text:
Manni murtii ol iyyoannoo US ajaja ol aanaa prezidaant Trump dabarsan kan baqattooni biyya irra jireessi musliima ta’an torba irraa akka hin seenne dhorku ilaalchisee falmii jiru dhaggeeffachuuf jira.
Himannaa gabaabaan ministrii murtii haqaan dhiyaate uggurri sun mirga Prezidaantiin qabu kan baqattoonni US seenuu ilaalchisee qabu ka sirnaa ti jedhee jira. Murtii abbaan murtii Federaalaa uggura sana rarraasuu dogoggora ittiin jedha.
Kutaan Washington fi Minnesota himannaa kana kanneen dhiyeeffatan. Himannaaleen ka biroon iyyannaa isaanii kana deggeran kutaalee ka biroo 15 dabalatee waldaa walabummaa uummataa Ameerikaa fi garee kampanilee 100 biraa mana murtiif dhiyaatee jira.
Ministeeronni dhimmootii alaa duraanii, John Kerry fi Madeleine Albright ajaji sadarkaa ol aanaa sun dalga kan hubatame, hojii irra ooliinsi isaa kan dadhabaa ta’eef, dalga kan ibsame ittiin jedhan.
Ibsa barreeffamaan kenneniin ajaji sun innumaa nageenya biyyoleessaa keenya qooda eegsisuu balaa irra buusa yoo jedhan kan Trump nageenya biyyoleessaa fooyyessa jedhan waliin faallaa dha.
Hayyoonni seeraa martinuu prezidaant Donald Trump ajaji ol aanaa isaan baqattoonni biyyoota irra jireessa musliima ta’an torba irraa US yeroof akka hin seenne dabarsan mana murtii Federaalaan murtaa’a jedhanii walii galan.
Dhimmootii hedduun kan imala ugguraa Kanaan wal qabate manneen murtii hedduutti dhiyaataa jira. Kanneen keessaa tokko mana murtii muummichatti dhiyaachuuf jira.


c: text/html

text:
Pakkathu Veetu Akka (பக்கத்து வீட்டு தேவியக்காவை Otha Kathai): Aval vayadhu irupaththi naanku.. kanni kazhiyaadha parava sittu.. en siru vayadhu kanavukanni.. azhaku thevadhai.. engal oorileye ippati oru azhakaana ponnukku potti kitaiyaadhu.. ellaa vayasu pasangalum avalai paarththu jollu vituvaarkal.. avalai vita adhikam vayasulla aankalitam aval pesa maattaala lladhu avalukku andha anumadhi kotukka patavillai endrudhaan sollanum.. Akka Pundai […]
Tag: Pakkathu Veetu Akka Sex Kathai
Pakkathu Veetu Akka Kamakathai | Tamil Akkavudan Sex Tution
Pakkathu Veetu Akka Kamakathai | Tamil Akkavudan Sex Tution: pakkaththu veettilirukkum vayadhaana maamiyitam naan nandraaka pazhakivandhen.avarkalaiyum avarkaladhu kanavaraiyum thavira yaarum illaadha andha veettukku pudhidhaaka oru 14-15 vayadhutaiya oru paiyan vandhaan. avan avarkaladhu thooraththu sondhakkaara paiyanaam. Pakkathu veetu Akka Pundai. peyar sukumaar. nalla thutippaana paiyan. avarkal veettil thangi arasu thervukalukkaaka patikka pokiraanaam. avarkal ooril nanparkalotu thirindhu […]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dhimma Dimookiraasii Mirga Dhala-namaa fi Hojiitiif Itti-aanaa Ministara Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Toom Maalinoowiskii, gaaffii fi deebii addaa Sagalee Ameerikaa waliin geggeessaaniin, rakkoon cimaan Itiyoophiyaan yeroo ammaa keessa jirtu ka furmaaa hatattamaa barbaadu ta’uu dubbatu.
Itti-aanaan Ministaraa Yunaayitid Isteets – Toom Maalinoowiskii, eega waggaa tokkoo fi walakkaa tii as, gara Fininnee dhufuun isaanii kun marsaa sadaffaa ta’uu isaa yaadatan. Yeroo deddeebi’an kanatti, mariiwwan geggeessan wayyaawaa dhufuu isaanii, daran babal’ataa fi hunda hammataa, daran ifa ta’aa dhufuu isaanii dubbatu.
Danqaalee guguddoo yeroo ammaa Itiyoophiyaa mudatanii jiran ilaalchisee yaada furmaataa mariiwwan kun gumaachuu danda’an agarsiisuuf kana dubbatan – Maalinoowiskiin.
Keessumaa marii isaanii marsaa duraa irrattti aangawoota Mootummaa Itiyoophiyaa waliin wal-falmii geggessan yaadachuun dubbatanii jiran.
Sanaa booda, Bulchiinsota naannoo Oromiyaa fi Amaaraa keessatti hiriirawwan mormii geggeessaman, badii lubbuu namaa fi qabeenyaa irra gahe illee ni yaadatan.
Faallaa kanaatiin immoo, haalli amma biyyattii keessatti deemaa jiru kan isaan yaaddessu ta’uu hin dhoksine – Maalinoowiskiin. Rakkoon amma Itiyoophiyaa keessa jiru, galii biyyattiin dhaqqabuudhaaf karoorfatte akka hambisuu danda’u yaaddoo qaban huabchiisan. Rakkoon kun biyyattii qofa otuu hgin taane biyyoota ollaa sanaa irratti illee dhiibbaa hamaa akka qabaatu ni beekna, jedhanii jiran – jedha – Melleskaachew Amahaa.
Gabaasa guutuu kana cuqaasuun dhaggeeffadhaa


text:
GodinaQellem-wallaggaa magaalaa Gidaamii fi Dambi-Doolloo keessatti Koomaand Poostiin aangawoota hidhaa akka jiran jiraattonni dubbataa jiru.
Bulchaan aanaa Gidaamii Obbo Gammadaa Milkiyaas waraanni ABO waraana mootummaa Itiyoophiyaa irratti haleellaa gaggeessee jechuun raadiyoo sagalee Amerikaaf ibsite jedhamuun dorsiifamaa eega turanii booda lafa itti dheessanii turan magaalaa Dambii Doolloo keessaa qabamuu dubbatu jiraatonni.
Komaand postiin garu itti gaafatama itti kenname gadhissee waan badaniif bakka itti argamanti to’annaa jala oolan jedha. Magaalaa Gidaamii keessatti Wiixata kaleessaa miseensa KFO kan ta’an Obbo Malkaamuu Baacaa humnootii Komaand Postiin qabamanii eessa buuteen isaanii dhabamu jiraattonni dubbatanii jiran.
Oboo Malkaamuun ammaan duras waggaa tokkoo yeroo caaluuf Maakalaawii keessatti hidhamanii kan turan akkasumas sana duras magaalaa Dambii Dolloo keessatti hidhamanii akka turan ibsamee jira.Komaand Post garu hidhamuu Obbo Malkaamuu Baacaa kan ilaaleen odeeffannoo hin qabu jedhee jira.
Gama kaaniin bulchaan magaalaa Dambii Doolloo Obbo Daani’eel Taraddaa fi itti aanaa bulchinsaa fi nageenya godinaa kan ta’an Obbo Xaggaayee Waaqjiraa komaand postiin eega to’’annaa jala oolchee bubbuluu isaa jiraattonni magaalatti ibsanii jiru.
Kana Malees miseensoonni polisii fi abbotiin qabeenyaa magaalatti keessatti to’annaa jala jiran hedduu ta’u jiraattonni ibsanii jiru.
Obbo Daani’eel fi Obbo Xaggaayeen yeroo labsii hatattamaa hojii irra oolee jirutti odeeffannoo soba ta’e sabaa himaaf waan kennaniif to’annaa jala oolan jedha komaand postiin magaalaa Dambii Doolloo irraa.
Gabaasa Guutuu Caqasaa.


text:
Warqinaa Gabayyoo Tigree ta’uu beektuu?
@Abdi Tufa
Warqinaan Naannoo Oromiyaa, lafa aanaa Kokkossarraa yeroo dargii godina Sidaamoo jedhamutti citte, kan daangaa aanaa Kokkossaa jirtutti (aanaa Arbegoonaatti) dhalate. Kufaatii Dargii booda lafti dhalootasaa aanaa Kokkossaatti citteerti. Yeroo umriin jabaataa dhufetti Magaalaa Shaashamanneetti Tigiroota fira maatiisaanii ta’an biratti galee guddate. Namni inni biratti guddate magaalaa Shaashamanneetii hoteela qaba. Hoteelli kun (yeroof maqaasaa hin yaadadhu) Abboostoorraa daandii guddaa duriirra gara Hoteela Baqqalaa Mollaa yoo deeman gara harka bitaatti ilaala dhooqaatti argama. Warqinaan, sirna nama-nyaataa kana keessatti miseensa OPDO ta’ee, ummatni keenna dirqiin bakka bu’aa aanaa shaashamannee godhanii filsiisan. Hiriyoota isaa (kan Oromoofi kan saboota biroollee) yeroo addaddaatti itti dhiyeenyaan gaafadheera. Tigree ta’uusaa innuu akka hin waakkanne hiriyootasaarraa dhagayaa ture. Namni baruu feetan hiriyootasaatiin wal isin qunnamsiisa.
Dubbiin ijoon TPLF amantaa xiqqoo namoota hafuura itti baafaataa sochooftuu (OPDO) irraa waan dhabdeef, amantaa isaanii dhugomsachuuf Tigreen yoo pireezidaantii Oromoo ta’e maaltu dhiba, eenyutu nu gaafata jettee muudde. Dalga deemaa Oromoo hafuuraan hojjachiisuurra akkuma duraan waraanaan bulchaarru yoo qajeelatti olii hanga gadii biiroleellee toowanne maaltu dhufa jetteeti. Amma kan hafu Tigroota Afaan Oromoo beekan bulchoota godinaaleefi aanaalee taasisuu dha.
Gama birootiin immoo, kanaan dura Oromiyaa ija addaatiin too’ataa waan bulchaniif tooftaalee lamatti fayyadamu. Inni duraa, yoo bulchaan Oromoo ta’e itti aanaan bulchaa aanaarraa hanga naannootti saboota biraarraa nama Afaan Oromoo beeku jala kaayu. Tooftaan kun godinaalee hundattuu hojiirra oolaa tureera. Isa kanaaf fakkeenya guddaa kan ta’u Abraham Adulaa (Itti aanaa bulchaa Shawaa Bahaa, boodarra immoo bulchaa kan ture), Damissee Shittoo (Kantiibaa magaalaa Shaashamannee kan ture), Fiqaaduu Takle-Maariyaam (barataa kutaa 4, Garagaaraa konkolaataarraa hanga hoogganaa dhaabbata Raadiyoofi Televisisiyoona Oromiyaa kan gaye), Sisaay Nagaash (Kantiibaa magaalaa Adaamaa kan ture) fi kkf.
Inni lamaataa immoo bakka saboota biraarraa nama afaan beekuufi amanamaa dhabanitti Oromoo mataa waliin dhayaa bulchuuf akkasaanii tolutti yoo bulchaan Musliima ta’e itti aanaa Kirstaanaa muuduun kaardii amantii immoo jidduu isaaniitti taphachuun wal shakkisiisaa, wal nyaachisaa, wal irratti duulchisaa, wal basaasisaa hojjachiisu. Amantaan wal qabatee namoota keessa dubbii kanaa hin beeknetti ‘ratio’ amantaa eeguuf waan hojjatan itti fakkaachuu mala. kun irra caalatti aanaalee amantii tokko dhibbeentaa olaanaan qabanitti baay’ata. Isa kanaaf ragaan aanaalee godina Baalee, Arsii Lixaa, Arsii, Boorana, Gujii, Shawaa Bahaa, Harargee lamaan, Jimmaafi Iluu Abbaa Booraa ilaaluun ni danda’ama.
Dubbiin kun waan biraas na yaadachiifte. Naannoo bara 1998 keessa nama Tigree tokkotu pirezidaantii mana murtii godina Baalee ta’ee muudamee Oromoota murtiilee gara hammeenyaan guuttaman irratti murteessuun rakkisaa ture. Maqaansaa Sibahaati jedhama.
Kan Lammaa Magarsaa itti aanee dhiyaata. Oromoo ta’uunsaa waakkii hin qabu. Dhiiga inni Wallaggarraa dhangalaasaa Finfinnee seenetu dhiyaata!


