text:
Dawaa Jaalalaa-Kutaa 1ffaa
Akkuma dhukkuboonni baay’een dawaa qaban jaalallis dawaa qaba. Namni dhimma jaalalaa jabeesse fi keessaa bahuu ofitti ulfeesse, wanta hojjatuuf hin dhiifamu ykn osoo hin adabamin irra hin darbamu. Akkuma dhukkoobata birootiif dawaa (qoricha) barbaadatu, jaalalaafis dawaa barbaadatu qaba. Dawaan nama san kan fayyadu bakka fi yeroo sirriitti yoo fayyadamedha. Abbichi dawaa kana sirnaan yoo itti hin fayyadamiin jireenya ofii qisaasessaa jiraa jechuudha.
Asii gaditti jaalala daangaa darbee irraa qulqullaa’uuf sababoonni nama gargaran tarreefamani jiru. Barreefaommii armaan gadii irra caalaan isaa gaababbinaa fi filaannon kitaaba ‘Al-Ishq’ jedhamu irraa fudhatame. Gara jallaatti linkii diimtu irra tuqun buusu dandeessu.
1.Rabbiif qulqulleessu (Ikhlaasa qabaachu)– dhugumatti ikhlaasni (Rabbiif hojii hojjatan qulqulleessun) dawaa hundarra caaludha. Yommuu namni tokko dhibee jaalalaa irraa of qulqulleessee gara Rabbii isaa dhugaan deebi’e, Rabbiin kanarratti ni gargaara, gufuuwwan tawbaa (gara Rabbiitti deebi’uu) irraa isa dhowwan karaa irraa ni kaasaf.
Shekhul Islaam ibn Taymiyaa (Rabbiin rahmataa isaa haa godhuu) akkana jedha, “ Yommuu qalbiin mi’aa ibaada Rabbii fi Isaaf hojii qulqulleessu (ikhlaasa) dhandhamte, gonkuma wanti kana caalaa mi’aawaa, qananii’a, urgaa’a ta’e qalbii keessatti hin argamu. Namni nama jaalalan irraa qabame san hin dhiisu hanga jaalalli nama biraa jaalala nama sanii kan caalu yoo ta’ee malee. Yookiin (miidhaa jaalala sanirraa dhalatu) yoo sodaate malee (nama jaallate san hin dhiisu). Jaalala badaa irraa qalbii garagalchuun kan danda’amu jaalala gaariin yoo bakka buusaniidha yookiin miidhaa jaalala sanirraa dhalatuu yoo sodaataniidha.
Rabbiin Olta’e waa’ee Nabii Yusuuf ilaalchise akkana jedha,
”Dhugumatti ishiin isatti yaadde turte. Odoo ragaa Gooftaa isaa arguu baate innis isheetti yaadee ture. Akka kanatti hamtuu fi hojii fokkataa isa irraa deebisuuf (ragaa keenya isa agarsiisne). Dhugumatti inni gabroota keenya qulqulleefamoo (al-mukhlisiin) irraayyi.” Suura Yuusuf 12:24
Rabbiin gabricha irraa wanta gara fakkiitti (suura nama saniitti) isa dabsuu fi ishitti hidhamu irraa wanta isa miidhu irraa deebisa. Iklaasa qabaachu isaatin wanta fokkuu irraa garagalcha. Namtichi mi’aa ikhlaasa yoo dhandhame fi (Iklaasni) qalbii isaa keessatti yoo jabaate, fedhii lubbuu isaa irratti salphamatti injifannoo ni argata.”
Ammas akkana jedha, “Yommuu namtichi Rabbiif ikhlaasa qabaatu Rabbiin isa ni filata, qalbii isaa ni jiraachisa, gara Ofitti harkisa, hamtuu fi wantoota fokkuu isa irraa ni deebisa.
Fuggisoo kanaa namni Rabbiif ikhlaasa hin qabaanne, isa keessa (lubbuuu) wanta hundaa barbaaddu, feetu fi guutumatti jaallattutu jira. Wanta sammuu isaa qaxxaamure hunda argachuuf fedha.” (Al-Ubudiyyata fuula 99)
Imaam ibn Al-Qayyim akkana jedha,”Qalbii tartiiba hin qabnetu jira. Gara Rabbii qajeeltu malee tartiiba hin horattu. Addummee (kophummaatu) itti dhagahama, addatti Rabbitti dhiyaatu (yaadatu) malee kophummaan kuni gadi hin lakkisu. Isa keessa gadda cimatu jira, Rabbiin beekuu keessatti gammachuu fi hojii isaa keessatti haqummaa qabaatu malee gaddii kuni irraa hin deemu. Isa keessa jeequmsatu jira. Yaada isaa guutu gara Rabbii sassaabu fi jeequmsa irraa gara Isaatti fiigu malee tasgabbii hin argatu. Isa keessa ibidda gaabbitu jira. Hanga inni ajajaa Rabbii fi wanta Inni dhowwee irraa dhowwamuun itti gammadu fi murtoo Rabbii irratti sabrii qabaatu malee ibiddi gaabbii kuni hin dhaamu. Garmalee wanta tokko barbaada. Hanga wanta hundaa Rabbiin qofarraa barbaadutti malee garmalee barbaadun (dharra’uun) kuni isarraa hin dhaabbatu. Dabalataaf (namoota biroo caaluuf) garmalee haafaya. Kana ofirraa ittisuu hin danda’uu hanga Rabbiin jaallatu, yeroo hundaa Isaa yaadatu fi ikhlaasa qabaatu malee. Osoo addunyaa fi wanti ishii keessa jiru guutun kennameef dharraa namoota biroo caaluuf haafayu gonkumaa irraa hin ittisu. “ (Madaaraja saalikin 3/156)
Kanaafu namni tokko hanga fedhe qabeenya haa qabaatu, dubartii miidhagdu haa fuudhu, wanta fedhe haa qabaatu, yoo Rabbiin irraa fagaate wanti inni fedhu hundi adabbii itti ta’u, ibidda gaabbi fi gaddaa itti qabsiisu. Wanti isa quubsu fi gammachiisu hin jiru.
Kanaafu, dawaan jaalala lakk. 1ffaa gara Rabbitti dhiyaachu fi hojii keenya keessatti ikhlaasa qabaachudha.
2.Du’aayi (Rabbiin kadhachuu fi Isatti warwaachu)– dhibeen jaalala rakkoo fi balaadha. Rakkoo kana keessaa bahuuf namni tokko Rabbitti warwaachu fi kadhachuu qaba. Dhugumatti Rabbiin kadhaa nama rakkate ni deebiisaaf. Du’aayin diina balaati. Du’aayin balaa namarraa deebisa, namarraa kaasa. Yookiin balaan yoo namatti bu’ees ulfaatinna isaa salphisa.
3.Ija gadi qabachuu– ija gadi qabachuun boqonnaa namaaf kenna. Yommuu namtichi ija ofii gadi qabatu, fedhii fi hawwii qalbii isaa gadi qabaa jiraa jechuudha. Rabbiin (Subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
“Ija isaanii akka gadi qabatanii fi qaama saala isaanii akka eegan mu’umintootatti (warroota amananitti) himi. Santu isaaniif irra qulqulludha. Dhugumatti Rabbiin keessa beekaa waan isaan dalaganitti.” Suuraa An-Nuur 24:30
Ibna Taymiyaan akkana jedha,”Ija ofii gadii qabachuu fi qaama saala eegu Rabbiin qulqullummaa nafseetiif jabeenya taasise (Namni yommuu ija ofii gadi qabatu fi qaama saalaa ofii eegu jabeenya argata.) Qulqullummaan nafsee (lubbuu) wantoota fokkuu hundaa hojjachuu dhiisu, miidhaa fi shirkii raawwachuu dhiisu, sobaa fi kkf irraa fagaachu kan of keessatti hammateedha.” Al-Ubudiyyata fuula 100-101
Ibn Jawzii (Rabbiin rahmata isaa haa godhuu) akkana jedha,”Namni ijji isaa fuula midhagaa (dubartii) irra buute fi qalbii isaa keessatti gammachuu argate, ija isaa irraa garagalchuun isarratti dirqama. Argaa kana keessatti ija yoo irra tursiise yookiin itti deddeebise, karaa shari’atiinii fi sammuutin komii (cubbuu) keessatti kufa.
Osoo akkana jedhame,”Ilaalcha jalqabaatin jaalalaan osoo qabame, komii kamtu nama ilaalu kanarra jiraa?”
