c: text/html

text:
Waaltaan qorannoo kan Joons Hopkins hanga Wixata ganamaatti namoonni 40,050,902 vaairesii koronaan kan qabaman yoo ta’u miliyoonni 1.1 du’uu beeksisee jira.
Kan dhiyeenya vaayiresii kanaan qabaman jaarsa araaraa fi muummicha barreessaa jarmayaa bilisummaa Faalisxiin Saa’eb Erekat yoo ta’an dilbata kaleessaa gara hospitaala Jerusalemitti geessamuu dhaan meeshaan qilleensa hafuura baafachuuf gargaaru irra kaa’amee jira.
Kan umuriin waggaa 65 Erekaat jalqaba baatii kanaa COVID-19n kan qabaman yoo ta’u bara 2017 keessa Yunaayitid Isteetis keessatti wal’aansa baqaqsanii hodhuutii sombi isaanii bakka bu’eefii ture. Kunis dandeettii isaan dhibee ofi irraa ittisuu dadhabsiisee, vaayiresichaaf isaan saaxile.
Namni ka biroon beekamaan dhibee kanaan qabaman ministeera eegumsa fayyaa Afriikaa Kibbaa Zewelii Mikhizee ti. Isaanii fi haati warraa isaanii mallattoo laaffataa kan vaayiresichaa erga of irratti argaii booda qabamuu isaanii kan beeksisan kaleessa ture. Afriikaa kibbaa eesssa uumata 700,000tu koronaan qabaman.
Yunaayitid Istees keessaa uummati miliyoonni 8.1 COVID-19n yoo qabaman kanneen kuma 220,000 ta’an du’aniiru. Xaaliyaanii, Ferensaayii fi magaalaaleen Briteen weerara lammataa vaayiresii kanaa ittisuuf uggura sochii haaraa kaa’aa kan jiran yoo ta’u, magaalaan Awustiraaliyaa Melborn immoo qalbii dhaan uggura cimaa baatilee sadii laaffisaa jiarti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
The Honorable Chairman of the OLF, Obbo Dawud Ibsa is safe.
However, several Oromo seniors who were attending the Chairman’s Medio briefing are still inside residential compound.
Obbo Dawud’s residence has NOT been searched, but there is police presence in the vicinity.
About 6 journalists have been taken to a police station.
God Bless you all.
Manni HD ABO jaal Daawud Ibsaa waraana mootummaan marfamee jira. Keessummoonni ammoo irbaata isaanii nyaataa jiran.
HUMAN RIGH VIOLATION AND POLITICAL INSTIBLITY IN ETHIOPIA
Sagantaa qophii deemsa hojii isaanii irratti ibsa kennaa kan turan ummataaf waldaan wal gargaarsa Oromoo(ORA) bakkuma ummataaf ibsa kennaa jiranitti magaalaa Sabbataatti galaalchessitoota ONN afur waliin ugguramii jiru.
Namoota Qabamanii hidhaman keessaa :
1. I/G dhimma Waldaa Gargaarsa Oromoo ORA (Oromo Relief Assosation)
Obbo Dachaasaa Nigaatuu
2. Obbo Jaallataa Abdiisaa Hojjetaa ORA kan taheef
3, Shamarree Yeroosan Takkalaa waliin galaalchessitootni ONN afur qabamanii hanga ammaatti magaalaa Sabbataattii hidhamanii jiru.
Namoota har’a mana jireenyaa HD ABO jaal Daawud Ibsaatii qabamanii hidhaman keessaa #Rayyaa_Studio
isa tokkodha.
Related


text:
Adda Bilisummaa Oromoo: Walhimannaa hoggantoota ABO irratti Boordiin Filannoo Biyyaalessaa yaada furmaataa dhiheesse
Waldhibdee Adda Bilisummaa Oromoo (ABO) keessa jiru ilaalchisuun Boordiin Filannoo Biyyaalessaa marii taasiseen, gareen lamaanuu bakka bu’oota filatanii akka ergan murteessuu beeksise.
(bbcafaanoromoo)–Ji’a dabre keessa Koreen Hojii Raawwachiiftuu ABO waajjira muummee Gullalleerraa ibsa miidiyaaleef kenneen, hayyuu duree dhaabichaa obbo Daawuud Ibsaa hayyu durummaarraa ittisuu beeksisee ture.
Gama kaaniin ammoo, Obbo Daawud Ibsaan dubbii himaa dhaabichaati kan jedhaman Obbo Mohaammad Raggaasaa, ibsi kenname dhaabicha bakka hin bu’u jedhanii turan.
Qaamoleen kunniin: jechuunis Obbo Araarsoo Biqilaa fi Daawud Ibsaa, iyyata isaanii Boordii Filannoo Biyyaaleessaa Itoophiyaaf galfataniiru.
Xalayaan Obbo Araarsoo Biqilaan fa’i galfatan, koreen hojii raawwachiiftuu dhaabichaa Obbo Daawud Daawud Ibsaarratti murtee ugguraa dabarseera kan jedhu akka tahe Boordichi ifa godheera.
Gama kaaniin ammoo xalayaan Obbo Daawud Ibsaan fa’i galfatan ammoo – miseensota gumii shanee kan tahan: Araarsoo Biqilaa, Toleeraa Adabaa, Atoomsaa Kumaa fi miseensota gumii sabaa (koree giddugaleessaa) kan tahan Qajeelaa Mardaasaa fi Arbichoo Diimaa haga yaa’ii ittaanutti ugguramuusaanii akka mirkaneessan kan gaafatu ture.
Boordichi maal murteesse?
Waldhibdee dhaabicha keessa jiru ilaalchisuun marii taasiseera kan jedhu Boordichi, murtee dabarsuus beeksise.
Boordiin Filannoo Biyyaalessaa walgahii guyyaa Kamisaa taa’een, gareen Obbo Araarsaa nama tokko, akkasumas garee Obbo Daawud keessaa ammoo nama tokko filatanii akka dhiyeessan murteesse.
Boordichi ammoo ogeessa bakka bu’oota qamoota lamaanii kana walitti qabummaan gaggeessu tokko filachuufis murteesse.
Kanaanis miseensota boordichaafi qaamolee kanneeniin filatamaniin, yeroof yaa’iin kan hundeeffamu taha.
Bakka bu’oonni kunniin yookaan akka jecha boordichaatti ogeeyyiin, boordichi filatu, dhimmicha ilaaluun yaada dhiyeessaniirratti hundaa’uun, boordichi murtee isa dhumaa akka kennus beeksiseera.
Paartileen siyaasaa keessoosaaniitti rakkoon wayita mudatuufi boordichaaf wayita iyyata dhiyeessan, dhimmicha ilaaluun yaada murtoo dabarsuuf labsiin aangoo kennameef akka qabu, boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itoophiyaa beeksiseera.
Amma dura maaltu ta’e?
Baatii Adooleessaafi Hagayya bara dabre keessa, Hayyu Dureen dhaabichaa ‘ugguramuu’ ibsuun guyyoota 10’f manaa akka hin baane taasifamuu himaniiru. Dhimma kanarratti poolisiin waan dubbate hin qabu. Bakka Hayyu Dureen hin argamnetti walgahii Koreen Hojii Raawwachiiftuu dhaabichaa gaggeesse ijoo dubbii ture. Ta’us, beekkamtiifi walhubannaa Hayyu dureen gaggeeffame jechuun Obbo Araarsoo Biqilaa yeroos BBC’tti himanii ture. Ta’us, ergasii eegalee hoggantoonni ABO yeroo dheeraaf ala turaniifi waggaa lama dura biyyatti deebi’an wal himannaa garaa garaa walirratti dhiheessaa jiru. Kana sababeeffachuun ABO’n lamatti qoodamaa jira jechuun kan gaafataman Obbo Daawud ‘hin ta’u jechuun hin danda’amu’ jedhanii kana dura BBC’f deebisanii ture. Haa ta’u malee, gareen Obbo Araarsoon hogganamu qoodinsa kana dura dhaabicha keessa mudataa turef kan gaafatamu Obbo Daawudidha jechuun ibsa dheeraa xumura torban darbe baasen himuun ni yaadatama. Amma dura akka gabaasnetti waajjirra muummee dhaabichaa Gullallee jiru kan itti fayyadamaa jiru Hayyu – duree Itti – aanaa dhaabichaa Obbo Araarsoo Biqilaadha. Obbo Qajeelaan Obbo Daawud waan dhorkamaniif Obbo Araarsoon itti gaafatamaa dhaabaa fudhatanii socho’aa jiru jechuun ji’a dabre keessa miidiyaaleef ibsanii turan.
Rakkoo Yeroo Ammaa Oromiyaa Mudate Furuuf Mootummaan Cehumsaa Oromiyaa Hunda Hammate Akka Hundeessamu Waamicha Dhiheessan, Obbo Daawud Ibsaa
Source: voaafaanoromoo


text:
Bombii hardha Finfinnee waltajjii Masqalaatti tokkaateen nama 115 madaahe nama sun keessa jiru dubbifne kunoo caqasaa
WASHINGTON,DC — Bombiin tun yoo muummeen ministeraa Itoophiyaa Dr. Abiyyi Ahmed ummata isa galateeffachuuf Dirree Masqalaatti dhufee dubbatee gadi taa’ee tokkaate.
Akka koomishineerii poolisii Finfinnee Girmaa Kaasaa jedhetti nama 115 madaahe keessaa 15 madaa hamtuu. Tana maleellee namilleen yo baqatu wal irra ejaajjatee guddoo wal miidhe.
Madoolee keessaa nama 57 hospitaala Xiqur Anbessaatti akimuutti jiran.Akka jarii nu dubbifne jedhetti waltajjii bombiin biratti tokkaate sun muummee ministeraatii fi bulchoota Itoophiyaa hedduutti keessa jiraa yoosuma fuudhanii baqataniin.
Dr.Abiyyi yoosuma harkumaan biyyatti nagaa dhaamatee poolisiin fuutee baqatteen. Waltajjii sun irra isaatii fi itti gaafatamtoota mootummaa federaalaa hedduutti tataa’a.
Akka warrii nu dubbifne jedhetti nama miliyoona sadii caala ka Dirree Masqalaatti Dr.Abiyyi hujiin galateeffachuuf dhufe.
Mee kunoo kana caqasaa


