text:
Konkolaataa ORAL Tokkos ZU. Baadhatee Deemu Waliin Daaresse. Loltootni 9s Tarkaanfii Ummataan Hojii Ala Taasifaman.
Abdii fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Godina Baha Oromiyaa keessa sossohu tarkaanfii humna diinaa irratti fudhatu jabeessee kan itti fufe oggaa ta’u, Hagayya 27,2015ttis Dhiha Harargee keessaa karaa guddicha Hararii fi Finfinnee walquunnamsiisu naannoo Hirnaa bakka Kaarra Garbuu ykn Hulaa Cufaa jedhamee beekamutti loltoota wayyaanee konkolaataa ORALii meeshaa waraanaa ZU baadhatee deemu waliin turanitti haxii hidhuun tarkaanfii irratti fudhateen 3 ajjeesee 9 ol ammoo madoo taasisuun ORALicha meeshaa isaa waliin guutummaatti barbadeessuu Ajaji WBO Godina Bahaa beeksise.
Tarkaanfii irratti fudhatametti kan aaran loltootni wayyaanee osoo quba qabdanii nutti gabaasuu diddan jechuun namoota nagaa hedduu naannoo tarkaanfiin irratti fudhatametti argaman hidhaa fi hiraarsuu irratti akka argamanis hubachuun danda’ameera.
Oduu gama biraan Hagayya 21,2015 Dhiha Harargee Odaa Bultum keessatti waraana wayyaanee fi ummata gidduutti walitti bu’iinsi akka uumame oduun walqabatee nu dhaqqabe ni hubachiisa.
Waraanni wayyaanee maqaa WBO sakatta’uun Odaa Bultum keessa bobbaafame ummata nagaan hojjetee jiraatuun WBOn eessa jira, baasaa, isintu qallaba, kan nu rukuchiisus isini ittiin jechuun hiraarsuutti waan bobba’eef ummatni tarkaanfii of ittisuu fudhateen loltoota wayyaanee 4 mancaan akka ciccire oduun SBO dhaqqabe ifa godhee jira. Sababa kanaan abbaa araddaa naannootti argamu dabalatee namootni baay’een hidhamanii jiran.
Walitti bu’iinsi waraana wayyaanee fi ummata gidduutti geggeeffamu kun itti fufuun Hagayya 23,2015ttis Dhiha Harargee Ona Doobbaa Araddaa Madda Xaliilaa jedhamu keessatti humna diinaa dirqama ummata gooluu fudhatee bobba’ee fi ummata gidduutti lolli kan geggeeffame oggaa ta’u, tarkaanfii of ittisuu ummatni fudhateen loltootni wayyaanee 4 oggaa ajjeefaman 1 madeeffamuu oduun arganne ni hubachiisa.
Yeroo ammaa kana kan duraanii caalaatti hammeenyii fi dararaan mootummaan wayyaanee ummata irraan gahu hammaachaa dhufuu irraa bakka hundatti waldiddaan diinaa fi ummata gidduu hidda jabeeffachaa waan dhufeef, ummatni walgurmeessee diinaan loluuf haga bosona seenee WBO cina hiriiruutti akka deemaa jiru oduun Godina Baha Oromiyaa irraa SBO dhaqqabe addeessee jira.


c: text/html

text:
Ummata Oromoo Magaalaa Kaalgarii maraaf
Filanoon waligalaa kan Wolda Hawasaa Oromoo Magaalaa Kalgarii (Calgary Oromo Community Association General Election) Guyyaa Sanbatadura Waxabajjii 21, 2014 Sa’a 2:00 waree booda (Saturday, June 21, 2014 @ 2:00PM) iraa eegale geggefamuuf muratayee jira.
Kanaaf Hawasnii Oromoo magaalaa Kalgarii keessaa jiraattaan hundinuu walgahii kana iraatti hirmataanii koree harawaa Hawasaa Oromoo Magaalaa Kalgarii kan isiniif tajajilaan akka filattaan kabajaa waliin wammicha Oromummaa fi hawasuummaa isin dhiyesiinaa.
TESSOON – ADRESS
Rundle Community Association
2409 50th Street Northeast
Calgary, Alberta
Baarii Bara Tokkummaa Oromootti
Koree Qinddesituu Iraa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saddeeqni tapha aadaa Oromoo keessaa isa tokkodha. Tphni kun yoomessa keessatti taphatamu, adeemsaafi seera ittiin taphatamuus niqaba. Namni mo’ame tokkos haala dabareesaaa eeggatee itti taphatu niqaba. Haalumakanaan faayidaan inni jireenya dhala namaa keessatti qabu olaanaadha.
Taphni saddeeqaa yoomessa mataasaa keessatti taphatamu niqaba. Yeroo mara taphni kun dhakaarraatti sa’a guyyaa tapha taphatamudha. Dabalataanis, ijoollonni yeroo hedduu horii tikaafi qarree lafa boolli saddeeqaa jirutti taphatu. Kunis, hojii garee yookaan lama ta’anii taphatamudha. Gosa isaa irratti hundaa’uun gola tokko keessa saddeeqni sadiis afuris namu’uu danda’a. Yeroo baay’ee erga facaasaan midhaanii dhumee yeroo boqonnaa tapha taphatamudhas. Yeroo taphataa turan sana keessatti taphattoonni kan irra caalaa raawwatan jecha caalaa gochaanidha. Jechatti kan fayyadaman yeroo yaadaan wal morman qofadha.
Taphni saddeeqaa adeemsa ittiin taphatamu qaba. Tapha kana keessattii jalqaba saddeeqa afur afur boolla sadeeqqatti naqatu. Itti fufuun gosa tapha taphatanii inni tokko gaafata. Inni faallaan immoo dhalaa jedhee deebisaaf. Sana booda inni jalqaba taphicha eegale boolla saddeeqaa isa duubaan dhumarra jiru keessaa sadeeqa hammaaruun irra firfirsuu eegala. Bakka irratti fixe keessaa hammaarrachaa irra firfirsuun hanga naanna’ee gola qullaa irra ga’utti taphatee boolla qulla irra yommaa ga’u dhaabata. Sana booda inni karaa faallaa isaa taa’ee jiru gola isa dhumaa keessaa hammarratee irra firfirsuu eegala. Sana booda adeemsa gola gola isaanii keessaa yommuu boolli takkaa keessaa hammaaramee deebi’ee afur ta’e fuffudhachaa taphatanii dhumarratti hanga golli isa tokkoo qullaa hafuutti taphatama. Ittuma fufuun, dhuma irratti saddeeqa nyaatan sana boolla boolla isaaniitti naqatani inni tokko gola isa tokkoo keessaa lama kessa seenee naqatee sararaan daangaa gidduu buusa. Itti fufuun inni jalqaba lammata irratti taphate isa kana keessatti immoo baraarii’ (dura bu’aa) ta’ee taphachuu eegala. Haaluma duraan itti fufanii taphicha otoo taphatanii inni tokko gola isa tokkoo keessaa boolla saddeeqa sadii qabu irratti waan fixuuf arfaffaa irra buusee jalaa fudhata. Marsaa sadaffaa irratti immoo boolla hunda irraa waanfudhateef taphichi xumurama.
Tapha saddeeqaa keessatti namni mo’atamee taphni haaraan akkaataa inni itti fufuu qabu jira. Tapha saddeeqaa kana keessatti taphnoonni gareen tokko yoo mo’ame, isa bira taa’ee dabaree eeggatuuf gadhiise ba’a. Isaan kunis gola saddeeqaatti sadeeqa naqatanii caqii taphanna waaliin jechuun eegalu. Inni jalqaba eegale kan isaa keessaa gara gidduutii gola tokko kessaa saddeeqa tokko fuudhee gola isa itti aanu keessaa fuudhee isa itti aanu keessa buusa. Haaluma kanaan, hanga naanna’ee bakka irraa eegale ga’utti itti fufa. Yeroo gola irraa eegale bira ga’u sadeeqa hunda hammaaree itti fufee firfirsa. Tapha kana keessatti yeroo irra firfirsu kan isa faalla isaa keessatti gola sadeeqa lama qabaatee sadaffaa irratti yoo xumure caq’ godheera jedha. Sana booda, golli sun kan namichaati keessatti kuufamaafi. Gareen faalla isaa yoo irratti xumure saddeeqa lama qofa irraa fudhatee gola kan isaa keessaa hammaree irra firfirsa. Haaluma kanaan taphichi itti fufee tapha jalqabaa keessatti inni tokko mana lama qofa hambisaafi. Tapha sadaffaa keessatti immoo ‘dilbii’ taphanna jechuun eegalu. Tapha kana keessatti immoo taphicha keessatti gola isaa keessatti yoo xumure gola isa faallaa isaa keessaa kallachaan toora isa keessatti xumuree keessaa fudhachuun kan nyaatanidha. Yoo kan faallaa isaa keessatti xumure ‘irra bule’ jedhamuu nidanda’a. Mo’ichi isaanii baay’ina gola wal irraa fudhataniitiin murtaa’a.
Taphni saddeeqaa kun faayidaa hedduu dhala namaa gonfachiisa. Inni jalqabaa, ciminaan fageessaanii yaaduu, xiinxaluunfi fagootti tilmaamuun bira ga’uu nama gonfachiisa. Kanaafuu, taphni kun bashannansiisuu cinaatti aadaa hawaasaa, lakkoofsa, tartiibaafi seera barsiisuun dandeettii yaaduufi fagootti xiinxaluufi tilmaamuu akka dagaagfatan taasisa. Dabalataanis, tapha kana keessatti ijoollonni yaadanii eessatti akka xumuran fagootti tilmaamuun waan taphataniif dandeettii xiinxallii isaanii daran dagaagsuu danda’a. Kunis, dorrobaa faalla isaa dhalshiifachuu, rimeessa gurguruu danda’uu qaba jedhamaan. Akkasumas, haala itti dilbii isaa nyaachuu danda’u tilmaamuun fageesseeti yaada. Darbees bakka inni irraa hincorannetti caq godhachuu danda’uu qaba Ademsi kunneenis walitti qabaatti dandeettii bilchina sammuu daran gabbisu jechuun nidanda’ama.
Walumaagalatti, taphni aadaa tapha aadaa ijoolleetiin taphatamudha. Tapha yoomessa mataasaa danda’e keessatti taphatamudha. Adeemsaafi seera mataasaatis niqaba. Tapha kana keessatti namni injifatame haala inni itti marsaasaa eegee taphicha itti fufuu danda’u nijira. Taphni kun faayidaa guddaa dhala namaatiif waan qabuuf kunuunfamee labata aanuuf olkaa’amuu qaba.