text:
Ganzabeen sa'aatii haarawaa galmeesiste
Finfinnee: Waldaan Federeeshinoota Atileetiksii Addunyaa (IAAF) waggaa lamati all tokkokan adeemsifamu dorgommii atileetiksii mana keessaa
eedda jalqabe waggoota 33 lakkofsiseera. Waggoottan kanneen keessatti biyyoota adda addaatt yeroo 17ffaaf haala miidhagaadhaan gaggeeffameera.
Dorgommiin kunis adeemsifamaa kan ture koorniyaa lameeniinu gosawwan atileetiksii meetira 60 kaase hanga kuma sadiin. Dorgommii kanatti atileetonnii korniyaa lameeniinu mo'atan badhaasa doolaarii hedduu badhaafamu.
Akka Waldaan Federeeshinoota Atileetiksii Addunyaa mul'isuutti atileetonni dorgommii kanaaf filaman magaaloota addaddaatti duraan dursanii dorgommii gulaalaa adeemsifachuudhaan qabxii dimshaashaan atileetota caalmaa argataniidha.
Haaluma kanaan dogommii gulaalaa isa jalqabaa Sanbata darbe adeemsifameetti atileetonni Itoophiyaa koorniyaa lameeniinu injifannoo goonfataniiru.
Fiigicha meetira kuma tokkoofi 500 Jarman Magaalaa Kaarlusitti dubartoota giddutti adeemsifameetti atileeti beekamtuun Itoophiyaa Ganzabee Dibaabaa daqiiqaa 3:57.45n tokkoffaaffa ba'uun mo'ateetti. Ganzabeen fiigicha kanatti mo'achuushee malee kanaan dura sa'aatii iddoo sanaa kan ofumasheetiin qabamee ture fooyyeessuudhaan olaantummaashee mul'isteetti.
Atileeti Ganzabeen Finfinneetti wayita dorgommii kanaaf qophirra turte “ani kanan shaakalu qofaa koo miti, obbolaa koo Xirunashifi Anaa Dibaabaa waliini. Qophii gaarii waanan taasiseef qabxii gaariin galmeesisa” jechuun ibsitee turte.
Ganzabeen yeroo baay'ee gorsa hangafootashee keessumattuu Xirunash Dibaabaa waan dhaggeeffattuuf qabxii boonsaa akkanaa fiduuf akka ishee gargaarees ni dubbatti.
Dorgommii kanatti atileetonni Ingilizifi Keeniyaa lammaffaafi sadaffaa yoo ba'an quxusun ishee Anaa Dibaabaa ammoo sadarkaa 10ffaa argachuudhaan xumuruun ishee beekameera.
Haala walfakkaatuun fiigicha meetira kuma sadii kan dhiiroota gidduutti adeemsifameen Hagoos Gabra Hiwoot daqiiqaa 7:37.91n, Yoomif Qajeelchaa ammoo daqiiqaa 7:38.67n tokkoffaafi lammaffaa ta'uun mo'ataniiru. Atileetiin Morookoo Abdallaat Igudeer daqiqaa 7:39.91n sadarkaa sadaffaa argateera. Karaa biraatiin, fiigicha meetira kuma sadiin Roobi darbee Magaalaa Jarman, Dusildorfitti dhiiroota gidduutti adeemsifameen Atileet Yoomiif Qajeelchaa tokkoffaa ba'uunsaa beekameera.
Sagantaa Waldaan Federeeshinii Atileetiksii Addunyaa baaseen akka mul'iseetti dorgommiiwwaan hafan guyyoota 20 keessatti adeemsifamu. Dorgommiiwwan kunneen Ispeen magaalaa Maadiriditti, Ameerikaa Bostanitti, Poolaand Torunuttifi Iskootilaandi Maalaaskaawutti adeemsifamu.
Balballoommii Oduu
Damee fayyaatiin karoora bara 2030 milkeessuuf
Itoophiyaan dhimmoota bara 2030tti damee fayyaatiin galmaan gahuf akka Addunyaatti karoorfaman kanneen akka tamsa'ina dhibee HIV Eedsiifi Sombaa(TB) ittisuuf akkasumas dhibee Busaa balleessuudhaaf karoorfattee hojjechaa akka jirtu beekamaadha.
Dhibeewwan sadeen ibsaman kanneen ittisuudhaaf immoo wayitii ammaa dhaabbileen miti mootummaas ta'e biyyootni Addunyaa hundi irree tokkoon hojjechuurratti kan argaman ta'uu ragaan Dhaabbata Fayyaa Addunyaa ni mul'isa.
Sochii olaanaa qaamota garaa garaa hirmaachisuudhaan waggoottan kurnan darban keessatti hojjatamaa tureenis bu'aawwaniifi jijjiiramootni galmaa'aa jiran hedduudha.
Akka Itoophiyaattis, lammiileen dhibee HIV Eedsii waliin jiraatan kuma 700fi kuma 22 yemmuu ta'an, biyyattii keessatti dhibeewwan du'a lammiilee hedduutiif sababa ta'an keessaayis sadarkaa 2fa irratti kan argamu ta'uu ragaalee Ministeera Fayyaa RFDI irraa hubatameera.
Gama biraatiinis biyyattiin baay'ina namoota dhibee Sombaatiin qabamaniin Addunyaa irraa sadarkaa 9fa kan argamtu yemmuu taatu, biyyoota 30 dhibeen kun dawaadhaan walbare keessatti kan argamtuudha.
Dhibeen busaas dhibeewwan yeroo ammaa fayyaa hawaasa biyyattii qoraa jiran keessatti kan ramadamuufi waggaa waggaadhaan lammiileen biyyattii miiliyoona 2 ta'an dhibee busaatiin kan qabamaniidha.
Dhibeewwan kanneen to'achuudhaaf immoo gargaarsi dhaabbileefi biyyoota Aaddunyaa akkuma jirutti ta'ee, biyyattiinis bajeta olaanaa ramaduudhaan sochii olaanaa taasisaa jiraachuu Ministeerri Fayyaa ibsuurratti argama.
Tibbanuma immoo 'Dhaabbanni Global Fund' jedhamu maallaqa ittisaafi to'annoo HIV Eedsii, Busaafi Sombaatiif oolu doolaara mil. 379 kennuunsaa sochii to'annoo dhibeewwan kanneen irratti taasifamuuf tumsa ta'uusaa de'eetaan ministerichaa Doktar Kabbadaa Warquu ni dubbatu.
Akka Doktar Kabbadaan ibsanitti, yaalii yeroo dheeraa taasifamaa tureen maallaqichi kan argame yoo ta'u, kanaafis milkaa'inni biyyattiin damee fayyaa irratti galmeessisaa turte shoora olaanaa kan qabu ta'uusaati.
Maallaqa deggarsaan argame keessaa doolaarri miiliyoona 194 ittisaafi to'annoo dhibee HIV Eedsiif, miiliyoonni 46 dhibee Sombaatiif kan oolu yoo ta'u, doolaarri miiliyoona 112 immoo dhibee busaatiif akkasumas miiliyoona 27 ta'u immoo hojmaata fayyaa cimaa ta'e diriirsuudhaaf kan ooluudha, jedhu.
Itoophiyaan deggarsa biyyootaafi dhaabbilee garaa garaa irraa argachaa turte bifa guutuu ta'een hojirra oolchuusheetiin du'a haadholiifi daa'immanii hir'isuu danda'uushee kan eeran Doktar Kabbadaan, tamsa'ina dhibee HIV Eedsiifi du'a namoota dhibee kana waliin jiraataniis hir'isuun kan danda'ame ta'uu dubbatu.
Yeroo ammaa kanas namootni dhibee HIV Eedsii waliin jiraatan kuma 430 ta'aniif wal'aansi lammiilee HIV Eedsiin qabamamaniif taasifamaa jiraachuu himanii, kanaanis namoota sababa dhibee kanaatiin lubbuusaanii dhabaa turan dhibbantaa 70n hir'isuun kan danda'ameera.
Sochii ittisaafi to'annoo dhibeewwan kanniin irratti taasifameenis namoota dhibee Busaatiin lubbuusaanii dhabaa turan dhibbantaa 80n akkasumas kanneen sababa dhibee Sombaatiin du'an immoo dhibbantaa 36n hir'isuun akka danda'amellee ni eeru.
Itoophiyaan biyyoota gargaarsa dhaabbata 'Global Fund' irraa argatan keessaa ishee tokko yemmuu taatu, bara 2002 hanga 2017 qofatti doolaara biiliyoona lama ol argatteetti.
Walumaagalatti, gama damee fayyaa Addunyaatiin maniiwwan bara 2030f karoorfaman galmaan ga'uudhaafis ta'e hojmaata fayyaa cimaa ta'e diriirsuudhaaf maallaqni gargaarsaan argame kun ga'ee olaanaa kan qabaatu ta'us, sochiifi kutannoon mootummaan fayyaa hawaasasaa mirkaneessuudhaaf taasisus xiyyeeffatamuu qaba.
Bayyanaa Ibraahimiin
Invastimantii guddina hawaasummaaf
Godina Arsii Aanaa Martii Gandaa Waatichaa Dolee keessaa abbootii warraa 200 oltu jiraatu. Naannawaan kun bu'uuraalee misoomaa akka bishaan, elektirikii, mana barnootaafi dhaabbilee wal'aansaa gahaatti hinqabu. Akka ragaan mul'isutti, hawaasni naannawichaa %84 ta'an wabii midhaan nyaataan kan of hindandeenye, %40 bishaan dhugaatii qulqulluu kan hinarganneefi, dubartoonni %40 ta'an manatti kan da'aniidha. Kanumarraa ka'uun Kaampaaniin Dhugaatii Wayinii Awaash naannawichatti hojii invastimantii irratti bobba'ee jiru cinaatti jireenya hawaasa naannawichaaf abdii guddinaa ta'uurratti argama.
Kaampaanichi gandicha keessatti kuufama bishaanii beelladootniifi hawaasni naannawichaa itti fayyadamu hojjeteera. Aaddee Soofiyaa Kadir bishaan kuufamaa kanatti uffaanaasaanii utuu miicatanii argine. Akkasaan jedhanitti, kuufamni bishaanichaa qulqullina uffanaafi dhugaatii beeyladootaaf kan gargaaru ta'us yeroo bishaan dhugaatii qulqulluu utuu hin argatin dhugaatiifis itti fayyadamaa turan.
Yeroo ammaa kaampaanichi bishaan dhugaatii qulqulluu naannawaasaanitti akka galcheef kan himan Aadde Soofiyaan, akkasumas mana barnootaa daa'immanii ijaaruudhaan daa'imman isaanii carraa barnootaa akka argatan taasiseera.
Jiraataadhuma godinichaa kan ta'an Obbo Addisuu Jaamboo gama isaaniitiin akka jedhanitti, duraan bishaan balfa garagaraa guuree ya'uufi qulqullina hinqabne dhugaatiif itti fayyadamaa turan. Daa'imman isaaniis bishaan dhugaatii qulqulluu dhabuudhaan dhukkuboota garagaraatiif saaxilamaa turan. Yeroo ammaa garuu bishaan dhugaatii qulqulluu kaampaanichi galcheefitti fayyadamaa jiru. Akkasumas mana barnootaa ijaaruun, soolaariifi sunsuma amayyaa galchuufiin jireenya fooyya'aa akka jiraatan taasisaa jiraachuu dubbatu.
Naannawichatti hanqinni roobaa waan mul'atuuf gargaarsa mootummaan kennuufi deeggarsa midhaanii kaampaanichi isaaniif taasisuun jireenyasaanii geggeeffataa akka jiran himanii, haalli jireenya isaaniis kan duraaniirra fooyya'aa akka ta'es dubbatu.
Maanaajarri Misooma Hawaasummaa Kaampaanichaa Obbo Gannaa Jundii akka jedhanitti, dhaabbatichi hanga ammaatti qarshii miliyoona 1.2n ijaarsaa bishaan dhugaatii geggeessuun, naannawichatti abbootiin warraa 200 ta'an tajaajilamtootaa humna elektirikii ta'aniiru. Kana malees, hojjetootaa dhaabbatichaa naannawicha jiraataniif oyiruu qonna midhaanii kaampaanichaarratti boqqolloo omishuudhaan deeggarsa kan taasisu ta'uu dubbatu.
Kaampaanichi mana barnootaa naannawichaatti ijaaruudhaan hawaasni carraa barnootaa akka argatan taasisaa jira. Kana malees kaampaanichi fedhii tajaajila hawaasummaa garagaraa guutuuf hojjechaa jiraachuu himu.
Walumaagalatti, kaampaaniiwwan hedduun hojii invastimaatiirratti bobba'an bu'uuraalee misoomaa garagaraa ijaaruun hawaasa naannawaa fayyadamaa taasisuun hojiilee isaan irraa eegamaniidha. Kanaaf ammoo hojiin Kampaaniin Dhugaatii Wayinii Awaash Aanaa Martiitti hojjechaa jiru fakkeenya gaarii ta'a.
Dabalaa Taaddasaatiin
Bosona kunuunsuun madaallii uumamaa eeguun gamatti madda galiitis
Jeeqamuun madaallii uumamaa irraa caalaatti kan dhaqqabu gocha dhala namaatiin. Bosona mancaasuun, aara summa’aafi dhangala’oo warshaalee garaagaraa keessaa gara naannawaatti yaa’anii akkasumas balfi gogaan to’annoo malee gara naannawaatti gad dhiifamu gochoota dhala namaa, madaallii uumamaa jeeqan keessaa isaan muraasa. Jeeqamuu madaallii uumamaan hongeefi dhibeewwan mudatan akkuma biyyoota biroo Itoophiyaas gatii guddaa kaffalchiiseera. Hongeen bara darbe biyyattiitti mudateefi lammiilee miliyoonaan lakkaa'aman beelaaf saaxile akka fakkeenyaatti kaasuun ni danda’ama.
Yeroo ammaa rakkoo kana maqsuuf sochii garaagaraatu taasifamaa jira. Tibbanas dhimma kana ilaalchisee Instituutiin Qorannoo Bosonaafi Naannawaa Itoophiyaa qaama dhimmi ilaallatu hunda waliin Bishooftuutti marii taasisee ture. Daarekteerri Ittaanaa Instituutichaa Dooktar Ageenaa Aanjiloo akka jedhanitti, jeequmsa madaallii uumamaan qaamolee bishaaniis ta’e lafarratti rakkoon dhaqqabaa jiru yeroodhaa gara yerootti dabalaa jira. Keessumattuu, naannolee gammoojjii biyyattii keessatti sababa jijjiirama haala qilleensaan sanyiiwwan mukeen hedduu badaa jiru. Kana malees, haroowwan tokko tokko badiirraa ga’uun alatti kanneen faalamaaf saaxilamanis ni jiru. Rakkoon mudataa jiru kun Hidha Guddicha Haaromsa Itoophiyaa ijaarsarra jiruufis yaaddoo ta’uun hubatamee tarkaanfiin qorannoon deggerame fudhatamaa jira.
Hanga ammaatti faalama qilleensaa ittisuun alatti lafa lolaan dhiqame hedduu bosonoomsuun magariisa uwwisuun danda’ameera. Wantoota faalama naannawaa dhaqqabsiisuun madaallii uumamaa jeeqan xiqqeessuufis hojiin hubannoo uumuu bal’inaan hojjetameera. Ta’us ammayyuu hojii hedduutu hafa jedhu.
Mnisteera Naannawaa, Bosonaafi Jijjiirama Haala Qilleensaatti Ogeessa Bosonaa kan ta'an Doktar Tafarraa Mangistuu gama isaaniitiin akka jedhanitti, Itoophiyaa baay’ina bosonaafi haala qilleensaa mijata qabduun ofirra darbuun biyyoota ollaafuu kan geessudha. Ta’us hojii gahaa hojjechuu dhabuun jijjiirama haala qilleensaafi jeequmsa madaallii uumamaan dararamaa jirti. Yeroo ammaa misooma bosanaa qorannoon deggerame diriirsuun lafa bosonni dura irraa bade magariisa akka uffatu ta'aa jira. Hojiin misooma bosonaa cimee kan itti fufu taanaan dhiibbaa jijjiirama qilleensaa maqsuun alatti biyyattiin bu’aalee bosonaarraa galii guddaa kan argattu ta'uu dubbatu.
Doktar Alamaayyoo Nagaasaa Instituuticha bakka bu’anii waraqaa qorannoo dhiyeessaniiru. Waraqaa qorannoo dhiyeessaniin akka jedhanitti, misoomni bosonaa qaamma bishaana’oo madaalli uumamaa eeguun alatti guddina dinagdeef shoora olaanaa qaba. Ta’us bakkeewwan hedduutti keessumaa naannoolee gammoojjiitti bosana ciruun qonnaaf oolchuun bal’inaan itti fufee jira. Amma garuu dhiibbaa jijjiirama haala qilleensaa xiqqeessuufi dhiqama biyyoos maqsuuf mukeen yeroo gabaabaatti ga’uun omishaafi dinagdee qonnaan bultootaa utuban dhaabamaa jiru.
Gama biraan ammoo meeshaa biyya Sudaanirraa bitame fayyadamuun omisha Ixaanaarraa galii guddaan akka argamu taasisaa jira kan jedhan Doktar Alamaayyoon, bifuma wal fakkaatuun sanyiiwwan leemmanii dhabamanii yeroo gabaabaa keessatti gabaaf dhiyaatan biyyoota garaagaraarra fiduun biyya keessatti madaqsuuf sochii taasifameen bu’aan jajjabeessaan argamaa jira.
Walumaa galatti, madaallii uumamaa sababa gocha dhala namaan jeeqamaa jiru maqsuuf sochiiwwan garaagaraa taasifamaa jiran cimanii akka itti fufan taasisuun rakkoolee gama kanaan dhaqqaban ittisuurra darbee dinagdee biyyattii guddisuu keessattis gahee olaanaa qabaata.
Waaqshuum Fiqaaduutiin
Shoora Ijaarsi Hidha Guddichaa gama guddina dinagdeefi hariiroo alaatiin qabu
Ijaarsi Hidha Guddicha Haaromsa Itoophiyaa Bitootessa 24 bara 2003 ifatti eegale. Ijaarsa hidhaa kanaa xumuruuf qarshiin barbaachisu biliyoona 80 yommuu ta’u, hanga ammaatti qarshiin ummatarraa walitti qabame biliyoona 10 qofa. Hidhichi wayita xumuramu fedhii humna ibsaa biyyattii guutuun alatti humna ibsaa biyyoota addunyaaf dhiyeessuun sharafa alaa argachuuf kan oolu ta’a. Dhiyeessiin humna ibsaa gabaa addunyaaf taasifamu kun hariiroo biyyattiin biyyoota addunyaa waliin qabdu jabeessuu keessattis shoora guddaa taphata.
Torban darbe Waajjirri Qindeessa Hirmaannaa Ummataa Ijaarsa Hidhaa Guddicha Haaromsaa Itoophiyaa Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee gaazexeessitoonni ijaarsa hidhichaa akka daawwatan taasiseera. Hoji Gaggeessaa Olaanaa ijaarsa hidhichaa Injinar Simmany Baqqalaa sirna daawwannichaarratti akka jedhanitti, biyyi keenya akkuma biyyoota kaanii hiyyummaa keessaa ba’uuf tarsimoowwan diriirsite keessaa ijaarsi hidhaa haaromsaa isa tokkodha. Ijaarsi hidhichaa yeroo ammaa namoota kuma kudhanii ol ta’aniif carraa hojii uumuu danda’eera. Wayita xumuramus miliyoonotaaf carraa hojii uumuun alatti guddina dinagdee biyyattii daran kan saffisiisuu ta’a. Gama dippiloomaasiins dhiyeessaa humna ibsaa ardii Afiriikaa qaxxaamuru taasisuuf qophiin xumurameera.
Hidhichi guddinaan Afiriikaarraa sadarkaa duraa addunyaarraa sadarkaa 6fa ta’uusaatiin qalbii hawaasa idila addunyaa hawwataa jira jedhu Injinar Simmanyoon. Haaluma kanaan bulchitoonni, ambaasaaddaroonniifi namootni bebbeekamoon addunyaa hidhicha daawwataniiru; ammas daawwachaa jiru. Kana malees, miidiyaaleen addunyaa bebbekamoon 400 ta’an hidhicha daawwataniiru. Maallaqni sababa daawwannaan argamuun argamus diinagdee biyyattii guddisuurra darbee dhaggeettii biyyattiin addunyaa biratti qabdu daran olkaasee jira. Hojii dippiloomaasiifis haala mijataa uumee jira. Deggersa maallaqaa doolaara Ameeriikaa kuma 150 gamtaan Afiriikaa tibbana ijaarsa hidhichaaf taasise bu’aa ifaaja akkasii keessaa argamu ta’uu ni eeru.
Obbo Tsaggaa’ee Shumburee Waajjirri Qindeessa Hirmaannaa Ummataa Ijaarsa Hidha Guddicha Haaromsaa Bulchiinsa Magaalaa Finfinneetti, Qindeessaa Sochiifi Hirmaannaa Ummataati. Akka isaan jedhanitti, ummatni biyyattii qabaatee ykn irraa hafee osoo hin taane soorata ittiin lubbuusaa jiraachisurraa muree hidhicha ijaaraa jira. Kunis rakkoo har’a isa mudatu akka salphaatti lakkaa’ee jireenya bor hojjetee itti ce’u abdiin eeggachaa jira. Hunda ol hirmaannaan namoota galii gadaanaa qabanii daran kan nama boonsuufi mul’ata boriif kan nama kakaasudha. Hirmaannaan namootni kophee qulqulleessaniifi qulqullina naannawaa irratti bobba’an taasisaa jiran olaanaadha.Gama dippiloomaasiins namoota biyyoota adda addaarraa affeeruun hubannoo uumuurratti sochiin taasifame hedduudha.
Ijaarsa hidhicharratti ogeessota 200 ol ta’anitu biyyoota garaagaraarraa hirmaate jira. Namootni hirmaatan kunneen ce’umsa tekinooloojii saffisiisuun alatti hariiroo biyyi keenya biyyoota addunyaa waliin taasisaa jirtu dhugoomsuuf shoora guddaa taphatu. Hidhichi ummata Itoophiyaa qofa osoo hin taane Afiriikaa dabalatee biyyoota addunyaa mara fayyadamaa taasisa. Sudaaniifi Misiris akka kanaan duraa hangi bishaanii waqtiilee irratti hundaa'uun kan ol ba’uufi gad bu’u osoo hin taanee waggaa guutuu hanga bishaanii walfakkaataa akka argataniif gargaara. Haroo nam-tolcheen hojjetamaa jirus tuuriistoota hedduu biyyoota addunyaarraa hawwatuun shoorrii dinagdeefi dippiloomaasiisaa guddaadha.
Walumaagalatti, ijaarsi hidhi guddichaa wayita xumuramee tajaajila kennuu eegalu carraa hojii bal’aa uumuun alatti guddina dinagdee eegalame daran saffisiisaa. Gama biraatiin annisaa elektiriikaa biyyoota addunyaatti gurguruun galii sharafa alaa kan argamsiisuufi hariiroo biyyattiin biyyoota alaa waliin qabdu daran kan cimsuudha.
Waaqshauum Fiqaaduutiin
Ijaarsi istaadiyeemii Wallaggaa caalaatti aarifachuu qaba jedhame
Finfinnee: Ji'oottan lamaan darban jijjiiramni jiraatus ijaarsi istaadiyeemii Wallaggaa caalaatti harkifachuu akka qabu Biiroon Dhimma Dargaggoof Ispoortii Oromiyaa beeksise.
Jilli Hogganaa biirichaan hogganamu tibbana istaadiyeemicha daawwateera. Hogganaan biirichaa Obbo Mootummaa Tamasgeen akka jedhanitti, harkifannaa ijaarsa irraan kan ka'ee hawaasni naannoo Oromiyaa yeroo adda addaa gaaffii kaasaa tureera.
Jiillichi daawwannaa istaadiyeemii erga gaggeessee booda jijjirama ji'a lammaan darban madaalanii jiru. Bu'uuruma kanaan jijjiramni ji'oota lammaan darban jiru gaarii yoo ta'ees, guyyaa jedhamee keessatti ijaarsa xumuruun walharkaa fuudhiinsa gaggeessuuf ijaarsi bishaan Oromiiyaa xiyyeeffannoofi quuqmina addaan hojjechuu akka qabuu beeksiisaniiru.
Hojiiwwan boodatti haafaniifi haarkifatan irratti miira yeroo hinqabneen hojjatamuu akka qabuus ibssaanii Biiroo Dhimmoota Kominikeeshinii Oromiyaatu gabaase.
Walloo Kibbaatti pirojektiin bishaan dhugaatii ijaarame eebbifame
Makaanasalaam: Naannoo Amaaraa Godina Walloo Kibbaatti Pirojektoota baasii qarshii mil. 185 ta’aniin ijaaramaa jiran keessaa, pirojektiin bishaan dhugaatii birrii mil. 15niin ijaarame xumuramuun kaleessa eebbifameera.
Gaggeessaan hojii pirojektichaa Obbo Adaanee Nugusee sagantaa eebba pirojektichaarratti haasaa taasisaniin akka jedhanitti, dhaabbatni ‘menschen for menschens’ ykn namootni namootaaf jedhamu biyyattii keessatti tajaajila addaddaa kennuun rakkoolee hawaas-dinagdee furaa turuusaa himanii, pirojektiin bishaan dhugaatii Walloo Kibbaatti eebbifame kunis qaamuma hojii misooma dhaabbatichaa ta’uu dubbataniiru.
Pirojektiin Godina Walloo Kibbaa Aanaa Wagiddii naannawaa Lamii Roobititti eebbifame kun waggootan 30n dhufaniif kan tajaajilu yoo ta’u, hawaasni naannawichaa kuma 6 ol ta’aniif tajaajila ni kenna jedhameeti eegama.
Dhaabbatni namootni namootaaf jedhamu kun godinichatti aanaalee lama(Wagiddiifi Booranaa) keessatti qarshii mil. 185 ta’u ramaduun hojiilee kanneen akka eegumsa naannawaa, fayyaafi damee barnootaa, akkasumas fayyadamummaa dubartootaa mirkaneessuurratti hojjetaa kan jiru yoo ta’u, kanaanis rakkooleen hawaas-dinagdee furamaa jiraachuu ibsaniiru.
Maallaqni ramadame kunis pirojektii bishaan dhugaatii cinatti suphaafi ijaarsa daandii baadiyyaaf ooluun hojjetamaa jiraachuu hubatameera. Kana waliinis lafa jallisii hektaara 75 qopheessuun kuduraafi fuduraalee oomishuuf xumurarra gahee jira.
Bayyanaa Ibraahimiin
Mootummaa federaalaaf bajata dabalataa qarshii biliyoonni 14 ragga'e
Finfinnee: Manni Maree Bakka Bu’oota Ummataa bara bajataa 2010f mootummaa federaalaaf bajata dabalataa qarshii biliyoona 14 raggaasise. Manni marichaa bajaticha kan raggaasise walga’iisaa Kibxata darbeetiini.
Bara bajataa 2010f bajata ragga’e qarshii biliyoona dhibba sadiifi biliyoona 20.8 keessaa of eeggannoof kan qabame %2 dandamannaa balaa ummamaaf ooleera.
Bajanni dabalataa kun balaa uumamaafi namtolchee ittisuufi dandamachuu, kaffaltii fandii marmaartuu dargaggootaa hafeef, simannaa yuunvarsiitota haaraa 11 guddisuufi cee’umsa televiizyinii diijiitaalaf oola.
Bajanni ragga’e kun qarshii biliyoona 14n keessaa biliyoonni tokko fandii marmaartuu dargaggootaaf, miiliyoonni 500 simannaa yuunvarsiitota haaraa 11 guddisuuf, biliyoonni 300 televiizyinii diijiitaalaa babal’isuu, bittaa meeshaafi kaffaltii hafeef kan oolu. Qarshiin biliyoonni shan deggarsaafi deebisanii dhaabuu lammiilee balaa tasaafi namtolcheen miidhamaniif, biliyoonni 7.2 galmoota bara bajataa 2010 raawwachiisuuf waajjiraalee hanqinni bajataa mudate faayinaansii gochuuf qabame.
Bajatichis galii taaksiifi kaappitaalarraa argamu qarshii biliyoona 14n akka uwwifamu FBCtu gabaase.
Ambaasaaddar Saamiyaan Walitti Qabduu Boordii Filannoo Biyyoolessaa ta'uun muudaman
Finfinnee: Manni Maree Bakka Bu’oota Ummataa Ambaasaaddar Saamiyaa Zakkaariyaa walitti qabduu Boordii Filannoo Biyyoolessaa Ityoophiyaa gochuun muude.
Manni marichaa walga’iisaa dheengaddaatiin muudama Ministira Muummee Haaylamaariyaam Dassaalanyiin dhiyaateef; walitti qabduu Boordii Filannoo Biyyoolessaa, itti aanaa walitti qabaafi miseensota boordii torba raggaasiseera.
Haaluma kanaan Ambaasaaddar Saamiyaa Zakkaariyaa walitti qabduu, obbo Damoozee Maammee itti aanaa walitti qabaa ta’uun muudamaniiru.
Ambaasaaddar Saamiyaan bara 1972 amma 1998 Istaatiistiiksii Giddugaleessaa Itoophiyaatti dursummaa gareerraa kaasee amma itti aantuu hoji raawwachiistummaatti hojjetaniiru.
1998 kaasee amma 2009tti ammoo Istaatiistiiksii Giddugaleessaa Itoophiyaatti daareektara olaantummaan hojjechaa turaniiru. 2009 kaaseemmoo Naayjeeriyaatti ambaasaaddara Ityoophiyaa ta’uun tajaajilaa jiraachuusaanii FBC irraa odeeffanneerra.
Hordoffiifi to’annoo fayyadamummaa ummataa mirkaneessuuf akeeke
Caffeen Oromiyaa abbaa aangoo ol’aanaa Mootummaa Naannichaa itti gaafatamummaa guddaan Heeraafi Uummataan itti kennamee dha. Caffeen ijaarsa sirna dimokiraasii dagaagsuu, bulchiinsa gaarii mirkaneessuu, misooma ariifachiisaafi ummanni sadarkaa sadarkaan irraa fayyadamu fiduu keessatti gaheen qabu guddaadha.
Hojiileen seera tumuu, hojii bakka bu'ummaa ummataa raawwachuu, dandeettii raawwachiisummaa manneen maree ummataa cimsuuf deeggeruufi hojiin hordoffiifi to'annoo hojiilee muummeyyii Caffee Mootummaa Naannoo Oromiyaati.
Aangoofi hojii Caffeedhaaf Heeraafi Labsiidhaan kennameef inni guddaan seera imaammataa mootummaan baase hojiirra oolchuu dandeessisu tumuudha. Caffeen seera tuma yoo jedhamu, seerota haarawaa tumuu, seerota turan fooyyessuu ykn haquu, waliigalteewwan adda addaa raggaasisuufi murteewwan adda addaa dabarsuu ni dabalata.
Hojiilee mummeeyyii Caffichaa keessaa inni biroon hojii bakka bu’uummaa uummataati. Kaayyoon isaas miseensonni Caffee uummata isaan filate jidduutti argamuun mari’achiisuun rakkoolee uummata isaan filatee dhiyeenyatti hordofuudhaan sadarkaa sadarkaadhaan haalawwan waliigalaa fala argatan taasisan mijeessuufidha. Caffeenis, hojii bakka bu’ummaa raawwachuu wajjin wal qabatee miseensonni Caffichaa uummata bakka isaan buufate wajjiin karooraan wal arguuf mirga akka qabu hubannoo keessa galchuun miseensonni Caffee uummata isaan filate wajjin akka qunnaman haalawwan mijeessaa tureera.
Akkasumas, Miseensonni Caffee idileedhaan haalawwan uummata isaan filate wajjin itti wal-argan mijeessuu ilaalchisee Dambii Lak. 3/2001 Keewwata 60 fi 61 jalatti yeroo itti wal-arganiifi adeemsa kana keessatti immoo gaheen Caffee maal akka ta’e ifaan tumeera.
Waan kana ta’eef, akkaataa Dambii Lak. 3/2001, Keewwata 61, Keewwata Xiqqaa 1 fi 2tti Caffeen dhimma barbaachisaadha jedhee itti amanerratti miseensonni uummataan wal arganii, yaada walitti qabanii akka dhiyeessaniif sagantaa qopheessuunis haata’u bakka bu’oonni kaka’umsa isaaniitiin barbaachisaadha jedhanii dhimma itti amanan irratti uummata isaan filate wajjin mari’achuufi yeroo deeman tooftaalee:
* Uummata isaan filate akka mijaa’ina isaatti walitti qabuu,
* Qaamolee mootummaafi miti-mootummaa adda addaa dubbisuu,
* Iyyannoowwan, eeruuwwaniifi yaadota ogeessa adda addaa walitti qabuu,
* Qo’annoofi taajjabbii adda addaa gochuu,
* Rakkoolee ka’an ilaalchisee sadarkaa sadarkaadhaan qaamolee dhimmi ilaaluu wajjin hiikuuf yaalii gochuun kan ittiin fayyadaman ta’a. /Dambii Lak. 3/2001, Keewwata 61 Keewwata Xiqqaa 3/
Caffeen dandeettii raawwachisummaa qaamilee isaa cimsuuf hordoffiifi deeggarsa barbaachiisu ni taasisa. Kunis, migoota miseensonni Caffichaa qaban keessaa inni tokko ijaarsa dandeettiifi odeeffannoo aangoofi hojiilee isaanii sirnaan raawwachuu isaan dandeessisu argachuuudha. Akkasumas, hojiiwwan Caffeen hojjatu keessaa, Manneen Maree Aanaaleefi Gandootaa akkasumas Manneen Maree Magaalotaa dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuu, deeggarsa barbaachisaa ta’e kennuu, raawwii hojiisaanii hordofuufi haala aangoo isaaniitiin walitti hin buuneen bu’aa hordoffii irratti hundaa’ee yaada furmaataa dhiyeessuudha. Kanarraa ka'uunis, Caffeen baroota dabarse keessatti bakka bu’oonni uummataa - Caffee irraa kaasee Manneen Maree Uummataa - aangoofi gahee seeraan kennameef gahumsaan bahachuu akka danda’an hojii dandeettii raawwachiisummaa isaanii cimsuurratti xiyyeeffatanii hojjetaa turaniiru.
Hojiiwwan mummeeyyii Caffeen hojjetaman keessaa hojiin hordoffiifi to’annoo isa tokko. Hojiin hordoffiifi to’annoo kunis gama lamaan koreewwan dhaabbii Caffeen gaggeeffama. Inni tokko kurmaana kurmaanaan karooraafi raawwii seektaraalee mootummaa gamaaggamuu yoo ta’u, inni lamaffaan ammoo hojii daawwannaa dirreen qabatamaan dhugaa lafarra jiruufi komii hawaasaa sadarkaan jiru dhageeffachuun qaama dhimmi ilaalu wajjin rakkoolee jiraniif fala kaa’udha. Kaayyoo muummeen Caffeen qaamolee mootummaa hordofuufi to’atuuf:
* Qabeenyi uummataafi Mootummaa qajeelloon hojiirra ooluu,
* Hojiileen seeraafi sirna bu’uura godhatanii raawwatamaa jiraachuu,
* Kallattiin misoomaa haqa qabeessaafi ariifataan jiraachuu,
* Dimokraasiifi bulchiinsi gaariin diriiruu,
* Mirgi lammiiwwanii, nagaafi tasgabbiin kabajamuu,
* Akkasumas, qaamolee mootummaa gidduu qindoominni hojimaataa jiraachuu mirkaneessuudha.
Qaamoleen mootummaa Caffeen hordofuu fi to’atu:
* Qaamolee mootummaa naannichaa,
* Damee qaamolee mootummaa gajallaafi
* Qaamolee keessoo Caffichaati
Bu’uuruma kanaan, koreewwan Dhaabbii Caffee gabaasa raawwii hojii manneen hojii isaaniin hordofamaniifi to’ataman irraa dhiyaatu erga gamaaggamanii booda hojiiwwan raawwataman jedhaman sun qabatamaadhaan akka gabaafamee sanaan sadarkaa dakaatti raawwatamuufi dhiisuu isaanii, jijjiiramni mul’ate maal akka fakkaatu, rakkooleen jiran maala akka ta’an ilaaluuf daawwannaa hojii taasisuun hordoffiifi to’annoo ni gaggeessu.
Hojiin hordoffiifi to’annoo kun kan raawwatamu, gabaasa Caffeedhaaf walgahicha irratti kallattiidhaan dhiyaatuun yookiin kurmaana kurmaanaan koreewwan dhaabbii Caffeef dhiyaatuun qofa miti. Eeruuwwaniifi iyyannoowwan koreewwan dhaabbii Caffichaaf qajeelfaman irratti hundaa’uun hordoffiifi to’annoon ni adeemsisa.
Dabalataanis, hojiin hordoffiifi to’annoo akka Caffeetti gabaasoota qaamolee mootummaa walgahii gaggeessu irratti raawwatamu akkuma jirutti ta’ee Koreewwan Dhaabbii Caffee raawwii hojii qaamolee kanaa kurmaana kurmaanaan fudhachuun ni gamaaggamu; bu’aa gamaaggama isaaniis Koree Qindeessituu Caffichaatiif dhiyeessuun Koreen kallattii kan kaa’uuf ta’a. Koreewwan dhaabbiis, manneen hojii mootummaa akkaataa kallattii koreen qindeessituun kaa’eetti hojii isaanii hojjachuu isaanii hordoffiifi to’annaa gaggeessaniin mirkaneeffatu. Manni hojii akkaataa kallattii kaa’ameen hin sochoone, hojiisaa hin raawwanne yoo jiraatees:
* Waajjirichi rakkoo jedhame akka beekuufi rakkoo uumees akka sirreessuuf Caffeen kallattii ni kaa'a. Qajeelfamas ni kenna, sirreessuusaatis ni mirkaneeffata;
* Rakkoo bu’uuraa ta’uudhaan kan hin fooyyofne yoo ta’eefi rakkichi sababa abbaa taayitaa ykn nama dhuunfaa dhaabbaticha keessa jiruun kan raawwatame yoo ta’ee akka haalasaatti akeekkachiisa kennuudhaan karaa Pireezidaantii Naannichaatiin tarkaanfii ni fudhachiisa;
* Rakkoon kan uumame karaa pireezidaantii naannichaa ykn qaamolee mootummaa kallattiidhaan Caffeetti waamamaniin yoo ta’e, Caffeen kallattiidhaan tarkaanfii barbaachisaa ta’e ni fudhata.
Haata’uutii, Caffeenis ta’e koreewwan dhaabbii hordoffiifi to’annoo yeroo adeemsisu, dhimmoota waliigalaa irratti malee hojii guyyaa guyyaan manneen hojii hojjatan irratti xiyyeeffachuun ta’uu hin qabu; hordoffiifi too'annoon adeemsifamu haala bilisummaa isaanii eeggateen ta’uu qaba.
Bu’uuruma kanaan, hojii hordoffiifi to’annoo bara kanaa marsaa lamaan gaggeessuuf karoorfame keessaa, marsaa jalqabaa dhuma kurmaana 2ffaa kanatti gaggeessuun kan danda’ame yoo ta’u, godinaalee Oromiyaa 20 keessa godinaalee 16 garee 8tiin koreewwan dhaabbii Caffeen yoo gaggeeffamu, magaalota naannichaa 7, aanalee 32fi gandoota baadiyyaa 78 qaamaan bira gahuun qaamolee hawaasaa adda addaa sadarkaan jiran 28,770 (kuma digdamii saddeetiifi dhibba torbaafi torbaatama) marsiisuun danda’ameera.
Godinaaleen ilaalamanis godina Shawaa Bahaa, Arsii, Baalee, Arsii Lixaa, Booranaa, Gujii Lixaa, Shawaa Kibba Lixaa, Jimmaa, Bunnoo Baddalee, Iluu Abbaa Boor, Wallagga Lixaa, Wallagga Bahaa, Horroo Gudduruu Wallaggaa, Shawaa Kaabaa, Shawaa Lixaafi Godina Addaa Finfinnee Naannawaa Finfinneeti.
Hojii hordoffiifi to'annoo dirree kanaan ciminaalee, hanqinaalee fi bu’aawwan gurguddoo adda baasuun danda'ameera.
Ciminaalee gurguddoon daawwannaa hojii dirree kanaan argamaan keessaa:
* Rakkoolee hamaa bulchiinsa gaarii ta’uun sadarkaa adda addaatti qaamolee hawaasaan ka’aa turan akka fooyya’an ta’uusaa,
* Gaaffiiwwaniifi komiiwwan hojii dhabeeyyii naannicha keessatti bal’inaan ture fooyyeessuun, dargaggoota ogummaa adda addaan yuunibarsiitiifi koollejjii garaagararraa eebbifamaniif carraa hojii uumuuf sochiin ture fooyyee kan qabu ta’u,
* Rakkoolee invaastimantii wajjin walqabataaniifi gaaffiifi komii hawaasaa ta’uun rakkoolee bulchiinsa gaarii ta’uun bara dheeraa lakkoofsisan bu’uura seeraan tarkaanfii barbaachisaan akka fudhatamu taasifamuu,
* Barsiisotaa, hojjattootaafi jiraattoota magaalaaf lafti mana jireenyaa akka kennamuuf sochiin taasifamaa kan tureefi ta’aa kan jiru ta’u.
* Kenninsi tajaajilaa kanneen akka tajaajila haqaa, hawaasummaa sadarkaan jiru fooyya’iinsa kan qabuufi miirrii tajaajiltummaa siiviil sarvaantii biratti mul’achaa dhufuu,
* Haaromsa gadi fagoon jijjiramni akka naannootti jiru hojii boonsaa ta’uufi
* Gaaffiiwwaniifi komiiwwan hawaasaaf hoggansaa hanga raawwataatti gurra kennuun jalqabamuusaati.
Haata’uutii, jijjirama bu’uura sadarkaa hundaatti fiduun, gaaffiifi komii hawaasichaaf yeroon sadarkaa hundaatti hiikuu irratti ammallee hanqinaaleen kan jiran yoo ta’u, kanneen keessaa:
* Rakkoolee bulchiinsa gaarii jedhamuun haaromsa dura maree sadarkaa adda addaatti godhameen kanneen adda bahaan kanneen akka piroojektii buleeyyii, rakkoo ibsaa, daandiifi bishaan dhugaatii ammallee sadarkaa yaadameen hiikamaa kan hin jirreefi godinaalee, magaalotaafi aanaalee ilaalaman biratti gaaffiifi komii hawaasaa ta’aa kan jiru ta’uu,
* Hojii dhabeeyyii hojiitti galchuu wajjiin walqabatee, gurmeessuu, calallii taasisuuniifi yeroon fandiifi bakka hojiif barbaachisu adda baasuun hojiitti galchuu irratti komiin kan jiru ta’uu,
* Rakkoo mana jireenyaa furuuf qajeelfama mootummaan naannoo baasee godinaalee, magaalotaafi aanaalee hunda biratti haala walfakkaatuufi qaama dhimmi ilaalu fayyadamaa taasisuu irratti bifa walfakkaatuun hojjechuufi hogganuu irratti hacaatiin kan jiruufi komiin kan dhaga’amu ta’uu,
* Kenninsa tajaajila hawaasni argachuu qabu karaa haqa qabeessa ta’een argachuurratti ammallee rakkooleen kan jiran ta’uu. Fkn, tajaajilaan walqabatee rakkooleen qaamolee mootummaa kanneen akka Manneen Murtii, Poolisii, Bulchiinsa Manneen Sirreessaafi Abbaa Taayitaa Geejjibaa keessatti mul’atu bu’uuraan kan hin hiikamne ta’uu,
* Haaromsa gadi fagoo ilaalchisee sadarkaa hundatti karaa guutuu ta’een, bifa walfakkaatuun gaggeeffamuu dhabuufi hoggantoonni quuqama ummataa hin qabne ammaallee darbee darbee kan jiran ta’uu.
Akka waliigalaatti, hojii hordoffiifi too’annoo daawwannaa dirreetiin adeemsifame kanarraa bu’aalee argaman;
* Gabaasa raawwii hojii walakkaa waggaa seektaraaleen mootummaa dhiyeessan hojiiwwan hojjatamaniifi hin hojjatamin qabatamaan mirkaneessuun, dhimmoota dogoggoraa gabaasa keessatti hammataman sirrssuun duub deebii kennuun itti dhiyeenyaan akka hordofamaniif kan gargaare ta’uu,
* Ammallee rakkoolee bulchiinsa gaarii ta’uun dhimmoonni hawaasa mufachiisaa jiran xiyyeeffannoo addaa akka argatan carraa kan uumee fi waltajjii guddaa ta’uun kan nu fayyadde ta’uu;
* Rakkoolee gabaasa sobaa armaan dura kallattii garaagaraan seektaraalee mootummaa caasaalee gubbaa hanga dakaatti turan, hambisuun gaaffiiwwaniifi komiiwwan qaamolee hawaasaa garaagaraa kallattii kaasuun dhageettii akka argatuufi dhugaan hawaasaa akka dubbatamuu gochuun sirni itti gaafatamummaa akka hojiirra oolu fi iftoominni akka uumamu karaa kan saaqe ta’uu;
* Karoorri fi raawwiin hojii mootummaa walakkaa waggaa maalirraa akka jiruufi itti fayyadamni baajata bara 2010 sirnaan hojiirra oolaa jiraachuu isaa addaa baasuun kan itti danda’ame dha.