text:
Ibsa Suuratu An-Naazi’aat-Kutaa 3
Kutaa dhumaa suuratu An-Naazi’at keessatti waa’ee Guyyaa Qiyaamaa fi wantoota sodaachisoo guyyaa san adeemsifaman ni ilaalla. Qiyaamaa jecha ajaa’ibaa takkaan ibsuun dhugaa ishii ifa baasa. Jechi tunis, “Mursaahaa” Addunyaan garamitti deemaa akka jirtu jecha takkatti tanaan sammuu namaa keessatti fakkii kaasun ibsa. Dhugumatti Qur’aanni kitaaba ajaa’ibaa Rabbii olta’aa irraa malee eenyurraallee ta’uu kan hin dandeenyedha.
“(34)-Yeroo balaan guddoon dhufte, (35)-Guyyaa namni wanta hojjate yaadatu. (36)-Jahiimis nama ilaaluuf ifa baafamte, (37)-Namni daangaa darbee fi (38)-Jireenya addunyaa tanaa filate, (39)-dhugumatti Jahiim teessoo [isaati]. (40)–Namni Gooftaa isaa dura dhaabbachuu sodaatee fi lubbuu ofii waan ishiin hawwitu irraa dhoorge, (41)-dhugumatti Jannani teessoo [isaati].” (suurat An-Naazi’aat 79:34-41)
“Yeroo balaan guddoon dhufte, Guyyaa namni wanta hojjate yaadatu.”
Araboota biratti “Xaammatu” jechuun balaa garmalee ulfaataa hin danda’amnee fi wanta hundaa haguugudha. Jecha “Xaammatu” jedhu wanta baay’ee guddaa fi bishaan baay’eef itti fayyadamu. Yommuu bishaan laga guutu “Xammal maa’u” jedhama.[1] Ingiliffaan jecha Xaammatu jedhu, “Overwhelming Calamity” Amaariffaan immoo “መዐት” jechuun hiikan.
Kanaafu, Qiyaamaa fi wanta ishii keessatti adeemsifamu, “Balaa guddoo waan hundaa haguugdu (Xaammatul Kubraa)” jedhamte waamamuun sirritti kan ishiif maluudha. Yommuu Qiyaamaan guddoon balaan ishii wanta hundaa haguugu dhuftuu fi Guyyaa san keessa namoonni qorannoo fi murtiif dhaabbatan, sharrii fi keeyri irraa wanta addunyaa keessatti hojjate namni hunduu ni yaadata. Wanti kitaaba hojiin isaa itti galmaa’u keessatti barraa’e wanta addunyaa irratti hojjateen walitti kan galu ta’ee argata.
“Jahiimis nama ilaaluuf ifa baafamte,” kana jechuun nama haala ishii ilaalu danda’u hundaaf Guyyaa san Jahiim ni mul’ifamti. Jahiim: maqaa ibiddaati, Jahannam
“Namni daangaa darbee fi Jireenya addunyaa tanaa filate, dhugumatti Jahiim teessoo [isaati].” Kana jechuun namni badii gurguddaa hojjachuun daangaa Rabbiin kaa’e darbee fi Aakhirah guutumatti dhiisee jireenya addunyaa filate, gahuumsi fi iddoon jireenya isaa Jahannami.
Jecha biraatin, namni kafaruun, of tuuluu fi badii gurguddaa hojjachuun daangaa Rabbiin kaa’e darbee fi Aakhirah guutumaan guututti dhiisee jireenya addunyaa tanaa filate, dhugumatti Jahannam iddoo jireenya yeroo hundaa keessa jiraatu fi turuudha. Asitti jireenya addunyaa jechuun qananii fi faaya ishiiti.
“Namni Gooftaa isaa dura dhaabbachuu sodaatee fi lubbuu ofii waan ishiin hawwitu irraa dhoorge, dhugumatti Jannani teessoo [isaati].” Kana jechuun namni qorannoof Rabbiin fuundura dhaabbachuu sodaatee fi wanta badaa nafseen hawwitu irraa dhoowwe, Jannani iddoo jireenya isaati.[2]
Wanti nafseen jaallattuu fi hawwitu baay’eedha. Aaya keessatti “….lubbuu ofii waan ishiin hawwitu irraa dhoorge…” jedhu yommuu dubbisnu, wantoota sammuu keenya keessatti dhufan keessaa gurguddoon, hawwii badaa akka zinaa, hannaa fi kkf. Eeti, wantoonni kunniin aayah tana keessa ni seenu. Garuu wanti kana caalu maal akka ta’e beektu? Wanti kana caalu “shirkii fi of tuuludha.” Nafseen namaa tuni “Of ol guddisuu fi of dinqisiifachuu” jaallatti. Ammas, hojii gaarii namootatti agarsiifachuun ykn dhageessisuun namoonni akka faarsan jaallatti. Hojii gaarii na argaaf hojjachuun riyaa dha miti ree? Riyaan immoo gosa shirkii keessaa tokko. Kanaafu, namni Rabbii isaa fuundura dhaabbachuu sodaatee fi lubbuu ofii of ol guddisuu, of tuuluu, of dinqiisifachuu, kufrii, shirkii, na argaa, zinaa, hanna, namoota irratti daangaa darbuu fi kkf irraa dhoorge, Jannani iddoo jireenya isaa yeroo hundaa keessa turuudha. Akkuma Hadiisa keessatti dhufe, namni of tuulu Jannata hin seenu jedhame jira. Namni of hin tuulle immoo Jannata ni seenaa jechuudha. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Ganda Aakhiraa san warra dachii keessatti ol’aantummaa fi badii [raawwachuu] hin feenef goona. Boodden [gaariin] warra Rabbiin sodaataniifi.” Suuratu Al-Qasas 28:83
“Warra dachii keessatti ol’aantummaa… hin feenef” yommuu jedhu, haqa ykn namoota irratti kanneen of hin tuulle jechuudha. Namoonni kunnin gadi of qabu. Haqa irratti of hin tuulan. (Kana jechuun haqni (ergaan Islaamaa) yoo isaanitti dhufe, fudhatanii hordofu.) Dachii keessatti badii raawwachu jechuun immoo dachii ma’asiyaadhaan (ajaja Rabbii faallessu fi Isaaf buluu diduun) balleessudha.”[3]
“(42)-Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu. (43)-Ati ishii dubbachuu irraa maal keessa jirtaa? (44)-Dhumti ishii garuma Gooftaa keetiti. (45)-Ati akeekachiisaa nama ishii sodaatuti. (46)-Guyyaa ishii argan akka waan waaree booda yookiin waaree dura malee homaa hin turre [isaanitti fakkaata].” Suuratu An-Naazi’aat 79:42-46
“Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu.”
Aayah keessatti “Mursaahaa?” jechuun maal jechuudhaa? Maxxantuun “-haa” maq-dhaala, “ishii” jedhu bakka bu’a. Amma wanti beeku barbaannu jecha “mursaa” jedhuudha. Jechi “mursaa” jedhuu xumura, “arsaa” jedhu irraa kan horsifameedha. Hiika “Arsaa” keessaa tokko, “Irraa bu’uuf dooni buufata ishii (galaana daarii) geessudha.” Kanaafu, mursaa jechuun, “geenyi, gahiinsi, dhufaati (arrival)” ta’a. Hiikni biraa, “Arsaa” gadi dhaabudha. Hiikni lamaan kunniin Qiyaamaaf kan ta’uudha.[4]
Jechi “Mursaahaa” jedhu “argamuu” Qiyaamaa agarsiisuuf itti fayyadamame. Kanaafu, “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” jechuun “Qiyaamaan yoom dhaabbatti? Yookiin yoom argamtii?” Hiikni biraa, “mursaa” galaana daarii iddoo (buufata) dooniin itti dhaabbattuudha. [5]
Jecha Mursaahaa fayyadamuun dubbii bareechisuuf qofa osoo hin ta’in, wanta barbaachisaa ta’ee wal fakkeessun ibsuu fi haqa Qiyaamaa akka namoonni hubatan taasisuufi.
Yunivarsin erga uumame irraa kaasee tartiiba isaa eeggate yeroo yeroon wal hordofe deemuun doonii galaana irra deemtuun wal fakkaata. Dooniin tuni adeemsa ishii keessatti iddoo adda addaatti jijjiramaa fi sochii haarawa horatti. Wanti samii fi dachii keessa jiraniis socho’uu fi jijjiramu itti fufuu. Sochiin kuni hin dhaabbatu hanga Qiyaamaan dhaabbattutti malee. Dubbii akkanatti ifaa haa goonu: addunyaan dooni galaana keessa deemtun wal fakkaatti. Qiyaamaan immoo iddoo fi yeroo dooniin itti dhaabbattuun wal fakkaatti. Akkuma dooniin galaana bishaanii keessatti sochii itti fuftuun, addunyaan tunis galaana yeroo keessa sochii ishii itti fufti. Fkn, aduun, jiiyni fi urjiileen sochii fi naanna’uu isaanii itti fufu. Doonin erga deemte booda buufata dhumaa itti dhaabbattu qabdi, addunyaan tunis yeroo itti dhaabbattu qabdi. Yeroo kanaan Guyyaa Qiyaamaa jennaan.[6] Kanaafu, akkuma dooniin deemte deemtee buufata ishiitti dhaabbattu, addunyaan tuniis deemte deemtee Qiyaamaa biratti ni dhaabbatti. Yommuu Qiyaamaan dhootu, addunyaan guutuun baduun jireenyi lammataa jalqabama.
Mushrikoonni Nabiyyii (SAW) yeroo Qiyaamaa ilaalchisee itti deddeebi’uun “Qiyaamaan yoom dhufti?” jechuun gaafatan. Ergasii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa keeyyattota taniin buuse.
“Ati ishii dubbachuu irraa maal keessa jirtaa?” Kana jechuun Yaa Muhammad! Yeroo Qiyaamaan itti dhuftu kan hin beekne taatee osoo jirtuu yeroo Qiyaamaa dubbachuuf wanta akkami keessa jirtaa? Beekumsa ishii irraa ati homaa keessa hin jirtu. Kana jechuun yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu hin beektu.
Yeroo Qiyaamaan itti dhaabbattu Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa gabroota Isaa hundarraa waan dhokseef, yeroo ishii beekuuf nafsee tee hin ko’oomsin. Namoota Qiyaamaan yoom akka dhuftu si gaafataniif deebii deebisuuf hin dhiphatin. Yeroo ishii beeku keessa faaydan jiru maalidhaa? Kana keessa bu’aan homaatu hin jiru. kanaafi, yeroo ishii beeku keessa namootaaf faaydan homaatu waan hin jirreef, inumaa ishii dhoksuun isaaniif faaydaa fi fooyya’iinsa waan ta’uuf, beekumsi yeroon Qiyaaman itti dhuftu uumamtoota hundarraa ni dhokfame. Itti aanse ni jedha:
“Dhumti ishii garuma Gooftaa keetiti.” Kana jechuun beekumsi yeroon adeemsi jireenyaa addunyaa tanaa itti dhumatu fi haala addunyaa tanaa xumuraan gahuuf Qiyaamaan itti dhaabbattu gara Rabbii kee qofaati. Jecha gabaaban, Qiyaamaan yoom akka dhaabbattu Kan beeku Rabbiin qofa. Qur’aana keessatti ni jedha:
“Waa’ee Qiyaamaa ilaalchisee “Geenyi (dhufaatin) ishii yoomi?” [jechuun] si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Gooftaa kiyya bira qofa. Yeroo ishiitti ishii ifatti kan baasu Isa malee hin jiru. Samiiwwanii fi dachii keessatti ulfaatte. Tasa malee isinitti hin dhuftu.” Akka waan ati ishii sirritti beektuutti si gaafatu. Jedhi, “Beekumsi ishii Rabbiin qofa bira jira. Garuu irra hedduun namootaa hin beekan.” Suuratu Al-A’araaf 7:187
Ibsa aayah tanaa ilaaluf as tuqaa http://sammubani.com/2019/12/20/qiyaamaan-yoomi/#.XgIu5Uf7TIU
“Ati akeekachiisaa nama ishii sodaatuti.” Itti gaafatamummaan kee yeroo Qiyaaman dhaabbattu namootaaf ibsuu miti. Gooftaan kee yeroo kana namoota, Malaykoota fi jinnoota irraa dhoksee jira. Itti-gaafatamummaan kee nama Qiyaamaa fi adabbii Guyyaa san kaafirootaa fi namoota badii gurguddaa hojjataniif qophaa’e sodaatu akeekachiisudha.
Ergamaan Rabbii (SAW) nama hundaafu akeekachisaadha. Garuu wanti asitti barbaadame: akeekachisatti kan fayyadamu nama Qiyaamaa sodaatu qofa. Namni ishiitti hin amannee fi hin sodaanne immoo akeekachisni gurra irra darba, xiyyefannoo itti hin kennu.
“Guyyaa ishii argan akka waan waaree booda yookiin waaree dura malee homaa hin turre [isaanitti fakkaata].”
Waaree booda jechuun laaqana ykn zuhrii boodarraa kaase hanga aduun seentu waqtii jiruudha. Waaree dura (duhaa) jechuun immoo ganama irraa kaasee hanga aduun walakkaa samii geessu waqtii jiruudha. Namoonni Guyyaa Qiyaamaa yommuu kaafaman, addunyaa keessa waaree dura yookiin waaree booda malee homaayyu akka hin turre isaanitti fakkaata. Guddinni fi ulfaatinna Guyyaa sanii yommuu argan jireenyi addunyaa garmalee isaanitti gabaabbatti.
Hiikni biraa aayah tanaa akkana ta’a: Guyyaa Qiyaamaa yommuu qabrii isaanii keessaa kaafaman qabrii keessa waaree dura yk waaree boodaa malee akka homaa hin turretti isaanitti dhagahama. Yeroo qabrii keessa turan sanitti yeroo dheeraan hanga fedhe isaan irraa haa darbu, hammam qabrii keessaa akka turan hin beekan.[7] Namni du’e akka nama rafee waan ta’eef hamma qabrii keessa ture hin beeku. Namni hirriba cimaa sa’aati dheeraaf rafe, hangam akka rafe hin beeku. Sa’aati saddeet osoo rafeellee sa’aati takka waan rafe isatti fakkaata. Namni du’es osoo waggaa miliyoona tureellee yommuu kaafamu qabrii keessa yeroo gabaabaf waan ture isatti fakkaata. Namoonni du’an qabrii keessa ciisun yommuu kaafaman akka nama hirribaa dammaqe, eenyutu nu kaase jedhu. Kana ilaalchisee Suuratu Yaasin keessatti ni jedha:
“Xurumbaan ni afuuffama, yoosu isaan awwaalcha keessaa gara Gooftaa isaanii ariitiin bahuu. Ni jedhu, ‘Yaa badii keenya! Iddoo hirribaa keenya irraa eenyutu nu dammaqsee?’ ‘Kuni waan Rahmaan waadaa galeedha, Ergamtoonnis dhugaa dubbatanii jiru.’ [jedhama].” (suuratu Yaasin 36:51-52)
Namoonni du’an hamma yeroo isaan irra darbee akka hin beekne In sha Allaah caalatti ragaa waliin ibsa suuratu Al-Qiyaamaa jalatti ni ilaalla.
Alhamdulillah Rabbiil aalamiin, Tafsiirri suuratu An-Naazi’aat asirratti xumuramee jira.
[1] Ma’aariju tafakkuri-15/60, Tafsiiru Qurxubii 22/62[2] Tafsiiru muyassar-584[3] Sharih Riyaadu saalihin- jildii 3 fuula 539 irra fudhatame.[4] Tafsiiru tahriir wa tanwiir-30/95, Tafsiiru Qurxubii-9/405[5] Ma’aariju tafakkuri-15/63[6] Gabaabbinnaan Ma’aariju tafakkuri-5/81[7] Ma’aariju tafakkuri-15/64, 5/87-88, Tafsiiru Qurxubii-22/67


