text:
Security personnel in Ethiopia arrested ONN journalists
Oolmaya milkiiti!
Labsiin Qeerroo Marsaa 4ffaa har’a eegale milkii guddaa agarsiisee oole. Daandiileen gurguddoon tarkaanfii labsii kanaan qullatanii oolaniiru. Konkolaataalee labsii kana dhiitanii sosso’uu yaalan irratti Qeerroon Oromiyaa bakkoota adda addaatti tarkaanfii sirreessii irratti fudhatee jira. Kana irraa ka’uunis konkolaataaleen gurguddaan kan biyya qaxxaamuran of qabanii dhaabatanii ooluuf dirqamanii jiru. Finfinneen yeroo kamuu caalaa gaaddisa labsii kana jalatti liqimfamuun qorritee oolte. Omishoonni qonnaa gabaa Finfinnee seenuurraa waan haphataniif qaala’iinsi jireenyaa kan duraarra har’as dabalee ooleera.
Gama biraan Qarree fi hawwan Oromoo wareegama hadhaahaa isaan gaafatullee, hiriira nagaa jalqaban itti fufuun kutaalee Oromiyaa hundatti babal’isaa jiru. Humna mootummaa Nafxanyaa hidhate dura sodaa tokko malee dhaabbachuun mirga abbaa biyyummaa isaaniif falmachaa oolan. Hogganoota siyaasaa Oromoo hidhaatti qabanii Oromiyaa keessa fandalaluun akka hin danda’amne ummanni keenya karaa hundaan diinatti himaa jira. Tuffiin diinni Oromoof qabu hanga itti fufetti qabsoon kana caalaa finiinee ulfina Oromoo deebisiisuun kan itti fufu taha.
Qeerroon qabsoo guyyaa 2ffaa boruutiif of qopheessaa bulaa. Dirqamni keessan guddaan daandiilee gurguddaa cufuu dha waan taheef halkan kanatti raaw’adhaa. Magaaalaa irraa bahaa cufaa. Yeroo bari’e ammoo konkolaataa labsii kana dhiittee darbuu barbaaddu adabuu irratti of qopheessaa. Oromiyaa keessatti mootummaan Oromoo isini malee Nafxanyaa masaraa sana miti. Mootummaa keessan diinni dhufee isini harkatti qabuu hin qabu. Biyya keessan toyadhaa. Injifannootti dhihoo jirra. Fullaasuutti dhihaanneerra, itti muddaa!
# Jimma
# Injifannoo 5+2=7
# Abbaan7
Basaastichi # WandimmuuGaaddisaa jedhamu kan
wallagga lixaarra gara jimmaatti jijjirratte sa’a kana
Magaalaa jimmaa naannoo markaattotti haleelameera.Ij
a Abbaa Torbee jalaa nan miliqa jechuun
abjuudha.Warri jimmaa of eeggachaa socho’aa.
Abbaan torbee
# Diina horfee
Abbaan torbee hin qabamus
Abbaan torbee hin dhabamus
Dr. Berhanu Nega has already run away from the Ethiopia. He is in USA
Are the professor #ezema or #prosperity?
>
(Professor Birhanu Nega’s speech in America) on September 5, 2020 on his arriaval in USA. By the way the rest of former Derg advisers who are now surrounding Abiy Ahmed have also returned to their respective countries including Dawit W. Giorgis, Kassa Kebede, etc.


c: text/html

text:
Ibsa Walgahii Shanee Gumii ABO
Sadaasa 12, 2018
Shaneen Gumii ABO Walgahii isaa dhaabbataa 4ffaa Sadaasa 09 – 11, 2018 magaalaa guddittii Oromiyaa Finfinnee keessatti gaggeeffatee milkii fi injifannoodhaan xumuratee jira. Sadaasa 09, Guyyaa seena-qabeessaa fi ulfaataa (Guyyaa Yaadannoo Fincila Diddaa Gabrummaa) irratti kan eegale Walgahiin Shanee Gumii kun dhimmoota jajjaboo Dhaaba keenya ABO, Qabsoo bilisummaa ummata keenyaa fi waliigala haala siyaasaa Itoophiyaa, akkasumas, kan naannoo fi godina keenyaa irratti marii bal’aa gaggeessuudhaan murtiilee qabsoo ummata keenyaa bakka amma gahe irraa fuul-duratti furgaasuudhaan galii isaa dhaqqabsiisuuf gargaaran hedduu dabarsee ka’e. Kanuma waliinis ramaddii caasaalee hojii Dhaabaa kan gara garaa taasisee jira.
Fulbaana 15, 2018 guyyaa seena-qabeessa hoogganni ABO ifatti seeraan Oromiyaa keessa sosso’uu eegale irraa kaasee yeroo gara baatiilee 2tti dhihaatu kan dabarsine keessatti haalli sochii Dhaaba keenyaa fi hojiitti hiikamiinsi waliigaltee Adda Bilisummaa Oromoo fi Mootummaa Itoophiyaa maal fakkaata? kan jedhu ijoo marii Walgahii kanaa ture. Akka hubannaa ABOtti waliigalteen Mootummaa Itoophiyaa waliin taasifame akka eegamee fi tahuu qabutti shaffisaa fi madaala barbaachisu eeggatee deemaa jiraachuu baatus rakkoon bu’uuraa waliigaltee kana gufachiisuu danda’u hanga ammaatti hin mul’anne. Waltahiinsa kana shaffisaa fi amanamummaan hojiitti hiikuudhaan jijjiirama wareegama qaaliidhaan argame kana fuul-duratti oofanii fiixaan baasuun gama hunda irraa eegama. Kana irratti ABOn didhaa fi gufuulee keessaa fi alaan mudachuu malan hundaa obsaan irra aanee miseensota, deggertootaa fi waliigala ummata bal’aa keenya waliin wareegama barbaachisu hunda baasuudhaan fiixa bahiinsa isaatiif kan hojjetu tahuu Shaneen Gumii hubachiisa.
Simannaan Hooggana ABO kan Fulbaana 15, 2018 magaalaa Finfinnee Dirree Masqalaatti Oromoota miliyoonotaan eegalame itti fufee baatiilee 2maan dabran keessatti haala nama gammachiisuu fi dinqisiisuun Godinoota Oromiyaa mara waliin gahee jira. Akka kanaanis Kaaba Oromiyaa Wallo irraa hanga Kibba Oromiyaa Booranaa fi Gujiitti, Dhiha Oromiyaa Begii irraa hanga Baha Oromiyaa Ona Jaarsootti ummatni keenya dhiiraa-dhalaa, xiqqaa-guddaadhaan Faajjii diddaa gabrummaa fi mallattoo Bilisummaa isaa tan taate Alaabaa ABO/Oromoo mirmirsaa miliyoonotaan bahee Hoogganoota ol’aanoo ABO gammachuu ol’aanaadhaan simatee ergaa Dhaabichaas dhaggeeffatee jira.
Yaada, yaaddoo fi gaaffii ummatni keenya adeemsa simannaa kana keessatti bakka hunda irraa sagalee wal fakkaataadhaan dhageessisfachaa ture keessaa warri hunda irra jajjaboon dhimma akkaataa deemsa qabsoo karaa nagaa fi dimokiraasii, nageenya ummataa fi sanumaan kan wal qabatu dhimma Waraana Bilisummaa Oromoo ti. Gaaffiin haqaa kan dhiittaa mirga dhala namaa waggoota 27 dabraniif geessifamaa turaniin wal qabatuu fi iyyaafannoon qabsaawotaa fi lammiilee mootummaa EPRDFiin qabamanii achi-buuteen isaanii dhabamee (kanneen akka Jaal Nadhii Gammadaa kanneen biroo) gaaffiilee jajjaboo ummatni keenya cimsee kaasu keessaa warra duraa ti. Dhimmootni kunniin wal-tahiinsa keenya keessattis kan ka’an waan tahaniif ABOn irra deddeebi’ee mootummaa gaafachuus tahe furmaata isaatiif mootummaa waliin hojjechuu kan itti fufu taha.
Lolli daangaalee Oromiyaa karaa adda addaa irraan olloota isaa leenjisanii hidhachiisuudhaan ummata Oromoo irratti geggeeffamaa ture har’as akkuma itti fufetti jiraachuu fi mootummaan ummata kanaaf birmachuu hanqachuun, olollii fi doorsisni Oromoo hiikkachiisuu, akkasumas, bittaa-gurgurtaan ykn. sochiin meeshaa waraanaa kan seeraan alaa Oromiyaa keessaa fi sanaan alatti gaggeeffamu babal’achaa dhufuun ummata keenyaa fi ummatoota nagaa jaallatan hundaaf yaaddoo nageenyaa ol’aanaa kan fala hatattamaa barbaadu tahuun dhimmoota Shaneen Gumii kaasee irratti mari’ate keessaa tokko.
Sababa lola daangaatiin yeroo ummatni Oromoo miidhamuu fi lafti isaa sarbamu humna ittisa biyyaa kan jedhamu waraanni EPRDF callisee ilaaluu fi bakkoota gariitti ammoo gama warra kaanii goranii ummata Oromoo irratti tumsuunis har’a illee hin dhaabbanne. Kanneen haala kanaan qe’ee fi qabeenya ofii irraa buqqaafamaniif yeroodhaan birmatanii miidhaa gahuu malu xiqqeessuu irrattis hanqinni jiru guddaa dha. Dhimma kana ilaalchisee nageenya ummatoota bulchuu tiksuuf gaafatama kan qabu mootummaan osoo haalli kun daran hammaatee gara sadarkaa biraatti hin tarkaanfatin dirqama isaa akka bahatu gaafanna.
Shaneen Gumii Walgahii isaa kanaan imaammata dhaabbataa ABO kan tahe waa’ee Mooraa Qabsoo Bilisummaa Oromoo itichuu ilaalchisees marii bal’aa gaggeessee hojiin gama kanaan hojjetamaa jiru cimee akka itti fufu fi akka shaffisuufis murtii dabarsee jira. Waliigaltee ABO fi Mootummaa Itoophiyaa gidduutti irra gahameen asitti hafuurri tokkummaa fi fedhiin waliin hojjechuu Jaarmayoota Siyaasaa Oromoo gidduutti mul’achuu eegale diinotaa fi farreen qabsoo Saba keenyaa hangam takka akka rifachiise olola isaan karaa miidiyaa hafarsan irraa hubachuun ni danda’ama. Kana hubachuudhaan qaama Paartii biyya bulchuu kan tahe ODP dabalatee jaarmayootni siyaasaa Oromoo hundi fedhii siyaasaa keenyaan olitti dantaa Saba keenyaaf waan waliin hojjechuu dandeenyu irratti gahee keenya akka bahannu Shaneen Gumii hubachiisa.
Yaamicha Ummata Oromoof
ABOn jijjiiramni har’a argame kun bu’aa qabsoo fi wareegama bara dheeraa ummani keenya bilisummaa isaatiif gaggeessaa fi baasaa yoona gahee ti jedhaa amana. Waan taheef, gufachuu fi fiixa bahuu isaa keessattis qoodni qabsoo ummata keenyaa murteessaa tahuu hubanna. Kana hubachuudhaan miseensotaa fi deggertoota ABO, Qeerroonii fi ummatni bal’aan Oromoo hundi (keessattuu, Abbootiin Gadaa, Abbootiin Amantii, Abbootiin Qabeenyaa, Manguddootni, Hayyootni, Artistootni, Ispoortessitootni, Hojjettootni mootummaa fi qaamotni hawaasaa marrti akkauma kaleessa bilisummaa keenyaaf bifa gara garaatiin falmannee jijjiirama kana argamsiisne, har’as jijjiiramni kun duubatti akka hin deebinee fi gara faallaa dantaa Saba keenyaattis akka hin micciiramneef dammaqiinsaan gahee keenya akka bahannu Shaneen Gumii yaamicha dhiheessa.
Injifannoo Ummata Oromoof !
Adda Bilisummaa Oormoo
Sadaasa 12, 2018

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Monthly Archives: August 2016
Qophii Qaanqee show Hag 30, 2016 gafii fi debii Hanan Elemo Qilxuu, Professor Mohamed Hassan fi Dr S
Aside
Wayyaanee TPLF Ummata Godina Harargee Lixaa fi Godinoota Oromiyaa Kaan Dararuu Itti Fuftee Jira.
Aside
Haayya 30,2016 Mootummaan abbaa irree Wayyaanee ajjechaa suukkanneessaa amma uummata bal’aa irratti raawwataa jirutti qoosuudhaan uummata mirga isaaf falmataa jirutti maqaalee adda addaa itti maxxansuun tooftaa ittiin umurii isaa dheereffatu daandii cirataa jiraatuun beekame.
Harargee Lixaatti qonnaan bulaa gaaffii abbaa biyyummaa gaafatanii fi FXG finiinsan baatiwwan wal irraa hin cinneen humna waraanaa ramadee gocha suukkanneessaa kan ajjechaa raawwataa jiruun shororkeesitoota jechuudhaan gaazixessitoota isaa gara sanatti geessee miidiyaaf reeffa
namoota waraana isaan ajjeefaman dhiibbaa qaama biraadhaan itti dhufu jalaa bahuudhaaf shira reeffa uummata oromootti gaazixaa qopheessuudhaan gara Masalaatti ergitee jirti.
Gochi suukkanneessoon wayyaaneen adeemsisaa jirtu kun FXG kan duubatti deebisu itti fakkaatus yeroo ammaa haalli wal fakkaataan Oromiyaa keessatti adeemsifamaa jiru duula hidhaa jumlaa fi saamicha Wayyaaneen uummata Oromoo irratti raawwataa jirtuudha. Inni kunis karaa ergamtootaa fi saroota ishee mandaraa fi magaalota keessa meeshaa qabatanii sosso’aniin uummata oromoo irratti kan raawwataa jiruudha.
Hidhaa jumlaadhaan oromiyaa keessatti amma mul’ata jiruun sochii warraaqsaa biyyoolessaa kan Qeerroodhaan adeemsifamaa jiru hagam wayyaanee kan raasee fi kufaatiif saaxile tahuu isaa kan hubatamuudha. Sodaa kanaaf mootummaan abbaa irreeTPLF FXG gama ittiin qabbaneessuu fi gufuu sochii warraaqsaa kana tahu falachudhaan duula hidhaatti amanee jira. Continue reading
Godina Wallaggaa Qeellam Aanaalee Gara Garaa Keessatti FXG Jabaatee Itti Fufe,Loltooti TPLFs Barattoota Heddumminaan Hidhaa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Aside
Hagayya 30,2016, Qellem, Ona Anfilloo,Jimmaa Horroo, Dambi Doolloo, Qaaqee, Qeebbee fi ona garagaraa godinicha keeysatti argaman irraa Qeerroon humna badii kan taate loltoota Wayyaanetin funaanamaa jiraachuun gabaafamaa jira. Wayyaaneen amma kan abdii kutee fi waggaan dhuftu kun Wayyaanef salphina tahuutti hubatee ilmaan Oromoo jajjabee fi abdii boruu tahan mana hidhaatti guuruun ejjennoo isaa tahee itti fufee jira. Qeerroon Qellem irra odeessa dhiyeessaa jiruun torbee kana keessa dargaggoonni hedduun dhabamaniiru halkan halkan mana mana irrra deemuun humni addaa Wayyaanee dargaggoota ukkaamsaaa jiraatuun kan gabaasanii fi akkasuma barattootni kutaa 12ffaa baratan magaala Jimmaa Horroo irraa hidhaa fi ajjechaa amma oromiyaatti gaggeeffamaa guyyaa qabxiin deebii isaanii biiroo barnota biyyattiirraa kennametti walitti dhufuudhaan mallattoo FXG sodaa malee humna wayyaanee dura dhaabbatanii agarsiisuu irraan kan ka’e ukkaamsamuun gabaafamee jira. suuran asirratti argamu barattoota kutaa 12ffaa JImmaa Horroo irraa barataniidha.
Odeessi dabalataa Godina sanarraa dhufes yeroo ammaa kana dargaggoon mana isaanii gadhiisanii kaan bosona kaan laga keessa kaanis bakka birootti godaanaa jiraachuun Qeerroon gabaasee jira.
Akkasuma ona hedduutti “Barri 2009 Mootummaa Wayyaaneef Salphina Tahuu Qaba” jedhu waajjiraalee fi bakka oolmaa hojjetoota mootummaa hedduutti maxxanfamaa buluun tikni fi ergamtootni Wayyaanee kan baaragan naasuu keessa seenanii ijoollee hidhaatti guuruu hidhatoota isaanii guurratanii halkanii guyyaa kufaati isanii kana oolfachuuf ona hedduurra deemaa jiru. Kun yeroo kana Qellem qofa kan hin taane Oromiyaa guutummaa tahuunis shakkii kan hin qabne hidhaanii fi ajjechaan ammallee hiika akka hin taanetti wayyaaneen hubatee jira.
Tikoonni isaa kufaatii mootii isaanii kana oolfachuuf humna hidhannootiin Qeerroo hidhaatti guuruu jabeeffataa jiraachuun kan godinaalee mara irraa odeessi Qeerroo nu gahaa jiruudha. Hidhaa fi Ajjechaan FXG Duubatti Hin Deebisu
Eluu Ya’ii Gullalle- “Yaa Dhaloota Quube” Coming soon
Aside
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo (SQ) Qophii Hagayya 30, 2016
Aside
VOA- Atileeti Eebbisaa Margaa Ijjiguu Maratoonii Kubek,Kanadaa moo’ee mallattoo mormii Oromoo garsiise
Aside
Time of consolidative therapy in order to complete the formula
Aside
The colonial state of Ethiopian empire is/was the machinery of disaster and total domination established to facilitate effective control and exploitation of the colonized nations. The Ethiopian colonial ruler imposed and maintained their ruling system by force, without the consent of the people, the colonial states never had the effective legitimacy of normal governments.
Oromo’s and other oppressed nations are put up the best resistance with the resources they had/have and armed with their truth. The current colonizers of Oromo peoples and oppressed nations TPLF junta fighting the innocent civilians, with more deadly firearms, machines guns, new rifles, and artillery guns. It is quite clear that most Oromo peoples fought and still fighting fiercely and bravely to retain control over their countries and to regain their right against Ethiopian colonialist. As TPLF intensified pressure to impose its colonial rule against Oromo and other oppressed nations, the Oromo’s and other oppressed nations are organized to resist. These organizational resistance become superluminal, goes faster than the speed of light. Now the question is the act of pacing up with the world!!! In order to give the proper answer to our colonizers. Continue reading
“Falmadhu Saba Koo Barana Ni Moota” Artist Tafarii Mokonnon(Rabbirraa) 2016
Aside
Second marathon runner from Ethiopia makes protest sign
Aside
A Twitter account in the Canadian city tweeted the moment Ebisa Ejigu won the race in 2:30:40:
Mr Ebisa is a regular on the Canadian running scene, the Canadian Running Magazine reports.
He has listed his place of residence at Toronto since June, the magazine quotes the website Sports Stat as saying.
Mr Feyisa has not returned to Ethiopia since his protest, saying he fears for his life or could faceprison for making.


