c: text/html

text:
Yuuniversitiin Bulee Horaa bara barnootaa 2012 (2019 – 2020) kaasee Sirna Gadaa ilaalchisuun barnoota qopheesse barattootaaf akka kennuuf jiru beeksise. Prezdentiin Yuuniversitii Bulee Horaa Dooktor Caalaa Waataa, barnootni kun warra bara kana eebbifamanirraa kaasuun barattoota yuuniversitichatti baratan hundaaf kennamuuf akka qophaaye VOA’f himaniiru. Kun ka ta’eefis Gadaan bu’aa qarooma ummata gurraachaati; Yuuniversitiin Bulee Horaas kana ifa baasuuf hojjetaa jedhan.
‘Gadaan qarooma ummata gurraachaati; ummanni Oromoon sirna bulchiinsaa kana kalaqee ittiin of bulchaati ture. Garuu jidduutti sirni alagaa dhufee sirna kana fayyadaminarraa maqse. Kana iddootti deebisuuf dargaggeessi Oromoo fi sab lammilee biyyattii keessa jiran kaan waliin karaa nagaatiin qabsaa’aa turan. Ijoolleen qabsoo nagaa gaggeessaa turan kun ilmaan Abbaa Gadaati. Gadaan nageenya labsa’ - Dr. Caalaa Waataa Darasoo, Pirezdentii Yuuniversitii Bulee Horaa.
Dookter Caalaan, kanaaf mala ijoolleen Oromoo karaa nagaan itti qabsaa’anii jijjiirama fidan kana barsiisuun nurraatii eegama jennee barnoota kana dhaloota barsiisuuf karoorfanne jedhan. Haalli kenniinsa barnoota kanaas walii galaan (Common Course) ta’uu Dooktor Caalaan dabalanii ni dubbatu.
‘Barnootni kun Introduction to Gadaa System jedhama. Barnootni akkasii Yuuniversitii Itiyoophiyaa keessa jiran kamittuu kennamee hin beeku kun ka jalqabaati. Walii galaanis gadi fageenyaan qabiyyeen barnoota kanaa, waan sirni Gadaa qabu qoratameetu ka bocamee, beektota Yuuniversitii adda addaa keessa jiraniini kan qophaaye’ Dr. Caalaa Waataa Darasoo, Pirezdentii Yuuniversitii Bulee Horaa.
Barnoota kana kennuufis yuuniversitiin Bulee Horaa qorannoo gahaa akka taasise, barattoonni barnoota kana fudhatanis eger beekumsa kana maalirra akka oolfatan qorannaan gahaan gaggeeffamee hojiitti seennee jedhu.
Yuuniversitiin Bulee Horaa, Barnootni Gadaa jalqaba barattoota Digrii jalqabaa barataniif, dhiyeenyatti ammoo Sadarkaa Digrii lammataatiin Gadaa and Peace Studies/ yookaan Sirna Gadaa fi Barnoota Qo’annoo Nageenyaa jedhamee kennamuuf jiraa kan inni jedhe.
Dr. Caalaan karoora barnoota kana kennuu Yuuniversitichi erga jalqabee akka bubbule himanii, haala barnoota kanaa haa qindeessuuf giddu gala Qorannoo Sirna Gadaa ijaaree eebbisiisuusaallee beeksisan. Obbo Roobaa Dambii Hoogganaa Giddu - Gala Qorannoo Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaati. Giddu -Galli Qorannoo kun barnoota Sirna Gadaa kennamuuf jedhu kana itti gaafatamummaan gaggeessa jedhan.
‘Giddu – Galli Qorannoo Gadaa kun ergamni isaa beekumsa “Jeebanaa’aa” jenna nuti jechuun (indigineous knowledge) isa jedhan qoratee gara barnoota baratamuutti ceesisuu, kana malees Yuuniversitiin Bulee Horaa, madda qaroominaa jedhee Aadaa fi Gadaa ummata naannoorratti hojjetaa jira, Giddu – Galli kun kana durummaan gaggeessa.’ Obbo Roobaa Dambii Hoogganaa Giddu - Gala Qorannoo Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaa
Obbo Roobaan yuuniversitiwwan biyyattii keessa jiran kaan duukas, akkaataa barnootni kun eger itti baballatu fi gabbatrurrattillee mariyataa jirraa jedhan. Kana malees Yuuniversitiwwan naannno Oromiyaa keessa jiran barnoota kana bocuu, gabbisuu keessatti nuu waliin hojjetaa jiru, bu’aa barnoota nu kenninu ilaalanii isaanis barnoota kennuuf itti adeemuuf yaada qabu jechuun dubbatan.
Barattootni Yuuniversitii Bulee Horaa waa’ee jalqabamuu barnoota Sirna Gadaa kana gammachuun simataa jiru. Mullataa Mekonnin barataan Universitii Bulee Horaa Sirni Gadaa kalaqa guddaa waan ta’eef barnootni isaa guutu biyyaa, darbees Gaanfa Afriikaattillee darbee kennamuu qaba jedhe.
Hoogganaan Giddu Gala Qorannoo Sirna Gadaa yuuniversitii Bulee Horaa obbo Roobaa Dambii barnoota kana ilaalchisee barnootni naannoo biroorraa dhufan yaadi isaanii akka walitti qabame isaanis ‘sirna Gadaarraa barachuun fayyadamoo nu taasisa’ deebii jedhu akka kennan dubbatanii jiru.
Dabalaniis barnootni kun dhimma nageenyaa, hawaasummaa fi waliin jireenya waliin walitti qabamee waan barattootaaf kennamuuf mooraa barnootaa keessatti rakkoon nageenyaa yoo mudate salphaatti furuuf, darbees lammii gaarii biyyaaf guddisuuf gargaarallee jedhanii jiru.
Barnootni Sirna Gadaa Yuuniversitii Bulee Horaatti qophaaye kun Afaan Ingiliziitiin kennam

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prezidaantiin Amerikaa Donald Traamp walii galtee daldalaa ijoo ta’anii lama lammiwwan Amerikaaf haala ammaan dura argamee hin beekneen injifannoo ta’uuf jira jedhan.
Traamp har’a sirna baniinsa Foramii Dinagdee Addunyaa Daavos Swizarland keessatti gaggeeffamu irratti dubbatan.Traampiin aangoo irraa kaasuuf jecha deemsa yakka ilaalchaa seeneeta keessatti har’a gaggeeffamu sa’atiilee hanaga tokko dura Traamp kana dubbatan.
Amerikaa keessatti hojjattootaa fi kaampaanilee maddi galii isaanii giddu galeessa ta’eef injifannoo argamee jechuun Traamp tarreessan.
Kana akeessaattis walii galtee sadarkaa duraa Chaayinaa waliin tolfamee fi walii galtee daldalaa haaraa Kaanaadaa fi Meeksiskoo waliin tolfamee seeneetnii raggaasisee maqaa dhahan.
Waggaa lama dura walgahii wal fakkaataa irratti yeroon dubbadhe jedhan Traamp Amerikaan deebitee akka bayyanattu goona jedheen ture jedhan.
Har’a Amerikaan biyya dinagdee hedduu guddattee fi addunyaan waan akkasii argee hin beeku jedhan.


text:
Itiyoophiyaa keessatti kabajamuun mirga dhala namaa fi kan Dimokraasii isa kaleessaa caalaa har'a daran dhiitamaa jira jechuu dhaan gamtaan MEDREK ibsa baasee jira.
IHADIG fi mootummaan Itiyoophiyaa keessumaa Oromiyaa godinaalee hundumaa keessatti baatii Guraandhala darbee kaasee hidhaa fi doorsisii gaggeefamaa kan jiru ta'uu dura ta'an MEDREK kan yeroo ammaa obbo Gabruu Asraat hubachisanii jiru.
Namoota 300 caalaatu hidhame kan jedhan obbo Gabruun hangi tokko lafti itti hidhaman hin beekamu, kanneen MAAKALAAWWII keessatti hidhaman dhaqanii dubbisuun hin danda'amu jedhan.MP3 tuquun guutuummaa gabaasa kanaa dhaggefadhaa
Oromiyaa keessatti nama hidhuun hammaateera
Itiyoophiyaa keessatti kabajamuun mirga dhala namaa fi kan Dimokraasii isa kaleessaa caalaa har'a daran dhiitamaa jira jechuu dhaan gamtaan MEDREK ibsa baasee jira.
Oduu
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Tamsaasa Guyaadhaa Guyyaa
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
29-11-2022
Komishinni Araaraa Ibsa Baasee Jira
-
-
-
-
-


text:
RDH
Obolewwan keenya kuniin Jiraatota Biyya Saud Arabiyaa Magaala Riyaadit.
Lameenu kan fuudhanif Abba ijoole Tokko tokkoot.
Hadha isaan Hajiif Naanoo Oromiyaa Godina Wolaga Magaala Horo Gudurru irra fidan haaji wajjiin osso gegeeysan balaan kun yeroo argamet Lubbu haadha isaan bararan isaan gamma akhirat imalaniiru.
Sirna Haaji kana gubbat Maatin Nama 9tu wajjiin ture Haadha isaani fi Obooleyti haadha isaan isaan lameen akkasummas Ilmaa obooleyti isaani fi haadha mana isaan woluma galati Maati 9 keeysa namoon 4 gamma fuula Rabbit deemaniru.
Rabbiin isaanif Haa araramu !
Sagantaa Raadiyoo Daandii Haqaa guyyaa hardhaa keeysati Maati kana dubifneera Obooleysi keenya Tokkos muuddano Haaji gubbat Minat issa muudatef Lubbuun issa akkamiin du’a irraa akka olte nuf seenesa .
Sagantaa keenya guyyaa hardhaa gubbat nu Eega !!!


text:
Kana jechuun duulli dhaabbate jechuu miti. Wayyaaneen tooftaa biraatin kubbaniyyama san as baasuuf mala malaa jirti. Kanaafuu dammaqinsaan hordofuun gaafa isaan halluu takkaahuu maqaa biraatin as baasan itti duuluun barbaachisaadha.
Amma qabeenya/ kubbaaniyyaa Wayyaaneen kan biraa adda baasuun irratti fuulleffachuun barbaachisaadha. Kubbaaniyyaalee kana waliin haa fillu.Duulli godhamu mikaa’uudhaaf qabeenyi / kubbaniyyaan filamu ulaagaalee armaan gadii guutuu barbaachisa.
1) Warshaan ykn kubbaniyyaan sun meeshaalee call isaa omishuuf isa barbaachisan argachuuf akkasumas callaa isaa gurgurachuuf hamma takka Oromoofi Oromiyaa irratti hirkata. Kana jechuun meeshaa omishaaf isa barbaachisan qonnaan bulaa Oromootirraa bitataa? Oromiyaa keessa fe’atee deemaa? Callaa gurguru hoo Oromootu irraa bitaa? Oromiyaa keessaa dabarsee gurguraa?
2) Kubbaaniyyaan sun qaamaan Oromiyaa keessa jiraa?Yoo jiraate eessa ( Godina, Aaanaa, Ganda/ Magaalaa. Kubbaniyyaan Oromiyaa keessatti argamuun tarkaanfilee hedduuf barbaachisaadha.
3) Kubbaaniyyaa/ qabeenya kanarrtti tarkaafii fudhachuuf namni ykn gareen tokko gaaga’ama ( risk) hammamii isa mudachuu danda’a? Galiin keenya gaaga’ama xiqqaadhaan kasaaraa guddaa geessuu ta’uu qaba.
Yaada keessan arman gaditti comment gochuun ykn inbox gochuun hamma boruutti nuun gayaa. Nuti ammoo kan harki wayyabni filate laallee gaafa Wiixataa isin beeksifna.


text:
Waxabajjii 20/2014(TOI) – Mootummaan Itoophiyaa miidhaa loltootaa fi milishaa Sudaan daangaa Itiyoo-Sudaan irratti mudateen gadduu ibse.
Miidhaa lotoota idilee Sudaan deeggarsa garee shororkeessaa ‘ABUT’n daangaa Itoophiyaa qaxxaamuruun seenan irra ga’e ilaalchisee Ministeerri Dhimma Alaa ibsa baaseera.
Ministeerichi ibsichaan taatee gaddisiisaa daangaa Itoophiyaa fi Sudaan irratti raawwatame hubachuu ibseera.
Gochichi bulchiinsa Itoophiyaa keessatti kan raawwatamee ta’uu fi loltoonni idilee Sudaan garee shororkeessaa ABUT’n deeggaramuun lafa Itoophiyaa erga weerareen booda ta’uu eereera.
Mootummaan Itoophiyaa taasichaan lubbuu darbetti gadduu ibsuun, yeroo dhiyootti dhimmicharratti qorannoo kan gaggeessu ta’uu hubachiiseera.
Haqi jiru daangaa Itoophiyaa ce’anii haleellaa kan raawwatan loltoota Sudaan ta’ee osoo jiruu, Sudaan kan gochicha raawwate Itoophiyaadha jechuun gochicha gara balleessuuf ibsi baaste sobaa ta’uu himeera.
Mootummaan Itoophiyaas, gochaa hammaataan akka hin uumamneef mootummaan Sudaan akka of ilaaluu fi dhimmicha akka tasgabbeesuu abdii qabu ibseera.
Taateen kun hariiroo cimaa bara dheeraa Uummatoota Sudaanii fi Itoophiyaa giddu jiru cilee dibuuf akka ta’e kan amanu ta’uu eeruun, gochichi imalaa misoomaa fi nageenyaa Itoophiyaa gufachiisuuf kan bocamedha jedheera.
Mootumman Itoophiyaas dhimmicha qajeelfama jiruun, garaagarummaa biyyoota lameenii gidduu akka furamuuf itti dhiyeenyaan kan hojjettu ta’uu ragaan Ministeera Dhimma Alaarraa argame ni muldhisa.


text:
Kaappitaal US: Qondaalli poolisii kaappitaal US tokko ajjeefame
Haleellaan gamoo Kaappilaal US kan Waashingitan keessaatti qaqabeen qondaalli poolisii tokko yoo ajjeefamu kan biraa irra ammoo miidhaan qaqqabuun hospitaala galeera.
Qondaaltonni poolisii osoo haaduudhaan waraanamuuf hindorsifamiin dura konkolaataan tokko keenyaa nageenyaaf kaa'ameen walitti bu'usaa poolisiin hime.
Qondaaltoonni poolisiin dhukaasa deebii banuun shakama ajjeesaniiru.
Haleellaan raawwatamee kunis gocha shororkeessuummaa waliin hidhata akka hinqabaannee himan.
Baatii sadiin dura baatii Ammajjii keessaa tibba deeggartoonni Doonaald Tiraamp hokkora kaasanii turaniitti gamoo Kaappitaal Hiiliitti haleellaan raawwatamunsaa ni yaadatama.
Itti gaafatamaa Ittaanaan poolisii meetiropolitaantii Waashingitan DC Roobart Konteen ''haaleellaan kan raawwatamee qaamoolee nagaa kabachiiftootaa irratti ta'ee kaan dhimmichi bu'uurasaa irraa qorachuun beekuun ittgaaftamummaa keenya, isas ni raawwanna,'' jedhan.
Akkasumas Ittigaaftamaa eeggataa poolisii Kaappitaal Hiil kan ta'an Yugaanaadaa Piitimaan 'haleellaa irratti raawwatameen lubbuun jaalleen keenyaa tokko darbuusaatti baayyee baayyeen gaddee'' jedhan.'
Miseensi poolisii miidhaa irra gaheen lubbuunsaa darbe Wiiliyaams Ivaansi kan jedhamu yoo ta'u, waggoota darban 18f poolisii Kaappitaal Hil ta'uun tajaajileera.
''Qondaala Ivaansiifi maatii isaa kadhannaa keessaniin yaadadhaa'' jechuun waamicha taasisaniiru ittigaafamaan kun.
Namoota haleellaa raawwatamee qorataa jiran keessaa lama ragaa CBAf kennaniin, namni haleellaa raawwachuuf yaalee ture dargaggeessaa waggaa 25 fi jiraataa Indiyaanaa kan ta'e Nohaa Giriin jedhama jedhan.
Poolisiin waa'ee shakkamaa kanaa irratti galmeessaarraa ragaa omaa akka hinqabne ibse.
Haata'u malee wallakkeessa baatii Guraandhalaa keessaa Nohaan hojiisaa gadhiisuu fuula facebook isaarratti barreessee kan ture yoo ta'u booda garuu haqeera.
''barreeffama sanaanis irra caala sababii dhukkubbiitiin, mummeen ammoo imala jireenya afuuraatiif'' jedhee ture sababii itti hojii dhaabee yoo ibsu.
Dargaggoon kunis qoricha sammuu adoochaa osoo hinbeekiin fudhataa tureen dhiibbaa narra gaheen rakkataa akka ture barreesse ture.
Kana malees dhaabbata amantaa 'Nation Islam' jedhamuuf fedhii olaanaa qabaachu fuula facebook isaarratti barree ture.
Dubbi himaan dhaabbata facbook gama isaatiin fuulichi kan dargaggoo kanaa ta'u BBCf mirkanneesseera.
Itti dabaluunis dhaabbatichi ''balaa gaddisiisaa kanaan booda yaadni keenya hundumtu miseensa poolisii Kaappitaal Hiil ajjeefamaeefi maatii isaa waliin'' jedheera.
Dhaabbanni facebook fuula nama kanaa facebook fi Instagram irraa haqu beeksiisuun, ergaawwan haleellaa kana faarsan ykn deegaran kamiyyuu kan haqu ta'u akeekkachiseera.
''Oggeessoota haleellaa kana qorataa jiran waliin hojjataa jirra'' jedheeras.
Wayita ammaa kanattis naannoon gamoo teessoo koongrasii Ameerikaa kan ta'e Kaappitaal Hiil eegunsa cimaa jalatti argama.
Miseensoonni kongisarii ammatti boqonnaarra waan ta'aniif wayita haleellaan raawwatameetti namoonni siyaasaa hedduun gamoo keessa hinturre.
Pirezidaantiin Ameerikaa Joo Baayidan haleellaa raawwatameeti gadduu ibsani maatii poolisii ajjeefameetiif tasgabbii hawwaniifiiru.
Akkasumas Waayita Hawuusiitti alaabaan gadi siqee akka fanniifamuuf ajajan.