text:
Bulbulaa Tufaa
Seenaan akka nuu ibsutti, bardhibbee 13ffaa keessa, Habashaa keessaa warri, “Nuti Gosa Yuhudaa, qaccee Solomon (Nagade Juda, Ye Solomon zer)” ofiin jedhan maqaa “Amhara” jedhamu qabatanii kaaba irraa gara kibbaatti shiftummaan (banditry) babal’achaa dhufan. Gaaraa fi hallayyaa, Manjee (booda Manz jedhamee waamame), keessatti dhokatanii waggootii dheeraaf jiraachaa turan. Dhuma bardhibbee13ffaa keessa namni Yukuno Amlak jedhamu hoogganaa shiftoota kanaa ta’ee, Agaw irratti duula hamaa bane. Mooti Agaw, nama “Za-Ilmaknun?” jedhamu eegga ajjeesee booda, “mootummaan sanyii Solomon natti deebite“ jedhee labse.
Bardhibbee 16ffaa keessa sirna bulchiisa Gadaa jalatti gurmaayee kan jiraachaa ture/jiru uummanni Oromoo, shiftoota babal’achaa deemaa jiran kana irratti haleellaa cimaa fudhate. Hamma dhuma bardhibbee 17ffaa ttii qilee Manjee keessaa gara baddaa Oromoon bal’inaan jiraatutti ol bahuu hin dandeenye. Maqaan Showa jedhamus isaanuma wajjiin qilee Manjee keessa ture.
Sanyii Warra Nagasii fi babal’ina (expansion) Showaa
Calqaba bardhibbee 18ffaa keessa, gareen “Sanyii Solomoon” ofiin jedhu kun, Manjee keessa bal’inaan sosocho’aa dhufe. Isaan keessaa, namni Nagasikiristos Waradeqaaljedhamu, kan bakka Angacha jedhamutti dhalte, uummata Angachaaf akka “baalabbaataatti” hoogganuu eegale. Gosootaa Oromoo naannoo sana jiraatan keessaa kan akka Laaloo, Mammaa fi Geeraa irratti duula saamichaa banee of jala galchuu danda’e. Naannoon kunis, “Manjee” jedhama turee jedhama. Booda keessa, gara “Manz” jedhutti jijjiirani. Du’a Nagasii boodas, ijoolleen isaa daangaa Manz kana babal’isuu isaanii itti fufan..
Du’a Nagaasii Kiritos Booda
Du’a Nagaasikiristos booda ilmi isaa Sabastynos (Sabastiye) kan jedhamu eeboo fi barcuma abbaa isaa dhaale. Sabastyanos yeroo isaa caalaatti kan dabarse obboloota isaa wajjin taayita irratti wallolaa waan tureef, otoo guutuummaatti taayitaa hin dhuunfatiin bara 1729-tti du’e. Du’a isaa booda ilmi isaa Abbiye (Abbuye) kan jedhamu hoogganaa Manze ta’ee eeboo fi barcuma abbaa isaa dhaale bulchaa fi hoogganaa waraanaa ta’ee itti fufe.
Bara Abbiye ture, warri “Sanyii Nagaasii” ofiin jechuu eegaalan kun, fagaatanii deemuudhaan Oromoota naannoo sana jiraatan irratti bal’inaan lola bananii kan saamuu calqaban. Waggaa 20 eegga ture booda, Abbiyen bara 1745-tti Oromoo Karrayyuu irratti duula banee otoo saamaa jiruu achumatti haalbee Karrayyuuf hirbaata ta’ee hafe.
Showa Du’a Abbiyye Booda
Eegga Abbiyen du’ee booda ilmi isaa Amhaa Iyyaasuu kan jedhamu barcuma fi eeboo abbaa isaa dhaale. Yeroo sanatti Gondor-tti nugusa isaanii kan ture Iyyaasuu 2ffaa kan jedhamu ture. Gargaarsa Iyaasuu 2ffaa irraa argachuuf jecha, Amhaa Iyyaasuu gara Gondor ka’ee deeme. Waan waraanaan saamee argatu irraa Iyaasuuf gibira galchuuf waadaa galee deebi’ee gale. Warri Gondoris, yeroo sanatti hammayyaa kan ta’e, meeshaa waraanaa matchlock jedhamu badhaasanii galchan. Meeshaa hammayyaa kana qabatee, du’a abbaa isaa gumaa bahuuf jecha Oromoo Karrayyu irratti duule. Qeesiin Habashaa tokko, Atseme Giyorgis kan jedhamu, Afaan Amaaraatiin kan barreesse, namni Bahiru Tafla jedhamu akka Afaan Ingliziitti hiikeetti, ”After defeating the Karrayu of the tribe of Bortuma, Amha Iyasu began to fight the Tuloma of Borana.”, Jedha.
Akkuma baalabbaatota Habashoota biroo, Amhaa Iyyaasuus, lafa lolaan qaqbate hunda irratti katamaa (military outpost) fi bataskaana (churches) dhaabuu itti fufe. Babal’achaa deemuudhaan, gammoojjii Manjee keessaa yeroo duraaf baddaa Oromoon Galaanii fi Abbichuun bal’inaan jiraatan, bakka “Ankobar” jedhanii moggaasan kana dhufee qubate. Maqaan “Showa” jedhamus gammoojjii Manze keessaa ol’bahee naannoo “Ankobar fi Angolalaatii yeroo duraaf dhagayamuu calqabe.
Amha Iyaasuu duraan “Merid Azmach Amhaa Iyaasuu” jedhamee waamamaa ture. Eegga naannoo Ankobar dhufee qabatee booda “Ras Amhaa Iyaasuu” jedhaa na waamaa jedhee ajaja dabasse. Nama “Ras” jedhee na waamuu dide, dhiira ‘dhaqna’ isaa, dubartii harma ishiin irraa cira jedhee “awwaaja” baasee labse.
Gabaabumatti yoo ilaalle, maqaan “Showa” jedhamu kan Oromoo irratti ijaaramuu danda’e, “harma muraa fi ‘dhaqna’ ciraa” Oromoo Tuulamaa tiin. Yeroo keessa, Showan Impaayera ijaaree, gara Toophiyaatti of jijjiirre. Naannoo har’a “Showa” jedhamee beekamu kana keessaa, warri Aymallel Guraage jedhaman, Sahile Sellasef lafa jala basaastuu ta’anii hojjechaa turanii jedhu, manguddoonni oolanii bulan tokko tokko. Showa jala galuufis gammachuu malee jibba akka hin qabne irraa dubbatu.
Warrii Amhara Iyaasuu, akkuma lafa qabachaa, katamaa ijaarrachaa, bataskaana dhaabbachaa deeman, maqaan “Showa” jedhus isaanuma wajjin babal’achaa deeme. Biyyi Maccaa-Tuulamaas [Boorana Booroo] maqaa “Showa” jedhamuun dhaalamaa dhufe.
Showaan maqaa biyyaa, maqaa lagaa, yookiin maqaa gosa tokkoo otoo ta’ee jiraate, Kaartaa kanaa olitti kaayame kana keessatti qubee “Shewa, ykn Shoa, ykn Showa, ynk Schoua” jedhamee barreeffamee argama ture.
Showa Du’a Amha Iyyaasuu Booda
Amha Iyyaasuu eegga du’ee booda, ilmi isaa Asfa Wasan kan jedhamu barcuma abbaa isaa dhaale. Inni ammoo Efraataa fi Gishee biyya jedhaman waraanee qabate. Bara Asfa Wasan ture, maqaan “Showa” jedhamu bal’inaan kan waamamuu calqabe. Yeroo sanatti,Ifat, Ankober, Manz fi Marabete turan kan iddoo tokkotti walitti qabamanii “Showa” jedhamanii waamamuu eegalan.
Naannoleen kun: Ifat, Ankober, Manz fi Marabete maqaa “Showa” jalatti haa galan malee, Asfa Wasan, hamma illee taanaan, maqaa Showatiin iddoo tokkotti walitti qabee bulchuu hin dandeenye.
Showa Du’a Asfa Wasan Booda
Asfa Wasan bara 1808-tti du’e. Du’a isa booda ilmi isaa, Wasan Saggad kan jedhamu “Ras” jedhamee, Ifat, Ankober, Manz fi Marabete maqa Showa-tiin walitti qabee bulchuu calqabe. Wasan Saggadis akkuma abbootii isaa duraanii Oromoota irratti duula adeemsisuu isaa itti fufe. Haa ta’u malee, namni kun lolaan qabachuu irra diploomaasiin (diplomacy) qabachuutti hedduu amanaa turee jedhama. Tooftaa diplomaasii jedhamu kanaan fayyadamaa yeroo duraaf, gosota Oromoo kan akka Waayyuu, Abbichuu fi Galaan wajjiin ‘nagaa’ buusee jiraachuuf fedhii akka agarsiise dubbatama. Saboota amantaa Islaamaa hordofan kan akka Ifaatii fi Affaar wajjin ‘nagaa’ buusee, isaanumti isa gabbaraa akka of bulchan gochuu calqabe.
Haa ta’u malee, ‘Nagaa’ Wasan Saggad barbaadu kun, qeesotaa fi dabtaroota Habashaa biratti akka hamaatti jibbamaa dhufe. Isa ajjeesisuuf irratti malame. Yeroof malli kun fashalu illee, wagga shan booda bara 1815 keessa akka maluma kanaan ajjeefametti himama.
Bara Wasan Saggad, Showaan soorummaan guddatee, humna waraanaa horachuun mootota Habashaa warra Gondorii fi Tigree bulchan caaltee argamte. Kun ammoo baalabbaatota Tigree, (nutis sanyii Solomon warra ofiin jedhan) hedduu waan aarseef fuuldureen isaanii “Showa” wajjin nagaa ta’uu akka hin dandeenye tilmaamee lafa kaaye.
Showa Du’a Wasan Sagad Booda
Du’a Wasan Saggad booda ilmi isaa Sahle Sellase kan jedhamu barcumaa fi eeboo abbaa isaa dhaalee ka’e. Maqaa Abbaan isaa ittiin waamamaa ture “Ras” fudhatee Ankobar-tti muudame. Akka manguddoota durii tokko tokko irraa dhagahuu dandeenyetti, Sahle Sellaseen gorsa abbaa isaa irraa argateen ajajamaa, Oromoota wajjin diplomaasii cimsee “soddummaa” illee uumuu danda’ee jedhama.
Haa ta’u malee, “soddummaan” jedhamu kun, soddummaa dhugaa otoo hin ta’iin, soddummaa sharrii-polotikaa ittiin hojjetan ture. Yeroo sanatti garuu, Oromoonni sharriif ta’uu isaa waan baran hin fakkaatan. Maaliif itti hin fakkaanne? gaafiin jedhu ka’uu ni mala. Deebiin isaa gabaabumatti, aadaa Oromoo keessatti, gaayilummaan firummaa jabeessuuf uumama malee sharrii walirratti ittiin hojjachuu fi diina walitti ta’uuf hin uumamu. Habashoonni garuu siyaasa ittiin hojjechuuf Oromoo wajjin “fudhaa fi heeruma” uumu. Showa heddumminaan, sobaa fi gowwomsaan kan babal’isee ijaare keessaa “soddummaan” isa tokko.(Marriage as a political weapon) Amaarri fuudhaa fi heeruma akka meeshaa waraanaatti fudhatee Oromoo irratti dhimma bahuu isaati. Intala isaanii dhiirri Oromoo akka fuudhu irratti caalaa hojjetu.
Meeshaa waraanaa irratti dabalame, Showa bal’isanii Toophiyaa ijaaruu irratti, polotikaan karaa dubartoota Amaaraa dhiira Oromoo irratti godhamaa ture shoora of keessaa guddaa qaba. Qabxii kana irratti wabii hedduu dhiyeessuun ni danda’ama.
Sahle Sellaseen karaa tokko Oromoo wajjin “fira” fakkaatee innaa “soddummaa” uumu, karaa biraa ammoo Oromoota kan ittiin waraanee balleessu meeshaa waraanaa faranjoota isa bira dhufan irraa argachaa ture. Fakkeenyaaf, meeshaa waraanaa (pistol, matchlock, musket) Inglizootaa fi Faransaayota irraa karaa namoota akka Krapf, Rochet d’Hericourt, fi Harris jedhaman argachaa ture. Meeshaan ammayaa kun, “Showa” bal’isee ijaaruu irratti shoora ol’aanaa agarsiise. Warri Manzee, waraana Oromoo isa eeboo fi gaachanaan lolu sana irratti, ol’aantummaa akka argatan taasise.
Bara 1840 keessa meeshaa hammayyaa qabaachuu fi lotltu hamma 50,000tti horachuun naannoo Sanaa Showan isa duraa ta’ee Awuroophaa biratti beekame. Kana booda, Sahile Sellasen onnee guutuun Gondor irraa of kutee “Ye Shewa Nugus” jedhee Ankobarti muudame. Sanyii Nagasi keessaa Sahile Sellasen “Nugusa” jedhamee beekamuuf isaa duraa ta’ee argame. Bara Sahle Sellase, Shawaan isa duraa irra harka lama ol caalee bal’ate.
Oromoo Maccaa-Tulamaa karaa tokko Meeshaa waraanaa Awurophaa irraa argameen, karaa biraa ammoo siyaasaa fuudhaa fi heerumaan mo’amee Showa jalatti hacuuccaan buluun dirqama itti taate. Qee fi araddaan isaaniis Showan dhaalamaa dhufee, Axee Minilik II bira gahe.
Du’a Sahile Sellase Booda: Showa, Minilik fi Ethiopia
Du’a Sahile Sellase booda (1813-1847), ilmi ilmaa isaa, Minilik Haiyle Melekot, bara 1886-tti, burqaa Finfinnee human qawween dhufee qabatee masaraa ijaarrate. Lammiiwwan Oromoo kan ta’an kan akka Gullallee, Eekka, Galaan achi irraa buqqisee ari’e. Ajajaan waraanaa isaa (hoogganaa naxanyootaa) nama Dejazmach Mashasha Seyifu jedhamu ture. Mashashaan Oromoota Finfinnee fi naannoo Finfinnee jiraatan mancaasee kaase. (Mashasha Seyifu ilma Seyifu Sahile Sellase yoo ta’u, Seyifun ammoo Obboleessa Abbaa Minilik, Hayile Melekot.)
Bara Nugus Minilik, Showan of guddisuu bira dabree, impaayera Toophiyaa ijaaruu danda’e. Minilik ammoo nugusa Showa ta’uu irra dabree “Ye Itiyoophiyaa Nuguse-Negest (Emperor of Ethiopia) jedhamee bara 1889-tti Finfinnee-tti muudame. Bara 1907 ti du’ee jedhama. Haa ta’u malee, duuni isaa ifa kan godhame bara 1913-tti.
Hayile Sellasee fi Showa
Bara Nugus Hayile Sellasee(1892-1975), Showan laga Awaashiin cehee, Riift Vaalii keessa kutee Arsii irraa lafa guddaa ofti dabalate. Itti aannsee biyya Hadiya fi Kambaataa Showa jalatti galchee, Ye-Showa “Xaqilaay Gizaat” (Showa Governorate General) jedhee daangesseee kaaye. Bakka isaa ta’ee kan bulchu, “inderaase” jedhee moggaafate.
Daangaan Showa, karaa bahaa hamma laga Awaash-tti. Karaa Lixaa, hamma laga Gibee-tti, karaa Kibbaa, Shashamannee dabre hamma laga Guraachatti, karaa Kibba-dhihaa (northeast) hamma laga Abbayyaa-tti, karaa Kibbaa hamma dangaa Wallo-tti diriiree ijaarame. Isuma kana ammoo, mootummaan Mangistuu Hayile Maariyaam (Dargii) maqaa Showa otoo hin jijjiiriin naannolee shanitti hiree seenaa isaanii balleesse.
Mangistu Hayile Maaryaam Fi Showa
Bara Dargii ammoo duraan “Ye Showa xaqilaay Gizaat” kan jedhamaa ture, gara “Ye Showa Kifle Hager” jedhamutti jijiiramee, zoonii shanitti hirame. Naannooleen maqaa seena-qabeessa duriin waamamaa turan, ni haqaman. Fakeenyaaf duraan:
- Jibaati-Macca [Ambo] jedhamee kan waamamaa ture, Mi’iraab Showa jedhame.
- Eerer-Karrayyuu [Adaamaa] kan ture, Misraaqi Showa jedhame.
- Salaale [ Fiichee] kan jedhamaa ture: Sameen Showa jedhame
- Hayiqochinnaa Buttaajira: kanmaqoolee Shashamannee, Nageellee Arsii, Adaamii Tulluu, Bulbulaa kkf of keessa qabu, Debuub Showa [Haroo Dambal] (Zaay) jedhame.
- Caboo fi Guraagee[ Waliso] Debuub-Mi’irab Showa jedhame.
Xummuura
Oromoon Maccaa-Tuulama [Boorana Booroo] yeroo yeroon lafa seena-qabeessa isaa dhabaa, araddaan isaa Showan mulluqamaa dhufe. Waraanni Oromoo yeroo sanaa, kan sirna Gadaa jalatti abbaa duulaan hoogganamu, falmii cimaa godhu illee, diina meeshaa hammayyaa hidhatee lolaa jiru sana injifachuu hin dandeenye. Kun dhugaa ta’uu isaa kan mirkaneessu keessaa barreessaan tokko akkana jedha:
“The king’s [ Minilik’s] army fought against tribes [Oromo tribes] who have no other weapons but a lance a knife and shield, while the Amahras always have in their army several thousand rifles, pistols and often a couple of cannon.”
Biyyi Maccaa-Tuulama [Boorana Booroo] keessumaa waggaa 130 asii kaasee, maqaa “Showa” jedhamuun dhaalamee waamamaa jira. Maqaan kun, maqaa daangaa cabsee, seenaa dabsee, lubbuu baase (ajjeesee) ilmaan Macaa-Tuulama [Boorana Boroo] irratti fe’amee jira. Seenaa dhalootaa, seenaa lammummaa, seenaa firummaa, seenaa jaalalaa yookiin seenaa abbaa biyyummaa Oromummaa wajjin hin qabu.
Akkuma gosoota Oromoo biraa, Maccaa-Tuulamni eegga garbummaa jalatti kufe irraa kaasee, biyyi isaa “Showa” jedhamee, maqaan isaas “Ye Showaa Gaallaa” jedhamee akka waamamu sirna nafxanyootaa ta’ee argame. Waamamuu duwwaas otoo hin ta’iin,baruma baraan araddaa akaakilee isaa irraa buqa’ee ari’amuun carraa isaa ta’ee argame.
Sirni nafxanyaa durii, kan Manzee Amaaraan hoogganama ture,“Showa Master Plan ”baafatee Gullelee, Eekka, Galaan kkf buqqisee Addis Ababa irratti ijaare. Bar-dhibbee 21ffaa kana keessa ammoo, sirni nafxanya Wayyaanee-Tigray warra hafan irratti murtii ‘du’aa’ maqaa “Addis Ababa Master Plan” jedhamuun dabarse irratti hojjechaa jira.
Egaa, maal ta’uu qaba? Qabsoo Oromoon “Master Killer” Wayyanee wajjin gochaa jiru kun, Showas addaan baasee waan ilaaluuf hin qabu. “Showa” jechuu, mancaasi!, ajjeesi!, saamii-saamsisi! jechuu irraa kan hafe hiikaa biraa qabaachuu hin danda’u. Showan, “Master killer”, bardhibbee 19ffaa keessa, sirni Nafxanyaa Amaaraa ittiin Oromoo mancaase fixe dha. Waan ta’eefis, keessuumaa Oromoo Maccaa-Tuulama irraa manca’ee baduu qaba.