text:
Handhuraan: horii Aabban ilmee kennu akka Aadaa Oromoo Booranaatti. Handhuuraa Oromoon durii qabdi. Addunyaan ammoo dhiyoo erga baankiin dhuftee egalte (book account) daa’imii yoo dhalate banuufi. Handhuuraallen akkasuma yoo daa’immii dhalattu akkaata armaan gadiitiin horii dhuunfaa isaa keennaniif.
Handhuuraan jechaa handhuura jedhu irraa dhufe. Handhuurti walakkaa nafa namaa taha gadittifi taha olii jidduu jirti. Ammas bakka garaa kessatti ilmeen hadhaa irraa sagalee(nyaata)argatuun.
Egii da’imii dhalate, Akkon handhuurtee, ykn handhuura irraa kuttee, haga diqa garaa da’imaa irratti hambisan. Handhuura irraa kuttan sun gorfoo hadhaa irratti hodhanii ykn ergansatti hidhanii ol kaahan.
Kan gara da’imaa hafe dhadhaafi daaraa diqoo dibanii odoo hin dhukkubin irraa buha.
Handhuura Gorfoo haadhatti hidhan guyyaa kami gad baasan?
Guyyaa gubbisaa ykn moggaassuu bakka kaahanii fuudhan.
Gyyaa kana handhuurti da’immaa ka gorfoo hadhaa ykn ergamsatii hidhan fuudhanii qorii mataa da’imaa irraa haadan keessaa buusan. Guyyaa gubbisaa ykn moggaassuu Aabbaan da’ima kanaa loon keennaf.
Loon sun osoo duratti maqaa biraa qabaatellee irraa jijjiiran,fakkeenyaaf suukii, obbol-bulee, abbaa-olee… jedhaaniinillee irraa jijjiranii Handhuuraa jedhaniin. Loon kun amma booda ka daa’immaa suniiti. Handhuuraan akka hedduu keennan yeroo yabbilee(jabbiilee) biratti daranii(dabalanii) kennanis ni jira.
Booranni Handhuuraa maaliifi ijoollee kenna?
1. Egerii yoo guddate daa’imii kun akka hin rakkanneefi. Harka nama biraa laaluu hin qabu. Of dandayee, warra ofii, ollaa, fira fixaa(Fira maatii), gosa, saba akka qarqaruufi.
2. Daa’imii namaa dhalachuun gammachu guddoo, Abban daa’imaa gammachu daa’imii sun maatii isaatti waan darameef(dabalameef) kennaaf.
3. Daa’imii diqqaan yoo diqqoo jabbeeffate, ilmoole re’ee, yabbii, loon tissa, obaa (horii bisaan obaasuu), duulaa deemuufi sadarkaalee kanneen keessa darba.
Fakkeenyaaf tikaafi obaan dadhabbii qaba. Namni horii tokkolle achi keessaa hin qabne, yeroo hundaa kahii horii tiksii yoo jetteen ni ifata(ni nuffa). kanaafuu gurbaan kun yoo guddatee tika horii gahe hin ifatu. Maalif yoo jennu innis horii achii kessaa qaba(share holder).yeroo bonaa(caamsaa) akkamalee hammaate marraa(margaa)fi bishaan dhabanii bakka fagoo horii kana qabatee deema. Yoo lafti barbadaa marga barbaada.
4. Maatiin tokko ijoollee hedduu dhalan.
Namuu bifa kanaan tika horiif gaheesaa baha.
Fakkeenyaaf,
-Nama re’ee tissuu jira
-Nama loon tissuu jira
-Nama yabbii agooroo(Jabboota) tissuu jira
-Nama loon aawwichaa(saawwan) tissuu jira
-Nama gaala tissuu jira
-Nama ogoree gaalaa(ilmoolee Gaalaa) tissuu jira
-Nama Aawwicha gaalaa(Gaala dhaltuu)tissuu jira
-Nama korma gaalaa tissuu jira
Akkuma maatiin kun horii qabuun tikaa horii addaan baasan. Ijoolleen maatii kanaa dhiiraa dhalaan namuu handhuuraa ofii keessaa qaban.
5. Abbaan ijoollee osoo kan waaqaa itti dhuftee(du’e) ijoolleen tun hundinuu waan ofii durattuu qabdi waan tayeef dhaalaa irratti wal hin dhabdu(loltu). Ijoollee hundaafuu umrii ijoollummaatti handhuuraa odoo wal hin caalsiisne kennaniif. Nami waaqii horsiiseefi isaattu horee carraa handhuuraa isaa waan tayeef namni tokkollee ittiin hin falmu.
Fakkeenyaaf Haadhaafi Abballeen osoo namaan qarqaruu barbaadanille eeyyama gaafatan malee jalaa hin tuqan. Garuu yoo eyyamma argatan waan barbaadan tolchan.
Lalistuu Tofiq Hasan
Booranaa Yaabeelloo irraa
+25196 881 1948


text:
Namoonni jeeqama sammuu qabani akkaataa itti yaadani, itti hubatani fi amala isaanii ilaalchisee rakinni isaan qaqqabuu danda’a. Jecha gar-biraan, yaadni, hubanno fi amalli isaani wal-horfaa ta’a jechu dha. Kunis waliin dhufeenya nama wajjin qabaatan, jiru fi gammachuu jireenya isaani likka malee xuqa.
Jeeqama sammuu qabaachuun namichaaf rakkina dha, maati isaafis rakkina dha. Haa ta’u malee garuu waan itti qaani’aman miti.
Jeeqama Sammuu Maaltu Fida?
Jeeqama sammuu qabaachuun ballessaa nam-kamii iyyuu akka hin taane hubachuun hedduu gaari dha. Yeroo tokko-tokko akka waan dhiiga badaa, dheekkamsa yookan ija-buda wa’ii irraa dhufetti amanama. Karaa gar-biraa garuu, sababoonni hedduun jeeqama sammuu akka fiduu danda’ani eegduwwan fayyaa itti amanu.
- Madalli dhabina kemikaala sammuu
- Muddamu fi rakkowwan guyya-guyyaan nama qaqqabani
- Jejjeqama jireenyaa ciccimo itti saxilamuuWaan jeeqama sammuu fidu maal akka ta’e, akkaataa hundaan sirritti hubachuun hedduu rakkisaa dha. Yeroo tokko-tokko, jeeqamni qaamaa, mallatto dhukkuba sammuu qabaachuu danda’a.Jeeqamni Sammuu Aalamaa?Namoonni tokko-tokko hidda dhalootaan kan dhufu jeeqama sammuu argachuu akka danda’an qorannoon agarsiisa. Sababoonni waliin xaxamaa ta’an hedduun waan jiraniif, waan kana ogeessa fayyaa wajjin irratti hasa’un gaari dha.Jeeqamni Sammuu Namatti Darbaa?Jeeqamni sammuu akka utaalloo yookan dhukkuba maariyye [measles] waan namatti darbu miti.Sanyiin Jeeqama Sammuu Gur-guddon Warra Kami?Qalbiin jeeqamuu [Anxiety disorders]
Jeeqama rakkina darbe irraa maddu [Post Traumatic Stress Disorder, PTSD]
Gad-cabina qalbi yookan sammuu [Depression]
Jeeqama miidhaa sammuu kan deddebi’e dhufu [Manic depressive distress/ Bipolar disorder] Dhukkuba sammuu [Schizophrenia]
Qalbiin Jeeqamuu [Anxtiety Disorders]
Dhukubichi gadda hamma hin-qabne, rirrifachuu cinqamuu nama irraan gahuu danda’a.
Mallatton dhukkubichaa yeroo baayyee waan harmaan gadii dabalatu:
- guddina dhiibbaa dhigaa,
- ol-ka’ina rukkuttaa laphee/onnee,
- dhukubbi garaa, (akka haqisuu nammtti dhagahamuu)
- hurguffaa qaamaa,
- dhagoogga ribuu fooni [muscle tension],
- Boqonnaa dhabinni namatti dhaga’amuu,
- Hirriba dhabuu.Jeeqama Rakkina Darbe irraa maddu[Post Traumatic Stress Disorder, PTSD]
Mallattoon dhukkubaa kan yeroo heddu argaman waan armaan gadii dabalatu;
- abjuu yaraa
- sababa rakkina darbe kan qaamaa/sammuu irra ga’e irraa ka’en yaada hedduun qabamuu,
hirriba dhabuu,
salphaa dhumaan sardamuu
Qalbii Gad-cabina [Depression] Qalbii gad-cabuun amala nam-tokko xuqa.
Qalbi gad-cabina laafaa: Namoonni hedduun jireenya isaani keessatti qalbiin gad-cabuun isaan quunnamuu danda’a, fakkeenyaf gadduu yookan waan fedhe ille hojjechuf fedhi dhabuu.
Qalbi gad-cabina isa cimaa: Mallatton isaa waan harmaan gadi jiran dabalata:
- gadda guddaa;
- waan fedhe ille hojjechuuf fedhi dhabuu, fakkeenyaf dalaga, hoobi, yookan qolqullumma egachu [hygiene];
- rakkoo hirriba dhabuu;
- fedhi nyaata dhabuu;
- ulfina qaamaa hir’achuu;
- humna dhabuu;
- uf ajjeesuf yookan du’uf hawwuu;
- yakka hojjechuun namatti aga’amuu;
- abdii dhabuu;
- akka nama faayidaa hin qabne namatti aga’amuu;Qalbi gad-cabinni, inni laafanis ta’e inni cimaan kan dhufuu danda’u dallansu akkaataa jireenyaa irraa kan ka’e dha, fakkeenyaf nama jaallatan tokko dhabuu, jiruu dhabuu, biyyaa bahuu,yookan akkaataa jireenya biyya haaraa itti baruuf tattafachuu. Haa ta’u male garuu, sababoota beekamoo diida irraa nama qaqqabani tokko illee kan hin qabaanne ta’u danda’a.Yoo ammaata qalbi gad-cabina kee irratti shakki qabaatte, mee gorsa beektota rakko kana soqadhu.
Jeeqama Miidha Sammuu Kan Deddebi’e Dhufu
[Manic depressive distress/Bipolar disorder]
Kuni amala [mood] nam-tokko xuqa. Nam-tokko amalli isaa gamaa fi gamanatti utaaluu, jechuu kan guddaa ta’u fi xiqqaatu qabaachu danda’a.
Mallattonni jeeqama amalaa xiqaa [low mood] kan dabalatu:
- akka dadhaba tokkotti yookan akka nama gatii hin qabnetti uf lakka’u;
- uf ajjeesuf yookan du’uf hawwuu;
- amala qalbiin gadi-cabaa [depressed mood] qabaachuu;
- rakkoo hirribaa;
- fedhii nyaataa dhabuu;Mallattonni jeeqama amalaa guddaa kan dabalatu:
- salphaan dallansuu agarsisuu;
- hedduu arifannon waan dubatuuf haasa wal-makuu;
- dubbi irratti hin yaadne laachuu [impulsiveness];
- akka waan nama hedduu barbadamaa ta’etti yookan humna guddaa qabutti uf lakka’uu;Namni miidha jeeqama sammuu jecha biraan [bipolar disorder] jedhamu qabu rakkina yaada waliin makuu [psychosis] qabaachuu danda’a.[Psychosis]: rakkoon akkasi kan nama qaqqabuu yeroo nam-tokko waan ugaan ta’u qabuu [reality] fi waan jabdummaa [fantasy] ta’e addaan qoodu dadhabu;
4 Afaan Oromo Translation Reviewed February 2005
Types of Mental Distress, Symptoms
Dhukuba Sammuu [Schizophrenia]
Fekkeenyi Jeeqama sammuu (psychosis) yeroo hedduu hubatamuu keessaa tokko
[schizophrenia] dha. Mallattoon isaas kan dabalatu:
- akka fajajuu yookan qalbiin gad-cabuu namatti aga’amuu;
- maati fi hiriyyaa irraa cituu, quunnamti namaa (hawwaasaa) xiqqeessuu;
- sagalee nama hin jirree yookan kan namni gar-biraan hin ageenye aga’uu;
- akka namoonni midhaa irraan ga’uf barbaadan amanuu;
- akka nama hedduu beekama ta’e itti yookan humna-qabeessa ta’e itti uf amanuu;
- kan yaadani fi kan itti aga’amu waliin dhufeenya dhabuu, fakkeenyaf sababa malee yaada nama gaddisisu itti kolfuu;
- dirqama guyya-guyyaan ta’u qabu fiixan baasu dadhabuu, fakkeenyaf qulqullummaa qaama ufii egachuu yookan waan nyaatamu qabu guuttachu dadhabuu;Nam-tokko Gargaaruf Maaltu Godhamuu Danda’a?Namoonni mallattonni akkanaa isaan muddate gargaarsa wal’ansa fayyaa soqachuu qabu. Jeeqamni sammuu dhukkuba qaamaa wajjin tokko dha.Dhukkubba akkasi irraa fayyu dhaaf wal’ansa argachuun hedduu barbaachisa dha. Yoo nam- tokko yeroo jalqaba dhukkubba irratti dafee wal’ansa argate, dafani fayyuun indanda’ama. Waan armaan gadi jiran tokkoon yookan tokkoon-oleen isaani nama gargaaru danda’u:
- Dawwaa (qoricha) argachuun jeeqama sammuu tokko-tokkof nama gargaara. Mallatto dhukkubaa hubanno jala galchuuf nama gargaara.
- Gargaarsi fi gorsii [counsling] akka rakko jeeqama sammuu sana fi mallattoota isaa irratti hojjechu danda’amuu nam-tokko waliin hasaa gochuu dha.
- Wal-ga’ii gargaarsaa gurmuun ta’u fi namoota gar-birroo jeeqama sammuu qaban waliin ta’uu. Waliin dhufeenya maati warra miseensa jeeqama sammuu qabanii qabaachuu. Gurmuun kuni muuxanno waliin hiruu akka danda’amu, waa’eta jeeqama sammuu akka baratamu fi deeggarsa akka walii laatamu carraa namaa laata.Kaayyon gargaarsa kanaas namni jeeqama sammuu qabu akka kabaja, enyumma fi ufabdinna isaa akka deebisee argatufi dha.
Gargaarsa Kana Essaan Argadha?
- Iddoo egumsa fayyaa [Primary Care Provider]
Ogeessi fayyaa kee dhukubaaf hundee kan ta’u danda’an rakkoon qaamaa akka hin jirremirkaneessu danda’a. Isaan (ogeesonni fayya) nama jeeqama sammuu qabu wal’anu dandau. Ogeessi fayyaa kee iddoo tajajila foyyi’a gar-biraa itti si erguus danda’a.
- Mana wal’ansota sammuu kan hawwaasaa [Community Mental Health Clinics] Hojjettotni isaan kan akka ogeessota jeeqama sammuu [psychiatrists], beektota sammuu [psychologists], narsoota jeeqama sammuu, ogeessota dhidhibba qaamaa [therapists], hojjettota hawwasaa. Isaanis nama jeeqama sammuu qabuuf akkasumas/yookanis maati isaaf gargaarsa adda-addaa laatu. Kunis gargaarsa jeeqama jireenyaa dabalata.
- Mannewwan yaala kan jeeqama sammuu [Psychiatric Hospitals]
Nam-tokko dhukkuba cimaan yoo qabame, mana yaala keessa ta’u mala. Yoo mata isaani yookan nama gar-biraa irraan miidha ga’u jedhamee sodaatame, fedhi isaani malee mana yaala itti galffamu danda’u. Takkaa yoo mana yaala itti galffamani, nageenyi sammuu isaani sagantaa murtaa’en ilaalama. Kaayyoon mana yaala itti galchuu akka fayyaan sammuu nama sanaa dafee iddoo itti deebi’e gara mana isaanitti galuu danda’ani dha.Rakkoon Koo Iccittiin Egamaa?Yeroo ogeessa fayyaan ilaalamtu, odeeffannon dhukkuba kee eyyama kee malee nama gar- biraatti darbee hin laatamu. Turjumaanni yoo jiraates odeeffanno kee iccittiin qaba.Namni jeeqama sammuu qabu tokko akka favyuf wal’ansa argachuun barbaachisa dha. Yoo jeeqamni suni out wal’ansa hin argatiin ture, deebi’ani fayyun isaas yeroo dheera fudhata.Odeeffanno Dabalaa Essaan Argachuu Danda’a?Odeeffanno dabalaa argachuuf ogeessa fayyaa [primary care doctor] kee gaafadhu.Yoo ati, miseensi maati kee yookan hiriyyaan kee jeeqama sammuu kan cimaa ta’e qabaatte/qabaate fi ogeessi fayya kee hin jiru yoo ta’e, mana yaala naanno kee jiru damee wal’aansa hatattamaa [emergency room] deemu qabda.This information was adapted from a brochure titled “What is Mental Illness” produced by ADEC (Action on Disability within Ethnic Communities) Victoria, Australia.
Maddii internet Afaan Oromo Translation Reviewed February 2005


