text:
Ergamtooti Wayyaanee Abbaa Duulaan durfamu Embassy Itophiyaa Washington, DC keessatti ergama raawwatuuf yaalaa jiru.
Ayyaantuu.com, Washington, DC | Gurraandhala 2, 2014
Ergamtooti mootummaa abbaa irree Wayyaanee/TPLF kan Abbaa Duulaa Gammaadaa (Minaasee W/Giorgis) durfamu ajaja TPLF irraa itti kenname qabatee gara Washington, DC dhufuun beekame.
Abbaan Duulaa ykn Minaaseeni fi gareen isaa Embassy Itoophiyaa Magaalaa Washington, DC jiru keeyssa riphuudhaan warreen faayidaa dhuunfaa isaaniitif akkuma isaanii mirgaa fi haqa ummata Oromoo fi Oromiyaa dabarsanii gurguran/kennan waliin ta’uudhaan dhoksaadhaan kaayyoo dharaa kan manneen barumsaa Oromiyaa keeysatti babal’isuuf jedhuun gargaarsa qarshii walitti qabuuf yaalii gochaa akka jiranii fi sochii dhoksaa kanas sabboontoni Oromoo irratti dhaqqabuu ifa ta’ee jira.
Yeroo ammaan tanatti barattoota Oromoo fi kanneen biroo Yunivarsity Haromayaa keessatti barachaa jiran summ’ii nyaata barattootaa keeysatti naquudhaan miidhaa fi yakka hiriyaa hin qabne raawwachaa kan jiru mootummaan abbaa irree Tigree, sababuma nyaata summaa’e kanaan hanga harraatti barattooti ja’a (6) lubbuun isanii darbuun gabaafamaa jira. Kun osoo kanaan jiruu, mootummaan abbaa irree Tigree ergamtoota isaa kanneen akka Abbaa Duulaa jiran biyyaan alatti ergee mana barumsaa ijaaruuf sababa jedhuun karoora kanaan dura maqaa hidhaa laga Abbayyaan walitti qabachuuf yaalee dura-dhaabbanoo sabboontota Oromootiin addunyaa kana marattii fi bakka hundumaatti harkatti faashale bakkka buufachuuf ijjibbaata haarawa dhokaasaadhaan kan eegale ta’uun isaa saaxilameera.
Kanaaf, hawaasi Oromoo marti yaalii Wayyaaneen gama ergamtoota isheen Kaaba Ameerikaa, magaalaa Washington DC fi Stetota adda-addaa keeysatti gochuuf yaaltu akkuma barame tokkummaan dura dhaabbatanii gara warreen isaan ergateetti harka qullaa fi qaaniidhaan akka deebisan sabboontonni Oromoo waamicha lammummaa dabarsanii jiru.


c: text/html

text:
WASHINGTON DC
—
Falmii dorgommii presidentummaa United States Roobii darbee ilaalchisuu dhaan komishina mirga namaa mootummaa Ohio irraa Dr. Beyan Asoobaa ibsa nuuf kennanii jiru.
Kaayyoon falmii dorgomii presidentummaa kanaa maali, kaadhimamtoonni lamaan president Barack Obamaa fi bulchaan kutaa massachusetts duraanii Mitt Romney falmiin geggeessan maal irratti hundaa’e isa jedhu Dr. Beyan ibsanii jiran.
Xiinxaltoonni hagi tokko akka tilmaamanitti Mitt Romneyn erga falmii roobii darbee qabee deggersi uummataa isaan argatan kan Obama caaluu mala jedhu. Dr. Bayyaan akka jedhanitti garuu falmiin yeroo tokkoo qofti filannoo presidentummaa murteessuu hin danda’u, kanaaf falmiin itti dabalaa jira waan ta’eef yeros ilaalama jedhan.
Dinagdeen falmii isaaniif dhimma ijoo yeroo ta’u uummati hedduunis kan inni irratti fuuleffatee jiru dhimma kana irratti waan ta’eef duulli filannoo geggeessamaa jiru kaadhimamaan inni kam daran dinagdee biyyattii akka fooyessu irratti.
Guutummaa gaaffii fi deebii kanaa mallattoo armaan gadii tuquun dhaggeeffadhaa.
Gaaffii di Deebii dhaggeeffadhaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WASHINGTON, DC
— Humnootiin nagaa eegsisan kan Keeniyaa danqaa shororkeessonni galma gamoo guddaa fi kan ammayyaa Naayiroobii keessatti dhaqqabsiisan xumuraan geenya jedhu. Gareen leellistootaa haleellaa iddoo kanatti bananiin lakkoobsi namoota du’anii 69 ga’uu waldaan fannoo diimaa beeksisee jira.
Odu gabaasaan keenya Niroobii jirus balaa magaalaa Nirobii keessatti dhaqqabee fi kan ijaan arge nuuf ibsee jira. Naannoo galma gabaa balaan kun itti dhaqqabee humnootii mootummaan to’atamee waan jiruuf itti siquun hin danda’amne kan jedhu odu gabaasaan keenya Temesgeen Taaddelee ganama irraa qabee sagaleen dhukaasaa dhaga’amuu isaa dubbate.
Sa’a booda irras poolisoonni Keeniyaa shakkamtoota nama lama to’annaa jala oolchuu beeksisan. Bakka balaan kun itti dhaqqabe naannoo Westland jedhamu keessatti namoonni gara jabinaan tarkaanfii shororkeessummaa uummata irratti fudhatan keessaa shakkamtoonni sadii du’uunis gabaasamee jira.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
Waa’ee Janaraal Taaddasaa Birruu
Baqqalaa Jiraataa irraa*
Yaada barreefama Obbo Kadiroo Eleemoo Janaraal Taaddasaa Birruu ilaalchisanii barreesan ilaalu. Mata dureen barrefama obbo Kadiroo akkas jedha. “The story of a Mandela behind Mandela”
Duraan durse barreefamni Obbo Kadiroo akka barreeffamatti baayee gaarii ta’uu ibsuun barbaada. Haata’u malee, qabxii lama Obbo Kadiroon Janaraal Taaddasaa Birruu ilaalchisee tuqan, waanan seenaa barreefame irraa dubbiseen walbira qabee yaada koo kennun fedha. Qabxii Inni tokkoffan yaaalii fonqolcha mootummaa Hayilasilasee irratti Janaraal Mangistuu fi Garmaamee Newyi bara 1960 godhan fashalesuu keessatti gahee Janaraal Taaddasaa yoo ta’u inni lammaffan waa’ee ummata Oromoo barsiisuu ti.
Yaalii fonqolcha Hayilasilaasee ilaalchise Obbo Kadiroo akkas jedhanii ka’an:
“They convinced a police commissioner, Warqinah Gabayyahu, to join the plot. As it was a Manzyan matter, they did not consult a man who would be a game changer, Colonel Taddasa, a decorated anti-fascist hero and the deputy commander of police.”
Obbo Kadiroon asirratti waan lama tuqan. Tokko Janaraal Taaddasaan waan Manzee hin ta’inif Mangistufan waa’ee fonqolcha mootummaa Hayilasilasee itti hin himne. Kun dhugaadha akkuma fuula duratti dubbisnu. Inni lammaffan yeroo sana kolonela kan turan Janaraal Taaddasaan goota farra fashistii ta’uu isaniti. Asirrattis rakkon hin jiru seenaa dhugaa waan ta’eef.
Garuu Obbo Kadiroon gadi siqanii: “The news of the coup was a surreal moment, a nerve-wracking and an earthquake for the Colonel since he was indoctrinated that even speaking bad of the divine emperor was transgressing the Law of God that would lead to the fall of Sky. He lost his cool for the ‘sacred’ office of ‘the God Elect’ was disputed and violated. He prepared the Ethiopian Police Riot Battalion for the Kamikaze type mission. He gathered his fellow brainwashed policemen. They passionately chanted and chanted, ‘Let us sacrifice ourselves for our beloved emperor!’ ‘Let us Perish for Ethiopia.’ He marched his men, along the national army, to restore the glory of King Solomon, the son of David, the Son of God, and, above all, to restore the Glory of God. Dying in the mission was dying for the cause of God, and the reward was The Eternal Zion.”
Asirratti eegaa yaadni Obbo Kadiroo kan walfaalesu. Janaraalichi waan hin beeknetti, kaayyoon fonqolcha mootummaa maal akka ta’e bakka warri hin mari’chisnetti hirmachuu didanii fashalesan jechudhan jechoota olitti dubbifaman tarreesan.
Mee dhimma kana ilaalchisee waan Janaraal Taaddasaan mataan isaanii yeroo mana hidhaa turan warra wajjin hidhametti himan kitaaba Obbo Ola’anaa Zoogaa “ግዝትና ግዞት” jedhu keessatti ibsame akka kanaa gaditti haa ilaalu.
“Mudde 5 bara 1953 ganama wajjira giddugalesa wardiyyaa kabajaa (imperial body guard) tti argami kan jedhu ergan na gahe. Wamichichi kun kan durii irraa waan adda natti ta’eef kolonelota poolisota lama dabaladhen bakka itti na waman gahe. Kiloo jaha yeroon gahu haala hin beeknetti walfaana seenuun gaari waan natti hin fakkanef kolonelotni lamaan achuma konkolataa keessa ta’anii akka na eeganif dhisee deemun murtese. Akka tasaa yoo isinis ni barbadamtu jedhamtanilee waamichi kun karaa koo ta’uu fi hin taanee mirkanefachuf kan isaan gargaru koodi waamichaa walif kennine ani kophaa koo deme.
Yeroon achi gahu Janaraal Mangistuu Newayi, Obbo Garmame Newayi fi kolonel Warqina Gabayyoo ta’anii na simatan. Sana booda Janaraal Mangistun raayyan Waraanaa (ጦር ሰራዊቱ) Janhoyi (Hayilasilasee) irratti waan fincilef waraanaf qopha’aa jirraa karaa keessan maal nugargaruu dandeesuu? gaafii jedhu naf dhiyeesan. Anis ejjennoo poolisii ibseefin, ejjennoo keenyaan kan walgitu ajajni yoo nu kenname raawwachuf qopha’aa ta’uun ibsef. Asuman mee yeroo xiqqof ala turaa nan jedhanii na baasan. Kana giddutti ajajaa olaanaa rayyaa poolisi kan ta’an Mejer Janaraal Tsigee Dibuu wardiyyaa kabajaatin (imperial body guard) ajjabamanii kutaa Mangistuu Newayifaa seenan. Haala isaanii yeroon ilaalu kan qabamanii dhufan ta’uun tilmame.
Xiqqoo turanii atis olseeni naan jedhan. Yeroon olseenu akka sila dubbanetti dhimma kanaf kan oolu humna hagamin qaba jettanii?jedhanii na gaafatan Janaraal Mangistun. Haala sila dubbanen jechuun isaanii waa’een kaayyoo isanii yoo na shakkisiseyyuu haalan keessa jirutti waanan gafatameef deebii kennun akka na irra jiru waanan beekuf wanuman duran jedhe irra deebi’ee dubbachu jalqabe. Yeroo kana Janaraal Tsigee Dibuu ija nyaara isaanitin dhiisi waan jedhu mallattoo natti agarsisan. Haalli isaanii shakkii koo yoo jabeseyyuu akka nama homaa hin agareetti yaadan jalqabe xumure.
Humnan qabunis naannoo bufata xiyaraa durii fi markatoo to’achuu akkan danda’u dabalee ibsef.
Haaluma kanan Janaraal Mangistuun egaa deematti kanuma raawwadha nan jedhani. Kolonel Warqinaa fi Obbo Garmameen walitti asaasaa turanii yeroo ani bahuf kahu kolonel Warqinan maalif kolonelli kun numaa wajjin ta’ee ajaja hin kennuu? Kan jedhu gaafii dhiyeesaan.”
Anis wantichii shakkii guddaa keessa waan na galchef haalicha bufata warana kooti ta’ee qulqullefachuu waanan filadhef asi isin bira ta’ee waanan raawwadhu tokkolee hin jiru. Humni keenyaa fafaca’ee kan jiru waan ta’ef deemee walitti qabuun qaban jedhen.
Ammas jarri laman yaaduma duran qabatanitti cichanii akka ani hin deemne yoo wawataniyyuu Janaraal Mangistuun garuu addana ta’anii hojiisanii hojjechuu yoo hin dandenye maal nuf godhu, achuma deemanii warana isanii walitti haa qabatan jechudhan akkan deemu naf hayyaman.
Isaan biraa bahee yeroon gara konkolata Kootti qajeelu kolonelotni lamaan ani konkolaataa keessatti dhiisee dhufe wardiyyaa kabajaatin qabamanii yeroo dhufan balbala irratti walitti dhufne. Mallattoo walif kenninen otuu hin ta’in dirqamanii dhufuu isaanin bare. Yeruma kana wardiyyota qabanii dhufanin ani Janaraal Mangistuu wajjin dubbadhee fixeraa gadisan jedhe. Haala kanan kolonelota lamaan qabadheen konkolataa keessa akkuma seennen yaadni kolonel Warqinafaa fudhatama argate fakkataa wardiyyoti kabajaa turaa hin deeminaa kan jedhu mallattoo harkaan nutti agarsisan.
Anis naannoo sanaa hatattamaan deemuu waanan filadhef akka nama hin arginetti gara buufata warana kootti sokke. Akkuman achi gaheen alarmi afufsisen dallaa cufsise. Daqiiqaa murasa booda miseensotni wardiyyaa kabajaa isin barbadu kan jedhu waardiyyaan karra eeguu natti hime. Haa seenan jedheen kutaan keessa jiru akka seena godhe. Maalif dhuftan jedhee yeroon gaafadhuu waan mari’anuu waan hafe waan jiruf dafa kottaa jedhamtanittu nan jedhan. Tole nan deema jedhen dallaa keessa naanna’een waraana qophesuu eegale. Yeroo gababduu booda warri ergame dhufe kun “yeroon darbaa jiraa haa deemnu malee” jedhanii sagalee dheekamsatin natti dubbatan. Dubbin isaanii waan na aarseef tole mallayyoo koon fudha jedhee gara wajjira kootti deebi’en eegdota koo natti dhihoo jiran ajajeen jarra lamanuu to’annaa jala akka oolchan godhe. Haaluma kanaan qabamanii yeroo sakata’aman qawwee uzii fi boombii dhoksadhan hidhatanii dhufuu isanii bira geenye. Kana booda maalif dhoksan hidhatanii akka dhufan akka qorataman godhe, Isaanis “yoo tole jedhanii dhufan, dhufan yoo didan garuu tarkanfii irratti fudhadha jedhamanii akka dhufan” amanan.