text:
Oromoo Har’a yeroon kan nu irraa gaafatu
Abara Oluma irraa
Mootummaan Wayyaanee Tigrootaa, yeroodhaa yerootti tooftaa adda addaa baasuudhaan umrii jireenya ishee dheereffachuudhaaf halkanii guyyaa yaaduun ishee eenyu jalaa dhokataa hinta’u. Haaluma kanaan waggaa darbe kana keessa caalaattuu mootummoota adduunyaa dureeyyii maallaqaa fi meeshaa waraan-hammayyaa isheef gumaachan sobaan gammachiisuuf ’’filannoo adda ta’e’’ qopheessine jechuun namoota hedduu dogoggorsuun ishee hin haalamu.
’’Filanoo’’ Wayyaaneen tooftaaf qopheeffatte kun maqaa mormitoota hirmaachisuutiin jaarmota hundee hin qabnee, hedduu sadarkaa gaditti tilmaamte, gartuu Leellistoota Minilikii fi jaarmaawwan haaraa muraasa akka irraa qooda fudhatan afeeruun maamiloota ishee fi gooftowwan ishee keessayyuu warra dhihaa kan ishee muudanii fi ishee jiraachisan sobaan gammachiisuuf kan wiixaname ture.
Haalli tooftaa Wayyaanee kun egaa dhuugaa dubbachuuf yoo jenne kan inni gowwoomse jaarmotaa fi namoota beekaa fakkaatan hedduu ture jechuun ni danda’am.
Har’a illee taanaan yeroo sobni Wayyaanee kun addunyaa guutuutti saaxilamee, daafii filannoo ishee sobaa kanan namoonnii dhibbaawwaniin lakkaawaman rasaasa Wayyaaneetiin guyyaa waareen dhumanii; warrii filannoo ishee sobaa kana irraa qooda fudhatan gartuun bu’aa irraa argachuuf kaachaa turanii, mana hidhaatti nam’anii jiran kanatti; ilmaan Oromootaa hedduun kaan hidhaan, kaan lubnuun darbuun itti gaaga’amanitti; ’’filannoo fakkeessaa kana irraa qooda fudhachuu dhabne’’ jechuun gartuun maqaa dhaaba Oromootiin iddoo qabachuun qabsoo Oromoo hadoochan gartuun tokko tokko kan quba nyaatan ykn gaabban jiraachuun isaanii waan nama ajaa’ibudha.
Saba keenya durattii akka beekaatti fi iddo bu’aatti kan of dhiiheessan gartuuwwan tokko tokko mootummaa wayyaanee caalaatti, waan Wayyaanee bakka bu’an kan isaan fakkeessu jecha dogoggorsaa midiyaa adda addaa irratti maqaa jarmaa Oromootiin yoo dabarsan dhaga’uun, jarreen kun sammuun isaanii eessa akka jiruu fi eenyu akka isaan ta’an nama hubachiisa.
Muuxannoo waggaa 15 irraa argateen Filannoo fi Demokraasiin wayyaanee maal akka ta’ee fi maal akka ta’uu danda’u; Qoteebulaan Oromootii fi barataan kutaa gajjallaa Oromoo hundi haalaan yeroo beeku kanatti; hoggana jaarmiyaa Oromoo guddaa tokkooti kan ofiin jedhan hubannoo dhabuun ykn dantaa dhuunfaan dhugaa dhoksuun har’a illee keessa deebi’uun dogoggoora guddaa yoo dalaguuf yaalan mul’achaa jiru.
Diinni saba Oromoo kan taate; mootummaan wayyaanee nagaa fi demokraasii afaaniin malee hojiidhaan akka hin beekne dhiiga ilmaan Oromoota qulqulluuwwan hedduu dhangalaasuun, kumaatama ukkaamsuun; kumaatamaan mana hidhaatti naquun darartee; barattoota Ormoo guddinaaf tattaafatan qulqulluu mana barumsaa keessatti ajjeestee kan hafans barumsa irraa hariitee, nutti agarsiiftee jirti.
Egaa kana hundumaa utuu agarruu fi utuu beeknuu filannoo Wayyaaneen deemsiftu maal akka ta’eef ta’uu danda’u fagootti hubachuu dhabuun; diina akkasii kanaa wajjin dhiiga ilmaan Oromoo irraatti dhaabbannee maqaa filanootiin sirba ishii kana irraa qooda fudhachuun nu darbe; ’’utuu qooda irraa fudhannee ta’ee bu’aa qaba ture;’’ jechuudhaan akeekaa fi kaayyoo ka’aniif wallaaluun gartuun sagal gaggaban jiraachuun isaanii maal akka fedhanii fi maal akka ta’an ifa isaan baasaa jira.
Deemsi jarreen kan kun bor illee maal akka ta’uu fi maal akka ga’uuf jiru har’a nu agarsiisa.
Waggaa darbe kana keessattii utuu dhiigni ilmaan Oromoo qulqulluu qe’ee isaanii irratti rasaasa diinaatiin dhangala’u al-tokkoof illee addaan hincitin lola’aa jirutti; Qotee bulaa fi barataan Oromoo mana hidhaatti guuramee dararamaa jiru kanatti, ’’Addunyaan geddaramtee jirti.’’ ’’Ethiopia keessatti duubatti deebi’uu kan hin dandeenye boqonnaa haaraatu saaqamee jira.’’ Jechuudhaan gartuun jaarmaa Oromoo diiguug diinatti tooftaan harka laadhachuuf hawwan; namoonni nu qofaatu beekaa bayi’san tokko tokko qaanii malee olola diina anannachiisu oofaa jiraachuu isaanii deddeebisnee argaa turre. Har’a illee qaanii malee itti fufanii jiru.
Keessattuu ABO keessaatti sadarkaa hogganuummaatiin umrii dheeraa kan dabarsan Obbo Leenco lataa uummata keenya biratti kabajaaf jaala guddaa maqaa dhaaba kanaa qofaan kan argatnii turan ta’uu isaa dagachuu, waan diinni itti ololu qofa dhugaa se’uun dogoggora raawwachuu isaanii kaleessa irra, har’as gochaa faallaa fi diiggaa guddaa hojjechaa jiraachuun isaanii saba biratti mataa duree oduu guddaa ta’ee jiraa.
Obbo Leencoo akka Oromoo tokkootti dalagni isaan kaana dura gaariis haa ta’u gadhee; dogoggoras haa raawwataniis haa dhiisanis; kan darbeef kabjaan utuu taa’uu malanii; yeroo hammaatti kaayyoo dhaaba keeleessa isaan keessatti sadarkaa hogganummaa murteessaa ta’en qabaachuun irratti qoodha fudhachaa turniin faallaa olola ta’e adeemsisaa fi diiggaa guddaa hojjechaa jiraachuu isaanii gadda guddaa ta’ee jira.
Deemsiif yaadni isaanii har’aa kun kaleessa jaarmiyaa kana keessatti badii attamii fi shira hammamii raawwaachaa akka isaan turan kan isaan saaxilaa jurus ta’a. Faallaa kaayyoo kaleessa hordofaa turanii dalaguu fi saba afaan fajjessuuf har’a diiggaa isaan har’a dalagaa jiran dogoggora isaanii kaleessaa irra; inni ammaa saba Oromoo biratti gartuu diinaatti kan isaan ramachiisuu ta’aatti jira.
Gaaffiif deebii Obbo Leencoo Lataa waayee filannoo baradarbbe Raadiyoo Amerika sagalee afaan Oromoo waliin geggeessan keessatti, filaannoon wayyaanee sobaaf duwwaa ta’uun isaa utuu beekamuu; ’’Ethiopiyaa keessatti boqonnaa haaraatu saaqamee jira.’’ jechuudhaan falaasama abjuu mataa isaanii keessatti uummatan ololuun diinaaf ragaa ta’uudhaaf yoo dubbaatan nama kana irraa dhaga’uun qaanessa ture.
Boqonnaa haaraan isaan sammuu isaanii keessatti uuman kun maali irratti akka hundaa’e qabatamaan waan lafa keewwatan garuu tokko illee hin turre. Filanoon sobaa Wayyaanee bardheengaddaa kun kan jalqabaatis hin turre. Garuu maaltu har’a Obbo Leecoon abjoochisaa akka jiruu fi boqonnaa haaraa isaaniif taasisaa akka jiru tari Wayyaanota utuu hin hafin ajaa’ibsiisuun isaa hin hafne.
Akka Oromoo tokkootti qoodi isaan kanaan dura saba isaaniif dalagan, dogoggoras haa qabaatus haa dhiisuu uummata Oromoo biratti maqaa dhaaba kanaan qofaan ulfina ykn kabaja kan isaanii kennisiisu ture.
Haa ta’u mee yeroo ammaatti sagantaaniif kaayyoo dhaaba isaan keessa turanii dogoggora akka ture afaan guutanii yoo dubbatan isaan irraa dhaga’uu Obbo Leenco dhaaba kana keessa hanga yoonaatti qoodi isaanii diiggaa moo ijaarsa ture? Gaaffii jedhu uuma.
Raadio Australia irraa Afaan Oromotiin darbu tokko irratti gaafiif deebii taasisan irratti, akkas jechuun of ibsaa turan. ’’Oromoon Ethipia waliin tokkummaa uummachuun jiraachuun ni danda’ama amantee jedhun qaba.’’ ’’Kana durumaa kaaseen itti amanan ture; garuu dirqama dhaabni koo natti kenne utuman kana qabuun ba’achaa ture’’ jechuun dubbatanii jiru.
Gochaan isaanii hammam kan wal-dhahuu fi wal-falleessu ta’uu isaa nama sammuu qulqulluu qabu jalaa hin dhokatu. Obbo Leenco egaa kaleessa yeroo ABO keessatti hogganuummaan turanitti kaayyoo ofii isaaniitii itti hin amanin Uummata Oromoo barsiisuuf ittin hogganuuf yaalaa turuun isaanii maal akka hojjechaa turanii fi yaada wal-dhahaa akkamii keessa akka turan agarsiisa.
Qabsoo keessatti amantee guutuudhaan kutanoo dhugaa sammuu ofii irra madde hin qabaanne taanaan kaayyoo galiin ga’uuf milkiin jiru maal akka ta’uu danda’u dubbiftoota mana kaanaatiifan dhiisa.
Kaleessa haala wal-dhahaa fi diiggaa akkasii keessa kan turan Obbo Leencoon har’as ammoo akka gorsituu Shanee gumii ta’uudhaan dogoggora lammaffaa dalagaa jiraachuun isaanii badii qaba isaaniin jechaa jira sabni Oromoo. Obbo Leencoonis ta’an sabnii Oromoo kana har’a yeroon hubachuun waan yeroon nu gaafatu ta’ee jira.
Yaada Obbo Leencoo kana kan hordofan kaayyoo Adda Bilisummaa Oromoo kan kaleessaa kan ganamaa sana ganuun faana Obbo Leencoo Lataa kana cina kan hiriiranii fi Adda bilisummaa Oromoo kan ganan fottoqni Shanee Gumii har’a ifatti of baasuun qaanii malee faallaa kaleessaa ololaa fi dalagaatti jiru.
Gartuun Shanee gumii gochaa Obbo Leencoo kaleessaa irraa har’a waan adda isa godhu tokko qaba. Innis gartuun shanee gumii kaayyoo isaanii Ethiopiummaa Oromoo fudhachiisuu ifatti qabatanii socho’uu yoo ta’u; Obbo Leenco garuu akka basastuu tokkootti keessatti dhokachuudhaan dhaaba itti-aanaa hogganummaan keessa turan diigaa turuu issaniitu adda isaan godha.
Murni Shanee Gumii har’a ULFO diiguudhaan kaayyoo bilisummaa Oromoo gadi lakkisuudhaan gartuuwwan faallaa qabsoo ilmaan Oromoo dalaganii waliin wal ta’uun tumsa Ethiopiummaa uumuun Adda bilisummaa Oromoo irraa maquu isaa mirkaseessatee jira.
Daandiitti kaleessaatti akka deebi’anii fi kaayyoo Oromtichaa isa ganamaa, kan bilisummaa fi lubbuun hedduun itti kafalamee sana, sabboontota Oromoo waliin haasa’uun iddootti deebisaatii; addaddummaa ilmaan Ormoomoo gidduutti daafii kanaan dhalate dhiphisaa. Jechuun Oromoota hedduu biraa yaada isaaniif dhihaatu tuffiin deddeebisanii irra taraa jiru.
Oromoon Oromoodhan araara barbaachuuniifi kan dogoggore wal hubachiisuun karaa haqaatti ykn sirriitti wal-deebisuun qabsoo Ormootaa shafisiifuuf qooda hammam akka qabu, sammuu qulqulluun kan yaadu lammii Oromoo kam jalaa dhokachuu hindanda’u.
Haatau malee Murni Shanee Gumii yaada kana akka waan wallaaletti, maal dhibdii filachuun uummata Ormoof deebii kabaja hin qabne deebisaatti jira.
Kaayyoo ganuu isaaniitiin addaddummaa Ormoota gidduutti dhalatee jiru kana akkuma diinonnii keenya kaleessas ta’an har’aa, eessa geessiidhaan gadi xiqqeessanii ilaaluun eenyummaa isanii fi akkuma issan dubbatan kan isaan irra jiran dhimma Oromootiif utuu hin ta’in dantaa dhuunfaa isaanii fi aangoof dhama’uu isaanii agarsiisa.
Yeroo ammaa kanatti yeroo aangoon diina harka jiru kanatti itti gaafatammumman sabaa aangoo kan isaanitti fakkaachaa jiru hoggantoonni murn Shanee Gumii, itti gaafatamummaa amma iddoo itti qabatanii jiran kana eessaa attamiin akka fudhatan waa galagalanii yaaduu illee homaa hin yaalan. Kan nama qaanessu garuu itti gaafatamummaa kana akka aangootti ilaaluun natti hinbu’inaa jechuuf yaaluu isaaniiti. Kun immoo boruu utuu aangoon dhugaa argamee hoggantoonni Shanee Gumii maal akka ta’uu hawwan isaan saaxila.
Egaa kaayyoo kaleessa haquunii fi ganuun diina cina hiriiraa kan jiran murni Shanee gumii kun, karaa ka biraan ammoo kaayyoon ABO akka hin tuqaminii fi tooftaaf jecha qofa diina saba Oromoo kana jala akka hiriiran, qaanii malee ololuuf uummata afaan fajjessuun yaalaa jiru.
Kaayyoo hinganne edda taatanii faallaa qabsoo ilmaan Ormoon kan dhaabbatan diinota Oromoo waliin attamiin walta’uu dandeessan yoo jedhaman ‘tooftaaf’ jechuun qullaa isaanii dhoksachuuf lallabu.
Haqa jiru dhoksuun tooftaadhaaf maal maal kana goone jechuun uumata sobuuf hayaalanuu malee, uummata Oromoo maqaa ABOn gowwoomsuuf milkaayuu hin dandeessan isaaniin jechaaniitti jira sabni Oromoo.
Egaa jaallannes jibbines dhugaan jiru uummanni Oromoo kan inni deggaree fi duukaa hiriire bakka kaayyoon ABO kan haqa irratti hundaa’eef kaayoo inni qabbatteef fudhatamina argateef ta’uun beekamaa dha. Kun immoo uummani Oromoo kaayyoo ABO sirriitti hubatee waan beeku ta’uu nu agarsiisa.
Ummanni Oromoo har’a fakkeessaan hinsobamu. Utuu irraa dibaa fi fakkeessaa olola sobaatiin kan goowwoomu ta’ee jiraatee, diin hagana hinrakkatu ture. Wayyaaneen jaarmaa hedduu dhaabuuf yaaltee ummata Oromoo gommoosuuf garuu takkan illee hin milkoofne.
Egaa murni ShaneeGgumii maqaa malee kaayyoo ABOn ala ABO of fakkeessee diina baatee yoo saba Oromoo bira ga’uuf yaale tufamuuf tuffatamuu irra kan hafee bu’aa hinqabaatuuf.
Filannoon wayyaanee duwwaan sun isaan jala darbuutti hedduu aaruuf gaabbuun dubbachaa kan turan Obbo Leencoo baatii deebisanii deddeebisanii ‚’’Galuunis baddee; maqaan galuutis baddee.’’ Jechuutiin Sabboontota yakka gantummaa isaanii kana morman balaaleffatu turni.
Egaa diina ilmaan Oromoo nyaatu kanaan walta’insa uummachuun qabsoo irraa galanii taayitaa harcaatuu fi fakkeessaa sana wayyaanee waliin qooddachuuf uummata ofii sobuun bor qaanii fi itti gaafatatmummaa isaaniif qaba jedhu Sabboontonnii Oromoo kaayyoo kaleessa manaa ittiin ba’anii qabtanii har’a illee wal’ansoo irra jiran.
Kennataa ilmaan Oromoo lagatti gatanii galuuf karaa danda’amu hundaa tattaafachaa kan jiran murni Shanee Gumii kun jaarmiyaa isaanitti fakkaate uummatanii bakka fedhan galuun mirga isaanii yoo ta’u illee garuu maqaa Adda Bilisummaa Oromootiin daldala hin daandeessan jechuun Addi Bilisummaa Oromoo fi dhaabbonnii bilisummaa Oromootti amanan hundi akkeekkachiisaa jiru.
Wayyaaneen araaraaf Shanee gumii jalaa kan qabuu diddee tuffatteef munri Shanee Gumii kun galu illee kaayyoo haqaa ABO qabachuun ABO kan jiraachisan hogganni ABO dhugaa sabboontonni Oromoo waan isaan waliin hin galleef qabsoon ABO dhaamuu kan hin dandeenye ta’uu waan hubatteef; Shanee tuffachuun iyyaa isaanii galuuf sagal iyyatan gurra dhorkatte.
Haata’u malee Shanee gumii amma illee utuu abdii hin kutin humna qabeessa kan itti fakkaatte; ofii isheefuu hundee kan hin qabne gartuu gabrooffattuu, guboo Nafxanyootaa reeffa Todiroosiif Minilik kaassuu abjootan jalatti galuun Ethioiatti deebi’anii galuuf daandii waan issanii saaqu itti fakkaatee, gorsitummaa warra kaabaatiin wal-ta’iinsa uummanne jechuun dibbee rukutachuun isaanii ilmaan Oromoo biratti isaan tufsiise.
Diina Oromoo kan akka CDU Arbenyooch jedhamanii kaayyoon isaanii inni guddaan gaaffii sabaaf sablammootaa ukkaamsuu; Afaan hojii biyyaattii walii galaa afaan Amaaraa qofa akka ta’uu taasisuu; biyyaatiin akka duriitti ’’Kifilhaagarii’’ kan isaan jedhaniin qofa akka cicciramtee jiraattuu fi Lafa qotee bulaa dureessonni isaanii qofaan maahlaqaan akka fedhan itti ta’an irratti kan kaayyeffatan kanaan wal-ta’iinsa uumuun; diinni ilmaan Ormoo eenyu akka ta’e wallaaluu isaaniis isaan fakkeessa.
Kan darbe irranfachuu qabna kan jedhan dabballoonni Shanee gumii eessaa dhaabbannee kana akka dubbachuu mallu waan hubatan hinfakkaatu.
Dhugaadha yeroo injifannoon wal’aansoo keenya xumurru kan darbee deebi’uu sadarkaa hingeenye irra yoo geenyu irraanfachuun ni mala. Garuu har’a diina nu balleessuuf of ijaaruuf mannaaggachuuf dhama’u kana irranfadhaa!!! saba ofiin jechuuniif deebisanii humneessuuf yaaluun gartuu Shanee gumii, waan jedhaniif waan hojjetan beekaa waan jiran hinfakkaatu.
Egaa kana haalaan hubatanii kan hin xiinxalin gartuun Obbo Leencoo Lataa fi Obbo Leencoo Baatii gartuun Shanee gumii Ummata Oromoo kanati gowwoomsuuf dogoggoosuuf oliif gadi jedhu. Garuu gochaan isaanii kun isaaniin qaanessuuf jibba saba biratti itti uumuu irraa darbee bu’aa isaaniif agarsiisu hin qabaatu. Kanaaf har’a yeroon karaattii deebi’uu fi of sirreessuun kaayyoo ganamaa jala hiriiruun uummata keessaa maddan cina hiriiruun qabsoo bilisummaa Oromootaa saffisiisuun irra bu’aa fi kabaja isaaniif qaba jedha ummanni Oromo. Har’a yeroon kan nu irraa gaafatu Amaara hundeen ishee qabsoo ilmaan Oromootiin buqa’e deebisanii gadi dhaabuudhaaf dhama’uu utuu hintaane; bilisummaa ilmaan Oromoof kan sosso’aa jiran dhaabota Oromoo haqaa ijaaruun, humna Oromoo cimsuu, ULFO dhugaan deggaruun karaa haqaatti deebi’uu qabsoo bilisummaa Oromoo shaffisiisuu dha.
IJIFANNOON UUMMATA OROMOOF!!!!
Abera Oluma.