text:
Jaarmayaan Sagantaan nyaata addunyaa kan Tokkummaa Mootummootaa(WFP) bulchiinsa naannoo Afaar fi Amaaraa keessatti namoota sababaa walitti bu’iinsii baballachuun rakkataniif gargaarsa nyaataa marsaa duraa raabsu xumureen jira jedha.
Ta’uus garu, gargaarsa dhala namaa bulchiinsa naannoo Tigraay dhaqqabsisuuf sochiin ta’u, amma iyyu danqaan waan jiruuf jecha raabsii gargaarsaa iddoo sanatti gaggeeffamuu qabu duubatti akka hafuu gochaa jira jedha sagantaan nyaata adduyaa.
Erga Hagayya 15 bara 2021 jalqabee bulchiinsa naannoo Affaarii fi Amaaraa keessatti namoota kuma 300 ta’aniif jaarmayichii nyaata raabsee jira.
Tigraay keessatti erga caamsaa 27 jalqabee gargaarsii nyaataa marsaa lammataa uummata Miliyoona 2.4f kanneen Tigraay Kaaba-dhiyaa fi Tigraay Kibbaa keeessaaf raabsamuun ibsamee jira.
Gabaasaaleen mirkanii hin qabnee kan kutaalee sadeen irraa argaman akka jedhanti, dhabamuun wabii nyaataa dabalaa kan jiru yoo ta’u, kunis maatiin manaa fi qe’e isaanii barbadoofnaan dheessuu isaaniin akka ta’e, sagantaa nyaata addunyaa keessatti, Daayreekteera biyyoota kutaa Afrikaa Bahaa kan ta’an Maaykil Daanfoord ibsanii jiru.
Baatii waxabajjii dabree akkuuma tilmaamamee, uummanni kuma 400 yeroo ammaa kanatti haallii beela fakkaatu akka isaan mudatuu kan beeksisee yoo ta’u, gargaarsa nyaataa ga’aa dhaqqabsisuuf yaaliin jiraatuus haallii jiru amma akkaan yaaddeessa ta’a deemuu beeksisee jira.
Bulchiinsa naannoo Afaarii fi Amaaraa keessattis uummanni kuma hedduun manaa fi qe’e ofii irraa godaanuu fi qabeenyaan isaanii barbada’uun ibsamee jira.
Maraafu jedha jaarmayaan sagantaa nyaata addunyaa, walta’iinsaa fi deggersa guutuu paartilee walitti bu’iinsa kana keessaa harka qaban biraa argannee, uummata gargaarsa barbaaduu mara hatattamaan dhaqqabuun dadhabamnaan, Itiyoophiyaa gama kaabaa balaa hamaatu eeggata jedha.


text:
“‹”‹Donaald Traamp fi Kim Jong-Un daangaa Kooriyaa lamanii irratti wal argan
Donaald Traamp har’a hogganaa Kooriyaa kaabaa Kim Jong-Un waliin tahuun daangaa Kooriyaa Kibbaa qaxxaamuruun gara Kooriyaa Kaabaa kan seene yoo tahu, haaluma kanaan Traamp prezdaantii Ameerikaa dachii Kooriyaa kaabaa seene kan jalqabaa tahuu odeeyfannoon ni mul’isa.
Hoggantoonni lamaan dhimma Niwkilarii Kooriyaa Kaabaa irratti mariin kanaan dura Veetnaam keessatti geggeessan walii galtee malee kan xumurame tahuun ni yaadatama.
Odeeyfannoo birootiin ammoo wal gahii biyyoota G-20 Jaappaan keessatti geggeeffame cinatti Prezdaant Traamp fi Prezdaantiin Chaayinaa Zii Jiping dhimma daldala biyyoota lamanii irratti mari’atanii jiru. Marii hoggantoota lamaanii booda bulchiinsi Traamp ibsa baaseen, hoggantoonni lamaan wal dhabdee daldalaa biyyoota lamaan jiddutti uumame mariin furuuf kan walii galan tahuu beeksise. Haaluma kanaa Ameerikaan qaraxa dabalataa meeshaalee Chaayinaa muraasa irra keette yeroodhaaf kan kaastu tahuu ibsame.
Gama birootiin ammoo hoggantoonni biyyoota G-20 dhimma faalama qilleensa addunyaa irratti mariin geggeessan walii galtee malee kan xumurame tahuun beekamee jira.


text:
DHAKAA FI CIRRACHA WALIRRA TUULUU DUWWAAN GUDDINA DINAGDEE HIN FIDUU!
Waggaa shanan tokko fuuldura, barattoota univarsiti eebissuu dhaaf hooggantoonii ODP (enna sana OPDO), bakka addaa addaa ti ergamani turan. Hundii saanii yoo haasaa godhan, waanuma tokko irratii xiyyeeffatan: wal ijaaraatii kobil stoonii dhan daandii tolchaa! Kana turee dhaamsi saanii.
Hojjaan haatuffatamu jechuu koo mitii, waan faala waayiin dhaamsa sana keessati argee malee! Garuu, attamiti namni hundii kobil stoonii dhan daandii tolchee jiraata? Kan bira, dhaamsi fi gorsi suni, waan wari haasa gochuu dhaqaan xiinxalanii dubbatan otto hin taanee, walii galteen hundii keessan akkas jedhaa waan jedhaman fakkaatee natti mu’aateeyyuu. Akkasittii hasa’aa jedhamani akka ta’ee shakki hin qabuu. Eenyuu ajaja akkasi akka keenneeyyuu beekamadha.
Har’aa kana katabuu kan nakaasee, haasa hogganaan ODP Gudar, Obboo Masarat Olaana taasisee OMN irratii iddan dhageeffadhee booda. Saba Gudar tu ODP balaleefatee. “Hojja dhabnee, jiruun nutti ulfaatee,” jedhuu. Geeddaramni ta’aa jira jedhaa garu waanti geeddaramee hin jiruu, warrii kaabinee asuma wal nyaachaa hooluu, otto homaa saba hin hojjatiin ji’aa lakka’ani minda fudhatuu fi waan kkf kaasani hadheefatanii dubbatan.
Kanaa fi egaa Obbo Masarat deebii keenuu dhaf kan carraqee. Maal jedhee yoo deebii kennu? “Laga jijiga jedhamu tokko, asuma dhiwoo dha, cirracha baasuu dhaaf yaadnee, projektii qopheesinee mottuumattii erginee, kunno deebii eegaa jira…”
Ammas waayeedhuma dhakka yaaduu wari ODP! Ani kana jedhuu, dinagdee saba tokko jechuun dakkaaf waan dhakaa faana wal fakkattu eenytuu jedhee? Dur akkas jedhamee itti himameera ta’aa. Waan itti himamee sana fudhattani akka itti himametti hojjaarra hoolchhun dhirqama saanii turee, bara sana. Garuu ammas maaliif akkuma duritii yaaduu?
Deebiin sa salphadha. Otto offiin hin yaadiin waan itti himaamee hojjaa irra hoolchuutuu ammala itti ta’ee. Muuxxannoo xinxaalani, bilcheessanii, hojja irra hoolchuu hin qabaan fakkaata. Namni birra xiinxalee waan gorsa keennee fis fudhatanii hoojja irra hoochu waan barbaadan hin fakkaatuu.
Akkas yoo ta’ee duwwa dha waan faala akkasii kan hojjattan, waan jedhan kan irra dedebi’aan! Amma rabbi isintii ha’agarsiisu, Obboo Masarat kan bulchuu, Gudarii – lafaa waaqni eebisee huumee. Carran saabni ittiin jireenya isa yeroo gabaabaa keesati geedaruu danda’uu laka’aame hin dhumu: Inqaaqoo, hanani, damma, mukka dhabuu, fi kkf. Warri ODP garu akkuma awudio dur waraabamee holka’aamee, ammaas irra dedebi’anii “dhakaa, cirrachaa….” Jedhuu.
Iyyuumi dinagdee mala qaba. Iyyumni yaadaa garuu fala hin qabuu. Dhibeen ODP iyyuma yaadaatii. Dur jedhee fixee, weellissaan Oromo inni akkas jedhee sirbee:
Yaa baalee sarariitii,
Maal yaada bulaniitii,
Namni yartuun nama miittii?
ODP ni waan yaadaa bulaan hin beeknuu, kanafii hormi qe’ee dhufee kan roorisuuf (kuni illee yaadan asitii kaaseen hala hwaatawu malee!)
Warri waanan katabu dubbiftaan, jecha weelisa dur kana akkan irra deeddee’uu akeekkattan ta’aa. Weelisaan sunni waan enna sana ta’aa turee duwwa otto hin taanee, sana boodas gar fuulduraatii waan dhufuu, akka ayyaantuu ti itti mu’aateeyyuu jechaadha!


text:
Hoong Koong jiraattotaaaf qarshii 39,000 kennuuf
Hoong Koong baasii gargaaruufi rakkoo faayinaansii jiraattootaa salphisuuf qarshii harkattii kennuuf jette.
Qondaaltonni mootummaa diinagdeen magaalattii waggaa tokkoo as wal'aansoo keessa waan seeneef baasii jiraattoota dandamachiisuuf kan kennamudha jedhan.
Maallaqni 39,000 bara bajataa kanarraa ramadamu jiraattoota miiliyoona torba umriin isaanii 18 darbe ni qaqqaba.
Sababii hokkora siyaasaa ji'oota danuuf adeemaa tureefi dhiyeenya kana immoo dhiibbaa koroonaavaayirasiin diinagdeen biyya kanaa miidhameera.
Magaalattii keessatti namoonni vaayirasii koroonaan qabaman 81 kan argaman yoo tahu kanneen keessaa lama lubbuun isaanii darbeera.
Itti gaafatamaan Faayinaansii magaalattii Pool Chaan, '' diingdeen Hoong Koong rakkina keessa waan galeef, dhimmicha xiyyeefannoon ergan ilaalee booda jiraattota umriin isaanii waggaa 18 darbeef qarshii 39,000 hiruu yaade. Kunimmoo baasii fooyyessuu fi rakkoo faayinaansii isaanii salphisuuf kan yaadame dha,'' jedhan.
Qarshiin jiraattootaaf harkatti kennamu kun qaam qarshii doolaara Hoong Koong 120 diinagdee biyyattii yeroo mormii fi vaayirasii koronaan miidhame dandamachiisuu kan ramadame dha.
Qondaaltonni akka jedhaniitti kiraa manaa fi gibirri mindaafi qabeenyarraa fudhatame ni deebi'a.
Hanqinni baajatni bara 2021tti doolaara biiliyoona 18tiin ol dabala jedhameetu eegama. Kuni naannoo kanaaf isa guddaa dha.
Hoong Koong kana dura seektaroota sababii weerara vaayirasii koroonaatiin miidhaman kanneen akka reestoraantii fi dhaabota geejibaa bayyanachiisuuf qarshii kennaa turte.
Daangaa Hoong Koong kana keessatti sababa mormii siyaasaaf baatii heedduuf hokkorri tureera. Wal dhabdee rogeessotaaf poolisii gidduu uumamuun dhukaasni banamaa ture.
Koroonaavaayirasiin torban darban keessatti uumama sochii uummanni addabaabaayitti qabu akka hir'isu taasiseera.
Wiirtuu daldalaa kan turte magaalaan kun waraana Chaayinaa fi Ameerikaa gidduutti adeemu keessaa of baasuun daldala ishee qabbaneessaa jirti.


text:
Hawaasni Oromoo fii Toophiyaa guyyaa ar’aa magaalaa lammaffaa biyya Suweedin Goteborgi keessatti harka wal qabachuun garee Wayyanee ta maqaa jaarumsa kuurii laga Abbaay jedhuun maallaqa ummatarraa funaanuuf guyyaa ar’a Hagayya 31 bara 2013 dhufte turte. Haata’uu hawaasni wal yaame gurmuun bakka isaan walgayuuf itti karoorfatanitti itti dhaquun akeekni saanii akka hin milkooyne addaan facaasan, qarshiin namarraa funaanuuf dhufan hafee mataa ofiitiifuu poolisaa jalatti dheessuun achirraa baqatanii jiru..Guutuu dhimmaa kanaa viidiyoo kana daawwadhaa!!
Check Also
Siyaasaa fi amantii
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra …


text:
Qajeelcha fi seenaa Nabiyyii (SAW) barachuun Muslimoota hundaaf dhimma garmalee barbaachisaa ta’eedha. Kaayyoolee baay’ee galmaan gaha. Isaan keessaa ijoon: Eenyummaa Ergamaa Rabbii (SAW), hojiiwwan isaa, dubbiiwwan isaa fi wantoota inni mirkaneesse beekun isatti hidhachuu fi fakkeenya godhachuu, Muslimni akka nabiyyii (SAW) jaallatu taasisu. Nuti yeroo Nabiyyiin Qureeshotatti da’awaa godhuu fi isaaniitti qabsaa’u bira hin jirru. Kanaafuu, akkamitti osoo isa hin beekin isa jaallachuu fi hordofuu dandeenyaa? Kanaafuu, karaan tokkichi nabiyyi (SAW) itti jaallatanii fi hordofan seenaa isaa (siiraa) barachuudha. Seenaa Nabiyyii barachuu fi qo’achuun Nabiyyiin abbaa manaa akkami, hogganaa akkamii, bulchaa akkamii, barsiisaa akkamii, abbaa murtii akkamii, daa’ii akkamii akka turan ni baranna. Haala fi eenyummaa keenya osoo adda hin baasin hundi keenyayyuu seenaa Nabiyyii qo’achuu fi qorachu irraa faaydaa guddaa arganna. Kitaabni kuni seenaa odeessu qofa osoo hin ta’in barnoota seenaa irraa argamu jalatti gabaabbinaan ni dhiyeessa. Kuni haala salphaan seenaa Ergamaa Rabbii (SAW) irraa barnoota akka fudhatanii fi hojitti akka jijjiraniif nama gargaara. Seenaa as keessatti dhiyaate nama guddaa qofaaf osoo hin ta’in nama hundaaf qajeelcha ta’a. Sababni isaas, umrii daa’imummaa, ijjoollummaa, dargaggummaa fi umrii san booda jiru keessatti wanta Rasuula (SAW) qunname fi adeemsa isaa waan himuuf, ijoolleef, dargaggootaa fi namoota biroo hundaaf barnootaa fi qajeelcha guddaa ta’a.
Kitaaba kana buusuf liinki armaan gadi tuqaa:
https://sammubani.files.wordpress.com/2021/12/ilmaan-namaatiif-qajeelfama-seenaa-nabiyyii-kabajamaa.pdf
Rakkoo booda tolti ni dhuftiAkkuma beeknu jiruun addunyaa iddoo qormaatati. Yeroo garii toltuun qoramna, yeroo biraa immoo rakkooleen qoramna. Dhugaa kanaa Qur’aana keessatti haala kanaan arganna: “Lubbuun hundi du’a ni dhandhamti. Isin qormaatuuf hamtuu fi wanta gaariin isin mokkorra. Garuma Keenyatti deebifamtu.” Suuratu Al-Anbiyaa 21:35Rakkooleen nama qunnaman rakkoolee waligalaa (aamma) fi rakkoolee dhuunfaa (khaasa) jechuun bakka lamatti qoodun ni danda’ama. Rakkooleen wal-galaa rakkoo hawaasa guutuu qunnamaniidha. Kan akka kirkira lafaa, lolaa, hoonge, waraana, dhibee daddarbaa, fkn, koronaa, fi kkf. Kanniin keessaa tokko hawaasa keessatti yoo argame, kalattinis ta’i alkallattin nama hunda miidha. Rakkooleen dhuunfaa immoo rakkoo nama dhuunfaa qunnamuudha. Kan akka hiyyummaa, dhibee saffisaan hin daddarbine fi kkf dha. Rakkoon kuni namuma tokko ykn miseensa maatii qofa miidhu danda’a.Yeroo rakkooleen nama qunnaman namoonni dhama’iinsa guddaa keessatti lixu. Gara deeman wallaalu. Rakkoolee lamaan armaan olii keessaa rakkoon waraanaa biyya teenya muudataa jiru rakkoo wali galaa nama hundaa tuquudha. Kanaafu, qormaata kana keessaan darbuuf maaltu namarraa eeggamaa? Mee kitaaba kana haa ilaallu:
https://sammubani.files.wordpress.com/2021/11/galaana-fitnaa.pdf
Kitaabni “Yaadaa fi Milkaa’inna” jedhu, tarkaanfilee kudhan miira mirqaansu jabaatiin nama sochoosun gara milkaa’innaatti nama qajeelchu ibsa…. Nama qalbii isaa jaalala milkaa’innaatiin qabsiisuu barbaade hunda dubbisa.
Itti Fufi
Yoo facebook achumaan badee hafe karaa telegraamiitiin hanga danda’ameen ergaa walii dabarsina. Kanaafu,
t.me/sammubani tuquun itti dabalamaa.
Isra’el akka lakkoofsa Awrooppa bara 1948 erga hundeefamte jalqabee, balleessaa fi hacuuccaan raawwattu xiqqaa miti. Guyyaa guyyaan cunqursaa fi hacuuccaan isaanii dabalaa adeemee jira. Tarii namni gariin, “Sila Rabbiin olta’aan badii isaanii kana hin dhabsiisuu?” jechuun yaadu danda’a. Eeti, Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa waan hundaafu hammaa fi yeroo murtaa’aa kaa’e jira. Yeroon murtaa’e yoo dhufe wanti suni duubatis hin harkifatu, durattis hin darbu. Kuni seera Isaa hin jijjiramneedha. Qur’aana keessatti:
Read more
Dhugumatti, boqonnaa, tasgabbii fi gammachuu qalbii argachuun, yaaddoo fi dhiphinni qalbirraa deemun wanta namni hundu barbaadudha.Namoota keessaa nama sababoota gammachuu baay’ee argatee jireenya gammachuu fi gaarii jiraatetu jira. Ammas, isaan keessaa nama sababoota kanniin dhabee jireenya dararaa jiraatetu jira. Ammas, isaan keessaa hamma Rabbiin isa milkeessen nama jiddu-galeessa ta’etu jira. Mee tarkaanfilee gammachuutti nama geessan ilaalu itti haa fufnu
Itti Haa Fufnu
Tarkaanfi 2ffaa: Gochootaan yookiin beekumsa faayda qabuun of ko’oomsu Itti Haa Fufnu
Dhugumatti, Faaruun hundi kan Rabbiiti, gargaarsaa fi araarama Isa kadhanna. Sharrii nafsee teenyaa fi badii hojii keenyaa irraa Isaan tiikfamna. Nama Rabbiin qajeelche kan isa jallisu hin jiru, nama Rabbiin jallise kan isa qajeelchu hin jiru. Itti fufuun: wanta shakkiin keessa hin jirre keessaa tokko gammachuun wanta namni hunduu garmalee barbaadudha. Namoonni hundu gammachuu ni kajeelu. Gammachuun kaayyoo isaanii ol’aanaadha. Garuu akkamitti wanta barbaadan kana argatanii?
Itti Haa Fufnu
Addunyaan tuni akkanumatti uumamte tan dagatamte osoo hin ta’in seera ittiin bulmaataa qabdi. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa addunyaa tana keessa seerota Isaa hin jijjiramne kaa’e jira. Namni seerota kanniin beekee itti bulee, rakkoo fi adabbii hangana hin jedhamne keessaa baha. Namni kana dide immoo rakkoo fi adabbii cimaaf of saaxila. Dhibeen koronaa yeroo ammaa addunyaa haguuge kuni seera Rabbii olta’aa kan hordofuudha. Sababni isaas, vaayrasini kuni wanta lubbuu qabu waan ta’eef Rabbiitu isa uume, seera Isaatiif masakama. Kanaafu, mee har’a madda sirrii irraa seera kana haa barannu.
Itti Haa Fufnu
Tafsiira (Ibsa) suuratu Al-Hadiid hanga kutaa 6 ilaalle jirra. Kutaa 7ffaa keessatti maalummaa jireenya addunyaa ni ilaalla. Jireenyi addunyaa namoonni dheebotanii fi irratti wal fixaniif tuni maalidhaa? Haqiiqaan (dhugaan keessa) ishii akkamii? Namni sirritti keessaa fi dhuma jireenya addunyaa yoo beekin gubbaa ilaalun ni gowwooma. Amma tafsiira suuratu Al-Hadiida kutaa torbaffaa itti fufnu.
Itti Haa Fufnu


text:
Warri Harka Bitaatiin Waa Dalagu Rakkate
Duudhaa biyyoota garagaraa keessatti harka bitaatiin waa dalaguun akka dogongoraatti laallama. Kanaaf maatiin ijoolleen isaanii wayta harka bitaatiin waa dalagan dhoorkuudhaaf tattaaffatu. dabalataan wantootni harka bitaatiin dalaguun dhoorkame ni jira. Islaamummaa keessatti harka bitaatiin nyaatuun dhoorkamaadha. Biyyoota eeshiyaa heddu keessattis harka bitaatiin waa dalaguun abaaramuudha jedhamee amanama. Barruu tana keessatti wantotoa harka bitaatiin wal qabatan muraasa isinii dhiheessina.
Ummata dachii tanarra jiru keessaa parsantii 10 kan tahu warra harka bitaati
Ummata biiliyana 8 jedhamee tilmaamamu keessaa warri harka bitaatiin waa dalagu miiliyana 800 taha jechuudha. Haa tahu malee meeshaan warra harka bitaatiif jedhamee oomishame hedduun hin jiru. Sababa kanaaf yeroo heddu warri harka bitaatiin waa dalagu miidhamutti jira. Namni meeshaa warra harka mirgaatiif hojjatametti fayyadama jedhee osoo yaalu du’es hedduudha. Qorannoon godhame akka mulisutti wagga waggaan namoonni 2,500 tahan meeshaa warra harka mirgaatiif oomishame osoo fayyadamuuf yaalan lubbuu ofii dhabutti jiru.
Qorattoonni yeroo heddu warra harka bitaatiin waa dalagan qorannoo keessaa ni baasu
Qajeelatti qorattoonni qorannoo san yoo warra bitaa irratti dalagaa hin jiraannee, warra bitaan waa dalagu qorannoo ilma namaatiif godhamu keessaa ni ari’u. Akka walii galaatti sammuun karaa bitaatiin jiru qaama karaa bitaatiin jiru toohata, kan mirgaan jiru ammoo isa gara mirgaatiin jiru toohata. Haa tahu malee sammuun warra harka bitaatiin waa dalaguu wal xaxaa fi walitti hidhataadha. Sammuun gara bitaa jiru qaama gama mirgaa jiru toohachuu danda’a. Kanaafuu qorannoon ummata parsantii 10 irratti godhamu ummata parsantii 90 tahuuf waan hin hojjanneef, qorannoollee gurguddoo addunyaarratti geggeeffamu irratti warri harka bitaa hin hirmaatu.
Bineensonnis dhimma harka bitaafi mirgaa kanarratti garaagarummaa qabu.
Uumamaaleen akka jaldeessaa kanneen harka isaanii hedduminaan fayyadaman harka bitaa fi mirgaattis dhimma bahu. Isaan keessaa kan mirga qofa fayyadamuu fi kan bitaa qofa fayyadamus ni jira. Garuu Kaangaaroon waan hunda harka bitaatiin dalaga. Soorata lafaa argate afaan kaayatuuf harka bitaatti fayyadama. Akkasumas qaama ofii qulqulleessuu fi ilbiisota xixiqqoo ofirraa guuruufis harka bitaatti dhimma baha. Allaattii Paaroot keessaa ammoo harka 90 kan tahan miila bitaa fayyadamu. Waan lafaa fuudhuu barbaade hunda miila isaa kan bitaatiin fuudha. Qorannoon godhame akka mul’isutti, kormaan adurree hedduminaa harka isaa kan mirgaatiin kan dalagu yoo tahu, dhaltuun ammoo harka bitaa filatti.
Qophii: Abuu Ibtisaam


text:
Itiyoophiyaa keessatti Kanneen jibbinsaa fi hookkara kakaasan namoota Itiyoophiyaa biyyaa ala jiraatan yokaan Dayaasporaa keessaa hagi tokko Yunaayitid Isteetis keessa jiraatu jechuun Itiyoophiyaatti Ambaasaddarri Yunaayitid Isteetis ibsa kaleessa kennaniin dubbatanii jiran.
“Yunaayitid Isteetis keessa haala miijawaa fi nageenyaa keessa taa’anii Itiyoophiyaa keessatti jibbinsaa fi hookkara kakaasu” jedhan Amnaasaddar Maayik Reeyiner.
Yaada diploomaatii Amerikaa kana torban darbe mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmad paarlaamaa biyya isaaniif ibsanii turan.
Addunyaa bakka adda addaa irra ka jiran afaanneen Itiyoophiyaa keessaa dubbachuu kanneen danda’an irra hedduun isaanii paas portii Itiyoophiyaa kanneen hin qabne oduu uumanii odeessan kan “gaangeen dhalte” jedhu oofuun yuu-tuubii (you tube)irraa buddeen ta’eefii madda galii ofii godhatan jedhan.
Gara laafeessa kan ta’e uummanni Itiyoophiyaa immo warra afaan isaa dubbatan kana dhaggeeffatee wal nyaata jedhan Dr. Abiyyi.
Gabaasa guutuu caqasaa


text:
Hooggantuun Hong Koong Keerii Laam mootummaan isaanii seera yakkamtoota biyya ishee yakka ilaalchaaf gara Chaayinaatti erguu jedhu hambisuuf sochii godhu Chaayinaan ni hubatti, ni kabajji, ni deggertis jedhan.
Laam tuuta oduuf ibsa kennaniin qiyyaafati barbaachisaan yeroo ammaa hiriira mormii hookkaraan guutame dhaabsisuu fi nageenya Hoong Koong bakkatti deebisuu dha jedhan.Kanneen mormii kana irratti hirmaatan hookkarri ka’e magaalattii fi jireenya guyyoo lammiiwwanii ni hubatu jedheen abdadha jedhan.
Hiriirtonni mormii jalqaba baatii Waxabajjii keessa daandiitti kan ba’an seerri sun akka hafu gaafachuuf ture.


text:
Jarmayaan gargaarsa namoomaa tokko akka jedhetti tamsa’inni vaayiresii koronaa hanqina wabii nyaata addunyaa hammeessuu dhaan rakkoo beelaa fiduu mala jedhee jira.
Kan Yunaayitid Isteetis keessa maadheffate jaarmayaan CARE jedhamu addunyaa irraa lakkoobsi namoota hanqinni nyaataa hamaan isaan mudatu xumura waggaa kanaatti miliyoona 270 ga’uu mala jedhee jira.
Jarmiyaan kun akka jedhetti uummati Laatiin Ameerikaa keessaa hanqinni nyaataa isaan mudate dachaa sadii kan dabale yoo ta’u, dhiya afriikaa keessaa immoo dachaa dabalee jira. Afiriikaan kibbaa immoo dhibba irraa harka 90tu ishee mudachuuf jira jedhee jira.
CARE akka jedhetti biyyoonni dureeyyii ta’an iyyuu rakkoon wabii nyaataa kan isaan mudate yoo ta’u, Briteen keessaa nama 4 keessaa 1 nyaata madaalamaa argachuuf rakkata. Yunaayitid Isteetis keessaas erggga weerarri vaayiresii kanaa jalqabee qabee uummati miliyoona 6 ta’u gargaarsa midhaan nyaataa argachuuf galmaa’ee jira.
Biyyoonni hedduu fi kampanileen dawaa oomishan talaalii COVID-19 milkaa’inaan hojjetu dhiyeessuuf wal dorgomaa ennaa jiran kanatti, abuunichi kaatolika Roomaa Pope Fraansis kaleessa akka jedhanitti biyyoonni dureeyyii ta’an yoo ennaa talaalliin kun dhiyaatu dursa argatan gaarii hin ta’u jedhan.
Weerarri kun rakkoo addunyaa ti. Rakkoo akkasii keessaa wal qixa hin baatu. Mala wayyaawaa ta’een keessaa ba’uu qabna jedhan. Tamsa’inni vaayiresichaa hiyyeeyyii irratti hammaata jedhanii kuns sababaa wal caalmaan addunyaa dhuunfateef jedhaniiru.
Vaayiresichi eenyuufuu hin loogu garuu adda addummaan jiru balaa hamaa qaba jedhan.
Gabaasi gaazixaa New York Times har’a maxxanse akka jedhutti angawoonni magaalaa Chaayinaa Wuhaanii fi Hubeeyii bakka xumura waggaa darbee vaayiresiin koronaa keessatti argame
Mootummaa giddu galeessa Beejiing jalaa odeeffannoo dhoksan jedha. Gaazixaan kun akka jedhetti gabaasi keessuu yaada walii gala kan paartiin koministii Chaayinaa odeeffannoo barbaachisaa addunyaa jalaa dhoksa jedhu ni deggera jechuu dhaan, kunis muddama dipilomaasymmaa bulchiinsa Trampii fi Beejiing gidduu jiru hammeesse. Gabaasi kun itti dabaluu dhaan garuu angawoonni Chmaayinaa kan naannolee maal na dhibdee dhaan vaayiresiin kun Wuhaan irra darbee akka tamsa’u taasisan kan mul’isu illee jira jedheera.
Komiishinni gamtaa Afriikaa hanga ol aantummaa seeraa bakkatti deebi’ee hoogganoonni mootummaa hiikamanitti Maalii miseensummaa tokkummaa Afriikaa qabdu kan rarraasu ta’uu beeksisee jira.


text:
WASHINGTON, DC —
Itti gaafatamaan dhimmootii Komunikeeshinii mootmmaa naannoo Oromoyaa Obbo Faqaadu Tasammaa Raadiyoo sagalee Amerikaaf akka ibsantti Mootummaan Federaalaas ta’e kan Oromiyaa Mormiin gaggeeffame bulchiinsa gaarii dhaba irraa madde jedhee amanuus deemsa ture kessaatti kanneen yakka adda addaa rawwataniin to’annaa jala jiran walaba ba’u jechuu miti jedhan.
Kanneen to’annaa jala turanii fi amma iyyu jiran dhimmi isaanii sadarkaa sadiitti qodamee akka iaaalame ibsanii akkuma to’annaa jala oolantti battaluma kan gadhiifaman, to’annaa jala turanii barnooti eega kennameefii booda kan gadhiifaman akkasumas amma iyyu to’annaa jala kan jiranii fi kanneen yakki rawwatan ragaan irratti dhiyaatee seeraan ilaalamaa jiran jedhu.
Akka kanaaniis dhiyeenya kana namoonni hedduun barnoota eega argatanii booda Xollaay keessaa gadhifamuu kan ibsan Obbo Faqaaduun lafa to’annaaf turantti dararaan irra ga’e tokko iyyuu hin jiru jedhu.
Humootii waraanaas ta’e aangawoota mootummaa walitti bu’iinsa Oromiyaa keessatti uumameen lubbuu galaafatan ykn yakka adda addaa rawwataniin to’annaa jala oolan yoo jiru ta’e kan gaafataman Obbo Faqaaduun gara fuula duraatti kan ibsamu ta’a jedhan.
Kan dhiyaanya kana miliqee ba’e waraabbii sagalee walgahii DH.D.U.O irratti Obbo Abba Dulaa Gammadaa akka dubbataniitti mormii Oromiyaa keessatti dhalateef sababaan dhaabbatoota siyaasaa adda maqaa dhahaman miti jedhanii rakkoon numa gidduu jira jechuun akka fakkkeenyaattis barattoonni Oromoo Digrii adda addaan eebbifamanii hojii dhabuun rakkataa jiran kuma hedduu ta’uu xuquudhaan , yoo hojii argatan illee waardiyyummaa ta’u ibsanii turan.
Obbo Faqaaduun waa’ee kanaa gaafatamanii kunis kan gumaache qabaatu iyyuu bulchiinsa gaarii dhaba waliin wal qabata jedhu.
Mata dureelee adda addaa irrati deebii kennaan gaaffii fi deebii kutaa lamaan dhiyeessinu irraa caqasaa.


