuu isaa itti uffisee taa’aa jira.Bar-dhibbee dhuma 19ffaa irraa kaasee, uummaanni Oromoo dabaloo fi bututtuu Habashaa kana uffatee deegaan jiraachaa jira.
Hamma Axee Minilik dhufee, humna qawween Toophiyaa har’aa kana Oromoo irratti ijaaretti, Biyyi Toophiyaa jedhamtee waamamtu hin turre. Haa ta’u malee, uummanni „Habashaa“ jedhamuu fi biyyi isaanii „Abyssinia” jedhamtu akka turte seenaan ni beeka. Isaan garuu seenaa kana otuma beekanii wallaalaa seenaa ofii ta’aa jiru. Otoo gara mana kuusaa barroo (libraries) London, Romaa ykn Paaris dhaqanii, waa dubbisanii barachu danda’u ture.
Uumama Toophiyaa ilaalchisees, maqaan Toophiyaa jedhamuu, Afaan Griikii ta’uu isaa fi ummatoota bifa guraacha qaban, warra Afrikaa keessatti argamaniif kan kenname ta’uu isaa ni haalu. Isaan “Bayibila” wajjin uumamee nuu kennamee jedhani itti sagadu. Dhugaan jiru garuu, otoo Biyya ajajaaHaamsaa Alaqaa Giyorgis itti dhjalate, boodaa kan Qiddus Giyorgis jedhame (kan isaan itti sagadan) dhaqanii gaafatanii, dhugaa jiru barachuu danda‘u ture. Rakkoon jiru ammoo, Habashoonni namoota dhugaa barbaadan otoo hin ta’iin, faallaa dhugaa dhaabachuu fi seenaa dabsuuf warra uumaman waan ta’aniif, iddoo dhugaan jiru hin dhaabatan, dhaqaniis hin dubbatan, hin gafatan.
Seenaan haalluu Baandira Habashaa, seenaa Qidus Mika’el, Qidus Gabr’iel, Qidus Giyorgis, Soostuu Sillaasee, zewud, zufan, nuguse-nägest kkf ta’ee otoo jiruu, “mallattoo birmadummaa uummata Toophiyaa, isa waggaa 3000 qabu jedhanii qaani tokko malee barreessanii odeeffatu. Uummanni Oromoo fi kan Oromoo wajjin garboome hundi, akka isaan wajjin uumametti hololaa jiru. Otoo kan Oromoo ta’eera ta’e, uummanni Oromoo baandiraadhuma Habashaa kana qabatee waan mirga isaatiif hin falmineef hin jiru ture. Mirga Oromoo kan sarbe waan ta’eef, uummata Oromoo biratti laguu ta’ee jira.
Alaabaa Bilisummaa Oromoo
Baandiraan Habashaa, inni haalluun isa magariisuu-keelloo fi diimaa ta’e kun waan alaabaa garboomfataa ta’ef, qabsaawonni Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) innaa prograama duraa sana (1974-76) baasan, uummata Oromoo garbummaa Habashaa jalaa baasuuf alaabaa kana qabatanii bahan.
Alaabaa Bilisummaa Oromoo, kan ABOn qabsoon hidhannoo ittiin calqabame
Alaabaan kunis, mallattoo bilisummaa, kan uummata Oromoo garbummaa baandiraa Habashaa jalaa baasee, birmadummaa uummataa deebisee gonfachiisuuf xiyyeeffatee kan ka’e ta’uu isaa mirkaneessa. Har’a ilmaan Habashaa fi jaleewwan isaanii ija attamiin alaabaa kana ialaalaa jiru? Habashaan waan uummata Oromoof ta’u maraa “ hin ta’u” jechuu malee, ni ta’a jedhanii hin beekan. Jechuus hin danda’an. Alaabaa Oromoo beekuu dhiisuu isaanii dura iyyuu, “uummanni Oromoo”jedhamu hin jiru jedhanii jiru. Har’a illee taanaan Itiyophiyawwinnet yoo ta’e malee Oromummaan uummata Oromoof akka hin taane jaleewaan isaanii barsiisaa jiru.
Namni, Oromoon akka sabaattii jiraachuu isaa haale, attamitti seenaa saba kanaa, alaabaa saba kanaa, araddaa saba kanaa baruuf fedhii qabaachuu danda’a? “ Sabni Oromoo jedhamu hin jiru”, eegga jedhani booda, biyyi “Oromiyaa” jedhamu hin jiru jechuuf waan saalfataniif hin qaban. Biyya sana egga hin beeknee, daangaa biyya sanaa baruuf waan dhama’aniifis hin qaban. Seenaan uummata Oromoo har’a injifannoo gad-hahaa jira. Seenaan warra dhugaa qabuu isaaniin awwaalaa akka jiru hubatanii, otoo of qajeelchuu danda’anii garidhaa jennaan.
Nagaan fi Bilisummaa Wajjin,
Tufaa Nadhabaasaa


text:
Godina Haraargee Bahaa Aanaa Giraawwaa keessatti Gamtaa MEDREK bakka bu’uun dorgomuuf jecha galmaa’uuf kan deeman miseensi kongresa Federaalawaa Oromoo Obbo Jaafar Mahaadii Yuusuuf didamuu isaanii torbanneen hanaga tokko dura Raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsanii turan. Sana booda deebi’anii dhaquuf qophaa’aa ituu jiranii qabamanii torban lamaaf hidhamuu isaanii dubbatu.
Yeroo kanattis bilbila harka isaanii polisoonni harkaa fudhachuu isaanii kan dubbatan Obbo Jaafar biyya alaa irraa siif bilbilamaa jehuun dararaan adda addaa irratti rawwatamuu dubbatan. Dhuma irrattis mana hidhaa baafamanii iji isaanii hidhamee akka jiruutti laga kosiin itti gatamuu tokkotti geessanii na gatan jedhaniiru.
Gama kaaniin Bordiin filannoo Oromiyaa torbanneen hanga tokko dura maaliif akka obbo Jaafar galmeeffamuu akka diidaman gaafatamanii, dhimmicha dhaga’uu isaanii fi qoratamaa akka jiru ta'uu ibsan. Garuu dhimmi Obbo Jaafar akka aangawaan kun jedhan furmaata ituu hin argatin hafee galmeen dhunfaan qaban jalaa saamamee dararaaa na irratti polisoonni ga’aniin lubbuu koof baqadheen Finfinnee keessatti iyyataa jira jedhu.


