text:
Jimma goota ishee mana hidhaa akkasitti simatte
Ilaalaa! Akka waan hiriirri gaafa Sambataatti waamame Tigroota haleeluuf xiyyeeffateetti dhaamsa walii dabarsaa jiru rogeeyyiin jaraa gariin. Barruun kun akkas jedha.
“Tigroonni Tigraayiin ala jirtan gaafa Sambataa guyyaa 16/2010 of eeggannoo gochuu hin dagatinaa. Yoo xiqqaate qabeenyaa socho’u qabdanii fi maallaqa keessan bakka amansiisaa kaayyadhaa.
Sochiin guyyaa sanatti gootan of eeggannoon kan guutame haa tahu!”
Hammeenya makkalaakayaa har’a Jimmatti mul’ate duubaan kan jiru Ajajaa waraanaa dhalataa Tigraay Mahaarii jedhamu akka tahe irra gahameera. Namni kun guyyoota muraasa duras dhalattoota sablammii Dawroos dantaan gowwomsuun Oromoo irratti kan kakaasaa turee dha. Har’as dhalattoonni sablammii maqaa dhahame kanaa hoggansa Tigrticha kanaan akka Qeerroo irratti duulte irra gahameera.
Kaayyoon tarkaanfii sheexanummaa kun akka Oromoon dheekkamee sablammoota biroo isa keessa jiraatan irratti duuluufi. Har’a tarkaanfii hammeenyaa fudhatame kana booda ummanni Jimmaa magaalaa fi baadiyyaa irraa wal tumsanii gumaa bahachuuf waamicha walii godhuun mul’atee jira. Hammeenya kana mohachuuf tarkaanfiin humnaa akka hin barbaachifnee fi Polsiii Oromiyaa waliin tahuun yakkamtoota seeratti dhiheessuun adabuun akka barbaachisu wal hubachiifamee jira. Ummanni keenya karaa waraabeyyiin guyyaa ittiin nu nyaachuuf karoorfatte lagatee karaa jarri hin beekneen jaruma nyaatee dhabamsiisuu filachuun barbaachisaa dha
Wanti har’a Jimmatti tahe hojii hammeenyaa fi farra jijjiiramaa waraabeyyiin guyyaa itti jiraniif ragaa guddaa dha. Akkuma yaadatamu guyyoota muraasa dura Jimma keessatti dhalattoonni sabalammii Daawroo tokko tokko Qeerroo waliin walitti bu’uuf ergamanii turan. Rakkoo sana Qeerroon Jimmaa gara bal’inaa fi bilchinaan irra aanani. Polsii Oromiyaa waliin tahuun ergamtoota san qabanii toyanna jala oolchan.
Hara’ ammoo Qeerroo fi ummanni kumoota kudhanootatti tilmaamu Stadium Jimmaatti argamuun gootota hidhaa irraa hiiakaman simatan. Simannaa kana irratti abbootiin taaytaa sadarkaa godinaa fi magaalaalee argamanii jiru. Sagantaa seerawaa ture. Mirqaanni sagantaa kana irratti mul’ate ammoo warra garaa gube qaba. Dhuma sagantichaa irratti Qeerroon Aggaaroo irraa dhufan Izuzu yaabbatanii gara irraa dhufanitti osoo deemaa jiranii Makkalaakayaan kaampii Miraab Iz irraa dhukaasa itti bane. Warra madaawe bakkaa fuuchuuf wayta Qeerroon kaan birmatan dhalattoonni Dawroo waraana Wayyaaneef bitaman bahanii Qeerroo dhukaasni itti baname reeban. Kana malees Polisa Oromiyaa yoo arrabsan dhagahamee jira.
Wanni mul’ataa jiru ifatti hiriirri ummataa fi hiriirri waraana Wayyaanee adda adda tahuu agarsiisee jira. Sablammoota tokko qabatani kaanirratti duulchisuunis hojii Wayyaanee tahuu tarkaanfiin har’a waraanni Wayyaanee fudhate kun ragaa cululuqaa tahee fudhatamuu danda’a.
Haleellaan Makkalaakayaan Qeerroo Jimmaa gootota hidhaa irraa hiikaman saimatanii Aggaarootti galaa turan irratti fudhate shiro guyyoota muraasa dura magaalattii keessatti waraabeyyiin guyyaa dhalattoota saba bioo fi Oromoo walitti buusuuf raawataniin wal qabata jedhameera. Akka maddeen achirraa ibsanitti Makkalaakayaan tarkaanfii kana Qeerroo irratti kan fudhate ergamtoota sabaa fi sablammii keessaa kaadhimatan waliin tahuunii. Jalqaba Makaalakaayan dhukaasa banteen joollee madeessite. Warra madaawe bakkaa fuudhuuf yeroo Qeerroon kaan sosso’u dhalattoonni sablammii Kibbaa waraana Wayyaanee waliin tahanii Qeerroo tuman jedhu jiraattonni ijaan argan. Suuraan
kun Qeerroo madaahe keessaa kan tokkooti.


c: text/html

text:
Waaqoo Nooleetiin=== 24, 03, 2021
#Ethiopian
Biyya Osoo Hin Taane Sirna Turte; Byyaa hin turre, biyyaas miti, biyya ta’uufis carraa hin qabdu.
Ethiopian sirna abbaa irree bulchitoota sirnichaatiin diigamtee dha. Addatti Sirna Ethiopia kan diigee bittannessse Falaasama ida’uti.
Ethiooia diiguu keessatti qoodni guddaan Ida’uun keenne BISHAANII fi ZEEYTA walitti ida’uun waan gonkumaa hin yaadamne ” ኢትዮጵያ ላ ዛለለም ትኑር!” dhaadannoo jedhuun Lola labsuu dha.
Ethiopia keessatti lolli falaasama መደማር n eegale golgaa Agoobara Heeraa bara 1987 E.C tolfame diigee, Naannolee maqaa federaalizimii sabdaneesasaan daldalan diigee ifaa fi cina galaan Lola dhaabbataa (Conventional war) tigraay irratti labsuun duguuggaa sanyii dhaqqabsiisuu fi Guutummaa biyyatti kesssaahuu Oromiyaa keessatti komandipost jedhuun duguuggaa sanyii gaggessaa tureera, jiras.
keessattu Oromiyaa keessatti kan deemaa turee fi jiru Lola walitti fusfiinsaan ta’aa ture, Lola Oromiyaa fi Ethiopia jidduuti. Lolli amma Kaaba Oromiyaa lammiilee Oromiyaa Walloo irratti banames itti fufiinsa isaa Lola Ethiopia kufte deebisanii kaasuu, Lola akeeka Oromiyaa diiguu fi dhabamsiisuu biyya Oromiyaa fi daangaa Oromiyaa humnaan cabsanii fudhachuuti. Kun hundi isaatuu Itti fufuma Ethiopia jiraachisuu amma Project መደማር n socho’aa jiruu dha.
waan ta’eef, Biyya Filannoon ummataaf qophaaye Ajjeechaa, saamicha fi hidhaa ta’etti abjuun jiru of baraaruu dha. Sirna Ethiopia diigame keessatti ummattoonni baraaramuu kan danda’an hunduu qe’ee isaa irratti abba ta’uun of tiksuu dha. Biyyi mootummaa hin qabdu, kan maqaa mootumaatiin daldalaa jiru Shiftaa maafiyaa PP ti.
OMN Horn: Odeessaalee Har’aa (Bit 25, 2021)
Oromoon paarlaamaa keessatti rakkoo isaa waan himateef adabamuu qaba jechaa jiran. Gaafa isaanii garuu booyichaan dachii gara galchu. Akeekni gabaasa kanaa, lammata Oromoo paarlaamaa keessatti gaafii akka hin gaafanne gochuufi. Takkaa sodaachisuun takkaa himachuun. Gabaabumatti rakkoon Oromoo dubbatamuu hin qabu jechaa jiru.
Ferhan Abdulselam
Ilmaan Oromoo lamaan kan dheengadda paarlaamaa sobduu keessatti haqa dubbatan irratti duulamaa jira. Doorsifni irratti hammaachaa jira. Yeroo isaan haqa saba isaanii imimmaaniin hudhamaa dubbatan Abiy Ahmad kan maqaa Oromootiin nagadu afaan keessa isaan dhahe. Laalaa saba Oromoo isaan dubbatan ganee warra hammeenya isaanirratti raaw’ate faarse. Kan waraaname abaaree isa waraane dhaadessee duukaa dhaabate.
Kanarraa ka’uun har’a abbootii taaytaa naannoo Amaaraa gurguddaa dabalatee warri Oromoo jibbu hundi jara lamaan sanitti dhaadataa jira. Komishinarri Polisii Naannoo Amaaraa Abbaree Addaamuu ibsa miidiyaaf kenne keessatti ”jarri kun Itoophiyaawii miti jechuu bira darbee dhala namaa hin madaalan jechuun arrabse. Kanatti aanee maaltu akka ilmaan sabaa kana mudachuu malu tilmaamuun barbaachisaa dha. Ummanni keenya kan bakka isaan jiraatan beektan wal gurmeessaa tika jabaa godhaafii. Jabaa keenya waltajjii irratti mirga saba isaaf falmu nyaachuun aadaa jara kanaati waan taheef, jabaa keessan jabeeffadhaa. Sabni qadrii jabaa ofii hin beekne jabaa maseenee hafa. Sana nu haa baraaru!
Suuraan kan dheengaddaati
Womaa gochuun dandeennuu dhiigaa kee rabbiin lafan gatinii Haacceee ilma saba ufiitiif woreegameee!!!!!!
Related

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jilli Mootummaa Itoophiyaa, Dr. Lammaa Magarsaan durfamuu fi ministarri dhimma-alaa Itiyoophiyaa Dr. Warqinee Gabayyoo keessatti argaman, jila ABO hayyu-duree dhaabichaa Obbo Daawud Ibsaan durfamu fi Obbo Ibsaa Nagawoo, Obbo Atoomsaa Kumsaa, Obbo Toleeraa Adabaa fi Obbo Gammachuu Ayyaanaa keessatti argaman waliin har’a, Hagayya 7 bara 2018 magaalaa Asmaraatti waliin marii geggeessuudhaan waliigaltee kana irra gahan.
Mariin araaraa kun, kan hafuurri obbolummaa keessatti calaqqise fi wal amantaa guutuun gaggeeffame tahuu isaa, qaamonni gam-lameenii ibsanii jiran. Kana ilaalchisuun, Bakka walii-galteen kun itti mallatteessame magaalaa Asmaraa irraa prezidaantiin bulchiinsa naannoo Oromiyaa Dr. Lammaa Magarsaa fi dubbi-himaan Adda Bilisummaa Oromoo Obbo Toleeraa Adabaa ibsa nuuf kennaniiru.


text:
Yommuu Sodaa fi Rakkoon Cimu-Kutaa 4
Wanti Qalbii keessatti dhokate yommuu ifatti bahu fi Mu’minni (namni dhugaan amanee) fi munaafiqni addaan baafaman
Tarii namni jireenya keessatti yaadaa fi amantii badaa dhoksuu danda’a. Keessumayyuu, munaafiqonni kufrii dhoksuun iimaana mul’isu. Garuu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilmaan namaa iddoo qormaataa waan kaa’ef isaan qoruun gaarii fi badaa, nama dhugaati fi kijibaa addaan baasu malee hin dhiisu. Ni jedha:
“Hanga gaarii irraa badaa adda baasutti Rabbiin [haala] isin irra jirtan irratti mu’mintoota kan dhiisu miti.” Suuratu Aali-Imraan 3:179
Yaa warra Rabbii fi Ergamaa Isaa dhugoomsitanii fi shari’aa Isaatti bultan, hanga gaarii irraa badaa adda baasutti, mu’minaa fi munaafiqni walitti makamuun haala amma jirtan kanarratti Rabbiin isin hin dhiisu. (Kunis isin qoruun ta’a.) Kanaafu, munaafiqni mu’mina dhugaa irraa adda bahee beekkama.[1]
Duulli Khandaq/Ahzaab qormaata cimaa mu’minni fi munaafiqni ittiin adda bahuun beekkamaniidha. Wanti mu’mintoota keessa jiru ifatti bahe. Haala isaanii akkana jechuun ibse:
“Yommuu mu’mintoonni Ahzaab (garee diinaa gamtoome) argan, “Kuni wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa waadaa nuuf galaniidha. Rabbii fi Ergamaan Isaa dhugaa dubbataniiru.” Jedhan. [Kuni] amanuu fi harka kennuu malee waan biraa isaaniif hin daballe.” Suuratu Al-Ahzaab 33:22 (Ibsa Aayah tana bakka ishiitti ni ilaalla.)
Yaanni badaa fi shakkii qalbii munaafiqoota keessa jirus ifatti bahe. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa dubbii fi haala isaaniis akkana jechuun ibse:
“(12)-Yeroo munaafiqonnii fi kanneen qalbii isaanii keessa dhukkubni [shakkii] jiru, “Rabbii fi Ergamaan Isaa gowwoomsaa malee homaa waadaa nuuf hin seenne.”jedhan, [yaadadhaa]. (13)-Yeroo isaan keessaa gareen wayii, “Yaa warra Yasrib! Iddoon turtii isiniif hin jiru, kanaafu [gara manaa] deebi’aa.” jedhan. Ammas, Osoo [manneen isaanii] qullaa hin ta’in “Manneen keenya qullaadha.” jechuun isaan keessaa gareen wayii Nabiyyii hayyama gaafatu. Isaan dheessa malee homaa hin barbaadan.” Suuratu Al-Ahzaab 33:12-13
“Yeroo munaafiqonnii fi kanneen qalbii isaanii keessa dhukkubni [shakkii] jiru, “Rabbii fi Ergamaan Isaa gowwoomsaa malee homaa waadaa nuuf hin seenne.” jedhan
Rabbii olta’aatti maganfadha. Namni dubbii akkanaa akkamitti dubbataa? Garuu-Rabbiin kanarraa nu haa tiiksuti- qalbiin isaanii kufrii ykn shakkii irratti dachaafamtee jirti. Sababni isaas, namoonni qalbii isaanii keessa dhukkubni jiru isaan bira shakkii fi amantii dadhabaatu jira. Munaafiqota bira immoo kufriitu jira. Kanaaf, ni jedhan: “Rabbii fi Ergamaan Isaa gowwoomsaa malee homaa waadaa nuuf hin seenne.”
Rabbiin guddaan qulqullaa’e! Rabbii fi Ergamaan Isaa wanta nama gowwoomsu waadaa isiniif seenu, isin irratti sobuu? Kuni gonkumaa wanta hin danda’amneedha. Kana irra, Rabbii fi Ergamaan Isaa haqa malee waan biraa waadaa hin galle. Garuu ilkee kanniisaa erga dhandhamanii booda malee dammii hin argamu. Ifaajeen waan hafuu hin qabneedha. [Hojii itti ajajaman hojjachuu] itti fufuun dirqama. Osoo kuni jiraachu baate silaa namni dhugaa nama sobaa irraa adda hin baafamu ture. Mu’minni kaafira irraa adda bahee hin beekkamu ture. Kanaafu, qormaanni waan hafuu hin qabneedha.
Rasuulli sallallahu aleyh wassallam sahaabota isaatiif injifannoo waadaa galee ture. Mu’mintoonni kanatti amanani jiru. Munaafiqonni fi warroonni qalbii isaanii keessa dhukkubni [shakkii] jiruu immoo dubbii kana ni dubbatan: “Rabbii fi Ergamaan Isaa gowwoomsaa malee homaa waadaa nuuf hin seenne.” Rabbiin kakadhe! Kijibanii jiru. Rabbii fi Ergamaan Isaa haqaa fi dhugaa malee waadaa hin seenne.[2]
Faallaa kanaa mu’mintoonni (warri dhugaan amanan) akkana jedhan: “Kuni wanta Rabbii fi Ergamaan Isaa waadaa nuuf galaniidha. Rabbii fi Ergamaan Isaa dhugaa dubbataniiru.” (Suuratu Al-Ahzaab 33:22)
Duula Ahzaab kana keessatti munaafiqni nifaaqini isaa ifatti bahe. Namni qalbii isaa keessa shakkiin jiruu immoo haalli isaa ni dadhabe, iimaanni isaa dadhabaa fi haalli keessa jiruu garmalee dhiphisaa waan ta’eef hasaasa nafsee isaa keessatti arge ni hafuurse. Namoonni biroo ni jedhan, akkuma Rabbiin nutti himu: Yeroo isaan keessaa gareen wayii “Yaa warra Yasrib! Iddoon turtii isiniif hin jiru, kanaafu [gara manaa] deebi’aa.” jedhan, [yaadadhu].
Munaafiqoota irraa gareen biraa mu’mintoota waamun akkana jedhan: Yaa warra Yasrib dirree lolaa kasaaraa (itti moo’ataman) keessatti bakki dhaabbannaa fi turtii isiniif hin jiru. Gara mana keessan Madiinaa keessatti argamutti deebi’aa. Yasrib maqaa durii Madiinaati.
“Iddoon turtii isiniif hin jiru” kan jedhaniif duula irraa dheessu waan barbaadaniifi. Lola keessatti Nabiyyii (SAW) waliin turuu hin barbaadan, Isaan munaafiqoota waan ta’aniif. Munaafiqni lola irratti obsa hin qabu. Inumaa loluu hin barbaadu.
Jecha isaa, “Yaa warra Yasrib!” jedhu keessaa sabboonummaa fi gosummaa wanta akeekutu jira. Sababni isaas, maqaa iddoo jireenyaatin isaan waame. “Yaa obboleeyyan keenya!” ykn “Yaa Muslimoota” hin jenne. Kana irra, “Yaa warra Yasrib” jedhe. Sababni isaas, inni sabboonaa waan tureef isa bira amantiin sababa isaatiif loluuf hin jiru.
Ammas, Osoo [manneen isaanii] qullaa hin ta’in “Manneen keenya qullaadha.” jechuun isaan keessaa gareen wayii Nabiyyii hayyama gaafatu. Isaan dheessa malee homaa hin barbaadan.” Suuratu Al-Ahzaab 33:13
Munaafiqota irraa gareen biraa gara mana isaanitti deebi’uuf “Manneen keenya qullaadha.” Jedhanii ragaa dhiyeefachuun Nabiyyi hayyama gaafatu. “manneen keenya qullaa” jechuun manneen keenya diinota irraa kan eeggamanii miti, diinota irraa wanti manneen keenya eegu hin jiru. Garuu manneen isaanii akka isaan jedhanii miti. “Isaan dheessa malee homaa hin barbaadan.” Kana jechuun namoonni kunniin lola irraa dheessu malee fedhii homaatu hin qaban. Manneen kan eeggamaniidha. Madiinaa irratti wanta sodaatamu caalaa isaan (manneen) irratti hin sodaatamu.[3]
Osoo akka Kafaran Gaafatamanii Yoosu kafaruu
“Osoo gama hundaan isaan irratti seenamee ergasii fitnaa gaafatamanii, silaa ni raawwatu turan. Ishii irraa waa xiqqoo malee homaa hin turan.” Suuratu Al-Ahzaab 33:14
Kana jechuun osoo diinonni gama hundaan Madiinaa seenanii, ergasii munaafiqota kanniin fitnaa gaafatanii, silaa yoosu deebii deebisuuf. Asitti fitnaan, kufrii keessa seenudha ykn shirkiidha. Osoo gareen gamtooman Madiinaa keessa seenun akka kafaran munaafiqota kanniin gaafatanii, munaafiqoonni yoosu kafaru (Islaama irraa duubatti deebi’u). Sodaa fi rifannaan xiqqoolee osoo ta’ee iimaana irratti gadi hin dhaabbatan. Sababni isaas, munaafiqonni namoota duniyaa malee wanta biraa hin barbaannedha. “Ishii irraa waa xiqqoo malee homaa hin turan” kana jechuun fitnaa irraa yeroo xiqqoo malee homaa duubatti hin harkifatan. Yoosu kafaru.[4]
Kuni munaafiqonni hangam lugna (dabeessota) akka ta’an agarsiisa. Akkasumas, iimaanni qalbii isaanii keessatti hidda qabate hin jiru. Osoo iimaanni hidda qabatee, silaa kufriif yoosu deebii hin deebisan, ni didu turan. Ammas, munaafiqonni addunyaa malee wanta biraa hin barbaadan. Nama addunyaa qofa barbaadu malee namni Aakhiratti amanu ni kafaraa???
“Dhugumatti, kana dura akka dugda hin garagalchine Rabbiif waadaa galanii turan. Waadaan Rabbii gaafatamaa ta’eera.” Suuratu Al-Ahzaab 33:15
Munaafiqonni kunniin duula khandaq dura yoo lola irratti argaman akka hin dheessinee fi yommuu gara qabsoo (jihaadaa) waamaman akka duubatti hin hafnee harka Ergamaa Isaa irratti Rabbiif waadaa galanii jiru. Garuu isaan waadaa isaanii ni ganan (ni diigan). Aakhiratti Rabbiin kana irratti isaan qorata, waadaa kana irraa isaan gaafata. Waadaan Rabbii kan irraa gaafamuu fi irratti qoratamu ta’ee jira.[5]
“akka dugda hin garagalchine” kana jechuun diina isaanitti dugda akka hin garagalchine. Hundemaa yommuu diinan lolan fuulan itti garagalan. Yoo diinatti dugda garagalchan, kuni hiika lola irraa dheessu qabaa jechuudha. Kanaafu, munaafiqonni kunniin yeroo diinotan wal qunnaman dugda akka itti hin garagalchinee (lola irraa hin dheessine) waadaa seenan. Garuu isaan waadaa isaanii ni diigan.
Guduunfaa
✒Addunyaan tuni iddoo qormaataa waan taatef lolas ta’i dhibees ta’i wanta biraas ta’i qormaanni nama dhugaati fi nama sobaa addaan baasu argamuun waan hin hafneedha.
✒Yommuu fitnaan (qormaanni cimaan) dhufu, wanti keessi namaa jiru ifatti baha. Kanaafu, namni dhugaa fi sobaa addaan baafama.
✒Namni dhugaa iimaana irratti gadi dhaabbata. Namni sobaa immoo iimaana irraa duubatti deebi’a.
✒Namni dhugaa waadaan Rabbii dhugaa akka ta’e amanuun obsa. Namni sobaa immoo waadaa Rabbii akka sobaatti ilaalun abdi kuta.
✒Waadaa Rabbii keessaa: addunyaa tana keessatti namoota qoru, namoota obsan gargaaru fi injifannoo kennuufi, karaa bahiinsa isaaniif gochu, lakkoofsa malee mindaa isaaniif kennu, daandii qajeelaatti qajeelchu fi kanneen biroo.
Kitaabban wabii:
[1] Tafsiiru Muyassar-73
[2] Tafsiiru Al-Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ahzaab-Ibn Useymiin-fuula 110-111
[3] Madda olii, Tafsiiru Muyassar-419
[4] Al-Misbaahu Al-Muniir fii zahziib Tafsiir Ibn Kasiir-1120, Tafsiiru Muyassar-419, Tafsiiru Al-Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ahzaab-Ibn Useymiin-fuula 123-125
[5] Tafsiiru Muyassar-419


