text:
Aariin Oromo bara hedduuf ukaamamaa ture Sadaa 2015 kaasee xaxa’uun sagalee guddaan anga’e. Erga jaarraa 16faa takkaa seenaa Oromoo keessatt lakkoobsi hammana gahu hiree ofiif akkas waliin ka’ee hin beeku. Dhahii nolaa akka isa kanaa harka duwwaa tokkummaan ka’ee diina meeshaa ammayyaa hanga ilkaaniitt hidhate fi loltuu jajjabee angawoo addunyaan leenjifame didhchisiisee hin beeku. Takkaa akka si’anaa sabich gad of horde yeroo dheeraa akkasiif utuu hin mitiqin fuula du’aa, hidhaa fi guraarama dura dhaabbatee hin beeku. Sirna dooyyaa garegox fi tokoshanii kan mana Oromo hundatt time cabsan. Waggoota dhibbaa oliif boona dhabe deebisanii gonfachiisuu saaniif Oromoon, warraaqxota jannoota kanaaf galataa fi kabaja guddaa qabu. Annisaa warraaqsa akkasiin hanga Wayyaaneen xaxattee kan saamte hunda duubatt dhiiftee Tigrayitt galtutt boodatt deebiin hin jiraatu. Wayyaaneen ilkaan socha’ee, buqqa’u malee falli hin jiru. Lafti Oromiyaa fi wanti irra jiru kanuma Oromiyaati, fudhattee deemuu hin dandeessuu. Baankiin alaa qabeenya TPLF/EPRDF fi kanneen hidhata bu’aa waliin qaban saamanii kuufatan yeroo ummatoonni Empayera Itophiyaa bonaa fi jeejeen dorsifaman kan dabarsee kennuuf hin jiraatu. Kanneen milla suphee Wayyaanee ilaaluu didanii waliin meshebelluu eegalaniif, harkatt burkutooftee ba’aan rakkachuuf deemuun hin oolu haa beekkatanii! Erga ofii badanii hogganooti Afrikaa horii saamicha akkasiitiin ala baafatan, fooqiin dhossaan ijaarratan isaan haa tahanii warri saanii argatanii hin beekanii. Nagaa naannaaf jedhame Wayyanee karaa fedheen haa tahu gara hiree akka sanaatt reebamuu qabdi.
Gara Cehumsa Naga qabeessaatt
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 1/17/2016
Amajjii 16, 2016 | Gubirmans.com | Ibsaa Guutama Irraa
Aariin Oromo bara hedduuf ukaamamaa ture Sadaa 2015 kaasee xaxa’uun sagalee guddaan anga’e. Erga jaarraa 16faa takkaa seenaa Oromoo keessatt lakkoobsi hammana gahu hiree ofiif akkas waliin ka’ee hin beeku. Dhahii nolaa akka isa kanaa harka duwwaa tokkummaan ka’ee diina meeshaa ammayyaa hanga ilkaaniitt hidhate fi loltuu jajjabee angawoo addunyaan leenjifame didhchisiisee hin beeku. Takkaa akka si’anaa sabich gad of horde yeroo dheeraa akkasiif utuu hin mitiqin fuula du’aa, hidhaa fi guraarama dura dhaabbatee hin beeku. Sirna dooyyaa garegox fi tokoshanii kan mana Oromo hundatt time cabsan. Waggoota dhibbaa oliif boona dhabe deebisanii gonfachiisuu saaniif Oromoon, warraaqxota jannoota kanaaf galataa fi kabaja guddaa qabu. Annisaa warraaqsa akkasiin hanga Wayyaaneen xaxattee kan saamte hunda duubatt dhiiftee Tigrayitt galtutt boodatt deebiin hin jiraatu. Wayyaaneen ilkaan socha’ee, buqqa’u malee falli hin jiru. Lafti Oromiyaa fi wanti irra jiru kanuma Oromiyaati, fudhattee deemuu hin dandeessuu. Baankiin alaa qabeenya TPLF/EPRDF fi kanneen hidhata bu’aa waliin qaban saamanii kuufatan yeroo ummatoonni Empayera Itophiyaa bonaa fi jeejeen dorsifaman kan dabarsee kennuuf hin jiraatu. Kanneen milla suphee Wayyaanee ilaaluu didanii waliin meshebelluu eegalaniif, harkatt burkutooftee ba’aan rakkachuuf deemuun hin oolu haa beekkatanii! Erga ofii badanii hogganooti Afrikaa horii saamicha akkasiitiin ala baafatan, fooqiin dhossaan ijaarratan isaan haa tahanii warri saanii argatanii hin beekanii. Nagaa naannaaf jedhame Wayyanee karaa fedheen haa tahu gara hiree akka sanaatt reebamuu qabdi.
Aariin Oromo bara hedduuf ukaamamaa ture Sadaa 2015 kaasee xaxa’uun sagalee guddaan anga’e. Erga jaarraa 16faa takkaa seenaa Oromoo keessatt lakkoobsi hammana gahu hiree ofiif akkas waliin ka’ee hin beeku. Dhahii nolaa akka isa kanaa harka duwwaa tokkummaan ka’ee diina meeshaa ammayyaa hanga ilkaaniitt hidhate fi loltuu jajjabee angawoo addunyaan leenjifame didhchisiisee hin beeku. Takkaa akka si’anaa sabich gad of horde yeroo dheeraa akkasiif utuu hin mitiqin fuula du’aa, hidhaa fi guraarama dura dhaabbatee hin beeku. Sirna dooyyaa garegox fi tokoshanii kan mana Oromo hundatt time cabsan. Waggoota dhibbaa oliif boona dhabe deebisanii gonfachiisuu saaniif Oromoon, warraaqxota jannoota kanaaf galataa fi kabaja guddaa qabu. Annisaa warraaqsa akkasiin hanga Wayyaaneen xaxattee kan saamte hunda duubatt dhiiftee Tigrayitt galtutt boodatt deebiin hin jiraatu. Wayyaaneen ilkaan socha’ee, buqqa’u malee falli hin jiru. Lafti Oromiyaa fi wanti irra jiru kanuma Oromiyaati, fudhattee deemuu hin dandeessuu. Baankiin alaa qabeenya TPLF/EPRDF fi kanneen hidhata bu’aa waliin qaban saamanii kuufatan yeroo ummatoonni Empayera Itophiyaa bonaa fi jeejeen dorsifaman kan dabarsee kennuuf hin jiraatu. Kanneen milla suphee Wayyaanee ilaaluu didanii waliin meshebelluu eegalaniif, harkatt burkutooftee ba’aan rakkachuuf deemuun hin oolu haa beekkatanii! Erga ofii badanii hogganooti Afrikaa horii saamicha akkasiitiin ala baafatan, fooqiin dhossaan ijaarratan isaan haa tahanii warri saanii argatanii hin beekanii. Nagaa naannaaf jedhame Wayyanee karaa fedheen haa tahu gara hiree akka sanaatt reebamuu qabdi.
Abiddi warraaqsa Oromo takka dibamaa takka qabsiifamaa boba’uu itt fufa. Ejjennaa ofii jabeeffataa, hamaa gahu hunda dandaha, jabinaan diina butuchuu gaafata. Wayyaaneen iyyaa (deeroo) dha malee qeerransa akkeessuu fedhu miti. Hanga of butuchee raawwatutt karaa dheeraaf kan uumame waan hin taaneef aara galfatee akka bayyaannatu yeroo kennuufii miti. Ammallee humni saa dhifamee jira. Ofumaan yeroon ciccitu fagoo hin tahu. Kutannaan Oromoon dandeetii wallaansoo dhaawataa gaggeessuu fi carraa irra haanuu qaba. Wallaansoon akkasii laalaa guddaa namatt fiduu fi abdii kutannaa nama irraan gahu dandaha garuu gumaa dargaggoo ofii fi goototaa hin basin hafuun, hawaasa boonaaf laalaa sana caalaattuu hammeesaa. Kanaaf loltuun Wayyaanee Oromo ajjeeftee ofii fayyaa galuun dhaabbachuu qaba. Shimala, mancaa fi gajarri bakka harka duwwaa bu’uun barbaachisaa tahuun gahaa jira.
Harka duwwwaa fi qabsoo nagaa kan jedhamu fulduratt waan hojjetu hin fakkaatuu. Sodaan du’aa fi guraaramaa jaarraa oliif itt hudumame akka raawwate kaka’i Oromoo barana raga dha. Soda fi doorsis lamuu akka itt hin deebine Oromiyaan bilisa bahuu qabdi. Lolli diinaa meeshan qofa utuu hin tahin holola sammuquwii fi lammiwwan walitt diruus ni dabalata. Oromoon, diinaa kalchuun lammi irratt kan basaasaniif garaa laafina agarsiisuu hin qabani. Garuu keettoo diina tajaajiluuf uumamtee fi kan diinni lammiin walitt naquuf maqaa ballessu gargar baafachuu qabu. Bu’aan ciicannoo jabaa ofiif kennamuutu eegama. Murtii kennuun jette jettee fi holola diinaan irratt kan hundaawe akka hin taane eeggachuu Oromoott hin himanii.
Lammiiwwan keenya kan seera heera Itophia jalatt barbaachisu hunda guutan, Oromoo tahuun komatamanii waggaaan dhalootaa haa tahu sadarkan jiru utuu hin hedamin, dhanamaa, hidhaa gergoo, injiraanii fi tafkiin guute, gurarammii, dorsisii fi arabsoon tuffii barsifata guyyuu tahett shororkeeffamaa jiru. Guraarammi, dorsisii, ajjeechaa fi arrabsoon tuffii achii, iyyaatii baasisuuf utuu hin tahin miidhama guddaa kan jibba sabichaaf qaban ibsu irraan gahuufii. Keessaayyuu yeroo si’anaa hogganoota OFK, gooltuu jedhamanii kan irratt aggaamame waan taheef adabi hammaa bahaan eeggataanii jira. Yoo murna saanii wirtuu dimshaashumatt hin ballsine malalchiisaa taha. Oromoo hooggansa dhabsiisuun karoora haaraa utuu hin tahin kan bara qabamanii kaasee jiru. Wayyaaneenis erga aangoo qabattee karaa malbulchaa fi diinagdee namoota qaroo meeqa balleessite. Hardhamoo ijoollee abdii borii tahan akka irraa oolanii ummmata saanii hin tajaajillett mata mata rasaasan dhoftee ajjeesaa akka jirtu gabaasa guyyuu irraa waan mullatu. Nageessumma labsatanuu hamma Oromoo qaroo tahanitt murna Oromoo kamiifuu hoggansa akka kennan hin dhiifamanii. Golooti mormituu kittillayyoo dha malee nakkarummaa TPLFn achi hin jirani. Oromoon eessayyuu jiran garaagarummaa ilaalcha malbulchaa qabaatanuu yeroo qorumsa Oromummaa kana, yomallee tooftaa qabsoo saanii hin ooffalchan tahe, bira dhaabbachuun dirqama lammummaatii.
Wanti cimaan biraa, kan qabsicha mudataa jiru waca naannaa waa’ee gamtaa fi tumsaa Wayyaanee irratt tahu malu jedhamee dhagahamaa jiru. Wayyaaneen akkuma mootota isee dura turanii Oromoo irratt fixaqacee gaggeessaa jirtii. Oromoon sana dhibamsiisuuf qabsoo bilisummaa erga eegale tureera. Halagaan akeeka empayera kolonummaa jabeessaa turan amma abbaltii fi yaada jijjiirrachuu saaniif iggitiin hin jiru. Akkaaataan Oromoon ofii fi biyya saanii Oromiyaa itt ilaalan fi akkaataa Itophiyeessoon itt ilaalaniin adda. Haala amma jiru jijjiiruuf nama ilaalcha ofii jijjiirrate qofaan wal qayyabachuun dandahama. Jeequmsa lafa sochoose ofumaa kaafneen akka hin dagamne dammaqanii of eeggachuun barbaachisaa dha. Oromoon mirga heera Wayyaanee irratt dhahamee ol malee isaa gad waan irratt dhoofsisu hin qabu. Akka qabata raafama ofumaa kaaseen hin dagamne eegganoo fi of gumeesaa turuun barbaachisaa dha.
Jara Oromoo waliin altokko kufan, Sabootaa fi Sabaawota Kibbaa jedhamanii fi Naylootaafis dhugaan jiru sanumaa. Hunduu ummatoota ofiin boonoo birmadoota ollaa walii jiraatan, malbulchaan of irratt, diingadeen akkuma addunyaa hunda walirratt hirkatoo turan. Waliin kufaniiru, firummaa caalaa cimaa gadi qabaan kolonummaa keessa hin jirreen, waliin ka’uu. Kanaaf, Oromoon walii tumsi jara sanaa haala duree hin fedhuu; ba’aa wal fakkaataa ofirraa buusan, ba’aa kolonummaa qabu. Sana duuba qofa kan isaan hariiroo ummatoota biraa waliin qaban fedha ofii bilisaan kan heduu dandahan. Gabaabaatt mirga sabummaa ofii ofiin murteeffachuu erga deebifatanii booda jechuu dha. Yoo ummatoota biraa waliin tokkummaa ummachuu barbaadu tahes ulfina saba ofii walii kabajuu irratt kan hundaawe malee kan sabi yk murni biraa itt fe’u hin tahu. Sana irra haanuuf dhaba keessaa wal nyaatuu fi biinxa’amee, dadhabina keessaa dhoffachuuf gargaarsa alaa soqu utuu hin tahin adda cimaa ofirratt amantee qabu hundaan amanamu dandahu ummachuu qabu. Lammi ofii caalaa halagaan namatt haanu hin jiru.
Ammallee Itophiyaan empayeruma sana kan jaarraa 20faa keessa gargaarsaa saboota Awuropaan, bara ta’iisa “Walharkkatt qaba Afrikaa” jedhamee beekamu ijaraamte. Hariirooon yeros “Qinyi Gizat” jedhamee ijaarame, akka nammi tokko tokko nu amansiisuu fedhanitt, ergasii hin jijjiiramne. Ammas Habashaan haala jireenya malbulchaa, diinagdee fi hawaasoma ummatoota kolonomanii olhaantummaan gaggeessaa jira. Ammas akka Oromoon gad qabamaa turuuf akkuma durii gargaarsi faranjii lola’aafii jira. Oromoon takkaa walqixxummaan Itophiyaa waa’ila tahuu gaafatamanii hin beekanii; bara Cehumsaa waggaa tokkoof jala kaattuu TPLF tahun akka waan guddaatt ilaalama yoo hin taane. Geeddaramii sammuu beekotaa keessa jiruu, dhugaan hin calaqifamnee, ababbara tahuun ni malaa. Sabooti Afriikaa Awropaan koloneeffaman hundi walaba tahaniiruu garuu Oromoo fi jarri SNNN akka fedha saaniitt of bilisomsuuf carraaqaa jiru.
Kirstinnummaan biyya Habashaatt barsiifamuu saa waliin, hoodi tokko tokko akka mootiin saanii Waaqatt haanee jiruu Koptotaan uumamaniifii turan. Hoodi mootittii Sheebaa sanneen keessaa tokko. Qabama duuba hoodoti sun galmee keessaa harkifamanii bahuun lafti hanga qixxeessoott jiru keenya kan jedhu gorsa farajootaan itt dabalame. Asosama sana kan ergasii ijoolleen Habashaa ittiin guutamaa jiraatan. Gadoodi mooraa gurguddoo Habashaa keessaa dhagahamaa jiru, itt baha surrii dhiqa sanaa kan sammuu saanii keessatt Itophiyaa yaadaan umamte (utopia) mudaa hin qabne gad dhaabuuf tolchanii. Bulchooti saanii ilaalcha addunyaa dur durii bulcha nama jabaa tokko keessatt qabamanii jiru. Nammi jabaan aangootti ol bahe, angoo qofaan irraa bu’aa. Oromoon, kennataan yaabbatee, gadaan bu’a.
Si’ana adeemsa sana kan jijjiran fakkeessuuf gargaarsa qorataa Dhihaa tokkoon golli cimaan tokko akka ijaaramu tahe. Sana dhugomsuuf bulchaa jabaa humnaan taahitaa qabateen kennati sobaa yayyabamee jira. Sadarkaa ammaatti yayyabaan cimaan sun sirna gola tokkoo of duubatt dhiisee du’eera. Golli jabaan sun amma fuuloo cehumsaa Wala’ittaa Tigrawayi kee’ateen gaggeeffamaa jira. Habashaaf, falfala hoodichaa keessaa bahee karaa ammayyaa demokraatawaa tahett baruun rakkisaa dha. Akka sun barbaachisaa tahe beeku, garuu rimsama halagaa demokraasii jedhanii, dudhaa baraa hedduu lagachuuf qophee hin fakkaatanii.
Erga kolonoomaatii Oromoon, surrii dhiqaa cimaa fi hololaa daangaa hin qabnetu irratt gaggeeffame. Hunduu akka muka abbaa ofii tuffatanii jedhameetu. Halluun magariisa, keelloo fi diimaan saanii kan yeroo Oromoo qalan balaliisaa turan akka kan Oromo adii diimaa gurracha bakka buhu taasifame. Amanteen saanii dudhaa kan “seexanaa” fi qarooma dhabaa dha jechuun sumudaanii akka jijjirratan dirqisiisan. Bulee Oromoon hooda Habashaa hunda keessa cubuluqan. Haa tahu malee hoodota sana keessaa furgaafachuuf hedduu qabsaawan, garuu maqa hundatt hogganoota ofiin ganaman. Amma ummati ballaan qabsicha dhuunfatee jira. Hogganooti baqa irra jiran deebi’anii sochii haaraa kanaaf hoggansa malbulchaa hin keenaniif taanaan Oromoon dhaaba saa, ABO fudhatee of keessaa hogganota haaraa baafachuu qaba. Yoomu hogganoota, dhiibbaa falfala halagaa, kan keessaan ofangessummaa fi ayyaanlaallatummaan ijaaraman irraa of eeggachuu dha.