text:
Biyya Afrikaa gama Kibbaatti argamtu – Lesuutuu keessatti, jalqaba torban kanaa irra eega hoogganaan waraana biyyattii ajjeesamanii booda, yaaddoon daran hammaataa jira.
Hariiroon hoogganoota siyaasaa fi waraana gidduu jiru hammaachaa deemuunii fi hoogganichi waraanaa – Leetenant Jeneraal Kohaantil Motso-motso ajjeesamuun, biyyattiin fonqolcha mootummaan beekamtu kun haala hamaa keessa bu’uu malti – yaaddoo jedhu uumee jira – biyyoota ollaa biratti.
Kibxata dabre kana, qondaalota hidhatan tu waajira Jeneraal Motso-motsotti girrisee seenee ajjeese. Bara 2015 qondaala waraanaa ajjeesuutti kanneen shakkaman – hidhattoonni waraanaa ajjeechaa kana raaw’atan, walitti-dhukaasa achii booda geggeessameen battalumatti ajjeesaman.
Jaarmayaan gamtaa biyyoota naannoo – SADC – jedhamu, battalumatti haleellaa sana balaaleffate.
Ministarri Faransaay – Moketsii Maajooroo, kana ilaalchisuun ibsa kennaniin, “ajjeestonni sun, ajjeechaa ammaan dura bara 2015 geggeessame irratti qorannaa geggeessame irraa Jeneraalichi waan isaan oolchuu dhiiseef haaloo hahuuf kan ajjeechaa kana raaw’atan – natti fakkaata – jedhu. Fonqolcha mootummaa geggeessuuf ta’uu mala – yaada jedhu garuu, shakkiin ilaalan.


text:
Guyyaa jahatti hafee biyyya 4tti walti hafe.Afur qofa,afran mucha saayyaa.Biyya jahatti walti hafe warrii walti hafe walti qophaahuutti jira.
Dorgommii waancaa kubbaa miilaa addunyaa biyyitii 32 jalqaban taan warri maqaa akka nyeecaa,geedalaa,risaa,sheexanaa didiimaa, geedala gammoojjii,risaa ciwwisaa,nyeenca namaa hin hille,a'arba fi warrii kilabii ufiitii maqaa akka akkaa baase 28 keessaa gale amma afur qofatti walti hafe.
Dorgommiin sanbata kana dhumattii biyyooti walti hafan afran walti qophaahuutti jiran.Biraazilii fi Jermeniin,Nezerlaandii fi Arjentiinaan bori waliin taphatan.
Taphataan Kubbaa miilaa Biraazil beekamaan Neymar da Silva Santos,Neymaar tapha irratti cinaachii caphee wasaasan fuudhani dorgmmi keessaa bahe kaan ya biyya isaatti deebihe wallaanchuutti jira,Biraazil isa malee moohachuu dandeeti re.
Tahiga Silvaalleen tapha dheengaddaa irraa waan adabameef ta isaalleen taphatti deebihee Biraazilii taphachuun dhiba taati.Taatullee Biraazil akka dhiyoo tapha taphachaa deemtu kanatti ammallee waan hedudu irraa eegan.
Dorgommii kubbaa miilaa baraa haga ammaatti goolii 159 gale nama kuam hedduutti bahee daawwachuutti jira dorgommiin baranaa akkam akkam?
Waancaa Addunyaa ka baranaa eennutti galataan seetan,Awurooppaa moo Laatin Amerikaa?
Biyyooti Laatin Amerikaa duruu yoo dorgommii waancaa addunyaa qopheessan ufumaa moohan.Jarii afran walti hafe kun dorgmmii waancaa adudnyaa tanaa dabaruuf garee waliin dorgome keessaa tokkolleen hin moohamne.
Biraazil dorgommii biyyaa fi biyyee isii irratti qopheessitee doolara biliyoona 10tti dhiyaattu itti baafte kana ufumana moohachuu feeti.
Woma taateefuu fardilleen kanaa kooraalleen kanaan bari jalqabdi warri bori wal moohee sadakraa lammessoo fi sadeesoof walti dabra.Warri lamaan walti hafe Sannbata itti yaanu waancaa taphata.
Taphataan Arjentiinaa beekamaan Angel Di Maria tapha dhiyoo irratti miilii miidhamee tapha boriitti waan deebihu dandahu hin fakkaatuDoktorootii Di Mariaalleen dhibii luqqeettii Maira kun tapha bori biyyitii isaa Nezeraldandi waliin qabdulleetti hin deebisu jedhan.
Teenisi
Taphataan Teenisi Dirree Addunyaan beekamaan ka biyya Serbiyaa Noovak Jokoovich dorgommii Teenisi UK magaalaa Wimbledtonitti taphatan irratti taphataa biyya Swiss Roger Federer moohee tanaan lammeeffachoo jedhee addunyaa irratti tokkeessoo tahe.Namii kun tana waliin waliin dorgommii Wimbeldon tana marroo lama moohe.
Namii Jokoovich moohe kun nama marro 7 dorgommii akkanaa moohate.Noovak moohee irraa bahee jennaan qaraa marra dotii irra gadi jedhee kutatee imimmaan xuruurratee, nama waliin tapahte galateeffatee, gammachuu tana niitii tiyyaa fi ilmaan tiyya ta egeriiti fi maati tiyyaa oli kaaha jedhee warra isa gargaare leenjisa isaatii fi hedduulleen galateeffatee badhaasa qophaaheef doolara miliyoona 200 dhiyaattu fudahte.
Tanaafuu taphataan Teenisi Addunyaa ka qaraa Novak Jokovich, lammeessoon Roger Freder,sadeessoon ammoo Rafael Nadal.
Dorgommiin Wimbledon tun dorgommii Teenisi addunyaa bebeekmatuu keessaa tokko.


text:
Fiigicha fardaa ta gannatti marroo tokko wal dorgoman ta marroo 137-essoo tana John Velazquezitti farda isaa Animal Kingdom-n eegee dhufee moohate.
Gama kaaniin ammo atileetiin Itoophiyaa Yenewu Alaamirroo dorgomii fiigicha meetirii 3000 Dohatti dorgoman daqiiqaa 7:27:06 moohatee nama addunyaan ariifatee fiiguun beettu torbeessoo tahee beekame.
Dorgommii fiigihcaa meetira 200 Diamond League jedhan ta Doohaatti dorgoman irratti Walter Dixitti secondii 20:06 moohate.
Qophii Ispoortii tana MP3 irraa nuu caqasaa


text:
Kaan manneen nyaataa dhugaatitti yaa’ee waan abbuuqa abbuuqa,kaan diidatti yaa’ee gammachuun xinniqaa qaanqee oli facaasee burraaqa,kaan manneen amanti ufiitti yaa’ee waan dabree galateeffatee ka itti deemu abdataa waaqa ufii yaammata.
Namuu akkuma amalaa fi aadaa biyya isaatti ganna haaraa ulfeffata. Biyyotii akka henna Girigooriyaanitti bara hedatan bara 2015 ulfeeffachuutti jiran.
Amerikaa, New Yorkitti nama kuma dhibba hedduutti Time Square, lafa wadhakkaa New York jirtutti walti dhufee bara 2015 simatee abdii ganna haaraatiin lafa dhiita. keessatti lafa dhiitaa bule.
London,Beejingi,Biraazil, Biriteen, Awustirlaaliyaa haga USA fi biyya hedduutti namii bara 2014tti nagaa dhaamtee 2015 simate.Qophii gammachuu NEW YORK bulchaa isi Bill De Blajoo fi maati jalqabsiise.
Warri Londoniilleen nama Thamestti yaahee qaanqee ganna haaraan simachuuf oli facaasan daawwachaa ulfeeffate.
Biraazilitti ammoo nama miliyoona fi kuma dhibba hedduutti magaalaa Rio De Janeriyootti yaahee lafa ciisaan bisaan qabdu haroo Copacabana walti dhufee burraaqaa ganan haaraa simate.
Warri Austiralaiyaa magaalaa Auckland keessatti simate.Azhiyaa keessaa warri Hong Kong qaanqee diimutu adii,daalaltii,babaritti fi ta akka akkaa oli facaasee bara 2015 simate.
Warri Indoneezhiyaa ammo gammachuu guddoollee hin qabu xuyyuuri biyya isaanii nama 162 baatee sanbata dabre garba Jaava keessa bu’ee nama fixe kaani boohichatti jira qophii bashannanaallee ya dhiisan.
Namuu akkuma aadaa fi amala ufiitti ganna haaraa simatee mala bultiillee itti baafate eitti jira.