Deebiin isaa: Yoo ilaalchi ilaalcha tasaa taate, tuni wanta jaalalaan nama qabsiistu miti jechuun ni danda’ama. Jaalalaan tan nama qabsiistu hanga qalbii keessatti hidda qabattu yoo ija itti rakkisaniidha. Kuni dhowwamaadha. Osoo ilaalcha jalqabaatin jaalalli ni jiraata jenne tilmaamneyyu, dhiibban isaa baay’ee xiqqaadha. “
Ammas akkana jedha ibn Jawziin, ‘Ilaalcha tasaa jalqabaatin jaalaalan yoo qabaman dawaan isaa maaliidha? Osoo jedhame
Deebiin isaa: Dawaan isaa deddeebisanii ilaaluu irraa garagaluudha. Ilaalchi ijaa akka sanyii miidhaani lafatti darbamteeti. Yoo kunuunsa hin argatin achumaan gogde hafti. Garuu yoo bishaan obaafamte ni biqilti. Ilaalchis haaluma kanaani. (Yoo qalbii itti rarraaste, akkuma sanyii miidhanii biqilti. Yoo qalbii tee itti rarraasu dhiistee irraa garagalte, achumaan sanyiin jaalalaa baddee hafti.)” Zammul hawaa fuula 439-440
Ibn Qayyim akkana jedha,”Nama sammuu qabuuf jaalala suuraa ofirratti moo’achiisu hin qabu. Gara badii kanaatti yookiin kan san caalutti yookiin muraasa isaatti akka isaa hin qajeelchine jaalala suuraa irraa of eegu qaba. Namni kana hojjatu nafsee ofii irratti daangaa darbe, ishiidhaan gowwoome. Yoo nafseen isaa badde, kan ishii balleesse isuma. Osoo gara nama jaallate sanii ijaa ofii itti deddeebisuu fi dhaqqabuuf dharra’uu baate, silaa jaalalli nama sanii onnee keessatti lafa hin qabatu ture.” (Al jawaabul kaafi fuula 506)
Dhuguma jedhe hayyuun kuni, Rabbiin rahmata isaa haa godhu. Dargaggoonni yeroo ammaa suuraa fi filmii wal qunnamtii saalatin telefoona fi compiyutara isaanii guutanii jiru. Kana osoo ilaalanu ibidda jaalalaatin gubatan. Nafsee ofii dararaa fi gidiraa jiru. Namni gorsoota armaan olii fudhate hojii irra oolche daraara kana jalaa ni baha. Kan dide immoo maal goonaf ree?
Namoonni gariin akkana jedhu, “Yoo ilaalcha takka ilaale, ilaalcha kootiif qalbiin tiyya itti rarra’uun yoo natti jabaate,ija tiyya itti deddeebise ilaalu nan danda’aa? Wanta nafsee tiyya keessa jiruun ala isa akka ilaaluf.”
Deebiin isaa: kuni waswasaa sheyxaana nama ittiin gowwoomsudha. Kuni sababa baay’ee irraa kan ka’ee ija itti deddeeebisanii ilaalun hin danda’amu. Tokkoffaa Rabbiin ija ofii akka gadi qabatan itti ajaje. Wanta dhowwee keessatti qalbii gabrichaatif dawaa hin taasisu. Lamaffaa yommuu Ergamaan Rabbii ilaalcha tasaa gaafataman, ija ofii akka irraa garagalchuu fi lamuu akka itti hin deebsine itti ajaje. Sadaffaan ilaalchi jalqabaa tan isaati. Garuu tan lammataa cubbuudha. Afraffaa tarii wanta nafsee isaa keessa jiru caalaa arguu danda’a. Ergasii adabbii ofitti dabala. Shanaffaa namtichi yommuu ilaalcha lamaffaa ilaalu sheyxaanni suuraa ishii garmalee itti miidhagsuun balaa (daraaraa) isaa itti guutaf.
Kanaafu ija ofii gadi qabachuun nageenya, tasgabbii fi boqonnaadha.
4.Gadi fageessanii Xinxalluu fi yaadachu– namni jaalalaan qabame badii jaalalle isaa qunnamuu irraa dhalatu itti haa xinxallu. Yommuu inni ishii qunnamuu madaa irratti madaa, gubaa irratti gubaa dabaltiif. Haasawa ishii waliin adeemsisu itti haa yaadu. Haasawa kanarraa ni gaafatama. Haasofni kuni ibidda irratti ibidda qabsiisu malee bu’aa biraa hin buusuf.
Mee seenaa tana akka barnootatti waliin haa ilaallu:
Dubartii miidhagduu takkatu Makkaan keessa jiraachaa türe. Dhiirsa qabdii turte. Guyyaa tokko daawwitii keessatti fuula ofii ilaalun dhiirsa ofiitin, “Nama fuula kana ilaale ittiin hin qoramne ni argitaa?” jetten. Innis ni jedhe ‘Eeyyen.” Ishiinis,”Eenyudha?” jetten. Innis,”Abiid ibn Amiir”jedheen. Ishiinis “Naaf hayyamii nan qoraa.”jetten. Innis,’siif hayyame.’jedheen. Ergasii dubartiin tuni Abiid ibn Amiiritti akka nama fatwaa (murtii Islaama) gaafatu fakkaatte itti dhufte. Innis gara cinaa masjiidatti kophaa waliin ta’e. Ergasii fuula ofitirraa haguuggi buuste. Innis ishiidhaan, “Yaa gabritti Rabbii fuula kee haguugi.”jedheen. Ishiinis,”Dhugumatti siin qoramee jira.”jetteen. Innis ni jedheen,”Gaafii wayii si gaafadha. Yoo dhugaa dubbatte, dhimma kee nan ilaala.” Ishiinis,”Homaa na hin gaafattu ani dhugaa kan dubbadhu yoo ta’e malee.”jetteen. Innis ni jedheen,”Mee natti himi, osoo Malaaykan du’aa ruhii tee qabuuf sitti dhufee, haajaa kee kana ani si guutun si gammachiisaa?” Ishiinis “Yaa Rabbii (na eegi), lakki!(na hin gammachiisu)”jetteen. Innis “Dhugaa dubbatte.”jedheen. Ammas akkana jedheen,”Osoo qabrii seente gaafiif dhiyaatte, haajaa kee kana ani sii guutun si gammachiisaa?” Ishiinis,” lakkii!” Innis ‘Dhugaa dubbatte.’jedheen. Ammas akkana jedheen,”Osoo namoonni (Guyyaa Qiyaama) kitaaba isaanii kennameefi, ati kitaaba kee mirgaan yookiin bitaan fudhachuu kan hin beekne taate osoo jirtu, haajaa kee kana ani sii guutun si gammachiisaa?” Ishiiniis, “ lakki!”jetten.
Ammas akkana jedheen,”Osoo siraaxa (riqicha Jahannamiin irra jiru) irraa darbuu barbaadde, ibidda irraa baraaramu yookiin baraaramu dhiisu kee kan hin beekne taate osoo jirtu, haajaa kee kana ani sii guutun si gammachiisaa?” Ishiinis,” lakkii!”jetteen.
Ammas akkana jedheen, “Yommuu miizanni (madaalli hojiiwwan namoota) fidame miizanni kee xiqqaatu yookiin ulfaatu isaa kan hin beekne taate osoo jirtu, haajaa kee kana ani sii guutun si gammachiisaa?” Ishiinis,” lakkii!”jetteen.
Ammas akkana jedheen, “Osoo gaafiif Rabbiin funduratti dhiyaatte, haajaa kee kana ani sii guutun si gammachiisaa?” Ishiinis,” lakkii!”jetteen.
Innis, “Rabbiin sodaadhu. Rabbiin si qananiise jira. Si miidhagse jira.”
Dubartiin tuni gara dhiirsa ishiitti deebite. Innis,”Maal raawwatte?” jedheen. Ishiinis,”Ati nama dadhabaadha. Nutis dadhaboodha.” Ergasii gara salaata, sooma fi ibaadaatti qajeelte. Dhiirsi ishii akkana jechaa türe,”Maal naa qaba, Abiid ibn Amiir niiti tiyya na jalaa balleesse. Halkan hundaa misirroo (mushurraa) taate jirti.” (Madda: Rewdatul muhibbiin fuula 241)
Kanaafu, adabbii addunyaa tanaa fi aakhiratti nama eeggatu sirritti itti xinxalluun, badii jaalala irraa dhufu salphatti irraa fagaachun ni danda’ama.
5.Jaalalle irraa fagaachu- namni akkuma jaalalle isaatti karaa haraamatin itti dhiyaatuf carraaqun nafsee ofii rakkisaa adeema. Tarii badii kanatti erga kufanii jalqaba irratti walirraa fagaachun itti ulfaachu danda’a. Garuu namtichi obsaan yoo dabarsee, hadhaan kuni ni darba. Jaalallee isaati fi wantoota isii isa yaadachisan kanneenakka telefoona, interneeti fa’arraa fagaachu qaba. Dargaggeessa tokkotu jaalalaan mucayyoo takka irraa qabame. Wanti inni jalqaba godhee bakka ishiin jirtu irraa fagaachu fi telefoona, fesbuuki ishii ofirraa cufe. “Na qorti “jedhe lakkoofsa telefoona ishii bilbila ofitirraa haaqe. Guyyaa tokkollee fesbuuki, whatsapp fi kkf irratti ishii waliin chaati godhe hin beeku. Haala kanaan qormaata jaalalaa irraa nagaha bahe. Kanaafu, jaalalle irraa fagaachun dawaa jaalalaati.
6.Hojii gaggaariin of ko’oomsu– akkuma kutaa darbee keessatti jenne jaalali daangaa darbe kan dhufu yommuu namni hojii malee ta’uudha. Hojii gaggaariin of ko’oomsun balbala jaalala daangaa darbee cufa.
Kitaaba wabii
al-ishq fuula 57- 68


c: text/html

text:
Yukreen battalumatti dhuukaasa dhaabiinsii ta’e Raashaan waraana ishee biyya keessaa akka baaftuuf, jilli ishee mariif Raashaa waliin Wiixata har’a taa’ee gaafatee jira.
Gama kaaniin, prezidaantiin Yukreen Vlaadmiir Zeleenskii biyyi isaanii battalumatti miseensummaa gamtichaa akka argattuuf gamtaa Awuroopaa gaafatanii jiru.
Mariin Yukreenii fi Raashaa giddutti har’a daangaa Yukreen irratti kan gaggeffame yoo ta’u, waajirri Zeleenskii akka jedhutti jilli Yukreen kun ministeera Ittisaa fi gorsaan prezidaatummaa of keessaa qaba.