text:
Dhimmi Finfinnee, Oromoof dhimma abbaabiyyummaa ti malee faayidaa addaa tii miti
Abdii Boruutiin
Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) yeroo ammaa sadarkaa guddaarra gahee, gama tokkoon diina raasaa haa jiraatu malee gama biraatiin garuu qormaata guddaa keessa galee jira. Hireen nuti akka uummataattis ta’ee akka sabaatti qabnu qabsoo akka ibiddaa boba’aa jiru kana caalaatti cimsinee injifannoo argachuu yookaan ammoo baduu keenya ta’a. Gabaabumatti boqonnaa murteessaa fi haala baay’ee ulfaataa keessa seennee jirra jechuu dha. Mee laalaa, hubadhaa, kan yeroo dheeraa hafee waanuma waggoota muraasa dabran kana keessatti ta’aa jiru yoo ilaalle, duula hamaatu bifa fi tooftaalee adda addaatiin nurratti gaggeeffamaa jira. Dhimmoota ciccimoo ijoo ta’an tokko tokko kaasuuf:
Tokkoffaa, maqaa Maastar Plaanii Finfinneetiin Oromiyaa bakkee lamatti addaan baasuuf yaalame ture. Wareegama ulfaataa kaffaluudhaan mormiin uummata keenyaa itticimnaan, karoorri kun yeroodhaaf waan dhaabbate haa fakkaatu malee, lafa jalaan hojiirra oolaa akka jiru mamiin hin jiru. Karoorri diinaa kun malaa fi tooftaa addaa addaatiin hojiitti hiikamaa jira jechuu dha.
Lammaffaa, injifannoolee gurguddoo QBOn galmeesse keessa isa hangafa kan taate Qubee Afaan Oromootti muudaa uumuuf; achumaanis suuta suuta sirumaayyuu balleesanii dhabamsiisuuf shirri irratti hojjetamaa turee kunoo dhiyoo kana gadi bahee mul’ate. Qubee keenya balleessuu jechuun eenyummaa Oromoo balleessuu fi awwaaluu waan ta’eef, kunis bu’aaleen QBO hagam gaaga’ama guddaa keessa akka seenan mul’isa.
Sadaffaa, maqaa faayidaa addaa Ormiyaan Fifinneerraa qabdu jedhuun shira yeroo dheeraa irratti hojjechaa turan bilcheessanii gadi baasuudhaan kunoo qormaata biroo QBOtti uumanii jiru. Kuni ammoo dhugumatti faayidaa addaa Oromiyaaf argamsiisuuf otuu hin taane, dhimmi kun caalaatti sirumaayyuu shiroota hundaa ofkeessatti hammatee; bifa fi ayinaa biraatiin waan gadi bahe fakkaata.
Egaa, wanti dhimmootni gurguddoon sadeen kun agarsiisan, Oromoo fi Oromiyaa lafarraa dhabamsiisuuf diinni keenya hammam muratee fi kutatee akka ka’e fi QBOn qormaata fi gaaga’ama hamaa keessa akka seene dha. Ilmaan Ormoo Oromummaa fi Sabboonummaan itti dhaga’amu hunduu yoomiyyuu caalaa balaa guddaa nuttii deemaa jiru kana alaalatti arganii; otuu balaan kunis nu hin balleessin dafanii furmaata barbaaduu qabu. Furmaatni jirus isa tokko qofaa dha. Amantiidhaan, gandaa fi naannoodhaan akkasumas ilaalcha siysaatiin walqoqqooduu dhiisanii yoomiyyuu caalaa tokkummaadhaan ka’anii gabrummaa bar-dhibbee tokkoo olii kana xumuruu dha. Filannoon (option) biraa hin jiru. Wanni diinotni keenya ittiin nu gowwoomsuuf qunxuranii nutti darban gonkumaa furmaata ta’uu hin danda’u. Yoo abbaabiyyummaa keenya guutumaa guututti mirkaneeffanne malee, faayidaa addaa wanti jedhu gonkumaa jiraachuu hin qabu.
Gara dhimma mata duree barreeffama kanaatti deebi’uudhaaf, waayee Finfinnee laalchisee wanti seera fi heera biyyattii sanaa keessatti lafa kaayame (keeyyatni 49) sun durumarraa (jalqabarraa) kaasee shira ittiyaadamee lafa kaayamee dha jedheen amana. Akkuma seenaan saba Oromoo ragaa ta’uu fi diinniillee kana amanee fudhatetti, Finfinneen qaama fi handhuura Oromiyaa ti; diinqa Oromoo ti. Namni tokko mana isaa, golaa fi diinqa isaa keessatti ammoo abbaa manaa ti malee diinqa isaa keessatti faayidaa addaa namni kennuuf hin jiru. Waayeen Finfinnees isa kanarraa addaa miti. Akka lafa Oromootti, akka handhuura Oromiyaatti Oromootu abbaa biyyaa ishiirratti ta’uu qaba malee, algaa fi diinni gara biraatii dhufanii nuuf kennuu ykn nuuf murteessuu hin danda’an. Tuffii fi ilaalcha gadaantummaa isaan nuuf qabanirraa maddeeti akkanatti nutti qoosu malee murtiin Finfinnee kan uummata Oromoo qofaa dha.
Keeyyatni 49 durumaanuu shira ittyaadamee dha wantan jedheef, silaa Oromootu Finfinneerratti abbaa biyyaa ta’ee; magaalattiis bulchinsa naannoo Oromiyaa jala galchee; sabaa fi sablammoota achi keessa jiraataniif garuu faayidaa addaa akka qabaatan godha ture. Amma garuu dubbiin gargalchaa ta’ee, akka Ormoon Finfinneerratti abbaa biyyummaa hin qabneetti faayidaa addaa jedhanii wan tokko tokko qunxuranii nutti darbuuf yaalaa jiru. Shira diinaa kana keessatti, hanguma fedhe xinnaatanillee bu’aaleen irraa argamuu danda’a jennee, gowwoomuudhaan dhimma baay’ee murteessaa ta’e kana akka laayyootti ilaaluu fi fudhachuu hin qabnu. Diddaan ittifufuu qaba. Wanti har’a diinaan murtaayu kun fuulduree keenya dukkana godha. Rakkoo booda hiikuun rakkisaa ta’u keessa galuuf deemna. Gaaf tokko yoo Oromiyaan walaboomte, Finfinnees ni deeffanna wanti jennu hin jiru. Dhimmi kun dhimma adda ta’ee dha. Wanti kun otuu seeraan lafa hin kaawwamin diduu qabna. Shira alagaa kan tuffannee irra dabruun badii guddaa fida.
Akkuma yeroo Maastar Plaanii sana ammas dhimma Finfinnee kanarratti diddaa fi fincilli Oromoo keessaa alaann, kaabaa kibbaan, bahaa lixaan akkasumas jiddugaleessaan cimee shira diinaa kana fashalsiisuu qaba. Shira guddaa balaa hamaa nutti fiduuf deemu kanatti yoomiyyuu caalaa itti dammaquu qabna. Yoo dhimmi Finfinnee kun akka diinni barbaadutti murtaaye, sana booda waan itti’aanee nutti dhufuuf deemu tilmaamuun rakkisaa ni ta’a jedhee hin yaadu. Dhimmi Finfinnee murtaayuuf deemu kun Maastar Plaanii bifa biraa akka ta’u namuu hubachuu danda’uu qaba. Jechoota damma irra diddibanii dhiyeessan kanaan gowwomuu hin qabnu. Shirri kun ammoo waan yeroo dheeraa irratti yaadamee, karoorfatamee fi ittiqophaayamee as bahee dha. Sochii uummata Oromootu isaan dirqisee dhimma kana akka gadi baasan isaan taasise jennee yaaduun dogoggora. Kun yeroo isaa eeggatee gadi bahe malee waan durumaan murtaayee lafa kaayamee dha. Dhimma kana har’a dhaabuu ykn boru dhabamuu keenya.
Akkuman jalqaba barreeffama kanaarratti tuqe, Qabsoon Bilisummaa Oromoo (QBOn) yoomiyyuu caalaa qormaata cimaa keessa seentee jirti. Sadarkaa baay’ee murteessaa ta’erra geenyee jirra. Hireen nuti kana booda qabnu waa lama qofaa dha: wareegama kamiiyyuu kaffallee abbaabiyyummaa keenya mirkaneeffachuu yookaan badii nu marsaa jiruuf ofqopheessuu dha. Kun sodaachuu fi abdii kutachuu otuu hin taane, balaa hamaa nutti deemaa jiru alaalatti arguu dha. Diinotni keenyas yoomiyyuu caalaa tooftaa fi bifa haaraa ta’een ofcimsanii QBO dhabamsiisuuf muratanii fi kutatanii jiru. Gama isaaniitiinis hiree lama qofaatu jira: injifatamanii hundeedhaan buqqayuu isaanii yookaan injifatanii gabrummaa yoomiyyuu caalaa hamaa ta’e nurratti fe’anii bar-dhibbee tokkoo ol nurra turuuf deemu. Sana booda garuu Oromoo fi Oromiyaan akka hin jiraanne ammuma beekuu qabna. Egereen keenya, jiruu fi jireenyi keenya, hireen keenya wanti hunduu nu harka jira. Yoo waliigalle, yoo wal obsine, yoo wal jaalanne, …yoo humna keenya cimsine injifannoon xumuraa kan keenya ta’a malee kan diinaa akka hin taane mamiin hin jiru.
Dhumarratti, dhaamsi gabaabaan ani qabu, adeemsa qabsoo keenyaa kana keessatti waan tokko hubachuu fi sararas jala butuu qabna. Innis wareegama barbaachisaa ta’e kamiiyyuu kaffaluudhaan, abbaabiyyummaa keenya yoo hin mirkaneeffanne, gaafiin Oromoo karaa kamiinuu deebii argachuu akka hin dandeenye sirriitti hubachuu qabna. Gaafiin uummata Oromoo inni guddaa fi xumuraas gaafii abbaa biyyummaa ti; kanaa ala wanti biraa kan furmaata xumuraa (lasting solution) fidu hin jiru. Dhimmi Finfinees kanarraa adda ta’ee hin laalamu. Dhimmi Finfinnee dhimma abbaabiyummaa ti malee faayidaa addaa tii miti. Hiree keenya numatu murteeffata malee diinni fi alagaan nuuf hin murteessu.
Galatoomaa!


text:
(SBO – GURRAANDHALA 02,2016) Baha Wallaggaa keessatti FXGn gootota barattoota Oromoon itti fufee akka jiru ibsameera.
Barattootni Ona Degaa ganda Kolooboo mana barumsaa Sadarkaa 1ffaa fi Ona Nuunnuu Qumbaa mana barumsaa Sadarkaa 2ffaa fi qophaa’inaa Gurraandhala 01,2016 qormaata fudhatanii akka bahaniin dhaadannoolee gara garaa dhageessisuun diddaa sirna wayyaaneef qaban mul’isuu isaanii kan gabaase madda oduu Qeerroo ti.
Gama biraan Yunversitii Wallaggaa mooraa Naqamteetti waraqaan loogoo Qeerroon beekamu “Ka’i Qeerro!” jedhu Komputeraan qophaa’e guyyaa lama dura bittinneeffame haga ammaatti magaalaa keessatti kan mul’ataa fi facaafamaa jiru tahuun ibsameera.