Amma kan duraa caalaa fedhin jaraa shakkii guddaa natti uume. Waanuma ta’eefuu hanga haali ifa naf ta’utti jedhen bakkan duran jedhe waraana kootin qabsiiuu waanan filadhef haaluma kanan rayyaa koo bobbase. Wardiyyoti ergaman to’annaa koo jala ooluu hin hubane ta’ee hin bekuu Janaraal Mangistuun tarkanfii boru ganama fudhatamuu ilalchisanii bilbilaan naf ibsan. Kanuma giddutti missensa rayyaa waranaa kan ta’e obbollesi koo figaa dhufe kan fincile wardiyya kabajaati malee raayyaa waranaa akka hin ta’in natti hime. Oggantootni rayyaa waranas akka naa wajjin haasuu barbadan naf ibse. Jarri raayyaa waranatu fincilee jedhanii na sobuu isaanis nan bare. “Kana booda mamii tokko maleen Janaraal Mangistuufaa waraanuf murteesee” jedhan Janaraal Taaddasaan.
Yaada isaanii kana irraa kan hubatamu hanga warri fonqolchaf qopha’e shira isaani irratti yaaduu hubatanii fi obbollesi isaani dhufe rayyaan waranaa akka hin fincile itti himutti Janaraal Taaddasaan fonqolchichatti hiramachuf turuu isaani ti. Obbolleesi isaanii akka isaanitti ergame mejer jeneral Kabadaa Gabree kan jedhaman gabaasa waa’ee fonqolchichaa dhiyeesan keessatti “obbollesi kolonel Taaddasaan maqaa isaa amma hin yaadadhu kutaa biyyaa irraa dhufee finfinnee keessa jirachuu isaa waan barreef Janaraal Taaddasaatti ergine jedhaniru.” Kunis kan Janaraal Taaddasaan jedhani wajjin tokko.
Akkuma olitti Obbo Kadiroos ta’e Janaraal Taaddasaan jedhan “Mengistu and Germame didn’t consult the man who would be the game changer” (Mangistuu fi Garmaameen Janaraalicha haala jijjiruu danda’an hin mari’achisne). Hin mari’achisnee qofaa miti rayyaa waraanatu Hayilasilsaee irratti fincile jedhan sobaniru Janaraal Taaddasaa.
Egaa Janaraal Taaddasaan yaalii fonqolcha Hayilasilaasee fashaleesan jechuu dura warri yaalii sanaf ka’e maalif dhoksanii dhuma irratti itti himanii? kan jedhu gaafin dursuu qaba. Fonqolcha kaayyoo isaa hin beekne, sana booda waan ta’uuf deemu wanti hubatan kan hin jirree itti hin amanu utuu jedhaniru ta’eyyuu maali balleesan Janaraalicha?
Seenaa olitti ibsame irraas kan hubachuun danda’amu Kan gara fonqolchicha fashaleesutti isaan geese keessaiyyu warri ijoon isaan kana malee jaalala Hayilasilaseedhaf qabani fi yoo mootummaan sun kufe bakakkatu bu’a, lafatu socho’a, samitu lafa bu’a fikkf Obbo Kadiroo haala Janaraalicha xiqqeesun tarreesan natti hin fakkatu.
Akkuma kitaaba seenaa kana keessatti ibsame “Tasfayee Mokonon” namni jedhamu “Janaraal Taaddasaa Birrutu Mangistuu Newayifaa ganee fonqolcha fashalese” jedhee barreese Obbo Kadironis jechoota seena Janaraalichaa gurrachesu tarresaniru. Tasfayee Mokonon “Janaraal Taaddasaa mootummatu waldaa Maccaa –Tuulamaa akka basaasanif keessa galche” jedhee nama ummata isaatif hanga lubbuu isaatti wareege maqaa balleesuf nama barreese dha.
Obbo Kadiroon jechoota ofif uumaan kana otuu hin barreesin dura janaraal Taaddasaa Birruu Oromodhaf maalii? Ummatni Oromoo Janaraalichaa akkamitti ilaalaa ykn. Yaadataa jedhanii xiinxalutu irra ture.
Janaraal Taaddasaan yeroo sana otuma mootummaa Hayilasilaseetif amanamoo ta’aniyyuu yakka jechuun hin danda’amu. Sababni isaas Janaraalichas ta’ee akkuma walii galatti ummatni Oromoo damaqinsa dhalootni harraa irra gahera waan hin geenyef. Kanaafuu, Janaraal Taaddasaan akkas jedhan “በርግጥ ኣንዳንድ ጊዜ ዛሬ ስለዚህ መንግስት ያለኝ ግምት በዚያን ጊዜ ቢኖረኝ ኖሮ ምን ያህል ሁኔታውን መለወጥ እችል ነበር” በማለት በቁጭት ተናግረዋል። Ilaalchaan harra mootummaa sanaf qabu otuun yeroo sana qabadhera ta’ee jedhanii gaabbuun isaanis kanaf.
Kanaafuu, haala dammaqinsa amma irra geenye irraa kaanee nama ummatni Oromoo fakkenya goota gootota isaa jedhee farfatu Taaddasaa Birruu bifa hin taaneen boocuun sirrii hin ta’u.
Wanti biraa beekamuu qabu maqaa Janaraal Mangistun yeroo sanaf yaada Garmaameefaa harkaa fudhachuu didee fi sana boodamoo abshalumadhan jalaa bahan malee Janaraal Taaddasaanis akkuma qondaaltota hedduu ajjeesamuun isaanii waan hin oolle ture. Otuu fonqolchich milka’era ta’es carraan Janaraal Taaddasaa maal akka ta’u danda’u tilmaamuun nama hin dhibu haala olitti tuqame yoo xiinxalu.
Janaraali kun kan ummata Oromoo biratti iddoo angafa qabachuu danda’anii fi dhalooni ammaa ittin boonuf erga ilaalcha mootumman Hayilasilasee ummata Oromootif qabu hubatanii booda Hayilasilasee dhabamsisuf yaalii isaan godhan. Sababa sanaanis lubbuu isaanii dabarsanii kennuu isaanii ti. Kun garaa nama nyaata. Kanafis Taaddasaa Birruu mallatto qabsoo bilisummaa Oromooti jechuu yoo ta’e malee maqaan biraa tokkollee kennamufii hin qabu. Ani ummata kootif maalan hojjedhe jedhanii ofi gaafachunis dansaa natti fakkata.
Yaadni inni lammafan Obbo Kadiroon tuqan immoo “the colonel was reluctant to join the education of his native people even in a language of a ruling class” jedha.
Akka seenaa irraa hubanutti Yeroo miseensa waldaa Maccaa-Tuulamaa ta’a jedhamani gaafatan “ani deebi’ee siyaasaa gosaa hin adeemsisu jehaniru” dhuguma. Barumsa ilaalchise garuu “ani dura ta’aa duulaa doofumaa ballessuu biyyattii waanan ta’eef lammilee koo doofummaan midhe barsiisuuf waanan danda’e nan godha” jedhani. Kun immoo mamii (reluctant) waan agarsisuu natti hin fakkatu. Akililuu Habtewaldis Taaddasaa “baradha, baradhaa jechuu baayiftettaa eenyun barsisuu akka qabnu beeekuu qabda” kan jedhe amaaraan maalif baradha jettaa jechuu isaa hin ture. Oromootan baradha jettee hin gorsin jechuu isaa ti. Kanamoo otuu Janaraal Taaddasaan Oromoos dabalatee hundumtuu baradha hin jenne ta’ee Akililuun waan kana jedhuf hin qabu ture. Kanaafuu asirratti wanti mamii agarsiisuu hin jiru.
Akkuman qabxii isa jalqaba irratti tuqe Wanti guddaan Janaraal Taaddasaan erga dubbin galeefi ummata isaanii hacuuccaa halagaa jalaa baasuf kan isaan raawwatanii fi wareegama isaan kaffalan. Erga waldaa Maccaa-Tuulamatti dabalamanii booda barumsa ilalchisee akkas jedhan “ማወቅና ኣለማወቅ ሰውን እንድሚያበላልጥ መዘንጋት የለብንም። የተማረ መብቱን ይጠይቃል። የተማረ ወደኋላ መቅረቱ ወይም ከሌሎች በታች መሆኑ ይቆረቁረዋል።ይቆጨዋል። የነጻነት ዋጋ፣ የመብትን ትርጉም ኣዉቆ ፣ ይህ ቀረብኝ፣ ይህ ጎደለብኝ ለማለት የሚችል የተማረ ህዝብ ብቻ ነው።” Hiikni isaas “beekumsaa fi walaalummaan akka nama wal caalchisu irranfachuu hin qabnu. Namni barate mirga isaa gaafata. Namni barate boodatti hafuun isaa fi warra kaanii gadi ta’uun isa dhukkubsa, ni gaabbisisa. Gatii bilisummaa fi Hiikaa mirgaa beekee kun na jalaa hafe, kun natti hirrate jechuu kan danda’u nama barate qofaa dha.” Jechuudhan ummatni akka baratee doofummaa keessa bahe mirga isaa gaafatu haasaa seena qabeesa godhaniru. Haala kanaanis yeroo gootummaa isaaniitin harka Hayilasilasetti kufanii Galamsootti hidhaa turanillee ummata isaanii barsisaa akka turan seenaan isaanii ni ibsa.
Xumura irratti ergan ani dabarsuu barbadu yaa ilmaan Oromoo gootota keenyaa jaalaan haa yaadanu, guddaa keenya haa kabajnu, xinnaa keenya haa guddifanu, walaalaa keenya haa gorsanu.
Doggogoraa fi irraa gora nu oolchi jennee waaqa keenya haa kadhanu.
Janaraal Taaddasaa Birruu yoomiyyuu gootaa goototaa Oromoo ti!
Galatoma.
* Baqqalaa Jiraataa: Swidin irraa (bji2050@yahoo.com)
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
10 Comments
-
Abdii said,
Obbo Baqqalaa, sirreeffama kennuun keessan gaarii dha. Seenaan “abbaa qabsoo Oromoo” jaalatamaa fi kabajamaa goota keenyaa Gen. Taaddee Birruu kabajaan barreeffamee taa’uu qaba. Yaadni obbo Kadiroo fi kan obbo Baqqalaa hedduu walirraa fagoo miti. Lamaanuu yaada walfaallessuu osoo hintaane yaada wal ijaaru dha. Lamaan keessanuu galatoomaa, jiraadhaa.
-
Daannoo said,
Ijoollummaa kootti Waajjira Macaa fi Tuulamaatti yeroo Jeneraal Taaddasaan haasa’an carraa dhaga’uu argachuu kootiif hedduun gammada. Isaan keessaa kanan yaadadhu waa sadii:
1) Dejjaazmach Sahiluu Difayee bittaa Godina Wallaggaa irraa gara Godina Aarsii tti jijjiiramanii uummata keenya dararuu itti fufan. Namootni akka Haajii Roobalee walgahii Macaaf Tuulama irratti argamanii waan Dajaazmaachichi gochaa jiru erga dubbatanii booda Jeneraal Taaddasaan afaan Amaaraatiin ka dubbatan amman beekutti hiikuun yaalaa, akkas jedhan:
a) “Dajaazmaach Saahiluun jabana Xaliyaanii anqaaquu (killee) gurguraa ture. Yeroo namni xaaliyaanii tokko killee irraa bitee mataa isaa qaqqabee galateeffatu kan agarsiisu suuraa tokko walgahii dhufutti fideen isinitti agarsiisa.” Uummatni galmicha keessa ture akkaataa inni itti iyyee kofle mee yaadaa. nama aangoo irra tureen akkas jedhan Jeneral Taaddasaan.
b) “Dejaazmaach Sahiluun qaawwaa mootummaa kanaati. Karaa isaa akkaataa mootummaan kun nu miidhaa jiru arguu dandeenye. Kanaaf isa galateeffachuu qabna.”
2) Yeroo haasaaf ka’an asiif achi galma keessa ilaalaa quba isaaniis as fi achi qabaa gaaf tokko akkas jedhan:
” Warri ergamtanii dhuftan baga nagayaan dhuftan. Akkan isin beeku beektu mitii? Isa itti daddabaltan dhiisaa malee, wantan jedhu tokko keessaa hin hambisinaa.”
3) Yeroo Kefitenyaa Fird Bet bikka jedhamutti dhi’eessan, uummatni Oromoo kumaatama hedduutti lakkaa’aman naannawaa Lidataa jedhamu san guutee eegaa ture. Warri mana seeraatti dhi’eessanis dhoksaatiin ol galchanii booda fuudhanii yoggaa bahan akkuma konkolaataa seensisuuf jedhanitti Jeneraal Taaddasaan harka saanii lamaan walitti hidhamee jiru ol kaasanii uummata achi dhaabatee jirutti yoggaa agarsiisan achumaanis nagaa gaafatan, hundi namaa wal faana iyyee naannawaa sana goole. Warri qabanii jiranis nafa nafa fuudhanii sokkan. Warra dhaabatanii kana argan keessaa tokko wantan tureef seenaa san akka waan har’a ta’eettan yaadadha.
Jeneraal Taaddasaan goota goota caalu.
Galatoomaa
-
albasa said,
“Janaraali kun kan ummata Oromoo biratti iddoo angafa qabachuu danda’anii fi dhalooni ammaa ittin boonuf erga ilaalcha mootumman Hayilasilasee ummata Oromootif qabu hubatanii booda Hayilasilasee dhabamsisuf yaalii isaan godhan. Sababa sanaanis lubbuu isaanii dabarsanii kennuu isaanii ti. Kun garaa nama nyaata. Kanafis Taaddasaa Birruu mallatto qabsoo bilisummaa Oromooti jechuu yoo ta’e malee maqaan biraa tokkollee kennamufii hin qabu. Ani ummata kootif maalan hojjedhe jedhanii ofi gaafachunis dansaa natti fakkata.”