Zeleenskiin dhaamsa Vidiyoon dabarsaniin, gamtaan Awuroopaa gaaffii isaaniif hatattamaan deebii akka kennuu akkasumas, waraanni Raashaa qawwee akka lafa ka’an gaafatan. Kaayyoon keenya Biyyoota Awuroopaa hunda waliin ta’u, keessumaa wal qixxee ilaalamuuf jedhan. Kun gaaffii sirrii natti fakkaata, ta’uus ni danda’aa jedhan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ministira muummee Dr. Abiy Ahimad,irraa maaltu eegamaa?
Jalqabaa irraatti gaaffilee uummanni Oromoo waggoota hedduuf kaasaa jiru sagantaa keessa galfachuun uummataa, paartilee siyaasaafi qaamoota adda addaa waliin mariisisuun walitti fiduu yoo danda'e haala rakkoo Oromiyaafi Itiyoophiyaaf nagaa argamsiisu danda'a. Ministirri Muummichaa kun mirgoota seeraafi heera biyyattii kennameef hundaatti fayyadamuun hojjechu qabu.
Kana malees miidhaafi dararama uummata Ormoorraafi sabaaf sabalamoota biyyitti keessatti irra ga'aa jiru kan dhaabbachiisu ta'uutu irra jiraata,
Akkasumas aangoo isaatiin ofitti amanee kan hojjetu malee qaamni biraan duuba taa'ee kan isa dhiibuun hojachiisu ta'un irra hin jiraatu.


text:
Biyya Faransaayitti Bulchiinsi naannawa Isere June 2016 dubartii muslimaa dhalootaan Aljeeriyaa taate sirna kenniinsa lammummaa irratti qondaala harka fuudhuu diduu isiitiif paaspoortii lammummaa Faransay dhoorkate. Dubartiin abbaan warraa isii lammii Faransaay tahe tun, April 2017 mana murtii Ol’aanaa dhimma bulchiinsaatti “qondaalticha harka fuudhuu wanti dideef waan amantiin kiyya na dhoorkuuf” kanaafuu mirgi lammummaa argachuu naaf haa kabajamu jechuun ol iyyatte.
Manni murtichaa Khamiisa dabre April19/2018 “gochi dubartii tanaa hawaasa Faransaayitti madaquudhaaf fedhii dhabuu isii mullisa” jechuun murtii bulchiinsa nannichaa deeggaruun kan murteesse tahuu AFP gabaase. Haata’u malee manni maree naannichaa murtiin manni murtii ol’iyyannoo dubartii tana irratti kenne sirrii miti jechuun kan qeeqe tahuu gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
Prezidantiin Naannoo Benshaangul Gumuz obbo Ashaadil Hasan.akka ibsetti, naannoo Benishaangul Gumuz, aanaa Daanguritti wixata dabre hidhatoota naannoo Amaaraa irraa dhufaniin namoota nagayaa irratti haleellaan raawwatamuu beeksise. Obbo Ashaladdiin ”haleellaa kana shiftoota Jeneraal Asaaminaw leenjisetu raawwate” jechuu isaa BBC’n gabaase..
Bulchaan aanaa Daangur Obbo Kaasaahuun Foorii gama isaatiin akka beeksisetti, haleellaa kanaan daa’imman dabalatee namoonni 57 ol kan ajjeefaman yoo tahu, namoonni 16 madaawuufi manneen 66 guutummaatti ibiddaan barbadaa’uu VOA’tti hime. Dabalataanis namoonni haleellaa kanaan miidhaman Hospitaala Paawweetti yaalamaa jiraachuu ibsame.
Qondaaltonni naannichaa Ji’oota muraasa duras jiraattota saba Gumuz naannoo Amaaraa keessa jiraatan irratti haleellaa raawwatameen namoonni heddu ajjeefamuu ibsuun, naannichatti ammas tasgabbiin guutuun akka hin jirreefi qaamolee nageenyaa federaalaa fi raayyaa ittisa biyyaa waliin hojjataa akka jiran himan
Haleellaa kanaan walqabatee meeshaan waraanaa fi namoonni too’annoo jala oolan jiraachuus qondaaltonni Naannoo Benshaangul Gumuz ibsanii jiru.


text:
Sudaan Kibbaa yeroo jalqabaatiif namni Vaayirasii Koronaatiin qabame biyya ishee keessatti argamuu Dilbata dabre kana beeksistee jirti. Biyya Afrikaa dhukkubichi keessatti mul’atuun boodatti hafee ture – Sudaan Kibbaa keessatti hojjetoota jaarmayaa Tokkummaa Mootummaa biyyattii keessa jiran keessaa tokko irratti ka vaayirasichi argame. Wal-waraansi yeroo dheeraa fi hanqinni gargaarsa maallaqaa caasaa fayyaa Sudaan Kibbaa ka boodatti hambisee jiru yoo tahu, yoo eegumsi guddaan hin taasisamneef, vaayiresichi takkaa biyyattii keessa tatamsa’uu eegallaan balaa guddaa itti fiduu mala jedhamee sodaatama.
Gabaasaa guutuu caqasaa


text:
Gareen Hizbolah har’a waaree booda Kibba Lubnaan irraa gara Israa’elitti misaa’ela dhukaasuun, loltoota heddu ajjeesee taankii fi konkolaatota waraana Israa’el barbadeessuu eega beeksisee booda, Israa’elis haleellaa haloo bahuu kan raawwataa jirtu tahuu beeksistee.
Waraanni Israa’el ibsa baaseen, “gareen Hizbolah misaa’ela gama Israa’elitti dhukaaseen bufatni waraana fi konkolaataan waraanaa nurraa rukutamee jira, humni waraana keennaatis yeroo ammaa deebisaa cimaa kennaa jira” jedhe. Haata’u malee waraanni Israa’el balaa haleellaa kanaan dhaqqabe bal’inaan hin ibsine.
Torbee dabre drooniin waraana Israa’el lama magaalaa guddoo Lubnaan, Beeyruut keessatti eega kufee booda, gareen Hizbolah Israa’el irratti haleellaa cimaa kan raawwatu tahuu beeksisee ture. Mootummaan Lubnaanis drooniin boombiin irratti kiyyeeffame daangaa cehuu ibsuun, “Israa’el gocha akka waraana labsuutti ilaalamu raawwatte” jechuun balaaleffate. Ganama har’aatis waraanni mootummaa Lubnaan, droonii Israa’el daangaa qaxxaamuruuf yaalte irratti dhukaasuun gara dhuftetti kan deebise tahuu beeksisee ture.
Israa’el fi gareen Hizbolah bara 2006 waraana hamaa eega wal irratti geggeessanii asitti, haleellaan Hozbolah’n kallattiidhaan har’a Israa’el keessatti raawwate kan jalqabaa tahuu odeeyfannoon ni addeessa.


text:
Hospitaalli Laandimaark Obbo Baqqalaa Garbaafaa Qaallittiitti dhaqee wal'aanuu hin danda'u jedhe
Obbo Baqqalaa Garbaa fi Jawaar Mohaammad dabalatee hoggantoota olaanoo Kongireesii Federaalawaa Oromoo (KFO) afur lagannaa nyaataarra jiraachu isaani hordofee dhukkubsachuu isaani fi Hospitaala dhuunfaa Laandimaark jedhamutti yaalamuuf gaafachuu isaani ni yaadatama.
Dhimma kana ilaalchisee murtoo manni murtii Hospitaala jedhameetti akka yaalaman murteesse mormuun Hospitaala mootummaatti yaalamu qabu kan jedhe Abbaa Alangaa Waliigalaa, Mana Murtii Olaanaaf iyyannoo galfatee ture.
Kana hordofuun Manni Murtii Olaanaa Federaalaatti dhaddacha Guraandhala 16 bara 2013 ALH ooleen haala eeyyama fi fedhii Hospitaala Laandimaark bu'uura godhateen akkasumas dambii ogummaa wal'aansa eeyyamuun garee Haakimoota gurmeessuun bakka himatamtoonni kunniin itti argaman mana sirreessaa Qaallittiitti dhaquun wal'aansa guutuu akka laatu murteesse ture.
Haata'u malee Hospitaalli Laandimaark "meeshaalee wal'aansa koo buqqiseen gara mana sirreessaa Qaallittii geesse wal'aansa laachuun na rakkisa," jechuun xalayaadhaan mana murtiif deebii kenneera.
Abukaatonni himatamtootaas maamiloota isaani gara Hospitaalatti fudhatamanii yaalamuuf akka eeyyamamuuf kaleessa Jimaata, Guraandhala 19 bara 2013 ALH Mana Murtii Waliigalaaf iyyannoo galfataniiru.
Maddi: Wazema Radio


text:
Mormiilee baatiilee kudha-tokkoof Oromiyaa keessatti geggeessamee fi achii boodas, naannoo Amaaraa fi ka biroo keessatti fufee, labsii yeroo hatattamaa Mootummaan Itiyoophiyaa baase kana paartiileen mormitootaa akkamitti ilaalan?
Itti-aanaa dura-taa’aa Kongiresa Federaalawa Oromoo – Obbo Mulaatuu Gammachuu akka jedhanitti, labsii kun haaraa miti. “Yeroo ADWUIn walga’ii isaa geggeessametti muummichi-ministaraa Hayile-mariyaam Dessaalenyi, nagaa eeguuf jechuudhaan humni hidhate eenyu irratti iyyuu tarkaanfii fudhachuu akka danda’u beeksisuu isaanii irraa jalqabee waanuma amma labsame kana tu uummata Oromiyaa keessaa irratti raaw’atamaa ture. “Mootummaan uummata gaaffii mirgaa gaafate waliin gad-taa’ee furmaata barbaaduu irra, kana tu furmaata ta’a, jedhee – rasaasa itti ergaa jira,” jedhu – Obbo Mulaatuun.