text:
Hidhamtoonni Siyaasa Mooraa Sanqallee keessa jiran Yeroo ammaa kana lagannaa nyaataa gochaa jiru.
Adooleessaa 8/2019
#MANDII!!
magaalaan mandii yeroo ammaa sa’a 1:00 kaasee waraana
garboongataa EPRDF ‘kan ODP’n durfamuun naanna’ee
RIB’n marfamee jira.akka sababni halkan kana
#Hidhamtoota magaala mandiitti argaman Xoolliyaattii
fehuuf jefhamaa jira.
Sirni EPRDF Lola( Waraana) Badaa Roga Sadiin ( #Bad_Triangular_War) gaggeessaa jira.
==========================
Mootummaan EPRDF Kan Dr Abiyi Ahmediin Gaggeeffama jiru yeroo tokkotti Waraana badaa roga 3 gaggeessa jira.
1ffaa Walii Isaa Gidduutti Waraana gaggeessa jira. Fkn Yaalii Fonqolcha irraa deddeebi’ame godhamaa jiru.
2ffaa. Waraanaa Uummata Oromoo irratti gaggeessa jira. Fkn duula hidhaa, ajjechaafi hiraarsa Oromiyaa keessatti itti fufinsaan gaggeeffama jiru.
3ffaa Waraana Lola WBO irratti EPRDF gaggeessa jiru. FKN Bobbaa Waraana EPRDF Godinalee Oromiyaa Gujiif Boorana, Wallaaggaafi Gidduugaleessaa Oromiyaatti Sochii Waraanaa golgaa Komaandii Postii godhateen gaggeeffama jiru. Adeemsi kun Biyyatti gaaga’ama keessaa bahuu hin dandeenye keessa galcha!!
Hidhamtoonni Siyaasa Mooraa Sanqallee keessa jiran Yeroo ammaa kana lagannaa nyaataa fi dhaadannoo guddaan Mooraa Kaampii Sanqallee keessatti gochaa jiru. Kaayyoon hiriira isaaniis
👉 Nuti ABO dha Nu yakkamtoota miti, Hattuus miti nu Oromoodha, Hattoonni Maqalee jiru, Finfinnee 4 kiiloo jiru nu hiikaa
👉 Kaleessa Maqaa ABOn Hardha Maqaa ABOn hidhaan nurra haa dhaabatu
👉 Biyyi keenya Oromiyaa nu Oromoo Oromoo ta’uu keenyaan dararaan Uummata keenya irraa haa dhaabatu
👉 ODPn gantuudha fi kkf dhaadannoo guddaa dhageessifachaa jiru.
Uummanni Amboo baatanii Lammiilee keenya achitti reebamaa jiraniif haa birmannu
Ambo West Shoa Sanqale Police Camp are terrorizing Oromoo political prisoners. Those prisoners come across from whole Oromiyaa by the name of You are the supporter of OLF ( Oromoo Liberation Front) many of them are elders and there are so many pregnant a women, children which their age was under 18. Ethiopia Government is terrorizing those people since last month.
Now those Prisoner are on the strick of food and are remonstrating on
1. We are not terrorist we are Oromoo free us
2. We are not criminal, the criminal and accused people present in Tigray region and 4 kilo
Know the Federal police and Oromiyaa special force are now try to crackle the demonstrator.
Via WBO Tube


text:
Tokkummaan garbummaa hundeen buqqaasuuf malee ABO balleessuuf tokkummaa lallabamu kamiinuu nii mormina!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin, Adooleessa 8,2019
Addi Bilisummaa Oromoo ABO’n tokkummaa uummata Oromoo ijaaruu keessatti gahee gita hinqabne bahateera bahataas jira. Faallaa kanaa tokkummaa saba keenya Oromoo diiguudhaan dorgomaa kan hinqabnees akka jiru uunmatni keenya Oromoon cimsee beeka. ABO’n qaamota maxxantuu garboonfataa balleessuufis ta’ee caasaa sirna garboomsaa dhabamsiisuuf tokkummaadhaan Oromoo ijaare. Tokkummaan keenya tokkummaan Oromoo dhugoomnaan egereef jireenyi Oromoo mirkanaa’aa ta’uus barsiisaa waggaa hedduu lakkoofsiiseera.
Hundaan olitti uummatni keenya eenyummaa isaan akka of himuuf akka eenyummaa isaa Oromummaa ofitti fudhatee of baru gochuu keessatti qabsoo fakkaataa hinqabne taasisuudhaan kaayyoo Oromoo of barsiisuu fudhatee sochiirra tureen mirkaneeffatee Oromoo Bahaa hanga Lixaa, Kaabaa hanga Kibbaatti akka eenyummaa isaan dhaadatu taasisee jira.
Tokkummaadhaan qabsaa’ota isaa dhabamsiisuuf utuu hintaane Oromoon tokkummaadhaan saamtota isa saaman hundeen haree dhabamsiisuuf of ijaaree qabsaa’a. Kana ta’uu warri dagatan Tokkummaadhaan ilma gudeedaakee ABO balaaleffadhu jechuudhaan akeeka OPDO’n qabatanii waggaa tokkoo oliif hojiitti jira fakkeenya biqiltuu bona hongee keessa buqqa’ee dhabbatuu akka ta’e himiifiin barbaada. Biqiltuu Bona dhaabanii qabsiisuu yaaluu fi ABO Oromoon tokkummaan ba’ee dhabamsiisa jedhanii yaaduun tokko. Lamaanuu kaayyoo galma gahu utuu hintaane kaayyoo hongeen gogee dhabamu ta’uu asumaanan hima.
Seenaa keessattillee waan ta’ee hinbeekne har’a OPDO’n maqaaf afaaniin tokkummaa lallabaa firaaf aantii, abbaaf haadha ilma irratti kakaasuu yaaluun hedduu nama raaja illee. Tibba kana abbaadhaan ilmakee bahii balaaleffadhu utuu jedhanii agarra. Maraatummaan siyyaasaa isa akkanaati. Garboomsaan dhuma jala nii maraata jechuun dhugaa ta’uu mirkaneeffannee jirra.
OPDO’n nuti Oromoodha jechaa Oromoo ajjeesaa jiru. Nuti Oromoodha jechaa mana Oromoo gubaa jiru. Nuti Oromoodha jechaa ilmaan Oromoo mana hidhaatti guuraa jiru. Nuti akka qabsaa’ota Bilisummaa Oromootti waan hubannu nama tokko an Oromoodha akka jedhaa nu nyaatu utuu hintaane, qaama hojiin Oromoo ta’e biyyattii keessatti hundeen gadhaabuuf qabsootti jirra. Waan afaaniin uummata birqaansaa uummata ajjeesuu caalaa nama aarsuus ta’ee nama dallansus jira jedhee hinyaadu.
Ta’ullee mootummaan utuu dimokiraasii ajjeesee irree Qawwee ol kaafatee jiruu qaamni mootummaa tiksaa jiruuf tumsaa jirus yakka wal fakkaataa uummata keenya irratti raawwataa jiraachuu hubanna. Kanaaf qaamni kamuu dhageettii waan qabnuuf wal ijaarree Oromoo saamna, Wal ijaarree Oromoo ajjeefna jedhanii hojiitti utuu jiramuu agarra.
Mootummaanis miidiyaalee Oromoo biratti dhageettii qabaniif namoota paartii mormituu hogganan dabalatee nama dhuunfaa maqaa activistummaan socho’aa jiran walitti ida’achuudhaan tokkummaadhaan Oromoo duraa ABO ajjeefnee Oromoo saamna jedhanii hojiitti jiru. Qaamni kamuu ABO onnee saba Oromoo keessaa baasuu akka hindandeenye cimsinee kan beeknu nuti ilmaan Oromoo akeeka fokkataa kanaan mootummaan of balleessaan ala ABO balleessuu akka hindandeenye irra deebiin ibsuufiin barbaada.
Tinfa shiraan daandii qabsoo irraa kaafnee akeeka Oromoon waggoota dheeraaf qabu sana dhugoomsuun Alaabaa Oromoo gad dhaabuuf qabsoofna. Kanaaf; Tokkummaan garbummaa hundeen buqqaasuuf malee ABO balleessuuf tokkummaa lallabamu kamiinuu nii mormina! Akeekni diinaaf gantuuf galtuun tokkummaa yoo uumne ABO balleessina jedhanii hojjetaa jiranis galma gahuu matumaa hindanda’u.
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Adooleessa 8,2019