Unkaa sammuu hooda Habashaan uumame keessaa utuu of hin baasin qabattee bilisummaa kam irrattuu waliigaltee argamsiisuun fagoo taha. Akka ilmoo namaatt ummati Gaanfa Afrikaa garri caalan nagaa, bilisummaa fi tasgabiif fedha qabu jedhamee yaadama. Unka sammuu sana keessa sololi’anii fedha waloo irratt xiyyeeffachuun kanneen godinaa keessa jiran hundaaf anjaa qaba. Sochiin Oromoo kanaan dura argamee hin beekne Sadaasa 2015 keessa eegalee dubbiin gonka akka duriitt deemuu akka hin dandeenye hunda dammaqsuun boqonnaa haaraa bane jira. Kanaaf arrabsoon maaliifii, maqaa balleessuu fi keenya jechuun sobaa yoo jijjiirammi kan hin oolle tahuun ifaa tahe, maliif barbaachisanii? Warraaqsa Oromoo sutessuu yoo ni yaalu tahe ofumaa malee dhaabuu hin dandahanii.
Oromoon filmaata lama qabuu, tokko waan jiru hundatt dhimma bahanii qabsoo itt fufuu yk kanneen biraan waliin qindeeffatanii Wayyaanee dhabamsiisuun itt baha saa carraatt dhiisuu; lameessoon kan dhimmi ilaaltu hunda kora waliin taahuuf dursanii waliigaluun, marii empayerittii damboobinaan diiguu gaggeeffatanii sadarkaa itt haanutt darbuu. Wanti tahu hundi garooma kanneen keessaa dhimma qabanii hundaa, nagaa fi basha’ina saaniifii. Kaka’inni tasaa ummata itt roorrifamee amma tahahaa jiru, dadhabina Wayyaanee saaxilee jira. Sirnni ofangessoo fi fashistaawaan ijaarsa fakkeessaa demokraasii jalaan ol bahe. Sirni akkasii altokko raafamnaan madaala saanii gonka deebisani argatanii henbeekanii, isumaan badanii. Guboo rakkinaa Gaanfa keessa ture furuu fi gamtoomuun silaa yeerroo akkasiitii.
Warraaqsi Oromoo qawween kamuu fedha ummataa bara baraan gadi qabuu akka hin dandeenye agarsiiseera. Waaq hin jedhin malee, yoo amma rukutame yeroo itt haanutt ilaalcha addaa fi hooggansa sabaa ijaarameen durfamee deebi’aa. Yeroo sun tahu nammuu garagarummaa fiduu malu se’achuu dandaha. Utuu dhiigi Afrikaanota obbolaa tahanii caalaa hin dhagala’in dura, laafaa yk angawaa, dadhabaa haa tahu jabaa utuu hin jedhin hundi naannaa diriiraatt dhufee dhibdee tokko tokkoon saanii himatan ilaalanii waldhabdee hanga yoonaa jiran dhuma burjaajessaa irra utuu hin gahin xumuruu qabu. Jalqaba loltuun mooraa naannaa waldhabdee ala tahett geeffamuu qabdii. Sanaan walfaana sonni Cehumsaa dhugaa tahe, empayera diigee itt baha haaraa kan jalqabuu eegalamuun barbaachisuu dandaha.
Sona akka sanaa keessaa sabi, saboommi fi gosti marii keessaa hafu jiraachuu hin qabu. Hiree ofii ofiin murteeffachuun ummatootaa kan dhoofsisamu miti. Kun kora ummati Gaanfa Afrikaa akka waliqixxeett, utuu sabi tokko yaada ofii kan biraa irratt hin fe’in qooda irratt fudhatu isa jalqabaa tahuu qaba. Tokko tokkoon ummataa moo’aa dha. Moo’ummaan kan gad dhiifamu fedha ummata moo’aa taheeni. Walgahiin akkasii carraa haala “mo’aa moo’aa, taheen yk kan honga’un keessa hin jirreen, kan obbolummaa Afrikaawaan itt dhagahamun bahamu taha.
Gurguddoo Habashaa hedduun, sagaleen deggersaa ummata kolonii saanii roorroon motummaa Itophiyaan irra gahe, jaarraa tokko keessatt yeroo jalqabaaf dhageessisaa jiru. Sun dhugaa taanaan karaa qajeelaa dhaa. Hariiroo qabaachuuf dhiheessan irratt, ummata hundaaf keessaanlaalummaa yoo qabate bu’aa qabeessaa. Akeeki, fedhi, abjuu, hawwi fi amanteen tokko tokkoon ummataa maannii? Sana kan waliin qayyabatamuu qabu. Hundi, yaa’a kolonii diiguu jara kaan irratt arganiiru; inni kun adda ta’ina waan qabuuf bifa addaa fudhachuu dandahinna malee karaa biraa hin qabu, hinuma taha. Lola Wayyaanee waliinii waan ilaalutt Oromoo fi kanneen bira manii adda addaa qabu. Maniin Oromoo Angoo 39 heera Itophiyaa hojiirra akka ooluu. Hedduuf kufaatiin Wayyaanee qabsicha salphisuus dhiisuus ni dandaha, kanaaf ta’innaan akka iggitii qabutt fudhatamuu hin qabuu. Kanneen biraaf kufaatiin Wayyaanee dhimma keessaa Itophiyaatii. Garri tokko aangoo kufaatii Dargiin irraa saamame deeffachuu barbaadu; mirga angoo sanaan beekames akka gargarbaasaa fi gosaawaatt heduu.
Lafti Oromiyaa kan ummata Oromiyaa malee kan mootummaa miti. Gurguddoon Habashaa karoora lafti kan mootummaati jedhuu, akka burqaa qabeenya abbatokkeett ittiin basha’aa dhufanii. Biyya haadhaatt lafti kan ummataa ture; gurguranii of duroomsuu hin dandeenye. Sun karoora guddaa tokko, kan xaxaa olhaantummaa keessatt uumee, hanga hardhaatt ilaalcha saanii rakkisaa jiru. Beekamuun waan akkasii isaaniif bu’uura malbulcha gosaatii. Oromoo hundaaf kan akka jecha sanaa jibbisiisu hin jiru. Oromoon gosa mitii. Saba gosa hedduu of keessaa qabu. Oromoo kittillayyoo Itophiyaa tahaniif illee sana fudhachuun mamsiisaa dha. Kanaaf rimsama Itophiyaa akka addaanjiraato ulfooti fudhachuu keessa debi’anii ilaalan malee akka mirga sabootaa guutummaatt hin fudhanne rakkisuunii dandaha. Sana salphisuuf kolonota ofitt dabalanii ilaaluu dhaabuu dha. Oromoon qooqa Itophiyaa jedhu waliin rakkina hin qabu, qooqa durdurii kan gurraachi hundi dhahachuu dandahu. Rakkoon kan dhufu olhantummaa Habashaa seerawaa gochuuf yeroo seenaan Oromoo roga dhabsiifamee dhihaatu.
Empayerri Itophiyaa bososaa jira. Habashaan Empayera saanii burkutaawaa jiru hafe mana ofiiyyuu sansakkaan qabuu rakkataa jiru. Dubbii Qimant irraa akka ummati tokko guutummaatt liqifameera jedhanii fudhachuun akka hin dandahamne hedduu barachuu dandahu turani.Taasisii walitt isaan qabaa ture Oromiyaan deemnaan, godinoota Amaaraa waliin jiraachisuunuu rakkisaa taha. Kolonoota saamuu irratt xiyyeeffachuun, handhuura biyya saanii jabeessuu gonka hin yaadne. Hanga amma tokkummaan saanii jiraachuun Oromiyaa fi SNNN gad qabuun madda jireenyaa waloo godhachuu dandahuu irratt bu’uurfame. Amma Oromiyaa gad qabama diduun kolonummaa keessaa bahuu carraaqaa jira. Hoodi Oromoon ummata naanaa kanaa miti jedhu qaata burkutaawe. Wayyaaneenis saamicha isa dhumaa isaaniin gahu ni didee. Sana jechuun Itophiyaa kolonummaa boodaa, kan empayera hin qabneef karoorfachuu jalqabuu isaan gaafata jechuu dha. Sun yoo fudhatame Oromoo fi Amaarri waan irratt dhimma walii baasan qabu lataa? Qabsaawota Oromoo tokko tokko ofitt harkisuuf kolomsiisa darbataniif qabuu. Kolomsiiftuu hedduu waan hin qabneef Oromo hunda xuruuruu hin dandahanii. Micciiramaa fi burquqaan dhihaachuu irra karaa nagaa biraa, kan ittiin gocha hamaa darban hundaa keessaa faloo itt bahan soquu qabu. Yoos wal amantee horachuun jalqabamaa.
Gondor gaaffii roorroo mirga ilmaan namaa irratt tahaa jiruu fi gaaffii biyyaa Wayyaanee irraa qaba. Dubbiin saanii itt dabalama taa’isaa sabummaa Qimaantiin caalaa walxaxee jira. Yoo dibbiin sun Amaaraa fi Qimaant gidduutt nagaan fala argate Gondoreen qabattee Wayyaanee waliinii salphaatt furachuu dandaha. Dubbbii Qimant hammam akka isaan demokratummaan furan fedha Oromoo ni laala taha. Waa’ee akkasii irratt ummatootii waldhabdee jiru nagaan waligidduutt fixachuu ni dandahu. Kanneen waldhabdeen akka nagaan hin furamne barbaadan jara gadadoo ummatoota cunqurfamoo irraa bu’aa argatanii.
Habashaan murna wiirtuu raayyaa koloneeffataa akka tahuu saanii, akka namoota bashaan jiraatanii, akka lafaa fi qabeenya Oromiyaatt saaqaa salphaa qabachuu, akka ayyaan adamsituuttii fi akka tokkicha afaan bulchootaa beekaniitt, roorroo fi samicha turett garsuu turanii. Hambaan saanii amma Oromiyaa fi SNNN keessa faca’anii jiraatu. Waa’ee saa dhaghuu irraa kan hafe biyya akaakilee saanii arganii kan hin beeknett caaluu. Iyyaatii dhabuuf malee hedduun saanii Habashaa utuu hin tahin akaakilee ashkaroota Habashamitii turani. loltuun Habashaa hedduun Oromoo irra bulfamanii. Barreessaan kun namoota dhoott beeku akaakileen saanii Oromoo tahuu hojiirraa erga dacha’anii baran beekaa. Hedduun saanii manatt Amaara (Kiristinnaa) tahuu saanii, ummataa fi amantoota halagaa gidduu waan jiraniif akka irraa of eegan itt himamaa; ofirrummaa, soda fi tuffii koloneeffamoof akka qabaatanitt guddifamanii. Liillana itt hidhanii akka nama liillana hin qabne waliin hin nyaane ni akeekkachifamu turanii. Kanneen makaman jedhaman keessaallee sodaan hin badne. Kun dhaalmaa wallaalummaa, hawaasa ammayyaa keessa jiraachuu fedhu taanaan ofirraa harcaasuu qabani.
Jarri kun Oromiyaa dureettii keessa mirga jiraachuu, hojjechuu fi basha’uu qabu. Achi keessatt mirga qooda ofiif qabsaawuu kan qaban yoo tahu mirgi dirqama waliin akka dhufus beekuu qabu. Kan arjoomameef diriinfatanii nyaachuu dhiisanii folooso laga gamaa maaf itt waamu? Oromoo yoo tahuu baatan Oromiyoo dha. Kun hundi tahuu utuu dandahuu, maliif akka saba fagoo jiru kan Oromiyaa humnaan qabatee jara abboolii biyyaa hiyyoomsee, cunqursee, fi namummaa baasee isaanis gate, akka leellisan qayyabachuun rakkisaa dha. Sammuquwiin, jara abbaa biyyaa irra firooma angoo olhaana waliin qabaachuu qofaan wayyinnu malee kan biraa want itt wayyan hin mullatu. Oromoon ummata walqixxummaa ilmaan namaa fi seeraan bulmaatatt yeroo hin yaadatamnee kaasee kan beekamanii. Kun argaadhageettii Habashaanuu mirkaneeffameeraa. Malbulcheessitooti namoota abbaawummaan itt hin dhagahamne akka saanii kakaasuun warra abbaa biyyaan akka walitt bu’an hanga dillisee wayitt hin galle “Gaallaa Gadaay” jedhamtu uumuura gahaniiru. Yeroo jara akkasii ofirraa facisan qulqulleessa lammii jedhanii wacuu. Mirkanii seenaa tokko utuu hin qabaatin, halagummaan haleelamuu firoota saanii irra deddeebi’anii gad tumu. Yeroo rakkoo kan dhaqabaniif isaan utuu hin tahin ummatuma isaan hammeessan kana.
Bilisummaan Oromiyaa kan oolu miti. Waldhabdee nagaan furachuun hunda caalaa. Angoon koloneeffataa araaraa nagaa rakkisaa hanga godhutt jeeqamaa jira. Murna ofittoo gantuutu Masaraa Minilik qabatee Oromoo fi Amaarri altokkicha ittiin mormuuf akka ka’an dirqisiisaa jira. Haalli mirkaniin si’ana jiru hamma isaan dhimma saanii walgidduutt fixatanitt jedhee Oromoon harka maratee taahuu hin dandahu. Addi Itophiyaa kan Amaaraa fi Tigrawayi Oromiyaa cabse arfacha jaarraa dura gargar cabe. Kakuun dudhaa kan waan saman waliin gahan ni haalame. Bakka buusaa malee Tigrawayi kolonii saanii jalaa fudhate. Biyya ofii bilisoomsuuf, jibba mirga sabootaa fi sabaawoo qaban dhiisanii ummatoota kolonii Itophiyaan harka wal qabatanii Wayyaanee dura dhaabbachuu ni dandahuu? Kan Oromoo fi Itophiyoti Wayyaanee buusuuf walii tumsuu dandahan yoos qofaa. Sana malee akka Ammaarii jedhu “Bareedduu daljeessaa keessaa kamiin filuu?” tahuu saatii. Oromoon kamuu kan haala duree malee tumsa saaniif birmatu kaasaa Oromoo kaayyoo sabichaa gurguruu kan abbalu qofa. Waldhaansoon Oromoo TPLF/EPRDF waliin godhamu kan dhuunfaa miti, wallaansoo hacuuccaa fi kolonummaa naannaa dhabsiisu jechuuf dha. Oromiyaan bilisoomuun godinaa fi empayera bilisoomuti hedama.
Ummatooti qabama jala jiran hundi carraa hiree saanii irratt murteeffachuu argachuu qabu. Kaka’i kanaan dura argamee hin beekne barattootaa fi qoteebulaan tahe, akka tuqaa geeddaramaa seenaa kan hooda imperialiin dhandhoname irraa sammuu jijjiirrachuu gaafatutt fudhatamuu qaba. Kan Amaarri hubachuu qabu biyya Habashaa seenaan beekame illee walitt qabuu kan hindandeenye empayera oolchuuf wakkiilummaa addaa akka hin qabnee. Amaarri Oromiyaa akka “Qiny gixat” tursuu dharra’uurraa biyya ofii bu’uuraa saa jabeessee olloota waliin hariiroo akka itt tolfatu yaaduu qaba. Oromiyaan harkaa sokeeraa, harma jigef boo’uun gatii hin qabu. Gootoliin Oromoo dullachooti waan imperial tokko tokko yaadaniif jedhanii maqaa ofii gurgurachuuf qophii tahu dandahu. Galmee waan isaan tahan, isaan tolche fudhatanii deemuu waan hin dandeenyeef maqaan saanii gamanaa haqamuu dandaha.
Sochooti barattootaa fi ummata Oromoo harra ukkamamuu ni dandaha taha; Bor garuu kurupha’anii akka lamuu hin ukkaamfanne gochuu dandahu. Gumaan dhiiga hiriyootaa fi gootota utuu hin bahin garaan saanii rafee hin bulu. Dhigi caalaatt gad dhammuun aarii caalaa finiisuu taha. Wayyaanee kan hate hunda ni deebisaa, kan balleesse hundattis ni gaafatamaa. Haaloo of qofaa utuu hin tahin ummata saa kan yeroo ilmaan Oromoo qalaman callisee ilaaluufis tuulaa jira. Ammas gaabbee, waan saame hunda ummata Oromoo fi ummatoota empayera Itophiyaa deebisee gaddhiisee bahuu ni dandaha. Murni Itophiyaa kamuu Oromoon walii tumsuu kan barbaaduu haala duree tokko malee ifatt mirga sabootaa hiree ofii ofiin murteeffachu akka fudhatu godhamuu qaba. Sana booda abbaa hirrootaa dhabamsiisuun mala qofa gaaftaa.
Murni Oromoo kamuu kan ejjennoo qabsoo sabaa irratt yaada jijiijjiratu eenyuufuu dumbulshoo tokko hin baasu. Namooti kan nama hedan miira abbaatiinii. Murni yk nammi akkasii yaada jijjiirrachuun keessaa baqatanuu xurii itt dhiqatan irraa hin qulqullaawanii; hamaa baqa saaniin gahuufis itt gaafatama fudhachuu qabu. Sochiin rincicaa saba Oromoo hacuucama jalaa ni baasa, waan taheefis manii saa utuu hin gahin hin dhaabbatu. Oromoo keettoo diinaa ta’ee sabboonota ajjeechaa fi hamaa garagaraatt saaxileef garalaafinni jiraachuu hin qabu. Finfinneen handhuura Oromiyaati, bilisummaan tokko kan isa biraattis ni geessa. Sochiin barattoota Oromoo barabaraan haajiraatu! Addi bilisummaa Oromoo walabi haa jiraatu! Firoota kan jaallatan jalaa du’aniin jabaadha jennaa, duuti hin ooltu biyya abbaa saaniif, biyya abbaa saanii irratt waan du’aniif Oromo hundi maqaa saanii ittiin boona; gootota ummataa tahanii bara baraan jiraatu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Amajjii 2016
Subscribe to: Post Comments (Atom)