text:
Ripaablikaantichi prezidaant Doonaald Trampii fi momituun isaanii dimokraatotaa itti aanaan prezidaantii duraanii Joo Baayiden filannoon prezidaantummaa kan Sadaasa 3 utuu hin ga’in dura har’a galgala kallattiin wal arguun falii geggeessuuf jiru.
Kan umuriin isaanii 70moota keessa jiru kaadhimamtoonni lamaan falmii xumura baatii Fulbaanaa irra geggeessaniin irra deddeebi’uun haasaa walii addaan kutaa kan turan yoo ta’u irra caalaa Trampitu haasaa ture addaan kutaa turan. Xiinxaltoonni siyaasaa Ameerikaa hangi tokko falmii gaarii hin taane kan takkaa argamee hin beekne jedhan.
Falmii isa kana irratti komiishinni falmii prezidaantummaa kan dhuunfaa kaadhimamaan inni tokko hanga inni gaaffii gaazixeessituu caasaa oduu NBC Krister Weekeriin qophaa’ee fi kan dhimootii yeroo ja’a irratti fuuleffate deebisuuf daqiiqaa lama dubbatutti maayikii isa kaanii cufuuf jira.
Tramp ykn Baayiden yaada isaanii daqiiqaa lamaaf dhiyeessuun ennaa jalqaban inni tokko isa kaan yoo addaan kutuuf yoo hin yaalu ta’e, lammiiwwan Ameerikaa kanneen sagalee kennaniif hanga yoonaa eenyuun akka filatan hin murteessin jiran tarii yaada ifaa ta’e argachuu akka danda’an gargaara.
Erga falmii isa jalqabaa fi kan kamisa har’aa waltajjii Yuniversitii Nasille Tennesii irratti geggeessamuuf gidduu jijjiirama hedduutu ture. Falmiin torban lammataaf karoorfamee ture sababaa Tramp vaayiresii koronaan qabamanii guyyaa sadiif hospitaala turaniin kan ka’e haqamee ture.
Hundumaa caalaa lammiiwwan Ameerikaa hedduun kanneen miliyoona 43 ol ta’an ennaa weerara COID-19 kallattiin namoota waliin kallattiin akka wal hin argineef jecha sagalee filannoo isaanii poostaan erganii jiru. Dimokraatonni hedduun Baayideniif deggersa qaban ibsan Trampiin aango irraa akka ka’an fedhu. Ripaablikaanonni sagalee kennan immoo tuuta oduu akkasumas kanneen yaada uummataa walitti qabaniif yaada kennaniin, guyyaa filannoo argamanii kurna hedduuf filannoo biyyoolessaa Ameerikaaf aadaa kan ta’e irratti argamuu barbaadu.
Gaazixeessituun caasaa oduu NB Welker akka jettettikaadhimamtoota lamaaniif gaaffii dhimmi koronaa namoota Ameerikaa keessaa 221,000 ajjeesee, mata dureewwan ka biroo kan maatii Ameerikaa, loogii sanyii Yunaayitid Isteetis keessaa, jijjiirama qilleensaa, nageenya biyyoolessaa fi hooggana ilaalchisee kan dhiyeessitu ta’uu beeksiste.


text:
Oromiyaa
- Kanas ilaali: Oromoo
Oromiyaan ( Afaan Ingiliish: Oromia) kutaalee Itoophiyaa saglan keessaa tokko taate dha. Ballinaa lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 353,632 km² ta'ee qabatee, baayyinaa ummataa bara 2002 tilmamee hanga miliyoona digdamii-afurii qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Baalee, Harargee, Iluu Abbaa Booraa, Kafaa, Shawaa, Sidaamoo fi Wallagga of keessaa qabdi, Booranaa fi Gujiin Sidaamoo jalatti walitti qabama turan. Magaalaan guddoon Oromiyaa Finfinnee dha. Bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Booranaa, Naqamtee, Shaashamannee fi Walisoo dha.
Oromiyaan naannoo Tigraay irraa kan hafe naannoolee hundaan wal daangessiti. Kun immoo yeroo tokko tokko walitti bu'insa uuma. Fakkkeenyaaf naannoo Sumaalee keessatti. Godinaaleen Oromiyaa keessatti argaman Arsii, Baalee, Boorana, Harargee Bahaa, Harargee Dhihaa, Iluu Abbaa Booraa, Jimma, Shawaa Bahaa, Shawaa Dhihaa, Shawaa Kaabaa, Wallagga Bahaa, fi Wallagga Dhihaa ti.
SeenaaEdit
- Kanas ilaali: Seenaa Oromoo
Jaarraa digdamii tokkoffaan duraatti, magaalaan guddittii Oromiyaa Finfinnee turte, kunis maqaa biraa Addis Ababaa jedhamunis beekamti (maqaan kun Afaan Oromoo miti). Magaalaan guddittii Oromiyaa gara Adaamaatti jijjiiramuun ishee mormii hedduu fideen ture. Morkitoonni akka jedhanitti bulchaan Itoophiyaa Finfinneen Oromiyaa keessatti argamuu ishee hin barbaadne jedhaniiru.[1] Karaa biraammoo, Finfinneen afaan, aadaa fi seenaa Oromoo guddisudhaaf mijaata miti jechudhaan mootumman ni dubbata. Waxabajjii 10, 2005 keessatti Dhaabbata Dimookraatawaa Ummata Oromoo(DhDUO) kan kutaa bulchaa Adda Demookraatwaa Warraaqsa Ummatoota Itoophiyaa (ADWUI) ta'ee, magaalaa guddoo Oromiyaa akka Finfinneetti deebisu ifa godhee.
AfaanotaEdit
- Kanas ilaali: Afaan Oromoo
Afaan Oromoo (Oromiffa), kan yeroo ammaa qubee Laatiniitin barreeffamu, afaan bal'inaan dubbatamu yoo ta'u kunis afaan Oromiyaa keessatti dubbatamu keessaa 83.5% ta'a. Afaanonni kan biraa kan baayyinaan dubbataman Amaariffa (11%) (keessaahuu Wallagga Bahaa fi Shawaa Kaabaa keessatti), afaan Guraagee (Sabat beet Guraagee, Sooddoo fi Silxee), Hadiyyaffaa, afaan Gede'oo (0.98%) (keessumaayyuu Shawaa Dhihaa fi Bahaa keessatti), Tigiriffa (0.25%). Afaanonni Oomotiik ummata muraasaan naannoo Jimmaa, Iluu Abbaa Booraa fi Wallagga Lixaa keessatti ni dubbatama; afaanonnii Naayiloo-Sahaaraa (Koomoo, Majangi, Gumuzii fi Bartaa) ummattoota dhihaa keessa faffaca'anii jiraniin ni dubbatama.
DiinagdeeEdit
Akka ATI (Abbaa Taayitaa Istaatistiiksii Itoophiyaa) gabaasetti, bara 2004-2005tti Oromiyaa keessatti buna toonii 115,083 oomishame; kunis galmee Abbaa Taayitaa Bunaa fi Shaayii Itoophiyaa argame. Lakkoofsi kun oomisha bunaa Itoophiyaa keessaa dhibbeentaa 50.7% ta'a. Qonnaan bultoonnii naannoo Oromiyaa loon 17,214,540 qabu (kunis loon Itoophiyaa keessaa 44.4% ta'a), hoolota 6,905,370 (39.6), re'oota 4,849,060 (37.4%), fardeen 959,710 (63.25%), gaangota 63,460 (43.1%), harree 278,440 (11.1%), gaala 139,830 (30.6%), lukkuu 11,637,070 (37.7%), fi kaanniisa gaagura 2,513,790 (57.73%) qabu.
Akka maxxansaa Baankii Addunyaa Bitootessa 2003tti, abbaan warraa baadiyaa lafa heektaara 1.14 qaba, kunis qabeenya lafaa kan biyyatti kan heektaara 1.01 ta'e ni caala. Namoonni 24% hojii qonnaan alaarratti kan bobba'ani(kan biyyatti ammoo 25%).
ReferencesEdit
- ↑ Mosisa, Abraham T. Letter to U.N. Secretary-General
- ↑ "Oromia zone". oromiyaa.gov.et.
- ↑ "sirni hundeeffama Godina Baalee Bahaa". obnoromia.com (in oromo).


text:
Harcaatonnii waraana PP seeran ala Oromiyaa keessaatti gochaa shoroorkaa uumaa jiraan guyyoottan itti aanaan keessaatti gara moonaa WBO itti dhiyoo jiruutti akka harka kennataan waamicha dhiheessina.
Ibsa ajaja olaanaa ABO/WBO, Adoolessa 5,2021
Sirni faashistii PP Abiy Ahmadiin durfamuu Oromoo waggaa kumaaf cabsee Oromiyaa akka hawwii habashotaatti qircanii itti roorrisuu dhaadannoo jedhuun erga akka haaratti duula qindaawaa saba Oromoo fi Oromiyaa irratti bananii waggoota 4 ol tahee jiraa. Haa tahuutii waggoota darbaan keessa duula Oromummaa, Oromiyaa fi Oromoo cabsuu kana kallattii hundaan burjaajjii uumuun ilmaan oromoo fayyadamuun Oromoodhuma qabsoo bilisummaa isaa dura dhaabuuf yaalii guddoo taasisaa turee. Kanaanis dhalaattoonni Oromoo waraana weerartuu keessatti mindeeffamuun abiddaatti oofamaa turaan bu’aa malee seenaa gurraacha keessaatti qooda fudhachuun ofiifis lubbuun kan dhumaan danuudha.
Yeroo kanaattis weerartoonni impaayera itophiyaa akka duriitti olaantummaa saba ykn eenyummaa qeenxeen itti fufsiisuu barbaadaan bakka hundaatti salphiinni isaan muudataa jiraa. Haaluma walfakkaatuun bakka itti duulaan hundattiyyuu injifatamanii of duuba deebi’uun oromiyaa irraatti human abdii kutatee bobbaasuun oromiyaa irraatti duguuginsa itti fufsiisaa jiruu.
Baatii torbaan dura gaafa lollii impaayera Itoophiyaaf Tigraay eegaluuf tureetti ajaaja olaanaan ABO/WBO ibsa baaseen ilmaan Oromoo lola isaan hin ilaallannee irraa akka qooda hin fudhaanne akkasumaas qawwee isaanii qabachuun uummaata isaanii cinaa akka dhaabbataan waamicha taasisuun keenya ni yaadatamaa. Lollii Tigraay itti fufaa lolaa oromiyaa tahuus dhibdeen lola kana uumee garuu gaaffii eenyummaa sabootaa keessumeessuu diduuf bulchiinsa fiwudaalaa wagga 60n dura tureetti impaayerattii deebisuuf hojii PPn dalagaa jiruudha. Tahullee ilmaan oromoo osoo oromiyaa irraatti waraanni labsamee jiruu lola kana keessaatti qooda fudhachuun kisaaraa tahuu hubachiisuun Lola isa hin ilaallanne keessatti Oromoon akka qooda hin fudhannee akeekaa turee.
Yeroo kanaattis humni habashootaa eenyummaa sabummaa balleessuun Itoophiyaa guddittii afaan tokko saba tokkoof aadaa tokkoo imaammata godhatanii ittiin deeman, kufaatii isaan muudatee irraa raafamaa fi rifaatuu keessa seenuun ilmaan Oromootti fayyadamuun bakka kufanii ol ka’uuf yaalaa jiruu. Harcaatoota loltoota isaanii ammaas oromiyaa keessatti bifa haaraan bobbaasuun ajjeechaa, saamicha fi duguuginsa sanyii gaggeessaa jiruu. Ilmaan Oromoo sirna nama nyaataa faashistii yakkamaa Oromoo fi oromiyaa irratti shoroorkaa labsee kanaaf wardiyyaa taatanii jirtan yeroon itti seenaa keessan haaromfattaan ammaadha.
Ajajoonni, akkasumaas loltoonni sirna nama nyaataa kana ogummaa fi dandeettii keessaniin utubaa jirtaan, sirni kun diigamuun impaayerattii jigsee jiraa. siniif mitii ofiifuu wabii tahuu dadhabee jiraa. Haala kana keessatti isiinis waamicha lammii keessanii dhagahuun waraana bilisummaa oromootti dabalamuun uummata fi biyya keessan Oromiyaa akka tajaajiltaan waamicha isiniif dhiyeessina. Kanaafis guyyoottaan itti aanan kana keessatti gara moonaa Waraana Bilisummaa Oromoo isinitti dhiyoo jiruutti akka makamtaan waamicha isiin akeekna.
Gama kaaniin loltoonni diinan bobbaafamtanii seeran ala Oromiyaa keessa socho’aa jirtaan saba kam keessaallee yoo taatan har’aa irraa eegaluun WBOtti harka kennachuu Kanaan ala daangaa Oromiyaa keessaa bahuun dirqama akka tahee gad jabeessuun Ajajaa olaanaan ABO/WBO akeekkachiisa. Waraanni Itoophiyaa duguugaa sanyii, yakkaa fi cubbuu uummata qulqulluu irratti dalagaa turee guutun guututti diigamuu shiftaa tahee jiraa.
Qaamonni seeraan hidhatanii faashistoota PPn bobbaafamtaan kamillee warren maqaa nageenya eeguun sochootaan dabalatee hataattamaan qawwee keessan waliin akka gara moonaa WBO isinitti dhiyoo jiruutti dhufuun uummata keessaniif wabii taatan isiniin jenna. Qaamni waamicha kanarraa tarkaanfachuun sochii fafee fi baramaa PPn itti bobbaasaa turtee dalaguuf oromiyaa keessa socho’uu kamiyyuu adabbi madaalawaa tahee akka argatuu hubaachiisna.
Walumaagalaatti sirni impaayera itoophiyaa itti fufsiisuuf dhiiga dhangalaasaa jiruu kun moo’atamuu isaa baree gochaa abdii kutannaa fi haaloo bahiinsaa saba oromoo irraatti dalagaa jiru fuldura dhaabbachuun qawwee keessan akka diina kanaatti deebisuun uummata keessan waliin dhaabbattan Ajajaan olaanaan ABO/WBO irra deebiin hubaachiisa.
Waraanni impaayera Itoophiyaa kaaba biyyattiitti jabinaan rukutamuun kutaan waraanaa Shan guutummaatti barbadaa’ee jiraa. Kanaan boodatti humni Itoophiyaa tiksee itti fufsiisuu danda’uus Itoophiyaanis walfaana kutuun caccabanii jiruu. Kanaaf lammiin Oromoo finmindeeffamtoonni Waraana impaayerattii duraan Oromiyaa bakka garaagaraatti bobbaafamaa jirtaan Akka gara Waraana Bilisummaa Oromootti dhufuun uummata keessaniif humna taatan jennaa.
Humni seerawaa fi nagaa waaraa godina Afrikaa fi biyyaa keenya Oromiyaa irraatti fiduuf kabaachiisuu danda’uu yeroo kanaatti dandeettiif beekamtii qabuu Waraana Bilisummaa Oromoo tahuu Ajaja Olaanan ABO/WBO gad jabeesse isiin hubaachiisa. Kanaafis hireen takkittiin ilmaan Oromoo Waraana PP keessa jirtaan qabdaan Waraana Bilisummaa Oromoo waliin hiriiruu nagaa waaraa hawwamuuf WBOn itti jiruu buusuu keessaatti Akka qooda fudhataan Ajajaa Olaanan ABO/WBO gad jabeesse hubachiisa.
Ajaja olaanaa ABO/WBO(AO~ABO/WBO)
Adoolessa 5/2021
Injifannoon uummata oromoof


text:
Sattawwaan sa’atii 24 keessattii daqiiqaa 5 hangaa 30 qofa ciifti.
Lakkofsa 40 yoo afaan Ingiliziin barreesitan, qubeen hundi isaan tartiita eegun barreeffamu, ( FORTY), kun lakkofsa hunda irraa adda isa godha.
Addunya kana keessatti biyyii dhugaatii Koka Kolla argachuu hin dandeenye biyya Kooriyaa kaaba fi Kubaa qofa.
Biyyii Adduunya kana irraa namoota baay’ee dawwatamtuu biyya faransayiti
Bishaan baay’ee humna ol dhuguun nama ajjeessu danda’a.
Sattawwaan sa’atii 24 keessattii daqiiqaa 5 hangaa 30 qofa ciifti.