text:
Adda bilisummaa Oromoo qaama dantaa dhuunfaa ykn dhaaba isaa irra bu’aa uummataa qofa irraatti fuulleffatu, kan jaarmiyaan isaan hundeeffaman illee shiminuuf sirriiquun ala egeree uummata Oromoof ganamaa galgala hirriba dhaban ta’uu eenyullee beeka. Haqni har’a walitti himnu susukkuummaaf fakkeessin “ani ABO nan jaaladha” jechuu qofaa utuu hintaane erga jaallattee kunuunfachuun dirqamakee ta’uu sii himuufani.
Biyyattii keessatti jaallannus jibbinus nagaa uummata Oromoof fiduu dhaabni danda’u ABO dha. Maaliif? Yoo jettan, impaayera afaan qawween si ajjeesee si cunqursuuf meeshaa ammayyaan sitti dhaadatu Qawweef qawwee qofatu sirraa gabgodha. Kanaafoo? Kanaaf ammoo qamni hidhatee diina innikkaa Wayyaanee waliin wal’aansootti jiruuf daangaakee kabachiisuuf abdatamus, kan kufee kuffisuutti jiru ABO/WBO/Qeerroo Bilisummaa qofaaf jaarmiiyaa ABO qofadha. Kaawwan maqaa Oromoof saboota biyyattiin jaarmiyaa hundeeffatanis addatti Oromoof dhaabni hidhatee loltoota Oromiyaa keessa facaasee jiru ABO qofa. Kanaaf ABO kunuunfachuun waaroo salphinaa waggaa dheeraa sirra buufate sirraa kaasa.
Hingowwomin! Daaraan daakuu hinta’u. Afaan toluun hojii toluu mitii dammaqi! Halagaan halaguma, ilkaan isaaf haasaa isaan akka baraqanaa jirtu waan dubbatu kana sii guutuuf dhiisee isaa atuu beekta, diina faana Tokkummaan uumanis siyyaasa addunyaa kam keessayyuu hinjiru. Maqaa Tokkummaa jedhuun holola afaan fajjii OPDO fudhattee garbummaa ofitti hindheeressin. Oromoon Tokkummaa dhabee hinbeeku, yaadni/ideology kun kan xiinsammuukee saamanidha. Jecha ‘aandinnat’ jettu hiikanii kumaaraa waggoota dheeraa nurratti taphatanidha. “Oromoon tokkumma, garuu gamtaa’inaan diina waraanuu dadhabe malee tokkummaa yeroo kamuu dhabee hinbeeku Oromoon lamas miti” jedha hayyuun Oromoo dhiyoo hidhaarraa bahe.
Qaama alaa maallaqaaf bookkisaa tures hangam akkanni sii dhimmu waan Madaalaa jirtu natti fakkata. Agartee? “Nuti durumayyuu barnootaaf biyya alaa baane” “OPDO jala hiriiraa! OPDO jabeeffadhaa!” Jechuun OPDO alaa ta’uu raageeffatan mitii? Nuti qabsoo asiin geenye achiin geenye jechuu jalqabaniiru ilmaan TPLF guddifate. Isaan ABO irratti maaliif akka duulanis sii galan se’a. “ABO’n akka suphamuu hindandeenyeetti diigame!” Jechuun haamilee si daakanii ABO irraa abdii si kutachiisuuf dhaamatii godhames addaan baastee waan beektu natti fakkaata. Qorannoo jibba ABO qabuuf dhabamakeef itti yaadamee qophaa’e dubbifteettaa? Yoos kabkaabbaa alaa Bargarii quufee huskii itti dabalatee cookuuf deebiinkee gahadha. Jaallannee OPDO alaaf keessaa bbalaaleffanna miti ykn afaanuma keenyatu isaaniin abaaruu barran utuu hintaane, hojii isaanii karoora isaan Oromoof qaban fuulduratti waan dursinee arginuuf dhaabbadhaa! Jechuu itti fufne.
OPDO’n keessaas karaa haamilee kee daakanii diinatti harka si kennachiisan qofaa hojjetu. “ABO’n wanti jedhamu badeera, lammatas hinijaaramu. Kanaafuu isuma jiru OPDO jajjabeeffadhu!”siin jedhu. OPDO jajjabeessuun maal jechuudhaa? Siyyaasa kana nyaattanii alanfataa jirtuu yaa dargaggo? OPDO jajjabeessuun Wayyaanee jajiabeessuu ta’uu beektuu/beettuu? Maaliif? Qaamni OPDO jedhamtu mul’ataaf kaayyoonshee Wayyanee tiksuudhaa bar. Qaamni kamuu mul’atasaan adeema. Kanaaf isaan har’as boris sirna nama nyaataa Wayyanee qaama tiksudha male hingowwomin qaama Bilisummaakee barbaadu miti.
Maa sobamnaa? Maa waggaa dhufaa darbaa Wayyaneen gowwomfamnaa? Nuti ejjennoof kaayyoo erga qabaanne, Bilisummaa keenyaaf erga aarsaa hangana kaffallee akkamiin qabsoo keenya diinatti laannee isaaniin galmaan gaha jennee tilmaamnaa? Sii galee? Jaallattu fudhu, jibbitu dhiisi! OPDO(Lammaa Magarsaa) diinakee kaleessaa diinakee boriiti. Dr. Abiyyi Ahemad diinakee kaleessaa diinakee boriiti. Lamaanuu xoophiyaa sitti faarsu malee waa’ee biyyakee Oromiyaaf mul’ata lafaa qaban hinqaban. Soba dhugaa hinfakkaanne “xoophiyaa lafee Oromootu ijaare” jedhanii jaalala xoophiyaa si keessatti itichuu barbaadu. Gootonni kaleessaa kanneen akka J/ Taaddasaa Birruu, Buushaan Mijuu, Abishee Garbaa, Leenjisoo Diigaa, Dhugumaa Jaldeessoo, Likkaasaa Wagii, Fi Agarii Tulluu dabalatee hedduun xoophiyaa ijaaruuf lafee bitiman miti, mul’anni isaanii uummata ofii waanjoo garbummaa jalaa baasuudha. Xoophiyaa jaalala isaan si kuffisuuf sitti faarsaa jiru. Akkati “immiyyee xoophiyee” jechuurra geessutti sitti lallabamaa jiraachuu beeki. Inni alaas inni keessaas xoophiyaa biyya gaddaaf gadadoo keessatti agarte sitti faarsa.
Oromoon biyya abbaasaaf qabsaa’aa ittis jira. Raafama amma itti jiru jalaa dhaloonni of danda’ee dhaabatuu qaba. ABO’n dhaaba fiixee Bilisummaa irraan qabsoo Oromoo gahee ammas itti jirudha. Akka waan harka kennatuutti ol kaasanii miidiyaan afarsuu, waan hinfakkaanne ABO biyya galaa jira jedhanii dhaaba hogganaa malee humaa hinqabne maqaa qofa miidiyaatti baasanii akka si hunkuraa jiran hubadhu. ABO biyyaa bahee hinbeeku gurbaa. Dhaabni miseensaaf caasaa jaarmiyaan sii qabsaa’aa jiru, hidhannoo kan qabuuf kaayyoo garbummaa jalaa si baasuu qabatee jiru ABO dha. Karaa dimokiraasii milkii dhabanis KFO dha. Kanaan ala inni lamoome, tokkoome jedhan kan haamileekee xuquuf wayyaaneen hojjettedha. Isa ABO bittine jedhanii qorannoo/ Research sobaa hojjetan dhugoonfachuuf kan diinnikee bixxiledha.
ABO’n yoom galaa?
Gaaffi kana akka of gaafattun shakka. Namana haqa walitti himna ABO’n biyya abbaasaa keessaa bahee hinbeeku. Ammas suma bira biyya Oromiyaa keessa jira. WBO meeqaaf Qeerroo bilisummaa dila keessa teessee ABO’n biyya hinjiru jettaa? Maal gurbaa WBO suma biraa diina meeqa qabee, meeqa ajjeesaa jiraa bar. Hololtoonni akka dubbatan seetee fagoo akka waan sirraa jiruutti ilaaltaa taanaan qoricha si fayyisu sii qicuu gaafata.
ABO’n kotota OPDO kana yoo malatanii harka itti kennataniin ala Wayyaanee waliin walitti qabee ccacabsee yeroo dhiyootti bilisummaa biyyattii nii dhugoomsa. Karaa nagaa akka rakkoo biyyatti furuuf gaafataa turee ittis jira. Yoo karaa nagaa didan ammo humnaan abootee wayyaanee biyya baasuuf waan dadhabu hinqabu. Oromoon waan kunuunfachuu qabu ABO hanga hinkunuunfannetti Bilisummaa isaa gonfatee nageenyasaa hinmirkaneeffatu! Kanaaf ABO kunuunfadhu!
Horaa bulaa
Qalbeessaa Dhangi’aati
Waxabajji 9,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Galfatoota (kasaa aabbaatiin)
Dhangii tartiib-qubee galfatoota kasaa ifteessi.
Caancala Saagi - Kasaawwan fi Gabateewwan - Kasaawwan fi Gabateewwan - Galfatoota (akaakuun kasii tarree qubee yoo kan filattamuu tahe) jedhu filadhu Caancala Saagi - Kasaawwan fi Gabateewwan - Kasaawwan fi Gabateewwan - Galfatoota (akaakuun kasii tarree qubee yoo kan filattamuu tahe) jedhu filadhu
Sadarkaa
Sadarkaa isa qindeessuu barbaadduu filadhu.
Sadarkaa "S", matadureewwan qubee baaqqee, warra galfataawwan kasaa haala aabaatiin qoodamaniif wabii taha.Matadureewwan aangaasuuf, sanduqa filannooDaangessaa aabaa, bakka Dhangiikessatti, filadhu.
Caasaa fi Dhangeessuu
SararichiCaasaa galfataawwan kasaa keessaa, akkamiin akka barqiifaman murteessa. Danaa galfata tokkoo jijjiiruuf, lakkadda yk barruu saanduqaawwan duwwaa sarara kana iraa jiranitti, lakkadda yk barruu galchuu ni danddeessaa. Akkasumas, saaduqa duwwaa yk lakkadda tokko keessatii cuqaasuu fi ittaansitee qabduu lakkaddaa tokko cuqaasuu nidandeessa.
-
Sarara Caasaa irraa lakkadda tokko haquuf, lakkaddicha cuqaasiitii isa booddee furtuu Haqi dhiibi.
-
Sarara Caasaa irraa lakkadda tokko bakka buusuuf, lakkadicha cuqaasiitii, itti aansii qabduu lakkaddaa tokko cuqaasi.
Barruu galfataa (E)
Barruu kan mataduree boqonnaa saaga.
Dhaabduu caancalaa (T)
Dhaabduu caancalaa tokko saaga. Xuqaawwan dursaa dhaabduu caancalaatti ida'uudhaaf, Fill character box keessaa arfii tokko filadhu. Qubannoo dhaabduu caancalaa jijjiiruudhaaf, saanduqa Qubannoo dhaabduu caancalaa keessaatti gatii tokko galchi, yk ammoo saanduqa filannoo Mirga hiriirsi filadhu.
Odeeffannooo boqonnaa
Oddeefaannoo boqonnaa, kuniis, mataduree boqonnaa fi lakkoofsa saaga. Oddeefaannoo akka agarsiisuu barbaadde, sanduuqa Galfata boqonnaa irraa filadhu.
Galfata boqonnaa
Oddeefaannoo boqonnaa isa akka galfata kasaa keessatti dabalamu barbaaddu filadhu.
Hanga sadarkaatti shallagi
Kasaa maddisiifame keessatti sadarkaa olaanaa wantoonni irraa mul'ifamu galchi.
Lakkoofsa fuulaa (#)
Lakkoofsa fuulaa kan galfataa saaga.
Akkaataa Arfii
Akkaataa dhangeessuu, Sarara caasaa irraa, qaama isa filatameef ifteessa.
Gulaali
Qaaqa bakka akkaataa arfii filatamee itti gulaaluu dandeessu bana.
Arfii guuti
Ajajaa caancalaa isa fayyadamuu barbaaddu filadhu.
Qubannoo dhaabduu caancalaa
Mudana fuula bitaa fi dhaabduu caancalaa gidduutti fageenya dhiifamuu malu gachi.
Mirgatti hiriirsuu
Gara mudana fuula mirgaatti dhaabduu caancalaa hiriirsa.
Dhangeesi
Yammuu qabduu E# Caasaa sararaa keessaa cuqaaste qofa mul'ata. Lakkoofsa boqonnaa fooyaa wajjin ykn fooyaa malee mul'isuuf ana filadhu.
Hanga sadarkaatti shallagi
Kasaa maddisiifame keessatti sadarkaa olaanaa wantoonni irraa mul'ifamu galchi.
Qubannoo caancalaa kallattii galumsa Akkaataa Keewwataatiin
Dhaabduu caancalaa, gatii "galumsa bitaa irraa", isa akkaataa keewwataa caancala Akkaataawwani irratti filatameen murteeffame, waliin haala firoomeen qubachiisa. Kana malee dhaabduun caancalaa sun kallattii galumsa fuula bitaatiin qubachiifama.
Galfatoota guddaaa dhaaf, Akkaataa Arfii
Akkaataa dhangeessuu kasaa aabbaa keessaa galfatoota guddaaaf ifteessi. Galfata kasaa tokko gara galfata guddaaatti jijjiiruudhaaf, fulduree dirree kasaa galmee keessaa cuqaasitii, kana booda Gulaali - Galfata Kasaa filadhu.
Daangessaa aabaa
Jalqaba qubeewwanii akkaataa aabbaan tarreefamaan akka kutaa mataduree galfatoota kasaatti fayyadama.
furtuun qoodduuwwaniin addaanba'aan
Sararaa tokko irratti galfatoota kasaa qoodduuwwaniin addaanba'aan qindeessa.