c: text/html

text:
Kan dhiheenya Itiyoophiyaa daawwatanii deebi'an - aangawoonni UNHCR, Itiyooophiyaa keessaa, mooraa baqattootaa Doolloo-Abboo --- Keniyaa keessaa immoo, kan guddina isaa fi baqattoonni baay’ee keessatti wal-mudduun Addunyaa irratti beekame -- mooraa Dadaab deemanii turan. UNHCR-tti, hoogganaan Damee Fayyaa Uummataa -- Paul Spiegel, haala mooraa Doolloo-Abboo keessaa ennaa ibsan,baay’ee baay’ee gaddisiisaa ijaan arguu isaanii dubbatu.
“Lakkoobsi namoota du’anii ka baatii WAXABAJJII keessaa baay’ee na rifachiise” jedhu.
Gurmuu gargaarsa fayyaa “Dooktoroota Daangaan Hin Dhorkine” jehdamu irraa galmeen argames, mooraalee sana keessatti, lakkoobsi namoota hanqina nyaata madaalawaa qabanii ka baatii Waxabajjii keessaa dhibba irraa harka shantamaa ol tahuu, kanneen dhabisa nyaata madaalawaa hamaa gara du’aatti geessuu qaban immoo dhibba irraa harka digdamii jahaa fi qabxii saddeet tahuu mul’isa.
Gaanfa Afrikaa keessatti namoonni Miliyoona kudhan tahan ka caamaan miidhaman tahuu dubbate Tokkummaan Mootummotaa. .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
COUNTY MANDERA ojatuun maan walansa tayu maqaan bekhanin Nurse-i yayu hujii iraa miil daabate.
Karanin dhame KNUN kayu dhame Mandera, Mohamednoor Mohammed Ali, kaa maan odhutin dhubat waanjede, miil daabachan tuun wanti isiin guul dufte, waldageti CBA tayu arman dhurat gadh taate, kaa mootuman ulfesu dhadabdh. Waanjedu dhubiin sun edhu isaanit-if edhu Motuma County Mandera hinjirtu, edhu dhame chirootata taa nurses ejatut-if edhu motuma olii jirti.
Yayu quulese agg hujii iraa miil daabacha, karanin gudhan dhame isaani muur, kaa isiin jidhu waratif motuma county hintaatin. Mohamednoor waanjedu, motuman county dhandheti waraaan hindhubatu, isaalen county dhubachuun hintaatu.
Hujii iraa miil daabachan tariqi 5 jaal qabate, kayu eger agg waldageetin taatut hindumaan.


text:
“Bixilleen Xannee Dhoogguf Malee Quufaaf Hin Geessu”
Waaqoo Nooleetiin
Garaa Ofiitiif jecha garaa waliin dhalatan nyaachuun Diinummaadha. Waraabessi yoomiyyuu Waraabessuma. Cittayaan Ochumaa ofii guuttachuun alatti dhima biraa yaaduuf hin qabaatu. Qabaachuus hin danda’u.
Bineensi Waraabessa duwwaa osoo hin taane bineensi namaas kan akka Waraabessaa jiraachuun isaa waan nama wal gaafachiisu miti.
“Kiyyaa nama Ormaa fi tiyyaa lafa Ormaa itti hin galanii irraa nyaatanii biraa galani” akkuma jedhamu Wayyaaneen dantaan ishiin ummata Oromoo irraa qabdu Qabeenya Oromoo lafa Oromoo Oromiyaa irraa saamtee dhameefachuu fi nama Oromoo abbaa qe’ee fi qabeenyaa ashkara/ ergamtuu bara baraa gochuun akka Harreetti dugda malaaxessaa ergachuudha.
Dantaan OPDOn ummata Oromoo ajjeefamu,hidhamu, qe’ee fi qabeenya isaa irraa buqqa’u cal jettee ilaaluun argattu maali? “ofii bahan Ormaaf nahan” mammaka jedhuun addummaa hin qabu.
Ruutuun garaa ofiitii quufte inni biraa waan beelawu hin seetu. Kanaaf dantaan OPDOn ummanni Oromoo harqoota gabrummaatiin dararamuu irraa argattu ergama diinaa galmaan gahuun jireenya lubbuu ishii dheereffachuu duwwaa dha.
Ilmoon namaa du’a uumaa , du’a seenaa qabdu tokkuma duuti. OPDOn ammoo du’a seenaa hin qabne osoo jiraniiti kan dhaabbitti du’an. Saba ofii diinaan fuulletti akka bineensaatti ajjeefamu osoo arganii cal jedhanii ilaaluu fi diina Obbolaa isaa, garaa isaa, haadhoo isaa fi madhaa maatii isaa ajjeesu waliin nyaatanii dhuguun kolfanii qisaa’aa waliin jiraachuun gochaa dhala namaa osoo hin taane gochaa WARAABESSAA, Bineensaa garaa ofii qofaaf jiraatuudha.
Kanaaf Ummanni Oromoo “Dhamaatuu dhama raaftu ” OPDO waliin raatahuun haa gahu.
“Utubaan hanga dhiibanii fi hanga dhiisan qaba” maqaa ummata gageesina nutu bulcha jedhuun ummata afotti bahanii yeroo lammiin akka mukaatti Oromiyaa guutuu keessatti lafa irraa cicciramaa duguugamaa jirutti IBSA baasna jechuun waraanni keenya daangaa tiksuu qaba, ummanni keenya ammoo miira keessa seenee Wareegama hin feesifne baasuu hin qabu, kanaaf nama yakka raawwate seeratti dhiheessinaa , gaaffii keessan karaa nagahaatiin gaafadha jedhanii ummata jumlaan qe’ee isaatti dhumaa jiru taagabbeessuuf yaaluun Bineesaa ta’anii Waraabessa waliin nama nyaachuudha.
OPDO jechuun eenyu? Garaagarummaan isaan TPLFn waliin qaban maali? Bineensi Bineensuma. Yoomiyyuu Bineensuma; Waraabeyyii sanyii ofiitiif hin tililee/ hin rifanne Diinota Innikkaati!
“Muka muka irraa muran malee nama nama irraa hin muran”
Kan kana godhu yoo jiraate diina amala namummaatiin ala bahe duwwaadha. OPDOn hanga Wayyaaneen bixilamtee waadaa ittiin ijaaramte du’aan xumurattutti Ummata Oromootiif hojjattee saba gabroome gabrummaa jalaa baastiin Gowwummaa, Maraatummaa/ of wallaaluudha. Oromoo ta’ee kan jechaa fi gochaa OPDO dhugeeffatu hin jiraatu; jiraatus nama ta’ee hin jiraatu.
Waan ta’eef Ummanni Oromoo keessaa fi alaan jirtan afan fajjii OPDOf osoo gurra hin kennin ajjeechaa jumlaa lammilee keenya irratti ta’aa jiruuf yeroon waan dandeenyuun birmannu kan yeeoo kamiiyyuu caalaa amma. Kanaaf OPDOn ummata Oromoo afotti argamuun ni qabnaa maqaati malee, murna garaa kutatee lammii isaatiif birmatuu miti anis kanaafi kan “Bixxilleen Xannee dhooguuf malee Quufaaf waa hin gootu ” jedheef.
Walumaa galattii QBO taasifamaa jiru itti galli isaa Bilisummaa Sabaa fi Walabummaa Biyyaa akka ta’uuf fallii fi malli jiru qabsoo hidhannoo duwwaa finiinsuudha. Diinni Qawween dhufe Qawwee malee hin buqqa’u . Kanaaf yoomiyyuu qabsoo keenyaaf furmaanni maayii QAWWEE qofaan dhaamsa kooti.


text:
FINFINNEE —
Kaleessa jechuunis sadaasa 22 bara 2006 marii uummataa paartiin MEAD kaleesse qopheesse irratti ture yaadawwan kun kan ka’an.
Jalqaba wal ga’ichaa irratti haasaa kan dhageessian ogeessa seeraa kan ta’an Dr. Yaqoob H/Mariam fi Yuniversitii Finfinneetti barsiisaa falaasumaa kan ta’an Dr. Daanyaachew Aserfa turan.
Yaadi Dr. Yaqob H/Mariam furmaata rakkoo sanaa arguuf jalqaba maaliif akka uumame irratti fuuleffachuu barbaachisa waan jedhu fakkaata. Kanaaf jecha biyyaa baqachuu kan uume sirna siyaasaa ta’uu dubbatu.
Ragaa dhaaba godaantummaa kan sadarkaa addunyaa tuquu dhaanis Itiyoopiyaan hayyoonni biyya ishee keessaa godaanuu dhaan sadarkaa duraa irra jirti jedhan.
Sababaa baqattummaa kana uumes dubbatanii jiru. Akka jecha isaaniitti lammiin Itiyoopiyaa tokko naannoo hojjetee qabeenyaa horate waggoota hedduuf jiraate irraa naannoon kee as miti jedhamee yoo ari’atame baqtee yoo biyyaa ba’e nama hin jaa’ibu.
Waggoota hedduuf barnoota isaa ciminaan hordofaa ba’ee hojii argachuuf yeroo dorgomu yoo miseensa paartii biyya bulchuu taate malee hin mindeeffamtu yoo jedhame biyyaa baqachuun isaa waan nama ajaa’ibu miti kan jedhuu fi ragaa dha kan ittiin jedhan tarreessaniiru.
Sirnichi itti gaafatama dhabuun haala jiru hammeessuu isaas ibsaniiru. Saaud Arabiyaa keessatti lammiiwwan Itiyoopiyaa irratt raawwates yakka sadarkaa addunyaa ti kan jedhan Dr. Yaqob. Ykki sun qindoominaan kan hojjetame yakka farra namoomaa ti jedhaniiru.
Lammiiwwan yakki kun irratti raawwatame gumaa argachuu qabu, mootummaan badii dalages waltajjii TM irratti dhiyaachuu kan danda’u ta’uu tuqanii kana gochuu kan danda’us mootummaa Itiyoopiyaa qofa ta’uu ibsaniiru.
Yuniversitii Finfinneetti barsiisaa falaasumaa kan ta’an Dr. rakkoo uumameef sababaan deebii mootummaan kenne jedhan.
Mootummaan lammiiwwan isaa gargaaruuf deebii ga’aa hin kennine jedhan. Lammiin isaa yeroo reebamu hin quuqamne wal nu lolchiisuuf maqaa jedhuun paartileen akka semayawi paartii hiriira mormii yeroo ba’an reebicha irratti raawwatan kun ajaa’iba jedhan.
Angawoonni mootummaa garuu lammiiwwan Itiyoopiyaa Saud Arabiyaa jiraataa turan irratti tarkaanfilee barbaachisuu hariiroo diplomaasummaa sadarkaa addunyaa irratti hundaa’an fudhataa kan jiran ta’uu ibsaniiru.
Mootummaan lammiiwwan Itiyoopiyaaf hin quuqamu himannaa jedhus irra deddeebi’uun fudhatama dhabsiisaniiru.


text:
Qixxeessaa Lammii | Onkoloolessa 31, 2017
Jiruu fi Jireenya dhala namaa keessatti wal dhabbii fi walii galteen ta’iinsa jiru. Wal dhabbiin dhalatu karaa lama lolaa fi nagayaan furama. Furmaatni lolaan argamu wal dhabbii lolaan dhufe. Wal dhabbiin akkasii yeroon karaa nagayaa haasawaan furmaata argatus ni jira.Qaamni wal dhabe araaramuuf fedha guutuu wal fakkaatu yoo qabaate araarri bu’u waaraa ta’a. Fedhii gama tokkoo qofaan yoo ta’e ammoo nageenyi bu’u rarraa’aa dha. Wal dhabbii dhalate karaa nagayaan furachuu irra falli caalu garuu hin jiru. Hamma araarri hin bu’initti qaamni wal dhabe kan wal abaaru malee kan wal eebbisu, Kan wal tuffatu malee kan wal jaju, kan wal jibbisiisu malee kan wal jaalchiisu tasa hin jiru. Ololli amma ABO fi hoogganoota isaa irratti bal’inaan deemaa jirus haala olitti tuqaman kanaan adda miti.
Waan ololamu gurra dhagahu hafnaan qaamni ololuu deebi’ee of caqasuu osoo danda’ee nama jibbisiisa. Qaama jibban dhadhaa/damma hin muudan. Waan bara mootummaa ceehumsaa booda mootummaan Tigree ABO irratti goote yaadachuun ni ga’a. ABOn nama nyaata, qala, guba, hallayyatti guura, dhaaba hamaa dhala namaaf gara nyaattoo hin qabne kkf waan hin jetne hin qabu. Sagalee fi suuraanis wal qabsiisee dhugaa waakkachuu hin danda’amne godhee ija ummataa duratti gadi baasee ummata Oromoo ittiin boochisiisaa ture. Dhugaan yoomiyyuu dhuguma! Bakkuma ofii jirti. Suuta suutaan ummatni Oromoo olola dhaaba isaanii irratti deemsifamaa turame sana duraa duuba gara gaggalchee ilaale. Dhuma irratti dhara dhugaan keessa hin jirre bokoksanii akka oofan bare. ABOn sababa ummata isaaf akka jibbamee fi akka diinaatti akka inni dhala Oromoo biratti ilaalamu ta’e jedhamee diraamaa mootummaadhaan irratti qindaawee gadi dhiifame ta’uun irra gahame.
ABOn akka irratti ololame sana dhaaba hamaa osoo ta’ee har’a ummata bal’aa Oromoo walii galaan inni nu bulchuu qaba jedhamee mootummaa nama nyaataa duratti bahamee dirra bahatti hin dubbatamu ture. Dhaabicha haqaa kan diinni guddichi ummata keenya ganna 27 oliif cafaqee miidhaa ture hin balleessin hattuu fi gantuun balleessuu fi yaaluun garba Hindiitti fincaanuu dha. Gantuun alaan’aluun amaluma isiin qabdu. Gocha hamatu hooggana dhaaba kanaatiin narratti raawwatame jedhanii yoo dubbatan waan kaayyoo sana irratti balleessanis duukaa himachutu irra ture. Yakka malee namni nama ta’ee nama isaatti roorrisu hin jiru. Jiraatus lubbuu jiraatu itti gaafatama seenaa fi seeraa jalaa ba’uu hin danda’u. Kan ajjeessee fi ajjeefames du’a irraa hafuu hin danda’an.
Du’a nama irraa hin oolamneen dafanii wal keessummeessuun dhaaba kana keessatti ni jira jedhanii ololuun qofti dhugaa baasuu hin ta’u. Dhaaba Oromoof bara dheeraa falmachaa ture irra dhaaba alagaa aanfatuudhaan afaan guuttatanii dhaadhessuun mataan isaa ergaa of danda’e qaba. Nama lubbuun jiru du’e, nama hin hidhamin hidhame, nama hin ari’amin ari’ame, nama hin roorrifamin roorrifame jedhamee maqaa dhaaba kanaa balleessuuf qofa namoota qindeessanii namootni fuula face book irratti ummata Oromoon jeeqan dura eenyummaan isaanii beekkamuu male. Hoogganni dhaabaa badii qabaatu gaafatama isaan itti gaafatamuuf jiraata. Sababnummaan hoogganni dhaaba kanaa balaaleffatamaa oolamuuf maaliif?
Gaaffii kanaaf deebii kan kennu namoota hooggana qaamaa fi hojiidhaan waliin hojjatee beeku duwwaadha. Bira jiraatee ragaa badii kanaa mirkaneessuu miseensi danda’u yoo jiraate bareeda. Dhaaba keessaa ganan maaf abaaran, balaalleffatan jedhanii aaruun ammoo hin barbaachisu. Xurii ofii qaban itti dursanii itti haqachuuf. Seenaan namuufuu galmaawaa jira. Ummata Oromoo gandaan, amantaan, ilaalchaan adda qooduuf ololli dabaa dhaaba kana irratti deemsifamaa hin jirre hin jiru. Namootni gandummaadhaan dhaaba keessaa dhiibamnee darbamne jedhanii sab-himaalee hawaasaa gara garaa irratti yaa’anii lallaban cufti dura gaafa qabsoo sabaatiif gadi ba’an gosa isaaniitiin mari’ataniitii? Gosatu itti bahee qalee maree eebbisee nuu duulii nu bilisoomsi jedhee dirree qabsootti isaan ergatee?
Gosootni namoota badii dalaganii maqaa keessaniif dhaaba keessaa dhiibamne jedhanii dubbiin itti galan dhugaa qabu jechuudhaan akkamitti maxxanfatanii faana fiigu? Kunis waan ilaallatamuu qabu? Dhugaa fi dhara qaama himatamu sana dubbisanii irraa adda baafachuun dhugaan eessaa akka jirtu dharti eessa akka jirtu adda baafachuuf nama gargaara. Tarkaanfii itti aanutti tarkaanfachuun achi booda yoo ta’e irra tola. Kanaaf, gantuu fi hattuun yeroo kamuu hin amanamtu, dhugaanis irraa hin eegamu waan ta’eef dhalli Oromoo cufti olola hooggana ABO irratti bal’inaan alaa fi keessaan deemsifamaa jiramu kana jala gurra akka hin qabanne jedha.
Olotoota, gantootaa fi hattootaanis boru ni gaabbituu adabadhaa jedhaan!
Qixxeessaa Lammii irraa.
Injifatnoo Ummata Oromoof!!!