text:
Angawoonni Oromiyaa gameeyyiin Lama itti gaafatama isaanii irraa akka kaafaman gaazexaan biyya keessatti maxxanfamu Reporter gabaasee jira. Akka gabaasa gaazexaa kanaatti kan aangoo irraa kaafaman dura taa’aa Dhaabbata Dimokraasummaa Uummata Oromoo obbo Dhaabaa Dabalee fi itti gaagatamaa waajjira dhimmootii nageenyaa obbo Solomoon Kuchuu ti. Mootummoonni Federaalaa fi ka naannoo Oromiyaa dhimma kana ilaalchisee ibsa hin kennine.
Gabaasi gaazexaa kanaa mirkanoofnaan kun aangoo irra kaasuuf jijjiirraa aangoo ta’uuf deema.
Presidentiin mootummaa naannoo Oromiyaa fi dura taa’aan Dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo duraanii obbo Alamaayyoo Atoomsaa erga du’anii booda jijjiirraan aangoo kun kan jalqabaa ta’uu isaa ti.
Itti gaafatamaa Paartii naannoo Oromiyaa bulchu kan dhaabbata Dimokraasummaa uummata Oromoo obbo Dhaabaa Dabalee angawaa gameessa naannoo Oromiyaa keessaa tokko.
Miseensa hoji raawwachiistuu IHADEG 36 keessaa tokko ta’uu dhaanis tajaajilaa jiru. Akka gabaasa sanaatti yoo ta’e garuu obbo Dhaabaan aangoo isaanii kana irraa akka ka’an murtaa’eera. Itti gaafatamaa waajjira nageenya naannoo Oromiyaa kan turan obbo Solomon Kuchuus itti gaafatama isaanii irraa akka kaafaman murtaa’eera. Waajjirri siyaasaa IHADEG xumura torban darbee wal ga’ii geggeesseen haala nageenya naannoo Oromiyaa irratti mari’achuu isaa, murtiin sun kan darbes wal ga’ii sana irratti ta’uu gabaasa sana irratti tuqameera.
Akka gabaasa sanaatti miseensa koree hoji raawwachiistuu Dhaabbata Dimokraasummaa Uummata Oromoo fi directorri waajjira abbaa taayitaa Gumurkii Itiyoopiyaa obbo Bekir Shaallee bakka obbo Dhaabaa itti gaafatmaa waajjira Dha.D.U.O ta’anii akka hojjetaniif murtaa’eera.
Gorsaan qindeessa dhimmootii uummatata kan muumicha ministeeraa Hyilamaariyaam Dessaaleny obbo Bezzuu Waaqbeekaa immoo itti gaafatamaa waajjira dhimmoota nageenyaa Oromiyaa ta’anii akka hojjetan murtiin darbeera.
Gabaasi sun madden tuquu dhaan akka ibsetti angawoonni gameeyyiin naannoo Sanaa itti gaafatama irraa akka kaafaman kan murtaa’e yeroo dhiyoo as kan geggeessame sochii mormii uummataa fi nageenyi jeeqamuu to’achuu dadhabuu isaanii irraan kan ka’e.
Ittiin ka’umsi haala naannoo Oromiyaa kan yeroo ammaa rakkoo bulchiisa gaarii ta’uu mootummaan Federaalaa fi angawoonni DH.D.U.O dubbataniiru. Taayitaa itti aanaa muummee ministeeraatti qindeessituun damee bulchiinsa gaarii fi itti aantuu dura teessuun dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo aadde Asteer Maammoo kan isaan ibsanis kanuma ture.
Aadde Asteer akka jedhanitti Haalli Oromiyaa kan yeroo ammaa baatilee darban keessa sababaalee adda addaan keessumaa immoo adda durummaa dhaan sababaa rakkoo bulchiinsa gaariin kan ka’e bakkaawwan adda addaa keessatti hookkaraa fi jeequmsi jiraachuu arginee jirra. Kanaaf ittiin ka’umsi jeeqamaa fi hookkara kanaa inni ijoon rakkoo bulchiinsa gaarii ta’uu gamaaggama keenyaan adda baafannee jirra jedhan.
Rakkoo dhuma bulchiinsa gaarii Kanaan wal qabatee angawootaa fi hoogganoota waajjiraalee hojii itti gaafatamoo ta’an irrattis tarkaanfiin akka fudhatamu ibsamee tuare. Mootummaan Naannoo Oromiyaa torbanneen hanga tokko dura miseensota hoji raawwachiistota sadarkaa ol aanaa isaa waliin marii geggeesse irratti kan argaman itti aanaa dura taa’aan naannoo Sanaa obbo
Isheetuu Dessees isuma kana ibsanii tuaran.
Akkuma sababaalee jiranitti tarkaanfiin ni fudhatama. Rakkoon dandeettii yoo jiraate, rakkoon ogumaa yoo jiraate jedhan. Dandeettii ogumaa ilaalchisee hojii bakka buusuu-tu geggeessama jechuu dha. Tarkaanfiin fudhatamu isa kana ta’a. Battala hojii irra oolas jedhan.
Itti gaafatama isaanii irraa akka kaafaman kan ibsame balleessaan angawoota lamaanii bulchiinsa gaarii waliin wal qabachuu isaa gabaasa sana irratti hin tuqamne. Sochii mormii naannoo sana keessatti geggeessame ilaalchisees dirqamni isaan hin ba’in hafanis mul’inatti hin ibsamne.
Angawoota Dh.D.U.O dhimmi isaa ilaallatu bilbilaan arguuf yaaliin godhe hin milkoofne jedha Eskinder.
Mootummaan sochii mormii naannoo Oromiyaa keessatti ka’eef kan himataa ture Kongeresa Federaalistii Oromoo fi farreen nageenyaa kan ittiin jedhee fi humnootii polotiikaa biyyootii alaa jirani. Murtiin aangoo irraa kaasuuf aangoo irra gaa’uu mul’inatti ibsamee itti dabalaa argamnaan gabaasa bal’aa kan dhiyeessu ta’uu Eskinder Frew Finfinnee irraa gabaaseera.