text:
Bishaan badiisaa Nohii bakka tokkootti kan ta’ee yookaan addunyaalessaa?
Gaaffii: Bishaan badiisaa Nohii bakka tokkootti kan ta’ee yookaan addunyaalessaa?
Deebii: Kutaawwan kitaaba qulqulluu bishaan badiisaa guutuummaa addunyaa maratti akka ture ifatti dubbisiisu. Uma.7:11 akkana jedha “Kunnis bara jireenya Nohi waggaa dhibba ja’affaa, ji’a lamaffaa, ji’icha keessaa guyyaa kudha torbafaatti ture; gaafas burqituwwan callabboo gurguddaa in futta’an, ittifni bishaanii bantii waaqaa keessaa in banaman” Uma. 1:6-7 fi 2:6 kan inni nutti himu bishaan badiissaa irraa qilleensa haala jiruu fi har’a kan beeknuu raawwatee adda akka ture dha. Bu’uura sagallee kanaatiini fi kan biroon kutaawwan kitaaba qulqulluu akka nuuf ibsaniitti sababaaf kennuu kan dandeenyu laftii bishaaniin uwwifamtee akka turee dha. Uwwisi kun urkee ta’uu danda’a yookaan akka saaternii qubeelaa cabbii irraa hojjetaman qabaachuu danda’a. kun bishaan jala darbu uwwisa wajjin kan wal qabate gara lafaatti kan wal make (Uma. 2:6) guutummaa addunyaatii guutuu bishaanii fidee ta’uu danda’a. Hanga bishaanicha sirritti ifatti kan argisiisan kutaawwan Uama. 7:19-23 bishaanicha kan ilaalatu “Bishaanichi lafa irratti humna godhatee, tulloota dhedheeroo guutummaa bantii Waaqaa jala jiran hundumaa in dhokse. Bishaanichi tulloota irraa iyyuu dhundhuma kudha shan ol darbuudhaan isaan in dhokse. Uumamni foon uffatee lafa irra socho’uu hundinuu, simbiroonni, allaattiin, horiin qe’ee, bineensoonni, munyuuqaan lafa irraa munyuuqu hundinuu namoonni hundinuus in dhuman.Wanti bakkee lafaa irra jiraatee, funyaan isaatiin hafuura baafatu hundinuu in du’e. Bishaanichis wanta uumamee lafa irra jiraatu, nama, horii qe’ee, wanta munyuuqu, warra banti waaqaa jala balali’anis hundumaa haxaa’ee in balleesse; Nohii fi warra isaa wajjin markabicha keessa turan duwwaatu hafe.
Kutaan armaan olitti ilaalee hunduma jecha jedhu qofa miti irra deddeebiin kan nu argannu garuu “Bishaanichis lafa irratti baay’ee guddisee mo’atee gaaroonni gurguddoon samii gadi jiranis hunduu ni mo’aman” “Bishaanichi asi oli dhundhuma kudha shan ol fagaata gaaronni gurguddoonis ni mo’aman.” Ibsi kun ifatti kan inni nuuf kaa’u bishaan guuutummaa addunyaaleessaa lafa hundumaa dhokseera. Akkasumas bishaanichi naannoo tokko qofa kan ture Waaqayyoo Nohii doonii akka hojjetu itti himuu caalaa maaliif salphaatti akka baqatu itti hin himne. Maaliif dooniichi baay’ee guddaa sanyii bineensoota lafa irra jiraatan hundumaas akka qabatu abboome.Bishaanichi addunyaalessa osoo hin taanee doonichi hin barbaachisu ture.
Pheexiroos bishaan badiisaa akka kan addunyaaleessaa ta’eetti ibseera 2Phex. 3:6-7, yeroo ibsuus “Bishaanuma sanaan immoo biyyi lafaa inni yeroo sana ture sun liqimfamee akka balleeffame hin yaadanne. Bantiiwwan waaqaa fi lafti, warri amma jiran kun immoo sagalee Waaqayyoo sanaan ibiddaan balleefamuudhaaf qopheeffamanii, hamma guyyaa warri Waaqayyo malee jiraatan firdii argatanii badaniitti kaa’amanii jiru. “Pheexiros kutaa kanaa guutummaa addunyaa irratti ta’uuf kan jiru firdii bara Nohii wajjin kan turee bishaan badiisaa wajjin wal madaalchisee yeroo sanatti kan turee bishaaniin bade nuun jedha. (Isa. 54:9, 1Phex. 3:20, 2Phex. 2:5, Ibr. 11:7).
Dhuma irratti Yesus Kristoos bishaan badiisaa addunyaalessaa amanuun gara fuulduraatti yeroo inni itti dhufu addunyaa irratti waa’ee badiisa dhufuu fakkeenya godhee fudhateera. (Matt. 24:37-39, Luq. 17:26-27).
Kan biroon dabalatni baay’een kitaaba qulqulluudhaa alatti akka bishaan badiisaa kan jiru balaawwan addunyaalessaa mirkaneeffannaa kan nuuf kennan jiru. Baay’ee bal’aa kan ta’an qaama haftee hawaalawwan biyyoota adda addaa fi baay’ee kan ta’ee kuufama albuudaa fiixee gaaraa irratti naannoo addunyaatti argameera. Tokko naannoo addunyaatti aadaawwan jiran bifa murtaa’een bishaan badiisaa labsii qabu. Isaan kun hunduu odeefannoowwanii fi isaan kanaan ala kan ta’an odeefannoowwan baay’ee bishaan badiisaa addunyaaleessaa kan mirkaneessanii dha.
English
Bishaan badiisaa Nohii bakka tokkootti kan ta’ee yookaan addunyaalessaa?