text:
Haleellaa boombii waltajjii Masqalaatii raawwatameen namoonni lubbuun isaanii darbe lamaan eenyummaan isaanii ifa ta’ee jira.
Walayitaa Sooddoo irraa Yooseef Ayyaalew fi Wallaggaa irraa Gusaa Gaaddisaa ti halellaa kanaan kan lubbuun isaanii darbe.
Muummichi ministeeraa Dr. Abiyi Ahimed maatii namoota kanaa bilbiluufii dhaan jajjabeessaniiru. Bulchiinsi magaalaa Finfinnee kanneen miidhaan irra ga’e gargaaruuf sagantaa maallaqa walitti qabuu ifa godhee jira.
Lammiiwwan kutaalee biyyattii adda addaa keessa jiraatan deggersa muummicha ministeerichaaf qaban akkasumas haleellaa boombii sanaan aarii itti dhaga’ame ibsuu itti fufanii jiru.
Itti gaafatamaan waajjira muummicha ministeeraa obbo Fitsuum Araggaa ergaa twitter maxxansaniin akka ibsanitti haleellaa boombii kanaan kanneen lubbuun isaanii darbe dargaggoo Yoseef Ayyaaleew fi dargaggoo Gusaa Gaaddisaa jedhamu.
Kan umuriin waggaa 28 Yooseef Ayyaalew Walaayittaa irraa yoo ta’u kan umuriin waggaa 25 Gusaa Gaaddisaa immoo Walagga Gimbii irraa ta’uun beekameera.
Muummichi ministeeraa Dr. Abiy bilbiluu dhaa kan isaan jajjabeessanis maatiiwwan dargaggoota kana lamaanii ta’uu obbi Fitsum tuqaniiru.
Bulchiinsi Finfinnee gama isaan haleellaa boombii kanaan lammiiwwan miidhamaniif deggersa kan ta’u qarshii miliyoona 10 ramaduu isaa kantiibaan magaalattii Dirribaa Kumaa ibsaniiru. Galii itti dabalaa walitti qabuuf illee koreen hundaa’uu isaa ibsanii jiran.


text:
Mudde 22,2015 Waamaa Hagaloo,
Hiriira diddaa garbrummaa mootummaa Wayyaanee irratti gaggeefameen wal qabatee Godina Wallaggaa Bahaa Aanaa Waamaa Hagaloo magaalota Moxeefi Qassoo jedhamanitti barnooti erga dhaabbatee bubbuleera
Haala Kanaan uummanni nagaa waraana Agaazii Wayyaaneen qabamanii bakka buuteen isaanii hin beekamne, uummanni naannoos namoonni hidhaman hanga deebi’anitti qabsoo keenya itti fufna isa jedhuun diddaa isaanii dhageessisaa jiru.
Mudde 21,2015 Oromoonni nagaa qabamanii bakka buuteen hin beekamne keessaa
- Konkolaachisaan Taarikuu Mokonnoon jedhamu rasaasaan rukutamee qabame.
- Waardiyyaan Baankii daldalaa kan ta’e Dirribsaa Waaqumaa
- Barataa Geetuu Baqqalaa
- Zalaalam Amaaree
- Misgaanuu Addunyaa
- Misgaanuu Alamaayyoo
- Nagaasaa Beekumaa
- Caalaa Bantii
- Mo’iiboon Tasfaa
- Eebbaa Surraa
- Dassaalenyi Waggaarii
Kanneen jedhaman humna tikaa wayyaaneetiin Ukkaamfamanii konkolaataa Ambulaansii aanichaan kan fuudhamanii dhabamsiisaman yeroo ta’u,
Tikoonni Wayyaanee Daggafaa Tamasgeen fi Bultii Fiqaaduu jedhaman dararaa ilmaan Oromoo irratti raawwachaa warra jiran keessaa gahee guddaa kanneen qaban dha.


text:
Nama qooda guddaa qabsoo Oromootiif gumaachee, garuu waa’een isaa hin himamin yoo jiraate nama suuraa irratti argitan kana; Mohammad Umar Qaadii jedhama. Mohammad Umar …Read More »
Aasxaa fi Alaabaa Kallacha Walabummaa Oromiyaa (KWO/OIF) labsuu.
Aasxaa Kallacha Walbummaa Oromiyaa (KWO/OIF) Alaabaa Kallacha Walabummaa Oromiyaa (KWO/OIF Hagayya 2, 2015 Ummanni Oromoo gabrrummaa jalatti erga kufee kaasee gaaf tokkollee tole jedhee …Read More »
Alaaba Oromoo Ibsiitu dukkanaa, guyyaa si dhabbannee gabrummarraa baanaa!!
Amajjii 1. Guyyaa yaadannoo WBO Torontoo KanaadaaRead More »
Ilmaan Oromoo hundaaf
Duraan dursee, baga bara haaraan isin gahe. Barri haaraan kan fayyaa, nagaa, gammachuu fi akkasumas kan tokkummaan ilmaan Oromoo itti milkaawu fi humni keenyas …Read More »


text:
Konkola’attota gargaarsaa namoomaa fe’anii Tigraayiin seenan keessa caalaan isaanii waan hin deebineef rakkinnii gargaarsaa fe’uu akka isa muudate dhaabanni midhaan nyaataa adduunyaa ibsuu isaa AFP gabaaseeraa.
Akka dubbii himaan WFP Geemmaa Snoowdon jedhanitti Adoolessa 12 konkola’attoota Tigraayiin seenab 445 keessa kan deebi’an 38 qofa.
Konkola’attoni sun bakka isaan jiraaniif maal ojjachaa akka jiraan akka hin beekne kan ibsee dhaabanni midhaan nyaata adduunyaa , namoottan haalaa beelaa keessa jiran 400 000 fi gargaarsa qaqqabsiisuudhaaf akka rakkate ibseera.
Dhimma kana irratti deebiin karaa toora tiwuuteraa mootummaa Itiyoophiyaatiin bahe, HIWAHAT konkola’attota sana qabee dhimmaa isaatiif itti fayyadamaa jira shakkiin akka jiru ibsa.
Dubbi himaan Adda Bilisummaa Ummata Tigraay Getachoo Raddaa, gargaarsaa namoomaa irraatti kan rakkina uumaa jiru mootumma Itiyoophiyati malee haanga’otaa Tigraayi wajjin wantii waltti dhufu akka hin jirre himaniiru.


text:
Odyssey
Odyssey Biyyii Greek bareffama seena duriin kan bekamaan yoo ta'an, bareffamotni kunis akka barressa irrati hunda'e garagarumma qaban. Aristotle, Socrates fi Platon fedhiin isaani waan barsisu irrati hunda'ef barrefamotta bayee hin qaban, haa ta'u malee jechonni isaani barresitotta biraan dabafarma turee. Akkasumas yeroo isaanitti philosophiin waan bekkama ta'eef bayeen isaani bulchaan akkami bulchu akka qabuu, namni garagara akkam walit dhufee akka jirachu danda'u fi wa'ee waqqaa irratti xiyeffata turaan. Haa ta'u malee barresaan Homer jedhamu xiyyefanan isaa


text:
Seensa:
Afaan Oromoo Afaanota Kuush bahaa keessaa tokko. Afaan Oromoo barreessuuf, dubbisuuf Qubeen Laatiinii (Roman script) filatamee hojii irra oolee jira. Biyya oromoo keessatti barmootni idillee akkasuma waajjirri adda addaa afaan oromootiin hojii isaanii dalagu.
Qubeen laatiinii maaliif Qubeen saabaa irra afaan oromoof filatame?
Dubbifamaa fi dubbachiiftuun adda bahanii waan beekkamaniif
Sagalee dherraa fi gabaabaa waan qabuuf waldhawiinsa hiika jechootaa hin qabu
sagalee jabaa fi laafaa waan qabaniif jijjirama laafinaa fi jabinaa waan hin qabneef
Jijjiiraa qubee laatiin Afaan Ingilizii keessatti dubbachiifuun argisiistuu hin qabu.
Lakkoobsaan muraasa waan ta’eef salphaatti qayyabatama.
Bakka sagaleen jecha tokkoo addaan citutti hudhaa galchuun waan adda baafatamuuf.
Dubbifamaa fi dubbachiiftuun walitti ida’amanii sagalee kennu.Qubeen Afaan Oromoo lakkoobsaan 32 ta’u. Guguddaa fi xixiqqaa qabu:
Qubee Afaan Oromoo guguddaa:
A B C CH D DH E F G H I J K L M N NY O P PH Q R S SH T TS U V W X Y Z
Qubee Afaan Oromoo Xixiqqaa
a b c ch d dh e f g h I j k l m n ny o p ph q r s sh t ts u v w x y z
Afaan Oromoo keessatti Qubeewaan lama ta'anii wal faana katabaman Qubee Cimdii jedhanii (warreen kanaan ala barreeffaman al tokko tokko qubee qeentee jedhanii waamamu) beekamu. Isaanis:
ch, dh, ny, ph, sh (CH, DH, NY, PH, SH).
Qubeewwan P , V fi Z n sagalee afaan Oromo isa qulqullu keessatti hin mul'atani. Isaanis qubee ergisaati.
Qubeen Afaan Oromoo bakka lamatti qoodama
a) Dubbifamaa
B C CH D DH F G H J K L M N NY P PH Q R S SH T TS V W X Y Z (b c ch d dh f g h j k l m n ny p ph q r s sh t ts v w x y z)
b) Dubbachiiftuu
A E I O U (a e i o u)
Akkaataa Afaan Oromoo itti barreessanii fi Dubbisan
I. Seera jalqabaa
Dubbifamaan ofii sagalee hin qabu, Yoo dubbachiiftuu of biraa qabaate malee
Dubbifamaa fi dubbachiiftuun walitti ida’amanii sagalee kennu.
Dubbachiiftu + Dubbifamaa = Sagalee
Fknf: B + O = BO
B + U = BU
L + O = LO
Sagalee fi sagaleen ammoo walitti idaa’amanii jecha ta’u.
Sagalee + Sagalee = Jecha
Bu + Na = Buna
Ma + Na = Mana
II. Seera dheerinaa fi gabaabbina
Sagaleen jecha tokkoo dheeraa ykn gabaabaa ta’uu danda’a. Kanas kan murteessu qubee dubbachiftuuti.
Sagalee gabaabaa: Sagalee gabaabaan dubbachiiftuu tokko qofa qaba
fknf: a e i o u
Ba Be Bi Bo Bu
Ca Ce Ci Co Cu
. . . . .
. . . . .
Za Ze Zi Zo Zu
Sagalee dheeraa: Sagalee dheeraan dubbachiiftuun gosti tokko lama ta’anii walitti aananii oggaa galanii dha.
aa ee ii oo uu
Baa Bee Bii Boo Buu
. . . . .
Laa Lee Lii Loo Luu
. . . . .
III. Jecha
Jechi sagalee lama ykn lamaa ol irraa hundeeffama. Sagaleen jecha tokkoo dheeraa ykn gabaabaa ta’uu, ykn. ammoo jabaa yookaan laafaa ta’uu danda’a. Tibba tibba immoo wal makee illeejiraachuu ni danda'a.
a) Jechoota sagalee gabaabaa leexaa
Kana jechuun sagaleen gama duraa fi gama boodaa gaggabaaboo oggaa ta’anii dha.
Fknf: Bofa,bona, Bara, Buna, Dhala, dhuma, Fafa, Laga, Mana
b) Jechoota sagalee dheeraa leexaa
Dheeraa leexaa jechuun sagaleen jecha tokko gama duraa fi boodaan dhedheeroo oggaa ta’anii dha.
Fknf: Aanjaa, Aadaa, Eelee, Aagii, Oolaa, Uumaa,Daadhii, Gaarii, kuulii, Nyaataa, Waadaa, Laaqii, Xaafii, Raatuu
c) Jechoota sagalee laafaa
Sagalee laafaan dubbifamaa tokko qofa qaba
Fknf: Buna, Bifa, Fura, Laga, Lama, shora, dhara, gara, qara, quba, ala, eda,
d) Jechoota sagalee jabaa
Sagalee jabaa jechuun dubbifamaan gosti tokko lama ta’anii walityti aananii oggaa galanii dha.
Fknf; Akka, Adda, Bakka, Damma, Amma, irra, Warra, Gurra
Hub: Jabinnii fi laafinni sagalee dubbifamaa irra hundaa’a.
Jalqaba irratti dubbifamaan cimdii ta’ee hin barreeffamu.
IV) Hima
Hima jechuun tuuta jechootaa. Jechootni walitti ijaaramanii hima ta’u.
Jecha + Jecha = Hima
Bishaan + dhuga = Bishaan dhuga
Jimaa + Qama'a = Jimaa qama'a
Buddeena + Nyaata = Buddeena nyaata
V) Irra buta
Jechoota tokko tokko keessatti dubbifamaan gosti lama walitti aananii utuu dubbachiiftuun gidduu hin galiin yeroo barreeffaman irra buta jedhamani yaamamu.
Fknf: arba, harka, galma, galgala, ilma, boombii, dilbii, fuunfachuu, kkf.
Hub: Dubbifamaan sadii ta'ee walitti aanee hin katabamu.
VI) Hudhaa (')
Afaan Oromoo keessatti oggaa dubbisnu, bakka afuurrii sonba irraa ka’ee gara laagaa dhufu sagaleewwaan jecha tokkoo addaankututti hudhaan (’) gala.
Fknf: Re'ee, qe'ee, har’a, baay’ee, hir’uu, xaa’oo, mi’a, bal’aa, qu’uu, waa’ee, kkf.
Cuunfaa barumsa kutaa 1
Itti fufa------------------