text:
Mootummaan Keeniyaa namoota sababaa adda addaan gara biyya isaatti baqatan hanga tokko hidhee gara biyya irraa dhessaniitti deebisuuf jechuun Ligiin Mirga Dhala Namaa ka Gaanfa Afrikaa (HRLHA) ibsa baasee jira.
Itti gaaftamaa jaarmayaa kanaa kan ta’an Obbo Gaaromaa Waaqasaa ibsa kennaniin,baqatonni hidhaman kun irra hedduun isaanii lammiwwan Somaliyaa ta’uu fi kanneen Itiyoophiyaa irra ta'an ammoo 52 ta’uu ibsii hahe beeksisee jira, jedhan.
Jiraattonni naannoo garuu lakkobsi namoota hidhamanii walii-galatti 700 akka ga’uu fi irri-jireessi isaanii Oromoo ta’u dubbatu, jedhan Obbo Gaaromaan.
Polisiin Keniyaa gama isaan, ayyaana waggaa haaraa dhufaa jiru kanatti hookkara akka hin kaasne ittisuuf jecha kanneen seeraan ala biyyatti keessa jiru jedhe hidhuu isaa mirkanessee jira jedhu.
MP3 tuquun guutuummaa qaaffii fi deebii dhaggefadhaa.


text:
Baqattoonni Yemen keessa jiraatan gargaarsi namoomaa Tokkummaan motummootaa waadaa seene biyyattii ga’us kanneen Aden keessa jiran hin dhaqqabin jiraachuu ibsaniiru. Lolli yeroof dhaabate iyyuu sodaan garuu akkuma nutti haguugetti jira jedhu. Gareeleen wal fincilanis huuruu qawwee walitti gargalfatanii wal eegaa waan jiraniif lolli kun deebi’ee hin ka’u abdiin jiru hin jiru jedhaniiru.
Bishaan qulqulluun naannoo waan hin jiraanneef bishaan galaanaa soogidda qabu lubbuu oolfachuuf dhugaa jirra waan ta’eef inni immoo fayyummaa keenya balaa irra buusaa jira, yoo dhukkukbsannes ibsaan waan hin jiraanneef hospitaalli tajaajila fayyaa kennu hin jiru jireenyi keenya balaaf saasilamee jira jedhan. Reeffi namootaa daandii irratti kufe qaamni kaasu waan jiraanneefis fooliin dhufu ammas dhibee ka biroo dhaqqabsiisaa jira kanaaf hawasi addunyaaf lammiiwwan keenya naannoo addunyaa gama danda’ameen akka nutti birmatan waamicha dabarsina jedhan.
Gabaasa boodana dhaqqabeen immoo haleellaan samii irraan hooggana Saudiin geggeessamu walii galteen lola dhaabinsaa guyyootii shanii erga xumuramee booda manni ripxe loltoota Houthii irratti fuuleffachuun itti fufee jira. Dilbata kaleessaa gara ganamaa hoogganoonni Yemen waa’ee walitti bu’iinsa biyyattii keessaf furmaata barbaaduu irratti mari’achuuf Riyaad Saaudii keessatti wal arganii jiran, bakka buutonni ripxe loltoota Houthii garuu hin argamne. Haala baqattoonni kun keessa jiran bakka bu’aan baqattoota Oromoo gamasii nuuf ibsaniiru.


text:
Gurraandhala 2,2017
Eega Warraaqsi Uummataa banbanee asitti sochii hawwasaa qabbaneessuuf karaa hedduu yaalaa turuun Wayyaanee nii yaadatama.Keessattuu uummata afaan qawween bulchuuf duula waraanaa irratti labsuun uummata shororkeessaa turtee ittis jirti.Duulli Wayyaanee uummatarratti bante kun kan adiyyooma ishee saffisiisu malee kan danbalii jireenyaa ta’eefuu dhommoqarraa ishee baraaruu ta’uu dhabuun humna Command Post erga uummata tasgabeessuu dadhabee duula oollota Oromoo uummatartatti kaasuu fudhattee turte.Hawwiinf fedhiin ishees qe’ee Oromoo humnaa cabsitee dhaaluuf fudhachuu qofaa waan tureef michoota taasifachuun naannolee ollaa irratti kaasuun daangarra Oromo jiran dararaa turtee Qe’ee Oromoo onsuufis irratti dalgaa turte.
Taatus hawwiin ishee kan dhugoomaafii jiru utuu jin taane akka Uummatichi haaloo kuufatuuf kallattii qabsiisee jira. Amma qe’een oromoo maalirrra jira kan jedhuuf qe’een keenya afaan qawwee wayyaanee jala ha seenu malee tattaaffii bilisummaaf taasifamuuf qabsoon kan duuba deebi’aa jiru utuu hin taane ittuu haaloo qabannaan kan adeemaa jirudha.
Uummani kaleessa kuufamni aarii humnaan ol itti ta’ee warraaqsa dhoose har’as kiyyoo wayyaanee jala tole jedhee utuu hin taane
dirqamaan bulaa jira.Kana ofirraa konkolaachisuuf nama biraa eegaachuun irra hin jiraatu hireesaa ofiin murteeffachuu danda’uu isaa
hubannoon fudhateera nama jechisiisa.Gama biraan hawwiin hawwaasichaaf gaaffiin kara mootummaatti dhiyaate waan deebi’e jechuun hololtoonni Wayyaanee kan dubbattu taatus oduun hololaan gowwonfamuu tasuma akka hin jirre hubannoo keessa galee jira.Haalli jiru hawwaasa keessatti haala bareedadha.Namuu akka sochii warraaqsaa gaggeessaa jiru duuba hin deebine waliif yaada jijjiira jira.Hawwiin hawwaasaa Oromoo inni guddaan Bilisummaa isaa mirkaneeffachuun biyyaaf biyyoo isaarra nagaan jiraachuudha.Kanas kan galmaan gahuufi danda’u Tokkicha ABO fi WBO beelaaf dheebuu damdamatee gammoojji biyya hormaa keessa jiru ta’u cimsee beeka
Haaromsi uummatatti bafamee uummata ittiin sobuuf sosobuuf yaadame tasa kan milkaaye utuu hin taanee wal dhabdee jabaa qaamota OPDO
keessa haalaan buusaa jira.Kunis karaa injifannootti kan nu gessuu ta’uu isaa walitti bu’insi diinaa kun nii mirkaneessa.
Walumaa galatti gaaffii uummataa afaan fajjeessuuf yaaltullee wayyaaneen milkii irraa argataa kan hin jirre yoo ta’u maloota ittiin hawwaasatti bobbaa’aa jirtu maraanuu kufa jiraachuu argaaf dhageettiin ragaadha