text:
Bitootessa 26 Bara 2016) Kori ABO kutaa Kanadaa Bitootessa 25/2016 Magaalaa Edmontonitti eegalame oolmaa isaa guyyaa lammaafaa keessatti marii bal’aa haala yeroo irratti xiyyeeffate hawaasa oromoo Edmontoniif naannoo ishee wajjin geggeessee jira.Korri konyaa ABO Gadaa Bilisummaa tiin geggeeffame kun seenaa koroota kutaa Kanadaa keessatti hanga har’aati dachaan kan caaluuf hamileen ummatichaa hedduu dinqisiisaa ta’uu SBO qaamaan bakka kanatti argamee mirkaneeffatee jira.kora hawaasaa kana caalmaatti kan adda taasise Saboonaa oromoof hangafoota qabsoo bilisummaa oromoo keessatti maqaan isaanii irra deddeebi’amee ka’u obbo Abdallaa Sulee qamaan argamanii haasaa seena qabeessaaf booreen guutame taasisan ummaticha wal gahii kana irratti argame onnachiisuu isaati.korri kun guyyaa borii qophii adda addaa erga taasifatee booda akka xumuramu sagantaa bahe irraa hubachuu dandeenyeera.
Check Also
Haala yeroo fi dubbii lola Toophiyaa keessatti adeemaa jiru muraasa
Lalisa Hussein Warri Mootummaa walii galtee Aafrikaa Kibbaa cinatti “Maqalee qabannee injifannoo labsina” jedhanii qophiirra …


text:
Barreessaan: Afendi Muteki.
Alii Biiraa fi sheek Haashim Al-Hararii
Seenaa ani aadaa kanaan barreesse Dr.Kabajaa Alii Biraa mataa isaatu natti hime. Seenaan kun waan hin eegamneef baay’ee na ajaa’ibe waan ta’eef “kitaaba qofa maxxanfame” jedhee labseen dokimentarii keessa kaa’e.
Guyyaa arraa adeeroon keenya Alii Biiraa du’aan addunyaa kanarraa boqotaniiru Rabbiin rahmata haa godhuuf. Biyyeen itti haa salphatu. Anis seenaa isaa gabaabsee isinitti himuufan jedha.
Fuula duraa
Alii Biraa sirba “Medih” gitaaraan sirbe bakka Nabiyyii Mohammed (S.A.W) kan akka munshidoota suudaanitti araarama addunyaaf ergame. Sirba kana yeroo jalqabaaf ijoollummaa kootti dhaggeeffadhe. Aliin yeroo medhiin sirbu “Bismillaahi Rahmani Raheum” jedhee eegala. Achumaan gitaara isaa pitch irraa gara pitch gadi bu’aatti fudhatee sirboonni medisiyaanotaa sagalee olkaasee taphatama. Walaloo sarara shanii lama erga dubbisee booda, rukuttaadhaan sirbicha eegale.
Ali Biraatu sirba kana karaa lamaan sirbe. Mala tokko keessatti gitaara isaa qofa fayyadame. Karaa lammaffaatiin, gitaara malee, faaruu keessatti dibbee fi harmoonikaa dhaga’uu dandeessa. Lamaanuu kaasetoota adda addaa irratti waraabaman. Kaasettii mana keenya keessaa kan gitaara qofaan sirbamee Medih waraabame qabna ture.
Ali bira medishe kan sirbe afaan arabaatiin miti. Sagalee afaan arabaa hunda bakka sirrii ta’e keessaa baasee sirbe. Keessattuu qubee afaan arabaa kan akka “Ayin”, “Suad”, “Gayin”, “Ayin” jedhu sagalee isaa sirrii sanaan dubbise.
Alii Biiraa barsiisaa gahumsaa akka ture nan beeka. Akkasuma yeroo afaan arabaa dubbatu madaalli isaa ulfaataadha. Ijoolleen Dirree Dhawaa keessatti dhalatan hedduun walaloo afaan arabaa barreessuu akka turan odeeffannoon qaba. Aliin abbaa walaloo natti fakkaate.
Barreessichaa fi hojii isaa
Guyyaan isaa Guraandhala 26-2007 (Bitootessa 5/ 2015) ture.
Gaafas hiriyaan Alii Biiraa fi Mokshee kiyya “Afendi Siyoo” na daawwachuuf Harar dhufan. Hiriyaan koo tokko fudhatee galee, guyyaa guutuu waa’ee yaadannoo durii haasa’aa oole. Jember gaafa gadi bu’uu eegalu gitaara mana keessa ture ol fuudhee Alii Biiraan Medih faarsuu eegale. Sagalee fi style isaa Alii waliin wal fakkaachuu isaatu na ajaa’ibe. Carraa gaaffii wayii gaafachuu barbaadeen “Alii miti kan walaloo kana barreesse? “” ittiin jedhe. Yeroo kana ture deebiin ani hin eegin argadhe.
Eyyeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee Walaloon Medih sanii dhiheenya kana hin barreeffamne. Barreessaan ulamaa seenaa islaama Ethiopia keessatti beekamaa ta’an keessaa tokko malee walaleessaa amateur miti.
Barreessaan walaloo “Sheek Haashim Abdul Aziiz” dha. “Sheekh Haashim Al-Hararii” ja’amuun namoota hedduudhaan beekkama. Sheekh Haashim hayyuu guddaa jaarraa 17ffaa keessa magaalaa Harar keessa jiraataniidha. Seenaan sheekh Haashim bal’aa waan taateef osoo bal’ina isaa keessa hin seenin dura dhimma keenya kan yeroo waliin wal qabatu haa dubbannu.
Sheekh Haashim barsiisaa fi Feqih (muftii guddaa) turan. Garuu namoonni baay’een kitaaba isaan barreessaniin of beeku. Namni kitaaba isaa keessaa beekkamtii argate “Fetisha Rahman” jedhamti.
Kitaabni kun walitti qabama du’aa’ii adda addaa fi walaloo Medhih kabaja Nabiyyii Muhammadiif (S A W) barreeffamedha. Kitaabichi Bahaa, Kibba Bahaa fi Lixa Itoophiyaa keessatti bakka hedduutti beekama. Daangaa Itoophiyaa olitti Somaaliyaa, Jibuutii fi Yaman keessatti beekama. Kitaabichi yeroo darbe harkaan barreeffamus erga maashiniin maxxansaa gara Itoophiyaa galee kaasee maxxanfamee bal’inaan babal’ateera. Hayyuun seenaa biyya German Professor Evald Wagner kitaaba isaanii seenaa dhuunfaa Sheek Hashim jedhu gara Jarmanitti hiikaniiru.
Waamicha Dammaqaa
Alii Birraa kitaaba kana keessatti walaloowwan Medih keessaa tokko gitaara isaatiin taphate. Aliin mataan isaa baqa walalichaaf uume. Maalumaafuu, Alii Biiraa walaloo meedhii kana gitaaraan akka taphatuuf eenyutu dhiyeesse?
Wantichi walitti amanamummaadha malee kan durfamee miti. Ali bira kitaba Fetisha Rahman ja’u hin dubisne gaafa jolle afren kelo walin dire dhawa kessatti hojatu san Inni maqaa kanaan kitaabni akka jiruyyuu hin beeku ture. Akka seensus Itoophiyaatti bara 1964tti, guyyaa jalqaba Finfinnee (Addis Ababa) ture carraan akka inni ol garagalchee ilaaluuf isa taasise uumame. Kun akka inni itti hundi gadi bu’e.
Alii Biraa miseensa garee muuziqaa kabajaa eegdota yeroo sanaati. Guyyoota boqonnaa isaa akka weellisaa tokkootti hiriyoota isaa Harargee fi Somaalee irraa dhufan waliin manni itti dabarse ture. Manni kun Cinema Raas cinatti argama. Abbaan manichaa kolleejii dubara imbaasii somaaleeti.
Alii fi hiriyoonni isaa maallaqni yoo jalaa dhumate, mana kana dhufanii maallaqa abbaa lafaa irraa liqeeffatu. Ayyaanas intaloon affeeramanii nyaatanii dhugu. Isaan baay’ee isaanii walitti qabu. Jaartiin Aliitti manaa baatee laaqana nyaattee gara hojiitti deebite. Erga isheen deemtee namni Somaalee fi Harargeetti dhalate guyyaa guutuu mana keessatti akka barbaadetti taphachaa oola.
Maarree gaafa jalqabaa Alii Biiraa malee namni tokko mana keessa hin jiru. Aalim kophummaa isaa gadhiisuuf gitaara isaa shakkuun muuziqaa shaakaluu eegale. Osooma jiruu daldalaan Moqaadishoo irraa dhufe tokko mana isaa seene. Abbaan manichaa eessa akka turte gaafannaan, Aliin gara embaasii somaalee bakka hojii ishee hojjettu akka deemte itti hime. Namichatu boorsaa fi kitaaba harkatti baatee deema. Lamaan isaaniiyyuu minjaala irra kaa’ee mana keessa deebi’uuf gabaa deeme.
Alii Biraa kan kophaa isaa gitaara isaa taphachaa ture sirbicha dadhabee kitaaba namichi minjaala irra kaa’etti ija isaa darbate. Mata dureen “Kitab Fatiha Rahman, Xaalif Bi Sheikh Hashim Al-Harariy” ja’u akka boogus laalame. Mata dureen isaa yaada waan qabuuf, banee dubbisuuf murteesse. Hubadhaa kitaabichi walaloo Medih, Selewat fi du’aa’ii kan miira keessummaa nama qabatu.
Alii Biiraan dubbisuu eegaleera. Walaloo hunda “Maashaa Allaah” jedhee faarse. Irra deddeebi’ee dubbisee fuula 112 irra ga’e. Walaloon fuula sana irra jiru aadaa fi waliigaltee isaatiin caalaatti isa ajaa’ibsiise. Gitaara isaa dhageessisuuf yaaluu eegale. Aayata kanas jedhii fiigi.
Dhugaan yoo bulte ni caalti.
Wobitaha Luz iza kofiyaa irraa baasi
Jedi bareddu
Yaa Rasulullahi siddqan fi meded
Antumul waliiduu maraataa dhale.
Wolhetaya azuumaa itti roobsaa
Wolinafsi Welhawa Akematti
Geiru Jedwake hayyuu durii irraa.
Yaa rasuula rabbii
Sirna awwaalcha Blugul Qasidu.
Ati cimaadha Bisuin Ahadun
Eyye in Dali min adwn nu godhe
Dookimentii Abiyyi Cyril Ambiyaa Lee
Yaa Rasulullahi Mali nu basii
Geiru Abik Feya Niemel Utd.
Aliin walaloo sana irra deddeebi’ee dubbisuun sirba isaaf ta’u barbaaduu eegale. Rukuttaa guddaa walaloo isaa waliin deemu hojjechuuf hedduu yaale. Dhuma irratti muuziqaa namoonni hedduun beekanii fi kilaayii fi kaasettiidhaan waraabe.
Daldalaan Somaalee magaalaa irraa yeroo deebi’u, Alii Biraa kitaaba isaa banee walaloo Medih keessaa tokko osoo dubbisu argate. Waan hin eegamne waan ta’eef dinqisiifannaanan arge. Akkuma guyyaan deemaa deemuun sirbi Alii onnee isaa dhabsiisee chiikii isaa irratti imimmaan dhangalaasuu eegale. Miira gammachuu keessa isaa dhufeen baayyee keessa galee ture. Alii Biiraa qarshii Itoophiyaa 300 badhaafame.
Alii Biiraan dabaree isaatti ajaa’ibsiifatee namicha ilaaluu eegale. Yeroo sana namni qarshii hangana gahu badhaafame hin jiru. Mindaan ji’aa isaayyuu qarshii torbaatama hin caalu. Daldalaan somaalee badhaasa hin eegamne yoo fudhatu, akka waan guyyaa san dhalatetti itti dhagahame.
Gara kutaa lammaffaatti haa ceenu?. Dhugumatti ani kutaa seenaa kanaa isa ajaa’ibsiisaa hin barreessine. Haalli jiru immoo guutuu isaa akkan barreessu naaf hin eeyyamne. Maarree kitaabicha keessatti isin dubbisna. Garuu seenaa biroo kan Alii Biiraa ilaallatu dubbachuu itti fufna.
Rabbiin rahmata siif haa godhu Alii! Rabbi siif haa araaramu
Afendi Muteqi
Onkoloolessa 21/2012


text:
Marii Ajajaa WBO K/Gujii Bahaa Jaal Magarsaa Lammii waliin taasifame
Tarkaanfilee WBO'n Konyaa Gujii Bahaa keessa sosso’u, Hagayya 8, 2021 irraa qabuun Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa irratti fudhachaa jiru ilaalchisuun, akkasumas, dhimma akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo giddu-gala godhachuun, marii Ajajaa WBO Konyaa Gujii Bahaa Jaal Magarsaa Lammii waliin taasifame.
Onoonnii fi Magaalonni Konyaa Gujii Bahaa, akkasumas, mooraaleen Waraana Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa irra-jireessi to’annoo WBO jala jiraachuu.
Hojiilee bakkoota to'annoo WBO jala galan keessatti hojjetamaa jiran
Bakkoota to’annoo WBO jala galfamanii jiran hunda keessatti, dhimma akeekaa fi galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo (Walabummaa Oromiyaa mirkaneessuu; Bilisummaa Oromoo dhugoomsuu; Mootummaa Birmaduu Oromoo fi Oromiyaa gad-dhaabuu) Uummata Oromoo hubachiisuu fi onnachiisuu, akeeka kana milkeessuufis, qabsoon hidhannoo fi deggersi WBO akkaan barbaachisaa ta’uu irratti dadammaksa uumuu fi daran jabeessuuf jecha, barsiifni Uummata Oromoof kennamaa jiraachuu.
Uummanni Oromoo galma qabsoo isaa kan Walabummaa biyya isaa, Oromiyaa mirkaneessuuf; Bilisummaa isaa dhugoomsuu fi Mootummaa Birmaduu Oromoo fi Oromiyaa gad-dhaabuuf taasifamu irratti fuuleffachuun, karaa maraan WBO tumsuu fi hidhachiisuun, ofiis hidhachuun, impaayera kolonii afaan qawween ijaaramte afaan qawween diiguun biyya (Oromiyaa) walaboomte gad-dhaabbachuuf irree tokkoon qabsaa’uun akkaan barbaachisaa ta’uu dhaammanna.


text:
Xumura ji’a darbee saatelaayitiin “Landsat 9” jedhamtu gara Hawwaatti furguggifamtee turte. Satelaayitiin kun jijjiiramni qilleensaa addunyaa kana mudataa jiru, dhiibbaa inni dachii irratti uumu qorachuu dhaan odeeffannoo gara lafaatti ergiti.
Keessummaan keenya har’aa satelaayitii kana hojjechuu keessatti injinerummaa dhaan qooda kan fudhatte shamarree waggaa 23 Mezmure Fissehaa jedhamti. Mezmuren Lixa wallaggaa magaalaa Dembi Dollootti dhalatte.
Yeroo ammaa kampanii NASAf satelaayitii hojjetu NORTHRUP GRUMMAN jedhamuuf hojjetti.
Waa’een Hawaa xinnummaa koo qabee fedhii koo ti jetti.


text:
Prezidaantiin Yunaayitid Isteets – Doonaald Traamp, har’a haasawa walga’ii hoogganoota NATO irratti haasawa dhageessisaniin, gamtichi, gama damee ittisaatii ka maallaqni itti hanqatu ta’uu ibsanii jiran. NATO-n irra-jireessa shororkeessummaa waraanuutti akka fuuleffatus hubachiisanii jiran.
“NATO-n gara fuul-duraatti tarkaanfiin fudhatu, duula farra-shororkeessummaa, dhimma godaantotaa, doorsisa Raashiyaa irraa dhufuu fi biyyoota gama Bahaa fi Kibbaatiin NATO daangessanitti fuuleffachuu of keessaa qabaachuu qaba – jedhan – Traamp.
Miseensonni NATO, maallaqa itti ramadamee baasuuudhaan akka dirqama isaanii bahan illee hubachiisan.
Biyyoota miseensota NATO 28 keessaa 23 dirqama isaanii ba’uu hanqachuun, uummata Yunaayitid Isteetsiif, gochaa haqaa miti – jedhan.
Haleellaan Boombii of-wareeginsaa torba kana Maanchester keessatti geggeessame, gad-fageenya gochaa hammeenyaa shororkeessummaa fuul-keenya dura jiru agarsiisa – jechuun illee dubbatan.