Heroes should be defended based on facts and the above statement by Baqqalaa Jiraataa is very true and to the point. The greatest moment of my young day was the day I was asked to meet General Tadasa Birru. When I shook his hands electricity moved in my entire body. I was so proud to belong to Tadasa’s nation—the Oromo nation. About 5 months from that day, he and his comrades started a guerrilla movement and he game his precious life for that. Those of us who shook his hands took the torch and moved on. Tadasa Birru is a glorious man and will be remembered as the Oromo hero for eternity.
albasa
-
albasa said,
Heroes should be defended based on facts and the above statement by Baqqalaa Jiraataa is very true and to the point. The greatest moment of my young day was the day I was asked to meet General Tadasa Birru. When I shook his hands electricity moved in my entire body. I was so proud to belong to Tadasa’s nation—the Oromo nation. About 5 months from that day, he and his comrades started a guerrilla movement and he gave his precious life for that. Those of us who shook his hands took the torch and moved on. Tadasa Birru is a glorious man and will be remembered as the Oromo hero for eternity.
albasa
-
Ganamoo said,
Obbo Baqqalaan, “Ilmaan Oromoo gootota keenyaa jaalaan haa yaadanu, guddaa keenya haa kabajnu, xinnaa keenya haa guddifanu, walaalaa keenya haa gorsanu.” Garuu isiniifi Kadiroo waan tokko afaan adda addaan jettan malee, kaayyoon keessan wanumaa tokko. Baqqalaan akkana jedhe, “Janaraal Taaddasaa Birruu yoomiyyuu gootaa goototaa Oromoo ti.” Kadiroon silaayyuu, Taaddasaan gootaa Oromoo duwwwaai, gootaa Itoophiyaati, jannaa Afrikaati, jannaa addunyaati, Maandallaa Oromoo jechaanii jira. Kadiroon hangam tokko, nama Itoophiyaaf dhaabbate Itoophiyaan fudhachuu akka hin feenee agarsiisuuf yaalee. Lamaan keessa waan gaarii barreessitan galatooma.
-
Jimma said,
Kanaan dura abbaan ta’e Obbo Lencoo Lataan akkana jette barresitee miti jedhee gaafate. nammis itti ka’e. booda gaafatamu lakki ani akkana hinjenne isinumatu akkasitti dubbise jedhee deebise. Jechi eega akkuma abbaan hikketti. Dhugaan lafa jiru waanuma dhunfaan wal yaa jibbinu malee waantoota waloo qabnu kessa tokko nama oromoof jecha rakkate, maatin jalaa bittinaa’e, kan warregame xinnaa guddaa, kan amaantana diina harkatti dararamaa jiru hunda isaani kabaja guudda keninaaf. Kuni yaada walootti. Kadiroon kana faallessuf kan barresse natti hin fakkaatu. Waan xiyyeefachu qabnu (major issue) amma akkatti humna keenya jabeefanudha. Hundi keenya kanaratti yaa fulleefannu.
-
Mohammad Waree said,
Baqqalaan wanta shaggaa barreessitan. Akka jettan “Ilmaan Oromoo gootota keenyaa jaa[l]alaan haa yaadan[n]u, guddaa keenya[a] haa kabajnu, xinnaa keenya[a] haa guddifan[n]u, walaalaa keenya[a] haa gorsan[n]u.” Kun shaggaadha. Kadiroonis sanumaa jedhan. Galatoomaa.
-
Badhoo said,
Obbo Baqqalaa seenaa haqaa Goota Taaddasaa Birruu akka dogoggoraan hin kaanetti yeroon sirreessa gootaniif galatoomaa. Dhugaa dha gootowwan keenya seenaa isaanii irratti yaadi ka’u haqa qabatamaan akkas ifaan kaayuun barbaachisaa dha.
Ganeraal Taaddasaan Kan wareegamaniif dhimma Oromoof akka ta’e hubachuun hubachiisuun, dhaloota jiruu fi dhufuttis seenaa gootowwan keenya akkasii barsiisaa fi bareessaan kaayaanii dabarsuun daran mesha.
Galatoomaa
-
kumaa maati said,
Abddii,
Haasaake irratti yaadi Kadirofi kan Obbo Baqalaa akkamitti akka tokko ta’e atuu hin ibsin tokko jette yaada hamma lafaafi samaayi waliiraa fagaatu cufuunkke nadhibera.
Hundaafu ani Obbo Baqalaan yaada akkas giddu galeessaafi sirnna qabaata kanaan hamma danda’anitti dhugaa jiru ibsuuni yaada gar malee dhihaate fakkaatufi abbaa dhiheesse sanasi karaa irratti deebisu dandda’ufi fakkoo qabsoo ummata Oromo nama ta’ani kana maqaa isaanifi maalumma isaanifi waan falmmee karaatti deebisu nuuf dhihessu isaanifi galata guddaa argadhaa jechuuni barbaada!
Obbo Kadiroon waan hojetu irratti itti gaafatamafi iddoofi hiree inni ummata isaaf qabu akka kabajamufif akka amantti argatutti waan ammallee dhiheessaa jiruufi gara fuulla duraatisi hojetu ilaalaa, hungulaalaafi dhugaa sece’ee baasee hojechuni ulfina jiru isaafi horaafi, amanttii nama jiruu isa dubbisufu isa dhagefatufi akka argatu isa godha, Kanaafisi gorssa Obbo Baqalaan hunda keenyaaf galaasan keessaa, inni hiree gara caalu akka fudhatun isa afeera.
Ulfaadha!
-
Haile Deressa said,
seena dhugaa wali barreessuu irraa kan hafe, haftee barreeffama habashoota funannee yoo har’ aas goota keenya alagaa dukaa seenaa isa xureessina ta’ ee ammas seena keenya qulqulleefachuu dhiifnee xurii dabtaroota ofirraa dhiqaa hin jiruu of eeggachuu qabana.


text:
Godina Jimmaa Magaaala Jimmaa Malkaa Deeddeetti Ayyaanni Irreessaa Sirna Howwaan Kabajame. Qeerroon Dhaamsa Warraaqsaa Walii Dabarsan.
(Qeerroo.org – Onkoloolessa 22, 2012) – Jalbultiin Ayyaanaa Irreechaa Guyyaa Onkololeessaa 20/2012 Oromoonni sabboontoti magaalaa Jimmaa fi gototaa Barattotaa Oromoo University Jimmaatiin Malkaa Deeddeettii jalbultiin godhameen haala howwaa fi mirqaansaan ayyaanicha kabajatan.
Itti fufuun Onkololeessaa 21/2012 Sirnaa haalaan miidhagaa ta’een Oromoonni kumaatamaan irratti argaman kabajamee jira. Sirnni kabajannaa kun kan kabajames dura buutota gototaa Barattootaa Oromoo Moraa University Jimmaatiin kan gaaggeeffaamaa ture yeroo ta’uu, Sirna kana irraattii Walaloon Oromummaa Leellisuu sochii qabsoo Oromoo fi rakkoo saba Oromoo irra jiru kan muldhisu dhihaatee jira. Sirbonnii akka
“Yaa baala tuufoo … Oromoo ABO, Laggasaa, Daawud fi Bultum Biyyoo nuuf wayyaa nuufoo …”
jechuun Gototni baratootaa Oromoo Gutummaa Magaalittii dhunfachuun Maalummaa Ummataa Oromoo, Sabaa fi Sablammii Magaalaa Jimmaa keessaa buufattee barootaa dheeraa jiraachaa turtettii himaan.
Har’a Oromummaan ol ka’ee, qeerroon Oromoo Barsisotaa fi Baratootaa Mooraa University Jimmaa Jiraan Oromuummaa Leellisaan tokkummaa farfataan, Bilisummaa hawwataan, Sirbotaa akka Ijollee Oromoo sii Abdadhuu laataa akkamiinii akka hayyuun Jedhee, akka WBO’n jedhee saniini, jechuun iddoo meeqattii wal kutuun, gareen kan immoo sirbotaa Akka ” Homaa Ofee jamaamaa koo Homaa ofee [Saba Oromoo Qabadheettan, Hayyuu Oromoo Waammadhetaanm Warraa Harargeettii Himadheetaanm Warraa Amboo Wammadheettan Warraa Wallaaggaattii Himadheetan, Arsii Balee Kaafadheetaan, Warraa Kaabaa rukutetaan Tokkummaadhaaf na maraachaa] Homaa ofee jamamaa koo Homaa Ofee” jechuun Qeerroowwaan Baratootaa Oromoo Sirbotaa Labsii Bilisummaa fi Warraaqsaa Waallisuun Sirnichaa Haalaa Baay’ee Miidhagaa Ta’een kabajatan, Mootummaan Abbaa Irree Wayyaanee Sodaa Sirna kana irraa qabuu irraan kan ka’ee poolisotaa humnaa Ol bobbaasuuyyuu sochiin goototaa baratootaa Oromoo mooraa yuuniversiitii Jimmaa Pooliisotaa dhalotaan Ilmaan Oromoo ta’an dhiisee alagoota Oromoof naasuu hin qabne bakka sanitti bobbaasuun Ayyaanicha bittimsuu fi barattoota doorsisuuf guddoo dhama’an illee tokkummaa barattoota Oromoon ayyaanichi milkaawuu dandayee jira.
Title: Godina Jimmaa Magaaala Jimmaa Malkaa Deeddeetti Ayyaanni Irreessaa Sirna Howwaan Kabajame. Qeerroon Dhaamsa Warraaqsaa Walii Dabarsan
Duration: 02:27
Category: Culture, Culture/History/Language/Religion, Irreechaa
Added on: Onkoloolessa/October 23rd, 2012


text:
WASHINGTON,DC
—
Dheressa Cimsa
Dheeressaa Cimsaa,atileetiin Itoophiyana 2009 Chaampiyoona Atileetiksii Addunyaa moohe,Maratoonii Dubaahii 2012tti ammoo rekordii haaraan.Maratoonii Degguulleetti akkanuma moohe.
Kalee ammoo maratoonii Torontoo, Canada Waterfront rekordi haraa 2:06:05
moohe. Dheeressaan rekordii atileetiin Kenyaa,Kenneth Mungara duraan harkaa qabu caalee moohe.Rekordii haaraa itti argate Atileetiin Itoophiyaa ka dhibiin Asefa Habtamu sadeessoo Ayenewu Mekunat 10essoo bahe.
Dorgommii kubbaa miila ijoollee gannii 17 ammoo U-A-E keessattui taphachuutti jiran. Afrikaa Nigeria,Cote Divore,Moroco fi Tunisiayati dorgommii tana keessa jira.
Gama kaaniin ammoo Waanca Kubbaa Miilaa bara 2014 Braziltiif haga ammaatti biyya 21 dabree 11 dabruuf falachuutti jira.
Gareth Bale,gurbaa ganna 24 Real Madriditti $Miliyoona 200 dhiyaattuun bitate.
Gareth Bale
Gareth Bale Lakoofsa 11 keyyatee moggaa tapahta.Dheeraa mataa luuccaati metiri 1.83.Mindaan isaa ka baranaa doolara miliyoona 15ti kuma 600 ti.
Nama kana ganna 6n duratti Euro miliyoona sadiitiin bitatan amma ammoo deemuma deemee gabayaan isaa Euro miliyoona 100 seeneteef.
Warrii akka isaa horii guddaan bitaaa dhufan;Diago Maradona Euro miliyoona 5tiin bitatan,Zinaddiin Ziidan miliyoona 60, adoo Cristiano Rolando Euro miliyona 80,Gareth Bale ammoo miliyoona 100 taate.
Warrii amma hori guddaan bitame;Edison Cvani,Radame Fallaco,Neymar,Mesut Ozil fa. Kilbaiin tapahttoota horii guddaan bitachuun beekamtu ammoo
Moncao,Manchester City,Paris Saint Germany,Chelsea fi Real Madrid fa


text:
Raajii Jaalalaa
Zalaalam Abarra tiin
Luucaan gaaddisa shee cululuqaan gannaa
Jaalalli irraa caamee, kan gubee xooxarse ergaramni bonaa
Aggachuu dhadabee roorroo aduu banbanaa
Akka waan afanii, dirrashee isa qoore
Akka waan qaqanii qaamashee isa aare
Akka waan moogayee maddii isa shuntuure
Akka waan saamani dhandhashe isa daare
Dibbiqqoo fi waalluunshee kan irraa habarare
Miidhagaan qullaashee, qullaan durba-qarree
Dheebuu jaalalaatiin, dhabuu saa yeroo argu uffee fi qabbana
Waa faluu fi yaade. Bullukkoo isheen footeef, duumeessa ulfinaa,
Uffatee, aguuggatee; sammii limixaayee gurraacha dukkana
Mallattoo seer-murtii, goraade-adabbiin, bakakkaan baqqaanaa
Qilleensa konkonee, bubbee loggommatee, aangoo sammii koree
Qaamashee haammachuuf qaamasaa itti maree
Akka ’nni gabbatu dhandhishee inni mooge, dafee dhiiga horee
Roobee dafqisiisuuf, roobee cululuqsuuf, jaalalaan soree;
Dutaa dhedheekkamaa!
Bookkisaa guungumaa!
Guca-dukkan-saaqaa qaqaweessaa ibsee
Yeroonni achias ka’u sagaleensaa dursee,
Hunda tatamsaasee, uummata rommi’siise
Giiftii Haadha Margootti huurrii buluklkoosaa yeroonni itti huwwise.
* * *
Mukti qarree gubbaa, caakkaan muummee keessaa
Laftoo fi hoomiin, qilxuu fi birbirsa
Adda-jaboo fi harbuu, qararoo fi waddeessa
Reejjii fi eebicha ceekaa fi hadheessa,
Mukarbaa fi haanquu, botoroo fi gambeela
Bakkaniisa fi somboo gugddaan daggalaa
Hacaacee, sokorruu, eebicha fi dhumuugaa
Dhallaaduu, babaldhii, baggee fi alaltuu, biqiltuu afaan-lagaa
Bineenssi lafa’rraa uumaan bitaa fi mirggaa
Yaa’ee akka simatuu, harkatti qabatee badhaasaa fi arggaa
Iyyee iyyaa dabarsuuf takka achi luucca’a, takkas as luucca’a, takkaas achi fiiga.
Osoleen holqasheetti, canoon gara baalaa
Illeettiin dhidhimatti, hantuunni gara boollaa
Loccuun gara kaabaa, billaacha fi fuutuun gara damee jalaa
Tikseen tiksuu dhiiste, daldaltuun daldala.
Dheessee, jalaa fiigee akka qoomnii uumu
Jaalalli Guungumaa, jaalala Haadha Margoo akkanni qunnamu.
* * *
Gara cabsaa waggaaf jaalalli waldhabe
Wal arguu gammadee wal itti gaggabe
Marmee wal haammate wal itti qadaadame, akka qadaada fi qabee
Ganama jaalala, galagala jaalala, guyyaas jaalala roobe
Silaa…. “Jiruun tole harma jige kaasaa” jaalalaan utubee
Harki ’bbaa warraashee yommuunni qaqqabe
Giiftiin ergaramte guntuttee miidhagde akka loon dorrobe.
Luucaan Haadha Margoo kan camsaan xooxarse
Yeroo xinnoo boodaa biqilee lalise
Gobbatee wal muddee, dambalali’ee mise
Gadmeessi maseene biqiltuu magarsee.