text:
Jettonni waranaa kan Raashiyaan haleellaa siriya keessatti gaggeessan guyyaa lammataaf har’as itti fuufanii jiru.Taajabdoonni walabnii akka jedhanti haleellaan kun hidhatoota Islaamiik Isteetes qofa irratti kan qiyyaafate otoo hin taane looltoota Yunaaytiid Isteetes deggertu dabalata.
Ministriin ittisaa kan Raashiyaa akka jedhanti jeettonni Raashiyaa maadheelee Islaamiik Isteets hedduu haleelan.Garu Kremliin akka jedhutti garee leellistootaa Kanaan alattis kanneen biroo irratti qiyyafatanii jiru
Waraanni yunaaytid Steetes fi ka Raashiyaa hatattamaan wal ga’anii duula waraanaa Siriyaa keessatti gaggeeffamuun walii isaanii akka hin rukunne gochuu haala dandeesisuu irratti akka mari’atamuuf ministriin haajaa alaa kan Amerikaa Jaan Kerii gaafatanii jiru.
ISIL irratti qiyyaafachuun waan tokko,Kun beekamaa dha. Inni gaggeeffamaa jiru kana miti taanaan dhugumatti nuti Yaaddoo qabna jedhan Keriin.
Ministriin ittisaa kan Yunaaytiid Isteetes Ash Carter akka jedhanti Iddoo humnootiin AYSIL (ISIL) hin turre ykn hin jirre keessa kan seenan fakkaata. Deemsa akkasii keessatti, rakkoo uumaman keessaa tokko kana.
Kerii fi Lavrov walgahiin gaggeessan gaarii akka ta’e haa dubbatan malee attamitti gara fuula duraatti tarkaanfachuun akka danda’amu irratti hojiin guddaan gaggeeffamuu akka qabu amananii jiran.Siriyaa Demookraatawaa , tokkummaa qabduu kan mootummaa ishee amantii adda addatti hidhata hin qabne akka uumamtu fedhii hunda keenyaati.
Siriyaa gurmulee gosaa akkasumas kan amantiif mana ta’u qabdi.Mirgii isaanis eegamuu qaba.Attamitti isa kana bira geenya? Isa jedhu irratti adda addummaa qabna jedhu Lavrov.


text:
Nama Turkitti ambaasaaddoara Raashiyaa itti dhukaasuun ajjeese ilaalchisee ibsa xumuraa kennuuf yeroon hin geenye jechuun Raashiyaan beeksistee jirti.
Kan boqonnaa hojii irra ture angawaan poolisii Ambasaddor andrel Karlovtti dhukaasuun kan ajjeese Wixata darbe ture.
Namni ijaan arge VOAf akka ibsetti namni itti dhukaase sun Aleppo hin dagatin, Syria hin dagatin dacheen keenya nagaa hin qabu taanaan atis nagaa hin taatu jechuun iyyaa ture jedhe.
Muummichi ministeeraa Turkii kaleessa ministeera dhimma alaa US John Kerryf bilblaan akka ibsanitti namni ajjeechaa sana raawwate hoogganaa amantii Musliimaa Fehullah gullen kan US keessa maadheffateef yaalii fonqolcha mootummaa baatii Adoolessaa Turkey keessatti raawwateetti hidhata qaba jedhan.
US Gulen sababaa US keessa jiraataniif ajjeechaa sana deggeran ykn keessaa harka qabu isa jedhu fudhatama dhabsiiste.


text:
Muummichi-ministaraa Itiyoophiyaa, Melles Zeenaawii, "ka gabaa walabaan geggeessamu - sirna dinagdee “NEO-LIBERALISM” jedhamu wajjiin muuxannoon waggoota kurnaniif qabnu badhaadhummaa Afrikaaf fiduu hin dandeenye," jechuun baninsa walga'ii Ministaroota Maallaqaa Afrikaa, ka guyyaa lamaaf Finfinneetti geggeessame irratti dubbatan.
Inumaa, galii biyyoonni Afrikaa fi biyyoonni kaan argatan gidduu adda-addummaa jiru caalaa bal’isaa deeme. Kana tu yaada biyyoota gama dhihaa irraa akka dawaatti ajajamu - ka dinagdeen abboota qabeenyaa dhuunfaan hoogganamuu qaba, jedhu akka Afrikaan fudhatuu diddu taasise" jedhu Obbo Melles.
Ijaarsawwan Manneen, Karaawwanii fi tajaajilawwan biroo Arikaa, kanneen misooma dinagdee isheef bu’ura ta’an dursummaan geggeessuuf ka dhaabbatoonni uummataa ka’uu qaban yeroon isaa amma - jechuun illee waamicha dhiheessanii jiran.
Walga'iidhuma dinagdee Afrikaa xiinxalu kana irratti kan haasawa godhan - rezidaantiin Baankii Misoomaa Afrikaa, Doonald Kaaberukaa, immoo, Imaammatoonni Afrikaaf baafaman sun hawwii murnawwan uummatoota biyyaa maraaf ka deebii tahan tahuu isaanii akka Ministaroonni Afrikaa sun hubachuu qaban akeekkachiisan. Misoomni hunda hammate, kan carraa hojii banuu fi dargaggootaaf carraa kennu dhababuun dafoon isaa maal akka tahu hubachuuf haala gidduu kana biyyoota Afrikaa gama Kaabaa keessatti uumame akka fakeenyaatti ilaaluun gahaa dha, jedhu - hoogganichi Baankii Misooma Afrikaa, Mr. Kaaberukaan.
Dargaggoonni Afrikaa sochii dhiheenya agarsiisaniin hawwii qaban akka dubbatan illee eeran, hoogganaan dhaabbata maallaqaa kun. Konferensii guyyoota lamaaf Finfinneetti geggeessame kana irratti kanneen haasawa dhageessisan - namoonni kaanis “Afrikaan dargaggeettii tahaa jirti” jedhan.
Umuriidhaanis yoo ilaalame lammiwwan Afrikaa biliyoona tokkoo ol tahan - umuriin isaanii waggaa kudha-shanii gadi. Walumaa-galatti uummatni Afrikaa dhibba irraa harki toorbaatamni immoo kan umuriin soddomaa gadii ti.
Gabaasaa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
Manni-maree murtii-seeraa Yunaayitid Isteets – nama prezidaant Doonaald Traamp mana-murtii muummichaa biyyattiif kaadhiman – Neeyil Goorsach mirkaanessuuf qorannaa geggeessamu, marsaa duraa har’a jalqabee jira.
Abbaan-murtii Antooniin Iskaalaiyaa Guraandhala, bara 2016 du’anii booda, manni-murtii muummichi abboota murtii sagal silaa qabaachuu male keessaa tokko hanquudhaan geggeessamaa ture.
Idoo sana guutuuf jecha, namni Prezidaantii duraanii Baraak Obaamaan dhiheeffamanii turan – Abbaan-murtii Meetrik Garlaand, mana-maree murtii seeraa Ripublikaanonni sagalee wayyaba keessatti qabaniin otuu hin raggaaisamiin hafan.
Gorsachii fi miseensonni mana-maree murtii-seera har’a haasawa baninsaa kan godhan yoo tahu, boorii fi iftaan immoo, gaaffiilee tu Goorsaacghiif dhihaata – jedhama.
Senetii Yunaayitid Isteets keessatti, Ripublikaanonni barcuma 52, Dimookiraatonni immoo barcuma 48 qaban.