text:
Akka beektota mana kiristaanatti Mana Kiristaanaa jechuun “walitti dhufeenya Waaqayyoon uumamtoota gi’izaan waliin qabuudha” jedhu. Kanarraa ka’uunis umrii Mana Kiristaanaa iddoo saditti qoodu. Tokkoffaa, Mana Kiristaanaa ishee duraa namni otoo hin uumamin addunyaa Ergamootaa keessa kan turte tokkummaa Ergamootati. Umriin Mana Kiristaanaa inni lammaffaan tokkummaa namootta gaggaarii Aabeel irraa eegalee haga seensa kakuu haaraatti jiraniiti. Kan sadaffaa fi kan dhumaa garuu dhiiga Kiristoosiin kan hundeeffamte tokkummaa Kiristaanotaati. Isheenis madda qulqullummaa fi kennaati. Olitti kan kaafaman lamaan garuu fakkeenyummaa qofa qabu turan.” (Seenaa Mana Kiristaanaa waltajjii addunyaatti fuula 12). Olitti akkuma ibsame Manni Kiristaanaa Kiristoos qabxiilee kanaa gadiitiin ishee fakkaatanii warreen ishee marsanii jiran irraa adda taati.
Ibsitoota Mana Kiristaanaa kan jedhaman bu’ura amantaa Yaa’ii Niiqiyaa irratti murteeffaman (Nicene Creed) irratti “ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተክርስቲያን እንተ ላዕለ ኩሉ ጉባዔ ዘሐዋርያት” innis “Hundaa ol kan taate yaa’ii duuka bu’ootaan kan hundoofte qulqulleettii Mana Kiristaanaa takkittiitti ni amanna” kan jedhudha. Mana kiristaanaa tokko Mana Kiristaanaa kan jechisiisu bara araaraa 381tti phaaphaasota 150 (beektota Mana Kiristaanaa) iddoo Qusxinxiniyaa jedhamutti kan walitti qabaman qannoonaa amantii isaanii irratti akka ibsanitti: tokkittii (one), qulqulleettii (holy), kan hundaa fi iddoo hunda kan jiraattu (universal) fi kan duuka bu’ootaa (apostolic succession) yoo taate qofadha. Kana arfan keessaa tokko kan hir’iste Mana Kiristaanaa Kiristoos ta’uu hin dandeessu, mitis.
Manni Kiristaanaa Tokkittii Dha
Manni Kiristaanaa tokkittii dha. Lama yookan sadi yookan isaa ol ta’uu hin dandeessu. Tokkoo gadis hin xiqqaattu. Ittis hin dabalamu, irraayis hin hir’ifamu. Gooftan keenya Iyyasuus Kiristoos “kattaa kanarratti Mana Kiristaanaa koo nan hundeessa” jedhe malee “manneen kiristaanaa” hin jenne. Mat 16:18 Bu’ura tokko irratti, bu’ureessaa tokkoon kan bu’ureeffamte waan taateef manni kiristaan tokkittiidha.
Manni kiristaanaa tokkittiidha yeroo jedhamu tokkummaa ishee keessa jiru mul’isa. Mana Kiristaanaa keessatti tokkummaa saditu jira. Inni duraa tokkummaa kiristaanonni lafa irra jirru (walii walii keenyan) qabnuudha. Inni lammaffaan tokkummaa kiristaanonni qaama fooniin jirru qullqulloota qaama lubbuun jiran waliin qabnuudha. Inni sadaffaan tokkummaa hundi keenya (kiristaanonni qaama foonitiin jirru fi qulqulloonni qaama lubbuutin jiran) Waaqayyo wajjin qabnuudha.
Gooftaan keenya, Fayyisaa-addunyaa “Mukti wayinii inni dhugaan ana” akkuma jedhe, amala waaqummaa isaatti kan amanan Kiristaanonnis damee isa irratti biqilan waan ta’aniif akka jecha tokkootti kan dubbatan, akka laphee tokkootti kan gorsan ta’uutu irraa eegama. “… hundinuu akka tokko ta’an, jecha irraa kan ka’e kan anatti amanan hundaaf malee isaan kana qofaaf miti… yaa Abbaa, ati akkuma ana waliin taate anis akkan siwaliin ta’e, isaanis nuwaliin akka tokko ta’an … akkuma nuti tokko taane isaanis akka tokko ta’an …” Yoh 17:20 kan jedhu irraa kan hubannu tokkummaa kanadha. Duuka bu’aa qulqulluun Phaawuloosis “abdii tokkichaaf hanga waamamuu kessanii, qaama tokko fi afuura tokko akka taatan isin kadhadha” jedha. Akkasumas, “Gooftaan tokkodha, amantaanis tokkodha, cuuphanis tokkittiidha” Efe 4:4-5 jechuudhan Manni Kiristaanaa kan Kiristoos tokko ta’uu ishee hubachiisera. Kana waan ta’eef Manni Kiristaanaa dhagaarrayis hojjetamtu dhoqqeerraa, biyya keessattis yaa hundeeffamtu biyya alaatti amantiin ishee fi seerri ishee tokkodha.
Manni kiristaanaa tokkittiidha yeroo jedhamu tokkummaa Kiristoos waliin qabnuu agarsiisa malee dhimma bulchiinsatii miti. Tokkummaan keenya damee tokkicha Kiristoos ta’uu keenya fi dhiiga fi foon Kiristoosiin kan fayyinu ta’uu keenyadha. Yoh 15:1-10 Bu’ura isa tokkicha kana irraatti kan bu’ureeffamte waan taatef Manni Kiristaanaa tokkittiidha.
Manni Kiristaanaa Qulqulleettiidha
Kiristoos dhiiga isaa qulqulluun bu’ureessera, qulqulleessera, eebbiseera waan ta’eef Manni Kiristaanaa qulqulleettidha. Efe 5:26. Qulqullummaan Mana Kiristaanaa kan argame qulqullummaan amala isaa kan ta’e Gooftaa keenya fayyisaa keenya Iyyasuus Kiristoos irraa waan ta’eef xuraa’onni gara ishee seenan ni qulqullaa’u malee namoonni keessa ishee turan cubbuudhan ykn gantummaadhan yoo xuraa’aniyyuu isheen hin xurooftu. Haa ta’u malee, bu’ura inni “akkuman ani qulqulluu ta’e isinis qulqulluu ta’aa” jedheen isatti kana amanan fi gaaddisa Mana Kiristaanaa jalatti kan walitti qabaman hundi qulqullummaa amala isaanii taasifachuu qabu. Manni kiristaanaa qulqulleettiidha (adda kan taate) yeroo jennu wantoota afur armaan gadiitti ibsame ilaallata.
Tokkoffaa: Dhiiga isaan kan hundeesse Iyyasuus Kiristoos qulqulluu waan ta’eef Manni Kiristaanaa qulqulluudha. 1 Phe 1:15-16, Hoj 23:20 Manni kiristaanaa qaama Kiristoos waan taateef qulqulleettiidha. Innis bu’ura ishee, qaama ishee fi gonfoo ishee waan ta’eef qulqulleettidha.
Lammaffaa: Manni Kiristaanaa iddoo hojiin qulqullinaa (tajaajilli) itti raawwatamu fi mana kadhannaa waan taatef qulqulleettii (adda kan taate) dha. Kan adda taate hojii qulqullummaafi. Kanaafuu Mana Kiristaanaa qulqulleettii taate kanatti hojii qulqullummaa hin taane hojjechuun hin malu.
Sadaffaa: Manni Kiristaanaa ilmaan namaa isaan Kiristoositti amanan iccitiilee irratti hirmaachuun (cuuphamanii, gaabbii galanii, fooni fi dhiiga isaa fudhatanii) qulqullummaa itii argatu waan ta’eef qulqulleettiidha. Iddoo qulqullummaan irraa argamu waan taatef qulqulleettiidha.
Afuraffaa: Manni Kiristaanaa fakkeenya Iyyerusaalem ishee samiirraa waan taateef qulqulleettiidha. Gara mootummaa isa samiitti kan nama geessitu Mana Kiristaanotaa kan lafarraa kana waan taateef qulqulleettiidha. Lafa kana irratti Waaqayyoof kan adda taate waan taatef qulqulleettiidha.
Namoonni badii fi cubbuu baay’ee hojjetan Mana Kiristaanaa keessa waan jiraniif namoonni tokko tokko Manni Kiristaanaa kan xurooftu (qulqullummaan ishee kan hir’atu) itti fakkaata. Dhugaan jiru garuu namoonni kunniin yeroodhaan gaabbidhaan hin deebi’anu taanan ofii issanitiif xuraa’u malee Manni Kiristaanaa hin xurooftu. Qulqullummaan Mana Kiristaanaa kan bara baraa fi kan hin jijjiiramne waan ta’eef. Namni yoo ishee kabaje ofiif kabajama, yoo hin kabajnes ofumaaf abaarama. Kunis akkuma Afniin fi Finhaas akkasumas, akkuma Haanaa fi Saphiiraa irratti ta’edha. Hoj 5:1, 1 Sam 2:12 Fakkeenyaaf xurii irratti ifti aduu yoo irratti bahe xurichi ni xiraawa malee ifti aduu homaa hin ta’u. Qulqullummaan Mana Kiristaanaa akkuma ifa aduuti.
Manni Kiristaanaa Kan Hundaati (Hunda Hammattuudha)
Manni Kiristaanaa hunda hammattuudha yeroo jedhamu kan hundaa (kan addunyaa, “universal”) fi hundaa oli jechuudha. Kunis kadhannaa amantaa irratti “እንተ ላዕለ ኩሉ” ykn “Hundaa ol kan taate” kan jedhuun beekama. Manni kiristaanaa kan hundaa akkuma taate akkasumas hundaa oli. Dhiiga Kiristoosiin kan hundeeffamte Manni Kiristaanaa kan saba kanaati, kan saba kanaammoo miti kan hin jedhamne; sanyiidhan, qooqan, gosa fi bifaan akkasumas iddoodhan kan adda hin qoqqoodamne; kan hundaa fi hunda keessa kan jirtudha. Ifa addunyaa kan jedhamu qulqulluun Phaawuloos Manni Kiristaanaa kan hundaa ta’uu ishee akkas jechuun ibseera “Kan Yihudaa yookan kan Giriik hin jiru, garbicha yookan birmaduu hin jiru, hundi keessan Iyyasuus Kiristoosin tokko waan taataniif.” Gal 3:28.
Manni kiristaanaa kan hundaati (kan idil-addunyaati) yeroo jennu sadarkaa 5tti qoodnee ilaaluu dandeenya.
Haala Teessuma Lafaatin (Geography): Manni Kiristaanaa kan biyya kanaa yookan kan naannoo kanaati hin jedhamu. Kiristoositti kana amane, kan cuuphame hundi (kutaa addunyaa kamirraayyuu yoo dhufe) kan keessa jiraatu fi kan itti galudha malee.
Amala Namaatiin (Personal Attributes): Manni Kiristaanaa kan sanyii kanaa, kan dubbattoota afaan kanaa, kan saala kanaa yookan kan namoota umrii kanaati hin jedhamu, kan hundaati malee. Mana kiristaanatti namni amantii isaa malee eenymmaan isaa hin gaafatamu.
Yeroo/Baraan (Time Horizon): Manni Kiristaanaa kan dhaloota bara duuka bu’ootaa irraa eegalee ture, kan dhaloota amma jiruu, kan dhaloota fuulduraatisi. Manni Kiristaanaa kan hundaati yeroo jedhamu kan dhaloota hundaati jechuudha.
Tartiiba Aangootiin (Hierarchcal): Manni Kiristaanaa kan Paatriiyaarkichaa, kan phaaphaasotaa, kan lubootaa, kan diyaaqonootaa akkasumas kan namoota amanan hundaati. Hundinuu mana kiristaanatti gahee isaanii qabu.
Samii fi Lafa Irratti (Earth and Heaven): Manni Kiristaanaa tokkummaa qaama lubbuu fi qaama foonitiin jiraanii waan taateef kan hundaati. Manni kiristaanaa kan Kiristoos akkuma taate, namoota kan Kiristoos ta’an hundaaf kan isaaniiti.
Manni kiristaanaa kan hundaati yeroo jedhamu egaa kan hundaati qofa jedhamee kan dhumu miti. Kan hundaati yeroo jedhamu hundinuu Mana Kiristaanaa keessatti gahee mataa isaa qaba jechuudha. Qormaanni yeroo ishee muudates hundumaa ilaallata jechuudha.
Manni Kiristaanaa Kan Duuka Bu’ootaati
Eeyyee, Manni Kiristaanaa kan duuka bu’ootati. Kiristaanotni jalqabaa duuka bu’oota turan. Gooftan keenya fayyisaan keenya Iyyasuus Kiristoos Mana Kiristaanaa isaa kan hundeesse bu’ura duuka bu’ootaa irratti, “Yaa ilma Yoonaa yaa Simoon ati kan ayyaanomteedha, ani siin nan jedha ati kattaadha, kattaa kanarrattis Mana Kiristaanaa koo nan hundeessa gooftummaan du’aa irratti hin hammaatu. Furtuu mootummaa samiirraa siif nan kenna lafarratti kan hiitu samiirrattis kan hidhame ta’a, lafa irratti kan hiiktu samii irratti kan hiikame ta’a” Mat 16:15 akkuma jedhu.
Du’aa ka’umsa boodas “nagaan isiniif yaa ta’u Abbaan akkuma naan jedhe anis isiniin nan jedha akkasis jedheenii afuura isaa uffi itti jechuun akkas jedheen Afuura Qulqulluu fudhadhaa cubbuu isaanii kan dhiiftaniif ni hafaaf, kan hin dhiifneef garuu dhiifamn hin godhamuuf” Yoh 20:22.
Haala olitti ibsame kanaan duuka bu’oonni aangoo Mana Kiristaanaa hoogganuu fi bulchuu Gooftaa irraa fudhataniiru. Kulqulluun Phawuloosis “Mana Kiristaanaa dhiiga Isaatin hundeesse akka eegdaniif Afuura Qulqulluun phaaphaasii taasisee waan isin muudeef garee kanaa fi mataa keessaniif of-eeggadhaa” Hoj 20:28 jechuun Manni Kiristaanaa qulqulluu siinoodoosin buluu akka qabdu nu hubachiisera. Siinoodoosii jechuun yaa’ii phaaphaasotaa ta’uu isaa hubachiisa. Manni Kiristaanaas kan duuka bu’ootaati yemmuu jennu wantoota sadiini.
Hidda Muudiinsaa: Duuka bu’oota irraa eegaleea adda otoo hincitin hanga Mana Kiristaanaa amma jiru kanaa kan gahe waan ta’eef Mana Kiristaanaa kan duuka bu’ootaa taasisa. Aangoon lubummaa Gooftaan keenya duuka bu’ootaaf kenne adda osoo hin citin kallattiin daddarbaa dhufuun isaa ibsituu Manni Kiristaanaa kan duuka bu’ootaa ta’uu isheeti.
Dhalootaa Gara Dhalootaa Daddarbuun: Manni Kiristaanaa hojmaata duuka bu’ootaa fudhachuun, raawwachuun ishee kan duuka bu’ootaa ishee taasiseera. Akkuma duuka bu’ootaa Siinoodoosii qabdi. Akkuma duuka bu’ootatti cuuphxi. Akkuma duuka bu’ootaatti sirna kadhannaa geggeessiti. Fooni fi dhiiga isaa ni kenniti. Duuka bu’oonni kan hojjetan akka duuka bu’ootaa taatee ni hojjetti. Seera duuka bu’oota irraa adda ta’e qabaachuu hin dandeessu. Kunis ibsituu kan duuka bu’ootaa ta’uu ishee ibsan isa biraati.
Hiikaa Kitaabaatiin: Manni Kiristaanaa hiikkaa kitaaba ykn macaafa qulqulluu walharkaa fuudhiinsaan duuka bu’oota irraa kaasee as gahe waan qabduuf kan duuka bu’ootati. Akka duuka bu’oonni hiikaniti hiikkatti. Akka duuka bu’oonni barsiisanitti barsiisti. Kan duuka bu’oonni hin barsiisne hin barsiistu. Kanaafuu Manni Kiristaanaa kan duuka bu’ootati.
Kan Kiristoos kan taate Manni Kiristaanaa Qulqulluu Siinodoosiin buluu kan eegalte baruma duuka bu’ootaa irraa kaasee ta’uu isaaf ragaan Macaafa Qulqulluudha. Sababiin yaa’ii qulqulluu Siinoodoosii inni jalqaba taasifamees abbaan wangeelaa qulqulluu Luqaas barreeffama isaa kan Hojii duuka bu’ootaa ibsu irratti haala kanaan seenesseera: “Isaan tokko tokko Yihudaadhaa bu’anii akka seera Muusetti yoo hin kittaanamne fayyuu hin dandeessan jechuun obboloota barsiisu turan. Isaa fi Phaawuloos, Barnaabaas gidduus mormii fi lolli yeroo turetti mormii kanaaf Phaawoloosi fi Barnaabaas isaan keessayis namoonni tokko tokko gara Duuka Bu’ootaa fi gara Lubootaa gara Iyyerusaaleem akka bahan murteeffame. …” Afuura Qulqulluun duuka bu’oota irra bule qulqulluu Phaawuloos irras kan bule ta’ee osoo jiruu qulqulluu Phaawuloosi fi Siilaas namoota biraa dabalatanii maalif gara duuka bu’ootaa deemun isaan barbaachise? Gaaffiin jedhu fi deebiin isaa hundeeffamni fi sadarkaan Mana Kiristaanaa bara duuka bu’ootaa irraa eegalee kan ture ta’uu nu hubachiisa.
Qulqulluun Phaawuloosi fi Siilaasis bulchiinsa Mana Kiristaanaa dursummaa Afuura Qulqulluutiin hundeeffameef bitamoo ta’uu isaanii mul’isa. Sababni isaas duuka bu’oonni Mana Kiristaanaa akka eeganii fi akka bulchan Afuura Qulqulluun phaaphaasota taasisee kan isaan muude waan ta’aniifi. Kanaafuu Mana Kiristaanaa ishee jalqabatiif murteessitootni isa dhumaa isaan turan. Dhaalummaa duuka bu’ootaa kan qabdu Mana Kiristaanaa Kiristoos irratti qaamni dhumaa murtee kennu qulqulluu siinoodoosidha. Kanaafidha Manni Kiristaanaa kan siinoodoosii hin qabne Mana Kiristaanaa duuka bu’ootatii miti kan jennu.
Akka seenaa Mana Kiristaanaa irraa hubannutti yaa’iin qulqulluu siinoodoosii inni jalqabaa dura bu’ummaa phaaphaasii Iyyerusaaleem qulqulluu Yaa’iqoobiin bara 49-50 gidduutti kan adeemsifame waldhabdee saboota kiristaanummaa fudhatanii fi Ayihudoota kiristaanummaa fudhatan gidduutti uumamaeef fala kennuuf ture. Duuka bu’oonnis bitaa fi mirga dhagahuun murtee kanaa gadii kennaniiru. “Duuka bu’oonni fi obboloonni, Luboonni, obboloota Antsookiyaa, Sooriyaa, Kilqiyaam akkasumas obboloota gosa sabootaaf nagaa ni dhaamu.
Namootni nuti hin ajejin nu keessaa bahanii akka kitaanamtan fi seera isaa eegu qabdan jechuun laphee keessan isin jeeqaa jirachuu dhageenyet Gooftaa Iyyasuus Kiristoosiif lubbuu isaanii kan kennan nutis kan isaan jaalannu Barnaabaas fi Phaawuloos waliin namoota filataman gara keessan erguuf yaada tokoon waliigallee murteessine. Yihudaa fi Siilaas dabalataan afaan isaanitiin isuma isinitti akka himaniif gara keessanitti ergineerra. Qalma waaqayyoolii tolfamaniif dhihaate, dhiiga waliinis kan makame akka hin nyaatne, akkasumas sagaagalummaa irraas akka fagaattan jennee kanaan ala garuu ba’aa akkan isinitti hin feene nuti fi Afuura Qulqulluun heyyamneerra. Kana hunda irraa of eegnan nagaadhan ni jiraattu; nagaa isiniif haa kennu.” Hoj 15:22-29.
Manni Kiristaanaa bulchiinsa ishee lafa Filisxeemii gara bulchiinsota Roomaa birooti babal’ifachaa yeroo dhuftetti sirna caaseffama duuka bu’ootaa akkuma qabatetti turte. Ayihuudota irrayis saboota irraayis kan dhufan duuka bu’oota kan dhagahan, duuka bu’oota irraa kan baratan, abbootin duuka bu’ootaa, teessoo duuka bu’ootaatti bakka buufamaa walirraa fuudhiinsi osoo adda hin citin itti fufeera. Akka Ereniyoos fi Iphifaaniyoos ibsutti teessoo qulqulluu Pheexiroos irratti qulqulluu Pheexiroositti aansee duuka bu’aa isaa kan ture Liinoos yoo ta’u (maqaan abbaa kanaa Xiimootiwoos 2ffaa 4:21 irratti caqafameera) Awusaabiyoos garuu dhaalaan teessoo qulqulluu Pheexiroos Qeleminxoosi jedha. Teessoo qulqulluu Maarqoos irra immoo, qulqulluun Marqoos kan isa barsiise, cuuphe fi luba kan isa taasise hojjetaa kophee kan ture Anaaniyaasin muudamee ture. Duuka bu’aa qulqulluu Yohaannis kan ture Poolikaarpi fi akkasumas kan biroon duuka bu’oota irraa kallattiin aangoo Mana Kiristaanaa bulchuu argataniiru.
Manni Kiristaanaa Oortoodooksi Tawaahidoo Itoophiyaa kan duuka bu’ootati kan jennu duuka bu’aa kan ture karaa qulqulluu Filiiphoosiin bara araaraa 34tti cuuphaa kan fudhatte waan taateefi. Boodas jaarraa 4ffaa keessa seera Siinoodoositiin teessoo qulqulluu Maarqoos jalatti kan hundeeffamte ta’uu isheetini. Abbaa teessoo mataa ishee kan taaates mana kiristaana Iskindiriyaa irraa karaa seera qabeessa ta’een fi karaa qannoonaan Mana Kiristaanaa heyyamuuni. Kanaafis abbootin keenya woggoota hedduudhaf mana kiristaana iskindiriyaa kadhachaa turaniiru. Kunis dhaalli duuka bu’ootaa walitti fufiinsi isaa akka hin citneef wareegama kanfalameedha.
Manni Kiristaanaa Kan Bara Baraa fi Kan hin Haaromfamnedha
Kan bara baraa ta’uun itti ibsama Mana Kiristaanaa keessaa isa tokkodha. Manni Kiristaanaa kan bara baraati. Bu’urri ishee Iyyasuus Kiristoos isa bara baraati waan ta’eef isheenis kan bara baraati. Tokkummaan Kiristaanonni qaama fooniin jiranii fi Kiristaanonni qaama lubbuutin jiran Kiristoos waliin qaban kan bara baraa waan ta’eef Manni Kiristaanaas kan bara baraati. Kan bara baraati yeroo jennu bara barummaan ishee eeggameeti malee haaromfamaa jiraatti jechuu miti. Kiristoos Mana Kiristaanaa dulloomtu, kan jijijjiiramtu yookan kan baddu hin hundeessine. Wanti hin dulloomne immoo hin haaromfamu. Yeroo hunda haaradha waan ta’eef. Kanaan ala garuu Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jechuun dogoggoroota ykn gantummaa kanaa gadii hordofsiisa.
Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jechuun: bu’urri duuka bu’ootaa ishee hin barbaachisu, yeroo yeroon bu’ura biraa ishee barbaachisa jechuudha.
Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jechuun: hundeessaan ishee hir’ina waliin ishee hundeesse waan ta’eef nuti guutuu ishee yaa taasisnu jechuudha.
Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jechuun: kan ishee keessa turan kan ishee keessa jiraatan hin fayyine (hin qulqulloofne) jechuudha.
Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jechuun: iccitiiwwan isheen raawwattu fayyinaaf gahaa miti waan ta’eef yaa fooyya’an jechuudha.
Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jechuun: nuti warra dur turan irra fooyya’oo waan taanef Mana Kiristaanaa fooyyoftuu taate yaa bu’ureessinu jechuudha.
Kanaafuu yaanni Manni Kiristaanaa yaa haaromfamtu jedhu dogoggora bu’uraati. Iccitiiwwan utubaa ta’an shanan kan fooyya’an yookan kan jijjiiramanii miti. Cimanii kan jiraatanidha malee. Haa ta’u garuu wantoonni Mana Kiristaanaa keessatti haaromsi isaan barbaachisu lama ni jiru. Isaanis bulchiinsa Mana Kiristaanaa fi jireenya Kiristaanotaati. Kuni lamaan haala barsiisa Mana Kiristaanatiin yeroo yeroon ilaalamuun fooyya’uu ni danda’u. Bulchiinsa ammayyeessuun barbaachisaadha. Jireenyi Kiristaanotaa immoo gaabbidhaan haaromfamaa jiraata. Kanaan ala garuu nama kan haaromsitu taatee Manni Kiristaanaa ofii isheetii hin haaromfamtu.
Galatni Waaqayyoof