text:
Biyyoota adda addaa keessa kan jiraatanii fi leenjii fi kanneen gara biyyaa deemanii turan ambaasaadderoonnii fi diplomaatonni hangi tokko vaayiresii koronaan qabamuu isaanii madden amanamoon ministrii dhimmi alaa Itiyooopiyaa VOAf mirkaneessaniiru.
Lakkoobsi ambaasaadderoota vaayiresiichaan qabamanii hagas jedhamuu kan hin dandeenye kan tuqan madden kun kan itti himame dhuunfaa dhuunfaan waan ta’eef walii gala isaa beeksisuun akka hin danda’amin ibsaniiru.
Lakkoobsi dursee tuqame garuu 12 ta’uu ibsaniiru. Ragaaleen hin mirkanoofne itti aansee ba’an immoo lakkoobsa kana 21n ga’anii jiran.
Haala isaa leenjiif wal ga’uu isaanii waliin wal qabsiisuun akka hin danda’amin madden ministrii haajaa alaa Itiyoopiyaa kun itti dabalanii ibsaniiru. Qaama hawaasaa isa kamiinuu irraa akkuma yaaliin qorannaaf geggeessamu ambaasaadderoota kana hangi tokko vaayiresichi keessatti argamee jira. Namota biyya alaa irraa dhufaniif qorannaan ennaa geggeessamus kan vaayiresichi irratti argame jiraachuun ibsamee jira.
Ambaasaadderoonni kun gara Itiyoopiyaa kan dhufan bakka bashannanaa magaalaa Bishooftuutti argamu Kurruuftuutti leenjii geggeessamu irratti hirmaachuuf jedha gabaasi Iskinder Frew Finfinee irraa erge.


text:
Caamsaa 06/2018 Godina Shawaa Lixaa, Aanaa Ada’aa Bargaatti jiraattotnifi hojjattotni Warshaa Simintoo DANGOTE komii guddaa dhiyeeffachaa jiru!
1. Dhimma beenyaa lafa ummataa
Innis kanaan duraa beenyaan lafa jiraattotaa Gandaa Reejjii Muk_Odaa iddoo dhagaa ‘lime stone’ jedhamu sun tilmaama sirrii waan hin turiinif jiraatootni dhaabbaticha erga himataniin boodaa seeraan qarshii miliyona 43 murteeffamefii ture. Haatahu malee, namootni maqaan isaanii asii gaditti heeraman gaafa Caamsaa 06/2018 Amboo deemanii Abbaa Murtii qunnamudhaan murtoo ummataaf kenname kana jijjiirsisuuf yaalanii turan.
Namootni kunniin,
1. Obbo Bultoo Caalaa (Human Resourse Management)
2. Taarikuu Yoonaas ( Hojiin isaa ummataafi dhaabbaticha walitti fiduu)dha.
Jarreen ku Ambootti Abbaa Seeraatif gubboo kennuudhaan akka murtichi geeddaramu gaafataa turan. Haatahu malee, murtichi geeddaramuufi dhiisuu ammatti adda hinbaane. Namootni kuni warreen kanaan duras Aangawoota Lammiilee Hindii dawoo godhachuudhaan Hojjattoota Warshaa DANGOTE irratti shiraa hamaa xaxaa turani.
2. Bara darbe dargaggoota eebbifamtoota dhalataa naannoo sanaa kan ta’an injinaroota 16 qarshii 2500niin kontiraata waggaa tokkoo jedhani qacarani turan. Innis carraa duraa isiintu argata jedhanii qarshii kanaan mooksani mallatteessiisanii turan. Isas kan mallatteessise namicha Taarikuu jedhamu kana ture. Garuu ijoollee kanneeniif nama tokkoofillee carraa qacarrii dhaabbataa osoo hinkenniniif nama iddoo biraa irraa fidanii qacani. Sababa nama iddoo biraarraa fidee qacarsiiseef namichi Taarikuu jedhamu kuni hojjattoota kontiraataan turan kanneen yeroo keessan fixattan jechuun hojiirraa ariisisee jira.
3. Ijiolleen hojii dhabeyyii ta’an hojii konkolaataa dhiquu irratti mooraa DANGOTE fulduratti karaa seeraan gurmaa’anii turan. Gaafa 05/2018 deeggarsa dhaabbaticha gaafachuuf biiroo Taarikuu yeroo seenan ijoollee kana isin hinkeessummeessu jechuudhaan shugguxii itti fudhatee doorsisuudhaan mooradhaa baasee.
Rakkoolee kanneenifi kan biroo achi keessatti muudatan kanaaf qaamni dhimmi ilaallatu furmaata hatattamaa laatuu qaba jechuun Qeerroon naannichaa dhaammatee jira.
Namoota Hedduu: Waxabajji 3/2018 Dhimma ajjeechaa hojji geggeessa warshaa simiintoo DANGOTE mr. – https://t.co/z8DsO6DZ9i pic.twitter.com/miUrYa4PUy
— Kichuu (@kichuu24) June 3, 2018


text:
OBN Amajji 18, 2013- Jilli Giifti Duree Zinnaash Taayyaachoo fi Pirezidaantii Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaan durfamu Godina Gujii Lixaa Aanaa Surroo Barguddaatti Mana barumsaa sad.2ffaa IFA Surroo Barguddaa Waajira Giifti dureen ijaarame eebbise.
Godina Gujii Lixaa Aanaa Surroo Barguddaatti manni barumsaa sadrkaa 2ffaa Giifti Duree Zinnaash Taayyaachoo Birri Miliyoona 20 oliin ijaarame eebbifame.
Sirna eebbaa kanarratti, Giifti Duree Zinnaash Taayyaachoo, Pireezidaantiin Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa, aanga’oonni mootummaa, abbootii gadaa fi jiraattoonni aanichaa argamaniiru.
Manni barumsaa kun kompiitera, kutaa yaalii barattoota, mana dubbisaa, dabalatee biiroo barsiisotaan ala dareewwan barnootaa 26 kan qabuufi barattoota 1054 barsiisuuf qophii taheera; yeroo ammaa kanatti barattoota kutaa 9-12tti jiran 1039 barsiisaa akka jiru Itti gaafatamaan Waajjira Barnootaa Godina Gujii Lixaa Obbo Gammadee Roobaarraa OBNitti himaniru.
Bakka manni barumsaa amma bifa ammayyaan ijaarame kanatti kana dura sababii hanqina daree barnootaan barattoonni hedduun barnootaa akka addaan kutaniifi qulqullina barnootaa millkeessuufillee danqaa akka tures himaniiru.
Maatiin barattootaafi jiraattonni naannichaa dubbisnes, kana dura hanqina mana barumsaa sadarkaa 2ffaatiin baasii guddaaf saaxilamuun alatti barattoonni lafa fagoo deemuun akka rakkataa turaniifi keessumaa ijoolleen shamarranii heeruma umurii maleef saaxilamaa turu dubbatan.
Manni barumsaa sad 2ffaa Ifa Ssurroo Barguddaa Giifti Duree Znnaash Taayaachoon ijaarame rakkoo sana waan nuuf fureef , baasii humnaa oliis dandamannee, ijoollee kenya barsiifachuutti gammadne jedhaniru.
Humnaafi qabeenya qabnuun mana barumsaa arganne kana jabeeffachuu qabnas jedhaniiru.
Barsiisonni mana barumsichaa dubbisnes,rakkoon gama baruufi barsiisuutiin nu mudachaa ture manni barumsaa sadarkaasaa eeggate ijaaramuun qulqullina barnootaa milkeessuun cinaatti hawaasa dheebuu barnootaa qabuufis furmaata ta’a jedhan.
Barattoonnis deeggarsa fi haala mijataa argannetti fayyadamuun rakkoo kana dura ture cabsinee, bakka yaadne gahuuf jabaannee barannee egeree biyyaaf in tumsina jedhaniru. Sabboonaa Gaddafaatu gabaase.