text:
Waa'een maqaa jijjiirama " change" kun jecha durumaa jiruu fi ture ta'ullee erga Barrack Obaamaa duula filannoof dhimma itti bahee asi ammoo daran dhagahamaa fi itti dhimma bahamaa dhufe. Barrack Obaamaanis karooraa fi akeeka qabatee ka'een waan jijjiiruu fi fuula dura waan ittiin hojjechhuf deemu ifatti labsuun waltajjii argate maratti dhimma bahuun ummata biyyasaa fi kan alaas dabalatee kitilaan hawwachuu fi mararfannoo argachuurra darbee kunoo injifannoo seenaa keessatti isa jalqabaa ta'e gonfachuun ummata addunyaa mara ajaa'ibsiise.
Jijjiiramni J. Kamaal Galchuun durfamu hoo eessa gahe?
Gaaffii guddaan deebii barbaadu deemsa jijjiirama kanaati. Jijjiiramni dura deemsa J. Kamaal Galchuu fi booda deemsa obbo Leenchoo Baatii fi obbo Hasan Huseeniin utubamee ifatti dhuma ji'a Adoolessaa bara 2008 ykn ji'a shan dura labsamee ture, gurra namaa hedduu harkiseera. Walgahii biyya Amerikaa magaalaa MPLS keessatti godhame irratti yeroo duraaf labsaniin WBO fi hooggana ABO dabalatee dhuunfachuu isaanii fi miseensi irra guddaan akka isaan waliin jiru dhaadannoo guddaan ibsan. Qabsoon ummata Oromoo boqonnaa haarawaa keessa galuu fi dhaabni ABO Shanee Gumii ABOn durfamu aangoon irraa fuudhamee isaan harka galuu fi dura deemaan dhaabichaa J.Kamaal ta'uu hubachiisan. Isa booda hirmaatonni walgahichaa ililleen simachuu fi deeggarsi maallaqaas doolaara kumaatamaan herreegamu gumaachuu isaanii dhageenye. Kana booda dhaadannoon isaaniis " Gadaan Gadaa Jijjiiramaa " ta'uu hubachiisan.
Ergasii barreeffama yeroo adda addaa baasanii fi sarara paltalk keessatti osoo hin hafiin ofi qusannaa tokko malee hoogganni isaan " aangoo irraa fuudhan" qabsicha akka booddesse, ukkaamsee akka qabe, dandeettii hojii akka hin qabnee fi waggootii dheeraaf eeganii obsa fixatanii tarkaafii kana akka fudhatan ibsaa turan. Baroota qabsoon keessa darbite milkii fi gufuulee turan mara akka waan ofii keessa hin turree fi gandi tokko qofti akka ittiin deemaa ture saalfii tokko malee dubbatan. J.Kamaal raadiyoo isaanii SABO irratti ifatti akka dubbatee turetti yeroo isaan gara qabsoo ABOtti dhufanii makaman sochiin hojii tokkollee akka hin turree fi akka isaan karaa qabsiisan, hoogganni dirree qabsootti argamuu didee fagooraa ajajuun sirrii akka hin turree fi ammaan booda hoogganni jijjiiramaa dirree qabsootti argamee qabsoo hoogganuuf akka murteeffate nuuf labsan. Toole! jenne.
Dhiheenya kana maqaa " Ibsa ejjennoo miseensota buleeyyii ABO " jedhuun barruu fuula 26 qabu baasan. Maqaa ibsa ejjennoon barruu bahe kana wayta dubbifnu ibsa ejjennoo osoo hin taane barreeffama seenaa fakkaata. Ajaa'ibni barruu kanaa ammoo, seenaa qabsoon keenya keessa darbite asi geesse keessatti jaallan qabsoo irratti kufanii fi kanneen dhibee adda addaan lubbuun dabarte, ykn rakkina mataa isaaniin kanneen qabsoo keessaa bahan, ykn ganan cufa kan itti YAKKAME ganda ykn kutaa tokko ta'e. Gandi kaan miidhamaa, kaan ammoo kan miidhee fi qabsoorraa nama dhiibe ta'uu addeessu. Jarri kun miseensota buleeyyii kan bara dheeraaf qabsoo keessa turan yeroo ta'u, hanga gandi yakkamaa kuni nama fixuu fi qabsoorraa dhiibu waan dubbatan ykn falmiin godhan hin tuqamne. Ibsa ejjennoo isaanii kana keessatti maqaan diinaa tokkollee hin tuqamne. Qabsaa'onni ganda yakkamaa kanatti dhalatanii fi qabsoo keessatti wareegaman ykn dhiibaman tokko qofaatu tuqame, akka ibsa kanaatti. Namoonni barruu kana qalbiin hin dubbifne mee irra deebi'aatii dubbisaa xiinxalaa ! Barreeffama akkasii dhuguma dhala oromootu katabe moo diinatu maqaa oromootiin kana barreesse nama jechisiisa dhugumatti. Waan kanarratti jechuun danda'amu hedduu ta'uyyuu isa kanumaanin gabaabsa.
Dhiheenya kana walakeessa ji'a Sadaasaa bara 2008 yeroo lammaffaa magaalaa MPLS keessatti walgahii godhaniin raawwii ji'a sadii keessatti waan raawwatan obbo Hasan Huseen akka ibsanitti, erga sochiin jijjiiramaa eegalee miseensa dachaan ijaaruu isaanii, gargaarsaa fi buusiin miseensummaa guddaan argamuu fi waraana " WBO" leenjisaa jiraachuu isaanii itti boonuun ibsan. Waraanni leenjifamaa jiru kun achii bahee yoo lola eegalu, akka durii rukatanii baqachuu osoo hin taane lafa qabataa adeemuun yeroo gabaabaa keessatti bilisummaa akka gonfannu nu abdachiisan, akkan sarara paltalk irraanii caqasetti. Kanumaan walqabatee ijaarsa miseensummaa ilaalchisee akka ibsanitti jilli isaanii gara biyya Kibba Afrikaatti bobba'uun ummata kanaan dura dhaqqabamee hin beekne ijaarauun gargaarsa maallaqaa miliyoona cina argachuu isaanii kan ibsan yoo ta'u, kanuma ilaalchisee oduu SABOn gidduu sana dabarseen Oromoon biyya Afrikaa Kibbaa keessa jiraatu akkuma oduu jijjiiramaa dhagaheen dabballee tokkollee osoo hin eeggatiin walijaaree ofi qopheesse. Jilli Dr. Nuuroo Daddafoo fi wallisaa Mehammed Sheekaan durfamu achitti argamuun gargaarsa $60.000 ( kuma jaatama) argachuu isaanii fi miseensa konyaalee saddeeti keessatti battalumatti ijaaruu danda'uu isaanii addeessa.
Waan hedduu keessaa hangan tuttuqe ilaalchisee qaamni irratti ibsa nuuff kennu yoo jiraateef bifa gaaffiin akka armaan gadiittin yaada kiyyan dhiheessa.
Gaaffii fi deebii J.Kaamal raadiyoo SABO irratti ji'a sadii dura gdheen, yeroo biyyaa dhufanii ABOtti makaman Shaneen Gumii karoora hojii tokkollee akka hin qabne, hirmaata hojii akka hin qabnee fi erga isaan dhufanii waan hedduu akka qajeelchanii fi sirreessan ibsa. Yaada kana Shanee Gumii fi miseensa Gumii Sabaa keessa warri turan kan akka obbo Hasan Huseenfaa dhuguma jedhanii itti amanuu laata ? Yoo dhuguma jedhan yeroo sanatti miseensaaf ibsuu fi sirreessuu maaliif hin dandeenye?
Maqaa ibsa ejjennoo miseensa ABO buleeyyii jedhuun qaamni ibsa baase amma miseensota warra jijjiiramaa akka ta'an hin shakkamu. Qaamni kun maqaa isaa ibsuu ykn kallattiin maqaa qaama jijjiiramaa kanaan maaliif ibsa hin baafne?
Miseensonni buleeyyiin kunniin eegala qabsoo irraa hanga ammaatti waan deemaa turee fi yakka qaamni ganda tokkoo raawwataa ture yeroo nuuf tarreessan miseensota ABO hanga tokko bakka dhaloota isaanii wajjin nuuf tuttuqanii jiru. Garuu ganda biraa keessaa kanneen qabsoo fi harka diinaan wareegaman kan akka Guutuu Caalii, Nagaasaa Kumsaa, Gammachiis Dhaabaa, Daraaraa Kafanii fi kanneen isaan fakkaatan hedduu maqaa hin dhoofne. Jaallan kana hin beektan moo ganda yakkamaa ta'uu isaaniif irra kuttan?
Miseensonni buleeyyii kunniin bara dheeraa yeroo qabsoo keessa turan, hanga yakki hangana gahu qabsaa'ota kanarratti dalagamu maaliif callisanii obsan ? Har'a maaltu geenyaan seenaan kun gadi gahe ? ijaarsaa fi moo diiggaaf?
Erga sochiin jijjiiramaa mooraa qabsoo keessatti dhalatee asitti miseensi dachaan dabaluu ykn ijaaramuu fi gargaarsis akkasuma argamuu obbo Hasan Huseen walgahii dhiheenya kana MPLS godhamerratti miseensaa fi deeggartoota isaaniif ibsanii turan. Bara isaan itti gaafatamaa damee dantaa alaa ABO turan sana sochiin ijaarsaa fi buusii akkasii maaliif hin turre ? Kan hojjechiisu isaanuma mitii?
Biyya Afrikaa Kibbaa keessatti osoo dabballee fi qaama olaanaa hin eeggatiin oduu jijjiiramaa dhagahuun ofi qindeessanii buusii dolaara kuma jaatama argachuu isaanii SABOn ibsee jira. Biyya sana baqataa Oromoo meeqatu jira laata, kan yeroo tokkotti maallaqa hanga kanaa gumaachu ? Akkasumas jilli achitti argame miseensa Konyaalee saddeetti keessatti ijaaruu isaanii ibsu. Miseensi yeroo takkatti akkas ijaaramu kun seeraa fi heera dhaaba isaanii yeroo kam baratanii xumuratan ? moo hin barbaachisu. Ijaarsi akkasiin dachaan dabale sun bifuma kanaan ijaarame ta'aa?
Waraanni amma leenjifamaa jira jedhan haarawa moo isaanuma duriitu haaromsa fudhata ? Yoo haarawaa ta'e kanneen qaama jijjiiramaa harka jira jedhamee zooniilee adda addaa irraa gaaffii fi deebii kennaa turan har'a sagalee isaanii dhagahaa hin jrru. Maalitti jiru laata ?
Hoogganni Shanee Gumii kan balaaleffatame keessaa tokko dirree qabsoo WBO biratti argamuu hanqachuu isaa ture. Qaama jijjiiramaa keessaa hoo har'a hooggana meeqatu dirree seene ? moo hanga ammaa qophii hin xumuranne?
Akka dhiheenya kana obbo Leencoo Baatii OCR-MPLS ( 03.12.08) irratti ibsa kennanitti humni irra hedduun isaanii ala ta'uu tuqanii jiru. Dubbiin kun waan kanaan dura jechaa turaniin wal hin faallessuu laata ? Dhumarratti mammaaksa oromoo tokkoonin yaada koo xumura. Innis namicha tokkotu " Kuruphee gurraa fi miila ishee walittan waraane jedhee hiriyaa isaatti himata. Hiriyaan isaas dubbichi hin fakkaannee fakkeeffadhu jennaan, yeroo isheen gurra ishee hooqqattun argadhe " jedheen jedhama.
Nagaa wajjin.
Abbaa Gaaddisaa