text:
Ibsa Ajajaa WBO Zoonii Gidduu Galeessaa Irraa dhimma ajjeefamuu barattoota Oromoo irratti Jaal Sanyii Nagaasaa dhaamsa bilbilaan dhaame!
“Hayyee dursa ilmaan Oromoo warri jagnoonni falmattoonni mirga Oromoo Qabsoo bara hedduuf akaakilee keenyaa fi Abaabilee keenya irraa dhaalle isoo hin sharafiin warri kaayyootti cichitanii Oromiyaaf aarsaa lubbuu gochaa jirtan galanni keessan maqaa koo fi maqaa WBOn Bilisummaa Saba keenyaa waliin nu haa agarsiisu jedha. Haaluma kanaan nuti waraanni Bilisummaa Oromoo man Zoonii Gidduu Galeessaa keessa sossonu akkuma zoonilee WBOn keessa socho’aa jiruu bifa wal fakkaataa fi akeekaaf Kaayyoo ganamaa qabannee mirga abbaa Biyyummaa Oromoo mirkaneessuuf sirna gabroomfataa impaayera Xoophiyaa afaan qawween of ijaare afaan qawween diiguuf hardhas danqaraa keessa diina waliin kokkee wal qabnee lolatti jirra.
Isoo nu Lola gubbaa jirruu yeroo cunqursaa fi dararaan Uummata Oromoo irra gahu kanatti daran humna Keenya jabeeffannee diina uummata Oromoo kana ofirraa qollee boqonnaa haaraa Bilisummaatti cehuuf xiiqiin lolaa jirra. Uummanni keenyas akka sabaatti waantonni dhabe hedduu isoo ta’anii Uummata Oromoo irraa Qawwee hiikkachiisanii Saba kana salphinaaf warreen oofaa jiran hardha irraa kaasanii akka dhaabbachuu qaban dhaamna.
Qabsoo Oromoo keessatti Nafxanyaa fi Oromoon saba waliif gumaa malee saba waliin jiraachuu hin dandeenye saba oftuultota kabajaa fi jaalala hin beekneen gochaa OPDOn barattota oromoo ejjennoo dhabuurraa kan ka’e siyaasa duubatti hafaa halagaa jala figuu gageessituun barattoonni keenya shiftoota golgaa xophiyummaan haguugamteen Oromummaa nurraa mulquun Itoopiyummaa nutti uwwisuuf qabsoo Habashoonni ODP paartik dhiiga Oromoon aangootti ol bahaniin umurii ofii tursiifachuuf barattota keenyatti ajjeechaa qaamota raawwatanis ta’ee Mootummaan itti gaafatama jalaa kan hin baanee fi Ajjeechaa amma raawwataniin aarsaa isaan kaffalchiisuuf akka of qopheessan qaamoleen kun haa baran.
Barattoonni Keenya Yunivarsiitii Waldiyaa keessatti haala suukkaneessaan ajjeefaman gaddi keenya kan onneerraa maddee fi uummata keenyatti kabajaan uffisuuf gumaa uummata keenyaa lollee baasuuf maqaa Qabsoo Oromoon Uummata keenyaaf waadaa ni galla. Qabsoo amma gaggeessaa jiru Qabsoo ishee dhumaa kan itti mirga Abbaa Biyyummaa goonfachuuf gaaffii Uummata Oromoo waggoota hedduuf afaan qawween ukkamfame deebisuuf Qeerroon Bilisummaa Oromoo Akkuma kaleessa wareegama kaffalaa turtan hardhas aarsaa barbaachisu kaffaltanii WBO waliin Qabsoo Oromoo goolaba itti gochuuf akka of qopheesitan dhaamna.
Dhumarratti barattoonni Oromoo agartuu Qabsoo Oromoo waan taataniif cunqursaa fi gidiraa Uummata Oromoo irra gahaa jiru bifa danda’ameen akka uummata keessaniif sagalee taatan cimsinee dhaamna. ”


text:
Dunuu Bareeda Qaba Erga Du’uun Hin Oolee
Damee Boruu: Fulbaana 20, 2020
Sirni Impaayeera Itoophiyaa bu’ura irratti ijaaramee jiru nama Oromoo baayyeef waan galeef hin fakkaatu. Namootni baayyeen warra mana hidhaa akka Qilinxoo keessa jiran nuuf haa hiikaman jedhanii mataa qabatanii yaroo watwaatan ni agarra. Yoo mana hidhaa xiqqoo sana keessaa bahan essa deemuu? Mana hidhaa isaa guddaa Oromiyaa itti darbu. Kan hubatamuu qabu amma sirni Impaayeera Itoophiyaa jiru uummata Oromoo hundatu mana hidhaa keessa jira. Uummata Oromoo mana hidhaa keessa baasuuf Impaayeera Itoophiyaa diiguu qabna.
Mee bakka ittis bineesa(zoo)tiksan ilaala. Warra akka Leencaa sodaachisaa tahan qophaatti isaan kahan. Warri mana hidhaa xixxiqqoo akka Qilinxoo, Qaalitii, Alem Baqaanyi deeman warra sodataman akka tahe hubachuu qaba. Dhali Oromoo mana hidhaa xiqqoo keessas tahe mana hidhaa Oromiyaa baldhoo keessa jiru seerri ajjeessamuu irraa dhowwu hin jiru. Kanaafuu guyya Uummatni Oromoo garbummaa Sirna Nafxaanyaa jalatti kufee kaase amma guyyaa har’aa hireen isaa dhiitamuu, hidhamuu, gidirfamuu, gudeedamuu, ajjeefamuu fi saamamuu tahee itt fufee jira.
Sirni Impaayeera Itophiyaa utube qabee jiru sirna Nafxanyaa jennu dha. Sirni Nafxanyaa gaafaa fi gurraa ittiin of agarsiisu hin qabu, hojiin of mul’isa malee. Hojiin isaa Sirna Impayeera Itophiyaa tiksuu dha. Namni Sirna kana leelisu hunduu itti mataa tahuu ni danda’a. Impaayeera Itophiyaa tiksuu keessatii gahaa guddaa qaban Oromoota akka tahe hin dubbatama. Isaan garuu akka Oromoo itti utuu hin taane Amhaaraa of fakkeesanii jiraachaa turan.
Konoonel Abiyi waan sirna kana leelisuuf malee kennaa gara biraa hin qabu. Inni haati koo mootii torbaffaa taata naan jette jirti jedhu hunduu abajuu dha. Yaroo amma kana keessatti Konoonel Abiyii marsee kan jiru tortortootaa hawwii sirna nafxanyaa deebisuuf jojjobi’aa jiran akka tahe argaa jirra. Uummatni bal’aan Amhaaraa Konoonel Abiyiin gargaaruu fi hordofuu hin qabu.Waan isaaniif dhaabbate fakkeesse uumatoota olla isaanii wajjin walitti isaan naqee isaan ficcisisuuf deemaa.
Konoonel Abiyi maqaa Sirna Impaayeera Itoophiyaa tiksuun abjuu dheebuu aangoo qabu guutachuu fiigaa jira. Namni kun yaaoo uummatni biyya Sanaa kumaatamaan qee’ee isaa irraa buqaa’ee bakka seenu dhabu, yaroo kumaatamni hedduun bishaaniin nyaatamu, yaroo uummatni beelaan dhumuu fi sababa adda addaan gurmuun ajjeefamuu uummta biratti argumuu irra bakka waan isa gammachiisu dowwachuu filata. Konoonel Abiyii aangoo isaa irraa kan hafee biyyi ishee iyyuu halkan tokkotti yoo lafa irraa dugugamtee bade dhima isaa miti.
Namicha hattuu fi sobduu kana harkatti Waaqayyo maaliifa akka uummata kana kuffise nama hin galu. Namni kun waan galgala kana sobe borus irra deebisee sobuu irra soba biraan as baha. Utuu akka inni sobu beekani warra taa’ee harka isaa rukkutan cubbamtootaa isaa olii akka tahan hubachuu qabu. Warri isa wajjin hoojjetan hunduu yakkamtoota beekaa biyyaa fi uummata isaanii irratti yakka hojjetan waan taheef gaaf tokko itti gaafatamuuf ta’uu.
Namni kun maraatee jira. Maaliif biyyi taa’ee akka isa ilaalu naaf hin galu. Namni aangoo ol aanaa biyyi itti tahee fi ajajaa RIB tahe tokko humna waraanaa fi poolisii nama horii milliona tokkoof walkaa ol qabu saamaa fudhaa jechuun dogongora miti. Utuu biyyi sun seeraa fi heerri kan bulu tahe badii aangoo isa darbu qabu dha. Yaadoon koo inni guddaan aangoo yoo isa harkaa bahuuf jedhe humna waraanaa isaa kana kan nama tahee socho’u hundaa ajjeessaa jechuu irraa hin dhaabbatu. Kanaafuu uummatni Oromoo sanyiin isaa utuu lafa irraa dugugamee hin badiin of qopheessuu qaba. Waraanni isaa qabaaenya uummata kan akka TV. Warqii, maallaqaa fi dunkaana cabsee waan argate akka ifatti saamuu eegalee oduun deemaa jiru ifa godhee jira.
OPDOn akka shaarmuxaa nyaara haadattee of kuulaa ooltu ODP yokaan, PP yoo ofiin jette OPDO dhuma ishee ganamaa Waayanee jalatti nu adamsaa fi admsiisaa, nu waxalaa fi waxxalshiisaa, nu hidhaa fi hisisaa, nu ajjeesaa fi ajeesisa, nu saamaa fi saamsisaa ture. Karaa tokko Waayanee of irratti sodaachaa turte jalaa baatee akka gangee takalaa kutatee lafti na hin gahiin jechaa jirti. Karaa biraa warra yaada Oromummaa qaban of keessa mulqitee baaftee ilmaan nafxanyaa fi Diqaalota Habashaan dhufatamte jirti. Diqaaltonni Habshaan aangoo OPDO dhunfatanii Uummata Oromoo irratti dugugaa sanyii deemsisaa jira.
Kan dhaai’ma, jartii, jaarsa, maatii guutuu, dubartii ulfaa ajjeessuu fi ajeesisu warra kana. Hammeenyi ilmaan Oromoo ajjeessanii dagala keessatti akka bineensi nyaatuu gochuu, mana wajjin gubuun, ajjeessanii qaama irraa ciruun isaa dhufa? OPDO keessa iyyuu warra uuman diina Uummata Oromoo tahetu PP of mogaasee ittiin nama gowwomsuu yaada. PP waan jedhamu hin jiru. Kan jiru OPDO dha. Konoonel Abiyi gaafa aangoo qabute” shorkokeessaan mootummaa keenya, kaan qeensa buqisaa, cinaan tumaa, harkaa fi miila kutaa ture” jechuun isaa dhugaa ture. Har’as kunoo muxxannoo qaban sanatti akka deebi’an hojjechaa jiran ijaan argaa jirra.
“Nama ajjeessuun mo’amuu” jechaa Haacaaluu kan ajjeesse Mootummaa Abiyi akka tahe ifaa dha. Sababni isaa inni duraa Haacaaluu dhabamsiisu miti. Sababni isaa inni dura hawwi Haacaaluun bilisummaa Uummata Oromoo qabu dhabamsiisuu dha. Goota ilmaa Oromoo bilisummaa Oromoof gahaa olaana qabu ajjeesanii sababa du’aa isaan immoo hoogantoota hidhaattti guuranii dhabamsiisuuf yaaluun tilmaaman itti yaadamee kan hoojjetame akka tahee raga dha. Jaalltamaa Goota Oromoo wareegameef kan hidhamu ilmaan Oromoo tahun baayyee fuggisoo dha. Sirni nafxanyaa dhiiga keenya dhangalaase dhiiga keenya dhangala’een lafa irraa haxxaa’ee nu balleessuu deemaa jira.
Namichi kaleesa filmaata sodaate ilmaan Oromoo kumaatama heedduun mana hidhaatti xaxee dhafee filannoo gochuuf muddamaa jira. Kun hunduu tuffii Uummata Oromoof qabu agarsisa. Uummatni Oromoo yoo baayyate ilmaan isaaf guyyaa torba boo’ee garaa kutatee galee rafa akkuma jedhan tahaa jirra. Ani du’a Haacaaluu booda Uummatni Oromoo sidaa Minilki sana utuu hin jigsiin manatti deebi’ee gala jedhee hin yaadne. Haacaaluu booda Oromoo dhiba meeqatu du’e. Tokko tokkoon nuuf dhufaa jira.Teenyee eegachuu irra of irratti loluu hin wayyu?.
Rakkinni keenya waan goonu dha walaalaa jirra. Akka du’aa jirru beekna. Duuni illee akka kabjaa qabu beeku qabna. Diinaaf jilbeefatnii du’uun fokkisaa dha. Du’a keenya bareechuu yoo barbaanni of irratti lolachaa du’uu qabna. Diinni keenya isa nuuf hilu miti. Oromoo tahuun qofa nama ajjeesisa. Kanfaauu diinni keenya duraa basaastuu, dabballee fi kaabinee OPDO nu keessa jirtu akka taate hubannee maatii ishee wajjin haleeluu fi qabeenya ishee barbadeessuu qabna. RIB fi poolisii Konoonel Abiyi WBOf haa dhiifnu. Nuyi warra nu keessa jirtuuf gadneef fi yookan sodaanee of cinatti yoo dhiifne boru kan nu balleessu warra kana. Warra Konoonel Abiyi jala kaatu kana cirree balleessuuf, humnaa fi daneetii ni qabna. Biyya mootummaan uummata shorkokeessaa jiru keessatti karaa nagaa ni qabsoofna jechuun haalan dhugaa irraa fagoo jira. Haalli qabsoo karaa nagaa godhan hin jiru. Tooftaa adda addan qabeenyaa fi humna diina laamsheesuun barbaachisaa dha. Karaa nagaa qabsoofna jedhanii uummata karaa itti baasanii ficcisiisuun barbaachisaa natti fakkaatu.
Gadan Gadaa Bilisummat Ti?
Injifannoo Uummata Oromoof!