Muujjaan kosii keessaa, qunnii fi ijji buqqee
Sanyiin qomoo adda-adda, kan namni gadi gate, kan namni gadi naqe
Habaqi, hungulaalli, saaphaphu fi waan kaan kan ija miliqe
Adaa, keelloo fi tuufoo, qobboo fi bosoqqee
Morma ol baafate, cabsee biyyoo quuqee.
Obboo abbaan Guunguma, jaalala dooddeessee
Qaamaa qullaasheetiitti siddisa huwise
Maddi qaamasheeti, boqooqoon hunddinuu burqitu mirgise
Jajjabaa fi giraanxaan harawwaa miidhagse
Malkaan muummeeshee ti taliila lolaasee
Uummata ijoolleeshee badhaasa badhaase.
Biddiqqoo fi waalluushee, kan calleen faayame
Yommuutti gonfattu dirreen dirrashee tii kooree koora uume
Tulluun guntutashee, daangulaa abbaa naatoo
Guntutee mirgise akka harma daamatoo.
* * *
Cabsaa waggaa booda, yommuu hiyyoolee-daree
Yommuu jamaan gubuu damaraa damaree
Yommuu lookoo gurbaa, yommuu faaggaa durbaa, yommuu qoraa qarree
Ariisaa goromsaa fi kormi goobuu, booda yeroo b a a a a a y e e e turee
Giifitn Haati Margoo jaalala quufuushee eega hubatee bare,
Boqqolloon sandaabee algeeyyuu duddigee
Dugda boosetti ‘rratti xaafiin marguu argee
Qoccoon yeroo abba ajjeesuu ilaalee, hubatee,
Galuu dhaaf qajeelee, qilleensaa konkonee, bubbee loggommatee
Giifti Haadha Margootti utuu nagaa hindhaamin fuula achi deeffate
Sabata-Waaqayoo morma shee’rratti dhiisee akka waan irraanfate.
Dutaa dhedhekkama!
Bokkisaa guungumaa!
Yeroonni qajeelu, ilmaan ilma-namaa:
“Dhufee galuu hindhiisin
Galee dhufuu hindiisin, Waaqni jaalalasaa nurraa achi hindeebisin”
Jedhee waa mammaakee, gammachuu haasayee
Malee……… kan gala hinfakkaannee, yerosaa eeggatee galee qulqullaaye
Jaalalli Guungumaan Haadha Margoof qabuu roobee warwarraaye.
Akka hurgufateen, akka huuriin saaqe
Martuu gadi yaa’ee, iddoo itti baqatee, lafatti miliqee
Iddoo hadhaba seenee, iddoo keessa of suuqee
Tikeen gara kalootti, ta’aattii of facaasaa, corroqaa fi bacaqqee.
Uumaan lubbuu horee, hirribaa dammaqe
Sila hincaama hinseene, akka ijibbaataa yeroonni gadi naqe!
* * *
Giifti Haati Margoos, ijoollee to’achuuf hiixacha ol kaate
Aduun, suuuuuuta suutaan akka waan saalfattee
Goorroo huurri boroon morma as baafatte
Danuu qaqqaana’a fuulashee muldhiste
Qummaada ganamaa kaarruu basaq’ gootee
Harka dheeressitee Haadha Margoo haammattee
Afuuraa ho’aadhaan uumaa kaloo hundaa yommuu isheen dhungatte
Kunoo yeroo sana tulluun gama fagoo, aguuggii buufatee
Aduu harka-fuudhe, harka jarjarsuutiin marxoo marxifatee
Asii gadii deebii’ee, afaan Waaq dhungachuuf iddo itti hiixatee.
Uumaan lubbuu horee, irriba dammaqe, hinka’e inni ciise
Ol jedhee hiixate kanneen mataa buuse
Kormi nibaroode, fardi nihimimse.
Horiin dirree kaloo, bineensi daggalaa
Huursaan muummee keessaa, bubbisa bishaan lolaa
Kiphee haadho re’ee, hobobsa korbuu hoolaa
Raachi laga keessaa, fatteen dhagaa jalaa
Ta’usaa weeddise, sammiin waxalaqqe, Daches habaxalla.
Guungumaan godaanee yommuu jaalalli caame
Tulluun moggaa fagoo akka waan buqqa’ee achii as adeemee
Walali muldhate iddo itti Guungumaan Hadha Margoo qunname.
Quruphisni jabbii, garmaamsi fardooli, qirixxee raadotaa
Fandalalli gaangoo, boorraanna korommii, biddiiqni sangootaa
Mardhannaa saawwoli, mardhannaan hoolotaa
Korrisi weennii fi caraansi wadalaa, alaakni harrootaa
Boombiin maseenqoo saan, qorophisi ululleen adunyaa farfataa
Guungumaa geggeessuuf aduummoo simachuuf, waan sirban fakkaata.
Siiquu sinbirrootaa fi kolfa qamaleetiin dirreen lubbuu horee
Adunyaan gammade garaan Waaqa ifnaaniif, qilleensi huurri haree.
Dagatte Ammagawuuf
11, Sadaasa bara 2001
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Write Your Comment Below.
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
Use the "Report Comment" link under each comment to report an inappropriate comment.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.


text:
Waamicha Marii Tokkummaa Qabsaawota Oromoo
Qoodama jaarmayoota siyaasaa Oromoo jiddutii dhalachaa dhufeen keessattuu ABOn hiramuun irreen qabsoo bilisummaa Oromoo laafisee, ar’a bakka kam jirtiin isiituu wallalchisee, Oromoon itti wal gaafata jira.
Kanaaf yeroo ammaa hamileen ummataa, sadarkaa abdii kutannaa irra waan gaheef akka amma jaarmayootin siyaasaa faca’an kanatti eenyutu bakka bu’aa Oromoo ta’ee, dubbatan gaafii keessa galee waan jiruf ar’a Oromoon mariif wal barbaada fakkata.
Manguddoon Oromoo ammoo, tokkummaa fi nageenyi maati fi hawaasa gidduu akkka jiraatu mufii argamu kamuu, araaran hiikudhaaf hawaasa keesstti qaama furmaataa tahuu aada fi amantiinis waan dirquuf jalqaba irraa eegalee, garaa garummaa qaamota siyaasaa Oromo kana dhiphisuuf akkuma jechaa turre wanti itti hin dadhabin hin turre.
Haata’u malee, yaalin araaraa ABO, tur diddaa hogganoo taatin milkaawuu hanqatus tattaafin waggoota kurnan dabre gochaa turre seenan kan dagatu nutti hin fakkaatu.
Waa’ee, kana ilaalchisee, ibsa boordin jaarmaya maanguddoo Oromoo MN Amajjii 5, 2012 baasne keessatti dursinee, murtiin ijannoo akka murna hawaasa Oromoo MNtti fudhanne, waltajjii Adoolessa 16, 2011 kan Oromoota magaalota USA jiranis dabalate irratti dhiyaatee, deegarsa mana guutuu eega utubame walii galteen tokkummaa ABO bakka danqame jedhamee irraa xumura argatee, saba gaafatuufis deebii akka ta’u murtiin ijjannoo fi kadhaan keenya gatii dhabdee, ammas gareen walin jiruu lamatti 2tti baqaquun kuun ABO ufiin jedhee kan hafes alagaa waamatuu isaanii itti gaddine murtii Baatii Adoolssaa July 2011 fudhanne hujitti haa hiiknu dhaamsa jedu wajiin dabarsuun keenyaq ni yaadatama.
Kunis akka dhiifnee hin teenye dhimmi kun waa’ee biyyaa waliin qabnuu waan taheef, akkuma maxansa barruu baafne san irratti jeene, yeroo adda addaatti maanguddoota Oromoo magaalota garaa garaa jiran wajji marii gochaa turre keesatti qabsaawota Oromoo jiddutti tokummaan uumamee Oromoon walfaana hiriiruu qaba waan jedhu irraatti yaada walfakaataa qabaachaa dhufuun keenya, uumama waltajji marii Oromoo jedhu kanaaf gumaachi jennee ilaalla.
Kunis Oromoo jiddutti waltajjiin marii akkanaa adeemun, dhalli Oromoo akka ilmaan saba tokkotti walitti dhufee, dhima rakkoo isaa irratti mariin jalqabamuun dhibdee, garaa garummaa ture dhiphisee, tokkummaa sabni Oromoo hawwuu fi huna qabsoon barbaaddu fis karaa saaqa abdii jedhu hedduun keenya akka maanguddoo Oromoo USAtti yoo waliin mari’annu, bifuma kamiinuu Oromoo gidduutti mariin eegalamuun wal hubannaan waliin marii keessaa dhufa waan taheef akka yaada eebbifamaatti fudhanne.
Akka waldaya maanuguddoo Oromoo MN tattis walgahii boordii jaarmaya Manguddoo Oromoo MN Fulbaana 1, 2012 waame irratti manguddoonni heduminaan qooda irraa fudhatan, yaaduma olitti tarrefamanin kan wal fakkaatu tahuu dubbatanii Oromoota giddutti waltajjiin marii jalqabamuun issaa, humni Oromoo kan sababa siyaasatiin faca’e, walitti yoo hiiqe, haala yeroo ammaa biyya Itoophiyaa keessatti mul’achaa jiru kun akkuma ammaan dura, yeroo heddoo carraan Oromoo dabraa ture akka hin taane lammiin Oromoo walitti dhufee, rakkina jiru furatee tokkumaan qaawwa argamettii dhimma bahun gaafii yeroo kan filatama hin qabne tahuu jala sararanii dhaamatanii jiru.
Kanaaf jaarmayoota Oromoo walabaa, mirga O romotif qabsooftan huddaaf waamichaa fi dhaamsi akka manguddoo Oromootti hifannaa malee itti dedeebinee isiniif qabnu
1. Gaafii hawwsni keessan tokkummaa qabaadhaf isin gafachaa ture diduun ummanni siyaasan hiraramuu fi qasoon akka arginu kanatti laaffatuu kana yoo ta’e malee, bu’aan qoodama irraa argamee fi argamus waan hin jirreef.
2. Akkuma namuu hubtaa jiru haalli amma Itoophiyaa keesatti dhalataa jiru kun Oromoo sabummaa fi biyya takkittii walitti qabu dhisii sirna bulchiisa wayyaanee kana diiguu keessatti tumsa saboota biraatuu yeroo gaafatu kanatti Oromoon akka bal’ina isaatin humana jabaa ta’ee as bahuun filmaata waan hin qabneef.
3. Fedhii fi gaafii ummata ufiitis fudhatanii qabsoo tanas jiraachisuun itti gaafatama dhalootaa fi seenaa waan namaa salphisuuf.
4. Gaaddisa tokkotti walitti dhufanii mari’atuu keessa furmaanni argamuu waan dandayamuuf haallan kanneen ilaalcha keessa gachuun karaa rakkinni ture irra aanamee tooftaa haarawa Abbaan biyyummaa Oromoo ittiin dhugoomu waliin tolchitanii ummatattiin akka as baatan waamicha abummaa isiniif gochaa dhaa, yoma yaada tokko irratti wallii galuun dadhabames, wal-irraatii duulli ture dhaabbatee, akka Oromootti walii tumsaan diina waloo darbatuu irratti ijjannoo tokko akka qabaattan irra dedeebinee waamicha abummaa isiniif goona.
Oromoof tokkummaa fi bilisummaa Rabbi haakennuuf.
Boordii jaarmaya manguddoo Oromoo MN. Fulbaana 2012
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
Comments are closed.


text:
UEFA
Union of European Football Associations, kan yerro bayye maqqa yoo gababa UEFA jedhamun bekkamu (pronounced Template:IPA (you-AY-fuh) or Template:IPA (oo-Ay-fuh) or Template:IPA) kuni bulchaa fi kutta ilalla kubba milla (football (soccer)) Europeiit. Kampaniin kuni kutta taphaa kubba milla Europe hunda ilallu yoo ta'u, kan qofaa osoo hin ta'in taphaa Europe biyya biraa wajjin ademsistu, tapha clubi, besse mo'achuf kenamu qabata, ademsa tapha fi mirgaa "media"n tapha kessatti qabdu bulchaa. Bulchotni tapha kubba milla Asia kessatti argaman bayyen isaani Asian Football Confederation osoo hin ta'in UEFA jalatti argamu. Biyyotni kuni immo Israel, Cyprus, Armenia, Georgia, Turkey, Kazakhstan, Russia fi Azerbaijan, haa ta'u malle Israel fi kazakhstan miseensotta AFC turaan. Cyprus kutta kubaa milla Europe jalatti qodamu fillate malee, carra Europe, Asia fi Africa taphachu qabu ture.
UEFAn qoqqodama FIFA ja'een kan ardii ja'atti argaman kessa guddicha dha. Confederation hunda calla jabbena qabenya fi adunya kessatti taphaa dhibaa gochuun tokkoffa dha. Taphattotti adunya guggudon bayyen "European league" kessa taphatu, kanaaf sababi tokko wa'ee leagotni guggudon Europe kessatti argaman England, France, Italy, Spain fi Germany waan qarshii bayye taphattotaf keenanif. Biyyotni guggudonis UEFA kessatti argamu. Bakka bana ta'e 32 kan 2006 FIFA World Cup kessa, 14 buduni kubba milla UEFA jalatti argamanif kan kenname yoo ta'u, FIFA World Ranking irratti biyyotta gubba 20 kessa 16 miseensotta UEFAt.
UEFA kan itti hundeffame June 15, 1954 yoo ta'u, kan itti hundeffames anna Basel jedhamtu kan Switzerland kessatti argamtu kessatti. UEFAn kan dhabatte ergaa mariin French, Italian fi Belgian FA jidutti godhame booda. "Headquarters"iin isaa Paris kessa hanga bara 1959 kan ture yoo ta'u, achiin bodda UEFAn gara Bernit godanne. Henri Delaunayn General Secretary tokkoffa yoo ta'u Ebbe Schwartz immo peresdantii tokkoffa ture. Kuttan bulcha UEFA hanga bara 1995it Nyon, Switzerland kessa ture. Miseensotti UEFA biyyotta 25 turaan, amma garuu 53 dha. Isaanis gadii bu'i ilalli. UEFA presidantin amma Michael Platini dha.
UEFAn akka bulchaa biyyotta walitti qabamanit, European Commission wajjin wal-dhabii qaba turee. Waggotta 1990 jiraan kessatti UEFAn waan mirgaa television fi akkasumas Bosman ruling (wali-daldallu) irra kan ka'e serra Europe wajjin dhaquf jijjirama gudda gochu qabdi ture.


text:
WASHINGTON DC — Walgahiin Jireenyaa fi fayyaa shamarranii fi Dubartootaa irratti fulleeffate magaalaa galma mootummaa Maaleeshiyaa Kuwaalaa Laampuur keessatti torban kana gaggeeffamee jira.