text:
Mataduree kana afaan %% tiin dubbisuu barbaaddaa?
Kitaaba Qulqulluu Intarneetiidhaan | KITAABA QULQULLUU HIIKA ADDUNYAA HAARAA
Mataduree kana afaan %% tiin dubbisuu barbaaddaa?
5 Lubni ol aanaan hundi, cubbuudhaaf kennaa fi aarsaa dhiheessuuf namoota keessaa filatamee bakka isaanii buʼee wantoota Waaqayyoo wajjin wal qabatan irratti muudama.
2 Innis dadhabina mataa isaa waan qabuuf, warra wallaalota taʼanii fi warra dogoggoran gara laafinaan qabuu dandaʼa;
3 kanaan kan kaʼes, akkuma namoota sanaaf godhu, cubbuu ofii isaatiifis kennaa dhiheessuu qaba.
4 Namni tokko akkuma Aroon yoo Waaqayyo isa waame malee, ulfina kana fedha mataa isaatiin fudhachuu hin dandaʼu.
5 Haaluma wal fakkaatuun Kiristoosis, luba ol aanaa taʼuudhaan ofii isaatiif ulfina hin kennine; kanaa mannaa isa, “Ati ilma koo ti; ani harʼa si dhalfadheera” jedhe Sanatu ulfina isa gonfachiise.
6 Iddoo kan biraattis, “Ati akka Malkiseedeqitti bara baraaf luba dha” jedha.
7 Kiristoos yeroo lafa irra jiraachaa turetti, booʼichaa fi imimmaaniin gara isa duʼa irraa isa oolchuu dandaʼu Sanaatti wawwaannaa fi iyyata dhiheesse; Waaqayyoon waan sodaatuufis isaaf dhagaʼame.
8 Inni ilma Waaqayyoo yoo taʼe iyyuu, rakkoowwan isa irra gaʼan irraa ajajamuu barate.
9 Guutummaatti gaʼumsa kan qabu erga taʼee boodas, warri isaaf ajajaman hundi fayyina bara baraa akka argatan itti gaafatamummaan ni kennameef;
10 sababiin isaas, inni akka sirna Malkiseedeqitti luba ol aanaa taʼee Waaqayyoon muudameera.
11 Nuti waaʼee isaa waan dubbannu baayʼee qabna; isin garuu daftanii hubachuu waan dadhabdaniif ibsuun rakkisaa dha.
12 Isin yeroo kanatti barsiisota taʼuu kan qabdan taʼus, ammas namni wantoota buʼuuraa waaʼee ergaa Waaqayyoo jalqabaa kaasee isin barsiisu isin barbaachisa; nyaata jabaataa nyaachuu mannaa duubatti deebitanii aannan barbaaduu jalqabdaniittu.
13 Sababiin isaas namni yeroo hunda aannan dhugu kam iyyuu daaʼima waan taʼeef, dubbii qajeelinaa wajjin wal hin beeku.
14 Nyaanni jabaataan garuu kan namoota bilchaatoo warra wanta sirrii fi dogoggora taʼe gargar baasuuf dandeettii hubannaa isaanii hojjechiisuudhaan leenjisanii ti.
Ergi
Ergi
KITAABA QULQULLUU HIIKA ADDUNYAA HAARAA
Ibroota 5
Afaan Oromoo
Kitaaba Qulqulluu Intarneetii Irratti Dubbisi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
BOQONNAA KUDHA JAʼA
Waaqayyoon Waaqeffachuu Filadhu
1, 2. Gaaffii akkamii of gaafachuu qabda? Kun barbaachisaa kan taʼe hoo maaliifi?
QOʼANNAA Kitaaba Qulqulluu kee irratti, namoonni Waaqayyoon akka waaqeffatan dubbatan baayʼeen wanta inni jibbu akka barsiisan ykn akka raawwatan baratteetta. (2 Qorontos 6:17) Yihowaan amantii sobaa, jechuunis “Baabilon Guddittii” keessaa akka baanu kan nu ajaje kanaafi dha. (Mulʼata 18:2, 4) Maal gochuu qabda ree? Hundi keenya filannoo gochuu dandeenya; ‘Karaa Waaqayyo barbaaduunan isa waaqeffachuu barbaada moo karaan duraan isa waaqeffachaa tureenan isa waaqeffachuu barbaada?’ jennee of gaafachuu qabna.
2 Amantii sobaa keessaa baateetta taanaan baayʼee gaarii dha. Taʼus keessa keetti amma iyyuu gochawwanii fi duudhaawwan amantii sobaa tokko tokko irratti hirmaachuun si gammachiisa taʼa. Mee kanneen keessaa muraasa isaanii irratti, akkasumas wantoota kanaaf ilaalcha akka Yihowaa qabaachuun keenya baayʼee barbaachisaa kan taʼe maaliif akka taʼe haa mariʼannu.
FAKKIIWWANII FI ABBOOTII DURII WAAQEFFACHUU
3. (a) Namoonni tokko tokko waaqeffannaa isaanii irratti fakkiiwwanitti fayyadamuu dhiisuun kan isaanitti ulfaatu maaliif taʼuu dandaʼa? (b) Waaqeffannaadhaaf fakkiiwwanitti fayyadamuu ilaalchisee Kitaabni Qulqulluun maal jedha?
3 Namoonni tokko tokko waggoota hedduudhaaf mana isaanii keessatti Waaqayyoon waaqeffachuuf fakkiiwwanitti ykn iddoowwan qulqulluu jedhamanitti fayyadamaa turaniiru. Atis haala akkasii keessa turte taanaan, wantoota kanatti utuu hin fayyadamin Waaqayyoon waaqeffachuun haaraa sitti taʼuu, darbees dogoggora sitti fakkaachuu dandaʼa. Taʼus, Yihowaan akkamitti isa waaqeffachuu akka qabnu akka nu barsiisu yaadadhu. Kitaabni Qulqulluun, Yihowaan waaqeffannaa keenya keessatti fakkiiwwanitti akka fayyadamnu akka hin barbaadne ifatti dubbata.—Baʼuu 20:4, 5 dubbisi; Faarfannaa 115:4-8; Isaayaas 42:8; 1 Yohaannis 5:21.
4. (a) Abbootii keenya durii waaqeffachuu kan hin qabne maaliifi? (b) Yihowaan sabni isaa warra duʼanii wajjin dubbachuuf akka hin yaalle kan isaan ajaje maaliifi?
4 Namoonni tokko tokko abbootii isaanii duʼan gammachiisuuf yeroo fi humna hangana hin jedhamne balleessu taʼa. Darbees, isaan waaqeffachuu dandaʼu. Nuti garuu warri duʼan nu gargaaruus taʼe nu miidhuu akka hin dandeenye baranneerra. Iddoo taʼe tokko jiraachaa hin jiran. Isaan qunnamuuf yaaluun balaa guddaa qaba; sababiin isaas ergaan firroottan duʼan biraa dhufe fakkaatu kam iyyuu jinniiwwan biraa kan dhufu dha. Yihowaan Israaʼeloonni namoota duʼanii wajjin dubbachuuf akka hin yaalle, akkasumas gocha jinniiwwanii kam irratti iyyuu akka hin hirmaanne kan isaan ajaje kanaafi dha.—Keessa Deebii 18:10-12; Ibsa Dabalataa 26 fi 31 ilaali.
5. Waaqayyoon waaqeffachuuf fakkiiwwanitti fayyadamuu ykn abbootii kee durii waaqeffachuu dhiisuuf maaltu si gargaaruu dandaʼa?
5 Waaqayyoon waaqeffachuuf fakkiiwwanitti fayyadamuu ykn abbootii kee durii waaqeffachuu dhiisuuf maaltu si gargaaruu dandaʼa? Kitaaba Qulqulluu dubbisuu fi ilaalcha Yihowaan wantoota kanaaf qabu irratti of eeggannoodhaan yaaduu qabda. Inni ‘ciiggaʼamoo’ ykn jibbisiisoo akka taʼanitti isaan ilaala. (Keessa Deebii 27:15) Yihowaan ilaalcha akka isaa akka qabaattuu fi karaa inni barbaaduun akka isa waaqeffattu akka si gargaaru yeroo hunda kadhadhu. (Isaayaas 55:9) Yihowaan wantoota amantii sobaa wajjin wal qabatan kam irraa iyyuu fagaachuuf jabina si barbaachisu akka sii kennu mirkanaaʼaa taʼi.
AYYAANA QILLEE KABAJUU QABNAA?
6. Guyyaan dhalootaa Yesuus Muddee 25 akka kabajamu kan filatame maaliifi?
6 Addunyaa maratti, Ayyaanni Qillee ayyaanota baayʼee beekamoo taʼan keessaa tokko siʼa taʼu, namoonni baayʼeen guyyaa dhaloonni Yesuus itti kabajamu akka taʼe godhanii yaadu. Taʼus, Ayyaanni Qillee amantii sobaa wajjin walitti dhufeenya qaba. Insaayikilooppeediyaan tokko akka ibsetti namoonni Roomaa Waaqayyoon hin beekne guyyaa dhalootaa aduu Muddee 25 kabaju turan. Yesuus kan dhalate Muddee 25 taʼuu baatus, geggeessitoonni amantii namoonni Waaqayyoon hin beekne hedduun Kiristiyaanota akka taʼan waan barbaadaniif, guyyaa dhalootaa Yesuus guyyaa sanatti kabajuuf murteessan. (Luqaas 2:8-12) Barattoonni Yesuus garuu Ayyaana Qillee hin kabajan turan. Kitaabni Ingiliffaa Sacred Origins of Profound Things jedhamu akka ibsetti, Yesuus dhalatee waggoota 200 booda, “guyyaa sirrii inni itti dhalate namni beeku hin turre; namoonni kana beekuu barbaadanis muraasa turan.” Ayyaanni Qillee kabajamuu kan jalqabe Yesuus duʼee waggoota dhibbaan lakkaaʼaman booda ture.
7. Kiristiyaanonni dhugaa Ayyaana Qillee kan hin kabajne maaliifi?
7 Namoonni hedduun Ayyaanni Qillee fi duudhaawwan ayyaana kana irratti raawwataman, kan akka afeerraa fi kennaa walii kennuu namoota Waaqayyoon hin beekne irraa akka dhufan beeku. Fakkeenyaaf, namoota Waaqayyoon hin beekne irraa waan dhufeef Ingilaandii fi biyyoota Ameerikaa tokko tokko keessatti Ayyaana Qillee kabajuun dhowwamee ture. Namni ayyaana kana kabaje ni adabama ture. Yeroo booda garuu namoonni ayyaana kana deebisanii kabajuu jalqaban. Kiristiyaanonni dhugaa Ayyaana Qillee kan hin kabajne maaliifi? Wanta godhan hundaan Waaqayyoon gammachiisuu waan barbaadaniifi dha.
GUYYAA DHALOOTAA KABAJUU QABNAA?
8, 9. Kiristiyaanonni durii guyyaa dhalootaa kan hin kabajne maaliifi?
8 Ayyaanni namoota hedduu biratti beekamaa taʼe kan biraan immoo guyyaa dhalootaa kabajuu dha. Kiristiyaanonni guyyaa dhalootaa kabajuu qabuu? Kitaaba Qulqulluu keessatti guyyaa dhalootaa isaanii akka kabajan kan ibsame namoota Yihowaa hin waaqeffanne qofa dha. (Uumama 40:20; Maarqos 6:21) Guyyaa dhalootaa kabajuun waaqolii sobaatiif ulfina kennuuf tajaajilaa tureera. Kiristiyaanonni durii, ‘guyyaa dhalootaa nama kamii iyyuu kabajuu barsiifata saboota Waaqayyoon hin beeknee godhanii kan ilaalan’ kanaaf ture.—The World Book Encyclopedia.
9 Warri Roomaa fi warri Giriikii durii, namni tokko yeroo dhalatu hafuurri tokko achitti akka argamtuu fi umurii isaa guutuu nama sana akka eegdu amanu. Kitaabni Ingiliffaa The Lore of Birthdays jedhamu, “Hafuurri kun guyyaa namni sun dhalatetti waaqa guyyaa sana guyyaan dhalootaa isaa kabajamuufii wajjin walitti dhufeenya iccitii taʼe qabdi turte” jedheera.
10. Kiristiyaanonni yeroo ammaatti guyyaa dhalootaa kabajuu kan hin qabne maaliifi?
10 Ayyaanawwan amantii sobaa wajjin walitti dhufeenya qaban kun Yihowaa biratti fudhatama kan argatan sitti fakkaataa? (Isaayaas 65:11, 12) Lakki. Guyyaa dhalootaa ykn ayyaanawwan amantii sobaa wajjin walitti dhufeenya qaban kam iyyuu kan hin kabajnes kanaafi dha.
MADDI ISAA JIJJIIRAMA NI FIDAA?
11. Namoonni tokko tokko guyyoota ayyaanaa kan kabajan maaliifi? Wanti ati iddoo guddaa kennuufii qabdu maali dha?
11 Namoonni tokko tokko Ayyaanni Qillee fi ayyaanonni kan biroon namoota Waaqayyoon hin beekne irraa akka dhufan kan beekan taʼus, ayyaanota kana kabajuu isaanii itti fufaniiru. Yeroowwan kun maatii wajjin yeroo dabarsuuf carraa gaarii akka taʼan isaanitti dhagaʼama. Atoo akkas sitti dhagaʼamaa? Maatii kee wajjin yeroo dabarsuuf barbaaduun kee dogoggora miti. Maatii kan uume Yihowaa dha; inni immoo isaanii wajjin walitti dhufeenya gaarii akka qabaannu barbaada. (Efesoon 3:14, 15) Haa taʼu malee, wanti irratti xiyyeeffachuu qabnu ayyaanota amantii sobaa kabajuudhaan firoota keenya gammachiisuu utuu hin taʼin, Yihowaa wajjin walitti dhufeenya gaarii qabaachuu keenya dha. Phaawulos ergamaan, “Wanta Gooftaa biratti fudhatama qabu yeroo hundumaa qoraa mirkaneessaa” kan jedhe kanaafi dha.—Efesoon 5:10.
12. Guyyoonni ayyaanaa Yihowaa biratti fudhatama akka hin qabaanne kan godhu maali dha?
12 Namoonni hedduun maddi ayyaanota kanaa jijjiirama akka hin fidne isaanitti dhagaʼama; Yihowaan garuu akkas isatti hin dhagaʼamu. Ayyaanonni waaqeffannaa sobaa irraa dhufan ykn namootas taʼe mallattoowwan biyyaalessaa ol ol godhan isa biratti fudhatama hin qaban. Fakkeenyaaf, warri Gibxii ayyaanota waaqolii sobaa isaaniitiif kabajan hedduu qabu turan. Israaʼeloonni Gibxii erga baʼanii booda, ayyaanota namoota Waaqayyoon hin beeknee keessaa tokko fudhachuudhaan “ulfina gooftichaatiif [“Yihowaatiif,” NW] guyyaa ayyaanaa haa taʼu!” jedhanii turan. Yihowaan garuu gocha isaanii kanaaf isaan adabeera. (Baʼuu 32:2-10) Akkuma Isaayaas raajichi dubbate, ‘wanta xuraaʼaa harkaan qabuu’ hin qabnu.—Isaayaas 52:11 dubbisi.
HARIIROO NAMOOTAA WAJJIN QABDU IRRATTI GAARUMMAA ARGISIISI
13. Guyyoota ayyaanaa kabajuu dhiisuuf yeroo murteessitu, gaaffiiwwan akkamii qabaachuu dandeessa?
13 Guyyoota ayyaanaa kabajuu dhiisuuf yeroo murteessitu, wantoonni gaaffii sitti taʼan hedduun jiraachuu dandaʼu. Fakkeenyaaf, namoonni anaa wajjin hojjetan Ayyaana Qillee maaliif akkan hin kabajne yoo na gaafatan maalan godha? Namni tokko kennaa Ayyaana Qillee yoo naa kenne maal gochuun qaba? Hiriyaan gaaʼelaa koo guyyaa ayyaanaa akkan kabaju yoo barbaadde maal gochuun qaba? Ijoolleen koo guyyaa ayyaanaa ykn guyyaa dhalootaa isaanii kabajuu dhiisuu kootti akka hin gaddineef akkamittan isaan gargaaruu dandaʼa?
14, 15. Namni tokko ‘Baga ittiin si gaʼe’ yoo siin jedhe ykn kennaa yoo sii kenne maal goota?
14 Haalawwan akkasii keessatti wanta dubbattuu fi wanta gootu murteessuuf dandeettii yaaduu keetti fayyadamuun kee barbaachisaa dha. Fakkeenyaaf, namni tokko ‘Baga ittiin si gaʼe’ yoo siin jedhe callisuu mannaa, “Galatoomi” jechuu dandeessa. Haa taʼu malee namni tokko waaʼee kanaa balʼinaan beekuu yoo barbaade, maaliif ayyaana akka hin kabajne ibsuufii dandeessa. Taʼus, yeroo hunda malatti fayyadami, akkasumas gaarummaa fi kabaja argisiisi. Kitaabni Qulqulluun, “Nama hundaaf akkamitti deebii kennuu akka qabdan akka beektaniif, dubbiin keessan yeroo hunda gurratti kan toluu fi soogiddaan kan miʼeeffame haa taʼu” jedha. (Qolosaayis 4:6) Namootaa wajjin yeroo dabarsuu fi kennaa kennuun kan si gammachiisu taʼus, guyyoota ayyaanaa wajjin haala wal qabateen akkas gochuu akka hin barbaadne itti himuu dandeessa taʼa.
15 Namni tokko kennaa yoo sii kenne maal gochuu qabda? Kitaabni Qulqulluun seera akkana gochuu qabda jedhu hin kennu; taʼus qalbii gaarii qabaachuu akka qabnu dubbata. (1 Ximotewos 1:18, 19) Namni kennaa kana sii kenne tarii akka ati ayyaana hin kabajne hin beeku taʼa. Yookiin “Akka ati ayyaana hin kabajne beeka, garuu kennaa kana sii kennuun barbaada” jedha taʼa. Haala lamaan keessatti iyyuu, kennaa sana fudhachuuf ykn dhiisuuf murteessuu dandeessa. Taʼus murtoon ati gootu qalbiin kee akka si ceephaʼu gochuu hin qabu. Wanta walitti dhufeenya Yihowaa wajjin qabnu nu jalaa balleessu kam iyyuu gochuu hin barbaadnu.
SII FI MAATII KEE
16. Maatiin kee ayyaana kabajuu yoo barbaadan maal gochuu qabda?
16 Maatiin kee ayyaana kabajuu yoo barbaadan maal gochuu qabda? Isaanii wajjin walitti buʼuu hin qabdu. Wanta gochuu barbaadan murteessuuf mirga akka qaban yaadadhu. Gaarummaa argisiisi, akkasumas akkuma isaan filannaa kee akka siif kabajan barbaaddu atis filannaa isaanii kabajiif. (Maatewos 7:12 dubbisi.) Haa taʼu malee, maatiin kee guyyaa ayyaanaatti isaanii wajjin akka dabarsitu yoo barbaadan maal gochuu qabda? Wanta gochuu qabdu murteessuu kee dura, murtoo gaarii akka gootu akka si gargaaru Yihowaa kadhadhu. Haalicha irratti yaadi; qorannaa irratti godhi. Yeroo hunda Yihowaa gammachiisuu akka barbaadu yaadadhu.
17. Ijoolleen kee, warri kaan yeroo ayyaana kabajan arganii wanti isaanitti hafe akka jiru akka isaanitti hin dhagaʼamneef akkamitti isaan gargaaruu dandeessa?
17 Ijoolleen kee, warri kaan yeroo ayyaana kabajan arganii wanti isaanitti hafe akka jiru akka isaanitti hin dhagaʼamneef akkamitti isaan gargaaruu dandeessa? Darbee darbee qophii addaa qopheessuufii dandeessa. Kennaa isaaniif kennuudhaan isaan gammachiisuus ni dandeessa. Kennaa ijoollee keetiif kennuu dandeessu keessaa inni guddaan yeroo kee fi jaalala kee ti.
WAAQEFFANNAA DHUGAA HORDOFI
18. Walgaʼiiwwan Kiristiyaanaa irratti argamuu kan qabnu maaliifi?
18 Yihowaa gammachiisuuf amantii sobaa keessaa baʼuu, akkasumas duudhaawwanii fi guyyoota ayyaanaa amantii sobaa wajjin walitti dhufeenya qaban irraa fagaachuu qabna. Taʼus, waaqeffannaa dhugaas hordofuu qabna. Akkamitti? Karaan inni tokko, walgaʼiiwwan Kiristiyaanaa irratti yeroo hunda argamuu dha. (Ibroota 10:24, 25 dubbisi.) Walgaʼiiwwan, kutaa waaqeffannaa dhugaa baayʼee barbaachisoo taʼani dha. (Faarfannaa 22:22; 122:1) Yeroo walgeenyu wal jajjabeessuu dandeenya.—Roomaa 1:12.
19. Dhugaa Kitaaba Qulqulluu baratte namootatti himuun barbaachisaa kan taʼe maaliifi?
19 Karaa biraan waaqeffannaa dhugaa itti hordoftu immoo wanta Kitaaba Qulqulluu irraa baratte namootatti himuu dha. Namoonni hedduun wanti hamaan lafa irratti taʼaa jiru baayʼee isaan dhiphisa. Tarii atis nama miira akkasii qabu beekta taʼa. Abdii yeroo gara fuulduraa gammachiisaa ati qabdu itti himi. Gumii Kiristiyaanaa irratti yommuu argamtuu fi namootatti dhugaa Kitaaba Qulqulluu yeroo himtu, kutaa amantii sobaa fi duudhaawwan isaa taʼuuf fedhii ati qabdu badaa deema. Karaa sirrii taʼeen Yihowaa waaqeffachuuf yeroo murteessitu gammachuu akka argattuu fi Yihowaan carraaqqii kee akka eebbisu mirkanaaʼaa taʼuu dandeessa.—Miilkiyaas 3:10.