text:
Barnoota Afaan Oromoo
Gama biraa tiin, afaan utubaa sabaa ti. Yo inni jiraate sabni jiraata. Inni duunaan akkuma yaroo utubaan caphu manni diigamutti, sabni niis dhabame.
Minilikii fii Habashoonni biyya inni dirqiin haqaare-rratti abbooman warra haala kana sirritti hubate. Kan nama dinqu, inni lammii Oromoo-rraa tahe duula kanaaf guuza ooluu dha. Muddee 13, bara , mootummaa Hayle Sillaasee gara-galchuuf ijibbaata Mangistuu Nawaay faan godhan irraa qooda qabdaan waan fardaa-lafaan barbaadameef, Ayyuub, biyyarraa baqachuu dirqamee, walakkaa bara Soomaaliyaa seene.
Yaroon Ayyuub biyya Soomaalee itti seene, yaroo mootummaan biyya sanii, nama raadiyoona isii keessaan Xoophiyaa-rratti olola ooftuuf itti barbaaddu ture.
Haalaa akkanatti deemu, dhuma sagantaa qophii isaa, Ayyuub, Afaan Oromoo tiin dhaamsa xixiqqaa daddabarsuu jalqabe. Haalli kuni, mootummaa Habashaa bira dabree, kan waahelaaf eegu dallansiise. Waahelli Ayyuub, ilmi Gaarradaw Cuuphataa, Ayyuub afaan raadiyoona-rratti ittiin haasawuun dhoorkamaa taheen dhaamsa dabarsaan baannatamee, biyya alagaa keessatti mana heeraa dhaabbate. Geetaachoon, absumaan Cuuphataa, Oromtichi, biyya Soomaalee keessatti afaan isaa gatee, kan Amaaraa tiif abokaattoo dhaabbate.
Gama biyya keessaa tiin durii fii arrallee, Oromoonni kan isaaniitti duuyda galanii, afaanii fii aadaa Amaaraa goddisuu keessatti qooda leencaa gumaachan heddu. Haalli ilma Gaarradawii fii jara olii afaanii fii aadaa isaaniitti duuyda galche, karoora Oromummaa dhamasiisuu tan Minilikiin jalqabamtee nafxanyaa fii gantootaan hamma yoonaa gaggeeyfamaa jirtu.
Karoora Xoophiyummaa fii amantii hagooggatee, waahelummaa goobanootaa fii gantootaa tiin Oromoo fii Oromummaa-rratti, heera malee, baroota dhibbaa fii shantamaaf bobbaafamaa jiru, milkooma hanqisuu fii hoongeeysuu-rratti murannoo cimtuun warra hojjatan keeysaa tokko Mahdii Haamid Muudee ti. Mahdiin, afaan isaa, afaan Oromoo, tiif anaannachuu kan jalqabe joollummaa ni.
Maddi kanaa mana barnootaa ti. Gaafa akka barnoota ammayyaa baratuuf mana barnootaa geeyfame, Maahdiin afaan isaa malee kan Amaaraa hin beeku ture.
Manni barnootaa ammoo afaan Amaaraa malee kan isaa kan hin dhageenye itti tahe. Kanaaf Mahdiin mana barnootaa keeysatti duudaa ykn nama afaan hin beeyne tahee arkame. Duudaa tahuun Mahdiif rakkoo hin turre. Dhibdeen afaan Oromoo dubbachuu isaa-rraa arraba, salphinaa fii tuffii, barsiiftoota-rraa kaasee hamma barattootatti itti xiyyeeffamuu dha. Haalli mana barnootaatti isa mudachaa jiru, sadarkaa duraatti kan silaa fedhii barnootaaf qabu keessatti cabsu ture. Mahdiin ammoo, karoora nafxanyaa lameenii fuu oggoluu dide.
Afaan isaa dubbachuu-rraa arraba, salphinaa fii tuffii mudachuun, inumaa, afaanii fii aadaa isaa waliin caalaa walitti kan hidhu tahe. Amata lama booda, achirraa, qabxii ol aantuun kudha lama goolabee, Universitii Finfinnee damee Kiiloo Afuriitti barataa saaynsii galmaawe. Akka barnoota universitii xumureen, magaalaa itti dhalatetti barsiisaa mana barnoota kutaa lamadaa tahe.
Gama biraa tiin, lakkuma umrii fii barnootaan if dura deemuun,Mahdiin afaanii fii aadaa isaa if barsiisutti bobbahe. Yaroo banoonni hin jirre baadiyyoota keessa daddeemee, mangoddootaa fii hayyootarraa afaan, aadaa fii seenaa saba isaa qorachuu fii if barsiisuu hoojumfate.
Hadraa manzuumaan afaan Oromoo keessaa dhaawwaaqamtu abuuruun walaloolee manzuumaa keeysaan akkaataa afaan Oromoo ittiin barreeyfamu qorachutti seene.
Fedhiin afaan isaa baruu fii guddisuu, oduma isa ooftuu Sheekh Bakhrii Saphaloo, hayyuu afaan Oromoo, tiin walitti fidde.
Mahdiin, eega haala Sheekh Bakhrii bare booda, hawwiin gaaf tokko ilmaan Oromoo afaan isaanii tiin barachuu qoma keessati uumamte. Hawwii tana warra hujiirra oolchan keessa tokko tahuu murteeyfatee, qamaa fii qalbiin itti bobbahe. Tan keessaa, tan afaan Oromoo tiif taatu wal madaalchifte. Karoorri kuni barattootaa fii ummata baadiyyaa Oromoo walitti fiduu malees, haala ummanni afaan isaanii tiin itti baratan kan aanjeeysu tahee as bahe. Mahdiin, kan kana sirritti hubate, qormaata afaan Oromoo barreeysuu-rratti godhaa ture, qindeeysitoota karoora Zamachaa tiif dhiheeyse.
Mahdiin waan lameen dhiheeyseef qaba. Qormaata lameen keeysaa kan qubee Laatiniin dhiheeyfame, afaan Oromoo ittiin barreeysuu akka tahu agarsiisuu fi. Yaroo Mahdiin karaa Bariisaa tiin afaan Oromoo guddisuuf itti marxifate tuni, yaroo, horteen nafxanyaa tan maqaa Ihaappaa tiin if jaarte, akkuma ammaa kanatti, Oromoo fii Oromummaa gurraan dhagayuu itti hin barbaanne ture.
Amna jiruu baqaa keessaa fii eega Ameerikaa qubatees, Mahdiin guddina afaan Oromoo tiif dhimmamuu takkaa hin dhiifne. Jiruu biyya Faranjii tan oriisaan isii hara nama hin fudhachiifne keessatti, yaroo hujii-rraa haftuuf kan irratti dabarsu irbuu gaafa joollummaa afaan Oromoo tiif seene. Kuusaan akka kitaaba Mahdii, kan fuula dhibba sagalii ol qabu, qaariyaa dhaabotaa ykn nafaqaa mootummaa tiin, namoota hedduun, kan qophaawuun irra ture malee, kan hujii nama tokkoo hin turre.
Mahdiin garuu, karoora guddaa bara kudha torbaa ol irraa fuudhateef nafaqaan godhate, murannoo sab-boonummaa cimtuu qofa ture.
Qormaata afaan Oromoo tiif daandii haaraya saaqe. Warra irraa barachuu barbaadaniif, kuurii jechootaa kan qabiyyeen keeysaa dubbuuyfamee hin dhumne tahe. Sanirratti afaan Oromoo akkuma kan Ingilizii sooreeysa tahuu agarsiise.
Kuusaan humna yaroo dheertuu malees Mahdii-rraa qabeenya hedduu fudhate. Kitaabichi sadarkaa Oromoo boonsutti akka maxxanfamu godhuuf horii itti dhangalaasullee, gaafa gurguraaf dhiheeyse, akka silaa hawwetti hin simatamneef. Akki san Mahdii naasisullee, murannoo afaan Oromoo guddisuuf qaburraa if duuba hin deebifne. Mahdiin Kuusaa isaa tiin haa beekkamuu malee, isa malees kitaabban Xalayootaa fii Walaloota Bariisaarratti barreeyfaman biratti, kanneen barnootaa torba maxxanse.
Gama biraa tiin, kitaaba seenaa tii fii kanneen biraa warra odoo hiree maxxansuu hin arkatin biraa boqote hedduu barreeysee jira. Haala kanaaf, karoora agarsiisa aadaa Oromoo tiif, dubraa fii dardara godinaalee Oromiyaa hunda keeysaa Gurraandhala 28, bara , Magaalaa Finfinneetti walitti fide warra qopheeysan keeysaa Mahdiin tokko. San malees, gaafa biyya Ameerikaa magaalaa Atlaantaa keessa jiraachaa ture, sagantaa raadiyoonaa kan Sagalee Oromiyaa moggaaseef yaroo dheertuuf mataa isaa tiin qopheeysee gaggeeysaa ture.
Mahdiin nama obboleeyyan soddoomii shan waliin dhalate. Nama arjummaa fii sab-boonummaan faayame. Kan fedhiin bilisummaa onnee keeysa danfitu. Taphataa, xiqqaa fii guddaa kabajaa fii jaalalaan simatu. Hayyuu fii barsiisaa barataan wa irraa baratee hin quufne. Rabbiin isaaf jannata, maatii fii firaaf jabina haa kennu!