text:
Poolisiin magaalaa Las Vegas nama dhukaasa kana raawwate adda ka baase yoo ta’u kan umuriin waggaa 64 lammii Ameerikaa adii Stephen Paddock jedhamuu fi Nevada Meskiit irraa ta’uun beekamee jira.
Namni kun hoteela bekka qubatee jiru gamoo 32ffaa irraa jamaa uummanni kummi 22 irratti walitti qabamee turetti ture kan itti dhukaase.
Viidiyoon waraabame akka mul’isutti dhukaasi irra deddeebi’uun ennaa dhuka’u kanneen konsertii sanaaf wal ga’an asiif achi ennaa fiigan ennaa iyyan mul’isee jira.
Akka nuti amanutti jedha poolisiin namni sun utuu nuti achi hin ga’in of ajjeese. Amma iyyuu barbaacha irra jirra. Hamma qawwee 10 arginee jirra jedheera.
Poolisiin akka jedhetti haleellaan sun maaliif akka raawwate hin beekamin jira. Namni haleellaa kana raawwate Paddock garee shorokeessotaattii hidhata hin qabu jedhamee amanama.
Ministriin naga eegumsa biyyaa akka jedhetti uummataaf sodaa uuma kan jedhamu odeeffanoon adda baafame hin jiru, haa ta’u malee bakka uummati wal ga’utti naga eegumsti itti dabalaa akka jiraatu beeksisee jira.
Prezidaant Doonaald Traamp ergaa dabarsaniin maatiiwwan namoonni duraa miidhamaniif gadda itti dhaga’ame ibsaniiru.