Jaarmayaan sadarkaa addunyaa Human Deliivar jedhamuun walgahiin gaggeeffame kun keessumaa shamarran carraa barnootaa akkasumas tajaajiila eegumsa fayyaa akka argatan gochuun jireenya isaanii isa bara ga’eessummaa keessatti qooda ol aanaa qaba jedha. Gama hundaan odeeffanno argachuun barbaachisaa ta’uun ibsameera.
Gama kaaniin hanqinni nyaataa bara da’imummaatti mudatu booda dandeetti barnoota hordofuuf qaban kan miidhu ta’u jaarmayaan Briteen keessatti maadheffate seev z childreen beeksiseera. Kanas qorannaa Itiyoophiyaa Hindii peeru fi veyetnaam keessatti gaggeesse irraa ka’uun kan gabaasame ta’uu ibsameera.
Keessumaa daa’imni dhalatee hamma waggaa lamaatti yeroo itti guddinni sammuu jabaatu waan ta’eef nyaata madaalawaa argachuun akkaan barbaachisaa ta’uun ibsamee jira.


text:
Yaadannoo Ayyaana Gootota Oromoo
Ibsaa Guutama irraa* | Eebla 2013
Haasaan dhihate kun yaadannoo guyyaa ABOn Meniyapolisii fi Silver Spring MD qophaye irratt dhihachuuf ture. Haalli utu hin mijjayin hafuun qaaman argamuu hin dandeenye. Sagalichi kan itt gimijjaawu baraaruuf barruunis dhahannoo “Yaadannoo Ayyaana Gootota Oromoo” jedhu jalatt a jiraa caqasaa.
Waggaa waggaan Guyyaa Goototaa kan ayyaanfannu eenyummaa keenya waliin yaadachuufi. Kaleessa maal turre, hardha maalirra jirra bor garamitt adeemna kan jedhu mata matanis waliinis yaadachuu fi yaaduu dhaafi. Seenaa keenya kaleessaati kan qabsoof nu kakaasee hardhas nu biraa hin hafne. Guraaramaa fi tuffatammi Oromoon jala darban namooti hardha waggaa shantamaa ol ta’an ragaa bahuu danda’u.
Haala hamaa sana jalaa bahuuf Oromoon erga qabamamanii aara galfatanii hin beekani. Golee goleett aariin fincilanii kan ka’an hundi ni ukkaanfamani. Bara baraan utuma falatanii jaatamoota keessatt diddaa bifa addaa agarsiisutt ka’an. Bara sana namooti empayericha kutaa kutaan, konyaa konyaan waldaa wal gargaarsaa dhaabbatu turanii. Isaan keessaa kan Oromoon, Oromoof ijaarame Waldaa Walgargaarsaa Maccaa fi Tuulamaa (MT) ture.
Oromoon golee biyya Oromoo hunda keessaa dhufanii fi kan waldoota biraa keessa turan hundi MTtt dacha’an. Walgargarsa abba tokkootaa caalaa guddina fi barumsa Oromoo irratt xiyyeeffachuu eegalan. MT maqaa saa jijjiiruun barbaachisaa utuu hin ta’in hanga hardhatt waldaa Oromoo, mallatoo tokkummaa Oromiyaa ta’ee jiraate.
Bu’ursitooti MT garri caalan manguddoo turan. Garuu dargaggoo barumsa irra turan, keessaayyuu ijoollee universitii, hawwatanii mirga guutuun akka qooda fudhatan godhani. Akkasiin of haaromsuu yaalanii. Jagnooti MT dudhaa mootiin Habashaa ulfinni saa hin salphifamu, aaboon saa hin uggamu jedhamu, gaaffi jala oolchutt ka’an. Sanaan Oromoon mirga dhalootaa akka gaafatan kakaasanii. Durfamnaan akka rukutaman beeku. Ta’us akka sanatt jiraachuu mannaa du’anii baduu wayya jedhanii ummata doofummaa fi hiyyuma keessaa baasuuf kutatani. Hin oolee hedduun aarsaa ta’an.
Dargaggoo Oromoo, muuxannoon MT keessatt argatan, sochiin Barattoota Itiyoophiyaa fi haala yeros addunyaa keessa ture irra hubatan ABO ijaaruuf hedduu isaan gargaare. Sochoota erga Oromiyaan qabamtee hanga ijaarama ABOtt jiraniin wareegama hedduutu baafame. Kan MT fi ABOn baafaman kan dhihoo waan ta’aniif namooti yaadatan hardha lubbuun jiru. Sabboonoti sochoota darban hunda keessatt wareegaman gootota keenya. Ayyaana saanii wagga waggaan yaadanna. Kan dabarsanii of kennan akka kan hafne fi ittaansinee dhufnu boonaan jiraannuuufi.
Kan Goottota hin qabne joonjee karaan jalaaa badde ta’a. Sodachisaa fi dorsisi halagaa qaama saa dhuunfateera. Hamaa ofirraa faccisuu hin uggu. Hundaaf sarma, diduu ni sodaata. Mirga gaafachuun hafee qabachuu saayyuu irraanfateera. Goototatu dammaqsee masakuun karaa itt agarsiisa. Waanti hin danda’amne akka hin jirres barsiisu. Dura bu’anii fixeensa buusuun masaku malee duuba taa’anii abiddati dhiibuu hin yaalanii. Gootota kan qabu ni jabaata, roorroof tole hin jedhu. Eenyuu akka isa hin caalle goototi hojiin itt agarsiisaniiru. Gadgalummaa hin fudhatu. Dhaloota itt haanutt seenaa fi jannummaa sana dabarsa.
Oromoon Gootota hedduu qaba. Isaantu malkaa ceesisee kaara haamtuu keessa dabarsuun injifannoolee hedduun gahe. Sabi tokko yeroo rakkatus ballatuus gootota darban yaadata, kan amma jiran waammata, kan bor lolaniif guddifata. Kanaaf Ayyaana murteessee kabajaafi. Yeroo Ayyaana gootota kabaju sabichi haala keessa darbee, keessa jirus, waan egereef isa eeggatus waliin yaaduuf carraa argata. Isa darbeef Ayyaana dabaankufoota saa araarfaataa, isa ammaaf fala falata. Isa egereef waan isa baasu karoorfata. Dudhama kaayyoo bilisummaaf qabu akka itt fufu deebisee irbuu seena. Goototi barsiifataa fi tasawummaan hin oofamamani. Itt yaadanii fooyyessaa, hala hubataa tarkaanfatu.
Goototi ofittummaa hin qabanii. Jaallawwan saaniitiin isintu nuu caala jedhu malee fedhaa keenyatu dursa hin jedhani. Danta dhaaba waloo malee kan murnaa hin afarsani. Murneefammis, dhalaandhalaa ooluunis miira saanii miti. Goototi tufanii hin arraaban. Kakuu jaallewwan waliin seenan hamma du’aatt fudhatanii deemu. Kanaaf gooti hala kam jalattuu amanamummaa, gamnumma, jannummaa, arjummmaa fi daaya qabeessa ta’uu agarsiisuun kan irra eegamu. Goototi safuu saba saanii kan hin cabsinee.
Kanaaf dargaggoott kan an dhaamu: isin sabboonoo warraaqaa Oromiyaa malee jalee murnootaa akka hin taane. Isin si’achi ABO taatu malee QC, Shanee yk qoshee qomboree kamuu ta’uu hin qabdanii. Haala darbutt hin rarra’inaa. Gara fedhaa murna tokkoott hin duufinaa. Akka fulduratt isin furgaasan hoggansa waloo irratt dhiibbaa tolchaa.
Miseensota sochii bilisummaa gidduutt nuu fi isaan wanti jedhu itt fufuun dubatt harkiftummaa dha. Haala keessa jirtanii fi seena qabsoo saboota addunyaa hordofuun of qara. Utuu yaada hin darbatin mirkanii dura sirriitt hubadha. Akka kanneen maqa ilaaluu qofaan kan hin jedhamne jedhame jedhanii hin ta’ina. Sun isinii fi kaayyoo isin dhaabbanne jettaniiif xiqqeessa. Qabsaawaa dhugaa irra obsaa fi danda’ummaatu eegama. Waan Oromoo gidduutt safuun masakama. Barri kan keessanii. Isintu tolchaa isintu balleessaa.
Kanneen bilisummaa saba keessaniif du’an maqaa fi ganda hin qabanii. Maqaa fi gandi saanii dirree qabsooti. Goototaa, hundaaf jedhanii du’anii bakka hallett kufanii. Fakkeenyumaaf gootota akka Gammachiis Dhaabaa fi Milkeessaa Gada, kan Booranaa fi Horroo Gudurutt kufan hin irraanfatina. Kan akka isaanii hedduu dha. Qabsoo Oromoof fakmishoo/moodela keessan ta’uu danda’u.
Qabsoon bilisummaa Oromiyaa, Oromiyaa keessatt gaggeeffamu qaba. Namoota biyyaa bahun qeyee dhaban, muka saa baala saa, nama saa fi laga saa yaaduun qalbiin raafamu irra hedduu hin eegna. Qooda isaan kennuu dandahan quwadha. Nammi tokko bakka hale ta’uu hin danda’u. Bakka inni caalaa homishaawaa itt tahu gargar baafachuu dha. Qabsoon keessan akka milkiin bahuuf bakka goototi itt kufanitt of gad dhaabuun dirqii dhaa.
Kaayyoo qayyabachuu keessan bareecha dura mirkaneeffadha. Akka miseensa ummata birmaduutti jiraachuuf qabsaawu filattuu? Moo, sirna akka abba tokkeett mirga tokko tokko isinii eegsisina jedhamuuf of kennuu barbaaddu? Akeeki ABO hanga yoonaa Oromiyaan biyya Oromoo fi Oromiyoo hundi bilisummaa fi walqixxummaan, gammachuu fi moo’ummaan keessa jiraatan argamsiisuu dha. Sanaa alatt akka saba of danda’eett ulfinaan jiraachuuf filmaati biraa jiraa laataa? Hunda isintu madaala.
Oromiyaa walabaaf haa ta’u akka Itiyoophiyoott walqixxummaan jiraachuuf tattaafachuun qabsoo haddhooftuu barbaada. ABOn kallacha qabsoo Oromoo haa tahu malee dhaaboti bilisummaa Oromiyaaf qabsaawan biraas jiru. Kan Oromummaa irratt amantee hin qabnee Itiyoophiyummaa yoo filate hamaa fi tolaa qabu kan murteeffatu ummatoota dubbiin laaltu malee abba tokkoota miti.
Dhalooti haaraan sana taliilleffachuun wareegama itt adeemaniif maljecha kennaa. Sabboonaa Oromoo ta’anii Oromummaan qabsaawaa du’uu yk Oromoo ta’anii nambiyyummaa (citizen) Itiyoophiyaa ta’anii hafuuf du’uu jechuu dha. Hanga isaan jala jirrutt abba tokkeen Oromoo nambiyyaa Itiyoophiyaati. Abba tokkeen manyaa cehee biyya halagaa jiraatu kellaa dabrii (passport) saanii qabateetu. Nambiyyummaa hin dhowwatamne jechuu dha. Rakkoon jiru akka sabaatt haalamuu, saamamuu fi gadi ilaalamuu dha. Sanatu gootota bobbaasee hanga lubbuu saanii dabarsaniin gahe. Kanaaf sabichi goototaf ulfina ol haanaa kennaa.
Guyyaan Ayyaana hallee waan murtaawuuf qaba. Ebla 15, 1980 waan addaatu tahe. Miseensota hoggansaa bilisummaa Oromoo hedduutu haala ofirraa faccisuu hin dandeenye jalatt bakka tokkott ajeefamanii boolla tokkott awwaalamani. Seenaa Oromoon himatu keessatt yeroo hoggansi Oromiyaa tokkome akkasitt wareegamu isa jalqabaati. Gosa, godinaa fi amanteen utuu gargar hin bahin Oromummaan dhaadataa darban. Guyyaan kun Ayyaana yaadannoo gootota Oromoo hundaa akka tahu kanaaf murtaawe. Sana irra ka’uun, Oromoo akka ummataatt ulfinaan jiraachisuuf duris ammas egeriis kan gootummaan kufan hundatu itt yaadatama jennee kan amma jirru abdanna.
Ayyaanna kana waliin kabajuun tokkummaa keenya jabeeffachuu fi yaada keenya toora tokko irra galfachuu nu gargaara. Golaan, amanteen, gandaan haata’u sababa fedheen nu qooduu kan abbalanitt karaa cufaa. Gumaacha gootota keenyaan, tokkoomuu keenya itt agarsiifna. Oromummaa keenyatt kan boonnuuf ayyaana kanneen Oromiyaa jiraachisuuf qabsoo ittisaa tolfaman irratt kufan caalaa wanti kabajnu hin jiratuu.
Halagaan biyya keenya dhuunfateera. Qabeenya keenya saameeraa. Naannaa keenya barbadeessaa jira. Humna keenya facaaseera. Kan walitt nu guduunfee jiru qaabannoo seenaa keenyaa, saba keenyaa fi gootota keenyaati. Sana balleessuuf halkanii fi guyyaa tattaafata. Amma caalatt kan xiyyeeffataa jiru qaabannoo gootota keenyaatt. Maaf waan waliin mararfattan qabaattu jedhu. Diddaan roorroos, fedhii walabummaas qaabannoo yk duubatt deebi’anii yaadachuu sana keessaa madditi. Gootota haddheessuu, seenaa saanitt xurii dibuu, gandummaa itt haqachuu kan yaalan jiru. Gowwoonni diinni afura itt baafate yoo karaan itt hin cufamne warratt fudhatanii galuu. Callisuun Oromoon akka seenaa dhuunfaa yaadatan hin qabanne hawwi diinaa jiru milkeessuufii ta’a.
Yeroo laafinni nutti dhagahamu, yeroo dooniin nuun citu kan itt garagallee abdii argannu Ayyaanaa fi qaabannoo gootota keenyaati. Yeroo hundaa “maal dhaamanii jaallewwan qabsoo irratt kufan” faaruu jedhuun booreen bahachuu qabnu akka jiru of onnachiifna. Waan goototi dhaammatan bakkaan gahuun didhaa dhalootaa dhalootatt darbu hin oollee. Bara kamuu kan waliin finiinsee nu kakaasu tahuu qaba.
Qabsoon bu’aa bu’ii qabdii. Kufuu fi ka’uu, furga’uu fi dacha’uun keessa jirti. Qabsoon Oromoo lafee fi dhiiga goototaatiin waan ijaaramteef ni qallati malee hin cittuu. Qabsoon kun kan sabichaati. Dhalooti walduraa duuba dhufu akka saba of danda’ee buluutt jiraachuuf murteeffachuu qaba. Itt fufiinsa qabsoon ittisaa fi injifannoolee yeroo yeroon argamaniitt iggitii gochuun sana irratt hundaawaa.