text:
TPLF Gaafi Oromoo ni deebisa yaadi jeedhu yoom ilee samuu ummataa keessa hin jiru garuu gareen Lama magarasa fi Dr. Abyi Ahemd fedhinnaa fi golgaa fedhii TPLF keessaa bahuu fi aanummaa sabaa qabaachuu isaanii kan ittiin muldhisan keessaa Gaafi ummata Oromoo kana gadii kana irratti daddaffiin furmaata gochuu deemsa siyaasaa tokko jedhanii jalqabuun barbaachisaa dha.
Kanaaf ammatti waanneen gochuu qaban keessaa:-
- State Emergency waan hunda dura dhaabbu fi badii isaan geesisan sirreesu.
- Oromoon Millyoni 1 ol ta’e qe’ee irraa buqa’ee lafa galu dhabee magaalota keessaa karaa irra bulaa jira kaan ammo mooraatti galee lafti isaa Liyuu Poliisin qabame jira, Abdi Ilyee fi Waraanaa wayyane Achii basu qaba,
- Oromoo siyaasaan mana hiidha jiru hunda gadi dhisisu,
- EPRDF jijjirama bu’uura feesisa waan hundan TPLF seeran ala Angoo, Daldala fi bu’ura misomma hunda dhunfate jiru harka fudhu fi EFERTn qabeenya ummata gochu, Ango isaan waga 27 qabatan fakeenyaf Military security, finance, telecom, airlines, military industry, constriction industry kkf hunda qabachun isaan siiri miti, kun jiriramu qaba.
- EPRDF keessaati dhabbileen siyaasaa 4 sagalee wal qixaa qabaachu hin qaban kun siira’uu qaba,
- Dhaabotiin siyaasaa biyyaaf qabsaawanii fi eenyummaa Oromoof ija bananii asiin nu gahan seera shororkeessummaan yakkamuu fi paarlaamaan TPLF murteessee ture daddaffiin haqamuu qaba.
- Qabeenyi Oromoo samama jira, Albudan Oromiyaa hundi Tigireen qabatee jirtu, lafti Oromoo seeran ala Tigireen hiratee jirtu kana Oromoof deebisu ,
- Finfinneen Oromiyaa jalati buluu qabdi federaali lafa hin qabu, Dire Dawaansi kan Oromootti,
- Angoo biyyaatti Oromoon akka baayina isaati qodachuu qaba, Bajata biyyaatti Tigireef birr 500, Oromoof birr 50 diigoman federaala irra ramadama ture siirachu qaba ,
- Dargaggooni Oromoo akka diinatti ilaalamu hin qaban Qeerroon fi Abbootin gadaa akka institution Oromooti ilaalamu qabu,
- Ogantoon EPRDF Malamaltumman guutaman fi OPDO moofa ergamtoota TPLF saba midha turan ummata irra kassun hojii atatama ta’u qaba,
- OPDOn baabsummaa TPLF dhiisee dhaabota Oromoo ummata Oromoof qabsaawan hunda waliin walii galee hojjechuu fi hireen murteeffannaa akka hojii irra ooluuf warra qabsaawan hunda akka isaan biyya keessatti qabsaawan taasisuu.
- Dhaabbilee Mormitoota Oromoo biyya keessa fi biyya alaa hunda waliin marii geggesudhan jijjirama biyyati keessaatti akka hirmatan gochu.
- Afaan Oromoo Afaan Hojii biyyoollesa atataman gochu,
- Waraanaa seeran ala Oromiyaa keessa qubate jiru hunda Magaalaa hunda keessaa basuu,
- Waraanaa biyyaati olaantummaa gosa tokkoo ykn TPLF jalaa baasuu fi proportional gochuu,
- Qabeenya Malamaltuman samame fi Kontrobandistootan qabame dhabsisu,
- Federation dhugaa hojii irra olchu, Federaali dhimma naannoole keessa akka hin gale gochu fi galiin nannoo Mootumma akka nannoof olu gochu,
- Arara fi nageenya biyyati busuuf marii, bakka bu’otaa siyaasaa fi lammii biyyati abbooti Gadaa fi dargaggoota hirmachise geggesu,
- Yakka Siyaasaa fi waraanaa warra rawwatan seeratti dhiyeesu,
- Lafa Oromoo fi Magaloota Oromoo Tigiroon human Oromiyaa irra kutan deebisu, Hundane, Dasse, Diredawa, Wanbara, Waloo fi Rayyaa Oromiyaatti deebisuf siiriti irratti hojeechu;
- Embasy Ethiopia Lammii Tigiray qoofan qabame jijjirama bu’uura gochun hunda qulqullesani proportional gochu dha.


text:
OMN miidiyaa Oromoo jabaa bara fi haalli gad hin qabnee fi fayidaa uummataa irraa hin maqne ta’u isaatiin Sabni yoomillee taanaan jabeeffachuu qabaa jedhan Artiistonnii fi Dura taa’onni Hawaasa Oromoo Biyyoota gargaraa.
Otoo OMN hin jiru ta’e dhugaa fi haqni Oromoo sarbamaa jiru dhokatee hafaayyu kan jedhan warri yaada kennan, OMN gola Oromiyaa mara seenee miidhaa uummata Oromoo irra gahaa jiru addunyaan akka argu taasisaa jiraa jedhan.
OMN bu’aa bayii heddu keessa uummata isaa waliin darbaa jiraachuu eeranii, miidiyaa sabaa kana daran cimsachuu fi tumsuu akka barbaachisu dubbataniiru.
Artist Hayiluu Kitaabaa yaada kenneen OMN erga gaafa hundeeffameetii cichoominaa fi ogummaan uummata isaa waliin dhaabbatee har’a gahee jedhe.
Otoo OMN hin jiru ta’e dararaa fi ajjeechaan biyyattii keessatti uummata Oromoo irratti raawwatamu ukkaamfamee hafa kan jedhe Artist Hayiluun, uummani miidiyaa isaa kan haala hamtuu keessatti isa waliin dhaabbatu kana jabeeffachuu qabaa jedhe.
Biyya Turkiyyee magaalaa Istaambulitti dura taa’aan hawaasa Oromoo Hasan Umar gama isaatiin OMN bu’aa bayii hunda keessatti uummata Oromoo waliin dhaabbachuun aantummaa uummataaf qabu kan agarsiise akka ta’e himeeti jira.
Kanaadaa magaalaa Kaalgaariitti dura taa’aan hawaasa Oromoo obboo Robeeraa Ofga’aa immoo OMN hojii caalatti fooyya’aa hojjachuun uummata isaatiif akka sagalee ta’ee itti fufu tumsi keenya akkaan murteessaa dha jedhe.
Tumsi OMNf taasifamu tumsa sagalee uummata biyya keessatti dararamuuf taasifamu akka ta’e ibsee jira.


text:
Har’a, Ebla 4, bara 2018, waggaa shantamaffaa, qabsaawaan mirga hawaasaa, Lubni Dr. Maartin Luuter Kiing itti ajjeeffaman tu guutmmaa Ameerikaa keessatti yaadatamee oole. Kitaaba Dr. Maartiin Luuter Kiing gara afaan ofiitti hiikanii maxxansiisuun kanneen uummata isaaniif dhiheessan keessaa tokko, kan dhiheenya mana-hidhaatii gad-lakkisaman, itti-aanaa dura-taa’aa Koongiresa Federaalawa Oromoo, Obbo Beqqelee Garbaa ti. Namoon Adaamaatti bilbiluun haasofsiisee jira. Akkaataa itti lubni Dr. Maartin Luuter Kiing, qabsoo mirga uummaa gurraachaa Ameerikaa eegalanii fi qabsaa’ota mirga uummataaf falaman hedduudhaan fakkaanya tahan ibsan – Obbo Beqqeleen.
Guutummaa gaaffii fi deebii isaa dhaggeeffanaa


text:
Gabaasa Qeerroo Jimmaa Gannatii Amajjii 30,2015
Ammajjii 29,2015 Godina Dhiha Oromiyaa Horroo Guduruu Wallagga Aanaa jimmaa Gannatiitti Tajajila Ibsaa, Bishaanii fi daandii konkolaataa dhabuun wal qabatee Uummatni fi Dargaggootni gaaffii barattoota mana barumsaa sadarkaa 2ffaa fi qophaa’inaa fi sadarkaa tokkoffaa cina dhaabbachuun gaaffii mirgaa finiinsuun Mootummaa Wayyaanee irratti FDG kaachisan. aanaa Jimmaa Gannatiitti rakkoon ibsaa haalaan kan jabaatee yoo ta’u, baatii tokkoo oliif Uummatni utuu gyyaa tokko illee ibsaa hin argatiin turuun FDG kaasuun Wayyaanee dura akka dhaabbatu dirqamsiisee jira.
Goototni barattiitni Oromoo aanaa Jimmaa Gannatii Mana Barumsaa Sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’ina irra baratan Ammajjii 29/2015 Gaaffii mirgaa finiisuun sagalee mormii fi dhaadannoo mootummaan Wayyaanee nu hin bulchituu, filannoo sobaan hin gowwonfannuu, Tajaajjillii human ibsaa fincaa’aa uummata Oromoof ooluu qaba. Utuu hidhaan fincaa’aa human ibsaa MW guddaa maddisiisee Oromiyaa irra darbee tigiraayiif tajaajiluu nuti jiraattootni naannoo ibsaa dhabnee rakkachuun tuffii, garbummaa fi roorroo garbomsaan nurratti rawwachaa jiru nurraa dhaabbachuu qaba, wayyaaneen nurraa buqqa’uu qabdi jechuun baratootni Oromoo gaaffii finiinsuun sagalee
mormii guddaa dhageesifatan.
Aanaa Jimmaa Gannatii keessaatti uummatni Oromoo tajaajila ibsaa malee tajaajila daandii konkolaataa ga’aa dhabuu, tajaalilaa bishaanii fi Yaalaa sirrii illee dhabuun uummaatni Oromoo Aanaa kanaa akkuma uummata Oromoo godinoota kaanii fi Aanaawwaan kaanniitti rakkoo ulfaataa keessa jiraachuun uummatni roorroo baachuu dadhabee gara FDGtti akka seenu dirqee jira. Goototni Barattootni Oromoo M/B sadarkaa 2ffaa fi Qophaa’inaa Jimmaa Gannatiis baatii kana guutuu humni ibsaa aanaa keenya irraa cituun Qormaataa Semistera kanaa waan ittin qo’annuu fi dubbifnuu dhabuun hedduu rakkachaa turre, qabxiin barattoota baay’ees sababaa kanaan gadii bu’ee argamaa jira, Egaa haamma yoomitti garbummaa keessa jiratna jechuun gaaffii mirgaa karaa nagaa derikteera Mana barumsichaatti dhiyeeffachuun Derikteerrii mana
barumsaa gaaffii barattootaa qaama dhimmi ilaalutti dabarsuun deebii sirna kennuu irra isin ABO dha jedha barattoota Oromoo jeequu waan filateef goototni barattootni Oromoo fincilaan dura dhaabbachuun sagalee mormii guddaa dhageesisuun uummata magaalaa fi baadiyaa jiraatu dhageesifatan, kanuma irra ka’uun Amajjii 30/2015 Barattootni manneen barnootaa sadarkaa 1ffaa Jimmaa Gannatiis Sagalee mormii sirna
cunqursaa wayyaaneef qaban itti fufuun dhageesisaa jiru, Uummatni Oromoo Aanaa kanaas barattoota Waliin ka’ee FDG waliigalaa qabsiifamuuf jiraachuu madden keenya Aanaa Jimmaa Gannatii rrraa gabaasa.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Gabaasa Qeerroo Godina Gujii aanaa Shaakkisoo Amajii 30,2015,
Dargaggootni fi Qeerroon oromoo godina Gujii kaleessa Amajii 29 aanaalee garagaraa Gujii keessatti waraqaalee dhaadannoo bittimsuun mootummaa Wayyaanee rifaasisuu fi uummatnis dammaqsuun Qeerroon gabaase, baatiima kana keessa mootummaan wayyaanee rakkoo uummanni jiraattotni Gujii miliyoonaan lakkaawamu rakkina daandii fi ibsaa qabaachuu,rakkina isaanis furmaata itti gochuuf, yeroon filannoon jala gahetti hojii misoomaa daandii baasuu fi ibsa uummataaf galchuu irratti caasaa isaa misoomaa gara bobbaasee jiraachuu miidiyaa of harkaa qabu RTVOn lallabaa ture, odeessi midiyaa Wayyaannootan darbu uumata biyyattii biratti odeessa kijibaan darbu malee kan haqa of keessaa qabu akka hin taane saboonni biyyattii gahaatti ni beeku. Haala kanaan Qeerroon godina Gujii keessa jiraatu olola mootummaa Wayyaanee soba of keessaa qabu ifatti saaxile, dhaadannoolee:-Mootummaan wayyaanee waggaa 25 aangoo ture keessatti rakkoo uummataa
furuu hin dandeenye,Daandii baasuu fi ibsaa galchuun mootumma wayyaaneef dadhabbii tahe,
kanaaf nurraa haa ka’u,Dirqamaan kaardii filannoo hin fudhannu,Humni waraana mootummaa nu keessa hin deemin nu keessaa haabahu,Nuti bilisummaa barbaanna,walabumaatti ammanna! Oromiyaan kan oromooti, kan habashaa miti!Mirgi keenya nuuf haa kabajamu!Mootummaa sobduu hin barbaannu!Mootummaan Wayyaaneen ajjeesaadha, saamtuudha, aangootti fufuu hin qabu!
Dhaadanollee hedduun uummata keessatti aanaalee adda addaa keessatti darbatamuun bittimfamee jira, uummannis har’a akkuma jirutti waraqoota faca’e kanatti gurra dhaabuun gammachuun itti dhagayame, diddaan isaaniis dargaggoota godinichaa waliin hiriiruuf mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachuun falmii gaggeessuu kutatan,dhaadannon Qeerroo kaleessa galgala ka’ee aanaalee hunda keessatti naannoo mana barumsaatti faffaca’uu fi bakka uummanni arguttis maxxanfamuun dhagayame, kanumaan har’as barattootni kanneen akka mana barumsaa sadarkaa lammaffaa, qophaayinaa aanaa Shaakkisoo barumsa dhaabuun dhagayame.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Gabaasa Qeerroo Baalee, Ginniir Irraa Amajii 30,2015
Wayyaaneen uummata Oromoo irratti saboota Somaalee irratti kaastee akka jirtu kanaan duras gabaasaan kana fakkatu yeroodhaa yerootti dhiyaataa ture,lafa qote bulaa humnaan meeshaadhaand doorsisuun kan ofii taasifatan, horiin qote bulaa humna addaa Somaaleen oofamee saamichi uummata irratti gaggeeffama jiraachuu kanaan dura gabaasuun keenya ni yaadatama.
Haaluma kanaan har’a godina Baalee aanaa Dawwee Sarar jedhamtu keessatti Uummanni Oromoo Baalee aanaa kanaa fi humni addaa Somaalee walitti bu’iinsi guddaan ta’e, humni waraana Somaalee konkolaataa bulchiinsa aanaa Dawwee Sarar fudhachuun qajeele,horiin uummataas humnaan oofamuu irraan uummanni abbaan qabeenyaa utuu jirruu saamamnaa jechuun dura dhaabbate dhukaasnis uummata horsiisee bulaa Oromoo irratti dhuka’e horsiisee gama lachuun irraa gaaga’ami akka gahe gabaasa naannicha irraa nu gahe beeksisa.
Horsiisee bulaan Baalee aanaa Dawwee hedduun haala kanaan akka gaaga’amanii jiran lakkoofsa hin qabu jedha Qeerroon, kun tahuun isaa har’a Amajii 30/2015 ganama sa’a 4:00-7:00 gidduutti akka sa’a naannootti yoo tahu godina Baalee aanaaleen 10 ol tahu gara aanaa bakka walitti bu’iinsi jiru kanatti uummanni imalaa jiraachuun dhagayamaa jira, kunis diddaa jabaa warra somaalee waliin gaggeessuuf uummanni Oromoo of qopheessee qajeelee jiru aanaalee: Ginnir ,Gaashara,Goobbaa, Raayituu,Daawwee,Daawwee Qaaccan,Beeltuu, Sawweenaa,Barbaree, fi kkf gara sanatti bobbahee humnaa fi kaayyoo tokkoon lola irratti hirmaachuf deemsa taasisee jira, mootummaan Wayyaanee saba bicuu somaalee waan uummata irratti kaaseef gidduu goree dhaabsisuu kan hin dandeenyeef kun kaayyoo isaati uummannis kana hubatee waan jiruuf mormii gara lachuutti taasisuudhaaf diddaa jabaan ka’ee akka jiru odeessaan Qeerroo addeessa, uummanni keenya rasaasaan madaa’e danuudha. Qeerroonis kana keessatti uummata isaa waliin hiriiree diina uummata Oromoo lakkuu tahee itti dhufe waliin fincila adeemsisuu haamilee fi yaada tokkoomeen eegalee jira.
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
ለድል ተሰማራ!!
Masarat Tulluu Irraa
ተገለህ ስትጣል እንደ ዱር አውሬ፡
ውጭ ሀገር ተቀምጦ ምን ሊፈይድ ወሬ፡
ወገን ሲጨፈጨፉ በነጋ በጠባ፡
በገዥዎች ትእዛዝ በካዲዎች ደባ፡
በስርቤት ታጒሮ በሳት ሲጠበስ፡
በውነት ፉጡራነን ለወገን ምን ደርስ?
በሳይበሩ አለም የምንኖር በአፉ፡
ዘራችን በጥይት እንደ ቅጠል ሲርግፉ፡
ሰው ሆነን ለመኖር ምንድን ነው ትርጉሙ፡
በተግባር የሌለን ሁሌ ማጉረምረሙ፡
የቡና ላይ ወሬን እርም ብለን ተፉተን፡
ለድል እንነሳ እንታገል ተግተን፡
ሁሌ ከምንኖር እንባ እያነባን፡
ለድል እንነሳ ባንድ ላይ ሆነን፡
የትላንቱ ህፃን ሞትን ሲደፉር፡
መሆናችንን አውቀን ከሞት የማንቀር፡
ዝም ብለን ከምናልፉ ለወገን ሳንሰራ፡
ሀሜት አስወግድህ ለድል ተሰማራ፡
ነፃነት አይመጣም ቁጭ ብሎ በወሬ፡
መጣላችን ያብቃ ተገለን እንዳውሬ፡
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...
Amajjii 29,2015 gabaasa Qeerroo Adaamaa, Sochii mootummaan Wayyaanee maqaa filannootin ummata keenya burjaajessu dura dhaabbachuuf ,akkasumas filannoon biyya keenyaa ol’aantummaa paartii biyya bulchu qofaan kan adeemsifamu waan taheef ummatni Oromoo filannoo irraa akka of daangessee QBO faana sochii isaa akka taasisuuf ibsoota ejjennoo fi dhaaddannoowwan garagaraa kaleessa galgala magaala Adaamaa,bishooftuu,duukam fi fantaalle mataa haraa keessatti manneen barnootaa fi waajjiraalee jiran hunda irratti raabsamee jira. dhaaddannoowwan kunis
- Filannoon kijibaa mirga saba keenyaa hin dhugoomsu,akkasumas gabrummaadhaa nu hin baasu
- Filannoon mirga malee dirqamaa miti ,kanaaf kaardii filannoo dirqamaan kennuun haa dhaabbatu
- Barattoonno oromoo sababa gaaffii mirgaa gaafataniif qofa hidhamuu fi ajjeefamuun akkasumas mana barumsaa irraa ari’amuun haa dhaabbatu
- Qote bulaa oromoo sababa investimentiin qe’ee isaa irraa buqqisuun haa dhaabbatu
- Hoogganoota OPDO ergama wayyaanee galmaan gahuuf ummata keenya irratti hojjetan ni balaaleffaffa. fkn 1Abbaa duulaa Gammadaa (minaasee w/goorgis) 2,Kumaa Dammaqsaa (Taayyee Taklahayimaanot) 3,Muktaar Kadiir ,4,Abdul Aziiz Mohaammad fi kkf fa’a
- Ummata oromoo saboota ollaan walitti buusuf daangaa oromiyaa ciruun saba biraaf kennuun haa dhaabbatu
- Ilmaan oromoo oromummaa isaanin yakkamuun akka bineensaa adamsamanii jireenya isaanii irraa hidhaatti guuruun haa dhaabbatu
- Seerri ummata Oromoof hin hojjenne ummata Oromoo irrattis hojjechuu hin qabu.
- HUB-Nuti sabni Oromoo mirgaa fi biyya diinaan nurraa mulqame filannoo sobaatin otoo hin taane qabsoodhan deeffanna- dhalli Oromoo shira mootummaan Wayyaanee uumata Oromoo irratti hojjechaa jiru hubachuun kaardii filannoo dirqamaan nutti laatamu dura haa dhaabbannu -maaster pilaanin finfinnee dhaabbatee otoo hin taane sochii barattoota oromoo dhaamsuf tooftaa bahe ta’uu hubachuun falmii keenya itti haa fufnu
INJIFANNOON UMMATA OROMOOF
Sochii taasifame kana erga agartee tikoonni wayyaanee daran yaaddoo keessa galuun dabballoota ishee magaala keessa facaasun waraqaa faca’e guuraa jiru ,dabalataanis haalichi mataa bowwoo itti tahee waan qabanii fi dhiisan dhabuun rifannoota keessa seenanii jiru Qeerroo naannichaa irraa
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Naannoo Amaraa Magaala Dasee Bulchiinsa Boombaa Wuhaa jedhamu keessatti dhohiinsa boombii qaqqabeen lubbuun namoota shanii darbuu poolisiin hime.
Boombii kana kan dhoosan hidhattoota to’annoo jala oolfaman poolisiin hiikkachiisaa jiru jedhameera.
Akka Poolisiin jedhetti, haleellan boombii kun kan qaqqabe namoonni yakka lubbuu namaa balleessuutiin barbaadamaa turan erga qabamanii booda boombii darbataniinidha.
Namoonni yakka kanaan shakkaman afur yoo ta’ataman, naannoo Dasee Aanaa Xid Gabayaa jedhamuu ka’anii gara magaala Daseetti seenun badii garaa garaa raawwachuuf osoo jedhanii tumsa Bulchiinsa Magaala Daseefi poolisiin Walloo Kibbaa taasisaniin to’atamanii qorannaaf buufata Poosilii 4ffatti geeffamaniiru.
Erga buufata poolisiitti geeffamanii booda hidhannoo isaanii akka hiikkatan gaafatamanis diduudhan boombii hidhatanii jiran dhoosun shakkamtoota dabalatee poolisii idilee tokko, humni addaa tokko lubbuun darbuu danda’eera.
Walumaa galatti namni shan yoo du’u, shakkamtoota keessaa namni tokko harka laatera jechuun Bulchiinsa Magaala Daseetti Itti-gGaffatamaa Waajjira Poolisii kan ta’an Komaandar Asmiin Mulaat ibsaniiru. Guutuu isaa asirraa dubbisi
Maddii BBC Afaan Oromoo