text:
Waxabajjii 11,2017/ Marii maqaa Egzibiishinii fi maqaa badhaasa gootota misoomaa badhaasna jedhuun magaalaa Naqamtee keessatti taasifamaa ture irratti hookarsii fi diddaan gootowwan Qeerroo magaalaa Naqamteen dhalachuun himame.
Mootummaan goolessituu Wayyaanee godina Wallagga bahaa magaalaa Naqamtee keessatti maqaa badhaasa goototota misoomaa badhaasna jedhuun erga guyyaa gaafa jimaataa irraa kaasuun uummata magaalattii walitti qabuun uummata nagaa dhorkuu ittuma fuftee jirti. Sirni wayyaanee kan hundeen isaa holola kijibaa fi hannaan kan gad dhaabbate guyyaa har’aas godina wallagga bahaa magaalaa Naqamtee staadeemii magaalaa Naqamtee keessatti uummata nagaa walitti qabuun holola misoomaatiin uummata leeqaa afanffajjeessaa oole jira.Sobni yoomiyyuu sobuma.
Murni atakkaaroon kijibaan biyya bulchaa jiru Haayile Maariyaam Dassaaleeny fi Gootowwan Qeerroon magaalaa Naqamtees diddaa sirna Wayyaaneef qaban irraa kan ka’an guutummaa uummata walitti qabamanii jiran gidduutti wallee warraaksaa jalqabuun addaan fashaleessanii jiru.Kanumaan wal qabatees dargaggoonni 4 reebicha waraanni sirna wayyaanee irratti raawwataniin miidhamanii jiru.Dargaggoota kanneen ammaaf maqaaf suuraan nun geenye.Akkuma arganneen isin beeksisna.


text:
Ispoortii (1447)
Finfinnee, Amajjii 12,2010(FBC)- Taboonni priimiyar liigii torbee 12ffaa naannotti gaggeeffamu.
Finfinnee, Amajjii 11, 2010 (FBC) Qaamni Kubbaa Miillaa Idil-addunyaa Hogganu (FIFAn) Itiyoophiyaatti biiroo banuuf jedha.
Finfinnee, Amajjii 9, 2010 (FBC) Taphoonni Pirimiyar Liigii Itiyoophiyaa wal-qixxeessituu lama har’a Goondarii fi Magaalaa Finfinnee irratti geggeffamaniiru.
Finfinnee, Amajjii 9, 2010 (FBC) Moorokoon daqiiqaa dhumaatti Waancaa Addunyaa 2026 keessummeessuuf murteessuu isheetiin hundumaa dinqisiifteetti.


text:
Fulbaana 28,2017
Obbo Fedhasaa Guutaa
Ilmaan Oromoo gita bittaa Wayyaanrrn ardaaf qe’ee isaa dhabee saamamuu cinatti Oromoo sababa ta’e qofaa yakkanii hidhuun gidursuun hammaate.Waggoota aangoo injiraanota Wayyaanee keessa Oromoon guyyaa guyyaatti hanga h8dhamutti gahaa ture har’as jira. Aangoo of harkaa qabaachuu isaaniif aangoo daheeffatanii akka Culullee ilmaan Oromoo butanii mana hiraarsaa galchuun dararu. Dararaa kana jalaa mataa olqabachuuf Oromoon takkaa ciisee hinbeeku. Sochii Wayyaaneen uummata Oromoof Impaayera biyyattii irrratti gootu keessaa hidhaaf reebichi hangafa. Akka hoolaa bakkee qabanii hidhanii Oromummaa isaa qofaa fannisanii yakka dhala.namaarra hingeenyye raawwatu. Tibba kanas hidhaaf hiraarsi itti fufee jiraachuu gaabsni Qeerroo Bilisummaa Oromoo gahe ifoomsee jira. Keessattuu Harargee, Jimmaa fi Lixa Oromiyaa Wallagga keessatti jabaate.
Haaluma kanaan hoji gaggeessaa waldaa makaana Yesuusi Sinodoosii kan ta’e Obbo Fedhasaa Guutaa ji’a Hagayyaa keessa maatiin bakka buutee isaa dhabuu dubbatu. Obbo Fedhasaa Guutaa Jiraataa Danbidoolloo bakka Gidaamij jedhamtu Ganda gaara Kormaati. Obno Fedhasaa Guutaa abbaa ijoollee 4 yoo ta’an, dirqama Waldaarraa fudhatanii Sinodosii Begiii Gidaamii walgayii gara Dassee deemanii utuu deebi’anii magaalaa Finfinnee keessatti ukkanfaman.
Obbo Fedhasaan nama jaalala guddaa uummatarraa qaban, kan rakkate gargaaruuf sabboonummaa jabaallee qaban yoo ta’an baduu tokkoon alatti “Ati ABO dha WBO soorta, isaaniif haala mijeessitee caasaa ijaaraafii jirta” jechuun badi tokko malee hidhamee jiraachuu Qeerroo Leeqaa gabaase. Hidhamuu Obbo Fedhasaa keessaa Galtuun obbo Waaqgaarii akka haala mijeessee bilbilaan qabsiisees ifa godha. Obbo Waaqgaariif adabbiin laatamuusaas gurraa qabdu.
Gabaasa Wal Fakkaatuun Baha Oromiyaa Harargettis Hidhaan Hammaate
Godinaa Harargee Baha Aanaa Malkaa Bal’oo araddaa Bokkoo Jalalaa keessattu Wayyaneen dargagootaa magalaa Bokkoo walitii qabuun manaa hidhaatti guuraa jirti. Sabaaban darggaggoota kana hiraarsuus Siribaa Caalaa Bulltumee Caqaftaan Jaachudhan Hidhan, dargagoo Kana Keeyssaa
1. Shiifa Jamaal Usumaan Kan ji’oota muraasa Duraa Xoolayyii batii 6ff Hidhamee Ba’ee harraa ABO dha Ati Jaachudhan Hidhan Sirba Caalaa Bultumee Maa Caqaftan Ja’amanii Wajjira Bokkoo Jalalaa Keessatti hidhamanii jiru kanneen Kessa
1.Baadir Adaam
2.Shiifa J.Ml dabalatee dargaggoota 5 hidhamanii waajjira Bokkoo keessa jiraachuun gabaafame. Sababa barattoota kanaan Hararge naannoo Bokkoo Jalalaa jeequmsa keessa jiraachuullee dubbatu.
Jimma keessatti hidhaan Wayyaanee hammaatuun ilmaan Oromoo irratti dalagamaa jira
Gidiraaf rakkinni uummata keenyarraa jabaatuun itti fufee jira. Haaluma kanaan Godina jimmaa limmuu saqqaatti dargaggoota Oromoo konkolaataa irratti tarkaanfii fudhattan jedhamuun hidhuu isaanii gabaasni nu gahe ifa godha.
Daragaggoonni hidhamanis kanneen Muhammad Huseen fi Jamaaluu sh/aliyyii yoo ta’an mana hidhaa Jimmaa keessatti argamu keessa jiraachuu hima
Wayyaaneen hidhaan furmaata jechuu hojiitti seentee nu hiituus irree keenya Tokkummaa keenyaan jabeeffannee hundeen ishee konkolaachisuu akka qabnu dhaammanna. Haalli Uummata keenyarra gahaa jiru amma keessattuu uummata nagaa hidhuutti fuulleffachuun saamtotaa Bilisummaaf nu qopheessa. Warri har’a yakka tokkoon ala nu gidirsan bor iyti gaafatamuu akka qaban hubachiifna.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Related