text:
Dr. Nagaasoo Gidaadaa akka jedhanitti “Iddo tokko tokkootti otuu tajjabdonni wiirtuu filannoo hin ga’iin meeshaa ittiin filannoo gaggeessan qophessan, akkaataa filannoo kana itti gaggeessan ilaalchisuun ibsi dafee waan hin kennamiiniif jecha sirni sagalee kennuu boodatti harkifatuu jalqabame, lafti iccitiin sagalee itti kennan hin qophoofne, moseensonni ADWUI shan shaniin gurma'anii wal-faana seenanii sagalee kennaa turan” jedhan.
Obbo Feyisel, Embaasii Itiyoophiyaa as Washington jiru irraa telefoonaan haala deemsa filannoo ennaa xiinxalan, “Filannoon bilisaa fi haala dimokratawaa ta'een gaggeefame. Dhaabileen siyaasaa adda addaa uummatatti sagantaa isaanii dhiheessuu danda'anii jiru. Gama sabaa himaanis akkasuma tajaajilaman. Sagalee kennuun bakka tajjabdoonni jiranitti iccitiidhaan geggeessame” jedhan. Kan as Istuudiyoo keenyatti argamuun deemsa filannoo sana xiixalan, qorataa fi xiinxalaan siyaasaa fi dhimma naga-eegumsaa, Jawaar Siraaj Mohammed ammoo “wagoota shanan dabran keessa mootummaan mormitoota dadhabsiisuu irratti hojjetaa ture, paartiin biyyatti bulchaa jiru ammoo humna horate. Jireenyi uummata biyyattii hedduu mootummaa irratti waan hirkatuuf qaama motummaa mormu filachuu irratti sodaa qaba. Mootummaanis uummata irraa waan sodaa qabuuf jecha, shan shaniin walitti-hidhee akka wal-eeganii isaaf qofa sagalee kennan tolfate.” Jechuun qeeqe.
Ka buufata filannoo Amboo lammaffaa keessatti dorgoman, Dr. Mararaa Guddinaa “Miseensota Bulchiinsa aanaa fi gandaa kanneen Kaabinee jehdhaman tu filannoo gaggeessaa jira, warri filannoo gaggeessuuf achi ka'aman isaan kanaaf haala mijessu,kanniisa gubbaatti mallattoo godha jedhanii uummata dirqisisuu, taajjabdonni otuu hin seeniin korojoo saaqan, tajjabdoota hidhuu har'uu, akkasumas iddoon itti aangawonni ofii isaanii kanniisa irratti mallatto gochuun keessa busan illee mul’atee jira. Raayyaan waraanaa itti marsee eega.” Jedhan.
Godina Shawaa Lixaa aanaa Jalduu irratti MEIADiin bakka-bu’uun ka dorgoman, Obbo Abebe Kaasaa
“Tajjabdoonni keenya reebamanii jiru. Ani ofii koo illee hidhamee mana murtii duratti dhiheffameen ture” jedhu.
Miseensi MEIAD ka biraan, Shambel Gammachuu Dajanee lafa Obbo Juneddi saaaddoo itti dorgoman, Dheeraatti dorgoman. “Paartiin biyyattii bulchaa jiru guyyaa filannoo sana dura akka uummanni uummanni waraqaa irratti kanniisa filatu waan taasisaniif, filannoon kan gaggeefame waan duraan dhumate waan beekamaa dha” jedhan.
Obbo Muda Gumii Jaarsoo, Gamtaa Medirek irraa, Godinaa Booranaa, aanaa Bulee Horaa irraa isaan dabalatee namoonni 7 dorgommicha keessaa bahuu beeksisan.
Ka Medrekiin bakka-bu’uun magaalaa Naqamtee fi naannawa isheetti dorgoman, Obbo Mokonnin Dinqaa “komishinni filannoo paartii biyya bulchaa jiruuf looga, sabaa himaan biyyattii (OTV) rakkoo keenya nu gaafatee ture. Garuu qilleensa irra nuuf hin olchine. Taajjabdoonni nu jalaa rebamanii jiru” jedhan.


text:
Seenaa Saboota walirraa caccabanii faca’an Saba #Oromoo(Ethiopia & Kenya), Ummata #Tutsi fi #Hutu (Rwanda, Burundi, & Congo), Ummata Ormaa fi #Hima(Tanzania) keessa jiraatanSingiton Abdissa
Biyya hojiif kan dhufe bubbuleera, Odeeffannoo adda addaa kan Seenaa Ummata Oromoo Biyya Rwanda keessa jiru hanga danda'een ija garaa jalaatiin duuka bu'ee hordofaa ture, ammas ittuma jira. Sababa kanaanis hiriyyootas horadhee firas argadheera, garuu...
#KoroonaaVaayirasii | Koronaavaayiras ofirraa ittisuuf harka ni dhiqattu, bilbila keessan hoo akkamiin qulqulleeffattu?3F Media Editor
Dhaabbanni Fayyaa ddunyaa (WHO)n koronaavaayiras dhibee fayyaa addunyaa haala hama ta'een weeraraa jiru akka ta'e labseera. Dhaabbati kun dhibee kana irraa of ittisuu akka dandeenyus ibseera.Ofirraa ittisuudhaaf wantota nuti gochuu qabnu keessaa tokko harka keenya...
Koroonaavaayiras: ‘Kutaa dhuunfaa keessatti adda baheen jiraachaa jira’ Tolaa Bariisoo (PhD)3F Media Editor
Lammiin Jaappaan guyyaa Jimaataa Koronaavaayirasiin qabamuun mirkanaahe dhaabbata JICA kan barnootarratti hojjetu keessa waan hojjetuuf dhimma kanaaf walargeen isa waliin mari'adheen ture jedhu Dr. Tolaan."Yeroo sanatti reefu biyya alaatii waan dhufeef mallattoon dhukkubaa irratti hin...
Dangote, who is Nigerian, shared his thoughts on efforts by what the government is doing to transform the nation’s economy during a roundtable discussion with the CBN Governor, Godwin Emefiele.Dangote says Nigeria’s economic diversification program has...
#FDMAfaanOromo | Feesbuukiin Vaayrasii Koroonaa Ittisuuf Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa Bilisaan Akka Beeksisu Eeyyame3F Media Editor
Finfinnee, Gurraandhala 26, 2012– Feesbuukiin vaayrasii koroonaa ittisuu waliin walqabatee Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa bilisaan akka beeksisu eeyyame.Hoji raawwachiisaa olaanaan Dhaabbata Feesbuukii Maark Zuukarbarg vaayrasicha ilaalchisuun odeeffannoo sobaa ba’an adda baasuuf Dhaabbanni Fayya Addunyaa bilisaan akka...
Obbo Gadduu dabalatee Ministirri Bishaan, Jallisii fi Anniisaa Dr. Injinar Silashii Baqqalaa akkasumas gorsaan seeraa ministeera dhimma alaa Ambaasaaddar Rattaa Alamuu marii fi haala waqtaawaa Hidha Haaromsaa Guddicha Itoophiyaa ilaalchisun Kibxata ibsa laataniiru.Ibsichi Af-yaa'iin Itti-aanaa...
Pirezidaantiin Baankii Daldala Itoophiyaa Obbo Baacaa Giinaa Maaliif aangoo irraa kaafame?3F Media Editor
Amantanis dhiiftanis #Gaaffiin Nafxanyootaa Adadumaan deebi'aa jira. — #share godhaa#BaacaaGiinaa Maaliif aangoorraa kaafame?Pireezidaantiin Baankii Daldala Itoophiyaa Aangoo irraa akka kaafamu #Nafxanyootni Duula walitti fufaa gaggeessaa turan, keessaafuu gaafa #BaankiinDaldalaa Buqqaatotaaf Baajata ramadame baayina Ummataa irratti...
Ameerikaan Hidha haaromsa guddicha Itiyoophiyaan wal-qabatee waliigalchuu dha malee dhiibbaa gochuu hin qabdu:Ogeessa seeraa3F Media Editor
Ameerikaan Hidha haaromsa guddicha Itiyoophiyaan wal-qabatee waliigalchuu dha malee dhiibbaa gochuu hin qabdu:Ogeessa seeraa Dr.Nuuroo Badhaasoo.Itiyoophiyaan hidhi kun miidhaa Ijipti irraan akka hin geenye amansiisuuf hojiin dippiloomaasii guddaan akka irraa eegamus, Ogeessi seeraa Dr.Nuuroo Badhaasoo...
Baga Guyyaa Adwaa geessan jechaa....Ayyaana kana dur ormi ofitti qaba, Oromoon ofirraa dhiiba ture. Amma Oromoon ofitti qabee orma wajjiinis irratti walqabaa jira fakkaata. Lola Adawaa irratti Oromoonni gootummaan hirmaachuu gamni marruu waan waakkatu miti....
Dooktar Injinar Silashii Baqqalaa Itti Aanaa Preezdaanti Komishinii Gamtaa Awurooppaa Waliin Mari’atan3F Media Editor
Finfinnee, Gurraandhala 19, 2012 – Ministirri Bishaanii, Jallisii fi Inaarjii Dooktar Injinar Silashii Baqqalaa Itti aanaa preezdaanti Komishinii Gamtaa Awurooppaa Firaansi Tiimarmaansi waliin mari’ataniiru. Turtii isaaniin hariiroo Ityoophiyaa fi Gamtaa Awurooppaa irraatti mari’ataniiru. Waliinga’iinsa humnaa, qabeenya qilleensaa...