January 19, 6 Minutes Naannoo guddicha Itiyoopiyaa — Oromiyaa guutuu keessatti Sadaasa bara eegalee akkasumas naanoo Amaaraatti Adoleessa bara eegale hirironni gurguddoofi hin eegamne godhamaniiru. Humnoonni tikaaa mootummaa Itoophiyaa haleellaa humnaa hiriirota baayyinaan nagaa turan irratti fudhataniin lubbuu namoota olii galaafataniiru.
Labsiin yeroo muddama kun gochoota heeddu haala ifa hin taaneen dhorkuurra darbee mirga yaada ofii bilisaan ibsachuu, mirga gurmaayuufi hiriira nagaa bayuu dhorkeera. Qajeelfamni labsii sana booda bayes tooftaale hunootni tikaa duriyyuu ittiin mirga namaa dhiitaa turan kan akka ajaja mana murtii malee lammilee hidhuufa seera qabeessa godheera. Hiriironnii mormii kun kan gaggeeffaman haala qaawwaan siyaasa tokkoole hin jirre keessatti ture. Dhaabbileen siivikiifi midiyaaleen walabaas bilisaan akka hin hojjanne godhamaniiru.
Namoonni ifatti mootummaa hin deeggarre ajaja mana murtii malee nihidhamu, nireebamu. Boqonnaa Somaliyaa dubbisaa Bilisaan walgayuu Bara karoorri mootummaan daangaa magaala guddittii Finffinne gara naannoo Oromiyaatti baldhisuuf baasee mormii kutaa Oromiyaa mara waliin gaye kaasee ture. Humnootni tikaa mootummaas mormitoota irratti halellaa cimaa raawwatan.
Sababiin isaammoo mootummichi waadaa seenaa ture hedduusa cabsuun waan beekamuufi. Mormitoonni komee waggoottan kurnan hedduufi haleella humnaa dogoggooraa kan humnootni tikaa fudhatan mormaa turan. Mormitoonni iddo tokko tokkotti badii akka geessisan gabaasni muraasni ni agarsiisu.
Garuu bakka baayyeetti mormii isaanii karaa nagaatiin dhageessisaa turan. Ebilaafi Caamsa bara s mormiin walfakkatuufi haleellan humnoota tikaa walfakkaatu fudhatamanii turan. Yeroo mormiin kun adeemsifamaa ture humnootni tika mootumma Itoophiyaa barattoota kuma kurnaniin lakkaayaman, barsiisota, miseensota paartilee mormituu, hojjattoota fayyaa akkasumas namoota ijoolle poolisii jalaa baqataniif dawoo kennan ykn gargaaran gara mana hidhaattii guuraniiru.
Baayyeen namoota hidhamanii turanii hiikamanus namoonni lakkofsi isaanii hin beekamne gargaarsa seeraaffi daawwii maatii malee osoo himanni tokko irratti hin banamiin haga yoonaa mana hidhaa tursiifamaniiru.
Xiyyeeffannoon mormitoota naannoo Amaaraa inni guddaan walcaalmaa hirmaannaa aangoofi dinagdee biyyatti kan warra mootummicha deeggaran addatti fayyadu irratti mormii dhageessisuu ture. Hagayya 6 fi 7 qofatti humnootni tikaa mootumma naanno Oromiyaafi Amaara keessatti namoota ol ajjeesaniiru. Magaala Baahirdaar qofa keessatti namoota 30tu ajjeefame.
Magaalli Bahirdaar magaalota mormii uummanni garmalee guddaan irratti hirmaate keessumeessan keessa ishee tokko turte. Naanno Amaaraa guutuu keessatti ummata heddumminaan akka hidhanis gabaafameera. Naannoo Ummatoota Kibbaa zoonii koonsootti mormii uummanni naannoo koonsoo daangaa bulchiinsa irratti kaase ukkaamsuuf humnootni tikaa mootummaa Itoophiyaa dhalattoota Koonsoo kurnaniin lakkaayaman ajjeesaniiru.
Mootummaan ajjeechaa naannoo Oromiyaa, Amaaraafi Koonsootti raawwate sirnaan qorachuuf fedhi takkallee hin agarsiifne. Ragooleen ifatti jiran garuu faallaa gabaasa kanaa agarsiisu. Labsiin muddamaa Onkolooleesa baye mormii mootumman hin hayyamne mara dhorkeera. Naanoo koomandi poostin murteesse mara keessatti hanga labsiin muddama kun hin kaanetti ajaja mana murtii malee akka fedhanitti nama hidhuus hayyameera. Poolisiin addaa naannoo somaalee lola adda bilisa baasa Ogaaden ONLF waliin gochaa jiru keessatti dhiitta mirga nammooma garmalee guddaa raawwataa jira.
Namoota ONLF gargaaru ykn leellisu jedhamanii shakkaman murtoo seeraa malee ajjeesuun, seera malee hidhuufi reebuun gabaafamaa ture. Maatiin namoota daawwanna pirezidaantiin bulchiinsa naanno Somaale Abdii Illey Meelboorn, Awustiraaliyaatti Waxabajjii 12 mormanii Itoophiyaati hidhamaniiru. Bilisaan yaada ofii ibsachuufi ijaaramuu Miidiyaan biyyatti ammallee towannoo mootumma jalaa hin kan hin baane dha.
Inumayyuu labsii muddama dhuma bara bayeen towannoon mootumma garmalee itti jabaateera. Erga bara as yoo xinnatee gaazexeessitooni 75 biyya gadhiisani baqataniiru. Gaazexeessitoota doorsissun alattis toftaan mootumman ittin miidiyaa walabaa dangeessu maneen maxxansaa, maxxanssitootafi raabsitoota kiyeesuufaa dabalata.
Gaazexeessitoonni heddun kan akka Iskindir Naggaafi Wubishet Taayyee, namoonni hiriira nagaa irratti hirmaataniifi miseensonni paartilee mormituu maqaa labsii farra shorrorkeessumman hidhamanii jiru. Gaazexeessa Yusuuf Geetachoos Hagayya bara erga labsi farra shorrorkeessaan yakkamee waggaa 4 hidhamee booda Fulbaana 10 dhiifamaan mana hidhaatii gadhiifameera. Mootummaan Itoophiyaa marsariitota dhimmoota ijoo irratti seenessa mootumichaa gaaffii keessa galchaniifi miidiyaalee hawaasa dhaabbataadhaan uggura jira.
Yeroo mormiin ademsifama turetti uummuta kakaasuufi odeeffannoo facaasuu keessatti miidiyaale hawaasaafi dhaabbileen televiziyoona diyaaspoora gahee murteessa taphataniiru. Labsiin kun dhaabileen mormituus miidiyaa wajjin akka wal hinqunnamne dhorkeera. Labsiin dhaabbilee siviiki bara baye dandeettiifi hojii dhabbilee miti mootumma akkuma laamshessetti jira.
Imaammata misooma mootummaa qeequun garmalee hamaadha. Aktivistoonni kana godhan himatamaa jiru. Paastar Omot Agwaan yeroo baankin adunyaa badii investimentii baankiin walqabatu tokko qorachuuf garee qorattuu baankii adunyaa gara Itoophiyaatti erge ture garee kanaaf afaan hiikuufi haala mijeessuun nama hojjataa tureedha.
Himatni namoota lama Omot wajjin himatamanii Sadaasa darbe addaan citeera. Hidhaa seeran alaafi dararaa mana hidhaa Humnootni tikaa mootumma, poolisoonni federaalaa, humnoota waraana, poolisiin addaa akkasumas angawoota tikaa kan siviilii uffatan dabalate hidhamtootni siyaasa akka ofirratti raga bayaniif mana hidhaa dhoksaafi ifaatti beekamutti reebichaafi dararaa heddu rawwataniiru.
Namoonni mormii dhiyeenya kanarra qabamani hidhamani turan hedduun isaani mana hidhaattiifi kaampii waraanaatti reebichiifi dararaan akka irra gahee ture himatu. Dubartoonni heddus dhiibbaan saalaafi gudeedamuun akka irra gaye dubbatu.
Humnoota tikaa dhiittaa kana fakkaatu raawwatan irratti qorannoofi adambni akka fudhatame wanti ibsu hin jiru. Himatni pirojaktoonni misooma mootummaa qotee bultoota humnaan lafarra buqqisu jedhu dabalaa dhufe. Hawaasni sulula Oomoo keessa jiraatan lafti margaa isaani jalaa mancayeera, laga Oomoos akka fedhanitti akka hin fayyadamne dhorkamaniiru. Angawonni mootummaa bara ti lolaan nigadhiifama jedhanus faallaa waadaa isaani lolaa baayyee xiqqootu ture.
Lolaan laga Oomoo kun haroo Turkaanaa guutufi lafa qotiisaa lagicharra jiraniif barbaachisaadha. Qaamota adunyaa shoora murteessa taphatan Itoophiyaan arjoota biyya alaafi mootummoota naanooshee irraa gargaarsa guddaa argachaa jirti. Sababni isaas teessoo gamtaa Afrikaa waan taateef, gayee cimaa isheen naanno gaanfa Afrikatti taphattuuf, shoora isheen qama nagaa eegdu mootummoota gamtoomanii keessaatti taphattuuf, dhimmota farra shororkeessummaa, gargaarsaafi baqattoota irratti mootummoota dhiyaa wajjin waan hojjattuuf akkasumas guddina missomaa agarsiisa jirti jedhamuufi.