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Bitootessa 13, 2018
Kutaa Sadaffaa
Barreeffama kutaa lammaffaa keessatti diinotni Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) kan keessaa fi alaa eenyu akka ta’an iddoo fi gareelee adda addaatitti baafamanii gabaabinaan ibsamanii jiru. Dabalataanis jaarmayootni, gareelee fi namootni yookaanis Aktivistootni Oromoo tokko tokko kaayyoo qabsoo kanaatiif hiika hin taane kennuudhaan, galiin qabsichaas akkasuma akka dogongoraan laalamu akka godhaa jiran barreeffama sana keessatti ibsamee jira. Barreeffama kutaa sadaffaa kana keessatti, qormaatota QBO har’a jiran keessaa osoo hin bahin, dhimmoota tokko tokko dabalataan ibsuun yaala.
Kaayyoon jaarmayoota siyaasaa Oromoo wal faallessa moo wal tumsa?
Gaafiin kun baay’ee ulfaataa fi walxaxaallee akka ta’e nan hubadha. Yeroo ammaa kanatti gaafii akkanaa kaasuun barbaachisaas hin ta’u warri jedhanis hin dhabaman ta’a. Haa ta’u malee, diinotni fi gargaartotni diina QBO gaafii kana micciiranii Oromoo jidduutti rakkoo akka hin uumne, ofeeggannoodhaan dhimma kana laaluun baay’ee murteessaa dha. Karaa biraatiin yoo laalme immoo, yoo har’a rakkoolee jiran wal hin hubachiisne; yoo mana keenya qulqulleessuu hin calqabne, boru rakkoolee biroo keessa seenuuf waan deemnuuf, wanti kuni immoo egeree Oromoo fi Oromiyaatiif gaaga’ama fiduu mala. Kanaafuu, sodaataniis rakkoo jiran dhoksuun uummata keenya miidha malee faayidaa waan qabu natti hin fakkaatu.
Gaafii armaan olitti ka’e kanaaf deebii osoo hin barbaadne dura, jaarmayoota siyaasaa Oromoo biyya keessas ta’ee biyya alaa yeroo ammaa jiran, kan diinarraa walaba ta’anii jiran, iddoo ykn bakkee gurguddoo lamatti baasnee laaluu ni dandeenya. OPDOn isaan kana keessa jirti moo hin jirtu? gaafiin jedhu ka’uu mala. Jaarmayaan kun ammaaf walaba waan hin taaneef, ibsa kiyya kana keessa hin galchu. Fuulduratti garuu dhimma kanarratti yaada kiyya nan dhiheessa. Gareelee gurguddoo lamaan kun:
- Humnoota Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa – Isaan kun warra bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa akka kaayyoo isaaniitti qabatanii jirani fi galiin isaaniis isuma kana mirkaneessuuf qabsaa’aa warra jiranii dha. Akkamitti qabsaa’aa jiru? kan jedhu gaafii biraa waan ta’eef, isa kana yeroo biraan itti deebi’a.
- Humnoota Bilisummaa Oromoo fi Diimookraasii – Isaan kun warra bilisummaa Oromootiif qabsoofna ykn hojjenna jedhan garuu galiin isaan barbaadan kan warra A) as kan ta’e; bilisummaan uummata Oromoo yoo argame, biyyattii Itoophiyaa jedhamtu tana keessatti gaafiin Oromoo deebii argachuu ni danda’a warra jedhanii dha.
Asirratti sababni ani jecha “Diimookraasii” jedhu itti dabaleef, warri garee kana keessa jiran kaayyoon isaanii Itoophiyaa diimookraatessuuf waan ta’eef malee, humnootni garee A) keessa jiran diimookraasiitti hin amanan jechuu kiyya akka hin taane hubachiisuun barbaada.
Egaa, jechootuma “Humnoota Bilisummaa Oromoo” kan jedhanirraa yoo kaane, humnootni garee lamaaniituu wanti isaan waliin qaban (kaayyoon waloo) uummata Oromoo bilisoomsuu jechuu natti fakkaata. Erga kaayyoo waloo kana qabaatanii immoo, wanti isaan walfaallessiisu hin jiru jechuu dha. Hundi isaaniituu uummatuma kanarraa dhalatan; maquma uummata kanaas moggaafatanii jiru; uummatuma kanaaf dhaabbana jechaas jiru. Maarree, waan waloo tokko akka kaayyo yeroo gabaabaatti fudhatanii waliin hojjechuurra waldura dhaabbachuu maaltu fide? Moo sababaalee birootu jiru? Waliigaltee dhabuun kunis akka qormaata QBOtti laalamuu danda’a. Mana ofii qulqulleeffachuun asirraa calqabuu waan qabuufi.
Karaa biraatiin yoo laalamu immoo, akka laalcha fi hubannoo kiyyaatitti, wanti isaan walfaallessiisu galii QBO isa xumuraa (final goal of the struggle) ti jedheen yaada. Warri garee A) keessa jiran, akkuma maqaan ani asitti kenneef agarsiisu, bilisummaa uummata Oromoo argamsiisuu qofaa osoo hin taane, gaafiin Oromoo inni bu’uraa gaafii “Kolonii” waan ta’eef, biyyi koloniidhaan qabamte takka immoo walabummaa ishii argachuu qabdi jedhanii warra amanani fi isa kana mirkaneessuufis qabsaa’aa jiranii dha. Xinnaatee yoo xinnaate, uummatni Oromoo hiree isaa ofiin/ofiif murteeffachuu qaba warra jedhan natti fakkaatu. Akka yaada kiyyaatitti inni kun adeemsuma sirrii ta’ee dha. Maaliif yoo jedhame, filmaatni fi murtiin xumuraa kan uummata bal’aa Oromoo waan ta’uufi.
Warri Itoophiyaa diimookraatessinee, isa kana keessatti gaafiin Oromoo ni deebi’a jedhan, isa kanaaf qabsaa’uuf akkasumas galiin xumuraallee isa kana wayya jechuuf mirga qabu. Haa ta’u malee, seena biyyattii tanaa wajjin walqabatee yoo laalame; madaa uummatni Oromoo madaayaa har’a gahe kana galiin xumuraa warra garee B) ittixiyyeeffatan kun fayyisuu danda’aa? kan jedhu gaafii guddaa biraa waan uumu natti fakkaata. Erga biyyattiin tun humnaan ijaaramtee kaasee hanga har’aatti ofiif bu’aa tokkollee osoo hin argatin biyyatti tana jiraachisuuf kan akka Oromoo ittwareegame sabni ykn uummatni biraa hin jiru. Waaffalli uummata keenyaa har’a kunoo duguuginsa sanyii Oromoo ta’ee jira. Kana booda Oromoof maaltu dhufa jedhanii ofgaafachuun baay’ee barbaachisaa dha jedheen amana.
Kanaaf, rakkoo guddaan mooraa keenya keessa jiru akkaataa nuti haala biyyattii sanaa fi seenaa Oromoo walbira qabnee laallu fi hiika kenninuufii dha. Hanga ka’umsa rakkoo qabsoo kanaarratti walii hin galamnetti; hanga galii waloo tokkorratti walii hin galamnetti; hanga tooftaa fi tarsiimoo waloo tokko hin qabaannetti, qormaatni qabsoo kanaa babal’achaatuma deema malee waan hir’atu hin fakkaatu. Yoo rakkoon kun bifuma kanaan itti fufe immoo, mana keenya qulqulleeffachuun hafee, kan jiruu diigamuuf deema jechuu dha. Haal akkanatti walxaxaa ta’e kana keessatti jijjiiramni tokko akka tasaa kan argamullee yoo ta’e, waan ittti hin qophoofneef, ammas carraan biraa nu dabruuf deema jechuu dha. Akkuma seenaan biyyattii sanaa agarsiisu, yeroo hunda jijjiiramni tokko yoo dhufu, humnoota hin yaadamnetu carraatti fayyadamu.
Waan ta’eef, qormaatota har’a jiran keessaa inni guddaan jaarmayootni siyaasaa Oromoo kaayyoo fi galii waloo tokko dhabuu isaanii akka ta’u kun hundaafuu ifa ta’uu qaba. Hanga jaarmayootni fi gareeleen Oromoo waan walfaallessan hojjetanitti, uummata keenya afaanfaajjessuun ittuma fufa. Afaanfaajjii fi haala dogongorsaa ta’e kana keessatti immoo kan carraa gaarii argatan diinota QBO ti malee buaan uummata keenyaaf argamu hin jiu. Maaliif dhugaan kun hubatamuu dadhaba? Maaliif rakkoo mana keenyaa furachuu dhiisnee mooraa alagaa keessa tumsa biraa barbaaduu deemna? Humna Oromoo tuffanne moo ofitti amanummaa keenyatu hin jirree? Uummatni Oromoo jijjiirama tokko fiduuf waa hundaa akka qabu mul’isaa yeroo jiru kanatti, humna saba guddaa kanaa fedhii isatiif oolchuun dagatamee maaliif fedhii ormaatiif haa oolu jennee uummata keenyas ficcisiisna? Oromoo ofgaafadhaa!!!
Rakkoon mooraa keenyaa gama biraatiin yoo laalame immoo, rakkoo kaayyoo fi galii qofaas akka hin taane ni hubatama. Akkamitti yoo jedhame, jaarmayootni ykn gareeleen Oromoo kan kaayyoo fi galii tokko ykn walfakkaata qabanis tokkummaa uumanii humna jabeessuu hin dandeenyee bar!! Kun maaliif ta’e? Fedhii uummataa caalaa fedhii dhuunfaatu jiraa? Gaafiilee kanaa fi kan walfakkaatan akkasumas dhimmoota gaafiilee kana wajjin walqabatan kutaa itti aanu keessatti laalla.
Hanga walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
Kutaalee dabran
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira?
– Qormaatota kaleessaa, kan har’aa fi kan boruu –
Berhanu Hundee, Ebla 24, 2018
Kutaa Kudhalammaffaa
Haasa’a adda addaa Muummichi Ministeerotaa (MM) Dr Abiyi godhaa ture laalchisee tibba kana waa baay’eetu dubbatamaa fi barreeffamaas jiru. Waan tokko tokkorratti yaada kiyya kennuuf ofqusadheen ture. Haa ta’u malee, dhimmi tokko kan dhiifamuu hin dandeenye fi akka laayyoottis laalamuu hin qabne, waayeen Sabboonummaa Oromoo qalbii kiyya waan hawwateef, asirratti yaada gabaabaa dhiyeessuun fedha. Dhimma kanarratti waa baay’eetu dubbatame, waa hedduutu jedhames. Ta’us garuu dhimma baay’ee murteessaa ta’e kana laalchisee anis yaadan qabu ibsuun barbaada.
Sabboonummaan Oromoo mallattoo guddina Oromummaa waan ta’eef, gadi xiqqeeffamee laalamuu hin qabu
Akka yaada fi laalcha kiyyaatitti, Sabboonummaan Oromoo guddina Oromummaarraa madda. Gabaabumatti nama Oromummaan bilchaatetu, nama Oromummaa hubatetu, nama beekumsa Oromummaa qabutu, nama Oromummaa jaalatutu, nama saba ykn uummata ofiitiif quuqamutu Sabboonaa ykn Sabboontuu ta’uu danda’a. Asirratti wanti hubatamuu qabu, beekumsa Oromummaa qabaachuu, Oromummaan bilchaachuu fi Oromo ta’anii dhalachuu jidduu garaagarummaa guddaatu jira. Isa kana ibsuuf dura hiika Oromummaa kaasuun barbaachisaa dha. Oromuummaan utubaalee gurguddoo sadirratti hundaa’a (the three pillars of Oromummaa). Isaanis:
- Aadaa Oromoo
- Seenaa Oromoo fi
- Afaan Oromoo ti.
Beekumsa, hubannoo fi jaalala waan sadeen kanaa qabaachuutu bilchina Oromummaa agarsiisa. Oromummaan bilchaachuun immoo Sabboonummaatti nama geessa jechuu dha.
Egaa haala kanaan yoo laalame, guddina fi dagaagina Oromummaatu Sabboonummaa Oromoo guddisa, dagaagsa. Oromummaan guddachuu fi dagaaguun eenyummaa Oromoo caalatti Addunyaatti beeksisa. Eenyummaa Oromoo Addunyaatti beeksisuu jechuun immoo, Oromoo guddisa malee gadi xiqqeessee gandatti hin galchu. Dhugaan kun karaa kanaan yoo hubatame, Sabboonummaan Oromummarratti hundaayes saba Oromoo ni guddisa malee hin xinneesu. Maarree, guddachuu saba keenyaatu akka dhimma gandaatti laalamaa? Dhimma baay’ee murteessaa ta’e kanatu akka laayyootitti laalamee gadi xiqqeeffamaa?
Mee ofduuba gargallee waan keessa dabarree, as geenye haa laallu. Galanni guddaan qabsaa’ota Oromoo kan wareegamaniif haa ta’uu; Oromummaa dur dagatamuu bira dabree awwaalamuuf bool’a qarqara gahee ture sanatu badii sanarraa dandamatee, guddachaa dhufee, Sabboonummaa Oromoos jabeesse. Sabboontota kumaatama horuu danda’e. Sabboontota sanatu utubaalee sadeen armaan olitti ibsaman sana jabeessaa dhufanii; bara 1991 injifannoolee gurguddoo galmeessan. Oromiyaan ijaaramtee Afaan Oromootiin akka hojjettu taasifamte. Qubeen Afaan Oromoos dhalatee, hojiirra oolee, guddatee kunoo sadrkaa kanarra gahe. Dhaloota Qubeetu uumame; dhaloota kanatu gabrummaa baachuu didee kunoo diina raasaa jira. Isa kanatu MM kanallee taayitaa guddaa kanaan isa gahe.
Kana jechuun dubbii walqabsiifnee yoo laalle, kan har’a OPDO dammaqsee hirriibarraa kaase; kan Team Lammaa jedhamu dhalche; isa kana keessaa immoo akka Dr Abiyi bahu kan taasise, Sabboonummaa guddachaa fi dagaagaa as gahe kana dha. Isa kanatu OPDOllee ganda keessaa baase malee gandatti gadi hin deebisnee bar!! MM Dr Abiyi galata Sabboonummaa Oromoo dagatee, kan isa guddisee sadrakaa kanaan isa gahe sana gadi xiqqeessuu yaaluun sammuu akkamiitiin yoo yaaduu dha? Maaltu kanaan isa gahe? Alagaan gammachiisaatti mana ofiitti ibidda qabsiisaa jiraa? Manni kun akka diigamu barbaadaa? Eenyummaan Oromoo kan Oromummaarratti hundaa’e fi kan guddina Sabboonummaatiif bu’ura ta’e kun akka badu fedhaa? Akkuma jedhamu dhugumatti Itoophiyummaan araada (suusii) itti ta’ee, mirqaansa kanaan Sabboonummaa Oromoo gandatti galchaa jiraa??
Namni ani Oromoo dha ofiin jedhu; namni quuqama saba ykn uummata Oromootiif qabu; namni eenyummaa Oromoo jaalatu; namni Oromummaan boonu waan Oromummaarraa maddu gadi xiqqeessuun salphina abbaa sanaa ti. Akkuma armaan olitti ibsame, Sabboonummaan Oromummaarraa madde kun gadi xiqqeeffamee yoo laalmu, Oromummaatu gadi xiqqeeffamee laalame jechuu dha. Oromummaan gadi xiqqeeffamuun immoo Itoophiyummaaf karaa baasa, balbala bana; waan hanga har’atitti dhiiga fi lafee ilmaan Oromootiin ijaarame hundaa diiguu ta’a. Oromoo fi Oromiyaa gaga’ama keessa galcha. Egereen keenya akka dukkanaa’u godha. Kanaafuu, waan akkanaa kanatti qoosuun innumtuu mataan isaa diinummaa dha. Kuni firaafis ta’ee diinaaf ifa ta’uu qaba. Sabboonummaan furtuu dha malee qoosaa miti.
Sabboonummaarratti duuluun, Oromummaarratti duuluu dha. Saba guddaa kana xiqqeessuu dha malee; karaa faallaa ta’een akka waan Sabboonummaan Oromoo, saba ykn uummata Oromoo xiqqeessuutti laaluun dogonggora guddaa dha. Kan dhiifamni hin godhamneefii dha. Sabboonummaarratti duuluu jechuun Oromoo fi Oromiyaarratt duuluu akka ta’e hubachuun barbaachisaa dha. Kun dubbii oo’isuu miti. Balaa dhufuuf deemu hubachuu dha. Sabboonummaa Oromoo malee Qabsoon Bilisummaa Oromoos (QBO) galii hawwamu hin geessu. Qabsoon galii isaarraa hafuun immoo gabrummaa bifa biraa keessa seenuu dha. Sabboonummaa gadi xiqqeessuun QBO tuffachuu dha.
Hanga dhimma biraatiin walitti deebinutti nagaan turaa!
Ulfaadhaa!
11. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kudhatokkoffaa
10. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Kurnaffaa
9. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saglaffaa
8. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Saddeettaffaa
7. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Torbaffaa
6. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Jahaffaa
5. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Shanaffaa
4. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Afraffaa
3. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Sadaffaa
2. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Lammaffaa
1. Qabsoon Bilisummaa Oromoo eessaa ka’ee garamitti deemaa jira? Kutaa Tokkoffaa