text:
Seenessaa Qeerrootiin.
Walit tan qabe: Caalaa Haahiluu Abaataa ti.
(beekanguluma) — Ilmaan Oromoo Biyya Hambaa Jiraatan Keessattuu Diasporaa fi Kanneen Carraa Barnootaa Argatanii Biyyaa Alaa jiraataan Namootni Baay’een Dhukkuba Maraamartoo Siyaasaa Jedhamuun Qabamanii Rakkoo Hamaa Keessa Jiraachuu Qeerroon Mirkaaneesse!!
Dhukkubni Kun Vaayireesii Siyaasaan Daddarbuu dha.
Mallattoolee Dhukkuba Kanaa Keessa Muraasa:
———-
- Tokkummaa Uummataa , Jaalaala, Kabaja, Safuu fi Safeeffannaa jibbisiisa.
- Sabboonummaa Ajjeesuun Gara jaarmiyaa Siyaasaatti gurmaa’anii akkeekaa fi kaayyoo Jaarmiyaan Siyaasaa Qabsoorraa jiruu qabu fudhachuun bilisummaa Uummataa fi walabummaa biyyaaf hiriiruu ni balaaleffachiisa.
- Online Marsaa facebook fi Social media irratti yaasuun nama iyiisiisa, nama arrabsiisa, akka maraachuus ni godhaa, akeekaa fi kaayyoo diinni qabsoo bilisummaa Oromoof qabu sabboonaa fakkachuun ergama diinaa rawwachuu, of nama nyaachisa , wal nama nyaachisa akkasumas hirmii nama nyaachisa!!
- Maqaa ABOn afuura jaarmiyaa heddummeessuu namatti naqa.Kaayyoo ganamaa hanga har’atti uummatni Oromoo irratti Wareegamuun bilisummaaf cichee falmachaa jiruu nama dagachiisuun gandarra nama joorsa.
- Anatu Caalaa, ana malee beekaan hin jiruu fi Afaan qofaan anuma qofaatu uummata Oromoof beekaa, uummatni garuma nuti qabnetti goraa nama jechisiisa.
- Yaaduma Durumaan jiruu fi Yaada namni qaroon dhiyeessee Nama hachisiisa, copy pest nama goosisa. Ilaalchaa fi kaayyoo ganamuma irraa eegalee uummatni durumaan iyyuu qabuufi ammayyuu itti jiruu akka yaada haaraawaatti akka dhiyeessanii ajendaa haarawaa fakkeessanii ittin uummata mataa naanneessaan nama godha!!
- Afuura Qoqqoodinsa Gandummaa, Aamantaa fi Siyaasaa kan harka gita bittootaan tolfame nama gidduu facaasa.
- Afuura walgahii gochuu, yaaduma wal fakkataa gagaragalchuu fi mooraa qabsoo ala nama dhaabee nama jaanjeessa!!
- Waan qabanii gadhiisaan nama walaalchisuun takka jaarmiyaa hawaasummaa, takka jaarmiyaa Siiyaasaa, takka immoo jaarmiyaa Ogeessotaa, kkf waliin nama dhoofsisaa.
Maalii Jaarmiyaaleen hawwaasummaa kanneen akka waldaa Qorannoo Oromoo OSA, Waldaan Maccaaf Tuulamaa Bu’uurrii ganamaa jira mitii Maaliif waan qabanii gadhiisaan wallaaluu? Moo ofumaa maqaa jaarmiyaa hawaasaa yoo jijjiraan jijjiramni dhufa namatti fakkataa?? Moo waldaalee isaanuma kanatu guddatee tokkummaa uummataa fi hawaasaa dinagdeen dagaagee sadarkaa guddaa irraa gahee brachotaa isaaniiti isaan olii gadii oofaman kun moo akkamii????? Jaarmiyaalee kanneen keessatti jijjirama hawwamuu maaltu daangeessee moo akkamii?????? Moo Uummatni Oromoo Abbaa hin qabuu jedhameetuma akkuma fedhii keenyaatti guyyaa barbaadamee waanuma barbaadame uummatatti fe’uudhamoo uummatni Waan oofamaa jiru kana hin gaafatne. Kun dhukkuba uummataa furuutti uummatatti dhukkuba ta’uu dha!! Kan nama dhibuu yoo haala jiruuf jireenyaa Uummata biyya alaa irratti waldaaan hawaasummaa ( Oromoo Community) jira mitii?????? Moo isumatuu gurguddatee maqaa jijjirrataa jiraa??? Tarii of ijaaruun haala barbaachisuu irraa darbanii gulantaa itti aanutu eyyeemee yoo ta’eef… ????
Kan Waldaa Ogummaa illee haata’uu namuu ogummaa isaan bifa ijaarameen Saba isaa cina dhaabbachuun waanuma jiruu , inni kaan dhukkuba maraamartoo Siyaasaati.
Furmaataa Dhukkuba Maraamartoo Siyaasaa
———-
Furmaatni dhibee vaayireesii dhukkuba maraamartoo Siyaasaa kana irraa of ittisuuf biyya keessatti hojiiwwaan Qabsoo jabeeffamuu qaban: tokkummaa dhigaaf lafeen biyya keessatti qabsoon ijaaramee jabeessuu, warraaqsaa FXG hanga bilisummatti roga garaagaraan itti fufuu, ololoota farreen qabsoo irraa fagaachuu. BILISUMMAATTI BAHUUF GUDDISANII YAADUU, Kayyoo goototni ilmaan Oromoo irratti Wareegamanii fi Irratti hidhaan Dararamaa jiran galiin gahuuf Wareegamaa caaluu kanfaluuf of qopheessuu, ONNEE OROMUMMAA fi GOOTUMMAAN GUUTAMEEN Socho’uu, Yeroo kamiyyuu Caalaatti Ammaa yeroo mootummaan abbaa irree Kufaatiif daddaqaa jiru kanatti Falmannee Bilisa bahuu akka dandeenyuu of irratti abdii qabaachuu fi kkf furmaata dhugaa waluma jalaan waliif Dhaamna.
Ilmaan Oromoo Biyyoota alatti Argamtaan Kanneen Dhukkuba kanaan hin qabamiin Of eegannoo Gochuun Namoota dhibee fokkataa kanaan qabaman yaaluun namummaatti deebisuu, Gara jaarmiyaa Qabsoo irra jiruutti of ijaaruu fi dammaqinsaan dirqama qabsoo bahachuu. uummata Oromoo fi Qeerroo dargaggoota Oromoo diina hudhanii qabuun kufanii kufisaa jiran cina wareegama barbaachisuu baasuun cina dhaabbachuuf qophaa’uu, Oromoo hidhachiisuu fi humneessuuf WBO waliin hiriiruu fi hidhannoo Oromoo jabeessuu, lola maqaa Poolisii Liyyuuhayilii Somaalee jedhuun duula wayyaaneen uummata Oromoo bahaa Oromiyaa fi kibba bahaa Oromiyaa irraan nurratti banee of irraa deebisuuf uummata Keenyaaf bakka jirruu haa dirmannu, Hidhamtoota Oromoo Gargaaruu abukaatoo seeraa bituu fi maatii hidhamtootaa gargaarsaan jabeessuu .
Uummata Oromoo biyya keessa jiran dhukkubni daddarbaan kun karaa ulaa argatee kamiin iyyuu biyya seenuun uummata keenyaa fi Qeerroo dargaggoota Oromoo fi barattoota Oromoo gidduu akka hin seennee uummatni addatti Qeerroon dargaggootni Oromoo fi Gamtaan barattoota Oromoo (GBO) dhukkuba Summii Siyaasaa alarraa karaa kamiin iyyuu faca’uu irraa of eeggachuun Fashaleessuu fi sochii milkii qabuu fi injifannoo boonsaan bilisummaa keenya gahuu akka dandeenyuu gadi jabeessuun Dhaamsa oromummaa Uummata Oromoo hundaaf dabarsina!!
Injifannoon Uummata Oromoof!!
Seenessaa Qeerrootiin
Bitootessaa 22/2017
#Maaltu_nuuf_wayyaa?
Caalaa Hayiluu Abaataa.
yaada natti fakkaatudha. biyyoota wal dhagahuufi wal dhaggeeffachuun akkasumas waliif gatii kennuun jiru keessatti yaanni nama hundaa guutumaa guututti fudhatama qabaachuu baatullee hin tuffatamu kan keessaa fudhatan hin dhabamuutii gabaabseen waa jedhamee.
- Oromoon biyya keessaa maal gochuu qaba?
Oromoon biyya alaa(as keessatti kan maqaa Oromoo dhahatee jireenya faranjii jiraatuu jechuu kiyyaa miti karaa kamiinuu haa tahuu Oromoof ni taha jedhee isa carraaqaa jiru jechuu kiyya malee) maal gochuu qabaa?
- Oromoon biyya keessaa yeroon kuni isaaf yeroo fardiiti, yeroo kana waa hin murteessu taanan, hin godhu taanan balaan sihi dhufuuf jiru kan kaleessaa fi hardhaa caala malee laafaa tahuuf hin jiru. kana sirriitti jala harraqnee walitti himuun gaariidha.kanaafuu, dhaabbileen amantaa, siyaasaa, afooshalee fi kanneen biroo hunduu afaan tokko dubbachuun barbaachisaa dha.
AFAAN TOKKO jechuun afaan Oromoo jechuu kiyyaa miti, balaan ollaa kiyyarra gahe boru anarra gahuun isaa beekamaadha ykn gahuu dhabuu isaatif wabii tokkollee hin qabnu. kanaafuu rakkinoota nutti deemaa jiran jalaa bahuuf tokkummaadhaan diduun baayyee barbaachisaadha.
- Har’aan tana qaroo fi qareeyyiin Oromoo biyya keessa jiran irra caalatti kaan manneen hidhaa jiru kaan immoo wareegamaniiru kaanimmoo as buuteniyyuu hin beekamne.Kaanimmoo sa’aatiin ani waan tana kopmitara kiyya kanarrti katabaa jirutti lubbuu baafachuun miila too nabaasi jedhanii karaafi kallattii hin beekne keessa daakkaraa jiru. hireen isaanii waan beekkamuu miti. kanaafuu bakkayyuu balaa nurra jiru kana dhaamsuuf gurmuun socho’uutu fala.
- jireenya kiyyatu boora’a,isan jiraachaa jiru kanaa gadin taha jechuun kannee utuu obbolaan keessan ,haadhooliin keessaniifi abbootin akkasumas firrii fi lammiiwwaan keessan diinan balaan irra gahu kanneen calliftan hireen keessan kanaan addaa miti,tarii guyyaa eeggattu taha. Oromoon kan miidhamaa jiruuf badii dalagee utuu hin taanee oromummaa isaatif, gaafasimmoo ati OPDO’s tahi gaafa Oromummaa keetif aaduu jalqabe hireedhuma sabni keenya itti jiru kanatu si eeggata. kanaaf hincallisinitii falmi,didi.
- Hojjataan akka hojjataatti, barsiisaan akka barsiisaatti, barataan akka barataatti, qonnaan bulaan akka qonnaan bulaatti, horsiise bulaan akka horsiise bulaatti waliin dhaabbachuu qaba. Torbee darbe yeroo obbolaan keenyaa Kibbaa fi baha keessatti ajjeefamaa jiran Oromoon kallattii biraa maaf callisaa? callisuu hin qabu jedhee katabeen ture. dubbiin kuni turus,bulus isa kaanirraa sababiin hin geenyef tokkollee waan hin jirreef dafaatii waliif daqqabaa, waliif birmadhaa, gurmuu waliif tahaa.
- Yaa warra Qawwee diinaa baattanii diinaf ergamaa, gadi qabmaa, tuffatamaa fi ija shakkiitiin eeggamaa jiraattan kaneen milishaa Oromiyaa, poolisii Oromiyaa fi human dafee dhaqqabaa Ooromiyaa ( yoo jiraatef), yaa warra poolisii federaalaa keessa jiraattan, yaa warra raayyaa wayyaanee keessatti akka garbichaa ergamaa jiraattan hireen keesssanis hireedhuma saba keessanii isin itti ergamuudhaan ajjeesaafi ajjeesichaa jirtaniit waan taheef mee murteessaati saba keessan cinaa dhaabbachuun gaheera jedhaa.Seenaa duubatti deebi’aatii ilaalaa, kan akka #GENERAAL #TAADDASAA_BIRRUU, #DHIBBAALAA_MAAMMOO _MAZAMIR, GENERAAL #DAAWIT_ABDII, KOLONEEL #ALAMUU_QIXXEESSAA fi kanneen biroo yaadadhaa, Bara isaanii keessatti jireenyaa taadhii fi qananii guddoo jiraachaa turan.qananiin saba waliin hin taane qileetti haa badu jedhaniit saba isaanii filatan. saba isaanitiifis hanga affurrii isaanii isheen dhumaa cittutti qabsoo keessatti kufanii dhalootan yaadataman. Baruma asaanaa kanllee taanan kanneen akka #GENERAAL_KAMAAL_GALCHUU fi GENERAAL #HAYILUU_GONFAA faas laalaa mee, jireenya qananii sirna wayyaanee keessatti qaban darbataniit saba isaanii filachuun waan humna isaanii gochaa jiru.Kana qofaa miti. baruma darbe kanallee gootichi Oromoo kan umriinillee hedduu keessanrra ijoollee fi humna gahaallee hin qabne,kan garuu onnee oromummaa qabu,kan dhiitamuufi ajjeefamuun saba isaa isa gubu,gootichi Qeerrroon Oromoo kan poolisii tahe #MUSXAFAA_HAAJINn diinasaa walirra naqeet gumaa sabaa kaffalee #AJEERRATTI seenaa dhaloonni itiin boonu hojjatee darbe. Kanaafuu atis tokkoon tokkoo kee garaa kee jettee osoo gubattuu diinni sitti hin doorsisiniitii hidhannoo diinatti garagalchiitii saba keef gaachana tahi.
- Walumaa galatti egere akka sabaattii jiraachuuf, dhuguma biyya sana keessatti hiree ijoollee keessaniis gaarii tolchuuf taanan diduu qofatu fala. sanaan ala Oromoo koo lafarraa duguugamuuf jirtaatii hidhadhuu kahi.
- Oromoon biyya alaa hoo maal gochuu qabaa?
isan guyyaa Oromoon waan gaaritti jira jedherraan kaasee boru itti fufa. kutaa lammaaffaa keessatti. hardhaaf nagaa keessa turaa!


text:
Saamraawiit Girmaatiin
Onkoloolessa jalqabaa keessa Magaalaan Bishooftuu akka nama guyyaan cidha isaa/ishee itti ga’ee ko’amattee turte. Sababni isaas guyyaan addaa Oromoon hawwii guddaan eeggatuufi bakka guddaa kennuuf Irreechi Malkaa waan kabajamuufi. Irreechi Malkaa, Horaa Harsadeetti bifa miidhagaa ta’een kabajamu kun yeroo maraa Masqalli ba’ee Dilbata itti aanuu bakka Oromoon bakka addaddaa irraa dhufee walitti qabame kan kabajatudha. Bishooftuunis ayyaan guddaa kana kabachuuf egaa jala bultii irraa kaastee kan ko’ammatte. Egzibishiniifi baazaariin, konsariiwwan muuziqaa, agarsiifni aadaa, mariin paanaaliifi wantoonni ayyaanicha miidhagsan addaddaa kan gaggeeffamaa turanis torbanuma darbe keessa ture.
Magaalattiinis poostariiwwaniifi barreeffamoota garagaraa waa’ee ayyaanichaa ibsaniin iftee jirti. Akkasuma, hoteeliinnii, manneen ciisichaafi bakkeewwan ummataaf tajaajila kennan sirboota Afaan Oromoo sagalee guddaadhaan banuun keessummoota isaanii “anaa haa dhufu” jechuun simataniiru. Qophiin haala kanaan miidhagee adeemsifame kunis xumura isaa kan argatu Dilbata ture. Gaafsis ilmaan Oromoo bakka addaddaadhaa dhufan aadaafi faayaa Oromootiin miidhaganii, harkatti marga jidhaafi keelloo qabatanii, sirba aadaa sirbaa ture kan gara Hora Arsadeetti imalan. Ilmaan Oromoo malees namoonni biyya keessaafi alaa ayyaana miidhagaa kana ilaaluuf dhufaniiru. Irreecha baranaa kan adda godhu wayita ayyaanicha UNESCOtti galmeesisuuf hojiin % 80 xumurametti kan kabajamu ta’uu isaati. Kanaaf ture waamicha Biiroon Aadaafi Turizimii Oromiyaa namoonni ayyaanicha kabajan bifa nagaan akkasumas, aadaafi eenyummaa isaanii ibsuun akka kabajaniif taasise fudhachuun eenyuuyyu caalaa ilmaan Oromoo haala bareedaa ta’een kabajatanii kan dabarsan. Ayyaanichaan dura namoonni miliyoona afur ta’an Irreecharratti ni argamu jedhamee kan tilmaame yoo ta’u, tilmaamani ayyaanichaa boodaa garuu lakkoofsi sirrii eeramuu baatuus isa jedhameen ol ta’uun isaa dubbatameera. Irreeffattoonni haala irranatti eeramaeen gara Hora Arsadee bu’an, rakoo nageenyaafi tasagabbii tokko malee guyyaa hawwiidhaan eeggataa turan kana miira tokkoon kabajuun ayyaaneeffataniiru.
Ani ayyaana Irreechaa irratti waggoota walitti aanan sagaliif kaniin hirmaadhe yoo ta’u, haalli kabaja isaa yeroodhaa gara yeootti miidhagaa, lakkoofsi hirmaattootaa dabalaafi waltajjii agarsiisa aadaa akkasumas, eenyummaa ta’uu isaadha kaniin taajjabe. Dargaggoonniifi shamarran uffata aadaa godinaalee Oromiyaa hundaa bifa ammayyaafi aadaatiin uffatanii, faayaawwaniin miidhaganii, marga jidhaa qabatanii laga bu’anii erga irreeffataniin booda sirba aadaadhaan dhiichisaa, nyaata aadaa nyaatafi wantoota bashannanaa garagaraatiin rakkoo tokko malee kabajatanii yommuu galanis argeera. Keessumaa barana, baayyachuu namaatiin waldhiibboofi ho’a uumamuu dandamachuun miliyoonoonni akka tokkotti yommuu Irreecha kabajatan arguu caalaa waan nama gammachiisu hinjiru. Inni biraan ayyaanicha adda godhu misiroonni 25 abbootii Gadaatiin eebbifamanii cidha isaanii raawwatachuu isaaniiti. Waliigala taateewwan irreecharratti mul’ataniifi tokkummaan ummatichaa Irreechi UNESCO irratti akka galmaa’uuf kan gumaachuu ta’uu isaatiin kan dinqisafamudha. Ayyaanicharratti argamuun haasawaa kan taasisan Hogganaan BATO Obbo Geetuu Wayyeessaa akka jedhanitti, Irreechi galmee addunyaarratti akka galma’uuf haayyoota biyya keessaafi alaa affeerun qorannoon galmee kanaaf gargaaru taasifamaa jira.
Ministeerri Aadaafi Turiziimii Ayyaanni Irreechaa galmee addunyaarratti akka galma’uuf Barreessaa Ol’aanaa UNESCO, Hora Aarsadeefi magaalaa Bishooftuu daawwachisaani jiraachuu Ministirri ministeerichaa duraanii Obbo Amin Abdulqaadir dubbataniiru. Af-yaa’iin Mana marii Bakka bu’oota uummata Obbo Abbaa dulaa Gammada ummanni hojii irratti boba’ee jiru hundarratti kutannoon hojjechuu akka qaban dhaamaniiru. Waliigala ayyaanni Irreecha baranaa haala yaadameen kabajamuun isaa naamusa ummanni Oromoo qabu kan agarsiisu ta’uurra darbee jaalalaafi kabajaa inni aadaa isaf qabu kan calaqqisuu ta’uu isaatiin jajjabeeffamuu qaba jenna.
Source: http://www.ethpress.gov.et/bariisaa/index.php/art-culture/item/672-irreecha-waltajjii-miliyoononni-akka-tokkotti-itti-mul-atan