Gamtaan Afrikaafi Komishiniin mirga ummataafi namoomaa Afrikaa ibsa tarkaanfiin Itoophiyaa nuyaadessera jedhu baasaniiru. Paarlaamaan Awurooppa seeraafi ijannoo cimaa tokko gadhiiseera.
Arjoonii biroon akka baankii adunyaa akkuma waan humtu hin taaneetti ibsa ifaafi yaaddoo tokko otoo hin baasiin hojii isaani baratame itti fufanii jiru. Garee mirga namooma addaa mootummoota gamtoomanii wajjin hojjachuuf fedhii akka hin qabne seenasheerra osoo beekamuu mana maree mirga namooma mootummoota gamtoomaniitis itti aana pirezedantii taatee jirti. Gayee kana hunda otoo achi keessa qabduullee Itoophiyan gareen mirga namooma addaa mootummoota gamtoomanii akka biyyashe hinseenne dhorkiteerti.
Gareen mirga namoomaa addaa mootummoota gamtoomani Itoophiya kan seenan yeroo dhumaaf bara , yeroo gareen dhimma Eertira qoratu dhaqe qofa ture.
Hadraa manzuumaan afaan Oromoo keessaa dhaawwaaqamtu abuuruun walaloolee manzuumaa keeysaan akkaataa afaan Oromoo ittiin barreeyfamu qorachutti seene. Fedhiin afaan isaa baruu fii guddisuu, oduma isa ooftuu Sheekh Bakhrii Saphaloo, hayyuu afaan Oromoo, tiin walitti fidde. Mahdiin, eega haala Sheekh Bakhrii bare booda, hawwiin gaaf tokko ilmaan Oromoo afaan isaanii tiin barachuu qoma keessati uumamte.
Hawwii tana warra hujiirra oolchan keessa tokko tahuu murteeyfatee, qamaa fii qalbiin itti bobbahe. Tan keessaa, tan afaan Oromoo tiif taatu wal madaalchifte. Karoorri kuni barattootaa fii ummata baadiyyaa Oromoo walitti fiduu malees, haala ummanni afaan isaanii tiin itti baratan kan aanjeeysu tahee as bahe.
Mahdiin, kan kana sirritti hubate, qormaata afaan Oromoo barreeysuu-rratti godhaa ture, qindeeysitoota karoora Zamachaa tiif dhiheeyse. Mahdiin waan lameen dhiheeyseef qaba. Qormaata lameen keeysaa kan qubee Laatiniin dhiheeyfame, afaan Oromoo ittiin barreeysuu akka tahu agarsiisuu fi. Yaroo Mahdiin karaa Bariisaa tiin afaan Oromoo guddisuuf itti marxifate tuni, yaroo, horteen nafxanyaa tan maqaa Ihaappaa tiin if jaarte, akkuma ammaa kanatti, Oromoo fii Oromummaa gurraan dhagayuu itti hin barbaanne ture.
Amna jiruu baqaa keessaa fii eega Ameerikaa qubatees, Mahdiin guddina afaan Oromoo tiif dhimmamuu takkaa hin dhiifne. Jiruu biyya Faranjii tan oriisaan isii hara nama hin fudhachiifne keessatti, yaroo hujii-rraa haftuuf kan irratti dabarsu irbuu gaafa joollummaa afaan Oromoo tiif seene. Kuusaan akka kitaaba Mahdii, kan fuula dhibba sagalii ol qabu, qaariyaa dhaabotaa ykn nafaqaa mootummaa tiin, namoota hedduun, kan qophaawuun irra ture malee, kan hujii nama tokkoo hin turre.
Mahdiin garuu, karoora guddaa bara kudha torbaa ol irraa fuudhateef nafaqaan godhate, murannoo sab-boonummaa cimtuu qofa ture. Qormaata afaan Oromoo tiif daandii haaraya saaqe. Warra irraa barachuu barbaadaniif, kuurii jechootaa kan qabiyyeen keeysaa dubbuuyfamee hin dhumne tahe. Sanirratti afaan Oromoo akkuma kan Ingilizii sooreeysa tahuu agarsiise. Kuusaan humna yaroo dheertuu malees Mahdii-rraa qabeenya hedduu fudhate. Kitaabichi sadarkaa Oromoo boonsutti akka maxxanfamu godhuuf horii itti dhangalaasullee, gaafa gurguraaf dhiheeyse, akka silaa hawwetti hin simatamneef.
Yeroo mormiin ademsifama turetti uummuta kakaasuufi odeeffannoo facaasuu keessatti miidiyaale hawaasaafi dhaabbileen televiziyoona diyaaspoora gahee murteessa taphataniiru.
Obbo Ibsaa Guutamaa: Yeroo cehumsaa Afaan Oromootiin akka baratamuuf quuqamaan hojjenne
Labsiin kun dhaabileen mormituus miidiyaa wajjin akka wal hinqunnamne dhorkeera. Labsiin dhaabbilee siviiki bara baye dandeettiifi hojii dhabbilee miti mootumma akkuma laamshessetti jira.
Imaammata misooma mootummaa qeequun garmalee hamaadha. Aktivistoonni kana godhan himatamaa jiru. Paastar Omot Agwaan yeroo baankin adunyaa badii investimentii baankiin walqabatu tokko qorachuuf garee qorattuu baankii adunyaa gara Itoophiyaatti erge ture garee kanaaf afaan hiikuufi haala mijeessuun nama hojjataa tureedha.
Himatni namoota lama Omot wajjin himatamanii Sadaasa darbe addaan citeera. Hidhaa seeran alaafi dararaa mana hidhaa Humnootni tikaa mootumma, poolisoonni federaalaa, humnoota waraana, poolisiin addaa akkasumas angawoota tikaa kan siviilii uffatan dabalate hidhamtootni siyaasa akka ofirratti raga bayaniif mana hidhaa dhoksaafi ifaatti beekamutti reebichaafi dararaa heddu rawwataniiru. Namoonni mormii dhiyeenya kanarra qabamani hidhamani turan hedduun isaani mana hidhaattiifi kaampii waraanaatti reebichiifi dararaan akka irra gahee ture himatu.
Dubartoonni heddus dhiibbaan saalaafi gudeedamuun akka irra gaye dubbatu. Humnoota tikaa dhiittaa kana fakkaatu raawwatan irratti qorannoofi adambni akka fudhatame wanti ibsu hin jiru. Himatni pirojaktoonni misooma mootummaa qotee bultoota humnaan lafarra buqqisu jedhu dabalaa dhufe. Hawaasni sulula Oomoo keessa jiraatan lafti margaa isaani jalaa mancayeera, laga Oomoos akka fedhanitti akka hin fayyadamne dhorkamaniiru.
Angawonni mootummaa bara ti lolaan nigadhiifama jedhanus faallaa waadaa isaani lolaa baayyee xiqqootu ture. Lolaan laga Oomoo kun haroo Turkaanaa guutufi lafa qotiisaa lagicharra jiraniif barbaachisaadha. Qaamota adunyaa shoora murteessa taphatan Itoophiyaan arjoota biyya alaafi mootummoota naanooshee irraa gargaarsa guddaa argachaa jirti. Sababni isaas teessoo gamtaa Afrikaa waan taateef, gayee cimaa isheen naanno gaanfa Afrikatti taphattuuf, shoora isheen qama nagaa eegdu mootummoota gamtoomanii keessaatti taphattuuf, dhimmota farra shororkeessummaa, gargaarsaafi baqattoota irratti mootummoota dhiyaa wajjin waan hojjattuuf akkasumas guddina missomaa agarsiisa jirti jedhamuufi.
Gamtaan Afrikaafi Komishiniin mirga ummataafi namoomaa Afrikaa ibsa tarkaanfiin Itoophiyaa nuyaadessera jedhu baasaniiru. Paarlaamaan Awurooppa seeraafi ijannoo cimaa tokko gadhiiseera. Beektota keenya meeqa dhabne, jaallan koo warran beeku meeqatu dhume? Ana malee kan hafe jirayyuu natti hin fakkaatu. Kana kana yeroo ilaaltu ABO ebeluu, jettee waan asiifii achi qabdu miti.
Obbo Ibsaa: Oromoon saba guddadha. Waan baayyee keessatti warra kaan waliin walqixxee hin hirmaatan jechuudha. Madaallii kamiinuu yoo ilaalames afaan kamiiniyyuu gadi miti Afaan Oromoo. Maaliif biyyasaa keessatti afaan Federaalaa hin taane kan jedhu sammuu Oromoota hundaa keessa jira. BBC: Konfiransii irratti hirmaachuuf gara biyyaa deebitanii maalif hidhamtan?
Gabaasa Human Rights Watch kan bara 2016 Itoophiyaa ilaalchisee baasee Afaan Oromootiin
Walgahii kanarratti murtee tokkorra geenyee turre. Murteen kunis konfiransii guddaa biyyatti gallee qopheessina kan jedhudha. Dhaabbileen hunduu, Wayyaanee dabalatee kanumarratti waliigallee gara biyyaatti deebine.
Biyya dhufee gara mana kiyyaan deeme. Mana kiyyatti loltoonni hedduun dhufanii na fuudhanii deemuun mana hidhaa nagalchan. Torbee sadiif erga na hidhanii booda na gadhiisan.
Walgahii sana dhaabni keenya hin fudhannu waan jedheefin hidhaadhaa baanan bakka hayyu duroonni keenya jiran Landan deeme. BC: Obbo Leencoo Lataa akkamitti isin hiiksisuuf dhufan ture?
Obbo Ibsaa: Obbo Leencoon yeros waan isa tuqe hin beeku. Ani yakkaanin hidhame. Biyyattiitti waayi balleeseera jedhameetin hidhame. Yakkarrattimmoo nama bakka hin buutu, yoon ani yakka hojjedhe anumatu itti gaafatama jechuudha. Isaan dhufuu isaanii karaarra yeroo gahan dhageenye.