text:
Seenaa Matii Oromoo Jigjigaadhaa Ari’amanii- voaafaanoromoo
Falmataan akka oboolaaha isaa angafaa qehee warraatti dhalachuudhaa carraa hin arganne.
WAASHIGITAN, DIISII —Aaddee Dirribee Hindhabuu fi Obboo Gaaddisaa Muullataa nannoo Somaalee Itoophiyaa, Jigjigaa keessa oggaa 19 jiraatan. Lachuu jireenya maatii ofii foyyessuudhaa cimanii hojjatanii, jireenya isaanii keessatti qabeenya maallaqa Itoophiyaa miliyoona lamatti tilmaammamu horachuu isaaniis dubbatan. Sun hundu guyyaa tokkotti harkaa butameera. Maatiin isaanii maatii dirqiidhan Jigjigaa keessaa ari’aman keessayi.
‘Qabeenya qarshii Itoophiyaa miliyoona lama ta’u irraa buqqifamne’
Dhalachuu da’ima isaanii afraffaa eegaatii mana viillaa dhihoo ijaarratan eebisifatanii ji’a tokko booda, gaafa Fulbaana 4, bara 2017 akka lakkoofsa Itoophiyaa namoonni hidhatan manatti ol itti seenanii isaan qaban. Maatiin kun bu’aa bahii guuyyootaa bayyee booda Godina Shawaa Lixaa, aanaa Dandii, magaala Gincii gahan.
Aaddee Dirribeen ulfa sagal seente turte
Addee Dirribeen nagahaan hiikkamteetti. Muccaan dhalatee, Falmataan, viillaa warra isaatiin qophaaheetti ta’ii baatuus “qarqaarsa hawaasni Gincii maatii kanaa fi namoota 70 ol achi qubsiifamanii godhanii haa toluu, fayyaa qaba,” jedhan warri isaa. Maatii kana, akkasumas koree yeroo namoota magaala Gincii qubsiifamanii qarqaarsa walitti qabaa jiru keessaa Obboo Kumaa Urgeessaa dubbisne.
Qophii guutuu dhaggeeffahdaa


text:
Akaam, galatoomi caqasuu dhaaf, kuni Oduu Siouxland Public Miidiyaa Oromiffan Anii Fatiya.
Governor Iowa Kim Reynolds guyyaa har’aa waa’e talaali corona virus irraa dubbatanii jiru. Reynolds akka jetteeti jiraattoni Iowa parsantii 44% kan wagga 18 fi sanii ol ta’an talaali corona virus akka fudhatani jiran himan. Lakkoofsi nama talaali kan fudhata kan umriin isaa 65 fi sanii ol ta’an kan harka lamaan dabalata ta’eedha. Akka talaali waliigalatti Iowa lakkoofsa 9th kan jirtuudha. Reynolds akka jetteti garee muraasa warra ta’aniifi barattoota college kan ta’an akka talaali kun kennamuuf karoorfatani jiru. Reynolds akka jetteti talaali corona virus dhaaf qarqaarsa guddaa kan aragtan osoo hin tain namni virus dhaaf talaali kana kan fudhatan beekudhaf passport laalun akka dhoorka tae himan.
Governor Republican kan biraatis talaalidhaaf passport akka hin fayyadamne dhoogani jiran. Akkasumas Governor Kim Reynolds warra seera baasuufi kan hojiirra oolchulle irrati tarkaanfi fudhachuuf akka qophoo ta’an himan.
White House torbaan kana jalqaba irrati akka jedhetti talaali kanaf passport akka hin barbaachifne hime. Akkasumas kaapaanidhan dhunfaa talalaali murteessuf kan fayyadaman tauusa yeroo biraa kan laalamu ta’a.
Kuni kanumaan osoo jiru, deparmantiin mana fayyaa Iowa akka gabaasetti guyyaa har’a sababa Covid-19 namni 13 akka due ibse, namni haarawa qabame ammo 750 ol dha, namni 23 Woodbury County keessati kan qabameedha.
Akka state waliigalatti qorannoo seati 24 keessati godhame dhukubichi akka dabalaa jiru himan.
Akka virus kun jalqabe irraa namni waliigalatti due 5,835 dha, kana keessa parsenti 40% long term facilities keessa kan dhufeedha.


text:
Ibsa Ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo (QBO) Magaalaa Finfinnee Irraa Kenname.
Haala Dhaabbileen Siyaasaa, Uummanni Oromoo fi Biyyi Keenya Keessa Jirtu Irratti Ibsa Ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo Magaala Finfinnee.
Akkuma beekamu Qeerroon Bilisummaa Oromoo yeroo garaagaraatti qabsoo Bilisummaa Oromoo kallachummaa Adda Bilisummaa Oromootiin hogganamu jalatti hiriiruun qabsoo Oromoo mirkaneessuu keessatti qooda olaanaa bahataa har’a gaheera.
Sirni mootummaa abbaa irree jaarraa tokkoo fi walakkaa oliif Qeerroo/Qarree, beektota, haayyoota, qabsaa’ota haqaa, akkasumas ilmaan Oromoo hawaasicha biratti dhageettii qaban hidhaa, ukkaamsaa, ajjeesaa fi achi buutee isaanii dhabamsiisaa har’a ga’uun isaa Qeerroo Bilisummaa Oromoo bilisummaa Oromoo biratti gochaan kun gocha gara jabeenyaa sirni kun sabboonummaa Oromoo jaamsee eenyummaa saba keenyaa awwaaluuf carraaqu ta’uu isaati.
Har’as hayyootaa fi qaroo Oromoo irratti diraamaa diigumsaa hojjechuun itti fufee jira. Sirni hawaasicha cunqursuu fi hacuucu kun yeroo garaagaraatti saba Oromoo xiqqeessuu fi hadheessuu irratti xiyyeeffatee hojjeta.
Sirni kanaan dura sabboontota ilmaan Oromoo dararaa fi ajjeesaa ture sun har’as kan duraaniirra caalaa itti fufee jira.
Bu’uuruma kanaan, Qeerroon Bilisummaa Oromoo magaala Finfinnee marii yeroo garaagaraatti taasiseen murtoolee armaan gadii dabarsee jira:
1. Mootummaan maqaa Ol-aantummaa Seeraa hojiiirra oolchuu jedhuun namoota mana hidhaatti guuraa jiru hatattamaan dhaabuu qaba.
2. Hidhamtoota maqaa siyaasaan yakkee hidhes haalduree tokko malee hatattamaan akka gadhiisu gaafanna.
3. Doorsisni fi shirri diigumsaa qaamolee mootummaan/tika mootummaa, poolisotaa fi abbootii aangoon hogganoota, qondaalotaa fi miseensota paartilee siyaasaa Oromoo kamirrattuu gaggeessu dhaabuu qaba.
4. Hidhaa fi doorsifni gaazexeessitoota miidiyaalee sagalee uummataa ta’an kan akka ONN, OMN fi OBS irratti godhamaa turee fi itti jiru akka irraa dhaabbatu gaafanna!
5. Mirgaa fi Hiree Murteeffannaa Uummata Oromoo dura dhaabbachuun roorroo qe’ee fi ilmaan oromoo irratti raawwachuun akka dhaabbatu cimfinee gaafanna.
6. Ajjeechaa qaamoleen nageenyaa mootummaa raawwataniif gaafatamaan mootummaa waan ta’eef fuula durattis lammiilee nagaa ajjeesuu irraa akka of qusatu gaafanna.
7. Mootummaa fi qaamni nageenya eegsisna ofiin jedhu waajjiraalee paartilee siyaasaa Oromoo cufsiisuu fi ugguruu irraa of qusachuu akka qaban dhaamna.
8. Qaamni mootummaa kamuu maqa balleessii fi burjaajjii saba Oromoo gidduutti uumuun gurmuun tokkummaa saba keenyaa akka laaffatu hojjechuu irraa hatattamaan akka dhaabbatu gaafanna.
9. Mootummaan hogganoota paartilee siyaasa Oromoo kanneen akka ABO fi KFO manatti ugguree; hedduu isaanii yakka tokko malee hidhee dararuun dhaabota uummata Oromoo birattii fudhatamummaa fi jaalala qaban shiraan diiguuf tattaaffiin godhaa jiru kan hin milkoofneef ta’uu hubatee akka irraa of qusatu cimsinee gaafanna.
10. Walgahiin maqaa Gumii Sabaa Adda Bilisummaa Oromootiin Adoolessa 26 fi 27/2020 waajjira muummee dhaabaatti geggeeffame Heera, Seeraa fi Caasaa dhaabichaa waan hin eegneef kan bakka nun buune ta’uusaa ibsuu barbaanna.
Bu’uuruma kanaan, Koreen Naamusaa fi To’annoo(KNT) dhaabichaa rakkoo fi dogongora mudate kana qoratee ifa gochuun murtoon madaalawaan qaama hoggana dhaabaa dhimmi ilaallatuun fudhatamee miseensota, deeggartootaa fi dinqisiifattootasaa dhaabichaaf ibsi akka kennamu jabeessinee gaafanna.
11. Namoonni maqaa dhaabbilee siyaasa Oromoo dawoo godhatanii dhaaba ilmaan Oromoo wareegama lubbuu jijjiirraa hin qabne itti baasan diiguuf diina waliin hojjetan haal-duree tokko malee gocha farrummaa dalagaa jiran irraa akka of qusatan cimsinee gaafachaa; dhaabonni kunis namoota gocha akkasii irratti hirmaatan irratti tarkaanfii madaalawaa akka fudhan gaafanna.
12. Weerarri lafaa maqaa lafa jireenyaa qooduu jedhuun lafa Oromoo magaalaa Finfinnee fi naannawaa isheetti seeraan ala raawwatamaa jiru hatattamaan akka dhaabbatu jabeessinee gaafanna.
Qeerroowwan Oromoo faayidaa dhuunfaaf jettanii saba keessan irratti shira hamaa dalagaa jirtan hatattamaan gocha akkasii irraa akka dhaabbattan Qeerroon Bilisummaa Oromoo cimsee isin beeksisa.
Waamicha Dhaabota Siyaasa Oromoof:
Dhaabotni siyaasaa Oromoo dantaa uummata keenyaa tiksuuf dhaabattan hundi ejjennoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo kana akka deeggartan waamicha isiniif dhiyeessina. Qeerroon Bilisummaa Oromoo abdii Oromoo fi oromiyaa; akkasumas abdii saboota hundaati. Kanaafuu, garaagarummaan ilaalchaa qabdan utuu isin hin daangessin imala qabsoo Oromootti xumura gochuu irratti akka nu waliin dhaabbattan cimsinee gaafanna. Dhaabonni Siyaasaa Oromoo garaagarummaa ilaalchaa isin gidduu jiru dhiphisuun rakkoo uummata keenyaa furuuf jecha Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin dhaabbattanii aarsaa barbaachisu kaffaluun falma hadhooftuu akka gaggeessinu jabeessinee dhaammanna. Uummata keessan waliin taatanii gaaffii uummata keenyaa galmaan gahuu fi boru uummata Bilisummaatti jiraatu arguuf Qeerroo Bilisummaa Oromoo waliin hariiroo jabaa uummachuun akka hojjettan waamicha keenya dabarsina.
Waamicha Hawaasa Oromoo Biyya Keessaa fi Alaaf:
Gochi gara-jabeenyaa amma mootummaan uummata keenyaa fi sabboontota irraan gahaa jiru daraan hammaataa waan jiruuf:
Tokkummaa dhugaan kaayyoo jaallan itti wareegamanii har’aan ga’an galmaan gahuuf waliin hojjechuu fi tumsa qabsoon gaafatu akka taasiftan cimsinee gaafanna.
Abbootiin Qabeenyaa Oromoo biyya keessaa fi biyya alaa jirtaniif:
Qabeenyaa qabdaniin qabsoo Oromoo tumsuun Mirga Hiree Murteeffannaa saba keenyaa fiixaan baasuu keessatti qooda keessan akka baatan waamicha isiif goona. Beektonnii fi Namoonni Ogummaa garaagaraa qabdan gita isin ilaallatu hundaan hawaasa keessan cinaa dhaabbachuun akka deggartan jabeessinee gaafanna.
Ilmaan Oromoo caasaalee Mootummaa garaagaraa keessa hojjettan hundi kaayyoo fi akeeka haadhaa fi abbaa Keessanii yaadachuun Saba keessan tumsuun QBO cina dhaabbachuun sirna garboomfataa kanatti xumura akka gootan waamicha isiniif goona.
Walumaa galatti, mootummaan waan jedhame kana hatattamaan hojiiirra oolchuu baannaan rakkoo deddeebi’ee mul’atuuf itti gaafatamaan mootummaa ta’uu cimsinee hubachiifna!
Gumaa Isa Kufee, Isa Jirutu Baasa!
Injifannoon Uummata Oromoof!
Qeerroo Bilisummaa Oromoo Finfinnee


text:
The liberation of Oromia OLF together with strong army organizing the different ethnic groups!!
The liberation of Oromia OLF together with strong army organizing the different ethnic groups can’t predict the situation of Ethiopia. The situation of Ethiopia hasn’t reached a point yet.
Obboo Araarsoo Biqilaa Ajaja Abiy Ahmadiin jaarsummaa Gara Miseensoota partilee Olaanoo Oromoo Nama 4tti Ergamuus Qaanfachisaanii Ufira deebisanii jiraachun Ibsame,
Akuma yaadattan Obboo Araarsoo Biqilaa Worroota ABOtti Gufuu ta’an keessa Isa hangafaati,
Guyyootan darban kana Jaarsummaa Qabatee gara mana Sirreessaa dedeebi’aa ture,
Haa ta’uu malee Jaarsummaan isaa Fiixan bahuu dhabuun Qondaaltoota PP mufii guddaa irratti uumsisee jira,
Worrootni Inni jaarsummaa itti ergame
1ffa Gamachuu Ayyaana
2ffaa Dajanee Xaafaa fi nama lamaa maqaan isaani kan Adda nuuf hin baafafne yommuu ta’u,
Sababni jaarsummaa kanaa mal Akka ta’e nuuf ifa bahuu baatus PP irraa itti ergamuun isaa ifa bahaadha,


text:
Odeessa Haleellaa Bahar Daar
————
Haleellaa misaayulii fi lola lafoo kaleessa galgala magaalaa Bahar Daar irratti raawwateen miidhaa gurguddaan qaqqabuu isaa ganama har’aa gabaasni Finfinneetti ergamee jira.
Akka gabàasa kanaatti miidhaan gurguddaa 4tu qaqqabe.
#1ffaa
, Xiyyaarota waraanaa buufata xiyyaaraa Bahar Daar keessatti halleellaa geessisuuf qophii irra turan hedduutu barbadaa’e.
#2ffaa
, raadaariin guddichi Izzii Lixaa guutumatti rukutameera.
#3ffaa
, Bakki kun Makood kan jedhamuu fi mana qondaalota waraanaa hedduutu jira. Qondaalotaa fi manneen jireenyaa isaanii irrattis miidhaan lubbuu fi qabeenyaa guddaan qaqqabe jedha gabaasni Naannoo Amaaraa kun.
#4ffaa
, kuusaan meeshaa waraaanaa guddichi erga rukutame booda abiddi qabatee sa’aa tokkoo oliif gubataa ture.
Haleellaa kana gareen mootummaa dhugaa tahuu amanee garuu abdiin koloneel Abiy Ahmed deeggartoota isaaniif kennan kan bishaanitti dabale taheera. Torbee darbe Abiy meeshaalee kana guutumatti barbadeessine jedhee dhaadachuun isaa ni yaadatama


text:
Hiriira Mormii Bilxiginnaa, Minnesota, Minneapoli
Oromo Tigray Sudan Ethiopia Report
Oolmaa gaddisiisaa #Walloo har’aa laalchisee gabaasa hayyuu dhimmacha itti dhiheenyaan hordofaa oole
Hassen Hidaya irraa akkuma jirutti:
Walumaa galatti hanga ammaatti wanti jiru maal fakkaata?
Humni addaa naannoo amaaraa qaama callisaa fi siyaasaatiin hogganamu maqaa fi moggaasa kijibaatiin ummata (qotee bulaa) bulchiinsa saba oromoo walloorratti daguuggaa sanyii raawwachaa jiraachuun osoo bekkamuu fi hoggansa kennamaa jiruun qe’een ummataa magaalaa kamisee ganda mata horoo, Aanaa harxummaa fursii fi jiillee ganda cirrii, diidoo akkasumas ganda wasenqurqur fi baalcii gubsiisaniiru.
Akkasumas magaalaa shawaa roobititti qotee bulaan madoo fi poolisoonni uffata komishinarii poolisii naannoo amaaraa godhatan sababa afaan oromoo dubbatiif jecha aduu guyyaatiin kan rasaasaan, kan hafan akka bofaatti dhagaan tumamanii ajjeefamaniiru.
Waan miidiyaa, aangoo fi haalmijjee harkaa qabnuuf jecha “ajjeesanii geeraruun” kan ajjeechaarraa hafe akka baran hidhanii dararuuf haala mijjaawaa ummachuuf jecha miidiyaalee aantummaa gartokkee qabanii fi kallattiima itti kennamee kana lafa qabsiisanii dhugaa dabsuuf dalagan kanneen akka ATV, FANA, ESAT fi kallattiidhaan paartiilee finxaleeyyiin dhaabbatanii hafarsuun haqa ummataa awwalaniiru.
Gandi qotee bulaa konkolaataa fi beenziila humna addaa naannoo amaaraatiin gubate ummata walloorratti godaannisa hin fayyamne kan uume tahuun sirriitti hubatamuu qaba.
Wanti beekamu qabu xiinsammuu fi qorqalbiin oromoota walloo kan kanaan hin cabnee fi hinjilbiiffanne akka tahe diinnis firris nibeeka, beekuus qaba. Sababni duguuggii sanyii har’a nurratti raawwatamee inni jalqabaa ilaalcha finxaalessootaa fi gaggeessitoota isaaniin harkifamanii ”’Amaarri wallaggaarratti ajeefamaa asitti nagaan jiraachuun gonkumaa hinjiraatu,”’ jedhu yoo tahu, lammaffaan ”gaaga’ama dhalattoota ummata amaaraa oromiyaa keessa jiruuf qabdiin keenya isini” ilaalcha jedhuuf gumaacha kaffalamaa jiruudha.
Oromoon walloo badii hamaa lubbuu, barbadiinsa qabeenyaa fi gubannaa qe’ee jireenyaa isaa irratti tahaa jiruuf kan mataa daakkatu osoo hin taane ittiin boona. wareegama baramaa kaffalamaa asgahes waan taheef borus wareegama qaalii lubbuuf qabeenya kana caaluuf illee qophiidha.
Lolli dugguuggaa sanyii fi babal’ifannaa daangaa Humnoota Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti barootaaf adeemsifamaa ture, tibbana daran jabaachuun, Jimaata dheengaddaa irraa qabuun Lola Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraa Raayyaa Ittisa Biyyaa Impaayera Itoophiyaan deggeramaniin Onootaa fi Magaalota Walloo adda addaa irratti adeemsifamaa jiruun, Lubbuun Oromootaa dhibbaan lakkaa’amu ajjeefamuu, Kumaatamnis madaa’uu, qabeenyi Oromoos akka-malee barbadeeffamaa jiraachuu.
Oromoota Magaalaa Finfinnee fi Magaalota Oromiyaa naannawa Finfinnee jiran keessa jiraatan irratti sakattaan addaa geggeeffamaa jiraachuu.
RSWO – Bitootessa 21, 2021