Qabsoo kana keessatt dhaabotii fi hogganooti meeshaa ummataati. Haaromfamuu, jijjiiramuu, kosiitt darbamuu ni danda’uu. Fedhi ummati birmadummaaf qabu garuu barabaraan waan jiraatu. Kanaaf meesha harkaa qabnu itt yaadnee yoo barbaachise sansakkaan bakka buufachuu malee jeequmsa homaa hin baafne uumanii hunda of dhabsiisuun nafii hin qabu. Kan lubbuu fi bilisummaa namatt caaluu hin jiru. Lubbuun nama jaallatanii yeroo bahu yk kan jaallatan diina harkatt yoo kufu nama gubaa, gubuus qaba. Qabsoon taphaa mitii. Lubbuu fi bilisummaa, warra, jaala fi ollaa tuqutu itt bahaa. Hundi saanii gaddi itt haa hammatu malee kaayyoo isaan kufaniif akka kan ofiiti fudhataniiru. Sana yoo gaabbine qalbii meeqa deebinee tuqnaa? Qabsoon gomboo cheesii miti. Deddeebisanii ittiin taphachuun hin dandahamu. Sanaaf garaan raafamuu dhibuu fi akka salphaatt fudhachuunis safuu dha.
Hamajaajiin Oromoo irratt akka diriirfatett hafuuf guyyuu si’aawee hojjeta. Biyya ofiif jalcaasa barbaachisu hunda qabeenya Oromiyaan ijaaruun duubbee tolfataa jira. Oromiyaa kurraaziitt dhiisee humana elektrikaa isee keessaa madduun ganda saa waliin gaheera. Qeeyettis alattis hogganoota bakka walii bu’uu danda’an ballinaan addatt leejifata jira. Keettoon saa qaawwaa argatte hundaan seentee jaarmota Oromoo malbulchaa, hawaasomaa fi diinagdee jeeqaa jirti. Garuu sabboonoti kaayyoo saanitt cichanii kerkeraa, boqotaa, bayyaannataa fi jabaataa dhiichuu (march) irra hin dhaabbanne. Caalaa jabaatanii diina jala dhaabbachuuf laafina ofii afarsuu utuu hin tahin shira diinaa diiguutt bobba’uu ture. Silaa kan baasu “Badus tolus biyya tiyya fi jaarmaa koo walaba” jechuu dha.
Sochiin bilisummaa Oromoo sochii ilmaan saanii dhiibbaa eenyuu irraayyuu walaba ta’aniin ijaarame. Kallacha qabsoo sanaa ABO kan firri mararfatu dhaaba walabaa ta’uu saaf. Kan Oromiyaa irratt ol haantummaa qabaachuu karoorfates walabummaa saaf ABO jibbaa. Oromoon akka sabaatti ulfaatee jiraachuuf walabummaan dhaabaa isa hogganuu itt fufuu qaba. ABOn qabeenya Oromooti. Akkaataa taatoti itt dalagan mudaa yoo qabate addatt waan ilaalamu. Sun kaayyoo ABOn dhaabbateef gaaffii jala kan galchu miti. Kan hojii dhaabaa gaggeessan namootaa, darbuus yaada jijjiirachuus ni dandahu. Fedhi ummati Oromoo walabummaa fi bilisummaaf qabu garuu barabaree dha.
Goototi Oromoo dubaroo fi korommii ta’an lubbuun hin jirre ayyaanni saanii nutt haa araaramu, ekeraan saani qabbana haa boqottu; sabboonoti qabsoo bilisummaa fi walabummaa biyya saaniitt bobba’an milkiin haa bahani. Oromiyaa walabii barabaraan haa jiraattu.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
1 Comment
-
Gurmu abdi said,
Obbo Ibsa waaqayyo isin haa eebbisu. I appritiate you.you hero.


text:
WASHINGTON,DC
— Waldaan Qorannoo Oromo, (Oromo Studies Association) waldaa jireenna, qabsoo, seenaaa fi aadaa Oromoo hedduu irratti mari’achuuf baruma baraan kora taa’u.Korii barana WDC, Yuniversity Hawarditti taa’ellee 27essoo.
Marii baranaatti jireenna artistoota Oromoo biyya alaa jiranii,rakkoolee baqataa Oromoo biyya alaatti irra gahuutti jirtu jedhan waliin waan hedduu irratti waraqata qorannoo dhiyeessanii Washington DCtti kora guyyaa lamaa, Hagayya 3-4,2013 taahan.
Marii jireenna Oromoo malee OSA nama hedduullee ummataa hujii gugurdoo hojjatan jedhee kaan ammoo nama dhibii jabaatanii hojjachuuf fkn tahe jedhee nama afur badhaase.Hawaasa Oromoo Awustiraaliyaallee rakkoo Oromoo paarlaama biyya jiranitti lallabsiise jedhanii badhaasan.
Gama kaaniin ammoo namii biyya Amerikaa sadiilleen koruma OSA sun duratti kakatee Oromoomee waan Oromoo keessallee qooda qabachuuf waadaa gale.Nama dhiiraa lamaa fi ta nadheen tokko achumatti Roobaa,Lammii fi Jiituu jedhanii maqaallee baasaniif.
Tana maleelleen OSA perzdaantii bara hujii ufii fixate Dr.Moosisaa Aagaa irraa itti gaafatamaa Dr.Ibraahim Elemoo dabarse.
Mee qophii tana MP3 tana irraa caqasaa.
Mee tana ammoo caqasaa


text:
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii irra
gara
• Hawaasa Oromoo (Oromo community)
• Jaarmoolee Siyaasaa Oromoo (Oromo political Organizations)
• Dhaabbilee Mirga namummaa (Oromo human rights advocacies)
• Waladaa warra Wangeela Oromoo Biyyaa Jarmanii
• Oromtitti Farnkfurtii, akkasumas Firoottan Oromoo Biyyaa Jarmanii fi Awroppaa kessatti argamtan maraaf
Tokkummaa Barattoota Oromoo Biyyaa Jarmanii (TBOJ)
1ffaa. Maddi fi hundeen cunquursaa kann sirna gabroomfataa (Koloneffataa) Abashaa ta’u isa hubachuudhaan;
2ffaa. Gabroomfata Empaayeera Itophiyaa didu fi bilisummaa ummata Oromootiif hawaasaa Oromoo haaraa ijaaruf;
3ffaa.Warraaqsi ummata deggare akka fixaan ba’u , utubuu fi kessatti qooda fudhachuun barbaachisa ta’u isa amanu dhaan
4ffaa.Ummatni kenya bilisummaa gonfachuuf qabsoo hadhooftu hidhannoo fi karaa maraan adeemsuun barbaachisa kan ta’eef wal’aansoon akkasi dirqama fi mirga ilmaan Oromoo ta’u beekudhan;
5ffaa. Wal barsiifnee wal irra baruun dhaamsaa fi dirqama warraaqsi Oromoo nu dabarse hojii irra olchuuf;
6ffaa. Oromoon hundi bakka jiran maratti wal ijaarani wal jajjabessuun warraaqsa bilisummaa Oromotiif bu’a cimaa ta’u isa hubachudhaan;
7ffaa. Yaadaa fi gurmuu Oromoo qindessine jajjabeesuuf kan bu’ureffame ta’u yaadachiisa, yeroo amma Ummatni Oromoo yeroo kamiyuu caala hidhamaa, ajjeefamaa qe’ee isa irra buqqifamaa fi biyya abba isa irra ari‘yatama jira
TBOJn Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) waggoota darbani kessa guutumman hirmaachudhaan kaayyoo isa ijaarameettin yoo madaalame hojii boonsa hojjetee jira.
Karaa kan biraan immo sababa rakkinni Jaarmiyaa QBO tokkumman kan hoggana ture ABO kessa umameen wolitti qabame dhibba gurguddaa kan nu mudate ture ta’u waan dhoksine darbinu miti.
Haata’u malee TBOJn ammas bu’a bayii hunda kessa injifannon darbee humni isa cimse ijaarame kan jiru yeemu ta’u, kaayyoo isa durii eeggachuudhan QBO finnisuuf yeroo kamiyyu caala qophii ta’u isaa ibsudhaan ergaa gaafa 17.09.2012ttin barrefameen waamichi isini dabarsukenya ni yaadattu.
Haluma kanan, Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen siyaasaa nu qunnama jiran gudda galateffachaa, ammas:
1. Tokkumma humna ta’u amanudhaan;
2. Hawaasni Oromoo fi Jaarmooleen Siyaasaa yaada adda addaa qaban diina tokko( Woyyaanne/sirna Koloneffata Abashaa) irratti akka xiyeffataniif akkasumas woligalanii yoo hojjetan male addaan bahani dina moo’uun kan hin danda’amne waan ta’eef qabsoon waloo itti haa fuufnu jechaa, Waamicha kana irra debinee isinii dhiheesina.
Kanaafu, TBOJn mana Ummata Oromoo fi deggartoota QBO ta’u isaa isinii mirkaneessina, dhimma Ummata Kenya ilaalu hunda irrattis akka nu wajjin hojjettan kabajaan isin gaafanna.
Bilisummaa Ummata Oromoof!
KHG- TBOJ irra
www.tboj.de
khg@tboj.de
khg.tboj@yahoo.com
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Archive for September, 2013
September 30, 2013 at 8:56 pm · Gadaa.com
[gpslideshow exclude="" caption="on"]
(Guyyaa 30-09-2013) - Ayyaanni Irreecha bara 2013 ,Fubaana 28 biyya Nezerland magaalaa Amsterdamtti bakka Oromoonni hedduun argamanitti haala miidhagaan ayyaaneffamee ooleera.
Kabajaa ayyaana kanaatiif Oromoonni fi firottan Oromoo biyyoota garagaraa, Jarman (Germany), Denmark, Beljiyem, Norwayii fi Swizerland irraa daayan irratti hirmaataniiru.
Abbootiin, haawwotiin, shamarranii fi dardarran akkasumas daaímman lafaa bahan dabalatee uffata aadaa Oromootiin faayamanii, weedduu guyyaa fakkaatuun ayyaanicha cululuuysanii oolan.
Oromoonni siinqee,bokkuuf coqorsa qabatanii, mijuu guuttachuun dhangaa dhangi’achuun ,dhiichisaan gara malkaa Irreechatti fuulla’an. Tartiiba sirna irreeffanaa eeggateen ,malkaan abbaa malkaa Dr Baqqalaa Gabramariyamiin Saaqamuu isaa dhuggoomsan.
Qindeessituun Koree Irreecha gidduugala Awurooppaa Amsterdam Addee Angaatuu Baalchaa ,ittiaansuudhaan ”ayyaana ...
September 30, 2013 at 8:18 pm · Gadaa.com
Kutaa Tokkoffaa
(Yaayhaa Jamaaliin*)
Lakkoofsi ummata Oromoo ayyaana Irreecha irratti hirmaatuu waggaa irraa gara waggaatti ida’aa akka deemaa jiru ifaa dha. Yeroo ammaantanaa mana miliyoonotaa akka seenee jirus beekameera. Ayyaanni eenyummaa saba tokkoo ibsu, kan miiliyoonota hirmaachisu akkasii kun Afriikaa keessatti hafnaan addunyaa guutuu irrattuu baay’ee hin mul’atu. Afriikaa keessatti ammoo ayyaanni ummataa kan hanga Irreecha kanatti namoota lakkoofsa hangas gahu hirmaachisu jiraachuu isaaf hanga ammaatti ragaan mul’ataan argame hin jiru. Ummanni Oromoo ayyaana bal’aa kan hordoftoota amantii kamiiyyuu Oromummaa isaanii qofaan beekee hirmaachisu akkasii qabaachuu isaaf ummata akkaan badhaadhe jechisiisa. Saba ayyaana aadaa qaalii akkasii qabu tahuu isaaf ummata hiree-toleessa jedhamuu ...
September 30, 2013 at 9:33 am · Gadaa.com
Video: Ayyaantuu.com
(Qeerroo.org - Fulbaana 29, 2013 - Finfinnee) - Mootummaan Wayyaanee aadaa, seenaa fi duudhaa ilmaan Oromoo ukkaamsuuf kan hojjetu ayyaana Irreecha 2013 irratti sakattainsa hedduummeessuun dargaggoota Oromoo yakkees mana hidhaatti ukkaaamse. Mootummaan EPRDF irreecha bara 2012 irratti dargaggoota Oromoo 200 ol diddaa kaasuuf jettu yakka jedhuun ukkaamsuun isaa kan yaadatamu bara 2013 kanas magaala Duukam keessatti jala bultiidhaa qabatee sakattainsa eegaleen Oromoota heddumminaan hidhaa jira. Ilmaan Oromoos uffata aadaa isin uffattan kan ABOti jechuun mana hidhaatti ukkaamse. Dargaggootni kunneen Godina Shawaa lixaa fi Horroo Guduruu irraa ayyaana Irreecha deemaa kan jiran magaalaa Geedoo,Gindebert fi Dukam irratti keellaa tolfachuun dargaggoota ...
September 30, 2013 at 9:02 am · Gadaa.com
Zalaalam Abarra tiin
Luucaan gaaddisa shee cululuqaan gannaa
Jaalalli irraa caamee, kan gubee xooxarse ergaramni bonaa
Aggachuu dhadabee roorroo aduu banbanaa
Akka waan afanii, dirrashee isa qoore
Akka waan qaqanii qaamashee isa aare
Akka waan moogayee maddii isa shuntuure
Akka waan saamani dhandhashe isa daare
Dibbiqqoo fi waalluunshee kan irraa habarare
Miidhagaan qullaashee, qullaan durba-qarree
Dheebuu jaalalaatiin, dhabuu saa yeroo argu uffee fi qabbana
Waa faluu fi yaade. Bullukkoo isheen footeef, duumeessa ulfinaa,
Uffatee, aguuggatee; sammii limixaayee gurraacha dukkana
Mallattoo seer-murtii, goraade-adabbiin, bakakkaan baqqaanaa
Qilleensa konkonee, bubbee loggommatee, aangoo sammii koree
Qaamashee haammachuuf qaamasaa itti maree
Akka ’nni gabbatu dhandhishee inni mooge, dafee dhiiga horee
Roobee dafqisiisuuf, roobee cululuqsuuf, jaalalaan soree;
Dutaa dhedheekkamaa!
Bookkisaa guungumaa!
Guca-dukkan-saaqaa qaqaweessaa ibsee
Yeroonni achias ka’u ...