text:
CэTrэrдэл:
Anh aylliin kompaniud sudlaj bhad humuusiin Olziijargal hotoch mundag bsan, sain ajlaa meddeg gesen humuusiin setgegdliig unshaad tanai baiguullagiig songoson. Tenger traveliin 8.4nii Beejin aylliin hotoch Olziijargal egchdee mash ih bayarlasan shuu! Zogsson binzen kolonkiig ni hurtel tailbarlaad l, ajlaa unen setgeleesee hiideg, hun bgontoi saihan haritsdag yostoi ezemshsen mergejildee ezen bson saihan egch bnalee.Dandaa ineedeg ni hoorhon shuu Luvsandash Ulziijargal ajliin amjilt! Ium baiguullagiinhaa neriig ondort awch yawaa ajilchnaa uramshuulaarai kkkk mundag mundag.


text:
Caamsaa 31,2012 Naqamte
Godina wallaggaa Bahaatti Ummaanni Oromoo FDG jabeessee itti Fufee.
Camsaa 28/2012 angawaannii wayyaanee wajjiraa dhimmaa miliishaa Godina Bahaa waallaggaa keessaa hojeetan irratti tarkaanfiin Ummataan fudhatamen ergamtoonni Wayyaanee maqaa isaanii
1.Fiisaa’aa Yonaannis
2. Hamsaaluu Teessoo
jedhaman irraatti tarkaanfiin fudhatameen Madaa’ani hosphitalaa Neqemtee galanii akka jiran qeerroon gabaasa, Fisaa’aa yoohaanis garaa isaa irra rukkutamee yeroo madaa’uu,Haamsaaluu teessoo immoo harka mirgaa irraa rukkutamee kan maada’ee ta’uu odeessii keenyaa mirkaneefatera. Tarkaanfiin kun kan itti fufiinsaa qabuu fi wal irraa hin citnee ta’uu sabboontonnii dhaammaachuun, “ilmaan Oromoo Alagaa jalaa fiigaa jirtaan gochaa keessaan irraa kan of hin deebisnee yoo ta’ee tarkaanfii maayyii kan isiin eeggaatu ta’uu ni hubachiisna” barruun jedhu magaalaa Naqamtee fi naannoo ishee keessatti faca’ee bakkoota waajiroota Wayyaanee ta’anitti ammoo maxxanfamee akka jiru gabaasi nu gahe mirkaneessa.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Dheerina, safaraa fi amaloota qajeelchaa sararoota gara filatamanitti jijjiira.
Haalata sararichaa ykn xiyyaa haalata gara sararaa fooyyeessuuf Dhangii -Sararaafiladhu.
A Dimension Line is always inserted on the layer called Dimension Lines. If you set that layer to invisible, you will not see any Dimension Line in your drawing.
Amaloota fageenyicha sarara garaa fi gajeelchoota walin wal madaalchisuuni fi sarjalichaan wal bira qabuun qindeessa.
Fageenya sarara garad fi sarjalicha gidduu jiruu murteessi(fageenya sararaa=0).
Dheerina bitaa fi mirga qajeelchoota sarjala irraa jalqabee murteessa(fageenya sararaa=0). Gatiin pozetivii qajeelchichaa sarjalaalitti dheeressa gatiin meqatilli immoo qageelchoota kana Sarjalichaan gara gaditti dheeresa.
Sarara garaa irraa jalqabuun dheerin mirgaa fi bitaa qajeelchootaa murteessa. Gatin possetivii qajeelchicha sarara garaa outti yomuu dheereessuu gatiin negaativii immoo sarara garaatin gara gaditti dheereessa.
Sarara gara irra jalqabuun dheerina qajelchicha bitaa murteessa. Gatiin pozetivii qajeelchicha sarara gara irraa gara gaditti yomuu dheeresu gatiin negaativii ammoo qajeicha Sarara garaa irraa gara olitti dheereessa.
Sarara garaa irraa jalqabuun dheerina qajeeichicha mirgaa murteessa. Gatiin pozetivii qajelchiicha sarara garaa irraa gara gaditti yemuu dheereessu gatiin negaativii ammo qajecha irraa gara olitti dheereessa.
Naannawaa Sararaa amaloota faalleessa.
Iddoowwan lakkofsicha deecimaali ammaloota sarara mul'isuuf fayyadan murteessa.
Amaloota gara barreeffamichaa qindeessa.
Qubannoo gara barreeffamaa gara sarara fi qajeelchi diaanwal bira qabuun ibsa.
Qubannoo barreeffamaa ramaduu keetiin duratti irraan gadeen ofmaa fi dalgeen ofmaa haalojii qulqullaa'uu qaba.
Gara irrangadee mija'aa gara barreeffamichaaf ibsa.
Gara mija'aa ddalgee gara barreeffamichaaf ibsa.
Safara gara kuuniti safaraa tarree keessaa mul'isuu barbaadduu filachuu dandeessa.
Barreeffama walmaddii gara Sararichaati yookin 90 digrii sararichati agarsisa.


text:
Komishinarii mirga dhala namaa sadarkaa olaanaa kan Tokkummaa Mootummotaa Misheel Bachelet poliisiin Hong KONG tarkaanfii tooftaa dhorkamaa kan hiriirtoota mootummaa morman irratti gargaarame qoratamuu qaba jedhan jedha gabaasi Lisaa shelaayin Jenevaa irraa ergite.
Tokkummaa mootummootaatti itti gaafatamtuun dhimma mirga namaa Misheel Bachelet kan hammaataa adeeme hookkara Hong Kong keessaa fi to’annaa ala ta’aa jiru ilaalchisuun yaaddoo qabaachuu dubbatan.
Mormitoonni komee qaban karaa nagaa malee hookkara kaasuu ykn qabeenyaa mancaasuun ta’uu akka hin qabaanne waamicha dabarsaniiru.
Haa ta’u malee Bachelet angawoonni Hong Kong tooftaa hiika hin qabaanne kan namoonni mirga walabummaan yaada isaanii ibsachuuf wal ga’uu, kan lubbuu namaa galaafachuu malu irraa akka of qusatanis gaafataniiru.
Dubbi himaan Bachelet Rupert Cliville akka jedhanitti komiishinerri ol aanaan kan mirga namaa mala humnootiin naga eegumsaa gargaaraman kan balaa dhaqqabsiisuu fi dhorkaa ta’e hedduu yaaddessaa dha jedhan.


text:
Namoota seenaa Uummata Oromoo keessatti seenaa dalaganii darban kaasanii mariyachuun bu’aansaa waa hedduudha… Har’aaf ….. SEENAA GABAABAA SHAALAQAA GARBII BULTOO…qabadhee dhiyaadheera…kaanis irrumaa jalaan itti fufu… …Read More »
HUMNA BARREESSUU KEESSA JIRUUN GALAANA GUDDAA SOCHOOSUU DANDEENYA!!
Beekan Gulummaa Irranaa jedhama. Lixa Oromiyaatti dhalate. Barnoota digirii jalqabaa Yunivarsiitii Jimmaatti xumuree isumaan barsiisummaaf Yunivarsiitii Amboo seenee barsiisaa turuun barnoota digirii lammataatiif Yunivarsiitii Finfinnee …Read More »


text:
Lammiileen Kiristiyaanaa Itoophiyaa irraa tahan 28 Liibiyaa geessatti bulguuwwan ISISiin gorra’amuun hunda keenya rifaasise. Torbaan lamaan tokko duras Keeniyaa Yuniversiitii Garrisaa keessatti tarkaanfii wal fakkaataatu obboleeyyan Kirsitiyaanaa irratti humna Al Shabaab jedhee of waamuun fudhatame. Ummata amantiidhaan gargar qoodanii Islaamummaaf waan dhaabbatan of fakkeessanii obboleeyyaan Kiristaanaa irratti tarkaangii gara jabinaa kana fakkaatu fudhachuun, humnoonni sun hunda caalaa nyaapha amantii Islaamaa tahuu isaanii agarsiisa.
Yeroo lammiilee Kiristaana akkasitti gara jabinaan gorra’an, isaaniif hin galle malee amantii Islaamaa gorra’aa jiru. Maqaa Islaamaa najasaa jiru. Amantii Islaamaa amantii warra doofaa fi bulguu fakkeessanii addunyaa garsiisuuf tattaafachaa jiru. Kaansarii amantii Islaamaa nyaatee addunyaa kana irraa dhabamsiisu itti ta’aa jiru. Musliimni tokko akka muslimummaa isaatiin hin boonne fi obboleeyyan isaa amantii biroo hordofan waliin jaalalaan hin jiraanne godhanii kophxeessanii jibbamsiisaa jiru. Namni amantiin isaa Islaama hin tahin akka amantiin kun amantii nama nyaataa fi kan amantoota biroof obsa hin qabne tahetti akka fudhatu barsiisaa jiru. Warri keessa amantichaa hin beeyne Musliimoota hunda walitti qabanii akka bulguutti akka laalanitti dirqisiisaa jiru. Kan duraan amantii kana fudhachuuf yaada qabu illee akka inni irraa baqatuu taasisaa jirani. Kanaaf jecha jarri kun, warra ciifsanii akka hoolaatti gorra’aa jiran caalaa warra maqaa isaatiin gorra’aa jiran, amanticha Islaamaaf diinummaa qabantu caala jenna.