text:
Magaalaa Finfinneetti namoonni qajeelfama labsii yeroo muddamaa cabsan 2800 hidhaman
Komishiniin Poolisii magaalaa Finfinnee namoota qajeelfama labsii yeroo muddamaa mootummaan tatamsaa’a dhibee Koroonaa-vaayras ittiin to’achuuf baase cabsan 2800 to’annaa jala oolchuu beeksise.
Komishinichi, namoonni to’annaa jala oolfaman kunniin qajeelfamoota labsichaa jidduu kan ta’e, Iddoo namoonni hedduun argamanitti haguuggii afaanii fi funyaanii osoo hin godhatin kan argaman, Akkasumas walirraa fageenya hawaasummaa kan hin eeggatinii fi namoota osoo harka wal fuudhanii argaman tahuu hime.
Haaluma kanaan namoonni 1941 kan haguuggii afaanii fi funyaanii hin godhatin fi namoonni 860 kan walirraa fageenya hawaasummaa hin eeggatin fi akkasumas namoonni 12 immoo kan osoo harka wal fuudhanii argaman yoo tahu, walumaagalatti namoonni 2800 kan hidhaman tahuu odeeyfannoon ni addeessa.
Namoonni kunneen hedduun isaanii naannawa akka Qirqoos, Addis Ketemaa, Araadaa, Gullallee fi Yakkaa irraa tahuus ibse.
Mootummaan Itoophiyaa qajeelfamoota labsii yeroo muddamaa tatamsaa’a dhibee Koroonaa-vaayras ittiin to’achuuf baase jidduu, namni iddoo akka gabayaa fi bakka namoonni lakkoofsaan hedduu itti argamanitti, haguuggii afaanii fi funyaanii godhatuu dirqisiisa.
Itoophiyaatti hanga guyyaa harraatti lakkoofsi namoota dhibeen kun irratti argame 287 gahee jira.


text:
Baayoogaaziin madda anniisaa haaromsamuu danda’uu yoo tau, innis faayidaalee garagaraatiif ooluun jireenya keenya nuuf fooyyessa; baasii keenyas nuuf qusata. Baayoogaaziin kan uumamu yeroo wantootni orgaanikii ta’an tortoran ykn addaan burkutaa’ aniidha. Tortoraan, oomisha Baayoogaazii wantoota naannoo keenyatti laayyootti argamanidha. Garuu yeroo hedduu waan faayidaa guddaarra oolan nutti hin fakkaatani. Kanneen akka kosii, Dhangala’aa garaa garaa, Dhoqqee loonii, fincaanii fi bobbaatii namaa fi loonii, hafteewwaan oomisha midhaanii fi biqiltootaa irraa salphaadhumatti qopheessuun ni danda’ama.
Baayoogaazii tooftaa fi baasii salphaadhaan oomishanii tajaajila hedduuf oolfachuun abshaalummaadha. Tajaajila Baayoogaazii irraa argannu keessaa muraasni kan armaan gadiiti.
—Nyaata bilcheessuu fi hoo’isuuf
—Bishaan danfisuu
—Humna Elektirisiitii maddisiisuuf fakkeenyaaf Ampuuliitti faayyadamnee ibsaa elecctirikaa ibsachuuf,
—Akka naaftaa geejjibaatti itti fayyadamuuf Baayoogaaziin filannoo gaariidha.
Oomishni Baayoogaazii naannoo kan hin faallee fi mijataa si’a ta’u keessumattuu jireenya uummata baadiyyaa warra ibsaa electrikii hin qabne fooyyessuu keessatti filannoo dorgomaa hin qabeedha.
Haala itti faayadama cilee fi qoraanii waliin wal bira qabnee yoo ilaalles, Baayoogaaziitti fayyadamuun dhamaatii hedduu hir’suu bira darbee yeroo namaas ni qusata.
Meeshaalee teeknologii anniisaa si’eessan kanneen akka sirna maayikiroo—Chp fi danfistuu waliin yoo fayyadamne anniisaa dabalataan nuuf qusachuu dandila.
Biyyoota Awurooppaa keessatti oomisha baayoogaaziitiif deeggarsi maallaqaa adda ni taasifoma.
Haata’u malee, baadiyyaa keessatti tortoraa wantoota orgaanikaafi beeyiledoota irraa heddumminaan salphumatti waan naannoo keenyatti argannuuf, yeroo hedduu waan tajaajila adda addaatirra ooluu danda’an nutti hin fakkaatu. Haala kanaan wantoota kanneen irra baayoogaazii oomishuu dandeenyaan uummati keenya baadiyyaa keessa jiraatu carraa diinagdee qonnaafi bosonaa babal’isuun (guddisuun) uummata baadiyyaa yerro gabaabaa keessatti hiyyummaa jalaa baasuu danda’a. Haala kanaan warshaaleen baayoogaazii deeggarsa maallaqaa tokko malee bu’a-ga’eessa ta’u. Galiin dabalataas wantoota xuraawoo tajaajia irra oolan irra deebi’anii fayyadamuu fi oomisha xaa’oo irraa ni argama.


text:
Akaakayyuushee kana arguu baattus, seenaasaa dhageesse irraa kan ka’e akka malee jaallatti. Akkaataa itti harmeeshee guddise, jaalala inni ishee argisiise, oolmaasaa baay’ee dhageesseetti. Fuulashee gudunfitee dhaabattee keenyan manaa ilaalti. Uffata hirribaa ittiin bulte hin jijjiirranne. Siree irra bulte hafaa jirti. Gidduutti akka itti dhufaa wayii yaadni itti dhufnaan akkuma uffata siree qabattee jirtutti dhaabattee keenyan manaa ilaalti. Ilaaltee ilaaltee quufuu dadhabde. Ijashee achirratti irraanfatte. Qalbiinshee guutuun achirra jira. Keenyan manaarra kan jiru suura akaakayyuushee duriiti. Isheen akaakayyuushee ijaan arguuf carraa hin arganne. Utuusheen hindhalatin dura du’e. Akaakayyuushee ta’uusaa kan isheetti hime harmee isheeti.
Kanaaf yeroo hundumaa keenyanirraa suura isaa ilaaltee mararfatti. Har’a garuu ija irraa buqqisuu dadhabde. “Yeroo tokko tokko” jetti dhaabattee, “Namni Waaqa caalaa garaa laafa. Gaafa akaakayyuunkoo du’e Waaqni ni callise. Utuma inni jiruu akaakayyuunkoo duunaan namoonni geessanii awwaalan. Achumaan hafe. Namni garuu gara laafessa. Namoota bara sanaa keessaa tokko kaameraa isaan akaakayyuukoo suura kaasee kunoo keenyan irratti naaf hambise. Har’a yoo xiqqaate suurasaa ilaaluuf carraa argachuun koo kanaaf!” jettee gara laafina namaa faarsiti, gara jabina isaafimmoo waaqa komatti.
Gidduuttin bilbila bilbileef. Hiriyyaashee waanan ta’eef akka wal arginu barbaadeera. Isheen garuu bilbila hinkaastu. Yeroo lammaffaan bilbile. Hinkaastu. Nan aare. Nan dheekkames. Yeroo sadaffaa bilbillaan narraa kaaste. “Haloo Dhibbisa!” naan jette. “Maal haloo naan jetta? Aariidhaan garaachakoo gubdee! Maaliif bilbila narraa hin kaastu?” jedheen itti dheekkame. “Dhiifama naaf godhi! Yeroo bilbilli naaf bilbilamu muuziqaan irraa dhaga’amu baay’ee namatti tola. Kanaaf yeroo ati bilbilte muuziqaa waamichaa bilbilakoonan sirbaa ture! Kanaaf malee sirraa kaasuu dhiisee miti. Kanan bilbila sirraa hin kaasne eenyurraan kaasa?” naan jette.
Muuziqaan waamichaa bilbilasheerra jiru akka nama hinsirbisiifne beeka. Ittumaa kan nama gaddisiisu ture. Hirphaa Gaanfuree, “Jiraachuu baadhus isin bira!” jechuun kan sirbu sirba namoonni hedduun waliin boo’ani dha. Innumtuu yeroo sirbu boo’ee garaa nama raasa. Kuulleen sirba nama boossisu waliin sirbiti. Dhalli namaa al-tokko tokko waan faallaa ta’e hojjeta. Lafa boo’anitti sirbee, lafa sirbanitti boo’a. Iddoo gammadanitti gaddee, iddoo gaddanitti gammada. Kuulleenis akkasuma!
Erga walfuunees homaa itti hin fooyyofne. Amallishee rakkisaadha. Waan xiqqoof natti dallanti, waan xiqqoonimmoo naaf araaramti. Fakkeenya tokko: Galgala lafaa teenyee utuu taphannuu afaan keessa wal-baane, Jechuun jechootaan waliif galuu dadhabne. Isheen mucaa keenya isa hangafa da’uuf ulfa ji’oota sadii akka taate mana yaalaatti qoratamtee mirkaneeffanneerra. Achumaan teenyee waa’ee mucaa keenya isa gadameessa keessa jiruu dudubbachuutti kaane. Ogeessi fayyaa altiraasaawundiin ilaalee dhiira akka ta’e nutti himus, ani sanatti hin gammanne. Utuu durba taateen jaalladha. Kuulleen garuu itti gammaddeetti. “Dhiisi dhiira wayyaa!” naan jette. “Bara kana baay’ee barbaachisaan dhiiradha. Dhiira onnee qabu! Dhiira kutataa. Goota. Goota duruunfatee itti deemu!” naan jette. “Muu! Mee dhiisi! Duris dhiira dhabnee miti! Carraa dhabnee malee. Dhiirri maal fayyada? Goobanaa Daaccee kan diinatti firoomuun lammiisaa dabarsee bineensaaf kenne dhiira! Dhiirri gatii maalii qaba? Namichi Abiishee Garbaa dabarsee du’aaf kenne dhiira. Dhiirri maal fayyada?” jedheen gumgume. “Oliiqaa Dingiluu baandaaf laattee kan galaafachiifte dubartii mitii?” naan jette.
Falmiin keenya dhiiramoo dubartii wayya jedhu xumuramee gara hojii mucichaatti darbine. Ani ogeessa fayyaa ta’uu qaban jedhe. Isheenimmoo loltuu ta’uu qaba naan jette. Amansiisuun yaale. Garuu na didde. “Loltuu ta’ee maal godha? Amma yeroon kun yeroo itti sibiilaan lolan miti, yeroo itti sammuudhaan lolani!” jennaan na dhaga’uu didde. Nan aare. Nan finiine. Dhuma irratti wal lolle. Al tokko maddii ishee karaa bitaa rukkunnaan aartee deemtee rafte.
Battalumattin waa yaadadhe. Edaa har’a galgala Kuullee loluun narra hin turre. Sababnisaa bor ganama beellama baay’ee barbaachisaan qaba. Akka amalaa ta’ee garuu ganama ganama ka’uu hindanda’u. Kun dhimma uumamaati. Yeroo hundumaa ganama barii yoon beellama qabaadhe hirribaa kan na dammaqsu isheedha. Isheen gama kanaan qaxaleedha. Amma egaa maal naaf wayya? Akkan itti hin himanne walcufneerra. Walitti hin dubbannu. Akkamittan barii halkan akka na dammaqsitu itti himadhaa? Maalumaafan ishee lole? Maalta’a mucichi waanumasheen barbaaddu utuu ta’ee?
Utuun kana buusee baasee yaadaa jiruu yaadni ajaa’ibsiisaan tokko naaf dhufe. Nan gammade. Waraqaa fudhadheen beeksisa itti barreesse. “Bor ganama sa’atii 11:30 tti beellama guddaa waanan qabuuf akka na dammaqsitu!” jedhee barreesseen karaa isheen raftu keenyanitti maxxansee rafe. Maal godha? Bor yeroon hirribaa ka’u lafti bari’ee sa’atiin 1:45 ta’eera. Aariin sammuutti ol na ba’e. Gaafan gamakoo jiru ilaalu, beeksisni kan biraan maxxanfamee jira. “Amma sa’atii 11:30 ta’eeraa ka’ii gara beellamakee deemi!” Akkuma ani barreeffamaan gaafadhe, isheenis barreeffamaan naaf deebifteetti. Baay’een gadde. Garuu hin gaafanne. Akkan hin gaafanne…walitti hin dubbannu.
Hamma fedhe yoo wal cufne waan obsuu hin dandeenye tokko ni qabdi. Waa’ee akaakayyuu ishee natti himuu. Natti odeessitee hin quuftu! Deddeebitee waa’ee isaanii kaasti. Utuu ijaan hin argiin hamma kana kan leellistu, utuu ijaan argiteetti ta’ee maal taati laata?
Callisuu nu gidduu ture cabsitee akka natti dubbattu kan taasise oduu haaraa waa’ee akaakayyuu isheef dhageesse ture. Nama kofalchiisa. Akaakayyuun ishee akkoo ishee waliin konkolaataadhaan deemaa ture—guyyaa tokko—akka isheen natti himtetti yoo ta’e. Lama ta’anii konkolaataadhaan deemu. Kan konkolaachisaa ture akkoo isheeti. Akkoon konkolaataa sana ariitii guddaadhaan oofti. Ariitii sodaachisaa! Achumaan bakka tokkotti tiraafikiin qabe. “Maal taatan warra ko! Maaliif akkanatti konkolaataa ariitu? Lubbuu keessaniif ariitiin kun baay’ee sodaachisaa dha!” jedhe. Akaakayyuun Kuullee karaa foddaa gabbiinaa konkolaataa morma gad baafatee tiraafikiitti dubbachuu eegale. Deebii kenneef. “Ilma koo!” jedhe jedhan. “Nutti hin murteessin! Jaallannee miti bar akkanatti ariitii guddaan kan fiignu. Nuti dulloomneerra. Yoo suuta deemne lafa kaaneef utuu hin ga’iin gidduutti irraanfanna. Utuu hin irraanfatiin—utuu yaadannuu—dafnee ga’uuf jennee fiigna!” jedhee itti hime. Itti hime naan jette ani maalan beekaa mitii!
Yeroo isheen kana natti himtu obsuu dadhabeen kolfe. Kolfeen balleessaa ishee edaa irraanfadhee. Nan dhiiseef. Waan na bashannansiisteef nan dhiiseef. Haa afu!
Anii fi Kuulleen akka malee wal jaallanna. Baay’ee waan wal jaallannuuf baay’ee walittti buuna. Wal malee hin jiraannu. Dhibbisaan kana hundumaa taa’ee naaf hime. Tokko lama jedhee naaf seenesse. Shayee keenya dhugnee xumurree achii adeemuuf kaane. Dhibbisaa fi Kuulleef bara jireenya isaaniitti carraa gaarii hundumaa hawweefii fuula durattis muuxannoo isaanii nama bashannansiisu akkanaa akka natti himuuf imaanaa itti kenneen nagaa waliif dhaamnee addaan baane. Anis gara hojii kootti, innis gara hojii isaatti.
Barreessaan: Eebbisaa Baayisaa Abeetuu
Iimeelii: ebabayissa@gmail.com
Bilbila: 0938056085
Facebook: Eebbisaa Baayisaa


text:
Mudde 17/2015 Godina Lixa Shaggar Aanaa Meettaa Roobiitti Mootummaan wayyaanee EPRDF/TPLF Uummata Oromoo irratti waraana bane. Humna waraanaa Konkolaataa 30 ol kan ta’uu gara Meettaatti kan geese jiru Wayyaaneen yakka duguuginsa Sanyii rawwachuu itti fufe,
Uummatni Oromoo Waraanni Manatti ittisuu kan isaa hin dandeenye guyyaa har’aa Meettaa Roobii keessatti Uummata 16,000tti tilmaamamutuu daandii konkolaataa Cufuun warraaqsaa Biyyaalessaa oromiyaa FDG itti fufee hiriiree jira, Uummatni gaaffii keenyaaf deebiin nuuf kennamuu qaba, waraanaan gaaffiin keenya hin ukkaanfamuu, jechuun hiriiruun Magaalaa Gooroo, Eelaa fi Minaaree irraa sagalee Mormii waanaanaan mirga keenya falmachaa jirruu irraa duubatti hin deebinu jechuun mormii dhageessisaa gara Magaalaa Shinoo deemaa utuu jiranii Waraanni wayyaanee bakka Ulaa Tuulii jedhamutti uummata nagaan sagalee isaa dhageesisaa jiru. Namootni lama rasaasan rukutaman. Sagalee dhukaasaa guddaatu dhaga’amaa jira. Hallii Meettaa roobii guyyaa har’aa daran yaaddessaa ulfaata ta’uun gabaafame.