text:
Mormiin Oromiyaa keessaa itti fufe, gamtaan Awuroppaa lbsii raggaasise, Gamtaan mootummootaa gochaa mootummaa Itoophiyaa balaaleffate
OMN;Oduu Hagayya 31,2015 Kitaabni kuusaa walaloo Weedduu Seenaa jedhamu Walaleessaa Ximqataa kumarraan barreefame hagaya 30, 2015 galma giddugala Aadaa Oromoo Finfinneetti argamutti...
OMN:Oduu Hagayya 28,2015 Poolisiin dhimma kana Itti siqeenyaan hordofaatti turanii fi nageenya isaaniif jecha sagaleen isaanii akka dhaga’amu hin barbaanne tokko akka...
OMN:Oduu Hagayya 16,2015 Hanqina roobaa Godinaalee Harargee, Baalee, Arsiifi naannawa gammoojjii Karrayyutti mul’ateen ummata naannawa sanaa balaa beelaatiif saaxilameef ummanni Oromoo akka...
OMN:Oduu Hag.01,2015 Waldaan qorannoo Oromoo walga’iisaa idlee kan waggaa Waashington DC, yunivarsitii Haward galma Black Burn keessatti guyyaa har’aa jalqabee jira. Walgahii...
OMN:Oduu Adol.30,2015 Waajjiri paartii Kongressii Federaalistii Oromoo Magaalaa Amboo Ganda 03 keessatti argamu pooliiidhaan cabsanii seenuun eegdota fi abbaa manichaa hidhuu Barreessaan...


text:
Dhiibbaa Ummata Oromoo Irrati Biyya Kessaafi
Alaan Taasifamaa jiru kanaafi Furmaanni isaa maal?
Akkuma beekamuu baroonni dhibbaa darban ummata Oromootiif dhumaati hammana hin jedhamnee fi dararaa cimaa dabarisaa kan ture yoo ta’u, hardhas itti cimuudhaan dhumaa jiraachuun isaa beekamadhaa. Motummoonni Ethiopia bulichaa turaniif yeroo ammaa bulichaa jiran ilmaan Oromoo xiqqaafi Gudda otuu hin jenne duguuggaa sanyii irrati taasisaa jiru.Ummata Oromoo biyya ofi irrati, lafaa isaa irrati akka lammii lamuu ilaalamuun qabeenyaa isa saamamuun
enyuummaa isaa dhabisiisuun akkasumas Oromoo ta’ee dhalachuu isaaf qofaaf biyyaaf biyyee isaa irrati jaarraa tokko olif dhiiginni isaa dhangala’aa, dubartiin harma muramaa, daa’imman lammii boru ta’an duguuggaan
seenan hin dagannee irrati gaggeefamaa jira.
Kan irraa hafan maaf nusaamtu waan jedhan qofaaf, yakkamaa ta’anii beektonni keenya, akkasumas barattoonni keenya manneen hadhaa addaa addaa keessatti dararamaa jiraatu. Yeroo amma yeroo adunyaa hunda keessati lubbuun ilima nama tokko akka gatii olaannaati ilaalamuu kanati lubbuun ilmaan Oromoo guyyaa irra wareegamuun dhumaatin ammana hin jedhaminne irrati raawwatamaa Jira. Qeerroon Oromo saamichaa lafa abbaa isaa, duguugaa sanyii isaa akkasumas aadaafi seena isaa mormuuf karaa nagaan sagalee isa dhaggeefachuuf karaati bahee rasaasa mootumma nama nyaata Wayyaaneetin akka qalamaaf dabtara isa qabateen dhiigni isa dhangala’uun karaa irrati hafaa jira.
Motumman Wayyanee karaallee isaaf mijate hundati fayyadamuun qabissoo ummata Oromoo ukkaamisuufi saba kana duguuguun lammis dhabinne lafas dhabinne akka ummata Kurdish saba biyya hin qabinne nu taasisuuf alkaniif guyyaa boqonnaa tokko malee hojjachaa jira. Kaneen keessa inni gurgurdoon:
- Lammii saboonumma qabu kan sabaaf dubatu karaa kamiinuu haa
ta’uu adunyaa kana irra balleessu.
2. maqaa Inivestimentiitiin Ummata Oromoo lafa irraa buqisuun saba isaatiif
qooduuf qabeenyaa Oromootin biyyaa Awuroopaa adda addaa irraa
firootan bitachuu.
3. Saboota ollaa Oromoo ta’an hundaa itti bobaasuun lafa Oromo
saamisuun saba keenya lafa isaa irraa buqisuudhaan biyya isaa dhabisiisuu.
4. Karaalee adda addaatiin tokummaa saba kanaa facaasuuf burjaajesuun akka waligaliteen mirga isaaf hin falimmanne Taasisuu irrati alkaniif guyyaa hojjachuudha.
Fakeenyaaf:
Namoota isa Social media adda addaa irrati bobaasuun hojii saba sana tokkommaa isaa facaasu irrati mindeessee gadi lakkisee jira.Ummanni Oromoo shira isa irrati xaxamu kana beekee jijiiruuf lammii damaqee lafaa isaa saamamuu aaddaa isaa baduufi biyya isaa fudhatamaa jiru dura dhaabachuun mormatuu kan Gandaan lagaan akkasumas Amanitaan walitti dhufuun osoo hin taanee Oromumma qofa gaadissa godhatee biyya isaaf falmachuun
dirqama fillanno hin qabinneedha. Nuti baqanoonni biyya alaa jiru maal yoo goonee qabissoo Ummata Oromoo cinaa dhaabachuu akkasumas mirga baqataa Oromoo kabachisuu dandeenya kan jedhuuf qabixiilee furmaataa qaban asii gadii kaa’uun ni danda’ama.
1. Bakka jiru hundaati tokkummaa irrati hojachuun Ummata faca’ee jiru kana qabisooti fiduu
2. Firootan Oromoo Umuu irrati balidhinaan hojachuu
3. Hojii hojjanuu hunda keessati gogogora darbee faarisuu osoo hin taanee isa darbee irraa barachuun firii of duraa bu’ura godhachuun hojjachuu.
4. Qoqodaminissa ilaalichaa adda addaa Bu’urreefatee kaneen akka Amanitaan walqoqooduun, Siyaasan walqooduun fi naanoon walqooduun ofi keessan balleesuun hafuura qulquluun ummata keenyaa gidduutti umuufi kkf hundaa hojachuun nu irra jiraata.


text:
Odduu
Odduu Teeknooloojii
Web Content Display Web Content Display
Raaga
- Bara 2017ti human saayberii biyyooleessaa dandeetii sadarkaa addunyaatti dorgomuu qabu fi haroomsa biyyatti keessati shoora murteessaa taphatu dhugoomsu.
Ergama
- Humna Saayberii Biyyooleessaa fedhiiwwan biyyatti eegsiisu danda'u ijaaruu
- Oddeeffannoo teekniikaa faayyidaawwan biyyooleessaa eegsisuu danda'u oomishuudhaan murtii fi hujjii mootummaa deeggaruu
- Cee'umsii haayteek fi nageenya biyyooleessaa akka mirkanaa'u dandeettiiwwan data fi koompiwtiingii misoomsuu
Gatiiwwan
- Amanammummaa
- Yeroo hunda barachuu fi guddachuu
- Garaagarummaa uumuu (gatii dabaluummaa)
- Itti gaaffatamummaa
Daayrektarii ijjoo hogantoota giddu-galeessaa fi ol’aanoo wajjiin waltajii wal baruu taasisaniiru
Daayreektara ijjoo Eejensii Nageenya Saaphana Infoormeeshinii ta'uudhaan kan muudaman obbo Tamasgan Xirunah jimaata ebla 15 bara 2010 hoggantoota giiddu-galeessaa fi ol'aanoo eejensichaa wajjiin waltajjii wal baruu taasisaniru. Guyyaa kanati ittii aannooni daayrektara ijjoo eejensichaa duraanii koloneel Taazeer GabraIgziabheer, obbo Biniyaam Tawalda fi obbo Sisaay Tolaa ifatti geggefamaniiru. Haaluma wal fakkaatuun itti aannoota haarawa daayreektara ijjoo eejensichaa ta'uudhaan kan mudaman L/koloneel Abraham Balaay (Dooktara) fi obbo Tafarii Fiqree hoggantoota giddu-galleessaa fi ol'aannoo wajjiin wal baruudhaan dalagaa isaanii eegalaniiru.Guyyaa kannati daayreektariichi ijjoo dhaamsa dabarsaniin mul'anii humna saaybarii biyyaaleessaa ijaaruu eejensiichi qabate akka galmaan gahu hoggansii haaroofni hawaasa dhaabbatichaa wajjiin ta'uudhaan kutannoo bayyeessa ta'een akka dalagu himaniiru.


text:
Hiwi Elona ~ Caam/2017
————————
Jaallewwankoo
Hojii hojjatamuu kamiyyuu keessatti dogongorri hin dhabamu. Nama hamma dandeettii ofii sabaaf gumaachudhaaf tattaaffaturraayis hanqinni hin dhabamu. Namni qeeqafi hamii jalaa ba’uu danda’u yoo jiraate nama harkaafi luka isaa maratee taa’e qofa. Hojii qabatamaa tokko hojjadhee ofiifis uummata kootifis bu’aa nan buusa jettanii ni yaaddan taanan qeeqafi arrabsoo akkasumas hinaaffaa isinirra ga’uuf adeemuuf sirritti qophaa’uu qabdu.
Qeeqa dhiyeessun hojii qabatamaa tokko hojjatanii akka argisiisuutti hin ulfaatu. Eenyumtuu eddoo jiruu ol ka’ee qaama barbaade irratti akka barbaadetti qeeqa dhiyeessuu danda’a. Kanaaf namni hedduun oluma ka’ee kallattii jiruu rasaasa qeeqaa dhukaasa. Qeeqni akka qeeqaatti rakkoo hin qabu, garuu gaafa qeeqni waanyoo, tuffiifu hinqaffaadhaan guutame faaydaa isaa irra miidhaa isaatitu caala. Qaamni qeeqa kennu tokko yoo dhugaadhaan sirreeffama kan barbaadu ta’e qeeqni isaa hamma danda’ameen qeeqa ijaaraa ( constructive criticism) ta’uu qaba.
Gama biraatiin qeeqni dhiyaatu kaniyyuu namaafi yaada adda baasee ilaaluu qaba. Namni tokko har’a dogongoree waa balleessuun ni mala. Namni har’a waan tokko balleessef garuu yeroo hunda balleessaa sanaaf jecha qeeqamuun irra hin jiraatu. Yoo qeeqnu yaada namootni dhiyeessaniifi hojmaata isaanii irratti haa fuulleffannuu. Waan hunda caala garuu, qeeqa dhiyeessuu keenyan dura ani akka dhuunfaa kootti eenyu? Maalan hojjadhe? Maalan gumaache? Eddoo nama sanaa osoon ta’ee maalan godhuu danda’a jedhanii of gaafachuun barbaachisaadha. Qeeqafi taajjabiin qullaa bu’uura haqaa hin qabne osoo hamma kuntaala dhibbaas heddummaatee hojii qabatamaa kiiloo takkattii akka hin madaalle irraanfachuu hin qabnu!
Naaf Jiraadhaa!
Teenya Oluma