September 29, 2013 at 7:39 pm · Gadaa.com
Note: Please check this page frequently as it will be updated as Gadaa.com gets news about the 2013 Irreecha "Thanksgiving" Oromo National Holiday.
---------------------------------------------
(September 29, 2013) - An estimated 2-3 million festival goers and pilgrims celebrated this year's Irreecha at Hora Arasadi in Bushoftu, Oromiyaa, despite Woyane's attempt to disrupt the Oromo National Holiday with trivial distractions in the capital. Hundreds of Oromos across the globe have also celebrated the month-long Irreecha "Thanksgiving" festival, which was kicked off in Toronto on August 31, 2013.
---------------------------------------------
AMSTERDAM, THE NETHERLANDS:
(Fulbanaa 28, 2013)
Oduu Sirna Kabajaa Ayyaana Irreecha 2013 Amsterdam
- Read Full Report
---------------------------------------------
PHOTOS FROM OROMIYAA:
(September 29, 2013)
VIDEOS ...
September 29, 2013 at 9:12 am · Gadaa.com
Baareentuu Gadaa irraa*
Irreecha bara 2013 Kana’ratti Hundi Keenyaa Bakka Itti Ayyaaneeffannutti Harka Wal-Qabannee Dhiittaa Mirga Namoomaa fi Ukkaamsaa Wayyaaneen Nurraan Gahaa Jirtu Haa Balaaleffannu, Adduunyaattis Sagalee Keenya Haa Dhageessifannu!
Impaayera Itiyoophiyaa keessa ayyaanoonni fi qophiileen sabaa fi sablammoonni biyyatti heeddumminaan irratti hirmaatan danuu dha. Ayyaanoonnii fi qophiileen kun baay’een isaanii kan amantiidhaan walitti hidhaman yoo tahan kaan isaanii ammoo kan mootummoonni abbootiin irree Impaayerittii bulchaa turanii fi jiran dirqiidhaan akka uummattoonni biyyattii irratti hirmaatan taasifamanii dha. Qophiilee fi sirni kabaja ayyaanota uummattoonni biyyattii keessattuu uummanni Oromoo heddumminaan fedhiidhaanis ta’ee dirqiidhaan irratti hirmaachaa ture heddu kaasun ni danda’ama. Kanneen uummanni Oromoos ta’ee ...
September 29, 2013 at 3:51 am · Gadaa.com
Fago’oo galaa (3)
Fagaadhaa jalaa
Fago’oo jennaan fagoo seetanii
Biyya keessattuu rakkoon leetanii
Fago’oo galaa
Fagaadhaa jalaa
Haga waggaa hedduu fagaatee jiraa
Garaa hidhatee jabaatee jiraa
Fago’oo galaa
Fagaadhaa jalaa
- B. Turaa
September 29, 2013 at 12:51 am · Gadaa.com
Dhugaasaa D. Goobanaa irraa
Boorana - Baarentumaa - saba dameen dagaage
Hangafaa fi quxisuu - hidda horootu nuu raage
Qomoon lammii hin qoodu – firri hin ta’u halagaa
"Halagaan gaafa kolfaaf" – seenaatu ibsa dhugaa
"Qomoo fi lammiin gaafa golfaaf" – abdii egeree
"Kan hojii ofii nyaatuun" - gorsa makmaaksi soore
Gurmuun saba Oromoo - hiriiran xiinnaa fi guddaan
Roorroo dukkana gannaa – nagaa qabsoon argatan
Birraa lalisee daraaru – kuusaa egereef abdatan
Aadaa eenyummaa ibsuuf – malkaa buune irressaan.
Aadaa koofan aada, akka huummoo, eelaaf miti
Eenyummaatu nu dirqe - itti fakkeesuuf miti
Hangisa jiruu fi jireenyaa – kan bule seenaa abbootii
Qorxii amantee fi siyaassaa - siidaa nu hundaati
Seeraa fi safuu ateetee ...
September 28, 2013 at 11:30 pm · Gadaa.com
Duraan dursee Waldaan Walgaragaarsa Dargaggoota Oromoo (WWDOn) ummata Oromoo maraan baga nagaan booqa birraadhaan isin ga’e jechuudhaan hawwii gaarii uummata Oromoof qabu ibsa.
Itti aansuudhaan sababa qophii hiriira nagaa boonsaa Hagayya 02, 2013 geggeessinee fi qophilee adda-addaan wal-qabateen wal-gahiin WWDO yeroo muraasaaf osoo hin geggeeffamin turuun isaa ni beekama.
Haa ta’u malee, walga’ii keenya idilee kan ji’a dhuftuu akkuma barame Onkoloolessa gaafa 06, 2013 gageeffanna. Kanaaf, guyyaa kanatti dhimmoota barsiisaa, bashannansiisaa fi bo’aarsaa ta’an qopheessine irratti waliin akka hirmaannuuf dargaggoota naannoo Washington DC, MD fi VA jiraattaniif waamicha dabarsina. Keessummaas yoo hafeertan bakki ni jiraata.
Bakki: Waajjira Hawaasa Oromoo
...
September 28, 2013 at 9:30 pm · Gadaa.com
(A4O, 28 Fulbaana 2013) Ayyaanni Irreecha ayyaana galateeffannaa waggaatti altokko Oromoon yeroo birraa walitti dhufee kan darbee itti galateeffatu; ka dhufu immoo itti kadhatuu dha.
Ayyaanni kun seenaa Oromoo waliin hidhata jabaa fi fulla’aa qaba. Gadaa Mormor bara 6400 caalaa fulla’ee fi Gadaa Odaa Nabee bara 1800 ol itti fufee jiru irraa adda bahee kan hin beekne, Ireechaan Oromoo, bara Oromoon nagaa fi bilisummaan jiraataa tures, bara Oromoon dhibdee fi garbummaa keessa jiraataa jirus otuu walirraa hin citiin, jabina abbootii keenyaan baroota kuma jahaa fi dhibba afurii oliif ka fulla’ee dha.
Dhalooti har’aas seenaa fi aadaa boonsaa abbootii keenya irraa dhaalan, Irreeffannaa, ...


text:
RAAW’II IFA BAATE
Waan beeynurra waan hinbeeyneetu irra baay’e. Ijji waa gartu, gurri waa dhagayu, funyaan waa fuunfatu, arrabni waa dhandhamuufi gogaan tuqaata dhagayu hundi kutaalee suufmaya addayyaati (special senses jechuu kiyya). Isaan Shananuu waanuma basaqeeysatti itti dhufe simataniiti hubannoodhaaf gara surriitti dabarsan. Odeeyfannoon bifa kanaan simatamutu tuni, dura, hubatamteeti yaadatamuuf akka maltutti kutaa surrii dandeeytii waa yaadachuu qabdu tan afaan Ingiliiziitti “memory center” jedhaniin keessa qubatti. Namni kun abalu, sagaleen tuni ta abaluuti ykn tan waan kanaati, mi’aan tuni ta dammaati, waan akkanaatu na tuqate jennee adda baafachuu dandayuun mooyxannoo kanaan dura argannee gola yadannoo keessatti ol kaayyannerraa madda.
Barnoonni karaalee lamaan argama jedhan: tokko suduuddeedha; kaan immoo, faal suduuddeedha. Suduuddeen coraalee suufmayaatiin fudhatanii bifa hubannootiin qomatti galfachuudha. Faalsuduuddeen ammoo, mooyxannoo nama ykn murna biraa dhugoomfatanii fudhachuudhaan qomatti galfachuudha. Hubannoof akka malutti fakkeenya tokko dhiheessuun fedha. Ani biqiltuu hargeeysa jedhaniin dhandhamee hinbeeku. Warri dhandhamee arge ammoo, “Hargeeysi ni hadhaawa” jedhan. Warri hargeeysa dhandhame marti moyxannoo akka waliiti qaban. Aniis moyxannoo isaanii dhuguumfadheetin ittiin amana. Beekkoomsi kiyya kuni beekkoomsa faalsuduuddeedhaan argame malee kan suduudumaan hargeeysa dhandhamuudhaan heleme miti.
Addunyaan keessa jiraannu bal’oodha; haa tahu malee dhawaataan xiqqaachaati dhufte. Hammamii bal’ina lafaatu xiqqaate jechuu kiyyaa miti. Waan dur nu gurra gayuuf bara dheeraa fudhatuutu amma hamma liphuu ijaatti bakkayyu gaya. Meeshaaleen qunnamtii hawaasaa: TV, raadiyoo, internet, gaazexaa, kkf dhawaataan babal’achaatiifi dagaagaa dhufuun fagoon dhihoo akka taatu godheti jira. Wannumti moggaalee addunyaa kanneen garagaraatitti tahe battalumatti daaw’iifi dhageeytii teenyaaf gaya. Addunyaan marti akka itti oolteefi itti bulte beeyna jechuudha.
Dhimma kana sababaan malee hinkaafne. Barruu tiyyaaf seenmaya haa tahu jedheetin barreeyse. Haalli moggaa addunyaa takka keessatti tahe tokko bifaafi akkaataa itti taheen moggaa biraa keessatti tahuudha mala. Hubannoo garanaan jirtu cimfachuun haalli tokko garamii ka’ee garamitti akka deemu tilmaamuufi raaguudha nama dandeeysisa.
Barruun tiyya tuni waa’ee amantiiti fuulleeffatti. Amantiin umrii uumama ilma namaati lakkaawwatti. Amantiin hariiroo Waaqaafi nama jidduu jirtu mul’ifti. Humna dandeeytiifi beekkoomsi isaa kan hornaga hinqabne, kan jireenya isaatiif jalqabaas xumuraas hinqabne, kan garayyuufi akkayyuun hanquu hinqabne kanaaf oggolan; ni waaqeeyfatan. Hariiroon bifa kanaan uumamtu tana qaamaa qalbiidhaan hoggaa itti gaman gammachuu guddoofi abdii cimtuu nama keessatti jaarti. Amantiilee walirraa addaa baay’eetu addunyaa tana keessa jira. Garii waan mul’atu tolchaa harka ofiiti waaqeeyfata. Gariihis Waaqa ijaan hin mul’anne, kan waa mara uume, kan immoo uumamoo isaa hinfakkaanne, kan waa martinuu tooyannoo isaa jala jirtuuf oggolee waaqeeyfata. Amantiin haadhaafi abbaarraa dhaalamti ykn qorannoofi xiinxallii hubannoo quubsiturraa madditi. Namni haadhaafi abbaa kiristiyaana tahanirraa dhalate tokko yeroo keessa islaamummaa fudhatee muslima tahuun ni mala. Kan islaamummaarraa gara amantii biraa dhaquus ni jira. Bu’urri cimaan asirratti hubachuu qabnu amantiin tan abbaaf taate; abbaatu murteeffata. Boorteeyyanii nama fudhachiisuun hin dandayamu; Haqanqaalanii nama obaasuunis hin malu. Amantiin tanuma qalbiin abbicha ofitti fudhatte qofa.
Seenaarraa akka hubannutti mootummoonni garagaraa amantii mootummaan gulanteeyfatte qofatti akka amanan ummata biyyaa humnaan dirqanii itti raraati turan. “fudhattu fudhatte, diddu kunoo” jedhaniiti habaleedhaan gubbaa ejjan. Haalli kuni har’aas ni jira. Gochi mootummaan Tophiyaa raaw’achaa jirtu dhimma kanaaf raga guutuudha. Amantii haaraya Lubnaanirraa fichisisuudhaan kan duraan qabdan lagadhaati kana fudhadhaa! jetti. Diddaafi mormiin moggaa mararraa itti jabaachaa dhufnaan sheekkootii hidhaanhidhuufi miidhuu bira tartee qawweedhaan ajjeesutti tarkaanfatte. Aqiidaan shoorarkaa waliin hidhata qabdu tan Salafiyyaa jedhaniini jechuudhaan ololli sadarkaa addunyaatti tamsaasamaa jiru umrii kurnee takkaa olii lakkaawwateeti jira. Dhimmi kuni basaqeeysatti Tophiyaa keessatti oofamuu erga eegale barri marmaare.
Osoo xumura barruu tanaatti hin tarkaanfanne, “duuti ija amantiitiin akkamiin akka hubatamtu laalla:” . Duuti hulluuqqoodha. Qaawa adduunyaafi aakira jidduu jirtu jechuudha. Jiruu tanarraa taanitti tarkaanfachuuf hulluuqqoo tana keessa fullahuun dirqama. Warri Rabbitti amanu marti duuti haqa tahuu qaamaa qalbiidhaan itti amanan. Waan hin oolle waan hin hafne tahuu shakkiidhaan maleedha itti amanan.
Warra amantiitiif addunyaan jalqabaafi xumuraa miti. Isaaniif addunyaan araddaa leenjiiti; dirree qophiiti. Jiruun tuni jiruu takkittii akka hintahin qubaqaban. Jiruu tanaan booda jiruun biraa jiraachuu shakkii hinqaban. Jiruulee lameen, jechuuniis tanaafi taan adda baafannee hubachuuf tanaan addunyaa, taaniin aakiraa yoo jenneen hinhammaatu. Tuni jalqabaafi xumura qabdi. Taan immoo jalqaba malee xumura hinqabdu. Nama akka Waaqni fedhutti addunyaarra jiraateetu akiratti sadoofi gammachuu hela. Addunyaan lafa qonnaa facaafi harammi qabdu yoo taate oomishni aakira tahuudha hubanna.
Mu’iminnoonni (warri Waaqatti amanu) amantii fedhan qabaatanillee addunyaan araddaa aakiraaf itti qophaawan tahuudha beekan. Aakiraa addunyaadhaan jijjiiruu hin uggan. Kanaafuu du’aafi ajjeechaan isaan hin sodaachiftu; niis hinbir’achiiftu. Murtiifi amantii qalbii keesaatti jaaramte rasaasaan jiiysuun akka hin dandayamne Wayyaaneen baruudha qabdi.
Mootummaan amantiirraa walaba jechaa, abbaan fedhe waan fedhatti amanuuf mirga qaba jechaa seera waraqaarra malee dhihaa-barii jireenya hawaasaa keessatti hojiirra hin oolle faarfachaa ooluun dhugaa hagooguu hindandayu. Gidiraan taligaan Mallasaa garanaan Oromiyaa keessatti raaw’achaa jirtu waan gararreetti eerame malees akeeka biraa ni qabdi. Oromoota gargar qooddee walirratti akka bobbahan, muslimaafi kiristiyaana Oromoo jiddutti diinummaa habaqaalchuudhaan habaleefi rasaasaan akka walbarbaadan gochuudha. Haajaan Wayyaaneedhaa dhiiga haala kanaan yaa’u waraabbattee ittiin dhiqachuu osoo hintahin tokkummaa oromoo hanqiftee qabsoo saba kanaa laamsheessuudha. Kanaafuu hillima nuu qopheeffame kana keessa buunee hegeree saba keenyaa golgolchuurraa of eeguu qabna. Bakka jirrutti dhimma kana saaxiluufi akka fiixa hin banees gochuudhaan sabaafi qabsoo saba keenyaa dandamachiisuu qabna.