text:
Goota… ijoollummaadhumaa jalqabee gosa isaanii keessatti hooggansaaf kaadhimamaa ture, Neelsan Maandeellaan:
ALA bara 1918 Kibba Bahaa (Afrikaa kibbaa) ganda baadiyaa Veezooo jedhamtu iddoo addaa Tiraaniskeetti dhalatan. Maqaan maatiinsaanii moggaasaniif Rolihlaahilaa Dalibhunga Maandeellaa jedhama. Hiikni maqaasaaniimmoo damee mukaati, hiika ‘jeeqaa’ jedhus akka qabu ni himama. Sana booda waggaa torbatti mana barumsaa seenan. Maatiisaanii keessaas namni yeroo jalqabaaf mana barumsaa dhaqe isaanidha. Akkuma mana barumsaa seenaniin maqaansaanii Neelsanitti jijjiirame. Yeros ijoolleen Afrikaa Kibbaa warri gurraachi maqaansaanii akka warri adii waamuuf tolutti maqaa jijjiirrachuun dirqama. Yeroo sanaa kaasee Neelsan Maandeellaa jedhamuun waamamuu eegalan.
Maandeellaan maatii moototaa Tembuu jedhaman waliin firooma qabu. Yeroo ijoollummaasaanii dirree magariisa Tiraaniskee jedhamu keessa burraaqaa guddatan gammachuun yaadatu. Tiraaniskeen iddoo godoon boca gaaguraatiin ijaaraman itti baay’atanii fi lafa itti tifkataniidha. Maandeellaan kan bu’aa ba’ii jireenyaa arguu jalqabanis ijoollummaasaaniittidha. Maandeellaan umurii waggaa 9tti abbaansaanii dhibee sombaatiin irraa du’e. Sana booda haadhasaanii jalatti guddatanis, waa’ee abbaasaanii garuu waan sammuu ijoollummaatti qabatan hin irraanfatan. Amalli isaan ijoollummaatti abbaasaaniirraa baratan sadarkaa olaanaarra ga’uusaaniitiif gumaacha akka qabu dubbataniiru.
Abbaan Maandeellaa nama walqixxummaa namootaarratti ejjennoo cimaa qabu akka ture ilmisaanii Maandeellaan ragaa ba’aniiru. Abbaansaanii ijoollummaatti du’uunsaa gola jireenyaa hubachuu isaan dandeessiseera.
Maandeellaan ijoollummaadhumaa jalqabee gosa-saanii keessatti hooggansaaf nama kaadhimamaa turanidha. Toora guddinaa gosa isaanii keessatti wanti hundaa ol barbaachisu obsaa fi onnachuudha. Maandeellaan bara ijoollumaasaanii keessa wantoota hin irraanfanne keessaa kitaabasaanii keessatti waan barreessan tokkon isiniif qooda. Hawaasa Afrikaa hedduu biratti dhaqna qabaan beekamaadha. Maandeellaanis yaadannoo ijoollumaasaanii keessaa tokko dhaqna qabaadha. Yadannoosaaniis akka kanatti himu:
“Yeroo umuriin koo 16 turetti, namni dhaqna nama qabuufi akka aadaa keenyaatti ingiciicii jechuun beekamu eeboo waraanaaf oolu ‘’assegayi” jedhamu qabatee dhufe. Ijoolleen dhiiraa kanneen biro gaabii maratanii miillasaanii diriirsanii taa’u. Akka aadaa Xohaatti, yeroo dhaqna qabatan sagalee guddaadhaan “Diyiindoolaa” jedhu. Hiiknisaas “Ani dhiira” jechuudha. Anis yeroo eeboo qara sana qaama koorra buusan, maal akkan ta’u beekuufan rakkadhe. Yeroo kana seesuun ykn boo’uun hawaasa keenya keessatti mallattoo dadhabinaati. Anis ofis ta’e garee koo qaanessuu akkan hin qabnen murteesse. Namni yeroo kana dhukkubbiisaa ciniinnatee obse darbe maqaansaa gootummaan akka waamamu waanan beekuuf hafuura sodaa koo ukkaamsee darbuuf of qopheesse.
Maanguddoon tokko na fuuldura jilbeeffatanii qaama koo fuulduratti harkisanii rukuttaa tokkoon ayyaana narraa kaasan. Dhukkubbiinsaa akka waan abiddi qaama kootti qabateetti natti dhaga’ame. Sekoondii muraasaan booda miira boo’ichaaf qophaa’e keessaa damdamadheen “Diyiindoolaa” jedhe. Akka warri kaan narratti hin barre miira dhukkubbii cimaa obsee gadi jedhee yoon qaama koo ilaalu haaluma gaariitiin qirixame. Maandeellaan erga gaafa sanaatii dhukkubbii jireenyasaanii keessatti isaan mudatu obsanii jiraachuu itti baran. Maandeellaan barumsa sadarkaa 1ffaa iddoo maqaansaanii itti jijjiirame M/B Metoodistiitti erga hordofuu jalqabanii kaasee barumsa isaaniitiin cimaa deemuun ALA bara 1939 Yunivarsiitii “Fort Hare” seenan. Yunivarsiitii sana keessatti miiltoo qabsoo ANC Ooliiver Taamboo waliin wal baran. Ooliiver Taamboo waliin sochii qabsoo bal’inaan otoo hin jalqabin dura Afrikaa Kibbaa keessatti hojii seeraa warra gurraachaan hojjetamu isa jalqabaa eegalanii ture. Haa ta’u malee, lamaansaaniiyyuu sosochii siyaasaa gochaa jirtu jedhamuun bara 1940 Yunivarsiitichaa ari’ataman. Maandeellaan mana barumsaa sadarkaa 2ffaa xumuranii erga Yuniivarsiitii seenanii , waggaa jalqabaa barnoota Afaan Ingilizii, Antiroopooloojii, siyaasaa fi seera barachuun qabxiin argatan hojjetaa mootummaa yeros lammiileen Afrikaa Kibbaa warri gurraachi hawwan ta’uuf kan karra isaaniif banuu danda’u ture. Yeroo Yunivarsiitii turan Ispoortii buunyaa fi Atileetiksii ni jaallatu.
Haa ta’u malee, hawwiinsaanii kun ALA bara 1940, yeroo waggaa 2ffaa baratan miseensa koree mana maree barattootaa keessaa fincila kaaste jedhamanii ari’ataman. Yeroo gara gandasaaniitti deebi’an, durba fuudhan dubbataniifii eegan. Maandeellaan durba isaaniif dubbatamte fuuchuu dhiisanii gara Johaannisbarg deeman.
Achittis hojii adda addaa hojjechuu eegalan. Haadha manaasaanii ishee jalqabaa Eveliin Maaseen waliin kan walbaranis tibba sanaadha. ALA bara 1944 wal-fuudhanii dhiira lamaa fi durba lama godhataniiru. Maandeellaan sochiin isaan paartii Kongirasii Biyyaalessaa Afriikaa (ANC) garee dargaggootaa keessatti qaban cimaa dhufnaan haati warraasaanii “Anaa fi ANC keessaa tokko filadhu” jechuun wal-dhabdee keessa seenanii wal-hiikan. Maandeellaan barumsasaanii seeraa xumuruu baatanis hiriyyaasaanii Oliiver Taamboo waliin hojii seeraa hojjechuu eegalan. Dhaabbanni seeraa Maandeellaa fi Oliiver Taamboo hundeessan kun Afriikaa Kibbaa keessatti dhaabbata seeraa warra gurraachaatiin dhaabbate isa jalqabaati.Tajaajilli isaan kennanis yeroos haalaan barbaadama.
Isaan lamaan wayita tajaajila seeraa uummataaf kennaa, kaayyoo siyaasaasaanii karaa seera qabeessaan galmaan ga’uuf tattaafachaa turan sanatti, wanti isaan mudachaa ture kallattii biraa akka yaadan isaan dirqamsiise. Sirni Appaartaayidii ajjeechaa namoota nagaa itti fufuun rakkoo gurraachotarra ga’u karaa nagaa furuuf kutannoo akka hin qabne mirkaneessaa deemuunsaa ANCn qabsoo hidhannootti seenuu akka qabu isaaniif gale. Bara 1956 Maandeellaan mootummaa biyyattii amanamummaa dhoowwachuun yakkamanii hidhaman. Waggoota shaniin booda bilisaan gadhiifamanis paartiisaanii ANC akka sochii hin taasifnee seeraan dhorkame, jaalleensaanii Ooliver Taambooniis biyyaa ba’e. Haadha manaasaanii lammataa Wiinii Madikizeelaa waliin bultii kan hundeessanis tibba sana ture.
Baroota 1950 fi jalqaba 1960 keessa, fincilli farra-appaartaayidii Afrikaa Kibbaa keessatti babal’achuu eegale. Mootummaan Appaartaayidii finciltoota bittinsuuf humni inni fayyadamu hammuma cimaa deeme, qabsaa’onni akka Maandeellaa qabsoon hidhannoo akka furmaata tokkootti ilaaluun barbaachisaa ta’uu amanuun sochii eegalan. Haaluma kanaan Paartiin Koongirasii Biyyaalessaa (ANC) qabsoo hidhannoo jalqabuun Appaartaayidii dura dhaabbachuu itti fufe. Neelsan Maandeellaan sirni Appaartaayidii karaa nagaan rakkoo furuu akka hin feene yeroo kamiyyuu caalaa hubachuun qabsoo hidhannootiif humna cimsachuuf dhoksaadhaan biyyoota Afrikaatti himalan. Biyyoota Afriikaa kan akka Itoophiyaa, Taanzaaniyaa, Aljeeriyaa, Gaanaa, Morookoo, Seeraaliyoon, Laayibeeriyaa, Maalii fi Ejiptiin daawwachuuf dhoksaa biyyaa ba’an. Landaniinis guyyoota 10f turaniiru.
Keessumaa turtiisaanii Itoophiyaa haala addaatiin Maandeellaan yaadatu. Sababnisaas Itoophiyaan biyyota Afriikaa gita bittaa Awurooppaanotaa jalatti kan hin kufnee fi gurraachotaaf madda ofitti-amanamummaa waan taateefi. Akka isaan jedhanitti, biyyoota daawwatan keessaa kan akka Itoophiyaa qalbiisaanii booji’e hin jiru. Biyya gurraachonni bilisummaan keessa jiraatan arguun madda ulfinaa isaaniif ta’uu barreessaniiru.
Hariiroo gootni kun gootota Oromoo faana qabaachaa turan ammoo barruu isa itti aanutti qabannee dhiyaanna.
Seenaa gootota guddina biyya keenyaaf of wareeganii ibsuun dirqama keenya!
Natsaannat Hayiluu tiin


text:
Waan facaasan haamamchuun duris tureera; har’as ni jira; egeres ni jiraata!
Haleellaa Naannoo Amaraa saba Oromoo Walloorratti raawwachaa turee fi ammallee raawwachaa jiruuf sagalee keenya olkaafnee dhageessifna!
Kongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO)
Bara, 1847 mootummaa gonfoo Tewoodiroosii eegalee sirni bittoota kaabaa keessumaa bittootni Amaaraa fi Tigiree hanga ABUT injifannoo gonfatee darbuutti walsaamicha aangoof tokko isa biraarratti olaantummaa gonfachuuf falmii gidduu isaaniitti taasifamaa ture keessaatti, Oromoon Walloo karaa irra ijjaatanii walitti darban gochuudhaan badii isaa malee yakkamee barootaaf ajjeechaa fi gidduu gala dirree waraanaa ta’uun keessummeesseera, hardhas itti fufee jira. Keessumaa bu’uura aangoo isaa amantaa ortodoksii kan godhate mootiin Tigiraay Yohaannis arfaffaan, saba Oromoo Wallootiin Amantaakoo fudhadhaa cuubamaa kana hin ta’u taanaan, biyyakoo gadi dhiisaa ba’aa! jechuun, amantaa, aadaa, duudhaa, afaan isaaf saba murataa ta’e Oromoo Walloo irraatti murteessuun, qulqulloonni saba Oromoo walloo gara jabeeyyootaan lubbuu isanii dhabanii dhumaatiif saaxilaman
Akkuma mammaksi “Haati nama hin dhalin nama hin dhahin” jedhu, waggoottan 166 hunda, (jarraa 19ffaa bara sirna bittaa mootii Teewoodiroosii eegalee hanga jaarraa 21ffaa bara humna addaa naannoo Amaaraa ammatti), haala baay’ee wol fakkaatuun haleellaan itti fufee jira. Asii olitti akkuma ibsuuf yaallee uummanni Godina addaa Oromiyaa Oromoo Walloo waggoottan 166 garagarummaa amantaa, aadaa, afaanii, barsiifataa(duudhaa) kkf kunuunfatee woliin jiraachuun gargar ta’uu isaa caalaa uummata miidhagina Itophiyaaf iddoo guddaa fi hiika addaa kennaa jiraate ta’uu isaanii namni fayyaa qabuu kamuu hin haalu. Dargaggoon Walloo gumii aartii addaa addan gurmaa’anii oromummaa isaaniitiin, obboloota isaanii Oromoo wajjin, Itophiyaa ta’uu isaaniitiin firoottan isaanii Itophiyaanoota biroo wajjin walitti dhufanii waltajjii hundarratti fakkenymmaa miidhaginaa, fi jaalalaa ta’aniiru.
Oromoon Wolloo murna siyaasa koongireesii Federalawaa Oromoo(KFO) ykn Adda bilisummaa Oromoo (ABO) waan ta’aniif adoo hin taanee Oromummaa fi eenyummaa isaanii calaqqisiisuu qofaaf, carraa eeggatamee sabaabni uumamee fedhii dhiphaa garee bittootaa (aanga’ootaa) guutuuf jecha humna addaa itti bobbasanii uummata nagaan jiraatu gooluun Koongireesii Federalawaa Oromoo baay’ee kan rifaasiisee fi gadisiisee dha. Saba kana maqaa partilee siyaasaa itti maxxansanii bu’aa siyaasaaf rasaasa humna addaatiif saaxiluun seenaanis,seerris, siyaasnis haamileenis (mooralidhanis) dhiifama kan namaaf hin taasifne ta’uu yaadachiisaa, Oromoon Oromoof akka dirmatu, wal bira dhaabbatu dhaamsa keenya dabarsaa, “Naannoo Amaaraa saba Oromoo walloo miidhaan irraatti raawwatamaa turee fi raaawwatamaa jiruuf sagalee keenyaa ol kaasnee dhageessifna.”.
Yeroo dabalataa biraa odoo hin fudhannee humnoonni gochaa duguuggaa sanyii irratti bobba’anii fi boobbasan hundinuu ariitiin seeraa duratti akka dhiyaatan hawaasi addunyaa fi biyyaa keenyaa guutuun nu cinaa dhaabbattanii lammilee keenya bakka kamittuu dhumaa jiran akka baraarru ariitiin waamichaa namooma isin waamna!
Koongireesii Federalawaa Oromoo
Finfinnee Bitootessa, 2013