Dhugaan olitti kaase kun hordoftoota amantaa Islaamaa maraaf ifa tahuu qaba. Mormi Kiristiyaana tokkoo yeroo humnoota maqaa Islaamummaa dhahatan akkasiitiin gorra’amu, akka mormi Musliima 1000 gorra’ametti beekanii garaa guutuudhaan gochaa bulgummaa kana balaaleffachuu feesisa. Kan gorra’amee du’e san caalaa kan gorra’aa jirutu dhaabiitti du’e. Amantiin Islaamaa akka seenaa fi kitaabota amantichaa irraa hubatamutti ajjeechaa gara jabinaa akkasii kana hin deeggaru. Humnaan amantii koo fudhattu malee jedhanii nama ajjeesuun seera amantichaas miti; bara keessa jirru kana waliinis gonkumaa hin deemu.
Odoo seerri humnaan amantii ofii nama fudhachiisuu kun seera Qur’aanaa tahee, silaa har’a Kiristaanonni miliyoononni dhaloota amantii Islaamaa booda addunyaa Arabaa keessa nagaadhaan hin jiraatan ture. Har’ayyuu biyyoota Arabaa akka Syria, Lebanon, Iraq, Jordan, Egypt, Palestine fi Isreal keessa Kiristiyaanota Arabaa miliyoonotatu obboleeyyan isaanii Muslima Arabaa waliin jaalalaa fi wal mararfannoodhaan wajjin jiraatu. Odoo seerri Islmaamaa seera koo fudhattu malee na waliin hin jiraattu kan jedhu tahee amantoonni Kirsitiyaanaa kun waggoota 1,400 caalaaf bahaara Musliimaa keessatti nagaa fi badhaadhinaan hanga har’aatti hin jiraatan ture. Odoo seerri Islmaamaa hambaalee seenaa barbadeessuu kan ajaju tahee, silaa har’a piiraamidoonni, Sphinx fi hambaaleen waggoota kuma shan jahaa duraa biyyoota akka Egypt, Iraq, Iraan, Sooriyaa fi biyyoota Muslimni wayyaba itti tahe biroo keessatti waggaa 1400 dura, yeroo amantiin Islaamummaa babal’ataa ture sanitti barbadeeffamanii daaraa tahu ture.
Barsiisaa amantii Islaamaa kan tahan Nabi Muhammad, bara jireenya isaaniitti amantoota akka Yuhudaa fi Kirstaanaa waliin hariiroo qaroominaa fi wal dandeettii irratti hundaawe akka qabaachaa turan seenaatu hima. Quraana keessattis kan dubbatame amantii kee humnaan fudhaciisi, yoo fudhachuu didan ajjees kan jedhu mti. Ragaadhaaf Boqonnaa 109 keessatti akkas jedha.
“O you who do not believe! I worship not what you worship, and you are not worshipping what I worship; nor am I worshipping what you worship. Therefore, to you your religion; and to me my religion!” (chap. 109)
Jechi kun Qur’aana keessaa fuudhame. Warri har’a ‘’Qur’aanaan bulla’’ ofiin jedhan kan akka ISIS fi Al Shabab garuu Kirsitaanaan garana gori, Muslimaan garas gori jedhanii badii tokkoon maleetti obboleeyyan Kiristaanaa ciibsanii gara jabinaan gorra’aa jiru. Obboleeyyan gorra’aman kun ammoo hidhannoo hidhatanii amantii Islaamummaa loluuf kan bobba’an osoo hin taane, namoota jireenya mataa isaanii moohachuuf fiiganii dha.
Ilaalchi amantii-hedattee akkasii kun hunda caalaa saba akka Oromoo kan amantiilee adda addaa of keessaa qabu miidha. Kaayyoon abaaramaan ummata amantiidhaan gargar baasanii isa tokkoof waan dhaabbatan fakkaatanii isa kaan gara jabinaan ajjeesan kun, eenyuyyuu caalaa ummata keenya ummata Oromoo biratti balaaleffatamuu qaba. Obboleeyyan Kiristaanaa Liibiyaatti gorra’aman keessa ilmaan Oromoo jiraachuu fi jiraachuu dhiisuu malu. Jiraachuu dhabuu isaaniitiin ‘namni keenya waa hin taane, ilmaan Habashaatu ajjeefame’ jennee gammaduun dogoggora. Habashaas taatu ilmoo namaa ti. Karaa malee ilmoon namaa tokko yoo akkasitti akka hoolaatti gorra’amtu nu dhukkubuu qaba. Yoo har’a kan gorra’ame Oromoo tahuu baates boru kan nuuf oolu hin tahu. Jarri bineensi kun Oromoo, Habashaa, Faranjii… waan jedhamu irraa miti haajaan isaanii. Ati Kirsitaana moo Musliimaa dha gaaffiin jaraa guddaan. Gaaffiin kun ammoo nu Oromoof hin tahu.
Waggaa 35 dura hangafti qabsaayota keenyaa osoo bobbaa qabsoo irra jiranii gammoojjii Soomaalii keessatti wanni isaan mudate as irratti jabeeffamee yaadatamuu qaba. Har’a waggaa 35ffaa wareegama isaanii sana osoo yaadachaa jirruu kunoo ilmi namaa gaaffiin wal fakkaataan dhiheeffamaafii jira. Deebiin gaafas gootonni keenya diinota saniif kennanii waliin wareegaman yeroo kamuu caalaa har’a irratti nu barbaachisa. Gaafas shiftoonni Soomaalii sun gammoojjii Shinnigga jedhamu keessatti hogganoota qabsoo keenyaa marsani. Qawwee itti dagalfatanii billawa itti luqqufatanii Muslimni gara kana, Kiristaanni gama sana goraa hiriiraa jedhaniin.
Gootonni keenya garuu qawwee itti qiyyaafatamee fi billawa itti luqqifatame sodaatanii akka ajajaman hin goone. Oromummaa isaanii malee garaagarummaa amantii gidduu isaanii tures yaadatanii hin beekan waan taheef, sa’aatii fokkattuu san irratti yaadachuu hin feene. Keessumattuu isaan keessaa warri Musliima ture shiftoota maqaa Islaamaa dhahattu san gammachiisanii jaallan isaanii Kiristaana gananii lubbuu mataa isaanii oolfachuu hin barbaanne. Deebiin isaanii ifaa ture.‘’Nuti amantiidhaan gargar baanee hin beeynu, hin baanus. Nuti Oromoo dha. Oromummaaf qabsootti jirra. Duunus jiraannus hireen teenya takka. Kanaafuu du’a ooluuf jecha amantiidhaan gargar hin baanuutii, akka feetan nu godhaa’’ jedhaniin. Akkasitti bulguuwwan sun bakka tokkotti isaan fixani.
Irbuun gootonni keenya Shinnigga irratti walii seenan sun laphee tokko tokkoon ilmaan Oromoo keessa bara baraan jiraachuu qaba. Faajjiin tokkummaa isaan gaafas achitti dhaabanii ofii dabran bara baraan dhaloota dhufuun ol qabamee faarfamuu fi hordofamuutu irra jiraata. Addunyaa keenya wal dhibdee ilma namaatiin manca’aa deemaa jirtu keessatti ummanni Oromoo haleellaa bifa amantiitiin isatti aggaamamu kamuu irree tokkummaatiin of irraa qolatu malee biyya isaa irratti abbaa mirgaa tahuu hin danda’u. Nuti ummanni Oromoo guddinni keenya kan maddu garaagarummaa amantii qabnu akka gaariitti dhiphifnee wal dandeessifnee, amantii keenya laphee laphee keenya keessatti qabannee eenyummaa dhiiga kenyaa kan tahe Oromummaa irratti yoo waliin dhaabbanne qofa.
Har’a diinota tokkummaa keenya gaaga’uuf socho’aa jiran hedduu qabna. Humnoonni Habashaas, duula dhimma amantiin wal qabatee addunyaa irratti deemaa jiru kanatti dhimma bahuun, hunda caalaa tokkummaa Oromoo gargar facaasuuf akka rafanii hin bulle beekamuu qaba. Haleellaa Kirsitiyaanota irratti raaw’atamee fi raaw’atamaa jiru sababfachuun akka Oromoon Kiristaanni obboleeyyan isaa Oromoo Musliima irraa qoollifatee gara isaanii cillaanfatu gochuufis dhagaa hin buqqifne hin qabaatani. Kana hunda kan irra aanuu dandeenyu, nuti Oromoon Musliimnis Kiristaannis, eenyuyyuu caalaa addunyaa kana irratti wal malee fira homaatuu akka hin qabne hubannee yoo jabeessinee harka wal qabanne qofa.


text:
Kutaa Yunaaytid Istees kan taate Kaliforniyaa kaabaa keessatti Ibiddii bosoona keessaa ka’e balaa geesisaa waan deemaa jiruuf jecha achitti labsiin yeroo hatattamaa hojii irra olee jira.
Angawaan ittisa Ibiddaa tokko akka jedhanti ibiddi qabeenyaa hedduu kan barbadeesse yoo ta’u namoonni hedduun madaa’uun gabaafamee jira.Garu lakkofsii namoota balaa kanaa du’anii hin beekamiin jira.
Angawoonnii fi sabaa himaaleen akka jedhanti ibiddi kun badii kan geesisee yoo ta’u caasaaleen kuma hedduun gubatanii jiru.
Lafa kaAree kiloO meetra 69 irra jiru gubee jiraattoota magaalaalee dheessanii akka ba’an dirqisiisaa jira.
Ibiddi kun magaalaalee kanneen birootti akka babal’atuuf jiru ni eegama jedhu aangawoonni.