text:
Hoogganootaa fi miseensota Koongiresa Federaalawa Oromoo mormii Oromiyaa keessatti ka’een wal-qabatee mana hidhaa turanii fi Jimaata dabre kana mana-murtiitti dhiheeffamanii shororkeessummaan 22 keessaa, hoogganoonni dhaabichaa afur achii-buuteen isaanii dhabame, jechuun maatiin isaanii kaleessa iyyatan - Obbo Beqqelee Garbaa faa har’a mana-murtiitti dhihaatanii jiru.
Jimaata darbee kaasee gara mana hidhaa Qlinxootti akka darban kan murteeffame hogganoonni Koongiresa Federaalawa Oromoo afuran, jechuun. Obbo Baqqalaa Garbaa, Obbo Dajanee Xaafaa, Obbo Gurmeessaa Ayyaanoo fi Obbo Addisuu Bullaallaa eega guyyaa sanaa as ka maatii isaanii wajjiin wal hin argiiniin, sababaa kanaanis muddama guddaa keessa akka turan har’a mana murtii duratti dhiyeeffamanii jiru.
Iyyata dhageesiifataniin, yeroo Qilinxoo dhaqqabaniitti qoricha akka liqimsan gaafatamanii diduu isaanii dubbatanii, “ carraan qaban lama qofa akka ta’e nutti himame’” jedhu. Qoricha kennameef liqimsuu kana didnaan mana dukkanaa keessa ka’amanii firoota isaanii hanga guyyaa diigdamaatti akka arguu hin dandeenye kan itti himame ta’uu dubbatan.
Nuti garuu dukkana keessatti hidhamu filanne. Garuu maatii keenya eessa akka jirru dhoksanii, nutis mirga maatii keenya arguuf qabnu sarban jechuun mana murtiitti iyyatan .Manni murtiis waa’ee kanaa akka ibsuuf nama mana hidhaa Qilinxoo irraa dhufe gaafate iyyuu, namnii maqaan isaanii Abrahaa ta’uu dubbatan tokko waa’ee dawaa ykn qoricha jedhame hin dubbanne. “Manni dukkanaa qilinxoos ta’e guutummaa biyyatti keessa hin jiru. Tahus garuu, hidhamtoonni seeraaf buluu diidan lafti ka’aman jira” jedhanii jiran, jechuun Abukaatoon hidhamtootaa Obbo Wandimmu Ibsaa ibsanii jiru.
Caamsaa Sadii fullee keenyaatti beellamni ka biraan qabamuu ibsamee jira.


text:
Oromiyaa balloo tana keessaa warrii horiin bulu miliyoona afurtti jira.Jireennii horsiisee bulaa biyya hedduu bokkaa dhabee rakkachuu,siyaasaa irraa fagaachuu,misooma isaa fi horii isaatii male dhabuu,horii isaa gabayaa bu’aa dansaa irraa argatutti gurgurachuu dhabuu dabalee hedduun wal fakkaata.
Akka warra magaalaa ykn warruma diraa misooma argachuu malellee.
Taatullee jiruun horiisee bulaa Oromiyaa akka jecha Koomishineera Koomishiinii Horsiisee Bulaa Oromiyaa,Obbo Abebee Waldeetti amma akka durii kaanii miti.“Jarilleen akkuma warra baddaa misoomuu qaba…misoomii guddaan ammoo bisaan irraa jalqabaa…hujiin teenna guddoolleen waan akkana kana guutuu” jedhu.
Taatullee horiisee bulaan Koomishiinii ufii qabaatee mootummaa biratti beekkamee jiraachuun ta duriitiin yoo walti laalan waan hedduu qajeelcheef qaba.
Mee waan tana irratti obbo Abbebee Waldee gaafanne MP3 fuula computera keessanii gama harka mirgaatiin oli jirtu caqasaa.


text:
Ka yeroo dheeraaf mormiin mudate, plaaniin qindaa’aan magaalaa Finfinnee fi godinaa addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee guutummaatti akka hafu murteesse – jechuudhaan, koreen gidduu-galeessaa Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromoo dheengadda ibsa baasee jira.
Murtiin paartichaa, mormii gara baatiilee lamaaf Oromiyaa keessatti geggeessamaa turee fi ajjeefamuu namoota dhibba tokkoo fi afurtamaa olii dhaqqabsiiseef hagam deebii ta’uu danda’a? Mormitoonni Oromiyaa keessaa fi miidiyaaleen mormicha tumsan ibsa hoogganni DhDUO baase kana akkamitti simate? Daayirektora Ol’aamaa Oromiyaa Miidiyaa Neetwoorkii fi xiinxalaa siyaasaa. Jawaar Mohaammadii fi kan yaaddoo nageenya isaaf jecha akka maqaan isaa raadiyooo irratti himamu hin fedhiin – Yunivarsitii Finfinneetti barataa seeraa, deebii gama isaanii nuuf kennanii jiran.