text:
Sababootaa fi Furmaata Waliin Oduu warra fooyya’iinsa booda duubatti deebi’anii-kutaa-7
Sababoota erga fooyya’anii booda duubatti nama deebisan beekuun irraa fagaachuun wanta milkaa’innaa fi khaatimaa gaariitti nama geessudha. Sababni guddaan khaatimaa badaatti nama geessu wanta khaatima nama jalaa balleessuu beekuu dhiisuu fi irraa fagaachu diduudha. Tarii namni jireenya isaa guutuu ibaadaa hojjachuu danda’a. Garuu dhukkubni qalbii inni qabuu tokko ibaadaa kana jalaa balleessuu fi khaatimaa badaatti isa geessu danda’a. Kanaafu, sababoota erga fooyya’anii booda haala badaatti nama deebisan beeknee irraa fagaachuuf qophiidhaa?
6-Islaama qabachuu keessatti ikhlaasaa fi sidq dhabuu
(Jalqaba ikhlaasa jechuun Rabbiif qofa jedhanii wanta gaarii hojjachuu ykn wanta badaa dhiisudha. Sidq jechuun immoo wanta dubbatanii fi hojjatan keessatti dhugaa ta’uudha. Islaama hanga duuti namatti dhuftutti qabachuu fi hordofuuf ikhlaasa fi sidq barbaachisaadha.)
Garuu namoota kaayyoo addaa galmaan gahuuf Islaama hordofantu jiru. Kan akka qabeenya argachuuf ykn namoota biratti beekkamaa ta’uu. Yommuu wanta barbaade kana hin arganne, karaa kana (Islaama qabachuu) ni dhiisa. Namoonnis erga fooyya’ee booda duubatti waan deebi’e isaanitti fakkaata. Garuu inni hundema Islaama hin qabanne. Dirqamni nama karaa Islaama qabachuu keessa deemu irra jiru, of xiqqeesse ilaalu qaba, Islaama qabachuu isaatiif akka waan namootatti tola ooletti yaaduu hin qabu. Kanaafi hadiisa keessatti akkana jechuun dhufe: Namni baadiyaa tokko gara Nabiyyi (SAW) dhufuun akkana jedhe: Yaa Ergamaa Rabbii! Namtichi tokko boojiif lola (qabsaa’a), namtichi biraa immoo akka yaadatamuuf lola, namtichi biraa immoo bakki isaa akka mul’atuuf lola. Kanniin keessaa eenyutu karaa Rabbii keessatti lolaa (qabsaa’aa) jiraa? Nabiyyinis (SAW) ni jedhan: “Namni kalimaan (jechi) Rabbii ol’aantu akka taatuuf lolee, inni karaa Rabbii keessatti lolaa jira.” (Al-Bukhaari fi Muslimtu gabaase)
Sahaabonni Rasuulaa (SAW) gama kanaan ni sodaatu turan. Ibn Mas’uud barattoota isaa yommuu isa hordofan argu ni ari’ee. Ni jedhe: “Kuni hordofamaaf fitnaadha, hordofaaf immoo xiqqeenya.” (Kana jechuun namoonni baay’een nama tokko hordofuun isa duuba deemuun nama hordofamuuf fitnaadha (namni kuni of jajuu danda’a). Namoota isa duuka deemaniif immoo xiqqeenya.)
Namni dirree da’awaa keessa seene baay’inna hordoftootaa ykn barattootaatti xiyyeefannoo kennu hin qabu. Yookiin namoonni baay’een waan isa hordofaniif gowwoomu hin qabu. Yookiin baay’inna hordoftootaa kaayyoo isaa godhachuu hin qabu. Dhugumatti hordoftoota baay’ee argachuu kaayyoo yoo godhate, dhumti isaa kufaatidha. Namoota meeqa sababa hin faarfamiiniif da’awaa dhiisaniif Muslimni gaddaa.
Dirqamni nama Islaamaa qabate irra jiru hojii isaa Rabbiif qulqulleessu qaba. Jaalala Rabbii kaayyoo fi gahuumsa isaa godhachuu qaba. Namoota biratti beekkamaa ta’uuf ykn namoonni qubaan akka sitti akeekaniif Islaama hin hordofin. Kana irra, jechi Rabbii akka ol’aantu taatuuf Islaama qabadhu. (Gabaabumatti yommuu Islaama qabattu fi hordoftu namoota irraa mindaa hin barbaadin. Mindaan kuni maallaqa qofa osoo hin ta’in beekkamtii, faaruu, dubartii fi kkf hammata. Yommuu Islaamaaf hojjattu dhaadannoon kee kana haa ta’u:
“Isa (Ergaa Islaamaa) irratti mindaa homaatu isin hin gaafadhu. Mindaan kiyya Gooftaa aalamaa qofa irraayyi.” Suuratu Ash-Shu’ara 26:109, 127, 145, 164, 180
Islaama hordofuu fi qabachu keessatti ikhlaasa fi sidq yoo hin qabaatin, duubatti deebi’uuf sababa guddaa akka ta’uu hubachuuf seenaa kana haa dubbisnu: https://sammubani.wordpress.com/2020/12/22/hojiin-xumuraan-madaallama/ )
7-Nifaaqa
Sababni kuni sababa armaan olii kan itti guutudha. Garuu barbaachisummaa isaatiif addatti baase. Nifaaqni dhibee guddaa hawaasni Rasuulaatu (SAW) nagaha jalaa hin baanedha. Miidhaa warra nifaaqan dhukkubsatanii jalaa Rasuulli (SAW) nagaha hin taane. Kanarratti seenaan Aa’ishaa maqaa xureessu ragaa ta’a.
Munaafiqni kaayyoo fi fedhii isaa dhuunfaa galmaan gahuuf Islaama keessa seenee Islaama qabachuu odeessu, areeda dheeressu fi surree gabaabsu danda’a. Inumaa, masjiida ijaaruu danda’a. Namoota salaachisuu fi kuxbaa isaanitti gochuu danda’a. Masjinni Diraar jedhamu kanarratti ragaa ta’a.
Namoota akkanaa keessaa namni tokko haala isaa duraatti deebi’uu danda’a. Namoonnis fooyya’iinsa booda duubatti akka deebi’e godhanii yaadu.
Namoonni kunniin (munaafiqonni) namoota dadhaboo ni gowwoomsu, warra ciminnaan hojjataniis duubatti harkisu. Isaan ilaalchisee Rabbiin olta’aan akkana jedhee jira:
“Osoo isin waliin bahaniyyuu dhama’iinsa malee homayyuu isiniif hin dabalan. Fitnaa (jeequmsa, wal dhabbii) isiniif barbaadun isin jidduu ni fiigu turan. Isin keessa isaan kan dhageefatantu jiru. Rabbiin zaalimota ni beeka.” Suuratu At-Tawbah 9:47
Kanaafi Sayyid Quxbin (rahimahullahu) akkana jedha: qalbiin dhamaatun hiriiraa fi nafsee namaa keessatti dadhabbinnaa fi laamshinnaa facaasti. Raayyaa waraanaa irratti gantuu badduudha. Osoo munaafiqonni kunniin Muslimoota waliin gara waraanaa bahanii Muslimootaaf jeequmsaa malee homaayyu hin dabalan. Isaan keessa fitnaa, addaan facaasu fi duubatti harkisuun isaan jidduu fiigu turan. Yeroo kanatti Muslimoota keessa namoota munaafiqota dhageefatantu jira. Garuu Rabbiin da’awaa Isaa eegu fi dhiirota mukhliisana ta’an tiiksu Mu’mintootaaf ni gahe. Munaafiqoota immoo duubatti kan hafanii fi mana taa’an taasise.
Ijaarsa wal qabataa keessatti kunniin tuqaa dadhabbinnaa tokko uumuu. Dhibee badaa qaama keessatti dhokataa ta’een wal fakkaatu…”
Kanaafu, nifaaqni dhimmi isaa tamsa’uu, adeemsa ummataa irratti dhiibbaa fiduu fi hiriira isaanii faffacaasu danda’a. Garuu yeroon turtii isaa hin dheeratu. Wanti Musliima irra jiruu argaa gubbaatinii fi dubbii dammaatin gowwoomu hin qabu.
“Yommuu isaan (munaafiqota) argitu qaamoleen isaanii si dinqiisisuu. Yoo dubbatan dubbii isaanii ni dhageefatta. Isaan akka qoraan [dhaaba manaatti] hirkifameeti. Iyyansi hundi isaan irratti ta’uu yaadu. Isaan diinota, kanaafu isaan irraa of eegi. Rabbiin isaan haa abaaru akkamitti garagalfamuu?” Suuratu Al-Munaafiquun 63:4
Madda:
Min Akhbaaril Muntakisiina ma’al asbaabi wal ilaaji-fuula 45-48