text:
Ameerikaa keessatti lakkoofsi namoota sababa Vayirasii koroonaatiin du’anii kuma 28 dabruu gabaafame
Ameerikaa keessatti Kiibxata kaleessaa qofa namoonni 2, 228 vaayrasii koroonaatiin akka du’aniifi, walumaagalatti biyyattii keessatti lakkoofsi namoota sababa Vayirasii koroonaatiin du’anii 28,300 dabruu Reuter gabaase. Haaluma walfakkaatuun lakkoofsi lammiilee biyyattii Vayirasii Koroonaatiin qabamuun mirkanaahee 600,000 dabree jira.
Guutuu Addunyaa keessatti ammoo lakkoofsi namoota Vayirasii Koroonaatiin qabamanii miiliyoona lama kan dabre yoo tahu, lakoofsi namoota sababa Vayirasichaa du’anii 126,783 gahuu gabaasaaleen ni addeessu. Namoonni 485,000 ammoo dhibee kanarraa bayyanatanii jiru.
Gama biraatiin ammoo Bulchiinsi Traamp Diinagdee kufaa jiru baraaruuf jecha, uggurri sochii ummataa irra kaahame May 1/2020 ni kaafama jedhaa jira. Ogeeyyonni fayyaa biyyattii ammoo, jarjaraan sochii diinagdee jalqabsiisuun balaa qaba jechuun akeekkachiisan.


text:
Meskii Mangee shamarran Miidiyaa Hawaasummaa irratti dhageettii fi hordoftoota baayyee horatan, ‘social media influencer’ jedhaman keessaa takka. Hojii aadaa beeksiisuu, faashinii fi beekisaalee biroo irratti hojjatti.
Kana malees, Oromiyaa godinaalee adda addaa deemtee dhimmoota hawaasummaa irratti karaa YuTiyubiitin sagantaa dhiheessite keessaa "Oolmaa Aayyoo," mata dure jedhuun jiruun dubartoota Booranaa maal akka fakkaatu viidiyoodhan galmeesitee hordoftoota ishiitif dhiheesiteetti. Garuu hojii wal-fakkaatu baayyinaan hojjachuuf deeggarsa dhabuu irraa ammatti yeroof dhaabuu ibsiti.
Waayee hojiiwwan amma ammaatti hojjattee, karoora gara funduraa fi gufuuwwaan bifa hojii kanaan nama muudatan irratti Maskii dubbisnee, dhaggeeffadha.


text:
LibreOffice 7.2 Help
Durtiin, LibreOfficen jechoota warra sarara irraa, sarara itti aanuutti walitti hin taane siqsa. Yoo barbaaddee, amala kan dhabamsiissuuf murfisa ofumaa yk hujeekaa fayyadamuu nidandeessa:
Murfisii ofumaa, keewwata tokko keessatti bakka murfisi barbaachiissuuti saaga. Dirqalii kun, akkaataalee keewwataa fi keewwata mata mataatiif qofa jiraata.
Keewwata keessa mirgaa cuqaasiitii, Gabatee filadhu.
Caancala Yaa'insa Barruucuqaasi.
In the Hyphenation area, select the Automatically check box.
TOLEE cuqaasi.
Keewwata tokko ol ofumaan murfisuu yoo barbaaddee, akaataa tokko keewwataa fayyadami.
Fakkeenyaaf, akkaataa keewwata "Durtii" tiif, dirqala murfisa ofumaa dandeessisi, kana booda keewwatawwan wara akka murfisaman barbaadduuf akkaaticha fayyadami.
Choose View - Styles, and then click the Paragraph Styles icon.
Akkaataa keewwata isa akka murfisamu barbaadduu irra mirga-cuqaasi, kana booda Fooyyessi filadhu.
Click the Text Flow tab.
Bakka Murfisa keessaa, sanduuqa filannoo Ofumaan fili.
TOLEE cuqaasi.
Keewwatawwan warra akka murfisaman barbaadduuf, akkaataa fayyadami.
Sarara tokko irraa bakka barbaadduutti murfi saaguu, ykn jechoota murfisaman LibreOfficen akka barbaaduuf, kana booda murfisa filatame laachuu nidandeessa.
Atataaman murfi saauuf, jechiicha keessa bakka murfiin akka itti dabalamu barbaaddu cuqaasi, kana booda AjajaCtrl+Hyphen(-) dhiibi.
Murfi hujeekaa, yoo jecha keessatti saagdee, jechiichii kan murfisamuu, murfi hujeekaa qofaani. Jecha kanaaf, murfisii ofumaa dabalataa fayyadamu hinjiru. Jechii murfii hujeekaa kan murfisamuu, ijaarsa fuula caancalaa Yaa'insa Barruu irraa maleeti.
Barruu isa murfisuu barbaadduu fili.
Meeshaalee - Afaan - Murfisa filadhu.


text:
እሬቻ እሄዳለሁ ፣ Irreechaa ማንነቴ ነው ፣ እስልምና ደግሞ ሀይማኖቴ ፣ ሁለቱም አይጋጩብኝም ምክንያቱም ኦሮሞ ነኝ።
ቅር ካላችሁ ቅራሪ ጠጡ።
Afaan bareeche waan dubbateefi miti. Summii inni dubbate hubachuun dansa. Waan gaari fakkeesse summii dubbate. Oromoon ani kirstaana, islaama, waaqeffataa ani dhaloota godina kanaati je’ee qawwee wayyaan jala kan dhaabate Oromoon jiraa? Oromoon akka sabaatte kallattii maraan baheeti walii birmatee diina bakkee irraa itti dhufe ofirraa gaggeesse. Amma diina hamaatu hafe. Diina mana keessa, diina afaankee haasahu tuta bitamtootaatu mana keessatti hafe. MM kaayyoo Oromiyaa ittiin diigufi karoorfate keessa inni guddaan Oromoo gosaa fi amantaan adda facaasudha. Kana amma irratti hojjechaa jira. Kanaafi, Oromoon tokko ta’e, walfaana ka’ee dhaaba ODP jedhamtu kana Oromiyaa keessa balleessu qaba.
Koloneel Ashaagreen Wallaggaatti, Booranaatti, Gujiitti, Dirreetti, dhiiga uummataa akka bishaanii lolaasaa, harmee Oromoo boochisaa, Irreechaaf wayaa aadaa hodhachiisaa, haasawaaf afaan sabboonummaa barachaa jira jedha. Ammaan duuba sabboonummaa wayaa fi dubbii hin taatu. Oduu osoo hin taane, hojii barbanna. Ashaagreen Irreecha irratti afaan sabboonummaa dubbachuun, waraabessi biyya hin beeknetti itillee/erbee naa afaa jechuu dha. Lama na hin suufan jetti jaartiin qullubbii nyaatte.Kadiro Elemo
Namooti gochaa ajjeechaa Gullisootti raawwatame to’atamaniiru jedhe OBN Afaan Oromoo. Jiraattoti soba jedhan.
“Amma galgala kana OBN namoota gochaa suukanneessaa Gullisootti raawwatan seeratti dhiyaataniiru jedhee dabarsaa turte. Kun soba. Namicha akkas godhe galgala kana mataasaayyuu argeen ture.”
Oromo Dimocratic Party – Odp soba akkasii kana yoom dhiiftuu? Garuu dhugaa qabdu, kanaan duras kan obboleettii da’umsaa f hospitaala deemaa jirtu, kan mucaa wajjin waraanni keessan Dambi Doollootti ajjeese yoom adabdan. Iji uummataa isin ilaalaa jira. Galmeen seenaa hin guutu. Galaanni hedadatti bu’ee akkuma deebi’u wanti hunduu daangaa qaba.
Waaqni akka OPDO busheesse, waan biraa hin busheessine!!


text:
Kaadhimamaan prezidaantummaa kan garee dimokraatotaa Joo Baayiden isaanii fi haati warraa isaanii Jill kan COVID-19n qabaman mormituu isaanii filannoo Sadaasa keessaa geggeeffamuu prezidaant Trampii fi haadha warraan isaanii Melaaniyaan akka isaan wayyaawan hawuu isaanii beeksisan.
Jill fi ani fayyummaa isaaniif nageenya prezidaantichaa fi maatii isaaniif Waaqa kadhachuu itti fufna jechuun tweeter irratti barreessaniiru.
Hoogganoonni fi Namoonni Beekamoon Addunyaa Prezidaant Trampii fi Giifti Dureen Akka Fayyan Hawwii FI Deggersaa Isaanii Ibsaa Jiran
Hoogganoonnii fi namoonni beekamoon naannoo addunyaa erga prezidaant Tramp fi giifti duree Melaaniyaa Tramp vaayiresii koronaan qabamuun isaanii labsamee booda hawwa gaarii kan fayyuu isaanii ibsaniifii jiran. Prezidaantichi vaayiresii kanaan qabamuu jimaata ganama twitter irratti ennaa barreessan hoogganoonni naannoo addunyaa immoo akka fooyya’aniif ergaa ergaafii turan.
Hoogganaan jarmayaa fayyaa addunyaa Dr. Teedroos Adhaanoom tweeter irratti barreessuu dhaan Tramp fi haati warraa isaanii dafanii guutummaan akka fayyan hawwaniiruuf. Muummichi ministeeraa Hindii fi michuun dhiyoo kan Tramp Narendra Moodii hoogganoota biyyaa ergaa fi deggersa qaban ergan isaan jalqabaa keessaa tokko turan.
Ergaa marsariitii sirnaa irratti maxxanfameen, prezidaantiin Raashiyaa Vilaadmir Putiin Trampiif ergaa dabarsaniin, “uumamaan cimina isin qabdan, miira gaariin keessanii fi abdii ifaa ta’e qabaachuun keessan vaayiresii balaafamaa kana dura akka dhaabattan akka inni isin gargaaru amantii guutuun qaba jedhan.
Chaansilerittiin Jarmanii Angela Merkel karaa dubbi himaa isaaniin ibsa jimaata har’aa kennaniin Doonaald fi Melaaniyaa Tramp fi hawwii gaariin qabu maran dabarsaaf jedhan. Vaayiresii koronaa irraa guutummaatti dafanii fayyu jedheen abdadha jedhan.
Kan ofii isaanii xumura baatii Bitootessaa vaayiresii koronaan qabamanii turan uummichi ministeeraa Briteen Booris Joonsen hawwa gaarii qaban erganiiruuf. Baatii Ebla jalqaba irratti Joonsen gara hospitaala Londonitti geessamuu dhaan kutaa yeroo hatattamaa keessa tursiisaman. Ennaa snatti kan umuriin waggaa 55 hoogganaan Briteen haalli fayyummaa isaanii gam lamatti deemuu mala jedhanii turan. Biyyattiin yeroo ammaa weerara koronaa marsaa lammataatu ishee mudatee jira.
Kan walakkeessa baatii Fulbaana keessa prezidaanti Tramp waliin Washingon keessatti wal arganii walii galtee nageenyaa hoogganoota Baahireenii fi kan Tokkummaa Emireetota Arabaa waliin mallatteessan turan muummichi ministeeraa Benjamin Netanyaahuu, Tramp akka fooya’aniif hawwii qaban ibsanii jiru.Prezidaantiin Afgaanistan Ashraf Gaaniis Trampiif hawwii gaarii qaban ibsaniifii jiru.
Hoogganoonni kanneen biroon ibsa hin kenning jiru. Hoogganaan kooriyaa kaabaa Kim Jong Un mi’inatti ibsa akka hin kenning gareen sabaa himaa to’annaa mootummaa jala jiru cimsee to’atu beeksisee jira. Angawoonni jaarmayaa fayyaa addunyaa koronaa ilaalchisee kooriyaa kaabaa irraa ragaa tokko iyyuu hin qaban. Prezidaantiin Chaayinaa Xi Jinping battala gabaasa waa’ee Tramp waltajjii uummataa kam irratti iyyuu waan jedhan hin qaban. Vaayiresiin koronaa jalqaba magaalaa chaayinaa Wuhaan keessatti kan argame baatii Muddee keessa ture.