text:
Qindoominni (CUD)n Filannoo bara 2005tiin magaalaa Finfinneetti guutummaatti mo’ate. Torbanuma sani koreen gidduu Qindoominaa (CUD) Biraanuu Naggaa (PHD) kantiibaa magaalaa Finfinnee godhee muude. Yeroo kana magaalaan guddittii Oromiyaa Finffinnee irraa gara Adaamaatti jijjiirame ture. Gafafiiin abbaa biyyummaa Oromoon Finfinnee irraa qabus itti fufeera.
Yeroo kana Gazexaa The voice jedhamutu, torbanitti al takka dhimma Oromoo irratti xiyyeefattee maxxamftuu qabna turre. Anis gulaalaa olanaa The Voice waanan tureef “Qindoomni- CUDn yeroo magaalaa Finfinnee bulchu gaaffii abbaa biyyummaa Oromoo akkamitti ilaala/ deebisa?” gaaffii jettuuf deebii argachuufan gara kantiibaa Biraannuu Naggaatti bilbile. Gaaffii fi deebii isa faana adeemsisuu akkan barbaadu irra deddebi’ee isaaf ibse. Yeroo hedduu erga na dhamaasee booda guyyaa tokko gaaffii fi deebiif taasisuuf Boolee, gamoo waajjirri dhunfaa isaa keessatti argamu, keessatti wal geenye.
“Maal na gaafachuu barbaadde?” jedhee na gaafate, marcuma naannoftuu irra duddaan galee ciisee.
Anis heera mootummaa qollisaa cuquliisaa harkatti qabadhee jiru banee keeyyata 49 baaseen “keeyyati 49 fayyidaan addaa Oromoon Finfinnee irraa qabu ni kabajamaaf jedha. Qindoominni fayyida Oromoo kana akkamitti ilaalaa? magaalaan guddittii Oromiyaa Finfinneetti akka deebi’uufis Oromoon gaafachaa jira, ejjennoon keessan maal???” gaaffii jedhun dhiyeesseef.
Biraanuu Naggaas akkuma duddaan galee ciisutti asii fi achi munyuuqee “fayyidaa addaa maal maal kan ati naan jettu kun naaf hin galu. Garuu magaalaan guddittiin Oromiyaa Finfinneetti deebi’ee, wajjiraaleen Oromiyaa fi hojjettoonni isaanii yoo Finfinneetti deebi’an hin morminu. Sababi isaas magaalaa Finfinnee kan bulchu Qindoomina waan ta’eef tokkoon tokkoon wajjiraalee Oromiyaafi hojjetoota isaa irraa gibira (tax) funaanna. Kanaaf bulchiinsa Qindoominaaf deggersa dabalataa ta’u jechuu dha!! Kan naaf galu kanuma!” Jedhee naa deebise.
Anis akkuma inni jedhettan gaazexa The Voice irratti maxxanse. Kayyoon jaras Oromoof caalmaatti ifa tahe.
Gudunfaa
Habashoonni akka Biraanuu Naggaa fi fakkeettii isaa kan isaan Oromoo barbaadan ittiin daldaluuf. Harka isaatiin ibidda qabachuuf. Barri sun garuu kuteera. Gadaan kan Oromoo ti. Yoo Oromootu haxxoomee isaanitti fayyadama tahee malee tasa fallaa ta’uu hin danda’u! Oromoon gariin garamummaadhaan tumsa haqaa warra kanaa wajjiin tolfachuuf guyyuu mannaga. Tumsi qabsoo garuu hawwiin hin taatu. Oromoo kan baasu qabsoo ifi irratti hirkate cimsee itti fufuudha. Tumsi yoo barbaachise abbaan ofiif jedhee Oromootti haa dhufu! Kanuma!
Hayyee!!
Toleeraa Fiqiruu Gamtaa


text:
.
Haromaaya ,Sadaasa 26,2012
Aadaa,duudhaa,Afaan,Afoolaa fi seenaa saba Oromoo balleessuuf shirri mootummaan Wayyaanee hin yaalle hin jiru.Ilmaan Oromoo garuu aadaa fi seenaa isaa guddisuu irratti guyyaa tokko itti aaragalfatee hin beeku.Yuunivarsiitii Haramaayaa keessatti sabboontotni ilmaan Oromoo Fiilmii Afaan oromoo HINSEENEE jedhamu qondaalotiin Wayyaanee akka hin ilaalamne dhorkus dirqiin galchuun erga Galma yuunivarsiitii keessatti ilaalanii booda walleewwan warraaqsaan diina mataa cabsan.Fiilmiin kun wayita ilaalamutti waraanni federaalaa fi waardiyaan yuunivarsiitii keessa bittinnaaus sabboontotni barattoota Oromoo waalleewwan Korma Guduruu..Oromoon Leencuma durum,Tokkummaa..fi kanneen kana fakkaatan gamtaan sirbuun diina dhiphisanii dhaamsas walitti dhaammatanii jiran.
Haaluma wal fakkaatuun gochaan diinummaa Wayyaanee barattoota Oromoo irraa kan hin dhaabbannes Yuunivarsiitii Amboo keessaa Barataaa Electrical Engineering waggaa 2ffaa kan tahe Barataa Gaaddisaa Dirribaa ati Qeerroo ijaartee diddaaf qindeessaa jirta maqaa jedhuun tikni mootummaa wayyaanee mana hidhaatti ukkaamsee jira.Roorroon hammaatus aadaa fi afaan keenya,Seenaa fi duudhaa keenya guddisaa fi beeksisaa bilisummaa hanga gonfannu diddaa irraa hin dhaabbannu jechuun Qeerroon gad jabeessee dhaammata.


text:
Ethiopian government military forces killed 10 and wounded 20 students in Ambo, Oromia. (Oct 26)
BBC afaan oromoo
……………
Namoota Ambootti ajjeefaman keessaa tokko mucaa waggaa 13’ti
Video gabaabaa haala magaalattii keessa ture mul’isu BBC’
“University Mattuu; Haallii Mattuu University keessa baay’ee nama yaachisera. Guyyaa har’aa sakata’insa adeemsifamen barattoota sabaan tigire ta’an harkatti alaabaan ABO qabame. Barattooni sabaan tigire ta’an kunis kan yeroo darbe faana hidhata cimaa kan qaban fi “Haiwat Waxatochi Mabar ” jedhamanii maqaa nama 30 harkaati qabamera. Polisonni Oromiyaas cimee sakkata’insa itti fufeen maqaan mucaa alaabaa ABO harkatti qabame Hagos Gabrawahid kan jedhamu yoo ta’u hangaa ammaatti namni shaan baratota saban tigiree ta’an to’anoo jala olaniiru. Sakkata’insi itti fufeera…
“Mucaan aalabaa harkatti qabames barataa Dippaartmantii Electirical Enginering, kan waggaa 5ffaa dha.
“Hallii kun universitoota biraa keessatti akka hin mudaannef barattoota keenya nuf beeksisi.”
Via:Tsegaye Ararssa


text:
Haala Oromiyaa keessatti gaggeeffamaa jiru dheessuun gara Keniyaatti ituu baqatanii biyyatti gama kaabaa Marsaabeet keessatti qabamanii kan hidhaman barattonni Oromoo 28 dhimmi isaanii har’a mana murtii duratti ilaalamuuf ture gara torban dhufuutti akka jijjiramu kan gaafate Jaarmayaan Baqattotaa kan Tokkummaa mootummootaa(UNHCR) damee Keeniyaa ta’u beekamee jira.
Kunis dhimmi baqattoota kana sirritti ilaaluu fi mirga baqattummaa qaban kabajuuf akka ta’e Keniyaatti dubbi himaan UNHCR Duuk Imwaanchaa ibsanii jiru. Kana malees Abukaatoota dhaabbata mirga baqataaf dhaabatan gamasitti erguuf yeroo nu kenna jedha UNHCR. Waa’ee baqattoota koolu galtummaaf gara Keeniyaa dhufanii, dhuma torbee darbee mootummaan Keeniyaa immigreeshinii Itiyoophiyaatti dabarsee kenne oduu jedhu mootummaan Keeniyaa haalee jira.
Waa’ee dhuma torbee darbe baqattoota Itiyoophiyaa 25 keeniyaan dabarsitee immgireeshinii Itiyoophiyaaf laattee ilaalchisuunis Mootummaa Keeniyaatti waajjira dhimma baqattootaa DRA gaafannee kan turre yoo ta’u, dhimma kana ilaalchisuun odu himaan waajjirichaa Stanley Nyale, waa’ee waan kanaa yeroof yaada isiniif kennuu hin danda’uu jedhan. Haa ta’uyyuu malee waajjirichi yaada dhaabbata baqataa UNHCR damee Keeniyaaf kenneen, ta’een kuni akka hin taane haaleera.