text:
- Fiidel Kaastiroo ganna 50 Kuubaa bulchee dadhabee jennaan hujii sun obboleessaa isaa amma ganna 80 kenne
- Marroo 638 ijjeesuuf itti malatanii dadhaban
- Kaastiroon nama qaraa ka biyyoota gama Dhiyaa keessatti bulchiinsa Kooministii jalqabsiise ka qaraati
- Daaraa reeffa isaa ka gubanii magaalaa Havaanaatii fuudhanii karaa km 1,126 geessan lafa durii isaa fi waraanii isaa gaafa mootummaa Kuubaa durii gara galchan irra dhufe irra geessanii deemaa dhufan gula geessanii awwaalan
- Ganna 90ti Jimaata dabre du’e
- Du’a Fiidel Kaastirootiif Kuubaan gadda guyyaa sagalii labstote
- Dootii isaa tokkoo gammachuu tokkoo gadda.
- Cuba si! Castro no!
Kuubaa, biyya diqqoo gabra jidduu qubattu nama miliyoona 11 caalaa qabdu tana keessa jriaataa.Biyya Alaabaan gadi siissanii fannisanii, manneen nyaataa dhugaati ka farsoollee cufanii guyyaa 9 sagaliif boohuutti jiran.
Pirezidaantii isii ka gadaa abbaa shanii caalaa biyya sun bulchaa bahee, Jimaata dabre lubbuu dhabe,Fidel Alejandro Castro Ruz, guyyaa dheengaddaa ganna 90ti lubbuu dhabee huji tana obbolessa isaa innii pirezidaantii tolchee bara 2008 filate Raahul Kaastrootti labse.
“Hariyoota teenna Amerikaa haga addunyaa jirtan.Guddaan qabso ummata Kuubaa,Fidel Kastro Ruz ya du’e.Reeffa isaa akkuma aadaa teennaatti gaafa innii du’ee boriyyaan barraaqaan guban.Ammallee akkuma durii moona!”
Du’a isaa tana warri bulchiinsa isaa baqatee fi bulchiinsa isaa faarsu afaan akka akkaatiin hima.Cuba si! Castro no!Warrii durii innii biyya baqachiise kuma hedduun akkuma du’a isaa dhagaheen Amerikaa karaa magaalaa Mayaamiitti baafate baga hamaan harka sibiilaa nurraa du’e jedha.
Warrii isa jaalatu ammoo abbaa qabsoo ummata Kuubaatti lubbuu dhabee jedhee jabeennaan faarsa.
Akka bulchootii jedhanitti basastota Amerikaa CIA dabalee hedduutti ijjeesuuf itti gamee dadhabe.Marroo 638 waan inni dhugu keessa, sigaaraa innii xuuxu keessa, haroo bisaan innii daakatuu keessaa hadhaa ykn kemikaala naqanii ijjeesuuf itti gamanii dadhaban.
Amerikaalleen mootummaan Kuubaa ilmaan namaa taphatee jireenna irraa hammeesse jettee biyya sun kophaatti qabdee ganna 50 caalaa addunyaan wal hanqiftee,wa irraa bituu fi itti guguruu dhoortee akka mootummaan isaa addunyaa keessaa qoodaa hin qabaanne tolchaa baate.
Kuubaan haga Kuubaa taatee beekmatee bulchiinsumaa fi paartii tokkoon bulti. Maatiin biyya bulchan.Warshaa fi daldalaa fi wantii hedduulleen ka mootummaati. Bulchiinsa Koominiyusti keessa jirti ammallee.
Akkuma taateefuu bulchiinsii pireszdaanti Obaamaa bara 2015 “waan dabre bira walii dabarre” jedhee mootummaa Kuubaatii fi ka Amerikaa walti fidee.Obaamaan bulchoota Amerikaa ganna 50 keessatti Kuubaatti imaltuu dhaqe ka qaraati.Akkana jedhe Obaamaan gaafa Kuubaa dhaqe.
“Harcaa dubbii poropogaandaa afaaniin wal hadhanii awwaaluuf asi dhufe.Harka Hariyummaa ummataa Kuubaatii diriirafacuuf dhufe.”
Bulchiinsii Amerikaa haaraahii dhufuutti jiru, ka Doonald Tiraampi ammoo Hariyummaa Amerikaa fi Kuubaan waliin qabu jijjiiruu fa dandadah.Tiraampi gaafa pirezidaantii tahuuf dorgomuuyyuu Kuubaan waan irraa eegamaa guutuu baannaan hariyummaa sun hin jijjiirraa,jedhe.
“Wantii nu isaan irraa feenu akka walabummaa amantii fi siyaasaan biyya sunii jijjjiiramtee namii siyaasaan hidhamelleen hiikamu.”
Amerikaa fi Kuubaan ammoo diqqaattullee waan hedduu waliin qaban.Bulchiinsii mootummaa Amerikaa haarahii,Doonaldi Tiraampi ammoo hariyummaa tana jijjiiruu dandaha.
Woma taateefuu Fiidel Kaastiroo bara 1959 keessaa mootummaa abbaa irraa Fulgencio Batista gara galchee ufii itti dabre.
Bara 1959 haga 1976 keessa muummee minsitera biyya isaa tahee hojjacha bahe. Eegee ammoo 1976 haga bara 2008, ganna 6n duratti pirezidaantii tahee hojjachaa bahe. Bara hujii ufii fixannaan obboleessa isaatti dabarse.
Waan Fiidel Kaastiroo du’eenilleen hin beekamne jaarrumaa fi hoorii duruu dhibdu ta waanilleen namatit hin himne taatu hin beekan.
Akka aadaa fi amantii isaatti reeffa isaa guyyaa dheengadda guban daaraa reeffa isaa ammoo karaa kuma 1,126 gula deemmaa karaa guyyaa sadii geessanii biyya isaa gama Bahaatti geessan.
Karaan kun ka isaa fi waraanii isaa bara mootummaa Batistaa moohatan sun irra deemaa teessaa mootummaa Kuubaa Havaanaa seena irra dhufan gaarren Sieraha Mhestiraa irratti bahanii simataa keessa dabara.
Daaraa reeffa isaa sun Muddee 4 guyyaan 6n duubatti biyya isaa gama Kibbaa Bahaa awwaala naannoo Santa Ifgeniya jedhan keessatti awwaalan.
Namii Kuubaa kuma hedduutti bulchiinsa mootummaa Fiidel Kaastoroo baqatee ala jira.Jarii kun dootii Fiidel egeree biyya isaaniitii gammacuu taati jedhee abdata.
Jose Sanchez warra bulchiinsa Kuubaa baqate Amerikaa jiru keesaa tokko.
“Bulchaan hamaan ganna 60 caalaa ummata Kuubaa harkatti deebifatee bulchaa bahe kaan ya nurraa du’e.Tanaafuu ummatii Kuubaa asii achi mirga isaa mi’eeffachaa jiraata.”
Afrikaan bulchiinsa Kaastirootiin maan jetti?
Akka itti aanaan Koomiashineerii komishiina Waldaa Afrikaa Erastus Mwencha jedhutti Fiidel Kaastiroo maqeeffatanii barreessan malee seenaa qajeelaa irra deebihanii barreessuun dhiba.
Kaastiroon,gaafa Afirkaa hariyaa dhabdee ykn hariyaa diqqoo qabdu Afirkaa hariyaa tahe jedha Erastuun.
“Akkuma atuu beettu Kuubaan gargaarsa isii doktoroota nuu erguun jalqbdee sun qofaa mitii dotktoraa Afrikaa Kuubaa keessatti leenjisuutti dabarte.Gaafa Eboolaan Afrikaatti baafate kaanillee adabii jalaa jirattee akka feete nama isii gara feete erguu baattulee biyyitii qaraa rakkoo tana itti himatan isii.Gaafa misoomaatii fi bilisummaallee Kuubaan hariyaa teenna.”
Mootummaan Itoophuyaalleen du’aa Kaastiroo tana irratti waan heddu jedhe.Muummeen ministera Itooopohiyaa Hayilee Maariyam Desaalenyi, Kaastiroon gaafa Itoophiyaan hariyaa barbaadetti hariyaa jabaa tahee nu waliin dhaabatee jedhe.
Pirezidaantiin Itoophiyaa Dr.Mulatuu Teshoomeelleen gaafa Itoophiyaa fi Soomaleen wal aate sunitti galata Kaasiroon Itoophiyaa tolche waan dedhanii miti jedha.
Namii hedduun Fiidel Kaastoroo,nama harka dhiigaa ummata isaa addunyaan wal hanqisee moggaatti baasee itti dukkaaneessee bira taa’ee kaan fixee,kaan biyyaa baase jedha. Kaan ammoo tokkicha dhibbaan hin jijjiirre,jabaa akka sibiilaa bulchaa dansaa jedhaan.
Isan eennu Fiidel Kaastoriitiin eennu jettan?
Warrii durii Kuubaa barate,ka biyya addunyaan wal hanqatte tana keessa jiraatee arge maan jedha?Mee waan quba qabdan nutti himaa.


text:
Sirna Gadaa Gama UNESCO’tti Galmeefame
Sirna Gadaa sirna ittiin bulmataa Oromoo ti. Gadaan jaarmayaa umurii fi dhalootan ijaarame yoo ta’u sirna bulchiinsaa diimokiraatawaadha. Gadaan sirna ittiin siyaasni, dinagdeenii fi hawaasummaan ummata Oromoo ittiin murteeffamu, kan miseensi sabichaa mirgaa fi dirqama isaa beekee ittiin walii galuu fi tokkummaan ittiin waliin jiraatudha. Sirni Gadaa diimookraatawaa ta’uu isaa beektoonni seenaa fi saayinsii hawaasaa hedduun mirkaneessanii jiru.
Magaala Finfinnee keessatti kora bebbeektota UNESCO sirna Gadaa kana qorachuuf warrii dhaabbatan ijaarame ture. Qorannoo fi qua’nnoo garaa gara waggootan darban kan gaggeessa turan guyya har’a Sadaasa 11, 2016 milkii dhan dhaabbatni UNESCO sirna Gadaa addunyaatti galmeessanii jiru.
Sirni kun kan waggoottan kumaataman lakkaawamu ummata Oromoo kan tajaajilaa ture yoo ta’u, sirna Gadaa kanaan kan madaalu addunyaa keessatti argamee hin beekamu. Saboota addunyaa irra jiran keessa ummatni Oromoo diiimokiraasi dhan ijoollef manguddoo jedhanii utuu hin qoqoodin wal bulchuu fi waliin buluu ta’usaa qarannoon gaggeefame ibsee jira.
Mootummaan Naanno Oromiyaa fi beektotni Oromoo waliin ta’u Sirni Gadaa Oromoo aadaa uummattoota addunyaa bakka bu’ee ambaa addunyaa ta’uun galmee yuuneeskoo irratti akka galmaa’uu sochii godhamu keessatti gaaffii fi fedhii gama uummataatiin jiru mul’isuuf mallattoo bakka bu’oota hawaasaa dhiyeessanii turan. Beektotnii Oromoo fi Mootummaan Naannoo Oromiyaa waliin qindaa’uun, Sirna Gadaa Yuuneeskoon (UNESCO) galmeessisuuf sochii godhamu keessatti bakka bu’oota Oromoo gola Oromiyaa irra naannawun mallattoolee 540 bakka bu’oota hawaasaa irra funaaname ture.
Sirni Gadaa galmee bakka bu’ummaa Yuuneskoo (UNESCO) irratti galmaa’uun isaa maal fayyada?
•Gadaan hariiroon hawaasaa akka qajeelu kan hojjatu waan ta’eef jiruu fi jireenyi hawaasaa nagaa fi qabbana kan qabu akka ta’u waan hojjatuuf walitti bu’iinsa fageesse waliigaltee fi jaalala kan jajjabeessu waan ta’eef aadaan fayidaa qabeessi akkanaa akka beekamuu fi jajjabeeffamu taasisa.
• Aadaan Oromoo addunyaarratti akka beekamu, seenaa fi duudhaaleen ummatichi qabu sadarkaa addunyaatti beekamee akka dhalootatti darbu haala mijaa’aa uuma.
• Aadaan aangoo siyaasaa karaa nagaatiin, eebban dabarsanii kennuun, Oromoon uummata aadaa dimokraasii qabu, uummata ilaalchaan qaroome ta’uusaa wanta ibsuuf uummattoota birootiif fakkeenyummaan isaa guddaa dha.
• Aadaan dimokraasii uummanni kun qabu sadarkaa addunyaatti beekamtii argatee kunuunfamee, tikfamee akka dhalootatti darbu gargaara.
• Ilaalcha dogoggoraa srma Gadaarra ture mormuun maalummaa Gadaa ifa baasee Oromoon uummata aadaa dimokraasii qabu ta’uusaa ragaadhaan mirkaneessuun dhugaa kana addunyaan akka amanee fudhatu godha.
• Aadaan uummanni Oromoo qabu aaddunyaarratti beeksisee hawwata tuuristii akka ta’u gargaara.
• Bulchiinsi ammayyaa sadarkaa biyyaattis ta’e sadarkaa naannootti jiru Sirna Gadaarraa muuxannoo isaan fayyadu bulchiinsa ammayyaa waliin walsimsiisuu akka fayyadaman karaa bana.


text: Godina Arsii Lixaa Aanaa Kokosaatti Dargaggoota walitti qabanii maallaqa hanga feetan isiniif kenninaa gocha badiirraa gara misoomaa dacha’aa jettee kaabinoonni Aanichaa kadhataa jiru,Dargaggoonni Qeerroon Bilisummaas nu rakkoon keenna maallaqa horachuu osoo hin taane gabrummaa TPLF jalaa bahuudha.mirga ufii karaa nagayaatiin gafachuun akkamitti gocha badii ta’e jechuun gaafilee ciccimoo gaafataniiru.kaabinoonni wayyaanees gaaffii keessan qaama dhimmi ilaallatu biraan isinii geenna jechuun deeman Jedha gabaasni Qeerroo Aanichaa irraa nu gahe


text:
bar. Tuesday , December 12th , 2017 - 05:21:16 AM
In the 1970s, Lettuce Entertain You Enterprises was based around salad bar-style food. In the early 1970s, Rich Melman's Chicago restaurant and singles bar R. J. Grunts featured an all-you-can-eat salad bar with over 40 items. The Merriam Webster Collegiate Dictionary, 10th edition, claims that the term originated in about 1973. Fitness expert Richard Simmons opened a restaurant devoted exclusively to salads called Ruffage as a complement to his exercise business. It later closed.
Another good piece of advice for you is to become a regular at these bars, dont be the regular drunk (thats a different story) just be a regular there and be seen there often.
dii caas=="arrttdii caas=="arrttdii caas=="arrttidd"" p>Bar ttoo saaeeuuee nnrrssaarrnnss aaee ooffeessooss uuss nn aass uu ooaaaass,,yyoouuccaann iid baa ttoosseeee nnmmddrr ooee ssaa eessnnttiiaa ppiicc ff urnituree aa ttoossssrreeaa rrat eating hhii nnllmmttd ppcc..WWtt rraa aaccceessbblltyy eettrrss aa ttoosswwiill lleedd prreettyyii aayyhhmm eeoo ssttyll..YYuuccnn uusseettii xxeellnn iicc ffffrriiuueeiinntthheekktthhnn rryyu an lace hem round oorrccaassccddnnnn aall ooggvv ssttuunnnn ookktt oorrddnnnngg roommddccrr llccnn aa sttoossnnaa hh aa aallee iill eevv ssaan uuttmmaaeessllttoo ffyyoouu rr thhrroowwnn aa vveennnn aatt ssii iillffcclliittaaeeyyuuwwtt aayyaaccss oobbvvrrggss aann ttee oodd iittmmss.. TThheeeessttoossaaeeaaaallbbeeii uuttppeerrnnee ffcclluuss eeiinn,,ssyyee nn iiiihhss aa ttooss ppooiieeyyuuwwtt rraa ooffrr nn llooggvv nnqqeessyyee t oorrhhmm..TTii ttoo aa eemmvvddaaoonn nntteehhuudii caas=="arrttdii caas=="arrttidd"" p>Bar ttoo saaeeuuee nnrrssaarrnnss aaee ooffeessooss uuss nn aass uu ooaaaass,,yyoouuccaann iid baa ttoosseeee nnmmddrr ooee ssaa eessnnttiiaa ppiicc ff urnituree aa ttoossssrreeaa rrat eating hhii nnllmmttd ppcc..WWtt rraa aaccceessbblltyy eettrrss aa ttoosswwiill lleedd prreettyyii aayyhhmm eeoo ssttyll..YYuuccnn uusseettii xxeellnn iicc ffffrriiuueeiinntthheekktthhnn rryyu an lace hem round oorrccaassccddnnnn aall ooggvv ssttuunnnn ookktt oorrddnnnngg roommddccrr llccnn aa sttoossnnaa hh aa aallee iill eevv ssaan uuttmmaaeessllttoo ffyyoouu rr thhrroowwnn aa vveennnn aatt ssii iillffcclliittaaeeyyuuwwtt aayyaaccss oobbvvrrggss aann ttee oodd iittmmss.. TThheeeessttoossaaeeaaaallbbeeii uuttppeerrnnee ffcclluuss eeiinn,,ssyyee nn iiiihhss aa ttooss ppooiieeyyuuwwtt rraa ooffrr nn llooggvv nnqqeessyyee t oorrhhmm..TTii ttoo aa eemmvvddaaoonn nntteehhuu
About ▪ Contact ▪ Privacy Policy ▪ Terms of Service ▪ Copyright/IP Policy
Copyright © 2016-2030 ยท Home Design Ideas and Interior Inspirations. All Wrong Reserved.
Any content, trademark/s, or other material that might be found on this site that is not this site property remains the copyright of its respective owner/s. In no way does Title claim ownership or responsibility for such items, and you should seek legal consent for any use of such materials from its owner.