text:
Jawar Mohammed akka Xiinxalaafi Kakaasatti
Fkn: “Failure to Deliver: The Journey of the Oromo Liberation Front in the Last Two Decades” jedhu keessatti Jawar, Ilaalchasaa rakkoo Jaarmayaa kanaati jedhu rakkoolee siyaasa Oromoo keessa jiruun walqabsiisee gadi fageenyaan ibseera.
Jawar, waa’ee barreeffama kanaa yoo ibsu, Qorannoo heddu kan godheefi Qorannoosaa keessaa ilaalchaafi Bulchiinsa osoo hin tuqin Caasaa bulchiinsaa qofarraa ABOn Kaayyoo ganama manaa baheen galmaan gahuuf akka rakkatu akka ijootti kaayuu ibsa.
Maxxansa isaa kana nama qalbiin hubatee, akkasumas caasaa ABO yeroo sanaa beeku malee kanneen biroo, keessattuu miseensota heddu irraa mormiin guddaan Jawar Mohammed mudateera jedha Maxxansi allaboutethio.com. Jawar akka kakaasaatti yeroo as bahu, yeroon isaa yeroo Jaarmayaan siyaasaa ummanni Oromoo hedduu jaalatu ABOn gargar caccabuu eegale kan ture, jedha barreeffamichi. Haata’uuyyuu malee Dargageessi nama Barnoota gahaa qabuufi Yaada isaa haala salphatti namani hedduu hubachuu danda’utti dhiyeessuuf humna qaba ture.
Haaluma kanaan qeeqni Jawar eegale, babaldhatee Jaarmayaa Ummanni Oromoo jaalatu ABOn irratti hayyoota Oromoo heddurraa komiin heddu dhiyaachuu eegale, Hooggantootni ABO Ummata isaan jaalatu sanaaf hatattamatti deebii gahaa hin laanne, Daraanuu dhaabni ABO gargar caccabuu itti Fufe, ABOn Oromoon beeku tokko ture ni bittannaa’e hanga nama jechisiisutti ABO, ATBO, KWO, ADO, ABOA, KBO,ABO Tokkoome, fikkfnitti gargar ciccite.
Haalli kun Ummata Oromootiif qabsoon Oromoo akka maseentetti yeroo ilaalamuu eegaleefi Abdii kutannaan heddu muldhate waan tureef Dargaggeessa hayyuu lafaa dhufaa kanaaf ammoo Carraa taheef, Innis carraa argate tokko osoo hin balleessin itti fayyadamee Ummata Oromootiif Sagalee ta’uu eegale, jedha barruun marsariitichaa.
Jawar Akka Qindeessatti
Ilmaan Oromoo biyya alaa jiraatan hin gurmoofne jechuudhaan Jawar, Waldaa dargaggoota Oromoo Idil-Addunyaa hunddeesse. Jawar Muuxannoolee Koonfiransiiwwan aadda addaa Sadarkaa Idil-Addunyaa qopheessuu waan qabuuf, muuxannoo kanaan fayyadamee Ummata oromoo qindeessuu eegale. Qindeessuu qofa osoo hin taane Ummatattis gadi-bahee dubbatee ‘Rakkoo amma Ummanni keenya keessa jiruu baasuuf Gurmaayuun furmaata dhumaa’ akka tahe jala sararee dubbachuu eegale.
Kana keessaa tooftaan inni duraa Keessoo siyaasa Oromoo irraa hiquufi Jaarmayaa Siyaasaa kamiinuu wajjiin hiriiruu dhiisuusaati. Haaluma kanaan Waggaa lama keessatti hojiilee ija qaban hedduu miseensa wajjiin tahuun agarsiisuusaati. Piroojekiilee hedduus uuman.
Kun osoo ta’ee jiruu, Jawar Fagoo deemuuf akkasumas jijjiirama qabatamaa fiduudhaaf daangaa daangaa deemuun akka isa hin baafne hubate, keessattuu Siyaasa Oromoo hunda giddugaleeffate oofuudhaaf.
Ta’us yaada kana galmaan gahuuf dandeettii gahaa qabaachuu ofshakke, Jawar ofumasaayyuu amanuu dhabe, hanqina ofitti amanamummatu na mudate, keessaahuu baldhisee waan Oromoofi Oromiyaa guutuu yoo yaadu jedha. Sana booda waggaa lamaa Siyaasaafi Waldaa sanarraa fagaatee ofihaaromsuufi barachuu murteesse.
Haaluma kanaan Yuunivarsitii beekkamaa biyya Ingilaand Oxfordtti, Koollejjii giddugala Qorannoo Semisteera tokkoof jalqabe. Dargaggeessi Foolataan gadi hin teenne kun asii gadidhiisee Biyya Hindii tan giddugala Dimookiraasii addunyaa taateen bahe, Asittis Sirna Filannoo, Filchiisuufi Adeemsa walfakkaataa biyya Hindii barate.
Dargaggeessi kun yeroo kanatti carraa argateen, Haala Mathama Gandi ‘Salt satyagraha – Hindian Civil Disobidence’akkaataa kaayyoon isaa jeequmsa malee itti galma gahuu dandeessu irratti qopheesses itti dhiyeenyaan yeroo fudhatee ilaale.
Jawar amma ofitti amanamummaa guddaa horatee deebi’e.
Itti fufa>>
Maddi: Gaaffiif Deebiifi Barreeffamoota miidiyaalee fi marsaaleen hawaasaa Jawar wajjiin taasisan.
Kan Gulaale Ani Abdiisaa Bancaa Jaarraa
HORAA BULAA DEEBANAA


text:
Hegeree Oromiyaa Saphlina saphlinaa olii xiqqenya xiqqenya gadii , Jirenya ka jiru gadii jirenya ka du’ee olii , Harka daaraa haree taate Galte Lenco fi …Read More »
[breaking news] A source claims Dr. Dima Nogo was ordered to leave Ethiopia
Dr. Dima Nogo, the second in command of Oromo Democratic Organization (ODF), has been ordered by TPLF security to leave the country within 24 hours. …Read More »
Dr.Diimaa Nagaoo: “ABOn akka malee natti jabaadha”
Dr. Diimaan bara kuma lamaa fii saddeet yeroo jijjiiramni garee ABO irraa foxxooyteen labsamu miseensa jijjiiramaa ta’uun isa kana nutti himaa turan …… “Joollummaa kiyyarraa …Read More »
Dr Diimaan Misooma Itoophiyaa Dinqisiifate!!
(Oromedia, Finfinnee, 22 October 2014) Dr Diimaa Nagawoo misooma Itoophiyaa keessatti deemaa jirutti hedduu gammaduu isaa keessa beektoti saaxilan. Akka odeessi nu gahe ibsutti, …Read More »
Diimaa Naga’oo: “Qabsoo kan goonuuf Fedhii ummata keenyaa bakkan ga’uufi
“Kan qabsaawa jirruuf fedhii ummata keenyaa bakkaan gayuufi” Jaalli kun fedhii isaa bakkaan ga’ee moo kan ummataati bakkaan gahee? J/ Nadhi Gammadaa yoo wareegame fuulli …Read More »
Labsa Kora Bu’ureessaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO)
Nuti, miseensonni Kora Bu’uressaa Adda Dimokiraatawaa Oromoo (ADO) sochii politikaa Oromoo haaraya dhugoomsuu keenya labsina. Sochiin haarayni kunis, kan haqa Oromoo fi saboota Itophiyaa maraaf falmu ta’a. …Read More »
JAARSA AKKA JAARE E, JAAMAA AKKA JAAME WALLAALE CAALAA WANTI NAMA RAKKISU HINJIRU JEDHA.
Message: O.Leencoo Lataa, Diimaa Nogoo faa namuu ganna, /hangafummaa fi lafa bultiin/ akkuma aadaa hawaasa Oromootii akka jabaa ulfeessa. Ammallee akka lammii Oromoo biraa rakkoon …Read More »


text:
Qiyaamaan Yoomi?
Gaafin guddaan namoonni Ergamtootaa gaafataa turan keessaa tokko, “Qiyaamaan yoomi? Qiyaamaan jettu kuni yoom dhuftii?” Gaafi akkanaatin of ko’oomsu fi deebii barbaaduf garmalee carraaqun ni barbaachisaa sila? Gaafi kanaaf deebii argachuun dhugummaa Qiyaamaa jijjiruu danda’aa? Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ogummaa fi rahmata Isaatiin Yeroo Qiyaamaan itti dhootu uumamtoota hundarraa dhokse.
Fooyya’insi uumamtootaa yeroon Qiyaamaa dhokachuu keessa jira– Yeroon Qiyaamaa namarraa dhokachuun ilma namaatif abdii akka qabaatanii fi jireenya isaanii akka fooyyessan taasisa. Osoo yeroon Qiyaamaa namotaaf beekkame, warroonni durii “Guyyaan Qiyaamaa fagoodha.” jechuun hojii gaarii hojjachuu irraa dadhaboo ta’uu, badii fi zulmii guddaatti taru. Ammas, warroonni Guyyaa Qiyaamatti dhiyaatan, “Qiyaaman guyyaa kanatti nutti buuti.” Jechuun jireenya addunyaa dagatu, abdiin itti dukkanaa’a. Haalli addunyaa ni jeeqama. Rabbiin rahmata fi Hikmaa Isaatin yeroo Qiyaamaa ni dhokse. Beekumsa Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu garmalee akka dhokse mee aayah takkarraa ibsa waliin haa ilaallu…
“Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa. Yeroo ishiitti ishii ifatti kan baasu Isa malee hin jiru. Samiiwwanii fi dachii keessatti ulfaatte. Tasa malee isinitti hin dhuftu.” Akka waan ati ishii sirritti beektuutti si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Rabbiin qofa bira jira. Garuu irra hedduun namootaa hin beekan.” Suuratu Al-A’araaf 7:187
Jecha “mursaahaa” jettu suuratu An-Naazi’aat (79:42) jalatti in sha Allah ni ilaalla. Hiika ajaa’ibaa qabdii hordofuu hin dagatinaa. “Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu.” Kana jechuun Qiyaamaan yoom dhaabbattii? jechuun si gaafatu. Ergasii akkana jedhee akka deebisuu ajaja: Jedhi“Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa.” Kana jechuun Beekumsi Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbatuu Gooftaa kiyya qofa bira jira. Isaan ala yeroo Qiyaamaan itti dhaabbatu kan beeku hin jiru. Kanaafu, Malaykaan dhiyoo ta’e, Nabiyyiin ergamee yeroo Qiyaamaan dhaabbattu hin beeku.
Asitti nafsee namoota gaafi kana gaafatan keessatti gaafin akkana jedhu ka’uu danda’a: “Yaa Muhammad! Akkuma atu jettu Ergamaa Rabbii taate osoo jirtuu yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu Gooftaa kee gaafatte fi itti warwaatte nutti hin himtuu?”
Deebiin kanaa hima itti aanu keessatti dhufe: “Yeroo ishiitti ishii ifatti kan baasu Isa malee hin jiru.” Kana jechuun beekumsa yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu Rabbii tokkicha malee ifa kan baasu hin jiru. Ifa baasun kunis hin ta’u, yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu keessatti yoo ta’e malee. (Beekumsi yeroon Qiyaamaan itti dhaabbattu ifa kan bahuu yommuu Qiyaamaan dhaabbattu qofa.)
Kuni kan agarsiisuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo Qiyaamaan dhaabbattu uumamtoota Isaa keessaa eenyullee akka hin beekne ykn Isa malee yeroo ishii beeksisu eenyullee akka hin dandeenye murteesse jira. Beekumsi kanaa yommuu Qiyaamaan dhaabbatu qofa beekkama. Kuni murtii jijjirraan keessa hin jirreedha.
Waa’ee yeroo Qiyaamaa ilaalchisee namoota gaafataniif Ergamaan Rabbii (SAW) dubbii armaan olii isaaniin jechuun hiika kana of keessaa qaba: Osoo gaafadhe fi itti warwaadhe, Gooftaan kiyya yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu natti hin beeksisu. Kanaafu, Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu beekuuf karaan homaatu hin jiru. Gaafi kana dhiisaa.
Nafsee gaafattoota keessatti gaafin sadaffaan ka’uu danda’a: Rabbiin azza wa jalla beekumsa yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu warra dachii irraa erga dhoksee, samii keessatti Malaykoota Isatti dhiyoo ta’an irraallee ni dhoksee? Yookiin isaanitti beeksisee garuu akka eenyuttillee himan hin hayyamneefii?
Himni jalqabaa “Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa” jedhu gaafi kana deebisuuf gahaadha. Deebii kana irratti dabaluun gaafi armaan oliitiif deebii quubsa haala kanaan kenna: “Samiiwwanii fi dachii keessatti ulfaatte.” Kana jechuun samiiwwanii fi dachii keessatti uumamni kamu Yeroo Qiyaamaa irraa haguuggi ulfaataa kaasuun yeroo dhokfamee fi eggame kana beeku hin danda’u. Jecha gabaaban, beekumsi Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu warra samii fi dachii keessa jiran irratti ulfaate. Yeroo kana gonkumaa hin beekan.
Akkuma beekkamu jecha “ulfaataa” jedhu wanta baadhattaniif akkuma itti fayyadaman, dhimma namarraa dhokatee fi nama dhamaasu ibsuufis itti fayyadaman. Mana barnoota keessa yoo taane, “Kuni gaafi ulfaataa deebii isaa argachuun hin danda’amne” jenna. Dhimma hawaasummaa keessattis, “Kuni dhimma ulfaataa furmaata argachuun hin danda’amne.” Jenna. Kanaafu, Yeroon Qiyaamaan itti dhaabbattu beekun dhimma ulfaataa uumamtoonni beeku hin dandeenyedha. Hanga fedhan haa carraaqan yeroo kana beeku hin danda’an.
Waa’ee Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu ilaalchisee gaafi gaafatamu danda’u hunda addaan kutuuf xumura aayah tana ni bareechise: “Tasa malee isinitti hin dhuftu.” Kana jechuun osoo yeroo ishii isin hin beekin Qiyaamaan tasa isinti dhufti.
“Akka waan ati ishii sirritti beektuutti si gaafatu.” Akka waan ati yeroo Qiyaamaan itti dhaabbutti beektu namoonni si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Rabbiin qofa bira jira.”
Isaan ala yeroo Qiyaamaan itti dhaabbatu kan beeku hin jiru. Yeroo Qiyaamaan dhaabbatu gaafachuun dhimma Aakhiras ta’e dhimma addunyaa keessatti wanta faayda fidu waan hin taaneef gaafi qorraa fi gogaa ta’eedha. Garuu gaafi kana kan gaafataniif Guyyaa Qiyaamaa kijibsiisuu fi itti qoosufi. Kuni kan agarsiisuu wanta beekun barbaachisu irraa garagaluu, sammuun hir’uu ta’uu fi yaanni badaa ta’uudha. Kanaafi itti aanse ni jedha: “Garuu irra hedduun namootaa hin beekan.” Kana jechuun namoonni baay’een wanta isaan fayyaduu fi miidhuu hin beekan. Kanaafu, karaa qajeelaa irraa dabu, beekumsa irraa wanta isaan hin fayyanneen of ko’oomsu. Yeroo Qiyaamaan dhaabbattu isaanitti beeksisuu dhiisuu, Qiyaamaa kijibsiisuuf sababa godhatu. Yeroo kana beekun Qiyaamaa mirkaneessu keessatti yaada madaala kaasu homaatu hin dabalu. Sababni isaas, ragaaleen Qiyaamaa agarsiisan haqummaa (adlii) Rabbii fi odeefannoo amantii irratti kan hundaa’edha. Namni sammuu ofiitin yoo yaade, namoota badii gurguddaa hojjatanii fi osoo hin adabamin du’an Rabbiin akkanumatti akka hin dhiisne ni beeka. Ammas, odeefannoo Guyyaa Qiyaamaa Rabbiin azza wa jalla kitaaba buusun beeksisee jira.
Kanaafu, namni wanta beeku hin dandeenye waliin of ko’oomsu dhiisee wanta itti ajajamee hojjachuun Qiyaamaaf of qopheessuuf carraaqu qaba. Yeroon Qiyaamaan dhaabbattu namni kamiyyu hin beeku. Tasa dhooti. Wanta tasa dhufu immoo wanta of eeggachuu fi of qopheessu qabaniidha. Akkasi miti ree? Akkasumas, namni Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu isatti waan hin beeksifamneef “Qiyaamaan hin jirtu” jechuun of gowwoomsu hin qabu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo Qiyaamaa dhoksee jira. Garuu akka dhuftu waadaa galee fi wanta Guyyaa san adeemsifamu sirritti ibsee jira.
Wabii: Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi– 5/82-89, akkasumas, Tafsiir Ibn Kasiir 4/129


text:
Jara kana gosa wal aasisan jedhanii hidhan.Pirezidaantii naannoo Somaalee ka durii obboo,Abdii Mohaammad Omar fi bulchootii biiroo siyaasaatii fi damee nagaa naannoo Somaalee itti gaafatamaa tahee hojjachaa bahe.
Abbaan alangaa addaa jarii kun wanajal gugurdaa ka akka nama gorrahan,haawaani fi dubra buufachuu,uleen waan fedhan tolchanii fi wanjala afaaniinuu dubbachu hin dandeenne hedduun himate.
Tana maleellee naannoo Oromiyaatii fi Somaalee jidduutti boolla nama 200 itti awwaalanii fi fulaa dhibitti ammoo reeffa nama 50 caalaa argan jedhnii jaraan himatan.
Dubbii isaanii malee torbaan dhufu mana murtii Finfinneetti laalan.