text:
Qixxeessaa Lammii |Onkoloolessa 29, 2017.
Kan arge osoo jiruu kan dhagahe dubbachuuf jarjaruun amaluma dhalli namaa uumaadhaan qabuudha. Sammuun dhala namaa qabeenya daangaa hin qabneedha. Yoo abbaan ofitti daangesse garuu buqqee duudaadha. Bal’ina, dheerina, fageenyaa fi dhiheenya surrii/sammuu ilma namaa bikkanii hammana jechuun rakkisaadha. Ilmaan namaa qabeenya taadhii daangaa hin qabne kana qababaachuu of irratti hin beekan. Kabajaa ol aanaa uumamaan badhaafaman kana of irratti wallaaluun dhimma itti bahuu hanqachuudhaan halkanii fi guyyaa hiree dhalchuu isaanii fi warra irraa dhalatanii ajiifachaa fi abaaraa hamilee kufteen jiraatu. Hordoftoota ykn daaw’attoota namoota addunyaa tana jijjiiruudhaan ofis jijjiiranii ta’anii jireenya mi’aa hin qabne keessummeessu. Akkasuma namootuma akka isaanii akka uumama addaatti ofii olitti ilaaluudhaan isaan jalatti qalbii gadi aantummaadhaan gadi of qabanii hamilee jabdeen hiraaraa jiraatu.
Wal qixxummaa namummaa uumaadhaan badhaafaman ofiin haaluudhaan hordoftoota namoota muraasaa ta’anii bulu. Beekkomsa uumaadhaan kennameef of keessaa baasanii ykn maddisiisanii addunyaa tanaaf oolchuu hanqatanii waliin du’u. Kajeeltota namoota kennaa waaqni waliin uumeetti dhimma bahanii ta’anii hinaaffaan gubachaa jiruu fi jireenya isaanii gaddaan dabarsu. Namootni addunyaa biyya lafaa tana irratti boonanii qananiidhaan gammachuun jiraatan warra dur hin jirree uumanii biyya lafaa tana irratti mul’ataniidha. Kan nama raaju garuu warri warra akkasii irraa beekkomsa gara galfatan beektota addaa of taasisanii of dhaadhessuu isaaniiti. Warri waa uuman cal’isanii warri dhagahan ittiin of dhaadhessuun qaanyiidha. Sadarkaa beekkomsa ofii wallaaluun sadarkaa beekkomsa nama biraas wallaaluttis nama geessa. Kan dhalchee fi guddise osoo jiruu abdeemaan abbaa ta’uu hin danda’u. Kan uumee fi kan arge osoo jiru kan dhagahe dubbachuun dhugaa dhoksuudha. Waan ofii tolchan ykn balleessan irratti of dhaaduun ykn of komachuun haqa jiru. Waan ofii hin hojjatanii fi hin argin dhagahanii qofaaf abbaa itti of taasisuuf of dhaadhessuun xiqqeenya.
Kan hojjatee fi arge osoo jiruu kan dhagahee odeessu amanuun ammoo dhugaa fi dhara addaan wallaauudha. Yeroo ammaa hawaasa addunyaa duratti bahanii namootni nagaya biyya lafaa bakka maratti booressanii fi boresisan namoota argarra dhageettitti amananiidha. Namni akka namaatti waan dur hin jirre uumee hawaasa addunyaa biyya lafaa kana fuula duratti gadiin bahee of mul’isuu danda’a. Mul’ata nama biraan argame irratti abbaa of taasisuu garuu hin danda’u. Argama nama biraan argametti wuddeellamanii dhala namaa sobuuf carraaquun of sobuudha. Kanaaf, dhugaan jiru tolchanii ykn bareechanii waa himuu osoo hin taane lafa irratti waan mul’ataa ta’e tokko hojjachuudha. Hojii xiqqoo irra haasawa baay’ee mi’aawatti amanuun dhugaa irra dharaaf hiree kennuudha. Argaa irra dhageettiif dursa laatuudha ykn madaala dhugaa fi dharaa adda baasuu dadhabuudha.
Gabaabatti ijoon barruu kiyyaa haala yeroo ammaa Oromoo fi Oromiyaa keessa jiran irratti rarra’a. Sababa sochiin qabsoo bilisummaa fi walabummaa Oromoo fi Oromiyaa sarara dhuma gabrummaa fi seensa injifatnoo irra geetteef jecha namootni hedduun galaana warraaqsaan haramanii gadi yaa’n sab-himaalee hawaasaa gara garaa irratti bahanii barooduu/bookisuu eegaluu isaaniitu na ajaa’ibsiise. Keessumaa namootni hedduun kan sokondii tokkoofis ta’u qabsoo tanaaf rifatanii hin beekne har’a haala dhalate kanatti dhimma bahuudhaaf warraaqxota ciccimoo ykn geggeessitoota qabsoo tanaa of taasisanii hennaa dheertahan isaan jala qaanfadhe. Ogummaa siyaasaa namoota akka isaanii irraa dhaalaniin beektota addaa of godhanii of dhaadhessuun ummata sobuuf yaaluun ammoo qaanii qaanii caalte. Beekkomsi isaan horatan beekkomsa takku hin jirree osoo ta’ee homaa miti. Ittiin dhaadachuu fi namattiin dhaadachuufis mirga guutuu qabu ture. Waan abbaa qabu qabatanii ittiin barooduun ulfina uumaan qaban of dhabisiisuudha. Dhalli Oromoo walii gala haala amma biyya teenya irratti deemaa jiru gadi fageenyaan of irraa quba qabaachuu qaba.
Hojii fi haasawa dachii Oromiyaa irratti adeemsifamaa jiru cufa qalbii fi sammuu bilchinaan guutameen of irraa xiinxaluu barbaachisa. Daawa’attoota, hordoftoota fi komattoota ta’u irra hirmaattota ta’anii argamuudha. Faarsitoota ykn balaaleffatoota namoota haasawa mi’aawanii ta’anii argamuu osoo hin taane hirmaattota qabsoo hadhaawaa lafa irratti mul’atuu ta’anii argamuu feesisa. Dhageettii irra argaaf dursa kennuun, dhara irra dhugatti amanutti nama geessa. Dhugatti amanuun ammoo haqa ofiitti abbaa ta’utti nama geessa. Kanaaf, haasawa irra lafa irratti hojiin mul’achuun hegeree kenyaaf guddoo barbaachisa. Malaa fi falli gaaffii Oromoo murtii namoota muraasaan kennamu harkatti deebi’uu hin qabu. Qabsoo xumura irra geette OPDO biyyaa fi alaatti irkisuun karaa isaaniin furmaata waaraa kajeeluun gabrummaa waaraaf of qaadhimuudha! Karaan gabaabaa fi ifaan kaayyoo fi akeeka ABO bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa jedhu maxxanfachuudhaan qabsoo bilisummaa fi walabummaa urgaahuu eegalte dhugoomsuudha!!!
Qeerroon Haa Jiraatu!
Ni Moona!
Qixxessaa Lammii.


text:
Tilmaama Pirimiyeer Liigii tibba ayyaanaa, Laawuroo irraa
Taphoonni Pirimiyeer Liigii Ingilizii torbee kanattis yoo itti fufan, Liivarpuul Leestar waliin, Yunaayitid fi Saawuzihaampitan, Arseenaal Weestibiroom waliin akasumas Siitiin Paalaas waliin taphoonni taasisan kan eegamani dha. Laawuroonis tilmaama isaa akkasitti kaa'eera.
Sanbata Duraa
Boornimaz fi Eevartan
Boornimaz torbee darbe Weesti Haam waliin walqixa ba'uun isaanii xiqqoo na dinqeera, taphichi murtoon mormisiisaa irratti darbaa kan turedhas jedheen amana.
Eevartan erga Saam Laardaayisiin leenji'uu eegalanii as taphoota 6 irraa qabxii 12 sassaabbachuu danda'anii jiru.
Tapha kanarraa Boornimaz qabxii guutuu ni argata jedheen yaada.
Tilmaama Laawuroo: 2-0
Chelsii fi Istook
Istook taphoota tibba ayyaanaa irraa qabxii 4 assaabachuu danda'anus tapha Cheelsii waliin taasisan irraa qabxii omaayyuu ni argatu jedhee hin amanu.
Keessumaa bara kanatti Cheelsiin dirree isaanii irratti qabxii argachuun seenaa gaarii qabu, Siitii fi Barnileeyiin moo'amuu isaaniin alatti.
Tilmaama Laawuroo: 3-0
Haadarisfild fi Barnileey
Kilaboonni lameenuu kubbaa taphatanii taphachuuf boodatti waan hin jenneef, taphni kun hawwataa akka ta'u nan abdadha.
Barnileey PL tti erga guddatanii booda waan milkeessan, Haadarsifiildis irra deebi'uu qabu jedheen yaada.
Tilmaama Laawuroo: 1-0
Liivarpuul fi Leestar
Virjiil Vaan Daayik gara Liivarpuul galuufi erga jedhamee booda deeggartoonni kilabichaa gammachuurra jiru. Sababni isaas Liivarpuul sarara ittisaa irratti taphataa kan akka Viirjiil waan barbaachisuufi.
Liivarpuul Siwaansii haala salphaan moo'anus, Leestar morkataa laafaa ta'a jedhee hin yaadu.
Tilmaama Laawuroo: 2-0
Niiwukaasil fi Biraayitan
Niiwukaasil Siitii waliin tapha taasisan irra jireessaan ittisaa turani, milkaa'uu baatanis.
Biraayitan waliin tapha taasisan garuu ittisuuf galu jedhee hin amanu.
Tilmaama Laawuroo: 1-1
Waatfoordi fi Siwaansii
Siwaansiin Liivarpuul irratti sochiin mullisan baay'ee dadhabaa ture, yeroo ammaa kanatti garee dadhabaa adduunyaa kanaati yoon jedhe namni naan mormu hin jiru.
Waatfoordi walitti aansuun yeroo 4 erga moo'amanii booda Leestariin injifachuu isaaniitti si'oomina waan argatan fakkaatu. Garuu Siwaasniinis laafee dhufa jechuu miti.
Tilmaama Laawuroo: 2-0
Yunaayitid fi Saawuzihaampitan
Saawuzihaampitan Yuuroo miiliyoona 75 ta'u gurgurtaa Vaan Daayik irraa argatan taphattoota kan biroo ittiin bituun of cimsanii dhiyaatu jedheen yaada.
Gareen Mooriisiyoo Peeleegriinoo gara Oldi Tiraafoordi deemuun qabxii qooddachuuf ni yaalu, garuu ni milkaa'a jedhee hin yaadu.
Tilmaama Laawuroo: 2-0
Dilbata
Kiriistaal Paalaas fi Siitii
Kiriistaal Paalaasi Siitii ni dhaabsisa jedhee hin yaadu.
Ijoolleen Rooy Haadsan galchiin akka hin lakkaa'amneef cimsanii ittisu jedhee yaadus, Siitiin qaawwa argameen galchii galchuun isaanii waan hin oolle.
Tilmaama Laawuroo: 0-3
Weest Biroom fi Arseenaal
Arseenaal cimina walfakkaataa hin taane agarsiisaa jiraniin Weestibiroom irraa qormaanni guddaan isaan eega jedheen yaada.
Tilmaama Laawuroo: 2-1


text:
SEENSA
Dambii Ittiin Bulmaata Abbootii Seeraa fi muudamtoota gumii haala iftoomina fi qaqqabamummaa gabbisuu danda’uun fooyyessuun bu’aa qabeessa waan ta’eef,
Hojiiwwan filannoo fi fo’annoo, jijjiirraa fi guddina sadarkaa giddugaleessatti waalteffamanii jiran gadi busuu fi gahee hoggansi ol’aanaa muudama keessatti qabu akka dabalu taasisuun bulchiinsa humna namaa keenya irra caalaa kan fooyyessuu fi humna namaa gahumsa ol’aanaa qabu gara mana murtiitti fiduuf carraa kan uumu waan ta’eef,
Raawwii filannoo fi fo’annoo akkasumas bulchiinsa misooma humna namaa keessatti aangoo Garee Gumii Godinaa fi manneen murtii jalaa cimsaa deemuun barbaachisaa ta’ee waan argameef,
Dambiin Ittiin Bulmaata Abbaa Seeraa fi Muudamaa Gumii Manneen Murtii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Lakk. 1/2001 akka itti aanutti fooyya’eera.
Mata Duree Gabaabaa
Dambiin kun “Dambii Ittiin Bulmaata Abbaa seeraa fi Muudamaa Gumii Manneen Murtii Mootummaa Naannoo Oromiyaa fooyyessuuf bahe, danbii Lakk. 2/2006” jedhamee waamamuu ni danda’a.
2. Fooyya’iinsa
Dambiin Ittiin Bulmaata Abbaa seeraa fi Muudamaa Gumii Manneen Murtii Mootummaa Naannoo Oromiyaa akka itti aanutti fooyya’eera.
Danbicha keewwata 2 keewwanni xiqaa 14 jecha iyyattoota jedhutti aanee himi “ykn muudamtoota manneen murtii ykn ogeessota seeraa muuxannoo gahaa”, jedhu itti dabalamee fooyya’eera.
Danbicha keewwata 13 keewwata xiqqaa 5 tti aanee “Tumi Danbii kana keewwata keewwata 12 fi keewwata 13 kanaa, pireezidaantiin mana murtii waliigala Oromiyaa sababa gahaa fi amansiisaa ta’e irratti hunda’uun hojjettooota manneen murtii naannichaa keessa hojjetan ykn ogeessota biroo ulagaa danbii kana keessatti tumame guutan kamiyyuu adda baasee gumii waliigalaaf dhiheessee sadarkaa mana murtii kamittuu muuchisuu hin daangessu.” Kan jedhu keewwata xiqqaa 6 ta’ee tumameera.
Danbicha keessatti keewwanni 20 akka itti aanutti fooyya’eera:
Fo’annoo fi filannoon guddina sadarkaa abbootii seeraa ykn muudamtoota Gumii mana murtii waliigalaa, koreen kan gaggeeffamu ta’ee Gumii waliigalaan mirkanaa’a.
Filannoo fi fo’annoon akkasumas Guddina sadarkaa mana murtii ol’aanaa fi aanaatti tahu Garee Gumii Godinaan kan gaggeeffamu ta’ee koreen yaada murtii Garee Gumii Godinaa irratti hunda’uun yaada murtii dhumaa Gumii waliigalaaf ni dhiheessa.
Danbicha keewwata 25 keewwata xiqqaa 2 jalatti jecha Gumiin jedhutti aanee jechi “ykn Gareen Gumii” jedhu itti dabalamee fooyya’eera.
Danbicha keewwata 25 keewwata xiqqaa 6 tti aanee keewwanni “Keewwata kana keewwata xiqqaa 5 fi 6 jalatti kan tumame akkuma jirutti ta’ee jijjiirraan ofisaroota seeraa mana murtii ol’aanaa fi aanaa godinaa godinatti gaggeeffamu fedha godinaalee lammani fi murtii Garee Gumii Godinaa jijjiirraan fudhatuun ta’a”. Kan jedhu keewwata xiqqaa 7 ta’ee tumameera.
Danbicha keewwata 25 keewwata xiqqaa 7 tti aanee keewwanni, “Keewwata kana keewwata xiqqaa 7 jalatti kan tumame akkuma jirutti ta’ee manni murtii kamiyyuu jijjiirraa keessaa erga raawwate booda jijjiirraa alaa manneen murtii naannichaa kam keessaayyuu haala hirmaachisuu danda’uun beeksifni bahee utuu hin dorgomamne jijjiirraan ofisaroota seeraa godinarra godinatti raawwatamuu hin danda’u.” kan jedhu keewwata xiqqaa 8 ta’ee tumameera.
Danbicha keewwata 25 keewwata xiqqaa 8 tti aanee keewwanni “Komiin raawwii tuma keewwata kana keewwata xiqqaa 7 fi 8 ilaalchisee ka’u yoo jiraate iyyannoo waajira gumiitti dhihaatuun hoggansa ol’aanaa Mana murtii waliigalaan sirreeffamuu danda’a.” Kan jedhu keewwata xiqqaa 9 ta’ee tumameera.
Danbicha keessatti keewwanni 53 akka itti aanutti fooyya’eera:
Abbaa seeraa ykn muudamaan Gumii hojii gadi lakkisuu barbaade, ji’a lamaan dura pireezidaantii barreeffamaan beeksisuu qaba.
Pireezidaantiin gaaffiin hojii gadi lakkisuu erga isaaf dhiyaate booda akkuma haala isaatti yeroo baatii lamaa eeguuf otuu hin dirqamiin hojiirraa gaggeessuu ni danda’a.
Kan keewwta kana keewwata xiqqaa 1 fi 2 jalatti tumame jiraatus ofisarri seeraa mana murtii ol’aanaa fi mana murtii aanaa beeksisa hojii gadilakkisuu pireezidaantii mana murtii ol’aanaatti dhiheeffachuun kan keessummeeffamu ta’a.
Danbicha keewwata 54 keewwata xiqqaa 2 tti aanee keewwanni “Kan keewwta kana keewwata xiqqaa 1 fi 2 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee ofisarri seeraa mana murtii ol’aanaa fi mana murtii aanaa murtii garee gumii godinatiin kan keessummeeffamu ta’a”. jedhu keewwata xiqqaa 3 ta’ee tumameera
Danbicha keewwata 57 keewwata xiqqaa 3 tti aanee keewwanni “Muuxannoon kennamu kiliiraansii kan hin dabalanne yoo ta’e mana murtii ragaa gutuu muuxannoo gaafataa qabu kamittuu kennamuu ni danda’a”. jedhu keewwata xiqqaa 4 ta’ee tumameera
Danbicha keewwata 57 keewwata xiqqaa 4 tti aanee keewwanni “Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 4 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee muuxanoon gaafatamu kiliiraansii ni dabalata yoo ta’e mana murtii waliigalaatu keessummeessa”. Jedhu keewwata xiqqaa 5 ta’ee tumameera.
Danbicha keewwata 57 keewwata xiqqaa 5 tti aanee keewwanni “Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 5 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee ofisara seeraa sababa badii naamusatiin hojirra gaggeeffamu yoo ta’e malee muuxannoo fi kiliraansiin ofisara seeraa mana murtii aanaa fi ol’aanaan gaafatamu karaa mana murtii ol’aanaa kan keessummeeffamu ta’a.” jedhu keewwata xiqqaa 6 ta’ee tumameera.
Danbicha keewwata 58 keewwata xiqqaa 5 tti aanee keewwanni “Ragaa sobaan dhihaate irratti hunda’uun Mindaan ykn faayidaan kaffalame yoo jiraate akka deebi’u ni taasifama.” Jedhu keewwata xiqqaa 6 ta’ee tumameera.
Yeroo Dambichi Hojii Irra Oolu
Dambiin kun Onkoloolessa guyyaa 13, bara 2006 irraa eegalee hojiirra kan oolu ta’a
Damoozee Maammee
Pireezidaantii Mana Murtii Waliigala Oromiyaa
Onkoloolessa bultii 13, Bara 2006
Finfinnee