text:
Maqaalee Rabbii Keessaa Muraasa-Kutaa 1
Yaa nama Rabbii kee beekuuf carraaqu hoo! obsi gara fuunduraatti gammachuu hangana hin jedhamne dhandhamtaati. Yaa nama Rabbiin beekee Isaaf tole jedhu hoo! gammachuu xaa’a (Rabbiif ajajamuu) irraa argattuun gammadi! Gara fuunduraatti gammachuu kana caalutu siif jiraa, Rabbii keetiif tolee jechuu fi jaallachuu itti fufi. Gara ati hin beeknee irraa si soora, milkaa’inna ati gonkumaa hin yaanne si milkeessa. Ibhaarim ibn Ad’haam akkana jedha: “Wanta (gammachuu) nuti keessa jirru osoo mootonni beekanii silaa seyfiin nutti qabsaa’u turan.”
Dhugumatti gammachuun Rabbiin beekuu fi Isaaf ajajamuun argamu hangana hin jedhamu. Kanaafu, har’as itti fufuun maqaalee fi sifaata Rabbii muraasa beekuuf mee haa carraaqnu.
1.Allaah
Maqaan Allaah jedhu maqaa Gooftaa addunyaa hundaa samiwwanii fi dachii uumeeti. Allaah maqaa dhuunfaa Rabbiin qofti ittiin waamamuudha. Wanti biraa maqaa kanaan gonkumaa waamamu hin danda’u.
Maqaan Allaah jedhu Tokkichummaa fi haqaan gabbaramuu kan qabuu Rabbiin akka ta’ee agarsiisa.
Allaahn gabbaramaa haqaati. Uumamtoota hundaaf gabbaramaan haqaa Allaah malee hin jiru. Isaan ala wanti gabbaramu hundi kijiba (baaxila). Akkuma Gooftaa fi Mootiin isaanii Allaah qofa ta’ee fi Gooftummaa fi Mootummaa Isaa keessatti eenyullee hin hirmaachisne, haaluma kanaan gabbaramaan isaanii Allaah qofaadha. Yommuu Isa gabbaran, Isa waliin shariika gochuun gonkumaa hin ta’u. Kan isaan uumuu, nyaachisuu, obaasu, dhimma isaanii too’atu akkuma Allaah qofa ta’e, yeroo Isa gabbaran wanta biraa Isa waliin gabbaruu (waaqefachuu) hin qaban; Isa qofa gabbaru qabu. Wantoonni Isaan ala jiran hundi mataa ofiitiin faayda namaaf fiduu fi miidhaa namarraa deebisuu waan hin dandeenyef. Kanaafu, Allaah (Rabbiin) dhiisanii wanta nama hin fayyannee fi miidhaa namarraa hin deebisne kadhachuu fi gabbaruun bu’aa maalii buusaa? Allaah ni jedha:
“Kan akkana hojjate kuni Allaah Gooftaa keessani. Isa malee haqaan gabbaramaan hin jiru. Uumaa waan hundaati, kanaafu Isa gabbaraa. Inni waan hundaa Tiiksadha.” Suuratu Al-An’aam 6:102
Wanta uumu hundaa kan uumee, wanta murteessu kan murteesse “Allaah Gooftaa keessani” Kanaafu, kabaja guddaan kabajamuu, haqaan gabbaramuu kan qabuu fi of gadi xiqqeessunii fi jaalalli guutuun ta’uufi kan qabu Gooftaa uumamtoota hundaa qananii Isaatiin qananiisee fi miidhaa hunda isaan irraa deebiseedha. “Isa malee haqaan gabbaramaan hin jiru. Uumaa waan hundaati, kanaafu Isa qofa gabbaraa.” kana jechuun Inni Allaah, haqaan gabbaramaan Isa malee akka hin jirre yoo mirkanaa’e, ibaadaa hunda Isaaf godhaa, Isaaf qulqulleessaa. Yommuu ibaadaa hojjattan Rabbi qofaaf hojjachuuf niyyaadha. Kuni kaayyoo uumamtoonni itti uumamaniidha.[1] (Fakkeenyaf, salaata yommuu salaattan, sadaqaa yommuu kennitan, sooma yommuu soomtan, beekumsa (ilmii) yommuu barattan, du’aayi yommuu gootan, waan gaaritti yommuu ajajjanii fi waan badaa irraa yommuu dhoowwitan fi ibaadaa biroo Rabbii qofaaf jedhaa hojjadhaa. Isaan ala wanta biraatiif jettanii hin hojjatinaa.)
- Al-Hayyul-Qayyuum
Maqaalee gaggaarii fi gurguddaa Rabbii keessaa tokko Al-Hayyul Qayyuum. Al-Hayy jechuun yeroo hundaa jiraataa. Al-Qayyuum jechuun Ofiin kan dhaabbatu, of danda’aa homattu hin hajamne, wantoota hunda irraa dureessa kan ta’e. Hiikni biraa “Al-Qayyuum” uumamtootaa hundaa kan dhaabu, kan too’atu, jiraachisu. Fakkeenyaf, samii fi dachii kan dhaabe Rabbiidha. Akka hin sochoone fi hin diigamne kan eegu Rabbiidha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala ni jedha:
“Rabbiin malee kan dhugaan gabbaramu hin jiru. [Inni] Al-Hayyul-Qayyuum” Suuratu Ali-imraan 3:2
Al-Hayy-Rabbii jireenya guddoo fi guutuu sifaataa birootiif garmalee barbaachistuu taate Kan qabuudha. Sifaanni (amaloonni) guutuun Rabbii hundii Jireenya Isaa irra naanna’u. Kan akka dhagahuu, arguu, dandeetti, humna, guddinna, yeroo hundaa turuu amala jiraachuutin kan wal qabataniidha. Rabbiin yeroo hundaa Jiraataa hin duuneedha. Jireenyi Isaa guutuu fi hir’inna wayitu kan hin qabneedha.
Al-Qayyuum- kan ofiin dhaabbatee fi uumamtoota hundarraa dureessa kan ta’eedha. Gama kaminiyyuu wanta Isa dhaabutti gonkumaa hin hajamu (hin barbaadu). Kuni Isaan ala wantoota jiran hundarraa of-danda’iinsaa fi durummaan Isaa guutuu ta’uu agarsiisa. Rabbiin uumamtoota hunda kan dhaabee fi uumamtoonni hundi gargaarsa fi qananiif Isatti garmalee kan hajamaniidha. Yoo Rabbiin isaan hin dhaabinii fi hin jiraachisin, dhaabbachuu fi jiraachuun isaaniif hin jiru. Kuni Dandeetti fi Injifannoo Rabbii guutuu irraa kan dhufeedha. Dandeetti Isaatiin samii utubaa malee qax godhee dhaabe. Kuni dandeettiin Rabbii gara hundaan guutuu akka ta’e agarsiisa.
Maqaaleen lamaan kunniin amaloota Rabbii guutuu, dandeettii fi durummaa Isaa guutuu kan of keessatti qabataniidha.
Mee warroota Iyyasuusin ykn wanta biraatin gooftaa jedhanii waaqefatan haa gaafannu. Amala Rabbii keessaa tokko yeroo hundaa jiraachuu fi wantoota hunda irraa of danda’uu fi dureessa ta’uudha. Iyyasuus (nageenyi isarratti haa jiraatu) yeroo hundaa jiraataa ta’uu danda’aa? Isinuu guyyaa sadiif du’ee kaafame jettani ni amantu. Rabbiin immoo kan hin deenudha. Kanaafu, Iyyasuus akkamitti gooftaa ta’aa? Ammas, wantoota hunda irraa dureessa fi of-danda’aa ta’uu danda’aa? Iyyasuus Gooftaa Isaa kadhachaa akka ture kitaabni keessan ni dubbata. Rabbiin immoo gonkumaa waa hin kadhatu, uumamtoonni Isa kadhatu malee. Ammas, wantoota hundaa dhaabuu fi jiraachisuu danda’aa? Samii utubaa malee dhaabu danda’aa? Rooba samii irraa roobsun uumamtoota obaasu danda’aa?
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo hundaa jiraataa hin duunedha. Ni jedha:
“Yeroo hundaa Jiraataa gonkumaa hin duune irratti hirkadhu. Faaruu Isaatiniis Isa [faarsii] qulqulleessi. Badii gabroota Isaa keessa beekuu keessatti Isumatu gahaadha.” suuratu Al-Furqaan 25:58
Rabbiin yeroo hundaa Jiraataa of danda’eedha. Jireenyi fi of danda’uun Isaa guutuu ta’uu irraa kan ka’e muguunis ta’ee hirribni Isa hin fudhatu.Uumamtoonni ni rafu, ni mugu. Yommuu mugan ykn rafan wanti harkaa qaban hundi harkaa jiga ykn mataan isaanitiniyyuu ni kufu.Kanaafu akkamitti gooftaa ta’uu danda’anii? Iyyasuus ni muga, ni rafa, kanaafu akkamitti gooftaa waaqefatamu ta’uu danda’aa? Rabbiin osoo mugee ykn rafee silaa addunyaan guutuun ni baddi turte. Samii fi dachii kan qabuu fi too’atu Rabbiin malee ni jiraa? Kanaafu, Rabbiin yeroo hundaa jiraataa, of danda’aa mugaati fi hirribni Isa hin fudhanneedha. Rabbiin keenya olta’aan qulqullaa’e!
- Al-Aliim, Al-Khabiir
Maqaaleen lamaan kunniin maqaalee beekumsa Rabbii agarsiisaniidha. Al-Aliim jechuun wantoota hundaa kan beeku fi beekumsi Isaa guutuu kan ta’e jechuudha. Al-Khabiir jechuun immoo keessa wantootaa fi wanta dhokate hunda kan beeku jechuudha. Beekumsi amala wanta tokko dhugaan beeku fi ifa baasuuti. Beekumsi Rabbii wantoota hundaa kan haguugedha. Wanti tokko argamuun dura Rabbiin ni beeka. Wanti Isarraa dhokatu fi jalaa miliqu tokkollee hin jiru. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Furtuuwwan [wanta] fagoo fi hin mul’anne (ghaybii) Isa bira jiru. Isa malee homtuu isaan hin beeku. Inni waan dachii keessa jiruu fi galaana keessa jiru ni beeka. Baalli homaatu hin kufu Inni kan beeku yoo ta’e malee. Firiin dukkana dachii keessaa, jiidhaa fi gogaanis kitaaba ifa ta’e keessa jiraatu malee hin hafu.”Suuratu Al-An’aam 6:59
Ergamaan Rabbii (SAW) furtuuwwan ghaybi Rabbiin malee eenyullee kan hin beekne shan jedhan. Isaaniis: wanta boru dhufu (dhalatu) Rabbiin malee eenyullee hin beeku, (2) wanta gadaamessa keessa jiru Rabbiin malee eenyullee hin beeku (3) Roobni yoom akka dhufu Rabbiin malee eenyullee hin beeku, (4) lubbuun tamiyyuu eessatti akka duutu hin beektu (5) Guyyaan Qiyaamaa yoom akka dhaabbattu Rabbiin malee eenyullee hin beeku. Sahiih Al-Bukhaari 7379, 4697
“Wanta gadaamessa keessa jiru Rabbiin malee eenyullee hin beeku” kan jedhu wanta saayinsiin ammayyaa irra gaheen wal hin faallessu. Saayinsiin ammayyaa jalqaba irraa kaase hanga sadarkaa dhumaatti wanta gadaamessa keessa jiru beekuu danda’aa? “Daa’imni kuni nama gammachuu ta’a moo nama rakkataa fi dararama ta’a” jedhe saayinsin nutti himuu danda’aa? Himu hin danda’u. Kanaafu, wanta gadaamessa keessa jiru hunda Rabbiin malee kan beeku hin jiru. Roobas taanan tilmaama malee dhibbaan dhibbatti ilmi namaa yoom akka roobu beeku hin danda’u.
Gara ibsa aayatti yommuu deebinu Rabbiin subhaanahu wantoota dachii fi galaana keessa jiran hunda ni beeka. Namoota, beeladoota, bineensota, mukkeen, cirracha, biyyee fi kanneen biroo dachii keessa jiran hunda ni beeka. Qurxummii, bineensoota, reptaaylota fi kanneen biroo galaana keessa jiraatan hunda takka takkaan beeka.
Mukkeeni fi biqiltoota dachii fi galaana keessa jiran irraa “Baalli homaatu hin kufu Inni kan beeku yoo ta’e malee.” Baala mukkeen hundarraa harca’an hunda Rabbiin takka takkaan beeka. Firiwwan dukkana dachii keessa jiran hunda Inni ni beeka. Firiwwanii fi sanyiwwan dachii keessatti facaafamanii biyyee keessatti dhokatan hunda Inni ni beeka. Kuni beekumsi Rabbii wantoota hundaa akka marsee agarsiisa. Wanti Rabbiin irraa dhokatu tokkollee hin jiru.[2]
Hubannoo: Beekumsi Rabbii akka beekumsa keenyati miti. Beekumsi keenya xiqqaa fi daangeefamaadha. Wallaalumman booda kan argamuudha. Garuu Beekumsi Rabbii beekumsa wanta hundaa haguuge (hammatee)dha; wantoota jiranii fi hin jirre hunda kan marsee fi daangaa kan hin qabneedha. Beekumsi Rabbii adeemsa keessa kan argamu miti, wallaalummaan isa hin dursine. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa yeroo hundaa wantoota hundaa kan beekudha. Wanta darbe, ammaa fi gara fuunduraatti dhufu hunda ni beeka.
Al-Khabiir– keessa wantootaa kan beekudha. Rabbiin subhaanahu wantoota dhokatanii fi ilmi namaa beeku hin dandeenye hunda beeka. Fakkeenyaf namni tokko yaada sammuu nama biraa keessa jiru beeku hin danda’u, namtichi ifa yoo hin godhin. Garuu Rabbiin wanta sammuun yaaddu fi qalbii keessa jiru hunda beeka. Ni jedha:
“Haasawa keessan dhoksaa yookiin ifa baasaa, Inni (Rabbiin) beekaa wanta qoma keessa jiruuti.
Inni kan uume hin beeku sila? Inni Al-Laxiif, Al-Khabiir.” Suuratu Al-Mulk 67:13-14
Sagalee keessan gadi qabdanii ykn olkaastanii dubbattanii wanti Isarraa dhokatu tokkollee hin jiru. Wanti dhoksaa fi ifa bahe Isa biratti wal-qixa waan ta’eef. Rabbiin wanta qoma (laphee) keessa jiru ni beeka. Kana jechuun niyyaa, fedhii fi yaada nama hunda ni beeka. Ergasii ragaa sammuun itti yaadu danda’an ni dhiyeesse. Inni kan uume hin beeku sila?” kana jechuun sila Khaaliqni uumamtoota Isaa hin beekuu? Dabalataniis Rabbiin keessa wantoota Kan beeku ta’e osoo jiru akkamitti wanta isaan yaadanii fi dhoksatti dubbatan hin beekne? Hiika Al-Laxiif keessaa tokko gabroottan Isaatiif kan mararfatu, waan gaarii kan isaaniif fidu fi waan badaa isaan irraa deebisu.[3]
Guduunfaa
✎Maqaan Allaah maqaalee gurguddaa Rabbii keessaa tokko. Maqaan kuni Rabbiin tokkichummaa fi haqaan kan gabbaramu ta’uu Isaa agarsiisa.
✎Rabbii gaditti wanta biraa gabbaruun wallaalummaa fi of miidhudha.
✎Rabbiin yeroo hundaa jiraataa ta’ee fi of danda’eedha. Garuu wantoonni hundi Isarratti hirkatu.
✎Mugaatis ta’e hirribni gonkumaa Isa hin fudhatu.
✎Rabbiin wantoota hundaa takka takkaan kan beeku fi Isa jalaa wanti miliqu tokkollee hin jiru.
✎Wanta namni yaadu fi qalbi keessatti dhoksu hunda ni beeka. Kanaafu, namni tokko eenyullee na hin argu ykn hin beeku jechuun waan badaa hojjachuu fi yaadu irraa of qusachuu qaba. Rabbiin keessa namaa beeku waan isa arguu fi beekuuf.
Kitaabban wabii
[1] Taysiral Kariimul Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Abdurahmaan Naasir Sa’dii fuula 299
[2] Madda olii fuula 288
[3] Madda olii fuula 1034
Sharih ibn Al-Qayyiim li asmaa’il husnaa
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa ususuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 149
In The Company of God Salman Al-A’wda