text:
A B C D E F G H I J K L M N O Q R S T U W X Y
.
Maqaalee Qubee – A
.
Aagaa, Aagituu, Aannanee, Aanaani, Aana, Aantuu, Abbayaa, Abboomaa, Abdannee, Abdataa, Abdattuu, Abdii, Abdiiwaaq, Abdiisaa, Abdiishee, Addunyaa, Adii, Aduu, Akkakoo, Akkasaa, Akkashee, Amanuu, Amantee, Amantii, Amiidoo, Ammayyuu, Anaan, Aannanii, Angaasaa, Angaatuu, Angaasu, Araaree, Araarsoo Araarssa, Arggaa, Argituu, Argataa, Arfaasa, Askoo, Atimoo’i, Ayyaanaa, Ayyaanoo, Ayyaantuu, Ayyittii,…
.
Maqaalee Qubee – B
.
Baacaa, Baaccuu, Badhaadhaa, Badhaanee, Badhaasaa, Badhaatuu, Bagudaa, Bakaree, Bakkashee, Bal’aa, Bantii, Bareedduu, Barii, Barrisee, Barsiisaa, Bashaadduu, Bashaanee, Bashaatuu, Beekaa, Beekan, Beekumaa, Beenyaa, Biiftuu, Bilisee, Bilisummaa, Biqilaa, Biqiltuu, Birakee, Bilillee, Birmadummaa, Birrituu, Bilisummaa, Bisoo, Biyyaa, Bonaa, Boonaa, Boonsaa, Boodanaa, Boobbaassa, Bookkanaa, Bokku, Bookissa, Boonii, Boonsaa, Bonsituu, Boontuu, Booraa, Booranee, Bor-tolti, Bulanii, Bulchaa, Bulee, Bulee-caalaa, Bulii, Bullukoo, Bultiiwaaqashee, Bultuu, Burqaa, Burqituu,
.
Maqaalee Qubee – C
.
Caalaa, Caaltuu, Calqituu, Camadaa, Caalchisaa, Cabbii, Cabbiwaq, Cangaree, Carraa, Carcarr, Camssa, Cimdeessa, Ciimtuu, CimCorqaa, Choora…
.
Maqaalee Qubee – D
.
Daawwitii, Dabalaa, Dabalee, Dadhiituu, Dambalee, Dammakoo, Dammaqsaa, Dammasaakeetii, Dammashee, Dammee, Damma, Dammitu, Dammasa, Daangulee, Dandanaa, Danbooba, Dandeessuu, Dandeetti, Dangalaa, Daraaraa, Daraarttu, Daawwe, Deebii, Deebiitu, Deebu, Dheeressaa, Dhibbaa, Dhiinsaa, Dhufeeraa, Dhuftteeti, Dhugaasaa, Dhungoo, Dibaabaa, Dibaabee, Didaa, Diggaa, Diimaa, Diimee, Diinqaa, Diinquu, Dinqituu, Diinqisaa, Dinqiishee, Dinaa’ol Doi’ii, Dorgee, Dorrobii, Dummeetti, Dungoo, Durreettii, Dureessa, Dunffaa, Duullaa, Duulii, …
.
Maqaalee Qubee – E
.
Eebbaa, Eebbisaa, Eebbisee, Eebbawaq, Eebbarabbii, Eejjata, Eejjetuu, Eelwaaq…
.
Maqaalee Qubee – F
.
Faayaa, Fakkii, Fala, Fayyeeraa, Fayyisaa, Fayyisee, Fedhii, Fedhiiwak, Feenaan, Feeneet, Feeneetii, Feeti, Fiixee, Fiixumaa, Firaa’ol, Firaa, Firasaa, Fireewak, Firoomsaa, Firoomtu, Firooma, Firumma, Firiikoo, Fila, Filtuu, Filasaa, Filuu, Fufaa, Fufee, Furaa, Furtuusaa, Furii, Fufii, Fuula,
.
Maqaalee Qubee – G
.
Gaaddisaa, Gaalloo, Gaanfuree, Gaangul, Gadaa, Gadaadaraartuu, Gaaddise, Galaanaa, Galataa, Galgalee, Galgaloo, Gammachis, Gammachuu, Gammadee, Ganamee, Ganamoo, Garbaa, Garoomssa, Gaayo, Gidaadaa, Giiftii, Gishuu, Godee, Goobanaa, Godaana, Guddaa, Guddataa, Guddattuu, Guddinaa, Guddisaa, Gurbaa, Gurmeessaa, Gurmuu, Gurraacha, Gurraacho, Guutaa, Guutamaa, Guutuu, Guute, Guyyoo, Guyye Guyyaa…
.
Maqaalee Qubee – H
.
Haawwanii, Hacaaluu, Hambaa, Hambisee, Hankoo, Harmee, Hawaas, Hawwii, Hawwinee, Hawwiisaa, Hirphaa, Hirphaasaa, Hirphee, Hiraa, Hiree, Hirookoo, Hireekoo, Hireesaa, Hireewaaq, Horaa, Hordoofaa, Hortuu, Hoorruu, Hundarraa, Hundee, Hundeesituu, Hundeessa, Hundumaa…
.
Maqaalee Qubee – I
.
Ibsaa, Ibsituu, Iddoosaa, Iddooshee, Ifa’iftuu, Ifaawak, Iftuu, ifaasaa, Ifnaan, Iftahii, Irranaa, Irranee, Ittaanaa, Ittafaa, Itittuu, Isaafiis,…
.
Maqaalee Qubee – J
.
Jaagamaa, Jaalallee, Jaalalii, Jaalannee,Jaalataa, Jaamboo,Jabeessaa, Jajanii, Jifaar, Jigsaa, Jiituu,Jootee, Jorgee,
.
Maqaalee Qubee – K
.
Kanarraa, Kanbaraa, Kanhiriyyaa, Kankoo, Kanawwiin,Karoorsaa, Keelloo, Kennaa,Kennaakee, Kee’an, Kiilolee, Kiyyaa, Koo-keet, Kooraa, Koorsaa, , Kookeeti, Keeraaji, Keemartii, Ketoraan, Koortuu, Kumashii, Kumee, Kummarraa, Kumalaa, Kumsaa, Kuma, Kumsaaboontuu, Kuulanii,
.
Maqaalee Qubee – L
.
Laalii, Lalisee, Laallisttuu, Lammeesaa, Lammii ,Lammummaa, Leelloo, Leencoo, Leensaa, Leensee, Liiban, Lookoo, Luucy
.
Saami, Sabboonaatuu, Saffii, Saffisaa, Sanbatee, Sarbeessaa, Sardaa, Seenaa, Seenaasaa, Seenaa’ol, Shoraa, Shuree, Sibiraati, Siifan, Siifiis, Siitinaa, Simboo, Sinboo, Siinboonee, Singitan, Soolanee, Sooranee, Soorettii, Suraanee
.
Maqaalee Qubee – T
.
Taanaan Taliilaa, Taliilee,Tokkaatuu, Tokkummaa, Tolaa, Tolasaa, Tolashee,Tolarabbi, Tolawaaq, Toleeraa, Toltuu, Tufaa, Tulluu, Tumee, Turaa, Turee, Tuuchoo,Tuulamaa
.
Maqaalee Qubee – U
.
Urgeessaa, Urjii, Ushii, Utuu, Utubaa, Ulfaata, Ufftahii,….
.
Maqaalee Qubee – W
.
Waaqasaa, Waaqgashee, Waaqjedhaa,Waaqjiraa, Waaqtolee, Waaqtola, Waaqwayyaa, Walalii, Waaqgaarii, Warqee, Wayyeessaa, Wayyeeraa, Wayyarabbii, Walabummaa,
.
Maqaalee Qubee – X (kan hafee dabalaa)
.
,…
.
Maqaalee Qubee – Y
.
Yaadanii, Yaadessaa, Yaachisaa
______
Maqaalee hafaniis hedduu dha kanneen hin barreefamiin #Comment asii gadiitti nuuf barreessa!
.


text:
Himata Rogeeyyii Oromoo heddu kan Eenyummaan Feesbuukii, Fuulli Feesbuukii, fi Yuutuubiin jalaa cufame irraa ka’eetu qabatama beeku tokko ummata keenna hubachiisuu barbaade: – Dar. Abdisa Bancha Jaratiin
Naannoo ji’a 8 hardhaa ture, #Email Masara Kiiloo-4 irraa gara #Keeniyaa-Nairobi ergame tokko akka tasaa #Culullee harka kan seene. #Emailchi #Kilo-4 irraa gara Nairobitti kan argamu dhaabbata #Facebook dhaaf kan ergame, akkasumas qabiyyee heddu qabdi ture, akkan odeeffadheetti.
#Qabiyyeen sun waan ijoo ta’an hanga 3 akeekti:
1) Masara Abiyi Kilo-4 keessatti Garee Marsaalee Hawaasaa hordofuufi too’atu(Social Media follow up/controlling) hundeeffamuu ibsa;
2) Team kun Garee dhaabbata Facebook-Nairobi jiru keessaa kanneen Afaan Oromo, Afaan Amaaraa, Afaan Tigree fi Afaan Sumaalee irratti ramadaman waliin wal-dubbisaa hojjachuu yoo tahu;
3ffaan: Gareen Masara Kilo-4 mandheenfatte sun Barreeffama Marsaalee irratti Mootummaa morman ykn qeeqan; Ramaddiilee adda addaatti qoqqoodee qindeessuudhaan gara Naayiroobii akka erguu fi Gareen Naayiroobii ammoo Tarkaanfii hatattamaa kan akka qabiyyee haquu fi Eenyummeessaa(Account) nama sanaa haquu hanga geessisu fudhachuudha.
Hub: Gareen Dhaabbata facebook sun seeraa fi sirna dhaabbatichaa irratti hundaayee osoo hin taane, Faayidaa Masara keessaa eegameef waan jiruuf ajaja kallattiin kiiloo-4 irraa dhaquuf qofaan system irraa haqu ykn account cufu.
Fakeenya Facebook koo isiniif kaasa: Torbaan 2 dura, KITAABNI “Qabsoo Butame” Afaan Oromootti hiikkame natti ergamnaan olfuudhee Facebook kiyyarratti gadi lakkise. Namootni hedduu kitaabicha duras dhagahanii barbaadaa waan turaniif guyyaa sana marsaaleen hawaasaa waliin gahaa oolan. Bultee isaa ganama yoo hirribaa kan’u; Accounti koo “Abdisa Bancha Jara” jedhu kan hordoftoota 29,800+ olqabu guutumatti #DISABLED naan jedha, maal tahe? dogoggorri uume maali jedhee sakatta’e. Rakkoon tokko hin jiru, Facebook koo jiila isa tokko bardheengaddaa najalaa cufsiisaniif jedhee ‘Top Level security standards’ waan fayyadamuuf Cufamuu miti, waan hunda an confirm gochuu qabaayyu, garuu gaafas ofumaaf cufan. Booda maali jedhee yoo faana dhahu, Kitaabicha sanaan walqabatee himata godhameen akka tahe oduu argadhe, Waan nama raaju, Account Disabled tahe tokko banachuu dhaaf dhaabbatichi seera mataasaa qaba, Seeruma sana fayyadamnee account namoota hedduu deebisiifneerra. Kiyya garuu #Email fi #Bilbila kiyyaanis #IYYACHUU akka hin dandeenne godhame, San qofas miti ‘Kana booda Facebook fayyadamuu dhaabi’ jedhanii ergaan natti dhufe, isa dhiisee guyyaa 5 booda ‘Abdiisaa Bancaa Jaarraa’ jedhee haaraa banadhe – guyyaa lama booda guutumatti balleessani jennaan dhiisee page tokko banee dhiise.
#Tooftaa-2ffaa:
Tooftaan lammataa kan ilmaan Oromoo marsaalee hawaasaatiin akka isaan yaada hin barreessine/ibsanne gochaa jiraniin ammoo #GareeAfooshaa tokko biyya alaatti dhaabaniitu. Gareen kun Magaalaa DC keessatti kan dhaabbate, Marsaalee Hawaasaa irratti ‘Haasaa jibbiinsaa fi Oduu sobaa too’achuu” maqaa jedhuun yommuu tahu, jalqaba kan jalqabe nama tokko ture. Yeroo ammaa Miseensa 50 olkanqabuu fi Baajatni guddaan fund itti godhamee bifa hojii idileetiin taa’anii hojjachaa jiraachuu VOA-Amaariffaatiif gurbaan hoogganaa ibsa kenne dhageeffadheera. FKN Facebook Gumaa Saqeta irra deddeebiidhaan kan cufsiisaa ture garee sana, Facebook @Tsagaye….
Gareen Afooshaa kun garee Keeniyaa waliin hariiroo qabaachuu kaniin bare, Bifuma Gaaffiifi Deebii VOA-Afaan Amaaraa garee Afooshaa sanaaf godhee akka hojii gaarii hojjachaa jirutti dhiyeesseen #BBC-Afaan Amaaraa ammoo Garee Facebook kan Nairobi jiru san haasofsiisee wantoota raawwatamaa jiran cover godhus Dhaabbatichi hojii gaarii akka hojjachaa jiruu fi qabiyyee-haasa jibbiinsaa fi oduu sobaa sirnaan too’achaa jiraachuu mirkaneesseef.
Walumaagalatti, wanti hubatamuu qabu, keessaayuu akka dhaabbata Facebooktti dhimma Afrikaan walqabatu hundumaa kan too’atu garee Nairobi jiru kanaadha. Kanaafuu Gareen #Afooshaa DC sunis himata/komii/gabaasa qabu gara keeniyaa erga, Gareen Masara Kilo-4 jirus akkasuma. Haala kanaan ammoo Gareen Masara kilo-4 jiruu fi gareen Afooshaa DC jirus quba-walqabaachuun ifa mitiiree. Garichi ammoo Faayidaadhaan kan ukkaamfame waan taheef Dhugummaa himata/gabaasa/komii ergamee ilaalee/xiinxallee osoo hin taane waan godhi jedhan ykn raawwadhu jedhan raawwachaa jiraachuun ifa.
Fkn: Uggura akka Facebook Yaya Beshir torbaan darbee, kan akka Facebook @Ferhan kana fa’a jechuudha.
#Furmaanni: Kana Ummanni keenya irratti dammaquu qaba. Ummatni keenya yoo hubate, tooftaa salphaa baafna, #Facebook, Youtubehordofotoota hedduu qabu kan isaan jala deemaa himatanii uggursiisan kana walitti funaanuudhaan #Dhaabbaticha Waajjira Giddugaleessaa(Menlo Park, California, United States) deemanii #DameeKeeniyaa jirutti himata banuudha, akka isaan qabatama ta’aa jiru gamaaggaman goosisuudhaan #DameeNairobi jiru diigsisuudhatu furmaata.
#Share gochuun waliif dabarsaa
[Abdisa Bancha Jara]


text:
-
Jaalalleewwan: Akkamitti Wal-qunnamtii Saalaa walitti Mi’eessu? (93,106)
Jaalalleewwan lamaan akkamitti wal-qunnamtii saalaa walitti mi'eessu. Inni kun yeroo baay'ee hanqina shammarroota irratti mul'atu yoo tahu dhiirota irrattis hamma tokko ni mul'ata.
-
Copha JAALALAA (49,743)
Copha Jaalalaa, Xayalaa Jaalalaa, Ichuma Jaalalaa, Doonii Jaalalaa fi kkf asirraa argattu!----www.afaan-oromoo.com/copha-jaalalaa [pt_view id="ea3f5c1s4i"]
-
Marsariitii AFAAN OROMOO (34,640)
[pt_view id="378e1a62hp"]
-
Gorsa Jaalalaa Dubbisaa (33,865)
👉Gorsa Jaalalaa Dubbisaa* ="="="="="="="="="="="=" ❤Jaalala bituu hin yaalin jaalalli siin haabitu malee. Yeroo wal fakkaataa keessatti nama lama yoo jaallatte filannoonkee isa duraa osoo hin taane isa boodarra jaallatte ta,uu qaba.sababni isaas osoo isa duraa dhugaan jaallatte ta,ee isa lammaffaa onneenkee hin keessumsiisu ture. ★Jaalala jechuun:- -Bareedina barbaaduu miti -Faayidaa barbaaduu miti. -Ejjaa(fedhii […]
-
Jechoota Hayyoota Addunyaa (32,570)
Jechoota Hayyoota Addunyaa 1) Namoonni hedduu gorsa yoo fudhataniyyuu,kanneen itti fayyadaman beektota qofa.(Thomas Takias) 2) sababa teessee ilaaltuuf namoonni gurguddoo sitti fakkaatu. Kanaafuu ka'i. (Jecha warra Ingilizii) 3) Ifa arguuf dukkana halkanii dabarsuun dirqama.(wiiliyaam sheekispir) 4) Kaleessaaf gaabbuu fi boruuf dhiphachuun guyyaa har'aa balleessuudha. (Maaksim Troobey) 5) Cabbii caalaa yoo addaatteyyuu, urjii caalaa yoo qulloofteyyuu […]