text:
Average Rating: 3
Total Votes: 5
Ammayallaathoru dhaivamundo Athilum valiyoru kovilundo Kaalam marakkaatha thyaagamalle amma Kaanapedunnathaam dhaivamalle Amme….amme….amme….(ammayallaathoru) Thikanja bharavum poovaay kaanum Niranja novilum nirvruthi kollum Kanavin kaanjana thottilorukkum(2) Kallyaani raagam paadiyurakkum Rareeraaro raaraariro… (ammayallathoru) Sarvavum marakkum kodathiyamma Sathya prabha than sannidhi amma Sneha saaram nee thanneyalle Sevana bhaavam nin praananalle Amme….amme….amme….(ammayallaathoru)Tweet


text:
Bakka bu’oonni Sochii Bilisummaa Ummatoota Benishaangul(BPLM), Sochii Bilisummaa Ummatoota Gaambeellaa (GPLM), Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadeen(ONLF), Adda Bilisummaa Oromoo(OLF) fi Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Sidaamaa(SNLF), bakka bu’oonni dubartootaa fi dargaggootaa dhaabbolee kanneenii ummatoota isaanii fi, fedhii fi hawwii ummatoota cunqurfamoo Itoophiyaa hundaa bakka bu’uudhaan Kora Waliigalaa 1ffaa Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasiif Bitootessa 21 hanga 25 bara 2016 Eertiraa magaalaa Asmaraatti walgahan.
Bakka bu’oonni kunneen qabsoo isaanii mootummaa abbaa irree Itoophiyaarratti gaggeessan kan waliigalaa fi muxannoolee horatan kan waloo irratti mari’ataniiru. Kana malees, haala Itoophiyaa keessaa kan wayta ammaa, haala Godinaa Gaanfa Afrikaa fi idil addunyaa irratti gadi fageenyaan kan mari’atan yoo tahu, tarsiimoo fi imaammata qabsoo bilisummaa fi dimokraasii Itoophiyaa keessatti finiinaa jiru fuula dura furgaasuutti akeekkates baasanii jiru.
Korri kun Pireezidiyemii Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii, Koree hoji-raawwachiiftuu fi gaafatamtoota biiroolee hanga Kora Gumii bulchiinsaa itti aanuutti akeeka tumsichaa hojiirra oolchan filatee jira. Dabalataanis, bakka bu’oonni heera, sirna bulmaataa fi dokmantiilee tumsichaa adda addaa wixinaman irratti gadi fageenyaan mari’achuudhaan raggaasaniiru.
Korri kun ummatoonni Itoophiyaa keessaa hundumtuu, irree tokkoomeen qabsoo mirga isaanii gonfachuudhaaf mootummaa abbaa irree Itoophiyaa bitaa jirurratti gaggeessan akka cimsan waamicha dhiyeessee jira. Kana malees, hawaasni addunyaa mootummaa Itoophiyaa yakka suukaneessaa raawwataa jiru deeggaruu akka dhaabu gaafateera.
Korri jalqabaa Tumsa Ummatootaa kan Bilisummaa fi Dimokraasii kun, ajjeechaa goleelee Itoophiyaa hunda keessatti gaggeeffamaa jiru guutummaatti balaaleffateera. Addattis hiraaraa fi tarkaanfii suukaneessaa Oromiyaa keessatti lammiilee harka duwwaa hiriira bahanirratti humnoonni TPLF/EPRDF fudhataa jiran gadi jabeessee balaaleffate.
Maayiirratti, korri kun dhiittaa mirgoota namoomaa fi humnaan dacheerraa buqqisuu tahe jedhamee lammiilee lafoota baadiyyaa naannolee Amaaraa, Benishaangul, Gaambellaa, Koonsoo, Oomoo, Oromiyaa, Ogaadeeni fi Sidaamaa keessa jiranirratti gaggeessaa jiru balaaleffateera. Keessumaa ammoo tumsichi naannolee Ogaadeen, Oomoo, Gaambeellaa, Benishaangul fi kutaalee Itoophiyaa biroottis kaampaaniilee biyyoota adda addaa mootummaa Itoophiyaa waliin harka wal keessa naqachuudhaan hawaasa tikfataa fi qotataa lafa isaarraa buqqisuun qabeenya uumamaa ummatichaa saamuuf shiraa jiranis gadi jabeessee balaaleffatee jira.
Nagaa, Dimokraasii fi Mirga Haqaa Ummatootaa kan Hiree Murteeffannaa!
Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii
Bitootesssa 25, 2016
Asmaraa, Eertiraa
Waajjira Pireeziidiyemii
===========================
For Amharic Version Click Here


text:
Waxabajjii 7,2017 Duulli karaa ergamtuu diinaa OPDO uummatarratti dalagamu itti fufuun, guyyaa torbaa oliif magaalaa jimmaa keessatti gibira kaffaluu diddan jedhamuun aangoo seeraan alaa fayyadamuun mana daldalaa uummatarratti cufuun itti fufe. Haalaa kana keessatti daldaltoonni danuun hanqina maallaqaaf jecha akka malee miidhamaa jiraachuun dubbatame.
Bakkeewwaan magaalicha keessaa irratti xiyyeffatamee cufamaa jiru Qocii, Ajiippii, Naannoo Ginjoo Guduruu, Jireen, Kuulloo Barrii fi kanneen kaan keessattillee duullu mana daldalaa samsuu cimee itti fufee jira
Magaalaa Jimmaa Keessatti Galii Gibiraa Kaffaluu diddan jedhamuun Uummatarratti Mana Cufuun Itti Fufe.
Waxabajjii 7,2017 Duulli karaa ergamtuu diinaa OPDO uummatarratti dalagamu itti fufuun, guyyaa torbaa oliif magaalaa jimmaa keessatti gibira kaffaluu diddan jedhamuun aangoo seeraan alaa fayyadamuun mana daldalaa uummatarratti cufuun itti fufe. Haalaa kana keessatti daldaltoonni danuun hanqina maallaqaaf jecha akka malee miidhamaa jiraachuun dubbatame.


text:
Bara 2007 obbo Tasfaayee Dinqaa aanaa Dandii magaalaa Giinciti gaangittii yammuu bitan baay’ee xiqqaa turte.
Leenjii ega fudhatteen booda gaarii harkisaa tajaajila ba’aarraa galii argamuun maatii obbo Tasfaayee deeggaraa turteetti.
Jiraattonni magaalichaa gaangittiin garaadhaa akka qabdu maatin obbo Tasfaayeefaa yoo dubbatan, itti qoosaa turan. Yoo garaa dhukkubee bokokte malee; hin ta'uun.
Ogeessonni yaalaas laalaniituma ajaa’ibaan dinqisiifachaa turan.
Waajjira Misooma Qabeenya Beelladaa fi Qurxummii aanaa Ambootti ogeessi fayyaa beelladaa Dooktar Misgaanaa Lammii gaangen uumamaan hir’ina kroomoozoomii waan qabduuf saayinsiin akka hin dhalletti himu.
Hawaasnis taanan barmaatan akka amananitti gaangen quuftee samii waan dhiittef, samiin gadi lafatti dhiyoo ture ol fagaatee, Waaqni aaree waan ishee abaaref hin dhaltu jedhu.
Dooktar Misgaanaan akka jedhanitti, gaangonni tokko tokko kroomoozoomii guutuu yoo qabaatan ilmoo godhachuu danda’u.
Kanaan dura godinuma Shawaa lixaa aanaa Midaa Qanyiitti gaangen dhaluushee DhRTO gabaasera.
Hawaasni dhala gaangittii ilaalchisee yaada laates; kun araara Waaqati jedhu.


text:
Teeknolojii
Finfinnee, Waxabajjii 16, 2009 (FBC) Barattoonni Taanzaaniyaa sadii dorgommii kalaqa saayinii iddil-addunyaa Ameerikaatti geggeffame tokko injifataniiru.
Finfinnee, Waxabajjii 16,2009(FBC)-Agarsiisni Qunnamtii fi Infoormeeshin Teeknooloojii Roobii dhuftu magaalaa Finfinneetti gaggeeffama.
Finfinnee, waxabajjii 15, 2009 (FBC) Filannoo pireezdaantummaa Ameerikaa 2016 uggurtoonni ragaa Raashiyaa ragaalee filannoo waliin wal-qabatan kan bulchiinsota 21 ugguruu isaanii qondaaltonni Ameerikaa himaniiru.
Finfinnee, Waxabajjii 14, 2009 (FBC) Teessoonsaa Saanfiraansiiskoo kan ta’ee fi biyyoota gara-garaa keessatti tajaajila taaksii kan kennu kaampaaniin Ubar hojimaata hojjattoota isaa itti jajjabeessu haaraa jalqabeera.
Finfinnee, Waxabajjii 13, 2009 (FBC) Maarsariitiin ‘Watch Know learn’ barattootaaf, barsiisotaaf, maatii barattootaaf fi ogeeyyii barnootaaf kan gargaaru viidiyoowwan barnootaa kuma 50 barnoota oolmaa daa’immanii hanga kutaa 12ffaa gurmeessee kan qabatedha.


text:
Leenjiin abbootii Mana Kiristaanaaf kenname
Gaazexeessaa Yordaanoos Gonfaatiin
(Kutaa Miidiyaa Wiirtuu Adaamaa)
Mana Kiristaanaa Ortodooksi Tawaahidoo Itiyoophiyaatti Qindeessaafi Qajeelcha Manneen Dilbataa, Waldaa Qulqullootaa, Wiirtuun Adaamaa leenjii mata dureewwan garagaraa irratti abboottii amantaaf kenneera. Abbootii bulchitoota Manneen Kiristaanaafi gaggeessitoota kutaa lallaba Shawaa Bahaa jala jiraniif waldichi magaalaa Adaamaatti guyyoottan lamaaf (Hagayya 21-22, 2008) leenjii kana kennuun xumureera.
Hirmaattota Leenjiichaa
Dhimmoonni leenjiin kun irratti kennames Sirna Bulchiinsa Ammayyaa, Akkaataa Bulchiinsafi To’annoo Maallaqaa, Tooftaalee Walitti bu’iinsa itti hiikan, Waa’ee Gaggeessummaa, Dhimmoota Mana Kiristaanaa Tibbanaafi kkf dha. Leenjiileen kanneen hayyoota barumsa Mana Kiristaanaafi saayinsii addunyaan biyya keessaa hanga biyya alaatti beekamani fi muuxxannoo leenjii kennuutinis beekamtii qabaniin kennamaniiru. Sirna baniinsa leenjichaa irratti hojii gaggeessaan kutaa lallaba Manneen Kiristaanaa Shawaa Bahaa Maggaabe Tifsiit Mulugeetaa Charinat akka dubbatanitti, Waldaan Qulqullootaa kaayyoo hundeeffameef akka galmaan gahuuf gaggeessittoonni Mana Kiristaanaa sadarkaan jiran tumsa barbaachisu gochuu akka qaban gaafataniiru. Kana malees hojiirra oolmaa leenjichaatiifis harka wal-qabatanii (walitti dhufuun) hojjachuuf akka mijatu caasaa kaa’ameen abbootiin amantaa amantoota mara waliin ta’uun dammaqinaan hojjachuu akka qaban dhaamaniiruu.
Maggaabe Tifsiit Mulugeetaa Charinat (bitaa) fi hirmaattota leenjiichaa muraasa (mirga)
Abbootiin amantaa leenjii kana irratti hirmaachaa turaniis leenjiin akkanaa kennamuun mana amanatichaaf, addunyaa ammaayyoofte keessatti barumsa, dudhaafi seenaa ishee qabattee akka itti fuftu taasisa waan ta’eef cimee itti fufuu qaba jedhaniiru. Leenjiin hayyootaan bifa kanaan kennamu kun “abbootii amantaaf qofa osoo hin ta’iin uummata kiristaanaa, dargaggoota, abbootii amantaa biroofi Diyaaqonoota birattis gadi bu’uun osoo kenname” jechuunis gaafataniiru. Leenjii fudhatan kanatti gargaaramuun nuffii tokko malee yeroo kamuu caalaa dammaqinaan jijjiiramni barbaadamu akka dhufuufi Manni Kiristaanaa ulfina qabduun fuuldurattis akka tarkaanfattu hojjachuuf akka carraaqan waadaa galaniiru.
Walitti qabaan Waldaa Qulqullootaa Wiirtuu Adaamaa Barsiisaa Injiinar Geetinnat Asraat “waldichi yoomiyyuu taanaan mul’anni isaa gaarummaafi guddina Mana Kiristaanaa waan ta’eef abbootiin amantaa waldichaaf gorsa abbummaa kennuufi kadhannaa taasisuun maddii dhaabbachuu qabdu” jechuun gaafataniiru. Waldichi gara fuulduraattis hojiilee gurguddoo hojachuuf karoorfachuus himaniiru.


text:
TIMIRTTE 18
Metootida Nu Ishata Ayba Ogiyan Maaddana Danddayiyoo?
Yihoowa Markkati, meretay gattiyo daafaban qohettida bantta ishantta maaddanau issi issibaa sohuwaara oottiyoogaa doommoosona. Hegaadan oottiyoogee nuuni issoy issuwaa wozanappe siiqiyoogaa bessees. (Yohaannisa 13:34, 35; 1 Yohaannisa 3:17, 18) Nuuni ayba ogiyan maaddana danddayiyoo?
Miishshaa immoos. Yihudaa biittan gita namisay denddido wode, Anxxookiyan deˈiya beni Kiristtaaneti bantta ayyaana ishantta maaddanau miishshaa yeddidosona. (Oosuwaa 11:27-30) Hegaadan, hara biittan deˈiya nu ishantti keehi metootiyoogaa eriyo wode, eta maaddanau gubaaˈiyaa baggaara miishshaa yeddoos.—2 Qoronttoosa 8:13-15.
Koshshiyaaban maaddoos. Meretay gattiyo daafaban qohettida heeran deˈiya cimati yan deˈiya ishati ubbay saro deˈiyaakkonne xomoosoosona. Maaddiya komitiyan oottiyaageeti qumay, geeshsha haattay, maayoynne xalee asau imettanaadaaninne shemppiyoosay giiganaadan oottana danddayoosona. Koshshiya eray deˈiyo daro Yihoowa Markkati bantta dosaaninne bantta wociyan yaa biidi moorettida keettaanne Kawotettaa Addaraashaa keexxiyoogaaninne haraban maaddoosona. Nu dirijjitiyan deˈiya issippetettaynne issippe oottiyo wode demmido eray koshshiyo wode sohuwaara asaa denttettanaadaaninne koshshiyaabaa shiishshanaadan maaddees. Nuuni maaddiyoy ‘nunaara ammanuwan deˈiyaageeta’ gidikkonne, hara haymaanootiyaa kaalliyaageetakka nuussi danddayettida keenan maaddoos.—Galaatiyaa 6:10.
Ayyaanaabaaninne qofan maaddoos. Meretay gattiyo daafaban qohettidaageetussi minttettoy keehippe koshshees. Hegaa mala wodiyan, nuuni “minttetto ubbaa Xoossaa,” Yihoowappe minttettuwaa demmoos. (2 Qoronttoosa 1:3, 4) Sahuwaunne tuggau gaaso gidiya meto ubbaa Xoossaa Kawotettay mata wode xayssanaagaa Geeshsha Maxaafay odiyoobaa, hidootaa qanxxi uttidaageetussi ufayssan yootoos.—Ajjuutaa 21:4.
Meretay gattiyo daafabaa wode Yihoowa Markkati sohuwaara maaddana danddayiyoy aybissee?
Bashshaappe attidaageetussi ayyaanaaban minttettiyaabaa ay yootana danddayiyoo?


text:
Kitaabni Qulqulluun Dhugaa Taʼuu Isaa Akkamitti Beekna?
Kitaabichumti iyyuu “Dubbii Waaqayyoo” akka taʼee fi Waaqayyo akka “hin sobne” dubbata. (1 Tasaloniiqee 2:13; Tiirtos1:2) Kun dhugaa dhaa? Moo Kitaabni Qulqulluun sheekkoo fi oduu duriitiin kan guute dha?
Caalaatti Baradhu
DAMMAQAA!
Macaafni Qulqulluun Yeroo Harʼaatti Ni Fayyadaa?
Hiiltan yeroo manaa baʼetti, warri isaa abdii isatti kutatanii turan. Haa taʼu malee, waggaa 12 booda jijjiirama guddaa waan godheef eenyummaa isaa beekuun isaanitti ulfaatee ture. Maaltu isa jijjiire?
Macaafni Qulqulluun Maal Barsiisa?
Macaafni Qulqulluun
—Kitaaba Waaqayyo Namootaaf Kennedha
Macaafni Qulqulluun rakkoowwan dhuunfaa moʼuuf kan si gargaaru akkamitti? Raajiiwwan Macaafa Qulqulluu kan amantu maaliifi?