text:
Kompitara - Wikipedia
Qajeelfama sadarkaa guddina 2011. Qajeelfama mindaa bara
5, 20 19 Onkololessa 26, 20. KG (Kindargartanii), Kutaa 1 ykn 2. 3. ffaa – 8.
Haalli kun waan biraa dhiisii qorannoomaafillee golistummaan ykn Madda suuraa, Getty Images Tibba kana ibsa Addi Bilisummaa Oromoo baase dabalatee odeessaaleen miidiyaa hawaasaa humni addaa naannoo Amaaraa Oromiyaa seenuun miidhaa geessisaa jiraachuu eeru. Loltoonni Eertiraa naannoo Oromiyaa seenaniiru jechuun kanneen barreessanillee jiru. Lola naannoo Tigraay keessatti sarbama mirgoota namoomaan wal qabatee komiin kan irratti ka'u humni addaa naannoo Kutaalee itti-aananittan akka dharraatanii jala-buutaniif faldhaana shaayitiin isiniif qicaa, mee Waaqni anaafis, isiniifis obsa haa kennu! Abbaan keenya kun waggaa 25 guutuu Oromiyaa keessaa, godina Booranaa jiraatee, kunoo achuma dachee Oromiyaa jaalatu san irratti boqote (mee Waaqni ekeraa isaatii nagaya haa buusu!). % Carraa gocyoota adda addaa dalaguu 8 8 25 25 37 37 19 19 6 6 5 5 Carraa maree adeemsisuu 16 16 28 28 34 34 20 20 2 2 - - Carraa Caasluga dubbisa keessatti barachuu 15 15 29 29 27 27 14 14 12 12 3 3 carraa Caasluga dhaggeeffannaa keessatti barachuu 16 16 19 19 26 26 11 11 8 8 20 20 Waliin dubbii casaarratti adeemsisuu 13 13 19 19 28 28 18 18 published on 2020-11-23T17:26:41Z. Warraaqsi Qeerroo Bilisummaa Oromoon labsame, kutaalee Oromiyaa adda addaa keessatti jabaatee itti-fufee jiraachuu #RSWO - Sadaasa 23, 2020 Genre News.
Sirba haarawa kan bara 2020
Akkasuma Wallagga Lixaa Mana barumsaa sadarkaa 2ffaa Najjootti hiriirri mormii yakka waraanaa PP'n adeemaa jiru balaaleffatu gaggeeffamaa ooleera. Madda suuraa, Getty Images Tibba kana ibsa Addi Bilisummaa Oromoo baase dabalatee odeessaaleen miidiyaa hawaasaa humni addaa naannoo Amaaraa Oromiyaa seenuun miidhaa geessisaa jiraachuu eeru. Loltoonni Eertiraa naannoo Oromiyaa seenaniiru jechuun kanneen barreessanillee jiru.
Qajeelfama sadarkaa guddina 2011. Qajeelfama mindaa bara
Gabaasaa guutuu kutaalee Oromiyaa garagaraa irraa qophii qerroon Oromoo fincila xumura gabrummaaf taasisaa jiran magaalota Oromiyaa garagaraa irraa argame daawwadhaa!! Kutaalee itti-aananittan akka dharraatanii jala-buutaniif faldhaana shaayitiin isiniif qicaa, mee Waaqni anaafis, isiniifis obsa haa kennu! Abbaan keenya kun waggaa 25 guutuu Oromiyaa keessaa, godina Booranaa jiraatee, kunoo achuma dachee Oromiyaa jaalatu san irratti boqote (mee Waaqni ekeraa isaatii nagaya haa buusu!). 11 Guraandhala 2020 . Madda suuraa, Namoonni dhalootaan Godina Qellem Wallaggaa ta'an kanneen kutaalee biyyattii garaagaraa fi biyyoota alaa jiran haala maatii fi firoonni isaanii keessa jiran Warraaqsi QBO’n labsame kutaalee Oromiyaa adda addaa keessatti itti-fufee jiraachuu by Independent Oromia published on 2020-11-23T17:26:41Z Magaalaa Harar keessatti, warraaqsi Qeerroo BIlisummaa Oromoon dhoofamuu by Independent Oromia Naannoo jedhame kanattis ta'ee kutaalee Oromiyaa hundatti rakkoon saba biraa baasuus ta'ee dhimmi kanaan walqabatu tokkoyyuu akka hin jirres eeran Obbo Admaasuun.
11 19 kutaalee Heera Mootummaa mirgoota
jechoota hayyoota oromoo Example sentences for oromo How can you use oromo in a Mar 11 2012 Haatahu malee hayyoota Oromoo warra biyyambaa diaspora jiran keessaa Kutaalee shanan dabran akka dubbiftan nan abdaddha . OROMO. 1.1 Nama/meeshaa sitti dhihaatu himi. Meeshaallee: Homaa. Tartiiba: Mucaa fi Haadha/Abbaa/Nama guddaa biraa waliin taa'i. Ajaja isa dura kenni. Ogummaa barsiisummaa barsiistota afaan dhalootaa sadarkaa mana barumsaatti gabbisuudha.
Sveriges mest sedda youtube klipp
Aanaalee Oromiyaa 198 keessaa 16 (%8.08) kan filaman yoo tahu, aanaalee Tigray 35 keessaa ammoo 11 (%31.4tu) filame.
Kutaalee Oromiyaa garaagaraa keessatti daataa ilmaan Oromoo baatii muraasaa 11.
Statoil visby norr
henrik kroon hestra
nar kan man ansoka om bostadsbidrag
mal 6
är jag medlem i svenska kyrkan
pay ex inkasso
susy gala feet
Telegram-kaHaл jirra_oromia - JIRRA OROMIA
Ogummaa barsiisummaa barsiistota afaan dhalootaa sadarkaa mana barumsaatti gabbisuudha. Page 11. Maanuwaalii Deeggarsa.
Bygglov plan och bygglagen
hannah bergsman
NASA The National Aeronautics and Space Adminstration
mobayilii 2018-05-24 · Oromiyaa/Itiyophiyaa Keessatti Nageenya Waaraa Fiduuf Ejjeennoo Qeerroo Bilisummaa Oromoo! Qeerroo Bilisummaa Oromoo Caamsaa 25,2018 Finfinnee Oromiyaa Akeeka uummata Oromoo qabatee, Adda Bilisummaa Oromoo jala hiriiruun garbummaa jaarraan lakkaahamu kan uummata Oromoo irratti fe'amee sochii jiruuf jireenyaa uummatichaa irratti dhiibbaa guddaa taasisaa jiru qaarisiisuuf qabsoo karaa nagaa Guyyaa har'aa Oromiyaa kutaalee hedduu keessatti hiriirichi cimee itti fufee ooleera. Hiriira har'aan Wallagga Bahaa aanaa Saasiggaa keessatti gaggeeffamaa ooleera. Akkasuma Wallagga Lixaa Mana barumsaa sadarkaa 2ffaa Najjootti hiriirri mormii yakka waraanaa PP'n adeemaa jiru balaaleffatu gaggeeffamaa ooleera. Madda suuraa, Getty Images Tibba kana ibsa Addi Bilisummaa Oromoo baase dabalatee odeessaaleen miidiyaa hawaasaa humni addaa naannoo Amaaraa Oromiyaa seenuun miidhaa geessisaa jiraachuu eeru. Loltoonni Eertiraa naannoo Oromiyaa seenaniiru jechuun kanneen barreessanillee jiru.
NASA The National Aeronautics and Space Adminstration
Paariileen s iyaasaa Oromoos waan tokko keessa 20 maj 2016 — lamaan immoo Iyyerusaalemii fi kutaalee Isiraa'el adda addaatti barreeffamaniiru.
Oromoon biyya isaa Shirri maqaa Maanguddummaa fi Abbootii Amantaan Oromoo irratti xaxamu bifa haarayaan eegaluu: Dabballoonni Paartii Badhaadhinaa haguuggii amantaa jala da’achuun, Dargagggoota Oromoo gowwoomsuun akka isaan leenjii waraanaa fudhatanii waraana Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaatti makamuun kutaalee Oromiyaa kanneen WBO’n keessa socho’tti bobba’an taasisaa … Finfinnee Hagayya 27, 2012 (FBC)- Jiraattoota naannoo Oromiyaa fi Afaar yaa’a laga Awaash keessatti argaman balaan lolaa qunnamuu Waajjirri Misooma Yaa’a Laga Awaash beeksise. Yaa’a lagichaatti torbeewwan darbanii eegalee balaa lolaa muudateen jiraat 1.11 Sochii fi hariiroo jeequmsa kakaasu uumuu 1.12 Sochii ‘shaqaxoota’ bu’uuraa jeequu Dhorkaawwan kunniin guutummaa biyyattiitti kan hojiitti hiikamanidha. 2. Dhorkaawwan kutaalee biyyattii murtaa’anitti hojiitti hiikaman 2.1. Meeshaa waraanaa qabatanii socho’uu 11 February 2021 Beelli hongeen fide, Maanguddoota Oromoo afur galaafate | RSWO 11 February 2021 Balaa beelaa hongeen fideen, lubbuun Oromoota afurii galaafatamuu | audio 09 February 2021 Warraaqsi Galaana Uummataa kutaalee Oromiyaa danuu keessatti itti-fufe Pireezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Kabajamoo ObboLammaa Magarsaa, Abbootti Gadaa, Foollee fi bakka bu’onni Kutaalee hawaasa naannoo Oromiyaa hariiroo hawaasa ummata Oromoo fi ummata Amhaaraa cimsuuf waltajjii marii guyyaa boruuf har’a wayita Magaalaa Baahir Daar gahan simannaa Qoondaltoota Mootummaa Naannoo Amhaaraa fi Ummata naannichaan taasifamee, … published on 2020-11-23T17:26:41Z.


text:
Indaakterii
Indaakteriin, maraas ni jedhama, ruuqoo elektirikaalii mugaa kan tarminaalii lama qabu yoo ta'u hojiinsaas jijjiirama yaa'a karantii elektirikii isa keessa darbaa jiruu mormuu dha. Indaakteriin shiboo elektirikii dabarsu kan marame of keessa qaba. Yeroo karantiin keessa yaa'u, anniisaan yeroodhaaf maagineetiik fiildii maraa shiboo san keessatti kuufama. Yeroo karantiin indaakterii keessa yaa'u jijjiiramu, maagineetiik fiildiin yeroo-wajjin jijjiiraamu indaakterii keessatti voolteejii uuma, kunis seera elektiroomaagineetik indaakshinii Faradeeyi irratti hundaa'a. Kunimmoo jijjiirama karantii kan kana uume sana morma.
Indaakteriin indaaktaansii isaatin ibsama, kunis reeshiyoo voolteejii fi saffisa jijjiirama karantiiti, safartuun isaas henriis (H) dha. Indaakteroonni yeroo baayyee gatii 1 µH (10−6H) hanga 1 H guddatu qabaatu. Indaakteroonni baayyen maagineetiik koorii kan ayiranii ykn feerraayitii irraa hojjatame maraa indaakterii keessaa qabaatu, kunis maagineetiik fiildii guddisuudhan indaaktaansiin akka dabalu godha. Kaappaasiterii fi rezisterii wajjin, indaakteriin ruuqoo mugaa sorooroo sarkiyuutii kan elektirik sarkiyuutii uuman sadi'i keessa tokko. Indaakteriin baayyinaan meeshaalee elektirooniik karantii dambali'u (AC) fayyadaman keessatti tajaajila, keessaahuu meeshaa raadiyoo keessatti. Isaan yaa'a karantii AC dhorku, yaa'a karantii DC garuu ni dabarsu; indaakteroonni hojii kanaaf saxaxaman chooki jedhamu. Kana malees, gingilchaa elektiroonikii keessatti asattoo ammamtaa adda adaa qabu addaan baasuuf fayyada, kaappaasiterii wajjininis sarkiyuutii tiyuunii (tuned circuits), kan fudhattuu raadiyoo fi TV keessatti tajaajilu, hojjachuuf fayyada.


text:
Keessumaa kutaa Puuntlaand keessa horsisee bulaan jiraatan kanneen loon isaanii jalaa dhuman gara magaalaatti dheessuun lafa daahaannaa barbaadaa jiru.Hangi tokko qabeenyaa isaanii keessaa walakkaa dhisuun geejibii konkolaataa dhabuun Gaalaan guyyaa hedduuf imaluuf dirqaman.
Caama mudatee Kanaan lammiwwan Somaaliyaa Miliyoona 2 beelaan rakkataa akka jiran kan ibse Tokkummaan Mootummotaa kanneen keessaa kuma 400 fi kuma 30 kan ta’an manaa fi qe’e ofii gadhisuun godaanuu ibsee jira.
Rakkoon isaanii guddaan hanqiina bishaanii yoo ta’u haallii jiru nu dirqisiifnaan dheebuu fi beelaan du’u sodaannee godaanne jedhu jiraatonni. Angawoonni magalaa naannoo itti dheessanii jiran immoo keessummeesuuf humna hin qabnu jedhu.


text:
Bara 1621 keessa ji’a Fulbaanaa fi Sadaasaa 11 jidduu warrii Ingiliish haawwanii fi ijoollee warra lafaa ka Indii nama 90 ufitti daree kutaa Amerikaa durii Plymouth, amma Massachussets jedhanitti guyyaa galataatiif waltitti dhufan.
Yoo midhaan galfatanii irraa bahan duruu finnii warraatuu kanuma,waaqa ufii galateefatan. Bara sun ganna tokkoon duratti,1620 keessa warrii lafa itti qubatu barbaada yaa’u nama 102 ture.
Bidiruu Mayflower jedhan hojjattoota 30 waliin lafa garboomfatan abuurachuu daran.Adoo yaahanuu daarii afaan galaanaa ardi North Amerikaa gahan.
Warrii kun warra amantii kiristaanaa ta Ingilaandi irraa citee bahe.Bara sunitti mootummaan Ingilaandi warra kanaan warra seera malee yaahu jedhaan.
Awurooppaa keessatti amantii kiristaanaa oofachuu dadhabanii,Amerikaa Virjiiniyaatti godaanan.
Adoo karaa yaahanuu qilleensi itti hammaatee,cabbiin itti hammaatte,lafa silaa jarii itit yaahu Virjiiniyaa gahuuf km 350 haqatanii lafa Cope Cod doonii dhaaban.
Eegee yaada dhibiin dhufeef,gamatti taakkuu didanii achuma qubtanii akkuma amantii ufii jiraachuuf achuma qabatan.
Adoo ganna hin gahin warra sun keessaa namii 102 kaan beelaa,dhukkubaa fi qilleensii itti hammaatee keessaa dhumate.
Cabbii dabartee jennaan gannii dhufe akka midhaan bahaniif.Midhaan galfatanii irraa bahanii jennaan dhiira 22, haawwan 4, ijoollee dhiiraa dardara 9,ijoollee dubraa gaaltama nama 5 fi ijoollee dididiqqoo amma jajjabeeffachuutti jirtu namii 13 walgahe.
Gosa olloota itti qubatanii gosa Wampanoag waliin midhaan galfatanii galatateeffachaa waliin sooratan.Amerikaatti kutaa Massachusetts qofaa miti guyyaa galataa,Thanks giving yoo midhaan galfatanii irraa bahan ollaan wal yaame waaqa galateeffatu.
Warrii Ispaanishii fi Ingiliish lafa abuurachuu yaa’u bara 1620 durattuu kutaa Florida, Teksas, Maine fi Virjinyaa keesattu akkuma kana galata galchaaf.
Warrii Massachussets itti cininnatee nama hedduu dhugeeffachiisee bara 1863 keessa Amerika cufa keessa akka guyyaan galtaa tokkoo jiraatu pirezidaantii Abraham Lincoln seera sitti baasee walii galan.
Guyyaan galtaa sun yoo cufa torbaan afreessoo Sadaasaa irra oola. Kana ammo Pirezidaanti Firaankiliin Delano Roosveltitti tolche.
Guyyaa galtaa kana warra biyya ormaatii jireenna wayyaa qabu barbaada yaa’utti ka warrii lafaa itti dhufanilleen gargaaree qubsiise jalqabe.
Adoo warrii lafaa gaafas gargaaruu baatee qilleensaa fi cabbii lafa hin beenne ka North Amerika sun irraayyuu hin hafan.Amma guyyaan galata haga guddaan maati fi dhalaa fi hariyatti walti dhufa.Ha taatuu ammo barana koronaan baananuu yaayyuu wal nama hanqise.
Tun ammoo kophaallee tahan waan dabree galateeffachaa waan itti yaahan abdachaa nama hin dhowartu.Guyyaan galataa Adoolessa 26 irra oola.


text:
US biyya namii isii horuma horee miliyoona 300 fi miliyoona 30 caale.Bara balaa COVDI-19 kana irralleetti waan hedduun ummata gargaarti. Bara kana jireenna qaalahen ufi faluuf jedhanii nama miliyoona hedduutii check bulchiinsii pirezidaanti Tiraampi erge $1,200 argate.
Godinii 50n US akkuma biyya tokkoo jechuu dandeenna waan ufiitiin ufi dandaha;alaabaa, seera,poolisii,maqaa moggaasuutii fi waan ufii hedduu qaba.
Wannii godina tokkotti aadaa godina dhibiitti aada-malee tahuu dandeetti.Akka biyya tokkootti ammoo waan mootummaa federaalaa waliin qabdu hedduu qaddi.
Bajatii mootummaa US bara 2020 doolara tiriliyoona 4.7. Bara rakkoo akkanaa US akkamiin ummata gargaarti?Hawaasii Oromoo godina keessa jiru ummata ufii maaniin gargaara?
Minisootaa keessaa Oromo kuma 40 caalaatti jira. Godinii Minisootaa aanaa(County) 87 qaba. Aanaan Hennipen(Hennepin County) keessa nama miliyoona 1.2 caalaatti jiraata.
Bulaa Atoomsaa ganna 20 caala aanaa kana keessaa hojjate.Hojjataa damee fayyaatii fi humna namaati.Bajatii aanaa isaa bara 2020 doolara biliyoona 2 caala jedha.
Aanaa kana keessaa nama nama kuma 43 caalaatti sababa koronaatiin hujii dhabe.Laakkoofsii torbaanuma torbaaniin jijjiirama.
Akkuma buchiinsa godina Amerikaa cufaa nama huji dhae horiin nyaataan,gama fayyaatiin,kiraa manaatiin,liqee manaatii fi waan hedduun gargaaran. Namni sababa COVID-19n hojii dhabe torbaanitti $600 caalaa argata jedha.
Taakkalaa Goobanaa godina Seattle magaalaa SeaTac keessatti miseensa mana marii magaalaati.Seattle godina dhaabbilee akka Starbukcs, Boeing, Micrsoft fi hedduun keessa jiranii godina kana keessa nama miliyoona 3 caalaatti qubata
Magaalii SeaTac nama kuma 30 caalaatti itti qubate.
Hujiin keenna namni hojii dhabe dafee akka gargaarsa argatu tochuu jedha Taakkalaan.
Bajata jiru harka guddaan gargaarsa COVID-19n gula deebisan.
Kamaapnii nama qaxaran barbaadanii akka namii hujii argatu leenjisanii qopheessan. Amerikaanuu akkuma kanaan jirti.
Amma online(internet) irratti leenjisuutti jirra.Faayidaa baay’eetti jira jedha.
“Namoonnii keenna biyya gara garaatii dhufan system(caasaa) kana keessa deemanii gargaarsa kana argatuun baayyee itti ulfaataa jira. Kanfaa hooggantota isaanii karaa gargaarsa(carraa jiru) ittiin argatan gaafachuu qabu.”
US biyya dureettii durummaan isii nama isii akka dansaa gahu.Bulchota godinaa,bulchoota mana marii,senetii fi bulchiinsa hedduu ufumatumatti bahee filata.Namii pirezidaantummaa dorgomu godinuma cufa irra maree akka namii bahe filatu dhugeeffachiifata.
Namii filatan ka rakkoo ummata is filateefii dubbatu. Tanaaf namii tokko bara hedduu ittuma dedeebihanii filatan. US akkuma biyyaattuu nama isii waan hedduun gargaarti.
Bulaa Atoomsaa ganna 20 caalaa aanaa Hennipen keessa hojjate.
“Akkaataan biyyii kun itti hundeeffame saba isaatii fi lammii isaatiif...baayee namatti tola.Lammiin kun yeroo hojii hojjatu taaksi(gibira) kafala gaafa rakkatee hojii dhabu mootummaatti bira dhaabata.Sirna akkasiitit jira baa’ee namatti tola.”