text:
waan ilmi namaa hundi haala salphaan rakkoo takka malee raawwachuu danda’u keessaa inni tokko nyaata alanfatee liqimsuu dha. Midhaan alanfatanii liqimsuun waan guyyaa hunda itti oollu waan teef, waan akkaan salphaa keessatti ramadama. Nyaata alanfanne gad liqimsuudhaaf ulaagaalee barbaachisan xiinxallinee beeynaa laata?, Adeemsi kun haala kamiin akka raawwatu mee xiyyeeffannaan haa xiinxallinu. Akka hedduun keenya tilmaamnutti, Afaan ilma namaa qaawwa 2 qaba. Sunis. Afaan midhaan ittiin nyaannuufii, kokkee midhaan ittiin liqimsinu qofa. Garuu dubbiin san qofaa miti. Qaamni keenya kan mormaa ol jiru hundi walitti hidhata qaba. Ujummoon tokko, kan Afaan keenyaafii funyaan keenya wal qunnamsiisu ni jira. Boolli tokko ammoo kan afaan keenyaafii ujummoo qilleensaa wal qunnamsiisutu jira. Ka biroo ammoo kokkee midhaan ittiin liqimsinutu jira. Laagaa namaatiin duubatti qoonqoon xiqqoon rarraatu takka ni jirti. Faaydaa qoonqoo tanaa qalbistanii beeytuu? Namni heddu yoo qoonqoon dhukkubdu isii ofirraa mursiisa. Garuu faaydaan isii waan guddaadha. Yeroo nuti nyaata alanfannee liqimsinutti, Qoonqoon tun ol rarraatee ujummoo afaaniifi funyaan wal qunnamsiisu cufti. Yeroma kana sirni harkansuu keenyaa dhaabbata. Ujummoon qilleensaatis yeroma kana cufama. Adeemsi kun akkuma wanti nuti liqimsine sun ujummoo soorataa (Osoofagas) keessa seeneen bakka duraatitti deebi’a. Adeemsi ajaa’ibaa kun yoo raawwatamu, nuti xiyyeeffannaa guddaas itti hin kenninu. Humna guddaa waan nurraa hin barbaanneef, Waanuma akka salphaan raawwatamaa jiru nutti fakkaata.
Adeemsa Soorata Liqimsuu
Adeemsi waa liqimsuudhaa akka salphaatti waan raawwatamuu miti. Akkuma waan afaan kaayanne liqimsineen, dalagaa birootu nu eeggata. nyaata afaan keessatti haharca’ee hafe lammata liqimsuutu nurraa eeggama. Keessattuu midhaan nuti soorachutti jirru waan bullaawaa yoo tahe, nyaata afaan keessa bittinnaawe kana walitti dachaasuun dalagaa guddaadha. Garuu waan Rabbiin guddaan nuuf laaffiseef waan guddaa nutti hin fakkaatu. Dalagaa tana raawwachuudhaaf xannachi gororaa, gorora maddisiisuudhaan soorata bibittinnaa’anii jiran sanniin walitti fida. Xannachi kun gorora haphii osoo hin taane, hancufa zayitaa fakkatu maddisiisuun soorata sanniin walitti maxxansee akka liqimsamuuf tolutti mijeessa. Kana booda soorata laafaa gororaan jiidhe kana gara ujummoo nyaataatti dabarsuudha. Ammas qoonqoon ol ka’uun ujummoo funyaanii cufa. Ujummoon qilleensaatis cufamee sooranni gara garaa liqimfama. Ilma namaa irraa waan tokko qofatu eeggama. Nyaata san liqimsuu jalqabuudha. Adeemsi achi boodaa cufti Dalagaa Rabbii guddaati. Qoonqoo cufuun, soorata gad dhiibuun, dalagaa fedhii keenyaan ala jiru. Yoo wanti kun dalagaa Rabbii hin taanee, eenyutu qoonqoon ol ka’uun ujummoon gara funyaanii deemuu akka cufamu taasise. Inni lammataa ammoo sirni hargansuudhaa yeroo liqimsinu san guutumaan guututti ni dhaabbata. Gochaa tana hoo eentu qindeesse?. Mee gaafii takka isin gaafadha. Soorata soorachutti jirtan eega liqimsitanii booda, waan achi keessatti raawwatamutti jiru quba qabduu? Abadan, hundumti keennayyuu, eega nyaannee liqimsinee booda, inumaa irraanfannee gara dalagaa biroo seenna. Dalagaan fedhii keenyaan ala raawwatamaa jiru Yoo Rabbii ol aane tahe malee eentu raawwachuu danda’a? Yeroo liqimsinu kana ujummoon hargansuudhaa ni cufa. Osoo ujummoon kun cufamuu baatee sooranni ujummoo sankeessa seenee battalumatti namni sun du’uu danda’a. yeroo heddu namni sababaa kanaan fe’ama. Eenyutu xannacha gororaa arraba keenya jala kaahuudhaan soorata afaan keessatti hafe akka walitti qabnee liqimsu nuu godhe. Arrabni yeroo biraa hancufa haphii maddisiisu, yeroo soorataa kana hancufa akka zayitaa furdatu san akka maddisiisuuf eenyutu isa barsiise? Walumaa galatti yeroo liqimsinu san adeemsi sun beekumsa keenyaan alatti raawwatama. Sirni ajaa’ibaa kun haala saniin akka raawwatu kan godhe eenyu?
Adeemsi Ajaa’ibaa kun yoo Rabbii guddaan qindaawe malee, eenyuunuu qindaawuu hin danda’u. Eega dalagaa akkaan laaftuu kana Rabbi malee qaamni biraa raawwatuu hin dandeenyee, dalagaan biraa hoo akkamitti Rabbiin malee raawwatama jedhanii nu amansiisuu yaalu?
Dalagaa Seelii
Amma mee fakkeenya lammataa kan seeliin walqabatu haa ilaallu. Qorannooleen hedduun akka agarsiisanitti, biqiltoonni albuuda akkamii akka fudhatuu qaban ofuma isaaniitiin murteeffatan. Qaamni Godaara Seelii (cell wall) jedhamu, dalagaa akkaan barbaachistuu taate tana akka hojjatu godhamee qophaahe. albuudonni biqiltuu saniif summaawaa ta’an akka hin seenne dhoorga. Fakkeenya kana namoota gara Istaadiyamii seenuudhaaf balbala dhiibaniin walfakkeessuu ni dandeenya. akkuma Namoonni gara Istaadiyamii seenuudhaaf balbala humnaan dhiiban sanitti, albuudonnii heddus gara biqilltuu sanii seenuudhaaf dhiibbaa taasisu. Garuu gara Biqiltuu sanii seenuudhaaf dirqamatti Tikkeettii argachuu qaban. Akka tasaa ta’ee albuudni tokko yoo gara biqiltuu sanii seene, biqiltuun sun du’uu ykn ammoo miidhamuu danda’a. Haala kanaan biqiltoonni hundi isaaniituu, albuuda isaaniif ta’u akka filachuu danda’an godhamanii uumaman. Filannoon albuudaa kun ammoo yeroo, bakkaa fi sadarkaa jiran irratti hundaa’uun jijjiirama. Amma Dalagaa seelii kanaa fi ilma namaa walbira qabnee ilaalla.
Nuti ilmaan namaa, uumama dachii tanarra jiran keessaa qaroodha. Beekumsa, qaruutummaa fi filannoo qabna. Garuu guyyatti wantoota akkamii hagam akka sooratuu qabnu hin beeknu. Waan kana beekuudhaaf dirqamatti beekumsa soorataa irratti Ispeeshaalistii ykn Doktora ta’uutu nurraa eeggama. Kana argachuufis waggoota hedduuf barachuu qabna. Gidaarri seelii garuu mana baruumsaa hin seenne, ta’us sooranni akkamii akka gara qaama biqiltuu sanii seenuu qabu sirritti beeka. Kanneen biqiltuu saniif faaydaa qaban dabarsee, kanneen miidhaa geessuu danda’an, akkasumas kan faaydaa takkallee hin qabne ofirraa deebisa. Amma gaafii walgaafatuun dirqama ta’a. Gidaara seelii kanatu gochaa kana raawwataa jiramoo, qaama biraa kan gochaa kana raawwataa jirutu jiraa? Deebisaa isinumaaf dhiisa. Ammas fakkeenya biraa kan akka tafakkurtan isin godhu isiniif kenna.
Akkaataan ilmi namaa gaafa duraa garaa haadhaa keessatti itti uumamu xiyyeeffannaa guddaa barbaada. Walqunnamtii saalaatiin booda dhiira irraa sanyiin bahu seelii miiliyana 250 ol ta’a. Seelii hangana baay’atu keessaa Killeen haadhaa tokko qofa barbaaddi. Sanyiin dhiiraa miliyoonaan laakkawamu kunniin, deemsa erga jalqabaniin booda hedduun isaanii karaa Killeen qophoofte san wallaaluun karaa irratti dhuman. Gariin ammoo bakka wahiitti maxxananii karaa deemaniin dhabanii karatti hafu. Deemsa yeroo gabaabaa kanaa keessatti sanyii miiliyoona heddutu karatti hafa. Bu’aa ba’ii kana hunda booda kanneen kuma 300 ta’an Killee qophoofte bira gahan. Hundi isaaniituu Killee sanitti maxxananii seenuudhaaf dhiibbatu. Killeen hintalaatis, sanyii dhiiraa kuma 300 ol tahu kana keessaa, 1 qofa filattee ol seensisti. Tokkochi sun eega seeneen booda Killeen sun guutumaan guututti cufamti. Kana booda gara gadameessaa deemuun turtii ji’a sagaliitiin bood, ilma namaa bareedaa tahee dhalata.
Killee haadhaa tana, eega sanyii dhiiraa 1 qofa fudhatteen booda akka of cuftu eentu barsiise? Sanyii dhiiraa san hoo eenyutu deemii killee barbaadi jedhee itti hime?
Dalagaa akkanaa kana Rabbii tokkicha malee, dhuguma qaamni biraa hojjachuu danda’aa? Yoo dalagaa kana Rabbii miti jenne, eenyutu raawwate jennee ibsuu dandeenya. Fakkeenyonni amma isiniif dhiheesse kunniin dalagaa haala salphaan namni tokko raawwatuu danda’uu miti. Haala kamiinuu uumamani kumuu dalagaa kana raawwachuu hin danda’u. Mee amma dalagaa hawaa kana keessatti raawwatamu cufa isaanii, fakkeenyota sadiin amma isiniif dhiheesse kanaan wal bira qabaatii ilaalaa. Qaamni sosochii ajaa’ibaa mudaa hin qabne kana qindeessee eenyu akka ta’e of gaafadhaa. Deebiin isin argattanis tokko qofa ta’a. Allaah (Subhaanahuu Wata’aalaa)


text:
Walitti bu’iinsi guyyoota shaniif ture gara waraansa guutuutti ce’uu mala yaaddoon jedhu hammaataa waan adeemee fi Israa’e hidhattoota Faalsxiin irratti haleellaa geggeessituuf loltoota lafoo dabaltee jirt
Gareen hidhate kan hamaas gama Israa’elitti rookkeettii waan furguggiseef jecha Israa’el naannoo dugdee Gaazaa warra Faalisxiiniin to’atamu irratti haleellaa madfii fi qilleensa irraani waan geggeessiteef gam lamaanuu walitti dhukaasaa turan.
Dubbi himaan waraana Israa’el akka jedhanittiIsraa’el xayyaarawwan waraanaa 160 fi murna waraana lafoo birgeedii sadii akkasumas taankiiwwan gargaaramuun haleellaa sana geggeessite.
Humnoonni Itisaa Israa’el loltoonni isaa yeroo ammaa dugdee Gaazaa haleelaa jira jechuun ergaa Tweeter maxxanseen beeksise. Booda irra immoo quunnamtiin keessoo wal dha’uu maqaa dha’uu dhaan loltoonni isaa Israa’el keessaa meeshaa gurguddaa dhukaasuu isaanii ibsee jira.
Lentenaant Joonaattan Konriikus akka jedhanitti Israa’el Gaazaa irratti kan fuuleffatteef waggoottan darban keessa Holqa Hamaas tolche ilaalchisee ti. Jiraattonni Gaazaa kanneen naannoo daangaa Israa’el waliin jiru irra jiraatan Rooyitersiif akka mirkaneessanitti naannoo isaanii loltoonni Israa’el hin argaman, garuu meeshaalee gurguddaan hedduu fi haleellaan samii irraan raawwatamuu ibsaniiru.
Lola guyyootaa booda, golli naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaa yaaddoo Yunaayitid Isteetis biraa dhiyaateen karoorri wal ga’ii sana geggeessuu boodatti erga harkifatee booda dilbata dhuftu wal ga’uun haala jiru irratti mari’achuuf walii galee jira.
Prezidaantiin Yunaayitid Isteetis roobii darbe Israa’el ofii ishee irraa ittisuuf mirga qabdu deggeruu isaanii ibsanii, lolli sun dafee raawwata abdii jedhu qabaachuu isaanii illee beeksisaniiru.


text:
Baatii Hagayyaa galiin hidha haaromsaaf walitti qabamee isa waggaa darbee irraa birrii miliyoona 55 n hir’isuun isaa ibsame
Hidha haaromsaa Itiyoophiyaa guddicha Hagayyaa bara 2013 karaa galii walitti qabuu garaa garaatiin galiin walitti qabamee yeroo wal akkaataa bara 2012 waliin wal bira qabamee yammu ilaalamuu birrii miliyoona 55n hir’isuuf isaa ibsame.
Hagayyaa bara 2013tti walii galaan birriin miliyoona 96.7 kan walitti qabamee yammu ta’u yeroo wal fakkaata bareengaddaa waliin wal bira qabamee yammu ilaalamuu birrii miliyoona 55n garaa garummaa qaba jechuudhaan waajjira Mana Maree waltaasiisaa ummattummaa hidha haaromsaati Daarektarri dhimoota komunikeeshinii obbo Hayiluu Abraham Addis maaladaatti himaniiru.
Baatii Hagayyaa bara 2013tti birrii miliyoona 152 kan walitti qabamee yammu ta’u galiin ol’aanaa argamuu kan danda’e Guutiinsi bishaanii isa jalqabaa hordoofeetuu jechuudhaan obbo Hayiluu yaadataniru. Hagayya bara 2013 kan walitti qabamee gurgurtaa boondii biyya keessaa miliyoona 24.5 bitat boondi Diyaaspooraan biyya alaafi kennaa irraa birrii miliyoona 55.7 ergaa gabaabaa 8100dhaan birrii miliyoona 16.2 fii akkasumas humna elektrikii Itiyoophiyaa irraa kuma 109 ta’uun isaa beekameera.
Hawaasichii deeggarsi hidha haaromsaa Itiyoophiyaa guddachaa taasisuu addaan cite hin beekuu kan jedhan Hayiluu yaroodhaa yerootti garuu busichi adda ta’uu mala jedhaniiru. Bara 2012 tti galiin ol’aanaa kan argamee baatii Waxabajjii yammu ta’u yeroo sanatti birrii miliyoona 87.5 argachuu danda’amera. Kanatti ansuudhaan raawwiin guutiinsii bishaanii hidha haroomsaa marsaa jalqabaa umatiicha dadamqsee baatii Adoolessaa xumuraarra birrii miliyoona 120 gahee ture.
Baatii Hagayyaa bara 2013 hir’atee kan mul’atee sababii garaa garaa ta’u isaa kan ibsan Daarektarri quunnamtii ummataa kun guutiinsi bishaanii hidha haaromsaa marsaa lammataa yoo jiraatees haala qabatamaa biyyaatti hordofee hawasichii Raayyaa ittisa biyyaaf pirojaktoota biyyummaa kanneen irratti buusiidhaan hirmaachuu isaanitiini jedhaniiru.
Deggarsii Raayyaa ittisa biyyaaf taasifamu dhimma biyyaa of danda’e waan ta’eef xiyyeeffannaa ummatichaa harkisu danda’eera jechuudhaan ibsaniiru. Bara 2013 baatii Adoolessaa fi Hagayyaa lamaan qofaatti lamiileen Itiyoophiyaa biyya keessatti argaman sababii eeraman buusii xiqqaa kan taasisan yammu ta’u gara caaluu Diyaaspooraan waan biyya alaa buusii guddaa taasisuu isaanii wal qabsiisanii mul’iisaniiru.
Baatilee lamaan eeraman kanneen keessatti walii galaan birriin miliyoona 201.8 walitti qabamuusaa kan ibsan obbo Hayiluun Diyaaspooraan biyya alatti deggarsii birrii miliyoona 122.2 taasifameera jechuudhaan eeraniiru. Kun seenaa waggaa 10 keessatti deggarsii Diyaaspooraan ol ba’e kan mul’atee yammu ta’u haalawwan salphaafii ammayyaa kan uumaman ta’uun isaanii kanaaf sababiidha jedhaniiru.
Kanneen keessaa tokko “on line’’ yammu ta’u warraaqsa ‘’it is my Dam’’(hiidhichi kan kooti jedhuun baankii biyyaalessaa tti humna elektiriika Itiyoophiyaaf akkasumas baankii Zaman dhaabbilee Egil fii Chaappaa jedhaman waliin ta’udhaan Dolaara kuma 338 baatii Adoolessaa fii Hagayyaa qofaatti walitti qabuun danda’ameera.
Deggarsii Diyaaspooraa kun Dhaabbatichi Haalawwan qabeenya walitti qabuu amayyaafii salphaa uumuudhaan deggarsa isaanii akka cimsan Degaru akka qabu agarsiisa tokko ta’u Hayiluu eeraniiru.
Kanatti dabalees deggartootaa biyya keessaa qonnaan bultootaaf horsiisee bultoota kutaa biyyaa jiran bira ga’uudhaan yeroo ammaa ummanni biyyaatti gara caaluu kan jiruu baadiyaa waan ta’eef dadamaqsa ol’aanaa taasisuun ni barbaachisa jedhaniiru. Hawaasicha yeroo ammaa hidha haaromsaaf haarawaa waan hin taanee maallaqa aniis ta’e seexaadhaan Degaru qabna jedhaniiru.
Miidiyaalee garaa garaa ogeyyonni beeksisaa kutaalee hawaasaa sivili xiyyeeffannaa kennanii akka hojjetan karoori qabamuu isaadha Hayiluun Addis Maaladaatti kan himan. Sochii walitti hidhama hidha haaromsaa jedhuun karaa marsariti taasifameen imo dadamaqsa teknolojiidhaan deeggaramee taasiisuuf humna namaa ramaduudhaan sochiiwwan waajiraalee garaa garaa fayyadamuudhaaf jadhameera.
Kanaan dura kan barame namootii miidiyaaf kanneen fayyadamuudhaan hojiin warraaqsa uumuuf deggarssawwan akka itti fufee taasisuun hojjatamaa jiraachuu Hayiluun kaasaniiru.
Hojiin tarbaayinota lama hidha haaromsa yeroo dheeraa fixe guutummaa gidduutti akkasumas hojiin ijaarsa humna tarbaayinoota naannessuun xummurameera. Tarbaayinoonni kun dhiyenyatti gara hojiitti galu jedhamee kan eegamu yemmu ta’u hojiiwwan tarbaayinoota birraa sia’ina ol’aanaadha hojjatamaa jiru jedhaniiru Hayiluun. Guutiinsi bishaanii marsaa lammataa ergii gaggefamnee booda yeroo ammaa bishaanichii dhanga’aa jira.
አዲስ ማለዳ Fulbaana 22 2014 No 15
______________________________
ትክክለኛውን የአዲስ ማለዳ ሶሻል ሚዲያ በመቀላቀል ቤተሰብ ይሁኑ
Telegram ➲ t.ly/SOXU
Facebook ➲ t.ly/flx8
YouTube ➲ t.ly/vSgS
Twitter ➲ t.ly/mxA4n


text:
Miseensi mana marii Miniisootaa Aadee Reenaa Mooran haala Oromiyaa keesa jiru laalchisee ya’ii mana marichaa irratti yaada hikoo ta'u dhiheesite, akka miseensooni mallatteessan waamicha dhiheessite.
Aaddee Moran, "Barattooni Oromoo maaster plaaanii Finfiinnee ballisuu dha bahee, han jiruuf jireenya qonnaan bultoota naanoo san jirani rakkoo ciimaa dha saaxilu ,balaaleffachuudhan mormii karaa nagahaa godhan,motumman Itoophiyaa tarfanfii hamata irratii fudhachuui isa yaddeesaa dha," jetee, mootumman Itoopyiaa lamiileen biyyatitii mirga karaa nagahaatin mormii dhiheffachuu isaanii akka kabajamus gafateeti.
Yaa'ii bakka bu'oota ummataa godina Miniisoota kanarratti namoota mormmii oromiyaa irratti ajjefaman miseensoonni ol ka'anii yaadannoo godhaniiru.
Aadee urgoo Hajii miseensa Waldaa Dubartoota Oromoo Minisootatii, warra Addee Renaan yaada kana bakka bu’oota ummata Mineesottaatii dhiheessan argaman keessa tokko. Aadee Rena Moran hiriira waldaan kun ji'a darbee waameeratti argamtee akka isaan bira dhabbachuudha waadaa galteefi ture dubbatti.
Haaluma walfakaatuun seenaateroonii Yunaaytid isteets shan Itoophiyaatti mana hidhaatti dararaa gudda keessa han jiru, bulchaan Gambeelaa duraani Obboo Okeeloo Akiweeyii akka gadhiifaman gafachuudhan Pireesdaant baaraak obaamadha kaleessa xalayaa ergan.