text:
Daily Archives: May 4, 2017
SQ-Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo Qophii Caamsaa 4,2017
Wayyaanee TPLF Tooftaa Ummata Oromoo Itti Saamaa Turte Kan Duraanii Jalaa Cufamnaan Amma Mala Biraa Dhahataa Jirti.
Caamsaa 4,2017/Oromiyaa keessatti Wayyaaneen daandiin duraan ittiin qabeenya ummataa saamaa turte tokko tokko Qabsoo Ummanni Oromoo gaggeessaa jiruun jalaa cufannaan yeroo ammaa kana tooftaalee gara garaa kan maallaqa ummataa ittiin sasmtu baafattee ummata keenya burjaajessaa jirti.
Godina Baalee magaalaa Goobbaa keessatti Miseensa Inshuraansii fayyaa ta’aa jettee ummatarraa maallaqa sassaabachaa jiraachuu Qeerroon Goobbaa gabaasee jira
Godina Arsii Aanaa Xiyyoo Keessatti Hojjattoota Waajjiraalee Hanga Gandaatti jiraniin Marii Nagaa Jechuun Diqisiisaa Jiru.
Caamsaa 4,2017/Hojjattoota Waajjiraalee Nageenyaa hanga Gandaatti jiranii,Hojjattoota Carraa Hojii hanga Gandaatti jiran fi Jiraattota Magaalattii hunda walitti qabuun marii nageenyaa jechuun Ummata jireenya isaa guyyaa guyyaanii akka hin gaggeeffanne gichaa jiraachuun dhagayameera.Marii isaanii kana keessatti wanti irratti fuulleffatamee irratti mar’iatamaa jiru dhimma Qabsoo Ummanni Oromoo gaggeessaa jiruu yoo ta’uu. Continue reading
HRLHA-10th Anniversary Fundraising
What Does Your Donation to HRLHA?
-
Be the voice of individuals at risk of execution, torture or disappearance
-
Promote human rights in the Horn of Africa in general in Ethiopia in particular
-
Ensure international human rights apply to everyone, in the Horn of Africa
-
Bring perpetrators of human rights violations to justice
-
Influence laws and policy to bring human rights protection for all.
https://www.gofundme.com/hrlha10th-anniversary-fundraising
ONN: Qophii Kaayyoo
Dastaa Hinsarmuu “Eebba Dhalootaaf Darbu”
Faaruu Danstaa Hinsarmuu ” Hin Laadhu Dhaala Abbaa Koo” !!!
Oromia News Network “ONN”
Sa’a Abbaan Gaafa Cabse Hormi Ija Jaamsa”
Dachaasaa Deebisaatiin
Ebila 3, 2017
Barruukootti utuu hin cehin, mudannoo tokko kanan qabuunan eegala.’
Guyyaa tokko yeros barataa kutaa 10n ture bara filannoo bara 2002 jechuudha. OPDO documentary hadhaa guddaa qabu, documentary dhaaba ABO hadheessu keessi isaa sobaan dhommoqu akkaataa ittiin ABOn uummata Oromoo qalu jechuun barataa agarsiisuuf galma Bulchiinsa maagaalattin keessa jiraadhuutti walitti nu qabde. Jaallan bara sana qabsoo afaan Oromoof hogbarruu akkasuma qabsoo uummatichaa waliin taasisnu faana buunee deemne. Documentary sun is banamee ilaaluu jalqabne. Wanti achirraa marti akka hadhaa qabu waan barreef dursinee walakkattii cufsiifnee gaaffilee gaggabaaboo wal harkaa fuunee dhiyeessineef gaaffiin keenya guddaan deebii dhabe gaafasii “yeroo ABOn akkas godhu kan waraabe eenyu? Inni waraabe sunis mataansaayyuu nama badii kana raawwatedha. Tole erga ABOn akkas uummata darara jettanii badii kana gaafa raawwatu kan qopheessee Video waraabe eenyu jedhama. Hamma video waraabdan abbaa yakka hamaa kana raawwate irraa deebisuuf guumaacha maaf hin goonee? Yoomiyyuu ABO uummata Oromoo irratti kana dalaguuf wixinees ta’ee kaayyoo kanaa hin qabu ” jechuun dhiitnee baane. Continue reading


text:
Archive | April 16, 2017
ODDU RSWO Ebla 16, 2017 Oduu, Qophii Addaa fi Dhaamsa RSWO
ONN: MARII GUMII OROMIYAA ADDUNYAA 2017
OMN: Marii Global Gumii Oromia (GGO) Ebla 14, 2017
#FXG – Oduu gara garaa, Ebla 16, 2017
Gumii Oromiyaa Adduunyaa – GGO
Gumii Oromiyaa Adduunyaa Hiwi Elona ~ Eb/2017 Yeroo ammaa kanatti Gumiin Oromiyaa Adduunyaa 1ffaan biyya Ameerikaa Naannoo Miniisootaa keessatti gaggeeffamaa jira. Haa ta’u malee namoonni hedduun gumii kana ilaalchise hubannaafi odeeffannoo gahaa waan qaban natti hin fakkaatu. Gumiin kuni yeroo jalqabaatif kan gaggeeffamu ta’uu isaa irraan kan ka’e namoonni hedduun maalummaafi galma isaa sirritti hubannoon […]


text:
Archive | May 6, 2017
Oromo Community Performance at 54 African Day in Wellington, New Zealand
Ibsa ABO: Finfinneen Lafa Oromoo ti!
Finfinneen Lafa Oromoo ti! ADDA BILISUMMAA OROMOO OROMO LIBERATION FRONT (Ibsa ABO) Mootummoonni Itoophiyaa dhufaa-dabraan ummata Oromoo fi cunqurfamtoota Impaayerattii keessaa biroo diinagdee fi siyaasaan moggeessuuf saamicha lafaa akka imaammatoota isaanii keessaa isa tokkootti dhimma itti bahan. Qonnaan bultootni Oromoo miliyoonotaan lakkaawaman dachee akaakilee-abaabilee isaanii irraa buqqifamuudhaan tajaajiltoota murna aangoorra jiruu taasifamaniiru. Adeemsi kun hanga […]


text:
Abbaan Alangaa Federaalaa namoota lama Ayyaana Irreechaa irratti jaarsolii harkaa maayikii humnaan fudhachuun jeequmsa kakaasuun namoota 55 akka du’aniif sababa ta’an ittiin jedhee himateera.
Abbaa Alangaa himatamaa 1ffaan Tufaa Malkaa kabaja ayyaana Irreechaarratti jaarsolii biyyaa harkaa maayikii humnaan fudhachuun jeequmsa uumuun, ayyaanichi karaa nagaan akka hin kabajamne taassiseera jechuun himateera.
Himatamaa 2ffaan Kadir Badhaasoo immoo jeequmsi akka jalqabuuf bilbilaan qindeessaa ture jechuun abbaan Alangaa mana murtii olaanoo Federaalaatti akka himate miidiyaaleen mootummaa gabaasaniiru.
Himatamtoonni lamaan kabaja ayyaana Irreechaa irratti lubbuun namoota 55nii akka darbuuf sababa waan ta’aniif yakka Shorkeessummaan akka himataman gabaafameera.
Mormii himatamtoonni dhiyeeffatan dhaggeeffachuuf Manni murtii Caamsaa 24,2009tti beellameera.
Ayyaana Irreechaa Sabni Oromoo Umurii fi saalaan osoo adda hin baasin aadaaa fi duudhaa isaa karaa nagaa itti kabajatu irratti tarkaanfii gara jabeenyaa loltoonni mootummaa fudhataniin lubbuun namoota dhibbootamaa darbeera.
Mootummaan lakkoofsi namoota kabaja ayyaanicha irratti du’anii 55 akka ta’e beeksisuun ni yaadatama.
Haa ta’u malee, ragaaleen jiran lakkoofsi namoota ajjeefamanii kan mootummaan jedhuu ol akka ta’e ni mul’isu..
Bakka kabaja ayyaanichaatti loltoonni mootummaa meeshaa waaraanaa hanga funyaaniitti hidhatan dursanii bakka qabachuun dhiiga lammiilee nagaa ayyaana kabajuuf manaa bahanii dhangalaasuun kan yaadatamuudha.
Namoota nagaa loltoota mootummaan ajjeefamaniif itti gaafatamuu kan qaban loltoota mootummaa fi ajajoota isaanii ta’ee osoo jiruu ragaa sobaan qindeeffameen namoonni nagaa himatamaa jiru.
Basaastonnii fi loltoonni Mootummaa Wayyaanee waggoottan 26n darban bakka namoonni baay’een itti walgahan irratti boombii darbachuu, qabeenya mancaasuu, fi namoota ajjeesuun ragaa sobaa qindeessaa turaniiru.
Ragaalee sobaa erga qindeeffatanii booda lammiilee nagaa yakka adda addaan himachuun kan baratame waan ta’eef himannaan ammaa kunis haaraa akka hin taane keessa beektonni himaniiru.


text:
Solomon Ungushe Vs Jawar Mohammed.
(Maaliin walfakkaatu, Maaliinis Gargar Ba’u)
=========
Taajjabbii Dhuunfaa Kutaa 1ffaa
= = == = = = = = = =
Maal Maalfaan Walfakkaatu?
=== = = = = ==
1. Lamaanuu Sabboontota Oromooti; jireenya isaanii irra caalaa waan Oromoofi haqa Oromoo ifa gochuudhaaf tattaafatu
2. Lamaanuu Oromoodha; Oromoo keessaa biqilani guddatan.
3. Lamaanuu namoota baratanidha; barumsa gaggaarii baratan
4. Lamaanuu obsa qabu; miidiyaa hawaasaa kanarratti yeroo namoonni qubeellee sirreessanii katabuu hindandeenye isaan abaaraa oolan homaa tokkottuu hinlakkaa’an,
5. Lamaanuu hordoftoota qabu; uummanni bicuun isaan balaaleffatus baayyeen Oromoo isaan jaallatu…..
6. Lamaan isaaniitu dantaa amantii hinqaban; kaayyoonsaanii Oromummaafi sabboonummaa qofa.
Maaliin gargar Ta’u?
= = = = = = = =
1. Dr. Solomon nama bilchaataadha; umuriinsaas ta’e muuxannoonsaa Jawariin olidha; Jawwar ijoolleedha; ariitiis qaba.
2. Dr. Solomon Qabsoo Uummata Oromoo bara Dargii ka’ee jalqabe (fakkeenyaaf, abbaa qubee Oromoo Dr. Hayilee Fidaa waliin mana hidhaatti dararamaa tureera) Jawwar garuu reefuma miidiyaa hawaasaa kanaan qabsoo yaabbatee oofe,
3. Dr. Solomon carraa miidiyaa (kanneen akka TV, OMN fi ONN) tiin carraa argatee beekumsaafi muuxannoo qabu dabarsuu hindandeenye; OMN tti silaa namnuu hinbutu. Jawar Mohamed garuu yaada xiqqoo argannaan miidiyaan harkasaa waan jirtuuf ganamaaf galgala irra taa’ee odeessaa oola; akka malees of beeksiseera.
4. Dr. Solomon Saayntistii barnoota uumamaati. Maqaasaatiin argannoowwan haaraan 50 ol galmee beekumsa addunyaarratti galmaa’anii jiru (akka Afriikaatti nama argannoo qorannootiin 1ffaarra jirudha) Jawar Mohammed saaynsii siyaasaa BA barate, MA nsaa garuu saaynsii siyaasaas miti; ammoo nama kalaqaa yookaan theory’ tokkollee uume/develop godhe miti. Bilchina beekumsaa hedduutu isa hafa.
5. Dr. Solomon waan fb isaarratti katabu ragaan tumsee kataba; haqa fiixeeshee argannaan nama tokkooshee qerbeerra hinkaa’u. Waan yaadasaa keessa jiru dubbachuuf duuba hinjedhu. Jawar Mohammed waan baayyee siyaasaaf gargaarama. Fakkeenyaaf, sa’a 2 gidduutti Baqqalaa Garbaa hin hiiktan taanaan tarkaanfii sinirratti fudhatama jedhee Wayyaane dorsisaa ture; lafa naanna’ee haasaa godhuttis wayyaaneen kufteetti, duuteetti, cabdeetti…kkf jechuun uummata harka walitti reebsisaa oola; sun amaluma siyaasaati jennee malee waan sobaa hedduu hedduutu jiru. KD
6. Dr. Solomon rakkinoota jaarmiyaalee siyaasaafi aktvistoonni uuman hunda sodaa malee ba’ee kataba; gartuu siyaasaa kamiifillee hinqabatu. Jawar Mohamed ammoo waan ABO/WBO akka inni miidyaa OMN tiin dubbatamu fedha hinqabu; yoo gaazexeessitoonni akka tasaa dhiyeessanillee tarkaanfii cululuqaafi daalachaa KD irratti fudhata.
7. Dr. Solomon namoota isa qeeqaniifi isa arrabsaa oolaniif yeroo tokko tokko deebii kennaf, kaanneen kaan ammoo Block’ godhee mana hidhaaa Nomolos’ buusaa oola. Amansiisuufis ragaa soquun itti dadhabaa oola. Jawar garuu deebii kennuuf hinrakkatu; haata’u malee namoota kumootaan hedduu ta’an kan qubeellee beekanii hinkatabne hedduu kaafatee waan jiruuf isaantu falmaafi oola (nama siyaasaa jechuun akkana..kd).
8. Dr. Solomon buddeenasaa mootummaa Amarikaaf hojjetee nyaata; yeroo irraa hafte ammoo Oromoof dubbachuufi hojjechuura oolchata (galata nurraa qaba), jawar Mohamed Maallaqa Oromootiin jiraata; Oromootu miidiyaa dhabbatee, buusiis buusee isa qacaree hojjechiisaa jira; kanaafis akka seera manichaatti buluu qaba malee abbaa irrummaa calaqqisiisuu hinqabu.
Namoonni Hubannoo Hinqabnu maal gochaa jiru?
== = = = = = = ===
1. Dr. Solomon wallaggatti Jawar n ammoo Arsiitti qoqqooduun hololu. Kun hojii isaanii utuu hintaane hojii hololtootaati.
2. Dr. Solomon kiristaana Jawarn ammoo Isilaamatti qoqqooduun holola itti hojjetu; isaan garuu kun dantaasaanii miti.
3. Jawar Sabboonaafi qabsaa’aa Dr. Solomon ammoo diigaafi nama OMN balaaleffatutti lakkaa’uun hololu. Haata’u malee lamaanuu Oromoo nijaallatu; Dr. Solomon OMN jibba utuu hintaane, daba achi keessatti ol hanqaaqee gadi hanqaaqe sana balaaleffataa jira.
Maal ta’uu qaba?
= = == = = = =
1. Lamaan isaaniitu keenya waan ta’aniif qomatti haaqabannu; haagorfannu; itti haa fayyadamnu; haagargaarru.
2. Irratti holollii keenyaa haadhaabnu; yoo isaan badii godhan garuu itti haahimnu; yoo didan uummataaf haasaaxillu (kana gaafa goonu hololaan utuu hintaane, ragaan)
3. Hayyoota kanneen lamman akka diinaatti ilaaluurra; ofitti isaan qabannee, isa dhalataa keenyaa aguugaa jiru TPLF tti haagalagallu.
4. Jawar Mohhamed Daayirkteerummaa OMN rraa kaafannee namoota ogummaa bulchiinsa gaazxeessummaa qaban achirra kaawwannee, boordii achi keessa jiranis kanneen amantaafi naannoolee Oromiyaa hunda bakka bu’anirraan ijaarrannee miidiyaa keenyaa haajabeeffannu. Jawar Mohamed ammoo mana barumsaasaatti deebi’ee saaynsii siyaasaa PhD saa itti haafufu. kana yeroo gonummoo hamma inni barumsasaa fixatutti haagargaarru; xiinxaloota siyaasaa tokko tokkoof ammoo itti haagargaaramnu. AKka seera OMN tti daayraketerri waggaa 2 f qofa dalaga. Isa booda nijijjiirama. inni garuu waggaa 3ffaaf humnumaan itti fufee jira. kun sirrii miti; humnaan aangora turuu kan wayyaanee as mana Oromoo keessatti fiduun sirna Gadaa cabsuudha.
5. Lamaanuu hirdhinaafi jabina mataa ofii waan qabaniif gama jabina isaaniin isaan jajnee bakka hirdhina isaanii haaduuchinuuf.
–
Taajjabbii Kutaa 2ffaan itti fufa.
Hubachiisa: Gidduu kana namoota yaada qajeelaa hinqbneefi qubeellee katabuu hindandeenye, soba hanqaaqaa oolan 500 ol block’ godheera; namoonni akka walirraa barannu barbaaddan qofaan yaada keessaan bilisa ta’aati asii gaditti kenna. Taajjabbii argu katabuun dirqama barreessaa tokkooti KD
1….2…..3…
Beekan Guluma Erena, Caamsaa2017


text:
TV Oromiyaa irratti mariin waa’ee qubee geggeeffamaa jira. Maal jedhu laata?
Waluma galattii WAYYABE nama isaan mormuu kan morma irraa gatuu, yookin hidhaatti tortorsuun beekkaman , guyyaa hardha TVOn deeggartoota yookin abbooti garaa waayee qubee kana deeggaran waliitti fiduun gama foddaa isaaniitiin saba amansiisuuf irrattii marii godhaa kan jiraniidha.
Haaluma kanaanis erga qubee haaraya kanaan fayyadamuu eegalanii waggoota 3 lakkoofsiisnee bu’aa fii jijjirama guddaas irraa arginee jirra jechuun akka qubeen haaraya kun jabaatee itti fufu gochaa kan jiraniidha.
Kanaaf GAAFII AFAANII OTUU HIN TAANEE QABSOON QABEENYA WAYYANEE BARBADEEYSUU FII WAYYANEELEE HIDDAAN BUQQISUU QOFATUU MURTEESA.
QABSOON ITTII FUFA….