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets duraanii, Baraak Obaamaa, ilma mootii biyya Briteen – Prins Harii waliin gaaffii fi deebii geggeessaniin – quunnamtiin karaa interneetii rakkoon inni qabu tokko, namoonni haala qabatamaa adda addaa keessa jiraatan, odeeffannoolee loogii yaadaa isaan itti afarsaniin marsafmuu isaanii ti – jedhan.
Namoonni hawaasaa interneetii irratti uummatan gara qabatamaa lafa irraatti fidanii, qaamaan wal barauu qaban – jedhu – Obaamaan.
Baatii Fulbaanaa keessa, sagantaa BBC ka guyyaa Roobiif, Prezidaant Obaamaa waliin gaaffii fi deebii geggeesse – Hariin.
“Interneetii irratti waan maritinuu ol kaasamee, miidhagee mul’ata. Ennaa fuulaa fi fuulatti wal argan garuu, haalli namootaa ka quunnamtii interneetii sana irraa adda. Daran wal-xaxaa tahee mul’ata” – jedhan – Prezidaantichi Yunaayitid Isteets. Gara fuul-duraatti, hoogganoota dhaloota itti aanuu leenjiusuutti ka fuuleffatan tahuu dubbatu.


text:
‘Google niyyuu kan isin jaallatu yoo namni hojii keessan jaallate qofa’. – Dubbisaa Barreessitoota keenyaan gahaa.
Yeroo ammaa barreessitoota Toorarraa(Bloggers), hedduun keenya Feesbuukii qofa haa fayyadamnuuyyu malee Bareessitoota heddu horachaa jirra. Kun Addunyaa gara biraatiin walbira qabamee yoo ilaalamu tasuma kan walhin madaalle ta’uuyyuu, Ikonoomii biyya keennaa irratti hundaayuun jalqabbiin kuniyyuu gaarii akka tahetti tilmaamuun gaariidha.
Haata’uutii jalqabbii kanaanuu ulaagaaleen akka Idil-Addunyaatti hojiirra jiran hoo biyya keenya keessatti maalfakkaata, namoota dhuunfaan toorarratti barreessan dhiisaa dhaabbileen Gurguddaan baajata ofdanda’een, hojjataa dhimma kanaaf ramadee hojjachaa jiruuyyuu ulaagaalee Idil-Addunyaa kana hundas tahuu baatu kanneen hojiirra oolchan jiraa yoo jenne, Deebiin ifa. Innis Hangi muraasni sanuu ulaagaa hunda eeggataa osoo hin taane Dhaabbileen heddu hanga Faayidaa Marsariitiilee(Website/Blog) hanga hin hubatin irra kan jiraniidha.
Kun ammoo Biyya keenya imala amma jalqabdeef miidhaa guddaa fi dhiibbaa duubatti harkisu keessaa isa tokko jedheen amana.
Yaadattuu: gaafa Dr.Abiyi-Ministeerota walitti qabee kana booda hojii keessan Marsariitiidhaan gadi lakkiftanii ummatni waan isin hojjattan gamaggama yeroo jedhu dhaabbileen Mootummaa sanuu sadarkaa Ministeeratti hangam akka rifatan?
Walumaagalatti Qabiyyee Ulaagaa guutuu dhoobuun bu’aa heddu qabaata: Isaan keessaa:
– Hordoftootni keenya jaalalaafi gammachuun erga dubbisanii, maxxansa keessan itti aanus abdiin eeggatu.
-Galii argamsiisuu danda’a. Kunimmoo tooftaalee hedduun, Dhaabbilee ogeessa ogummaa qabu barbaadan irraa ykn Toorarraa(Google) irraa. ‘Yoo hordoftootbi keessan isin hin jaalanne Google illee isin hin jaalatu kan jedhamuufs kanumaaf.
– Qulqullina hojii keessanii olkaasa, dhaabbileefis tahee dhuunfaaf Maqaa(Brand) fi ilaalcha gaarii hawaasa keessatti babaldhisa.
-Dubbistoota hedduu akka uumaman carraa bana. waan gaarii nama heddutu dubbisuu fedha waan taheef.
– Ergaa ykn dhaamsa ykn yaada hin badne ykn yeroo dheeraaf turu akkasumas salphatti barbaadamee argatamu olkaayuuf carraa uuma.
-Ergaa ykn dhaamsa, ykn yaada gareefis tahee miidiyaaf akkasumas qorattootaaf wabii tahu hedduumessuuf. Fkn: Ibsa babaldhaa hedduu namootni akka Jawar Mohammed Yaya Beshir, Birhanu M Lenjiso, Girma Gutema, Birhanemeskel Abebe Segni,fikanneen biroo barreessa turan eessa barbaadnee arganna amma?
fi kkf hedduudha.
Kanas tahee san, Amma furmaanni jiru Hojii Ogummaan deeggarame biyya keessa diriirsuuf deeggarsa Ogumma kennuuf kunoo qophii xumurreerra, Boru Waajjira qabnu guddaa tokko OBN takka jennee hojii eegalla. Dhaabbileen Leenjiifi gahumsa ogummaa kanaa sadarkaa Idil-Addunyaatti Hojjataas tahee dhuunfaa cimsuu barbaaddan Haloo nuun jedhaa.
Waan hanqisa ykn dogoggore na sirreessaa
Obboleessa keessan Abdisa Bencha Jara


text:
Abdii Boruutiin
Kutaa sadaffaa – Dhugaa ragaa qabu moo afaanfaajjessaa dha? Iccitiin jiru hoo maali?
Akkuma kanaan duraa har’as kutaa sadaffaa barruu kiyyaa kanas gaafii’umanan jalqaba. Kan gaafii kana akkan kaasu na godhe ammoo media fi intarneeta irratti waan tokko tokko dhaga’uu fi argee dubbisuu kooti.
Duraan dursee wanti tokko akka naa hubatamu kanan barbaadu, akkuman barruu kiyya kan kana duraa keessatti illee ibse, kaayyoon barruulee kiyyaa kan kanaan duraas ta’ee kan gara fuulduraa dhiyaatan walumaa galatti Oromummaan akka guddatu, tokkummaan Oromoo keessumaayuu waliigaltee fi tokkummaan qabsaa’ota Oromoo akka ijaaramuu fi cimu, humna horannee Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBO) dafee galii booddee akka ga’u akkasuma illee Afaan keenya akka qulqullaa’u, bal’atu fi guddatu, akka hin dagatamne, yaada fi dhaamsa koo Oromoo hundaafuu dabarsuu dha.
Jaarmayoota siyaasaa Oromoo kan walaba ta’anii qabsoo kana irra jiranis eega bilisummaa uummata keenyaa fi walabummaa biyya keenyaaf qabsaa’ani hunda isaanii tu ija tokkoonan ilaala. Deeggarsi kiyyas hundaafuu qixxee dha. Tokko ol qabee kan biraa gadi hin qabu; tokko deeggaree kaan hin balaaleffadhu. Yoo dogoggora ykn balleessa hojjetan jedhee itti amane hunda isaaniitu qixxuman qeeqa. Kun mirga abbaa fe’ee ti. Hawwiin kiyya garuu jaaramayoonni Oromoo kun kophaa kophaa qabsaa’uu irra waliigaltee fi tokkummaa uumanii akka waliin qabsaa’ani dha. Kuni ammoo hunda caalaa waan bu’aa guddaa uummata keenyaaf fiduufi.
Karaa biraatiin ammoo miseensummaas ilaalchisee ani miseensa jaarmayaa ogummaa (professional organisation/ professional body) malee miseensa jaarmayaa siyaasaa tokkoo illee miti. Kanaaf garee tokkotti hirkadhee isa tokko qofaa deeggaruu fi ittisuun yaadas kaayyoo kiyyas miti. Gabaabumatti ani nama Oromummaatti amanu fi kan tokkummaa ilmaan Oromoo hundaatu hawwu dha.
Waayeen uummata Oromoo fi qabsoo keenyaa waan na quuquuf, waan boqonnaa na dhoowwuuf akkan yaada fi ilaalcha kiyya barreessu na kakaase. Waanan arge fi dhaga’e, waanan hubadhe kan dhugaa irratti hundeeffame jedhe amanu irrattan yaada fi ilaalcha kiyya barreessa malee waanan hin beekne kan ragaa hin qabne fi hin amanamne qabadhee dubbistoota barruulee kiyyaa afaanfaajjesuu hin barbaadu.
Ani dhugaattan amana. Gaafii dhugaa dhiyeessee deebii dhugaa argachuun barbaada. Uummanni keenya illee dhugaa jiru akka hubatun barbaada. Dhaadannoon kiyya illee dhugaa jirutti amanaa ti wal amansiisaa, dhugaadhaan waliin haasa’aa, dhugaa dhaan waliin hojjedhaa, tokkummaa dhugaa uumaa, dhugaa jiru uummata keenya hin dhoksinaa fi kkf dha.
Egaa amma gara gaafii kutaa barruu kanaatti deebi’uu dhaan sababni gaafii kana na kaasise akkuman kanaa olitti tuqee dabre dhiyoo kana Oromo Media irratti waan tokko tokko dhaga’uu kooti. Amma qofaa otuu hin taane kanaan duras akkan dhaga’etti wanti media kana irratti dabru tokko tokko baay’ee gaddisiisaa dha. Maqaan namoota illee yaamamee ifatti kan saaxilamu asi irratti.
Kan nama dinqu fi kan namaa hin galle Qabsoo Bilisummaa Oromoo kana keessatti iccitiin qabsaa’ota jidduu jiru kan uummanni Oromoo hin beekne ykn kan uummata keenya irraa dhokatu maal inni? Kana hoo eenyu irraa dhageenya? Eenu tu dhugaa jiru nutti hima?
Amma gaaf tokko seenaa keessatti barreeffamee arginutti eeguu qabnaa?
Eenyu akka dhugaa dubbatu, eenyu akka dhugaa qabu ani ofii kiyyaa hin beeku anaafi illee hin galu. Kan naa gale yoo jiraate duulli Oromoonni wal irratti godhan amma illee akka hin dhaabbatini fi akka itti fufaa jiru dha. Yeroo ammaa yeroo gaafiin tokkummaa bakka hundatti ka’aa jirutti, yeroo waliigalteen uumamuu qabutti wal irratti duulli fi wal diiguun kun mul’achuun isaanii dhuguma gaddisiisaa dha.
Kan media kana irratti dubbatamu kun dhugaa ta’uu fi ta’uu baachuu waaqni/rabbi tokkichi haa beekun jedha. Kanan akkan jedhu ammoo mala dhabeetani. Qabsaa’onni keenya wal beeku, iccitii jirus ni beeku ta’a. Iccitii walii beeknanuu duula akkanaa wal irratti oofani miti? Uummanni Oromoos gaaf tokko dhugaa jiru kana beekuun isaa hin oolu.
Yaamichi WBOn ZK marsaalee tokko tokko irratti baase illee akka waan namoota garee tokkoo irraa ba’e godhameeti dhiyaate. Kan kana godhan jedhamani illee maqaan namoota tokko tokkoo ka’ee ture. Egaa kun ammam dhugaa dha? WBO ZK kun jira moo hin jiru? Namoonni maqaan isaanii ka’e kun dhuguma maqaa WBO tiin daldalanii? Qabsaa’ota dhugaa ti moo dhuguma akkuma jedhame warra diina tajaajiluu fe’ani dha? Waayeen kun baay’ee walxaxaa fi afaanfaajjessaa dha.
Akkuman barruulee kiyya kan kanaan dura keessatti illee mul’ise fi ammas jedhu hawwiin Oromoo hundaatu tokkummaa qabsaa’otaa keessumaayuu walitti deebi’anii tokkoomuu ABO ti jedheen amana. Lammiileen Oromoo ammoo tokkee dhaanis haa ta’u gamtaa dhaan yaamicha tokkummaa yoo godhan ykn tokkummaa dhaaf yoo iyyatan kun balleessa natti hin fakkaatu. Abbaan fe’e haa yaamu abbaan fe’e haa owwaatu yeroon yeroo tokkuummaa ti. Kuni dhugaa hundi keenya itti walii galuu qabnu dha.
Kanaaf ani illee barruu kiyya isa kutaa lammaffaa keessatti yaamichi WBO ZK dhaga’amuu qaba jedhe. Garee ykn murna tokko deeggaree otuu hin taane ofii kiyyaaf tokkummaan Oromoo, tokkummaan qabsaa’otaa fi tokkoomuun ABO hawwii guddaa kiyya waan ta’e fi QBO illee galii booddee ga’uu kan dandeessu tokkummaa qofaa dhaan akka ta’u waanan itti amanuufi.
Barruu WBO ZK ilaalchisee ani kanan jedhu (yoon akkana jedhu ammoo garee tokko deeggaruu fi ittisuu kiyyaa miti) yaamicha nagaa, araaraa fi tokkummaa dhiisiiti yaada’uma fe’ee yoo ta’e har’a abban fe’e interneeta irratti waan fe’e barreessuu (baasuu) ni danda’a. Kan isa dhoowwu hin jiru. Kan dirree lolaa jirus lolaatuma interneeta irrattis waan barbaade baasuu danda’a. Kan WBO maaliif kophaa ta’ee, akka waan godhamuu hin dandeenye ykn hin hayyamamne tokkotti ilaalama? Kuni yoo godhame ammoo kan seenaa keessatti nama gaafachiisuu miti. Kanaaf namoonni barruu WBO sana jalatti yaad (comment) ofii barreessan tokko tokko – WBOn dirree lolaa malee dirree intarneetiitti seenaa keessatti hin beekamu, raajii dha – jechuun isaanii sirrii natti hin fakkaatu. Kuni raajiis miti. Kan barruulee WBO ZK sana baasan WBO dhugaati miti kan jedhani yoo ta’e, kuni yaada isaanii ti. Ragaa qabaachuu danda’u. Kana anis hin beeku.
Yaada’uma tokkummaa tu na gammachiifnaan yaamichi kun dhaga’amuu qaba jedhe malee anis gara kiyyaan WBO dhugaa ta’u ykn ta’uu baachuu ragaa qabadhee ti miti.
Ani kanan jedhu warri dhugaas ta’e iccitii jiru beektan isa kana gadi baasaatii uummanni Oromoo akka dhaga’u godhaa. Media’uma fi intarneta irratti wali irratti duuluun, wal arrabsuun, wal abaaruun, wal salphisuun diigumsa caalaa fida malee bu’aan inni uummata keenyaaf fidu jira jedhee hin yaadu. Duula kana dhiisaati dhugaa jiru nutti himaa. Dhugaan dhokattee eessayuu ga’uu hin dandeessu. Yaaliin Oromo media irratti godhame ykn dabre kun dhuguma dhugaa fi iccitii jiru ifatti baasanii uummanni Oromoo akka beeku godhuuf yoo ta’e kana booda seenaanuu waan hin daganneef saaxiluun gaarii dha garuu ragaa qabatamaa wajjin uummata keenyatti himamuu qaba. Kuni yaada kooti.
Dhaamsa WBOn ZK kanaan dura dabarse irratti ABOn murni ykn gareen sadeenuu ibsa ofii akka baasani fi yaamicha kana illee akka deeggaran kan yaadatamuu dha. Kuni ammoo kan marsaalee (website) tokkee tokkee isaanii irratti bayee ture dha. Egaa gaafiin asitti ka’uu qabu: Akka namoonni tokko tokko jedhanitti ykn akka Oromo Media irratti dabretti yaamichi kun nama ykn gamtaa tokko irraa kan ba’e yoo ta’e; WBO dhugaa irraa yoo hin ta’in akkamitti deeggarsa kana argachuu danda’e? ABO murni sadeenuu fakkeessumaaf yaamicha ykn dhaamsa kana ni fudhanna, ni deeggarra jedhanii? Oromoo maaltu godhamaa jiraa? Iccitiin jiru ifatti ba’uu qaba. Waayeen keenya afaanfaajjessaa ta’aa jira.
Amma walitti deebinutti nagaan turaa.
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com