text:
Dorgommiin Marathon Raawwate ilaalchisee
Dorgommiin London Marathon jedhamuun beekamu magaalaa London Keessatti geggeeffame. Dorgommii Ebla 23, 2017 geggeeffame kana irratti akkuma hubatamu atileetota beekamoo Marathon dabalatee namoota hedduutu qooda fudhate. London Marathon irratti dorgomtoonni Oromo qaamota adda addaa bakka bu’uun qooda fudhatan.
Dorgommiin Marathon ummata Oromoo biratti haarawaa miti. Oromootni hedduun kana akka Abbabaa Biqiilaa, Maammoo Waldee fi kkf fiigicha Marathon mohachuun Itoophiyaan akka beekamtu yommuu godhan mirga Oromoof jecha kallattiin qooda isaan qabaachaa turan garuu waan ifatti mul’ate hin turre. Kunis haala yeroo sanaa fi dammaqiinsa tureen ka masakamu yommuu ta’u Fayyisaa Lalisaa ka adda godhu garuu Marathonii fi qabsoo ummatni Oromoo mirga isaatiif godhaa jiru walitti fiduun addunyaan akka beektu gochuu danda’uu isaati. Ummata Oromoo mirgi isaa sarbamaa jiruuf sagalee ta’uun addunyaa hubachisee.
Gootichi Oromoo Fayyisaa Lalisaa bakka bu’aa biyya kamuu otoo hinta’in Oromoo fi Oromummaa qofa bakka bu’uun nama qooda fudhate yommuu ta’u Oromootni hawaasota Oromoo bakka garaagaraa London keessatti daandii adda addaa qarqara gurmuun dhaabbachuun ‘’Fayyisaa Leellisaa goota Oromoo’’ jechuun sagalee olkaasuun jajjabeessaa turan.
Fayyisaan yeroo dhihoo kana Ameerikaa keessatti yeroo lama dorgommii Marathon geggeeffamee ture irratti fiiguun yommuu 1ffaa fi 2ffaa bahu miidhama luka isaa irra gahe irraa otoo hindandamatin akkasumas boqonnaa gahaa ta’e otoo hin argatin dorgommii isa kana irratti nama qooda fudhate dha.
Fayyisaan gooticha keenya, kutataa fi hadha qabeessi Oromoo, ka madaalamu London Marathon mohachuun ykn mohatamuun akkasumas Rio-Olympics 2016 irrattis mohachuu isaa qofaan otoo hintaane, fiigicha yommuu xumuru harka isaa lamaan olkaasee wal qaxxaamursuun mallattoo ummatni Oromoo karaa nagaan mirga bilisummaa isaaf qabsoo ittiin geggeeffataa jiru addunyaatti waan agarisiisuu danda’eef dha.
Bifa kanaan Fayyisaan kanneen rakkoo Oromoo beekuun hafee, Oromoon ummata akkamii akka ta’ee fi essatti akka argamu illee dhagahee ka hinbeekne akka beeku nama godhe dha.
Fayyisaan nama of danda’ee jireenya gaarii jiraataa ture yommuu ta’u mana gaariin, konkolaataa gaariin walumaagala bu’aan ykn dantaan otoo isa hindagachiisin nama rakkoo ummata isaa hubatuun addunyaa illee hubachiisuu danda’e akkasumas dantaa offif jecha rakkoo ummata offii namoota dagataniif illee nama fakkeenya gaarii ta’uu danda’u dha.
Atileeti Fayyisaa Leellisaa akkuma yeroo biraa dorgommii London Marathon yommuu xumuree fi BBC waliin yommuu gaaffii fi deebii geggeessee ture harka isaa lamaan olkaasee wal qaxxaamursuun mallattoo ummatni isaa karaa nagaan qabsoo isaa geggeeffataa jiru irra deebiin agarsiise.
Fayyisaan seenaa Oromoon mirga isaaf falmataa jiru keessatti qooda olaanaa yommuu qabaatu ummatni Oromoo Diasporaa goota kana cina dhaabbachuu fi jajjabeessuun akka irraa egamu dirqama lammummaa ofirraa qaba.
Oromootni UK waamicha lammummaa koreen hojii geggeessituu hawaasa Oromoo UK dabarsee ture kabajuun bakka barbaachisaa ta’etti argamtanii goota Oromoo Fayyisaa Leellisaa jajjabeessuu fi hamilee kennuufii keessaniif hedduu galatoomaa. Lammiiwwan keenya, Oromoota UK yoomiyyuu taanaan isin gaachana hawaasa Oromoo UK waan taataniif isiniin boonna. Irra deebiin hedduu galatoomaa jenna.
Itti dabalata barreeffama kanaa kan ta’u as tuqaa dubbisaa:


text:
Muddee 09,2015 Gabaasa Qeerroo Maqalee
Guyyaa hardhaa Mudde 9 ,2015 konkolaataa gabateen isaa 07404 Bishooftuu bus kan jedhu Tigiray magaalaa Maqalee ganda Kuha jedhu keessatti kan argame baratoota Oromoo Oromiyaa irraa fe’ee dhufee akka dhaabataa ture odeeffanoon nu gahe ture, haaluma kanaan wal qabateen yeroo ammaa baratoota Oromoo Yunbarsitii Maqalee mooraa Adiyaaqii keessatti
argamanu immoo sagalee gadda keenya dhageesifachu erga sambata darbee ittti jirra, Bartooti lama yeroo ammaa barbaadamaa jiru, barataan tokko akka qabame oduun na gahee jira.
Haaluma kanaan kan wal qabate Yuunbarsitii ADIGRAT keessatti baratoota Oromoo 25 harka iID card n funaanamee kan immoo qabamani kan immo mooraa keessa baqatani bosona keessati kan argaman jiru, haa tahu male Yunbarsiti Adigrat yeroo amma waraanan marfamtee jirti waraani kun kan dhufe reebichuma baratoota oromoof ykn baratoota id card harka funaname guure bahuuf jedhaniti jedhu baratoonni yunbarsiti adigrat.


text:
Dhaabbanni Tokkummaa Guutummaa Itiyoophiyaa – MIAD, heera Itiyoophiyaa keessatti, keeyyatni 39, biyya diiguudhaan kan tumame – jedhee balaaleffachuudhaan, keeyyatni kun akka haqamu gaafatee jira.
Bulchiinsa naannoo Somaalee keessatti, nageenyaa fi mirga lammiwwanii kabajchiisuudhaaf, mootummaan tarkaanfii yeroo isaa eeggate hin fudhanne – ka jedhu– MIAD, badii dhaqqabeef aangawonni akka seeraan gaafataman gaafatee jira.
Akka Melleskaachew Ammahaa gabaasetti, MIAQD, ibsi inni har’a tuta gaazzexeessotaaf kenne, kan bara aangoo EHADEG tumamee fi beekamaa tahe, keeyyata 39tti ka fuuleffate fakkaata.
Yeroo ammaa, lammiwwan biyyattiin hedduun kan buqqifaman, lubbuun lammiwwan biyyattii hedduun ka badu – sababaa Keeyyatni kun tumameef –jedha – paartiin kun. Kana malees, sirni fedraalaa afaan irratti hundeeffame diriirsame, lammiwwan biyattii wal-lolsiisuu malee faayidaa hin qabu – jechuun morma.