text:
Gafa 1: Kalaqotenni Kayise Baote Wayi Geeshsha
Iimanna uulla ayi kalaqi? Arrishsho, agananna beeddahe hattono uullate aana noore duuchchankare kalaqinohu ayeeti? Qullaawu Maxaafi, kuriuu duuchcha kalaqinohu Maganoho yee halaalaancho dawaro aanno. Konni daafira, kuni maxaafi kalaqonnire coyidhanno Qullaawu Maxaafi xaggenni hanafanno.
Maganu umo asse iso labbannore, ayyaanaamo biso afidhinore kalaqino; insano sokkaanote. Uulla kalaqinohu kayinni ninke gedee manniraati. Konni daafira Maganu, Addaaminna Heewani yinannire labbaahanna meyaata kalaqe biifado ikkitino kaashshu basera worinsa. Ikkollana insa Maganoho hajajama hooggino daafira hegerera hee'ra didandiitino.
Addaami kalaqamihunni kayise baote Wayi geeshsha 1,656 diro ikkanno. Tenne yanna giddo batinynyu bushu manni hee'rino. Iima, illete leeltannokkiri ayyaanaamo biso afidhinori Sheexaanunna busha sokkaanosi no. Uullate aana kayinni, Qaayeelinna wolqaataammu mannooti, hattono batinynyu bushu manni no. Ikkollana hakkawaro uullate aana danchu mannino no; insano Abeeli, Heenookinna Nohiiti. UMI Gafira konni duuchchu mannirenna addi addi ikkitore ronseemmo.


text:
Rabbiin rahmata haa godhuufi #Jeneraal_Waaqoo_Guutoo waggaa 25 dura gaafa biyya Soomaliyaa jiru akkana jechuun dhaamsa gaarii dabarsee ture. Inni jiraachuu baatuus dhaamsa, seenaafi gootummaan isaa dhalootaa waliin yoomiyyuu jiraata.
Jalqaba Viidiyoo kana dhageffadha (caqasaa), itti aansuun eega ‘like’ gootan booda “Rabbiin rahmata haa godhuuf” jedhaa ‘comment’ barreessaa, eegasii immoo ”share” godhun dabarsaa.
#oromoprotests Waxabajjii 28,2016) Ergamtoonni diinaa Qabsoo Bilisummaa Oromoo gufachiisuuf mootummaa Wayyaanetiin ji’oota lamaaf Magaalaa Adaamaa fi Finfinneetti leenjifamaa turanii gara Wallaggaa lixaatti bobbaafaman keessaa garii ifa ta’an.
Ji’a lamaaf magaalaa Finfinnee fi Adaamatti akkaataa QBO ittiin gufachiisaniif mootummaa wayyanetiin leenjiin kennameefii gara wallaggaa Lixaa Ona Homaatti kan bobbaafaman jala deemtonni diinaa, ergama isanii galmaan gahuuf ummata gidduutti oduu dharaa ofaa jirachuun barameera.
Buusaa Bantii Waajjira Damee Spoortii,Tamasgeen Qaabataa Wajjira Galii, Amsaaluu Taanee Waajjira Bishaanii fi Inerjii, Guutuu Taasisaa fi Maatiwwoos Yoseef Waajjira Dhaabaa, Ayyaaloo Waajjira Misooma Gabaa, Malkaamuu Waldee, Hisaachoo Baayyisaa Waajjira Barnootaa, Wandimmuu Lammeessaa Waajjira Walqunnamtii fi Fiqiruu Margaa Waajjira Barnootaa irraa kanneen ergama diinaa fudhatanii Ona kanatti bobbaafaman waan ta’aniif Ummanni naannoo basaasotni kun jiranitti argamu hojiin diinummaa isaanii akka bakka hin geenyeef itti dammaqanii akka dura dhaabbatan sabboontonni Oromoo dhaamaniiru.
Dhaamsa Ummata Arsii lixaa fi Dodolaaf
Ergamtoonni diinaa kanneen akka Muktaar Kadiir ummata walgahii walitti nuuf qabaa jechuun kaabinootatti ergaa dabarsitee dhufaa waan jirtuuf ummanni Dodolaa fi Arsii tokkummasn diina qaanessuu qbn
“Dhimmaa qoodiinsa aanaa wojjin wal qabatee godina jimmaa aanaa dedoo keessatti mootummaan ummata walitti buusuudhaaf shira hamaa akka xaxaa jiru bira gahame. Innis yeroo darbe sagalee ummataatiin magaalaan aanaa haaraa hundeeffamuu moleen akka ta’u murteeffamuun isaa ni yaadatama.Haa ta’u male hoggantoonnii godinaa fi aanaa dedoo sababa hin beekamneen bakka murtaahe kana hambisuudhaan bakka biraa kan haala mijaahaa tokkollee hin qabne iddoo ummatni itti wolii hin galin akka ta’u murteessan.murteen lammataa kun sirrii akka hin taanee fi sagalee ummataatiin irra deebi’ee akka murteeffamu jechuudhaan jaarsoliin biyya namni torba waajjira itti aanaa pirezidaantii oromiyaa fi waajjira pdo oromiyaatti komii ummataa kana dhiheessaniiru.gaafas worri oromiyaas tole nama keenya gadi buusnee akka hojjatamu goona jedhanii hanga hadhaa dhoqqee maaltu akka jara qabee hambise hin beekamu.tarii dhoqqee xiyyaara muktaar dambidollootti qabe sanatu qabee laata?.Eega sanaa booda kaabinoonni aanaa dedoo murtee sanarratti goganii hafuuf jecha ummata utuu walitti hin qabin dhuunfaatti mana mana deemuun bakka nuti isiniif filanne tti mallatteessaa jedhanii ummata dirqisiisaa jiru.iddoon amma jarri murteessan kun ta’e jedhamee magaalota biiluu fi molee jedhaman hubuuf ykn magaalaan hundaahu kun gatamee akka hafuuf jedhamee fedhii ummataa malee kan murteeffameedha. Karaa biraatiin ummata jalqaba mariin murteeffate walitti buusuuf kan hojjatan waan ta’eef ummatni keenya wolitti hin bu’inaa jenna.”
Mee akkas goonuu?
________________
Ijoolleen Oromoo keessumaa koollejjii fi Yuunivarsiitii adda addaa irraa eebbifamaa jirtan eebba keessan ilaalchisuun sagantaa adda addaa ni qopheessitu ta’a.
Garuu waan tokko yaadachuu qabna sagantaalee kana yommu qopheessuuf kaanutti obboloota keenya nu biraa saba isaaniif jecha akkuma keenya eebbifamanii gammaduu,maatii isaaniis gammachiisuu danda’an hedduunis akka ajjeefaman dagachuun nurra hin jiraatu.
Kanaafuu,gadda keenya mul’isuuf,maatii fi obboloota barattoota qawwee diinaan ajjeefaman kanaas hamma tokko garaa ciibsuuf otoo suura eebbaa fi sagantaalee eebbaa keenya marsaalee hawaasaa adda addaa irratti maxxansuu baannee gaarii dha jedheen yaada.
Kabajni wareegamtoota barattootaa fi qotee bulaa Oromoof!
Ulfaadhaa!
#OromoProtests “Ijoolleen Yunivarsitii Haramayaa fi Dirree Dhawaa irraa ukkamsamanii fuudhaman magaalaa Dirree Dhaa awaa Waajjira Poolisii Kaziiraatti mana itti qollofanii oolchu. Maatiin baay’ee isaanii quba hin qabu. Ji’a sadiif deemaa jiru. Ijoollee baay’ee garaa nama nyaatu. Hadaraa Oromoo Dirree ijoollee kana deemee gaafachuun jajjabeessuun aantummaa akka agarsiisaniif dhaamsa naaf dabarsi
Qeerron Arsii Sikkoo Mandoo
“Arsiin lafee malee lafaa miti” jetti.
Galtuun maqaa Arsii dhahattee jiraattu Arsii osoo hin taane galtuu Minilik fidee lafa Arsiitti gadi naqeedha. Arsii jechuun ilmaan Oromoo Baale, Arsii fi Arsii lixaa Oromoota jiraataniidha.
Baale lafa
Arsiin garuu qomoo Oromooti.
Qeerron Arsii Oromoo tokkummaan falmachuuf kutattee kaatee jirti.
DHAAMSA SIKKOO MANDOOTI.
Maqaa isaa Warshaa ispoonjii Zamuurratti jedhamaa. Magaalaa duukamiti gubataa jira. Wixitaa ganaama sa’aa 1:30 kan ittii qabatee. Kaleessa internetin hin jiru waan ta’eef hara’a biyyarraa naaf ergameen siif forward godhe
■■■■■■■■■■■■■■■■
A sponge factory known as Zemurat burned down in Dukem yesterday June 27, 2016. Cause of the fire is unknown.
Dhalattoonni Arsii Roobee Biyyoota Arabaatti Argaman Wal-Qindeessanii Maallaqa Walitti buusuun Namoota Naannawa isaaniitti rakkinni qunnameef Gargaarsa Maallaqaa akka taasisaan beekame!
Oromiyaatti dhalattoonni Arsii Roobee biyyoota Arabaa keessa jiraatan gama sab-qunnamtii hawaasummaa gubbaatiin wal ijaaruun marii erga taassisanii booda, namoota nannawa isaaniitti rakkinaaf saaxilamaniif gargaarsa maallaqaa akka taassissan
OMN:Oduu Wax.27,2016 Godina Hararghee lixaa aanaa Hawwii Guddina keessatti poolisoonni Liyyuu Hayil, namoota nagaa dhalataan Oromoo ta’an sadii haala sukkanneessaan ajjeessuun isaanii himame.Godina Baalee aanaa Gindhiir irraa namoonni sadii sangoota hedduu qabeenya guddaatti lakka’aman, abbootii qabeenyaan bitamaanii gara godina Harargeetti osoo qarshiin oofaaf jiranii, garee humnoota somaalee ‘Liyyuu haayil’ jedhamaniin haala sukkanneessaan ajjeefamuun isaanii himame.Jiraataan godina Harargee lixaa aanaa Hawwii Guddinnaa tokko akka jedhanitti, dhalattoonni Oromoo kun haala sukkaneessaa ta’een ajjeefamuu qofa osoo hin taane qabeenyi isaaniitis saamamuu ragaa bahanKan hedduu nama gaddisiisuu jedhu namni kun, ilmaan Oromoo kunneen guyyaa kamisaakan ajjeeffaman yommuu tahu, reeffii isaanii guyyaa tokkoon booda argamuun gaddaa guddaa tahu dubbatu.Ilmaan Oromoo sadeen kanneen keessaainni tokko, ergaa rasaasaan rukkutamee wal’aansaaf gara buufata fayyaa geeffamuus carraqqiin ogeessootaa lubbuu nama kanaa baraaruu hin dandeeyees jedhaniruDhimma kana furuudhaaf, bulchiinsi gama Oromiyaaniis tahee bulchiinsi naannoo Somaaleen taasifame yeroodhaaf, namoota sossobuudhaaf kan fakkeessan malee, kan dhugaan rakkicha furuu irratti fuullefatee miti kan jedhanis jiraataa aanaa Hawwii GuddinaatiJiraattota godina harargee fi saboota Somaalee jiddutti wayta gara garaatti wal dhibdee uumamaa jiruun, lubbuun namoota heddu darbee jira. Qabeenyaan jiraattotaas jalaa samaameera samaamas jira. Rakkoon akkasiis poolisoota liyyuu Hayiliin, kan isaan muudataa kan jiru yoo ta’u, jiraattoonnis qaama itti iyyatan dhabanii rakkoodhaaf saaxilamanii jiru.Loltoonni Liyyuu Hayil kun mootummaa Itiyoophiyaatiin leenjifamanii, meeshaa waraanaa gurguddaa hidhachuun namoota nagaa irratti tarkaanfii ajjeechaa raawwataa jiran ammas halaanjabaatee jiraachuuniis himame jira.Itichaa Guddataatiin.
#oromoprotests OMN:Oduu Wax.27,2016 Godina Gujii aanaa Har-Qallotti hidhaa fi ajjeechaan ummata Oromoo irraa dhaabbatuu qaba jechuun, barattoonni mana barumsa sadarkaa lammaffaa Har-Qalloo mormii isaanii geggeessaa oolan.
Bulchitoonni magaalattii ammoo mormii barattootaa kana dhaabsisuuf yaaluu isaanii himame.
Hidhaa fi ajjeechaan nurraa dhaabbatuu qaba jechuun godina Gujii aanaa Har-Qallootti barattoonni mana barumsa sadarkaa lammaffaa bifa haarawaan mormii isaanii itti fufan.
Hidhaa fi ajjeechaan ammoo ummata Oromoo irraa dhaabbataa akka jirres jiraattoonni biyya keessaa nuuf himaa jiru.
Jiraataan godina Gujii tokko akka jedhanitti, barattoonni mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Har-Qalloo kun, mormii isaanii kana mooraa mana barumsaa keessatti jalqaban.
Sagalee jabaadhaan ajjeechaa fi hidhaan nurraa haa dhaabbatu. Akkasumas lafti Oromiyaa samamuu hin qabdu jechuun mormii geggeessaa gara magaalaatti imaluu eegalan.
Booda garuu bulchitoonni magaalattii mormii kana bittinsuuf yaaluu isaanii dubbatan.
Ammaaf haalli magaalaa isaanii keessatti muldhataa jiru haga tokko waan tasgabbaaye fakkaata. Booda garuu waan dhalatuu malu hin beeknu jedhan.
Raayyaan ittisa biyyaa godina isaaniitti bobbaafamee ture, bakka mormiin itti dhalate hordofuun reebichaa, ajjeechaa fi hidhaa geggeessuun ammoo hujii isaanii ta’ee jira jedhan.
Gaaffiin barattootaa gaaffii mirgaati kan jedhan namni kun, mootummichi ammoo deebii kennuu dhiisee ufii isaatii hookkaraaf namoota kakaasaa jira.
Barattoonni kun haga ajjeechaa fi hidhaan nurraa hin dhaabbatinitti mormii keennarraa duubatti hin deebinu jedhan.
Kana males gaaffiin mirga abbaa biyyummaa fi abbaa qabeenyummaa irratti ka’ee jiru, hatattamatti fala kan hin argatin yoo taate, rakkoo uumamuuf mootummichi itti gaafatamummaa fudhatuu qaba jechuun jiraattonnis mufii isaanii dhageesisaa jiran.
Usmaan Ukkumeetu dhiheesse.
ፊንፊኔ በኮሌራ ተወራለች ይላል ከውስጥ አዋቂ የተገኘ ታማኝ ምንጭ። በአዲሱ ገበያ ጤና ማዕከልና በኮልፌ ቀራኒዮ ሚኒልክ የጤና ማዕከል ውስጥ ድንኳን ተጥሎ ሕመምተኞች ለብቻ እየታዮ መሆኑን እንድሁም የጤና ባለሙያዎች ሚስጥሩን እንዳያወጡ ለመንግስት ታማኝ የሆኑ ባለሙያዎች ብቻ በጣም ጥንቃቄ በተሞላበት ሁኔታ እንደምከታተሉዋቸውና ሌሎች ሐኪሞች ግን ለጥንቃቄም ሆነ ለሚስጥር ስባል ወደ ድንኳኑ እንዳይገቡ መታገዳቸውን የሕመምተኞቹ ቁጥር አሁን ባለው መረጃ በሁለቱም የጤና ማዕከል 700 የደረሱ መሆኑን ነው ከተለያዮ ሐኪሞች የደረሰኝ መረጃ። ሐኪሞቹ እንደምሉት በሽታው በጣም አሳሳቢና ቶሎ መፍትሔ ካላገኘ ብዙ ሕህወት ልያጠፋ እንደምችል ነው የሚናገሩት። በዝህ በሁለቱም የጤና ማዕከል አከባቢ የምትኖሩ ሰዎች አንድም ተጠንቀቁ እንድሁም ያላችሁን መረጃ አስተላልፉልን።
የዘረኝነት ወረርሽኝ፣ ተስፋ አስቆራጭና አስፈሪ የጨለማ ጉዞ መድሃኒቱ ያልተገኘለት ትልቁ በሽታ እና የበታችነት አባዜ #Ethiopia #EPRDF #EthnicsPolitics #Racism#MinilikSalsawi
Minilik Salsawi (ምንሊክ ሳልሳዊ) አብዛኛው የምናየው በሰብዓዊነት እና በቀና መንፈስ እየተንደረደረ የወያኔ የጎሳ ፖለቲካ ቫይረስ ተሸካሚ ሆኗል፤በሰከነ መልኩ ረጋ ብለን በተዘዋዋሪ ማሰብ የጀመርን ቀን ይገባናል ከዚህ ጎን ለጎን መርሳት የሌለብን ነገር ቢኖር ለዚህ ቫይረስ ማስፋፊያ እና ማበረታቻ ወያኔ የፈጠራቸው የዘረኝነት መርፌ ወጊዎች መኖራቸውን ነው፤ በዩንቨርስቲዎች በቅርቡም በስፖርት ሜዳዎች የተከሰቱት የዘረኝነት ችግሮች እና ግጭቶች ከዚህ የወያኔ የጎሳ ፖለቲካ ሂደት ጋር በጣም የተሳሰሩ መሆናቸውን ልናውቅ ይገባል።ሳንፈልገው እያንደረደረ ወስዶ ከጎሳው ፖለቲካ ስለዶለን በዘረኝነት ስንፎር የምንውል መሆናችንን ባለመረዳታችን የበታችነት ስሜት አየተጠናወተን በጥላቻ አየተመምን ነው።
የዘረኝነት ወረርሽን ከአመት አመት እየተባባሰ፣ አገሪቱ እየተንሸራተተች ናት። የበርካታ ምሁራንና ዜጎች አዝማሚያ ስትመለከቱ… ሁሌም ባይሆን አንዳንዴ፣ የዚህች አገር ነገር፣ተስፋ ያስቆርጣል። ኢህአዴግ፣ ተቃዋሚዎቹን ያወግዛል – “የሁለት ተማሪዎችን ፀብ፣ የብሔረሰብ ፀብ አስመስለው ያራግባሉ” በማለት። ተጠያቂዎቹ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ከሆኑ፣ ስልጣን ላይ ከሃያ አመት በላይ የቆየ ፓርቲ፣ ይህን በሽታ ማቃለል ለምን አቃተው? በርካታ ተቃዋሚ ፓርቲዎች፣ ኢህአዴግን ይኮንናሉ – “የብሄረሰብ ፖለቲካን አስፋፍቷል፤ የቀበሌ መታወቂያ ላይ ይመዘግባል” በማለት።ምንሊክ ሳልሳዊ ግን፣ ኢህአዴግ ስልጣን ባልያዘበት በአሜሪካ፣በዳያስፖራ ፖለቲካና በፌስቡክስ ዓለም ለምን ዘረኝነት ገነነ? በዚህ መሃል ግን፣ የዘረኝነት ወረርሽን ከአመት አመት እየተባባሰ፣ አገሪቱ እየተንሸራተተች ናት። የዘረኝነት ወረርሽኝ ለኢትዮጵያ አስፈሪ እንደሆነ ብዙዎች ይናገራሉ። እርስበርስ፣ “አንተ ነህ ዘረኛ”፣ “አንቺ ነሽ ዘረኛ” እያሉ ይወነጃጀላሉ። ብዙዎቹ የሚያቀርቧቸው አማራጮች ግን፣ በቅፅል ብቻ የሚለያዩ የዘረኝነት መልኮችን ነው።
ምንም እንኳ፣ ኢትዮጵያ በብዙ አይነት የጥፋት ፈተናዎች ውስጥ፣ ህልውናዋን ሙሉ ለሙሉ ሳታጣ ያለፈች አገር ብትሆንም፣ የበርካታ ፓርቲዎችና ፖለቲከኞች ዝንባሌን ስትታዘቡ፣ የበርካታ ምሁራንና ዜጎች አዝማሚያ ስትመለከቱ… ሁሌም ባይሆን አንዳንዴ፣ የዚህች አገር ነገር፣ተስፋ ያስቆርጣል። ከአመት አመት፣ የዘረኝነት ወረርሽኙ እየባሰበት፣ አገሪቱ ወደለየለት የጥፋት አዘቅት እንዳትሰምጥ አትሰጉም? በእርግጥ፣ አልፎ አልፎ፣ የዘረኝነት በሽታው፣ ለአፍታ ጋብ ሲልለት… እሳቱም ትንሽ ሲበርድለት እያየን፣ የእፎይታና የተስፋ ስሜት እናገኛለን። ግን፣ እፎይታው ብዙም አይቆይም። እንደገና በሽታው ያገረሸበታል። ማገርሸት ብቻ አይደለም። ከእያንዳንዱ እፎይታ በኋላ፣ ወረርሽኙ ባገረሸ ቁጥር፣ ከቀድሞው እጅጉን ብሶበት እናገኘዋለን። ተስፋ አስቆራጩና አስፈሪው ነገር ደግሞ ምን መሰላችሁ? የዘረኝነት ወረርሽኙን ለማስቆም የሚያስችል፣ አስተማማኝ መላ ምን እንደሆነ በግልፅ ጎልቶ አለመታየቱ ነው። ዙሪያው ሁሉ በጨለማ የተዋጠ ጉዞ ይመስላል።
በዩንቨርስቲዎች በቅርቡም በስፖርት ሜዳዎች እያየን ያለነው ጉዳይ አጅግ የሚገርም እና የለውጥ ሃይል ነን የሚሉ ኣማሳኞች ሳይቀሩ አየተራወጡ ያሉበት የዘረኝነት መነባነብ በኣገሪቱ ስር አንዳይሰድ ትውልዱ እንዳይበከል የሚያስፈራ ጉዳይ መሆኑ ውሎ ኣድርዋል፥፥ምንሊክ ሳልሳዊየሚደርሱኝ መረጃዎች አንደሚጠቁሙት ዘረኝነትን ለማስፋፋት የተለያዩ ኣካላት ገንዘብ መድበው በሃገር ቤት ያለውን ወጣት ለፍጅት እና ለኣጀንዳቸው ማስፈጸሚያ አያጩት ነው።ይህ ደግሞ የሕወሓት አጅ የለበትም ማለት ዘበት ነው። ሕወሓት ወንጀለኘ አና ኣሸባሪ ዘረኛ እና ኣስመሳይ ማፊያ እና ዘራፊ ሕገወጥ ድርጅት ነው።
በዲያስፖራው ዘንድ በስፋት አየተራገበ ያለው ይህ ወያኔ ወለድ በሽታ ዋናው ክስተቱ የገዢው ፓርቲ ሕወሓት የፈጠረበት የበታችነት ስሜት ሲሆን በሕወሓቶች ዘንድ ከበታችነት ለመላቀቅ በሚደረግ መራወጥ የሚፈጠር ጥላቻ ዘረኝነት የሰረጸባቸው ያዩት የሰሙት ሁሉ የሚያስደነብራቸው የበታች መደቦች ኣንድ ጉዳይ በተነሳ ሰኣት ሁሉ ዘር ላይ የሚንጠለጠሉ እና የስልጣን ጥማትን ለማርካት ሲባል የሃገር አና ሕዝብን ሃብት ለመበዝበዝ የነገ ትውልድ ኣደጋ የማይታያቸው ሕዝብን በዘር በመከፋፈል ለመግዛት የሚያደርጉት ደባ ነው። ቆቤ ኦሮሞ ፤ ቤተ ኣማራ ፤ ትግራዋይ ምናምን እየተባለ በወያኔ የደህንነት ተቍማት ስራ የሚደራጁ ክንፎች በነማን እንደሚመሩ በነማን በጀት እንደሚጦዙ የኣጀንዳዎቹ መነሻዎች እነማን እንደሆኑ ምስክር ኣያስፈልግም።
ይህ ወያኔ ወለድ የሆነ የዘረኝነት በሽታ በኢትዮጵያ ውስጥ ይህን ያህል ባይስፋፋም በዲያስፖራው ዘንድ ግን ስር የሰደደ በሽታ ከሆነ ሰነባብዋል።ጥቂት ዲያስፖራዎች በሃገር ቤት ያሉትን ወጣቶች በገንዘብ በመግዛት ዘረኝነትን ለማስፋፍት ሲጣጣሩ ይስተዋላል።ኣለም በኣንድ የእድገት መሰረት ላይ ለመመስረት በቴክኖሎጂ እና ትልልቅ ግኝቶች ላይ ባተኮረበት በዚህ ዘመን ጥቂቶች የሚፈጥሩት የድህረገጽ የዘረኝነት ወከባ አጅግ ኣሳዛኝ እና ኣስደንጋኝ ነው።ሕወሓት አነዚህን በቆሸሸ ታሪክ ውስጥ የሚርመሰመሱ ሰዎችን በመጠቀም ኢትዮጵያውያንን በዘር ከፋፍሎ ኣጀንዳውን ለማስፈጸም አየሮጠ ነው።በዲያስፖራው ጉያ ስር ተወኅቀው የወያኔን የዘረኝነት ኣጀንዳ ለመፈጸው አያወቁም ሳያውቁ ደፋ ቀና የሚሉ ሁሉ ስለ ኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያዊነት ሊያስቡ ይገባቸዋል።የማያዘልቅ ጸሎት ለቅጽፈት መሆኑን ተረድተው ከዘረኝነት በሽታ ሊላቀቁ ይገባቸዋል። በጥቅም ላይ የተመሰረተ ወጣቱ ያላመነበት የዘረኝነት መስፋፋት ውጤቱ በአኩይ ተግባር ላይ ለተሰማሩ ዘረኞች ኣደጋ ነው።#ምንሊክሳልሳዊ
People of Lafto and Kontoma districts of Addis Ababa ataged a demonstration protesting the cities plan to demolish their houses.
Via Jawar Mohammed
Misooma isa kamii ?