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
Vennilaa Vennilaa Vennilaavae Vandhadhae Mudhar Kaadhal Kannilae Kannilae Madhuch Chaaral Kandadhum Mudhar Kaadhal Thoondilil Meenaa Thooyavaanaa Kaaranam Naanaa Neeyae Neeyae Sol (Vennilaa) Ennavaa Ennavaa Edhu Kandu Maiyal Aanaay Edhanaal Edhanaal Imai Kadandhu Kannaayp Poanaay Neeyengoa Pirandhaay Naanengoa Pirandhaen Orae Oru Paarvaiyaal Uyiraik Kudiththaay (Vennilaa) Kangalai Moodinaal Kan Vandhu Ullam Killum Kattilai Naadinaal Iravinru Neelam Kollum Vaeroadu Thudikka Yaaroadu Uraikka Kanaak Kanda Kaatchigal Kaiyil Varumaa (Vennilaa)Tweet


text:
Pireezdaantiin Kooriyaa Kibbaa haaraa Muun Je In erga filatamanii as yeroo jalqabaaf bajata Woonii Kooriyaa Kibbaa tiriliyona 11.2 ga’u dhiheessaniiru.
Isa keessaas Woonii tiriliyona 4.2 kan ta’u namoota kuma 100 fi kuma 10 carraa hojii uumuuf kan yaadame yoo ta’u, carraaleen hojii kuma 71 ta’an kan uumaman damee mootummaani jedhameera.
Tiriliyonni 7 ammoo maanguddoota, hojjattoota dubartootaa fi maatiiwwan galii gadi aanaa qabaniif kan ramadamedha.
Carraa hojii jedhamanii kan qabaman keessaa balaa abiddaa ittisuu, poolisii, gargaaraa/tu barsiisummaa , tajaajila hawaasummaa kan keessatti argamu yoo ta’u, dargaggoota hojii barbaadaniif daldala xixiqqoon fi dameelee teeknoolojiin deggarsa taasisuuf karoorri qabameera.
Caarraa hojii uumuutti xiyyeeffaannoo akka kennan kan dubbatan Pireezdaantiin Kooriyaa Kibbaa Mun Mun Je In keessumaa dargaggootaaf carraalee hojii mijeessuun dhimmoota immaammataa dursa kennaniif akka ta’e eeraniiru.
Kooriyaa Kibbaatti Ebila darbe lakkoofsi hoji-dhabdootaa umurii waggaa 30 gadii dhibbantaa 11.2 kan qaqqabe yoo ta’u, kunis lakkoofsa hojjataa dachaan kan caalu ta’uu ragaaleen nimul’isu.
Madda: http://www.france24.com


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
ninaikkath therindha manamae unakku marakkath theriyaadhaa pazhagath therindha uyirae unakku vilagath theriyaadhaa uyirae vilagath theriyaadhaa (ninaikkath) mayangath therindha kannae unakku urangath theriyaadhaa malarath therindha anbae unakku maraiyath theriyaadhaa anbae maraiyath theriyaadhaa (ninaikkath) edukkath therindha karamae unakku kodukkath theriyaadhaa inikkath therindha kaniyae unakku kasakkath theriyaadhaa padikka therindha idhazhae unakku mudikkath theriyaadhaa padarath therindha paniyae unakku maraiyath theriyaadhaa paniyae maraiyath theriyaadhaa (ninaikkath) kodhikkath therindha nilavae unakku kulirath theriyaadhaa kulirum thenral kaatrae unakku pirikkath theriyaadhaa pirikkath therindha iraivaa unakku inaikkath theriyaadhaa inaiyath therindha thalaivaa unakku ennaip puriyaadhaa thalaivaa ennaip puriyaadhaa (ninaikkath)Tweet


text:
Archive | March 22, 2017
ONN: Interviews and comments – Bitootessa 22, 2017
Star Television Network – Dandii Bosontuu – Bitootessa 22, 2017
Dhukkuba Maraamartoo Siyaasaa: Seenessaa Qeerrootiin, Maal nuuf Wayyaa?
Dhukkuba Maraamartoo Siyaasaa: Seenessaa Qeerrootiin, Maal nuuf Wayyaa? Dubbifamuu Qaba Walit tan qabe: Caalaa Haahiluu Abaataa ti. (beekanguluma) — Ilmaan Oromoo Biyya Hambaa Jiraatan Keessattuu Diasporaa fi Kanneen Carraa Barnootaa Argatanii Biyyaa Alaa jiraataan Namootni Baay’een Dhukkuba Maraamartoo Siyaasaa Jedhamuun Qabamanii Rakkoo Hamaa Keessa Jiraachuu Qeerroon Mirkaaneesse!! Dhukkubni Kun Vaayireesii Siyaasaan Daddarbuu dha. Mallattoolee Dhukkuba […]


text:
Archive | November 16, 2016
TPLF fi OPDOn Waraabessa Madaawee fi Saree Maraatte
Barreeffama Qexxeessaa Lammii Waraabessa madaahe, Saree maraatte, TPLF jibbamtee fi OPDO tuffatamte irraa nagaan hin kajeellamu: Arfanuu gaaga’ama ulfaataa osoo hin geessin hanqisuun murteessaadha. Waraabessi madaahe hamma lubbuun keessa jirtuu fi sochu’uu danda’u waan bira dabruu fi of bira dabarsu hin qabu. Taf- taf jedhee kaanii kaan ciniina, nyaata. Kan biraa hafnaan dhuma irratti ofuu […]
Sagalee Bilisummaa Oromo (SBO) Sadaasa 16, 2016
SBO SADAASA 16,2016. Oduu, Ijoo Dubbii ABO, Haala Baha Arsii keessa jiru irratti gaaffii fi deebii jiraataa naannoo waliin, akkasumas SBO Sagantaa Afaan Amaaraa


text:
Deggarsi lammiilee Oromoo sababa walitti bu’iinsa daangaa wajjin walqabatee liyyuu poolisii fi tikoota mootummaa federaalaan naannoo sumaaleetii buqqa’aniif taassifamu bifa adda addaan cimee itti fufeera. Liyyuu Poolisiin naannoo Sumaalee Lammiileen Oromoo qabeenya waggoota hedduuf itti dadhabanii horatan irraa saamuu fi barbadeessuun qe’ee isaaniirraa erga buqqisanii booda gargaarsi taassifamuuf cimee itti fufeera. Lammiileen Oromoo biyya keessaa fi biyyoota alaa jiraatan obboleewwan ...Read More »
Kutaaleen Hawaasa Oromoo adda addaa weerara Uummata Oromoo fi Daangaa Oromiyaa irratti labsame qolachuuf tokkummaan akka tumsan Global Gumii Oromiyaa waamicha dhiyeesseera
Global Gumii Oromiyaa dhimma yeroo ammaa naannoo Oromiyaa keessa jiru ilaalchisun hawaasa oromoo magaalaa Torontoo fi naannawashee wajjin mari’achuun ibsa ejjennoo abbaa qabxii kudhanii baaseera. Globala Gumii Oromoo marii tibbana mata duree “Duguuggaa Sanyii Nurratti Aggaamame Irraa Of-Dandamachiisuuf Maal Gochuu Qabna”? jedhuun hawaasa Torontoo wajjin mari’ateen uummanni Oromoo waggoota darban dararaa adda addaa keessa akka ture beeksiseera. Bara bulchiinsa mootummaa ...Read More »
Dhaabbanni Human Right Watch ajjeechaa ayyaana Irreechaa bara darbee irratti qaqqabe Ilaalchisee gabaasa dhiyeesse
Dhaabbanni Human Right watch ajjeechaa lammiilee nagaa ayyaana Irreechaa kabajuuf Hora Arsadee irratti walgahan irratti raawwatame ilaalchisuun gabaasa fuula 33 qabu baaseera. Lammiileen Oromoo waaqa dukkana gannaatui gara Booqaa birraatti nagaan isaan ceessise galateeffachuuf ayyaana Irreechaaf bahanirratti tarkaanfii loltoonni mootummaa fudhataniin namoonni baay’een ajjeefamaniiru. Namoonni ayyaana Irreechaa kabajachuuf magaalaa Bishooftuu Hora Arsadii irratti walgahan tarkaafii humnoota mootummaa jalaa miliquuf osoo ...Read More »
Walitti Bu’iinsa Daangaa Oromiyaa fi Naannoo Sumaaleetti uumamerratti qorannoon akka gaggeeffamu Itoophiyaatti Imbaasiin Ameerikaa gaafate
Waliitti bu’iinsa daangaa Oromiyaa fi Sumaalee wajjin walqabatee oduun dararaa fi Buqqa’iinsa lammiilee irra gahaa jiru ilaalchisee Itoophiyaatti Imbaasiin Ameerikaa ibsa baaseera. Imbaasiin Ameerikaa Finfinnee jiru dhimmicha ilaalchisuun ibsa baaseen, sababa walitti bu’iinsa daangaa naannolee lamaanii keessattuu oduun gara godina Harargee keessaa dhaga’aamaa jiru baay’ee akka isa jeeqe beeksiseera. Dararamni daangaa Oromiyaa fi Somaalee irra jiru akka isa jeeqe kan ...Read More »
Haalli Siyaasa Itoophiyaa kan hin jijjiiramne yoo ta’e, biyyattii balaaf saaxiluu akka danda’u Komishinariin Mirga Namoomaa Mootummoota Gamtoomanii akeekkachiise.
Komishinariin Mirga Namoomaa Mootummoota gamtoomanii Zayiid Raad Al-Huseen mormii uummataa wajjin walqabatee dhittaa mirga namoomaa lammiilee irratti raawwatamaa ture gamaaggamuuf gara Itoophiyaa imaluun isaanii ni yaadatama. Dhiittaa mirga namoomaa mootummaan Itoophiyaa jiraattota Oromiyaa fi Amaaraa irratti raawwatu kana ilaaluu fi gamaaggamuuf mootummaarraa eyyama dhorkatamuusaanii ni beekama. Komishinarichi qondaaltota mootummaa fi hoggantoota paartilee mormitootaa wajjin magaalaa Finfinneetti mari’atanis gara naannolee rakkoon ...Read More »
Jiraattonni Gandoota Oromiyaa daangaarra jiran weerartoota miseensota Liyyuu Poolisii Sumaalee irratti injifannoo boonsaa gonfatan.
Miseensonni Liyyuu Poolisii Sumaalee Mootummaa federaalaan deggaramanii gandoota Oromiyaa daangaa naannolee lamaanirra jiran humnaan to’achuuf weeraara jalqaban itti fufaniiru. Liyyuu Poolisiin Sumaalee mana barnootaa sadarkaa tokkoffaa Mi’eessoo irratti boombii darbachuun barattoota sadii akka miidhaniis gabaafameera. Balaa Boombii kana booda miseensonni liyyuu Poolisii naannoo Sumaalee gandoota aanaa Mi’eessoo humnaan qabachuuf dhukaasa bananiiru. Weerara gaafa roobii magaalaa Mi’eessoo fi gandoota naannoo magaalattii ...Read More »
Itoophiyaan Biyyoota nagaa fi tasgabbii hin qabne keessaa sadarkaa 15 irratti argamti jedhame.
Biyyoonni Baha Afriikaa fi Giddu Gala Baha biyyoota nageenyaa fi tasgabbii hin qabnee akka ta’an qorannoon tokko mirkaneesseera. Akkaataa qorannoo dhaabbata Ameerikaa tokkootti, Sudaan Kibbaa nageenyaa fi tasagabbii dhabuun Sumaaliiyaa dursuun sadarkaa tokkoffaa irratti argamti. Itoophiyaan Qorannoo kanaan dura qoratameen biyyoota nagaa fi tasgabbii hin qabne jedhaman keessaa sadarkaa 19ffaa irra kan turte yoo taatu, amma immoo sadarkaa 15ffaa irra ...Read More »
Itoophiyaatti Qaala’iinsi gatii Oomishaalee adda addaa harka lamaan akka dabale himameera.
Itoophiyaatti qaala’iinsi gatii oomishaalee adda addaa harka lamaan akka dabale Ejensiin Istaatiksii giddu galeessaa himeera. Haaluma kanaan Qaala’iinsi gatii meeshaalee ji’a Hagayyaa dhibbentaa 10.4’n akka ol guddate Ejensichi Istaatiksii giddu galeessaa beeksise. Akka Gabaasa Ejensichaatti, Qaala’iinsi gatii Oomishaalee adda addaa waggoota sadeen darbaniif harka tokkoon dabalaa tureera. Qaala’insi gatii Oomishaalee ji’a Adoolessaa bara 2009 kan bara darbee yeroo wal fakkaataa ...Read More »
Tikoonni Wayyaanee Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa aangoorra jiru kan biraan bakka buusuuf shira adda addaa qindeessaa akka jiran dhaga’ame.
Tikoonni Mootummaa Wayyaanee Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Pirezedaant Lammaa Magarsaan hogganamu aangoo irraa ari’uun qaama biraan bakka buusuuf shira gara garaa qindeessaa akka jiran dhaga’ameera. Haaluma kanaan Pirezedaant Lammaa Magarsaa fi kabinoota isaa aangoo irraa fonqolchuun Kantiibaa Magaalaa Finfinnee obbo Dirribaa Kumaa bakka buusuuf tikoonni Wayyaanee guyyaa fi halkan hojjechaa akka jiran keessa beektonni himaniiru. Tikoonni Wayyaanee qondaaltota OPDO aangoo ...Read More »
Addi Bilisummaa Oromoo yaa’ii dhaabaa 4ffaa hagayyaa 20 hanga 30tti gaggeessa ture milka’inaan akka xumure beekisiseera.
Addi Bilisummaa Oromoo yaa’ii dhaabaa 4ffaa hagayyaa 20 hanga 30tti miseensoota , bakka bu’oota, hoggantoota hawaasaa , deeggartoonni fi hayyoonni adda addaa argamanitti gaggeessa ture milka’inaan xumuruu isaa ibsa baaseen bekksiseera. Dhaabbatichii qabsoo ummataa Oromoo yeroo ammaa cimee mootummaa waayyaannee raasaa jiru kana bifa hundaan akka deeggaruu mirkaneesseera Hirmattoonni yaa’iichaa gabaasa raawwii hojii koree hojii raawwachistuun duraanii dhiyeessan irratti mar’achuun ...Read More »