text:
Congressman Chris Smith(R-NJ) nama paartii Ripabilikaaniiti.Itti gaafatamaa koree haajaa alaatti Kongireesii Amerikaati.Godina New Jersitii filatamee bara 1981 jalqabee sentetii US keessa jira.
Bara hedduu rakkoo Itoophiyaan addunyaatti himaa bahe.Rakkoo amantoota kiristaana wangalaa Eertiraa ambaaseddera Amerikaa achi jiruu fi ufillee seera wixinee baasee faluutti jira.Rakkoo Oromoollee marroo hedduu dubbachaa bahe.
Labsii Wixinee, H.Res.128 Kongireesiin US Itoophiyaan muddee mirga namaatii fi demokiraasii jabeessuuf baase isatti yayyabe.Isaa fi miilotii isaa bori Itoophiyaa dhaqan.
Gaafa muummeen ministera Itoophiyaa Abiy Ahmed US dhufellee ya wal mari’ate.Akkii Itoophiyaan itti deemuutti jirtu waan guddoo nama gamachiisaatii isallee [Abiy Ahmed] jajjabeessuuf waan jijjiirama waadaa galaniifillee laaluuf achi yaana.”
Akka Congressman Smith jedhutti Itoophiyaan ammaan tana akka dansaa deemuutti jirti taatullee ammallee waan hafetti jira.
“Seerii jara biyyaan nagaa dhowwuun adaban jedhanii baasanillee irra deebihani laaluutti jiran.Maqaa kanaan waan hedduutti bade.Seerii dhaabbilee gargaarsaa hujii dhowwe.Chaayinaan akkanaan dhaabilee akkanaa biyya baafatte.Tanaafuu gama kanalleen jijjiirama barbaanna.Hinuma taati jennee herregannallee”
Smith muummee minsitera Itoophiyaa fi minstera haajaa alaa Itoophiyaatiin wal dubbachuuf Itoophiyaa dhaqa.“Rakkoon tokkolleen lafatti hafu hin malle qablii tanaan yaana.”
Jarii kun bulchoota qofaa mitii warra lafaalleen wa dubbatanii rakkoo jirtu wal odeeffata.
Rakkoo naannoo Somaaletii fi Oromiyaa irratti wa gaafannaan ammoo maqaa dhahuullee baatu itti gaafatmaan guddaan tokko wal dhaba kana keessaa qooda qabaahuun qaban.Rakkoo jirtu bulchootaan wal dubbachuuf deema.
Gama kaaniin ammoo Itoophiyaan dhaabbileen hedduu ka akka daandii qilleensa durii mootummaan ufumatti qabaachaa bahe kontoraataan kennuu feeti.Mootummaan Ameikaa tanaa maan jedha.
“Kun herrega akka malee dansaati.Horii biyya guddisu guddaatti faana dhufa. Dinagdeen harka mootummaa qofa teettu faaydaa hin qabdu.Karaa guddinaatuu itti dhiphisa.Yoo dhuunfaatti deebifte namii irratti wal dorgome carraan banama.”
Smith fkn pirezidaantii Amerika ka durii, John F.Kennedy oon “lagii guddatu bidiruu olin dhufa” jedhuun dubbate.
“Dhaabbileen dhuunfaa mala jireennaa keessaa qooda qabaachuulleen akkanuma jireenna biyyaatii fi ummataallee guddisa.”
Bombii gumii muummee ministera Itoophiyaa simachuuf Finfinnee baatte keessatti bombi dhiyoo tokkaate nama lama fixxe. US tana qorachuutti jiraachuu fi dhibaachuu irratti akkana jedha,Smith.
"Akka herrega kiyyaatti tun waan akka malee jabeessanii qorachuu malan.US keessaa ebelu faatti qorachuutti jiraa jechuuf eeyyama hin qabu.Taatullee waan jiraa jabeessanii qoratanii warra waan kana hojjatee fi maaniif akka tana hojjatan qoratan.”
Jijjiirama Itoophiyaan amma keessa jirtullee keessaa labsiin wixinee tunilleen qooda qaba.Taatullee Itoophiyaatti ammallee maatii hedduutti nama isaanii du’aa fi jireenna hin beenne odeeffachuutti jira.
“Nami tokkollee siyaasaa isaatiif jedhani mana hidhaallee ykn ammoo fulaa fedheeyyuu lafaa dhabamsiisuu hin malle.Seerii akkas jedhuuyyuu bahuu qaba.Muummeen minsitera gama kanalleen irratti hojjachuutti jira.”
Itoophiyaatti jijjiiramii deemuutti jiru Chris Smith guddoo gammachiise taatullee waan hafe hedduutti jira jedha.
“Seerii jara biyyaa nagaa dhowwe jedhan sun haquu qaba.Haquu baannaan ammallee abbaan fedhaniin adabuu dandahan.”
Miseensii Kongireesii Amerikaatii faati kun caasaa fayyaa Itoophiyaa irralleetti muummee minsiteraa waliin mari’achuu fedhan.
Caasaa fayyaa pirezidaanti Amerikaa ka durii,Geroge Bush HIV,TB fi dhiba Afrikaa nama fixuutti diqqeessuuf baasee Itoophiyaa keessalleetti ittiin hojjachuutti jiru guddoo jaalatan.
“Ijoolleen eegii dhalattee haga guyyaa 1,000 jabeessani qananiisuun lubbuu hedduu baduu dhowwuu dandahan.”
Imaltuu miseensota Kongireesii Amerikaa bori Itoophiyaan dhaqan tana nama shanii olitti itti dhufa.Paartii Demokiraasi keessaallee Congresswoman Karen Bass fa dabalatanii karaa jiran.Guyyaa sadeen Itoophiyaa turan kanatti bulchoota malee nama hedduun wal dubbatanii waan Itoophiyaan keessa jirtu hubachuuf yaahan.
Chris Smith Fulbaan dhufu keessallee labsii wixinee H.Res.168 ka deemsa demokiraasii Itoophiyaa tohatu irratti waan namii Itoophiyaatii fi qorattootii jedhan caqasuuf karoora qaban.
Itoophiyaatti maati hedduutti nama isaanii du’aa fi jireennallee hin beenne mootummaatti harkaa qabaa jedhee barbaadachuutti jira Jarii kun tanallee wal dubbahcuuf yaaha.
“Namii tokkolleen laalcha siyaasaa isaatii jedhee lafaa dhabamuu hin malle.Du’alleen taatu ykn hidhaan dhabamuu hin qabu.Tun ammoo seera jara biyya nagaa dhowwuu eegna jehdan kaan gula dhuifte tanaaf irratit mari’achullee malle.”
Paartileen siyaasaa hedduutti biyyatti galuutti jira.Jarii kun akkamiin waliin hojjachu male jennaan akkana jedha Smith.
“Akka herrga kiyyaatti yoo fedhiin siyaasaa jiraatte namii biyya alaalleen galuutti jiru, warrii paarilee mormituu keessa jiru ka durii rakkoon biyyaa baane jedhe amma carraa warra waltiin dhufetti jira. Akka herrega kiyyaatti paarlaamaan tana irratti jabaatee muummee ministeraa waliin hojjachuu male.”
Smith nama bara 1981 jalqabee kongireesii US keessa hojjachaa bahe, kongireesii Amerikaa keesatti koree heddu keessaa hojjata.Akka bara 1997 filannoo Itoophiyaa akka inni jedhetti Meles nama hedduu irratti fixe kaan achi dhaqee wal dubbatanii akka innii hujii sun dhaabu gaafate.
Rakkoo sun arge jennaan biyya ufiitti deebihee seera wixinee H.Res 128 ka akka mirgii nama Itoophiyaa eegamu gaafatu yayyabe.Smith rakkoo ummatii Eertiraa gama amantiitiim qabullee akkanuma iyyaaf bahe.
Gama kaaniin dhaabii mirga Oromootii falmu COHARD Coalition of Oromos for Human Rights and Democracy(COHARD) miseensota Kongireeii US ka akka Chris Smith fa waliin hojjachaa bahelleen ammallee jaruma kana waliin waan jriaa laaluuf Itoophiyaa dhaqe.
Itti gaafamtuun COHARD, Seenaa Jimjimooti. Nu ijoollee Oromootti qabsoo irratti walti dhufee dhaaba kana yayyabanne jette.


text:
(RDH)
Ina lilaah Wo inna Ileeh Raaji’uun !
ODUU AMMA NUGAHE
Raadiyoo Daandii Haqaatin
Wiixata Woxabajjii 22 / 2007
Godina Harargee lixaa Aanaa Bookee xiqqoo Aradda 06 ganda waldayaa Keysatti Barnoota suufiyya Ahbaash Barsiisaa Kan turan Sheek Haamid Bookee Maqaan Isaanii kan dhalootaa Sh/ Haamid Aliwadaay Du’aan Adunyaa kana Irraa Godaanani .
Sheek Haamid Bookee Ummata Muslima Warra towhida Aanaa Bookee Xiqqoo keysatti Argaman humnoota seeran Alaa walin waaliigaluun Rakkina Hammana hin jedhamne Irratti raawachiisaa Akka turaniif akkasummas Fatwwa kaaseta Raayya fi Kan Abdooshe Aliiyi dhagahuun hin baqahu haraama jechu isaani isiniif gabaasun keenya ni yaadatama .
Akkasummas Qaamota mootumma wojjin tahuudhan Masjiidin Waabiya nuf kenamu qaba waabiyootin masjiida Rabbii baleeysa jiru jechuun sochii akka godhaa turan Hawaasa naanicha irra beekun dandahameera .
Sheek Haamid Bookee Nama barnoota Ahbaashi Barsiisuun Namoota Heddu Qubsiise yoo ta’u Harargee lixaa Aanaa Bookee keysatti bakka Hadraa Mowlida Itti geggeysan 5 oli Nama hundeyse fi magaalawwan Godina Harargee lixaa Keysatti Argama hedduu keysatti Darasaa Ahbaashi Qubsiisun Magaala Baddeysaa , Magaala Galamsoo , Magaala Machaaraa Dabalatee hedduu Keysa Facaasaa Akka ture Namoonni Isaan Beekan Nuuf Eeraniru.
Shek Haamid Bookee Guyyaa Sanbata dheengadda kan Du’aan yommu tahu Dilbata Kaleessaa Awwalchi Isaani Aanuma Bookee Xiqqoo Aradda 06 Ganda Waldayaa keysatti Akka Raawatame Beekuun danda.amera.
Ammaf Namni sheek Haamid Bakka buufamu Beekamuu Baatus Namni Shek Zeynuu Jedhamu Bakka buufamuuf Shakkamaa Akka jirus beekameera.
Fuulduraaf Shirkiin Anicha Keysatti humna Akka Dhabduu fi Aanichi gochoota shirkii babaldhiisan irraa Akka Qulqullaahu Namoonni Dubbachaa Akka jiran hubatame jira.
Fedhii Duniyaa guutachuf jecha Hardha Qaamota Mootumma wojjin taane hawaasa keenya Roorifinus Booru ful dura Rabbi dhaabachuun keenya hin olu !
Duuti Nama Qalbii qabuuf Barnoota gudaadha !
Ina lilaah Wo inna Ileeh Raaji’uun !


text:
Jaarmiyaa ABO Biyya Alaa Irraa
Jaarmiyaan Addi Bilisummaa Oromoo(ABO) Yeroo ammaa kanatti haala waliigala Oromiyaa fi Impayera Ithiopia keessatti deemaa jiru xinxala qormaata irratti hundaaye dhiheessuun sadarkaa adda addaatti miseensota,Qondaalota fi hogganoota ABO itti maree yeroo dheeraa erga deemsisee booda,walii gala Jaarmiyaan ABO karaa adda addaa cimee hojii qabsoo wal irraa hin citne cichoominaan gaggeessaa jiraachuu isaa gamaagamee jira.
Gama biraan Jaallan hogganootiin dhaabaa fi miseensotiin ABO karaa nagaa Oromiyaa keessatti qabsaawuuf jecha nagaa fi dimokraasiif wareega kafalan ol aanaa ta’u iyyuu sirni sun sirna nagaa fi dimokaasii balfatu waan ta’eef HD-ABO irraa eegalee hogganoota dhaabichaa fi miseensota sadarkaa gara garaatti dirqama dhaabaa irra jiran garii isaanii hidhaa hamaa keessa kaayee gariin bakka buuteen isaanii hin beekamu, Waajirootiin ABO godinoota keessa jiran samamanii qabeenyi ABO hogganootaa fi dabballoota PPn saamamee jira.
Deggertooti ABO hedduun hidhamanii gariin ajjeefamanii jiru. Qeerroon nagaa fi dimokraasiif qabsaaye biyya keessa jiraachuu dadhabee gidiraan guddaa irraan gahaa jira. Irra guddaan miseensotiin Qeerroo Bilisummaa Oromoo roorroo akkaan Oromiyaa irra jiru falmuuf qabsoo hidhannootti makamuun dirqii ta’uun miseentota WBO ta’uun qabsoo haqaaf falmaa gaggeessaa jiru.
Walumaa galatti haalli sirna amma jiruu abdachiisaa ta’uu dhabuu irraa Jaallan qabsaawoti walabummaa Oromiyaa fi bilisummaa Ummata Oromoof karaa adda addaa wareegamaa jiru. Addattis Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n falmaa hadhooftuu gaggeessaa jira. Wareegama Jaallan bifa adda addaan baasaa jiran injifatnoo maayyiin goolabuuf haala muddisiisaa amma jiru kanatti tokkummaan qabsaawotaa murteessaa waan ta’eef Jaarmiyaan ABO biyya alaa waamicha kabajaa qabsoo isinii godha.
1.Miseensotiin ABO haala gara garaan Jaarmiyaa keessan ABO jaallattan irraa baatanii leexaan jiraataa jirtan biyyoota keessa jiraataa jirtanii fi naannoo jirtan maratti dhaaba keessan wareega itti kafalaa baatan galma keessan ganamaa (ABO)itti makamuun qabsoo rarraga bilisummaa irra geesse kana akka tokkummaa qabsaawotaan xumurtaniif jedhcha gara Jaarmiyaa keessan ABOtti akka deebitan waamihcha warraaqsaa isinii goona.
2.Hayyooti, Activist Oromoo fi waldaaleen amantaa Oromoo biyya alaa jirtan qabsoo bilisummaa Oromoof karaa dandeessan maraan gumaacha guddaa godhchaa jirtu,gumaachi gootan mata mata mataan ta’ee Jaarmiyaa maleessa faffaca’aa akka hin taanetti tokkummaa jaarmiyaan hundee godhatee akka qabsoo Oromoo firii itti horuuf jecha ijaaramuun murteessaa waan ta’eef jedhcha jaarmiyaa ABO akka jabeessitanii fi keessatti miseensomtanii ABO keessatti akka hirmaattan Addi Bilisummaa Oromoo(ABO) waamicha warraaqsaa isinii taasisa.
3.Qeerroo fi Qarree Oromoo biyya alaa jiraattan Qeerroo fi Qarree godinoota adda addaa keessa jiraatan qabsoo karaa nagaa taasisuuf biyya alaa keessatti hawaasa Oromoo naannoo jirtan keessatti qooda fudhachuun qabsoo sabaa gaggeessaa jirtaniif galati keessan bilisummaa dha. Humnii fi irreen tokkummaa keesaaniin qabdan akka diina kuffisuuf ijaaramuu waan qabuuf ijaarsi murteessaa dha. Yoo ijaaramanii jaarmiyaa kaayyoo qabu jalatti masakaman biyya ofii qabachuu fi abbaa biyyummaa mirkaneessuun waan dandayamuuf jedhca kaayyoo ABO jalatti hiriirtan waamicha isinii goona. Gama biraanit ABO itti makamuun hogganummaa qabsoo hegeree Oromiyaaf gaafatama fudhattanii qooda hogganummaa qabsoo akka kennitaniif jedhcha ABOtti makamaa jetnee waamicha warraaqsaa isinii taasifna.
Gadaan Gadaa Bilisummaati!
Injifatnoon Ummata Oromoof!
Jaarmiyaa ABO Biyya Alaa