text:
Jiraatonni giddu galeessa Somaaliyaa hidhattoonnii milishoota Al Shabaab ta’uu hin oole qehee isaanii, Gara’ad seenu dubbatan. Hidhattoota kanaa fi milishoota naanichaa edduutti dhukaasnii banamee san booda toorri bilbilaa magaalitti gutumaan guututti cituu issastu himama.
Jiraattonni magaalitti Gabaasan Radiyoo Sagalee Ameerikaa dubbise, han soda haloo bahuu irra maqaa sanii himuu dhiisan, akka jedhanitti milishoonni Al Shabaab kun Gaar’aad – bakka magaala gudditti Godina Mudug ,Galkaayoo irra kiloomeetirii 280 fagaattu - han seenan bidiruu sadi’iin.
Milishoonni kun Gaar’ad seenuun isaanii looltoonni Alshabaab eddu galeessa Somaliyaa senaanii tooraa bilbilaa magaala Harardheree fi Hobyoo addan kutanii guyya lama booda.
Bulchiinsi Gara’aad Putlaand jala haata’u malee hoggantoonni Putlaand sochii milishoota kanaa irratti amaaf waan jedhe hin qabu.


text:
Falamaan daarii Oromiyaatii fi Soomalee Booranaa haga Harargeetti waan bara hedduu asi deemaa bahe.
Kaan laftii akka gaafa referendemii durii baateen jiraachuu maltee jedha.Kaan ammoo riferendemiin sun akka dansaa qajeeltee hin baane jedha.
Akka dhadhagahuutti jirrutti Harargee Bahaatii fi Harargee Dhiyaatii arddaa 27 Soomalee kennan,
Fakkeennaa aanaa Gursum ganda 7-8 dhiyoo tana bulchiinsa naannoo Oromiyaat fi federaalaa mallatteessee naannoo Soomaliitii kenne.
Araddaan Harargee Bahaa amma Soomalii kennan jedhan Kulmiyyee, Nooleeyyee,Wara Ali, Warra Guuyee, Bakakkaa, Qoree, Resiisii fi Fariyyee.”
Araddaa wal dhaba qabu kana nama 10,000 keessa jira.
“Ganama kana bakka Qoree jedhamtu alaabaa Oromiyaa buusanii ganama saati 12 jechuu ka somaalee baasanii,eebba geggeefataa jiran.Laftii nuu kennamte jedhanii gammachuutti jiran.Bulchaa aanaatti didee malee godinaa fi Oromiyaa fi federaalii mallatteesse. Ummatii ammoo hiriira bahee jira” jedha namii Gursumii dubbifne.”
Muusaa Ahmed itti gaafatmaaa dhimmi nagaa aanaa Gursumiiti.Akka innii jedhutti araddaan amma jedhan kun cuftii duruu handhuraa Oromiyaati.Bulchiinsii isaaniilleen tanaaf mallatessee Soomaliif kennuu dide.
“Murtaahee kennamee jedhamee maqaadhaan nu hin geenne. Laftii tun duraan falmaallee hin qabdu. Araddaan amma maqaa dhahame kun durumaan keenya,” jedha.
“Murtii araddaa kennuu kun Qoree irratti murtoofte waan jehu qofa argine,”jedha obboo Ahmed.
Akka warrii lafaa jedhutti akkuma laftii ta Soomaliu jedhanii mallatteessaniiniin waraanii naannoo Shanii dhufee lafa fudhatee ummatilleen irratti qubate.
Tana irratti aanaa Gurusm,Baabbille keessatti kalee fi hardhallee wa hadhan jedhan.Cinaaksenilleen dhibuma akkanaa keessa jirti dhagahumatti jirra.
Obboo Nagarii Leencoo itti gaafatamaa biiroo odeeffannoo mootummaa federaalaati.
Wal dhaba Oromiyaa fi Soomalee irratti koreen hojjachuutti jiraa taatullee laftii akkuma duruu riferendemiin kennaniin teetti jedha,
“Reiferemndiin kan kaahame ala mootummaan naannoo Oromiyas tahee federaallii lafa ummatii Oroimyaa irra jiraatu kan ummata Oromo tahe kan dabarsee naannoo Somaaleef sababiin kennuuf hin qabu.Akkuma kanaas ammoo lafa referendemiin gara naannoo Somaalee warra citan mootumama amma federaalaa tahee qaamii kamiiyyuu jechuudha gama naannoo Oromiyaatti kan dangesuu akka hin taane beekamuu qaba.”
Falii guddaan ammoo akka obboo Nagariitti “Osoo dhiigni tokko hin dhangala’in lubbuun nama tokkoo odoo hin dabrin rakkoon jiru sirriitti namoota daandgaa san beekan wajjiin hojjachuundahaan yeroo barbaachisaa hunduma fudhachuun nageenyaan daangaan akka hojjamtamu mootummaan qabatee akka hojjachuutit jiru jechuudhaa.”
“Tanumaafuu gandootii duraanis aanaa Oromiyaa jala turan ammas taanana Oromiyaatti akka daangeffaman beekamu qaba,”jedha obboo Nagariin.
Wal dhaban daangaa tana irratti akka jiraattotii jedhanitti dubbii lafaa tana irratti ya wal hadhanillee.
Embaasiin Amerikaa Finfinnee jirulleen karaan Finfinnee haga Jijjigaa deemu wal dhabuma kanaan cufamee jedhee akka lammii Amerikaa garas chochoone dhaamate.
Mootummaan Itoophiyaa ammoo lolii jedhan kun hin jiruu isuma koree hujii daarii baasuu hojjatte hadhan jedha.