text:
IFA ORTODOKS TAWAAHIDOO
Sooma Duuka Bu’ootaa
Dn Takluu Haayiluun
Soomii jechuun dhisuu, of dhorkuu, lagachuu, fedha foonii fedha lubbuuf bichisiisuu jechuu dha. Soomiin bara Kaakuu Moofaa irraa kaasee hangaa ammaati kan jiru, gara fulduraattis kan itti fufu dha. Raajootni Waaqayyoti kan dhiyaatan (Kessa Deebii 34:28), badii cuubuu jalaa kan ittin ba’amuu (R.Yona 3:5-10), Diinni kan ittiin mo’aamu (Maat 4:21; 17:21), tajaajilaaf kan qophoofnu (Yoha 13:3;4:25), kabajaa kan argannu (Duuka 10:20) ….Soomani. Soomiin wanta eegneefi kadhanne qofaa kan ittin argannuu osoo hin ta’iin wanta nu barbaachisu maraa kan ittin argannu dha.
Bakka amantaan jiruti yeroo hedduu soomiin ni jira. Mannii amantaa Ortodoks Tewaahidoo Itiyoophiyaas sooma mataa ishee yeroofi waqtii garaagaraatti addaan qooddee ni qabdi (Zak 8:19). Soomiin Duuka bu’ootas gosa sooma labsii keessa isa tokko ta’ee soomota akka seera manaa qulqullumaatti yeroo maraa Wiixata eegalan sadeen (Soomii Gooftaa, Sooma Saba Nanawwee, fi Sooma Dukaa bu’otaa) keessaa isa tokko.
Soomiin kun lakkofsaan guyyaa murtaa’aa hin qabu. Haa ta’uu malee soomiin kun akka mana kiristaanaa Ortodoksii Itiyoophiyaatii waggaa waggaan ayyana guyyaa shantamaaffa /Pharaqiliixoos/ bulee akka soomamuufi yeroo hundaa Adolessaa 05 akka hiikamu /xumuramu/ seerri mana amantaa ibsa. (Fitihaa Nagastii Keyyataa 15 key. Xiqaa 569).
Soomiin kun Amantoota duraanii biratti sooma Loltoota jedhamuun beekama. Bara durii loltoonii dirree waraanaa deemuuf ykn si’a dirree waraanaa irraa deebi’an dogogora dalaganiif ni soomu ture. Duuka buutotni Gooftaas Lallaba wangeelaaf dirree waraanaa hamaa kan taate addunyaa kana irraa deddebi’uun barsisuun, seexana baasuun, namoota barsiisuun cuuphuun hordoftoota Kiristoos taasisuun isaaniin dura sababa soomaniif soomii loltootaa jedhama.
Soomiin Duuka bu’ootaa sooma kaan irra adda kan isa taasisu Gooftaan keenyaa Iyyasuus Kiristoos afaan Isaatiin raajii dubbachuufi isaatini. Kunis yeroo Gooftaan keenya biyya lafarra deddeebi’ee barsiisutti warreen Farisoota itti dhiyaachuun ‘’Duuka bu’ootni Yoohaannis maaliif heddu soomuu kadhannaas maalifiin taasisuu, Duuka buutotnii kee garuu kan hin soomnee maalif?‘’ jechuun yeroo gaafatanitti, Gooftaan akkas jedhee deebbiseef “Miinzootni osoo misirroon isaan waliin jiruu gadduun isaan barbaachisaa? Garuu yeroo misirroon isaan irraa adda ba’uu ni dhufaatii waqtii sana ni soomuuu”. Huccuu haarawaa irratii kan moofaa erbu hin jiru, erbaan isaa uffata tarsaasatti, tarsa’uun isaas kan caalu ta’a. Okkotee moofaatti daadhii waynii harawaa kan naqus hin jiru, osoo naqame garuu okkotee /gaanii/ san ni cabsa. Daadhiin Wayniin suniis ni dhangala’a. Okkoteen sunis ni bada. Garuu daadhii waynii harawaa okkotee harawwatti naqu, lamaanuu achiin wal eeguu. (Maat 9:14-17 Luqa. 5:33-39)
AYYAANA PHARAAQLIIXOOS
Dn katamaa Taganuun
Ayyaanoota Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoos isaan gurguddoo salgan keessaa ayyaanni Pharaaqliixoos isa tokkodha.Ayyaanni Pharaaqliixoos du’aa ka’umsa isaan booda gaafa guyyaa shantamaffaa ni kabajama. Akkuma beekamu yeroon ayyaanni du’aa ka’umsi Gooftaa kan dhumatu guyyaa kanatti. Pharaaqliixoos Qaama sadan keessaa isa tokko kan ta’e itti waamama maqaa Afuura Qulqulluuti. Hiikaan isaas kan nama jabeessu, nama birakan dhaabbatu ,kan gargaaru ,jechuudha.
Warrootni Ayihuud wagga waggaan ayyaanoota kabajan keessa inni tokko Ayyaana Asheetaa (በዓለሰዊት)ture. Biyyoota hunda keessatti kan bittina’aniifi biyya keessas kan jirani warrootni Ayihuud ayyaana faasikaa ayyaanefachuudhaaf erga sassaabamaniin booda guyyoottan shantamaaf godoo ijaarrachuudhaan hoolaa qalatanii magaala Iyyaruusaaleem keessatti ayyana faasikaa nikabaju turani. Guyyaa shantamaffaatti xumura ayyaana isaanii raawwatanii gara biyya dhufanitti deeb’iu. Guyyaan kun warroottan Ayihuud biratti qooqa Giriikiin” Phanxe Qosxe “/Guyyaa shantamaffaa jedhame waamama.
Akkuma Warrootni Ayihuud guyyaa shantamaffaa biyya garaa garaa irraa dhufanii kabajani, Duukaa bu’oottoonni Gooftaas du’a barbadeessee erga du’aa ka’en booda gaafa guyyaa afurtamaa gara samiitti ol ba’uuf yennaa qophaa’etti dursee barattoota isaatiif “samii irraa humna hanga uffattanitti Iyyaruusaaleem keessa tuuraa” jechuudhaan akkaataa ajajeen guyyaa sanaa jalqabanii Waaqayyo galateeffachaa , eebbisaa Mana Qulqullina keessa jiraatani .Luq.24;49-53
Barattoonni isaas laphe tokko ta’uun mana haadha Maarqos “Tsirha-Tsiyoon” jedhamtee waamamtu keessatti sassaaabamanii osoo jiranii gaafa guyyaa shantamaffaa qileensa isa guddaa kan fakkaatu sagaleen samii irraa dhufe. Manni isaan keessa turanis Afuuraan ni guutame. Boba’a ibiddaa fakkaachuudhaanis tokko tokko isaaniirra qubate. Dursee akka kun ta’u “isin garuu guyyaa muraasaan booda Afuura Qulqulluutiin ni cuuphamtu” jechuun kan barreeffame gaafa Afuurri Qulqulluu isaanirra bule raawwatame .Hoj.Erg.1;5
Afuurri Qulqulluu Isaan irra erga buleen booda wanti raawwatame:
- Qooqa haaraa dubbachuu :Osoo Afuurri Qulqulluu isaan irra hin buliin qooqni isaan beekani ykn duubatani Ibraayisxi qofa ture. Erga Afuurri Qulqulluu irra buleen booda garuu qooqa 71 dabalameef qooqa 72 addunyaa keessa jiran hundaan dubbatan (kitaabni ወተናገሩበነገረኩሉበሐውርት akkuma jedhu). Qooqa yennaa jennu kan abbaa qabu ,kan hawaasni itti fayyadamu kan beekamu ta’u qaba. Hoj.Erg.2;7. Bara ammaa keessa jirru kanatti garuu qooqaan dubbanna jechuudhaan qooqa hin beekamne ,qooqa abbaa hinqabne ,hiikkaa kan hinqabne dubbachuudhaan adeemsa faallaa kan calaqqisiisan mul’ataniru. Kuni garuu dhugaa Kitaaba Qulqulluu irratti ibsame waliin wal-hin simu!
- Guyyaa Dhalachuu Mana kiristaanaa: Hangafichi Beekaan Mana Kiristaanaa Qulqulluu Yohaannis Afaan Warqee guyyaan kun “Guyyaa dhalachuu Mana Kiristaana”jechuun waameera. Sababni isaas Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos dhiiga isaatiin mana isaa kan hundeesse ta’us, Yaa’iin maatii 120 hunda’us , Mana Kiristaana kan bilisoomsu ,kan jabeessu, kan qulqulleessu ,kan eegu Afuurri Qulqulluu samii irraa hin buune ture . Yaa’iin amantootaas hin hundeeffamne ture, gaafa guyyaa shantamaa garuu Afuurri Qulqulluu samii irraa barattoota isaatiif yennaa bu’u Qulqulluu Pheexroos warra ayyaana kabajuuf sassaabamani gidduutii ba’ee Wangeela isaaniif lallabe battaluma sanaan baay’inni isaanii 3000 kan ta’e Gooftaa keenya Iyyasuus Kiristoositti amanani, Qalbii isaaniis jijjiratani, sanaan boodas ni cuubamani . Kana ta’u isaatiiniis Manni Kiristaanaa Yaa’iin amantoota Iyyaruusaaleem keessatti yeroo jalqabaaf hundeeffamte. Kanaafidha egaa Guyyaa Dhaloota Mana Kiristaanaa kan jennu.
Farfannaan Guyyaa Kana Faarffatamu : Afuurri Qulqulluu ni bu’e ( ወረደመንፈስቅዱስ) kan jedhamu dha.
Dubbisa Wangeela Guyyichaa
Þ Eef.4;1-17
Þ 1 Yoh.2;1-18
Þ Hoj.Erg. 2;1-18
Misbaakii Guyyichaa (የእለቱምስባክ) Faarsa Daawit 67፤18
ዐረገውስተአርያምፄዊወከፄዋ = Samiitti ol-baate, boojiis ni boojite
ወወሀብከጸጋከለዕጓለእመሕያው= Kennaakees dhala namaaf kennite
እስመይክህዱከመይኅድሩ= warreen siin ganan achi akka bulaniif
Wangeela Guyyichaa (የዕለቱወንጌል)
Þ Wangeela yohaannis 14፤1-22
“Iyyeruusaaleem Keessa Turaa” Luqa. 24:49
Luba Misgaanuu Aagaasaan
Gooftaan keenya Iyyasuus Kiristoos du’aa ka’umsa isaatiin booda guyyaa afurtamaaf yeroofi bakka adda addaatti duuka bu’oota isaa barsiisaa tureera. (H.Er. 1:3)
Guyyaa afurtamaa Isaatti barattoota Isaa gara Biitaaniyaatti qabatee ba’eetu “Isin garuu samii irraa hanga humna argattanitti Iyyeruusaaleemiin turaa .”jedheen.(Luq.24:49-50)
Iyyaruusaaleem jechuun magaalaa nageenyaa jechuu dha. Maqaan ishee durattii Saaleem ture (Ser.um 14:48). Booda Iyyaabuus (Iyya 15:63,18:16),Tsiyoon(far 136:1)jedhamuun waamamteetti. Mootummaa Daawwitiin booda garuu maqaa Iyyaruusaaleem jedhamuun jabaattee magaalaa guddoo Israa’eelootaa taate.(2 saamu 5:6-10).
Iyyaruusaaleem baroota (waggoota) hedduuf mootota Asooriifi Baabilooniin balaan weeraramuufi diigamuu irra ga’eera.(2 mooto.25:1-30). Lammii ishee booji’anii fudhachuun wanjoo gidiraafi rakkina suukkanneessaa ta’e irraan ga’aniiru. Qulqulluun Daawwit “ Lageen Baabiloon teenyee yeroo Iyyaruusaaleemii yaadnetti ni boonye…. Yaa Iyyaruusaaleem yoon si irraanfadhe mirgi kiyya na haa irraanfattu,yoon si hiyyaadanne arrabni kiyya laagaa kootti haamaxxanu ,gammachuu koo hundaa olitti yoon Iyyaruusaaleemiin hin jaalanne”( far 136/137:1-6) jechuun kan faarse gidiraa isaanii kan ija raagaatiin waan ilaaleefi dha. Israa’eelonni magaalaa isaanii Iyyaruusaaleemiin baay’ee jaallatu. Dallaa ishee ijaaranii,balbala (karra) ishee cufanii diinota jalaa akka itti baqachuuf danda’anitti hojjetanii ittiin fayyadamaniiru. Kanaafuu Tsiyoon hambaa,hirkoo,itti baqannaa jechuun waamaa turaniiru.
Gooftaafi fayyisaan keenyas barattoota isaan kan akeekachiise magaalaa kanaatii hin ba’inaa jechuuni. Sababiin isaa yeroo sanatti Duukaa Bu’oonni humna Afuura Qulqulluu waan hin gonfanneef, bakkeen qorumsi cimaan jiru obsaan dabarfachuu waan hindandeenyeef dha. Kunis “hanga Samiirraa humna argattanitti…” jechuusaatiin ifa ta’eera. Dabalatas, Iyyaruusaaleem bakka aarsaan qulqulluun Waaqayyoof itti dhiyaatu,manni qulqullummaa Taabota isaa wajjin bakka itti argamu dha. Gama biraanis Inni uumaan keenya Iyyasuus Kiristoos keessa deddeebi’ee keessatti kan barsiise,dhiigaafi foon isaa bakka itti nuu laate,du’aa ka’umsa Isaa bakka itti agarsiise(mul’ise), walumaagala biyya Gooftaan eebbisamteefi bakka fayyinaa dha.
Ajajaa kana eegu kenneefii booda harka Isaa qulqulluu diriirsee tokkoo tokkoo isaanii eebbise sanaan booda osuma isaan ilaalanii gidduu isaaniitii gara samiitti ol ba’e. Eyyamaafi fedhii Isaatiin samii samii irraa gad bu’ee Qulqulleettii Maariyaamii irraa nama ta’e,addunyaa kana keessa deddeebi’e,ni fayyise,ajaa’iba Waaqummaa Isaa raawwate,harka Yihuudotaan qabamee fannifame,ni du’es. Awwaala keessa guyyoota sadiifi halkan sadii ture.
Imaltoota Emaahus (Luq 24:13-35)
Tolchaa Kebbebewun
Gooftaan keenya Iyyesuus Kiristoos guyyaa du’aa ka’e sanatti duuka bu’oota Isaa keessaa Luqaas fi Qalawoopha kan jedhaman, Iyyerusaaleem irraa gara Emaahus deeman turan. Emaahus Iyyerusaaleem irraa boqannaa 60 fagaata ture. Jarris waan yeroo sana ta’e waa’ee Gooftaa Iyyesuus Kiristoos kan ta’e hunda haasawaa deemu turan. Yeroo kana Gooftaan keenya qorichi keenya Iyyesuus Kiristoos isaan waliin adeema ture; ijji laphee isaanii garuu akka Isaa hin hubanne ittifamee ture. Innis “Otoo dadhabbiin deemaa jirtanuu kan haasoftan kun maali?” jedhee isaan gaafate. Isaaniis “Kan Iyyerusaaleemitti ta’e kana kan hin beekne ati biyya kanaaf keessumaa dhaa?” jedhaniin. Innis “Maali inni” jedheen. Isaanis deebisanii “Waa’ee Iyyesuus isa Naazireet kan Waaqayyoo fi namoota biratti angoo-qabeessa turee warri Lubootaafi angafootaa garuu dabarsanii du’aaf Isa kennan nuti garuu Isiraa’eeliin kan furu Isa jenne abdana ture; ammas kuni ega ta’ee har’i guyyaa sadaffaadha. Kana malees warra gara keenyaa keessaa dubartoonni ganama iddoo awwaalichaa dhaqanii raajii akka argan ni dubbatu, foon Isaas achi akka hin jirre akka du’aa ka’es ni dubbatu. Warra nuwaliin jiran keessaas dhaqanii akkuma dubartootni jedhan ka’uu Isaa akka baran dubbatu, nu’i garuu hin argine” jedhaniin. Gooftaaniis deebisee “Isin kan hin hubanne fi onneen/lapheen keessan kan hin amanne! Kiristoos kana hundumaa dhiphatee booda gara ulfina Isaa ni gala mitii?” jechuudhaan kitaabota Muusee fi Raajota keessatti waa’ee Kiristoos kan barreefaman hikee itti hime. Bakka deeman Eemaahus yeroo gahanis waan Inni fagoo deemu waan isaanitti fakkaateef aduun dhi’aa akka jirtu itti himuun akka isaan waliin bulu kadhatan. Innis isaan waliin gara mana isaanii seenee/lixee isaanuma waliinis taa’ee nyaata eebbisee yeroo kennuuf ijji laphee isaanii banamee Isa ta’uusaas baran. Innis isaan biraa ni dhabame. Isaan garuu isa Gooftaan amma gubbaa irraa humna argattanitti Iyyeruusaalemii hin ba’iinaa jedhe yaadachuun yeruma san gara Iyyerusaaleemitti deebi’an. Nutihoo imaltoota Eemaahus kana irraa maal baranna?
Dhugaa Bahuu