text:
Federeshiniin sadarkaa adunyaa kan waldootii fannoo fi baatii dimaa, gamtaa Afrikaa fi mootummaa Itiyoophiyaa waliin hariiroo qabu jajjabeesuuf hojjataa akka jiru ta'u barreessaan duree Federeshinii kanaa kan ta'an obbo Baqqalaa Galataa Finfinnee irra ibsanii jiran.Kun akka milkaa'uu gochuuf, aangawoota Itiyoophiyaa fi kan Ardii Afrikaa waliin dubbataa jiru.
Waldaan fannoo dimaa kan Itiyoophiyaa jabaa akka ture kan ibsame yoo ta'u amma garu gitoota isaa kan Afrikaa waliin wal cina yeroo ilaalamu jabiina wal fakkaataa akka hin qabne ibsan.
Kana ilaalchisee mummicha ministeera Itiyoophiyaa Mallas Zenaawii waliin dubbachuun isaanii obbo Baqqalaa Galataa ibsanii jiru.Federeshiniin sadarkaa adunyaa Itiyoophiyaa keessaaatti seeraan akka beekamu gochuun akeeka irratti hojjatamaa jiru keessaa tokko jedhama.
Gabaasa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Daandiin haqaa kami laata- kutaa 2ffaa
Torbaan darbee keessa daandiin haqaa maal akka ta’ee fi warroota daandii haqaa irra fagaatan addeessuuf yaalle turre. Daandiin haqaa karaa tokkicha ilmi namaa badii fi adabbii adda addaa irraa baraaramuun nageenya, gammachuu fi milkaa’inna dhugaa galmaan itti gahuudha. Daandiin haqaa karaa ifaa fi qajeela ta’ee kan dukkanni fi jallinni keessa hin jirreedha. Daandiin haqaa rakkoo ilma namaatif furmaata guutu kan qabuudha. Kanaafu daandiin haqaa kamiin akka ta’e hubachuuf faaydaa armaan olii kan irraa argannu yookiin isa keessatti kan argamu ta’uu qaba.
Amma bakka dhaabanne irraa itti haa fufnu
Amantii haqaa irraa kan jallatan
Namoonni yeroo baay’ee amantiin haqaa kamiin akka ta’ee hubachuu dadhabuu isaanii irraa kan ka’e dhama’uun dukkana jireenyatti kufu. Amantiin haqaa rakkoo isaanitiif furmaata ta’uu kamiin akka ta’ee addaan baafachuun itti ulfaata, sababoota adda addaa irraa kan ka’e. Wantuma abbootin isaani hordofan qabachuun kuni amantii haqaati jedhanii mormu. Haqni fedhii namaa irratti kan hundooftu osoo hin ta’in madda dhugaa qabdi. Osoo haqni akka fedhii namoota hundaa taatee sila dachii fi samiin badde. Sababni isaas, beekumsa ilma nama gabaaba waan ta’eef wantoota addunyaa keessa jiran guutu hin beeku. Wantuma isa fundura jiruun murtii dabarsuun dachii mancaasa.
Amantiwwan addunyaa tana keessa jiran lakkoofsi isaani baay’eedha. Namni hunduu amantiin ani hordofuu dhugaadha jedha. Namoota biroos gara isaa harkisuuf ni carraaqa. Garuu gaafiwwan akkana jedhan ka’uu danda’a “Amantiin kee maal irratti hundaa’e dhugaa ta’a? ragaan kee maali? Amantii kee irraa bu’aa maal argatte namoota biroo gara keetti harkiistaa?” Wanti tokko haqa ykn dhugaa ta’uuf ragaa barbaachisa. Ragaa yoo hin qabaatin wantichi soba ta’aa jechuudha. Amantiwwan addunyaa keessatti babal’atan keessaa muraasa isaani ragaa waliin mee haa ilaallu.
Kiristaanummaa fi Yahuudummaa
Amantiwwaan kunniin lamaan amantiwwan walitti dhiyaatanii fi seenaa dheeraa qabaniidha. Yahuudonni Nabi Muusa (Muse) hordofna yommuu jedhan kiristaanonni immoo Nabi İisa (Iyyasuusin) hordofna jedhu. Eeti yeroo durii akkuma Yahudoonni jedhan Nabii Muusa kan hordofan turan, Kiristaanonniis akkasuma. Haa ta’uu malee akkuma yeroon darbuu fi dheeratun, warri kunniin amantii haqaa Nabi Muusa fi Isaa (lamaan isaani irratti nageenya haa jiraatu) barsiisa fi namoota itti waamaa turan irraa jallatu eegalan. Kitaabota qulqulluu isaani Rabbiin irraa buufame kan akka Tawraati fi Injiilin jijjiruu fi walitti naquu eegalan. Sababoota amanti haqaa irraa akka jalatan isaan taasisan keessaa fedhii Mootii isaani hordofuu, qabeenya addunyaa tanaa argachuuf oli gadi fiigu, fedhii ofiiti fi sheyxaana hordofu fi kkf dha. Dhiibbaa kana fi kkf irraa kan ka’ee kitaaba isaani fi aqiida (amantii) sirri diigu eegalan.
Wanta Ergamantoonni isaanii hin barsiisne ummata barsiisu eegalan. Yahuudonni gooftan keenya Uzeeyr jedhan. Kiristaanonni immoo İisan(Iyyasuus) gooftaa keenya jedhan. Yaada amantii (ideology) adda addaa qabachuun kitaaba keessatti katabuu eegalan. Haala kanaan ummataa daandii haqaa irraa jallisan. Qur’aanni gocha isaani kana haala kanaan ibsa. Qur’aanni yahudoota fi kiristaanota ibsuuf gaalee ‘Ahlal kitaab (warroota kitaaba)” jedhu fayyadama.
“Dhugumatti isaan keessaa garee arraba isaanitin kitaaba miccirantu jira akka isin kitaaba irraa jettanii yaaddaniif. Garuu inni (wanti dubbatan) kitaaba irraa miti. Osoo inni Rabbiin biraa hin ta’in “Kuni Rabbiin biraayi.” Jedhu. Osoma beekanu Rabbiin irratti kijiba dubbatu.” Suura Ali-Imraan:78
Kiristaanonni fi yahuudonni wanta kitaaba keessa hin jirre kitaabatti dabalan, dhugaa jirus keessaa haaqan. Haala kanaan ummata karaa haqaa irraa jallisan, Rabbiin irratti kijiban. Kitaaba isaani qofa miti jecha Qur’aanatis micciruu barbaadu. Haa ta’uu malee isaani hin milkaa’u.
Akka fakkeenyatti ‘Iyyasuus gooftadha yookiin ilma gooftati.” Jedhanii ummata jallisan. Iyyasuus ta’ii Nabiyyin biraa gonkumaa “ani gooftadha, na waaqefadha.” Jedhe barsiisaa akka hin turre Qur’aanni haala kanaan ibsa.
“Ilma namaa tokkoof Rabbiin kitaaba, hukmii (beekumsaa fi hubannoo seera amantii) fi Nabiyyummaa isaaf kennee, ergasii namootan “Rabbii gaditti gabroota naaf ta’aa” jechuun isaaf hin malu. Garuu kan inni isaaniin jedhu “waan kitaaba barsiisaa turtanii fi waan qo’ataa turtaniif jecha beektota beekumsa isaanitin hojjatan ta’aa.”” Suura Ali-Imraan:79
Nabiyyoonni yookiin namoonni biroo “Rabbii gaditti naa waaqefadhu (gabbaraa)” jechuutti mirga hin qaban. Nabiyyin yoo hin jedhin eenyutu akkana jedhe ree? Paappasoonni, qeysoonni, daqoononni daandii haqaa irraa ofii fi namoota biroo jallisan seeraa haarawa tumuu fi Rabbiin ala kan biraa gabbaruun ummataaf karaa godhan. Kitaaba Rabbiin kenneef injiili fi Towraatin ni micciran, jechoota sirrii bakkaa haaqani kan ofii itti dabalan. Ergasii kuni Rabbii irraayi jedhan. Rabbiin warroota kanaaf adabbii hamaa waadaa galeef:
“Warra kitaaba harka isaaniitiin katabanii, ergasii isaan(kitaabaan) gatii muraasa bitachuuf jecha “Kuni Rabbi biraa bu’e”jedhaniif badiin mirkanaa’e! Waan harki isaani barreessiteef jecha badiin isaanif haa ta’u! Ammas waan isaan argataniif jecha badiin isaanif haa ta’u!”Suura Al-Baqaraa:79
Wanta xiqqoo qabeenya addunyaa tanaa argachuuf jecha kitaaba keessatti sobaa fi wanta haarawa uuman. Ummata irraa qabeenya walitti sassaaban. Naannoo keenya irraa yommuu namni Kiristaana tokko du’u ykn carraa biraatti fayyadamuun qeysoonni fi pappaasonni qabeenya hangami akka sassaabani fudhatan salphatti hubachuu ni dandeenya. Qabeenya walitti kuusu qofaa miti namoota karaa Rabbii irraa garagalchu. Amala badaa isaani Qur’aani haala kanaan addeessa.
“Yaa warra amantan! Dhugumatti irra hedduun hayyoota (amantii) fi moloksee qabeenya namoota haqaan malee nyaatu; karaa Rabbii irraas namoota deebisu. Isaan meetaa fi warqee kuusatan, kan karaa Rabbii irratti hin baasne adaba laaleessaan isaan gammachiisi. Guyyaa ibidda jahannam keessatti ishee (qabeenya walitti kuusaa turan) irratti hoo’ifamu, kan addi isaanii, cinaachi isaaniti fi dugdi isaanii isheen gubamu “Kuni waan isin lubbuu keessaniif kuusaa turtaniidha. Waan kuusaa turtaniif dhandhamaa.” jedhamu” Suura At-tawbaa:34-35
Adaba cimaadhaa mitiree?
Islaamni dhugaa ta’uu osoo beekanu ummata jallisuu fi irraa garagalchuuf dhagaan isaan hin buqqisne hin jiru.
“Yaa warra kitaaba (kiristaanota fi yahuudota)! Sila maaliif osoo beektanu jallina ishee(karaa Rabbii) keessa barbaachaf karaa Rabbii irraa nama deebiftu? Rabbiinis waan isin dalagdan irraa dagataa miti.” Jedhi.” Suura Ali-imraan:99
Namoota daandii haqaa irraa nu jallisuuf nu waaman akka hin ajajamneef Rabbiin haala kanaan nuu dhaama.
“Yaa warra amantan! Yoo garee warra kitaabni kennameef irra ta’aniif ajajamtan, erga amantanii booda gara kufritti isin deebisu.” Suura Ali-imraan:100
Kabajamtoota hordoftoota amantii kiristaana barruu tana dubbisaa jirtan hundaaf: kaayyoon keenya amantii keessan arrabsuuf yookiin gadi xiqqeesufi miti. Kaayyoon keenya haqaa ummataaf ibsinee, nageenya, gammachuu fi milkaa’inna bara baraa akka argataniidha. Tarii abbootin keessan kiristaana waan turaniif isiniis amantii isaani hordofuu dandeessu. Abbootin keessaniis hanqinna beekumsaa irraa kan ka’ee qeysota hordofuun daandii haqaa irraa jallatuu danda’u. Isin immoo warra baratee fi xinxalle dhugaa fi soba addaan baasu danda’udha. Rabbiin Gooftaa keenya fi keessan ta’e namoota fedhii ofiitin ummata jallisan akka hin hordofne hunda keenyaf dhaamsa armaan gadii nuu dhaama.
“Jedhii: Yaa warra kitaabaa! Amantii keessan keessatti dhugaan ala (waan biraatti) amanuun daangaa hin darbinaa. Fedhii ummata duraan jallatanii darbanii, namoota heddus jallisanii fi karaa qajeelaa irraa jallatanii hin hordofinaa.” Suura Al-Maa’ida:77
“Daangaa darbuun isaani kuni kan madde Iyyasuusif kabaja ol’aanaa isaa hin malle kennuudha; kana jechuun Iyyasuusin gara Gooftummaatti olkaasun ‘Gooftaa keenya’ jedhan. Kuni daangaa haqaa darbuudha.
Fedhiin ummata duraan jallatanii immoo mootiin Roomaa wanta haarawa amanta kiristaana keessatti fide. Akkasumas fedhiin qeysoota fi Paappasoota amantii Kiristaana akka micciramu fi wal dhahuu godhanii jiru. Kan yaadatamu qabu Iyyasuus (nageenyi isa irratti haa jiraatu) Ergaa Rabbii haqaan geesse jira. Akkana jedhaa ture: “Yaa ilmaan Israa’il! Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa. Dhugumatti namni Rabbitti waa qindeesse Rabbiin isarratti Jannata haraama(dhowwaa) taasiseera. Teessoon isaas ibidda. Miidhaa raawwattootafis tuumsitoonni hin jiran.” Suuraa Al-Maa’ida 5:72 Ergaan kuni ummata kiristaanota fi yahuuda jallinna, wal dhabbii fi fedhii duwwaa hordofuu irraa isaan baraaru fi gargaaruf ergaa isaaniif darbeedha.”
Kanaafu kabajamtoota hordoftoota amantii kiristaana fedhii namoota darbanii amantii keessan jallisan hordofuun dhuma badaa irraa isin baraaru ni danda’a?
Affeerran keenya kana:
Jedhi: “Yaa warra kitaaba! Gara jecha nuu fi isin jiddutti wal qixa taatee koottaa. (Isheenis) akka Rabbiin malee waan biraa hin gabbarre, Isattis waan biraa akka hin qindeessine, gariin keenyas garii keenya Rabbiin alatti gabbaramaa akka hin taasifanneedha.” Yoo isaan kana irraa garagalan “Akka nuti Muslimoota taane ragaa bahaa.” Jedhaan.” Suura Ali-İmraan:64
Kunniin tuqaale wali galteeti. Kana irraa yoo garagaltan isin hin dirqisiisnu. Sababni isaas;
“Yaa ilmaan namaa! Dhugaan Gooftaa keessan irraa isinitti dhufee jira. Namni qajeele, kan inni qajeelu lubbuma ofiitif. Namni jallates, kan inni jallatu ofuma irratti. Anis isin irratti bakka bu’aa miti.”jedhi. Suuraa Yuunus: 108
Addunyaa aakhiratti fedhii fi seexana hordofuu osoo hin ta’in Rabbiin hordofutu nama baasa, badhaadhinnaa fi gammachuu fida. Daandii haqaa Islaama irra deemun rakkoo guyyaa guyyaan nama muudatuf furmaata ta’a yoo abbichi beeke itti fayyadame. Daandii haqaa kana irra deemun rakkinna, dhiphinnaa, dhama’iinsa, dukkana keessaa nama baasun gara gammachuu, nageenya fi milkaa’innatti ceesisa.
“… Ergasi yoo Ana (Rabbii) irraa qajeelfamni isinitti dhufe, namni qajeelfama kiyya hordofe hin jallatu (addunyaa kana keessatti), hin rakkatus (jireenya du’aan booda (aakiratti))” Suuraa Xaahaa:123
Kanaafu jallinnaa, dhiphinna addunyaa kana keessaa fi rakkinna aakhiraa irraa baraaramuuf furmaanni keenya karaa qajeelaa hordofuudha.Dhugaa kana hubachuuf Islaama hordofuu fi qo’achuu barbaachisadha.
Gudunfaa
Ilmi nama cal’iseetumaan dachii kana irra kan jiraatu osoo hin ta’in kaayyoo guddaa tokkoof uumame. Kaayyoo san yoo beekan garam akka deeman namatti akeeka. Kaayyoo san wallaalun immoo hurrii jireenya namatti buusa, jireenyi hiika dhabdi. Kunoo kaayyoo ilma namaati fi jinni gabaabumatti kana:
“Jinnii fi ilma namaa akka Ana(Rabbi) qofa gabbaraniif(waaqefataniif) malee hin uumne.” Suura Az-Zaariyat (51):56
Kanaafu kaayyoon uumama keenya Rabbiin qofa fi qofa gabbaruudha. Rabbiin gabbaruu jechuun salaatu, soomu, zakaa baasu qofa osoo hin ta’in jireenya ilma namaa guutu kan haguugudha. Seera Rabbitti buluu fi Isa sodaachun yommuu wanta badaa irraa dheessitu fi yommuu hojiiwwan gaarii hojjattu, Rabbiin gabbaraa jirtaa jechuudha. Rabbiin gabbaruu jechuun Isaaf bu’aa buusu osoo hin ta’in matama keenya qofaaf bu’aa buusna. Rabbitti bulun wantoota hamaa irraa si tiksa. Isatti buluu diduun immoo wantoota hamaa fi rakkinna adda addaaf nama saaxila. Mee atummaanu yeroo rakkoo hangam akk dhiphattu ilaali. Karaa rakkoo kana keessa itti bahan ni barbaadda. Garuu yommuu karaan hunduu sitti cufamu gara Rabbii deebi’u malee furmaata biraa hin qabdu. Kanaafu daandii haqaa Rabbiin diriirse irra deemun dhiphinnaa fi rakkoo adda addaa irraa of haa baraarru. Namni qajeele ofuma fayyada, kan jallates matama ofii qofa miidha.
Hanga torbaan kutaa itti aanuun walitti deebinutti assalamu aleykum wa rahmatullahi wa barakaatuh.