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
2 Comments
-
obsaa said,
Dr Mohammad:
Galatooma!
Barruu keeysan dalaga abaaramaa mootummaan Toophiyaa oromoo irraan ga’aa jirtu haala gaariin mul’isti. Gargaarsa Rabbii fi qabsoo ummata keenyaan ofirraa buusna.
-
Amaan Hedatoo said,
Doktar baay’ee ulfaadhaa! Afaan keennaan barruu akkanatti bareedu barreessuu keessan guddaa nama gammachiisa. Namni keenna barate yeroo baay’ee gara barruu afaan Ingiliffaa fiiga. Afaan Ingiliffaatiin barreessuu filata. Afaan Ingiliffaatiin barreessuun badaa dha jechuu kiyyaa miti. Afaan keennaanillee barreessuun dhimma woliif dabarsinu san wolii dhaamutti dabalee afaan keenna guddisuu keessatti gahee guddaa qaba. Jechoota heddu wol irraa barachhuu dandeenna. Kaabaa kibbaa, bahaa dhihaa woilitti finnee jechuu dha. Kanaafuu irra deebi’ee baay’ee galatoomaa isiniin jedha.
AH.


text:
Kora 37ffaa Tokkummaa Baratoota Oromoo Biyya Jarmanii (TBOJ)
Korri TBOJ waggaa wagaatti kan adeemsifamu inni 37ffaan magaalaa Münchenitti guyaa 08.09.2012 waaree booda sa’a 14:00 irraa eegalee hanga sa’a 18:00tti haala gaarii dhaa fi ho’aa ta’een gegeeffameera. Korri kun eebba bakka bu’oota damee amantii Kiristaanaa, Islaamaa fi Waaqefataan erga banamee booda yeroo itti fufu, waltajjii gegeessuudhaan kan qooda fudhate Jaal Qasim Ali, haala korichaa ilaalchisuun ibsa kan kenne akkasumas gabaasa waggaa kan dhiyeesse Jaal Mekonen Gurmeessa yeroo ta’an Jaal Mulugeta Giragn mata-duree, ‘Guddina Siyaasa tokkoo keessatti Ga’een Uumataa maal?’ jedhu irratti barumsa ball’aa gad fageenyaan hubannaa namaaf kennu kennaniiru. Kora kana irratti miseensoon harka sadii keessaa harki lamaa ol argamuun yeroo qooda fudhatan gaafii fi deebiin gegeefamuudhaan hubachiisi ball’aan godhameera. Itti dabaluudhaanis korri kun koree TBOJ kan waggaa itti aanuuf hojii gegeessan filatee sagantaan guyichaa sirnaan xumuramee ooluu isaa isin hubachiisaa xalayaa kanatti ibsa ejjennoo kora kanaa hidhuun webseite keesani irratti akka nu basitan kabajjaan isin gaafatina.
Bilisumaan Uumata Oromoo maraaf!
Tokkumaa Baratoota Oromoo Jarmanii (TBOJ)
08.09.2012 München
Murtee Kora 37ffaa Tokkummaa Baratoota Oromoo Biyya Jarmanii (TBOJ)
Munshin, 08.09.2012
Nuti Baratooti Oromoo biyya Jarmanii qubsumaan magaalaalee Jarmanii bakka adda addaa jiraanu guyyaa har`aa, Fulbaana 08.09.2012 magaalaa Munshintitti walitti dhufnee ogaa kora 37ffaa kana geggeessinu gammachuu gudaatu nutti dhagahama. Sababiin isaas TBOJ ijaarsottan Oromoo biyya ambaatti sagalee Oromoo alagaa biratti dhageesisuuf of-ijaaran kanneen hangafaa keessa isa tokko waan taaneefi. Sababiin ijaaramuu keenyaa gabrummaa fi hacuuccaa ummata Oromoo irratti humnaan fe`amee jiru dura dhaabbachuuf tahuun mara keenya biratti hubatamaa dha. Ammas haga Oromoon mirga humnaan sarbame mara deefatee abbaa biyyummaa mirkaneeffatutti ijaarsa keenyaa, TBOJn jabeessinee qabsoon karaa bifa kanaa fi haala adda addaan itti fufna jenna.
Baroottan kurnan-lamaan darban kana yoo of-duuba deebinee ilaalle TBOJs akkuma dhaabolee siyaasa Qabsoo Bilsummaa Oromoo (QBO) biroo rakkoo karaa qaama biraa itti dhufu irraan kan kahe hedduu mudatee laaffachaa akkasumas foxoqiinsi illee TBOJ akka mudate nu mara biraa dhakataa miti.
Sababiin laaffachuu fi foxoqiinsa TBOJ mudataa ture irraa faayidaa tokkollee argachuun hafee caalaatti jeequmssaa fi laafina jaarmichaa fiduun hubatamaa dha. Har`a garuu sababaalee kana irraa baratnee daandii rakkoo kanarraa walaba nu taasisu filatnee waan jiruuf kana akka injifannoo tokkooti ilaala. Kanas qabxiilee, marii keenya hara`a keessa akka tokkooti fudhatnee irratti dubatnee wal-hubannoo gahaarra waan geenyeefi.
Walumaa gala walgahiin keenya guyyaa har`a kun kanneen miseensoti TBOJ heddumminaan irratti argamanii qooda fudhatan waan taheef injiffannoo guddaan xumurre jenna. Akka walii galaatti TBOJ ammaa kaasee yaada armaan gaditti dhihaatan kana irraatti marii gahaa godhtee tuqaalee Ejjennoo kana fudhatee jira.
1. Gartuun tahe akka nam-tokkootti kanneen safuu fi aadaa Oromoo cabsuun hayyoota Oromoo irrattis tahe dhaabollee adda addaa mirga Oromoof falman irratti diinolee ummata Oromoo olitti ololaa fi maqa xureessii hujii kooti jedhanii facaasan mara dura dhaabbanna sana irraas akka dhaabbatan hubachiifnna.
2. Oromoon akka ijaaramee daandii filate maraan diina ummata Oromoo irratti hin qabsoofneef kanneen mirga wal-gurmmeessuu fi ijaaramuu Oromoo akka hawaasaa tahe akka siyaasaatti dura dhaabbatan ni morminna sana irraas akka ofqusattan hubachiifnna..
3. Dhaabboleen ykn jaarmoleen Siyaasaa Oromoo garaa garummaa gidduu isaanii jiru xiqqeesuun akka dhimma bilisummaa ummata Oromoof dursan gaafanna.
4. Jaarmolee Siyaasaa Oromoo fi Hawaasin Oromoo martuu akka qabeenya, dandeettii fi yaada qaban maraan wal-hubbannoon haala tokkumma QBO fi ummata Oromoo irratti hojjechuuf xiyyaafatan jabeessinee gaafanna.
5. Hawaasi Oromoo bifa adda addaan bilisummaan dhiibbaa jaarmiyyaa siyaasa Oromoo mara irraa walba taheen ijaaramanii akka QBO Oromoof gumaachuu qaban ejjennoo TBOJ tahuu jabeesinee hubachiifnna.
6. TBOJ akka maqaan isaa nu hubachiisutti Jaarmiyaa Baratootaa waan taheef akkuma jaarmolee hawaasa Oromoo bifa garaa garaan walababummaan ijaaramanii maraatti faayidaa QBOf gumaachanii takkatti, otuu dhaaba Siyaasaa Oromoo tokkoon hin masakamin ykn fedhii fi faayidaa Dhaaba Siyaasaa Oromoo mara irraa akka bilisa tahee irraa deebiinee hubachiifnna.
7. Kanaaf, nuti miseenssoni TBOJ marti yaada takkaan wal-hubannaa guutuun akka jaarmiyaan keenya, TBOJ walaba tahee muli’ata isaa fi dandeetii isaa maraan akka ummata Oromoo aangessu ykn humnneessuun hanga dand’ametti bilisummaan tumsa QBO akka tahee hujjetu irratti dubbannee walii-galuun yaada takkaan ejjennoo keenya kana irratti fudhachuu keenya hubachiifnna.
Tokkummaan Humnna !
Websites Links Associated with Oromia and the Oromo People
News and Current Affairs
Political Affairs
Human Rights
Oromo Communities


text:
Alii Urjii Baha Calaqqisa Birraa
Girma Tadesse| Walaloo/Poem|27 October 2012 ‘Qal’loo muddii sonsaa lemman ija kullee’ Shamarran biyya kee kakaasee hamilee Ergaa biraas qaba dargaggootaafillee Kan ofii gatanii laga akka hin ceene Magaallee darbanii diimtuutti akka hin deemne Marqaan otoo jiruu goommana akka hin nyaanne Ija arfan qalloo kuula Dirreedawaa Badhaadhina sabaa warqee Oromi’aa Simbira kan boonsu sagalee [...]
Akkoo Manooyyee Dabalee Haawwan Oromoo Seenaa Jabaan Beekaman Eeennuu Fa Beettan?
Soraa Halakee |Raadiyoo Sagalee Amerikaa |24.10.2012 WASHINGTON,DC — Haawwan Oromoo ijoollee guddisuu,haadha warraa tahanii jiraachuu qofaa mitii haadha biyyaallee tahanii mataa duulaatii haga mata tikaa yaahuunillee hinuma beekaman. Seenaan Oromoo duruu afaaniin waan dubbataniif hujiin nama jajjabaa fi qaroo akkanaa guddoollee hin mullatuu fa.Warra dubbii fi hujiin isaa hardhallee qalbii Oromoo keessaa hin badin keessaa tokko,Akkoo [...]
OF BARUU
Of baruu barbaadeen Barbaadee of-arguueenyu akkan ta’e ammam akkan ga’ubarbaade of-baruu fedheeto of-arguu Jedhee of-gaafadhe Ani egaa eenyu annii? Suuraa koo hiriirsee fuuldura koo guutee gaafa daa’imaarraa anga har’aa tarreessee of-baruu shaakale suuraan of-fakkeesseee Suurota koo laalee anayyu na dhibe Gaafa dura xiqqoo, akkasan fakkadha har’a immoo ani kana kanadhan fakkadha ammuma umuriin ol siqu, [...]
ATI EENNU?
“Ati eennu?” jedhee , gaaf’e. Lixee ba’a, dukkana halkanii uffatee Cabsee seena, luuxee Dallawa galma qalbii kootti, afeerraan maletti Wallaale maal wayyaa, taasise waca gabayaa Qalbii akka qorsootti akaayaa. Ati eenu, ka baatee seentu, akka feeteen Ka daftee deemtu, maal na dhibeen Ka dhufti gammachuu, faanti naasuu Ka caldhifni dukkana tarsaasu, haasofni fageenna hangaasu Cinaacha [...]
Gaafiifi Deebii Raadiyoon Marii Jawar Mohammed waliin godhe
Fulbaana 16, 2012 Baatiiwwan sadan darban kana median dhimma Empayeera Ethiopia irratti gabaasan kan xiyyeefftana waa’ee dhukkubsachuu fi hjiirraa dhabamuu fi booda s du’an aangoo gad-dhiisuu Mallas Zeenaawwii ture. Tarii du’a Mallasin wal qabtaee biyyattin carraa gara dirree dimokrasitti deemuu argattii laata jechuun kan abdatan akkuma jiran, kanneen tokkummaa biyyatti lellisanii fi sirna darbe deebisuuf [...]
FINFINNEE
Sirraa baqannee Sisodaannee Siin bitamne Siif hidhamnee Si jibbinee Maqaa kee irraanfannee Finfinnee Kaabaa malee kibbaaf hin taatuu Gidduu keenya teessee gara keenya hin laaltuu Ollaa malee ijollee keef hin yaadduu Aksuum malee Borana hin fakkaattuu Qoqa hormaa malee qoqa kee hin dubbattuu Maal Shaggar ree ati Addisaabaa dha malee Maal Finfinnee dha ree ati [...]
RAAW’II IFA BAATE
Mootummaan amantiirraa walaba jechaa, abbaan fedhe waan fedhatti amanuuf mirga qaba jechaa seera waraqaarra malee dhihaa-barii jireenya hawaasaa keessatti hojiirra hin oolle faarfachaa ooluun dhugaa hagooguu hindandayu. Gidiraan taligaan Mallasaa garanaan Oromiyaa keessatti raaw’achaa jirtu waan gararreetti eerame malees akeeka biraa ni qabdi. Oromoota gargar qooddee walirratti akka bobbahan, muslimaafi kiristiyaana Oromoo jiddutti diinummaa habaqaalchuudhaan habaleefi rasaasaan akka walbarbaadan gochuudha. Haajaan Wayyaaneedhaa dhiiga haala kanaan yaa’u waraabbattee ittiin dhiqachuu osoo hintahin tokkummaa oromoo hanqiftee qabsoo saba kanaa laamsheessuudha. Kanaafuu hillima nuu qopheeffame kana keessa buunee hegeree saba keenyaa golgolchuurraa of eeguu qabna. Bakka jirrutti dhimma kana saaxiluufi akka fiixa hin banees gochuudhaan sabaafi qabsoo saba keenyaa dandamachiisuu qabna.
Roorroo Wayyaaneen Muslimootarraan godhaa jirtuuf Shoorri Qabsoo Saba Oromoo maal tahuu qaba?
Barruu Hubannoof dhihaatte Bara dabrerraa eegalee gocha gidiraa mootummaan Mallasaa muslimootarratti raaw’achaa jirtu qubaqabdan. Waan ummata muslimaa muufachiisaniifi mormiidhaafis kakaasu gochuu eega jalqabdees barri marmaare. Waldura-dhaabbonnoon haala kanaan uumamte tun dhawaataan hammaachaa dhufuudhaan sadarkaa lubbuu namaa galaafachuufi dhiiga obboleeyyan keenyaa qisaasurra geessee jirti. Dhihoo tana naannoo Oromiyaa, magaalaa Asaasaatti ilmaan Oromoo shan tu wayyaaneedhaan ajjeefame [...]
Dandeettii Ijoolleen Oromiyaa Waa Dubbisuuf Qabdu
Barnoonni, hawaasa kamiifuu bu’ura guddinaati. Hireen barnootaatis mirga namoomaa kan bu’uraa waan taateef namayyuu hiree tana argachuu qaba. Ija tanaan haala gara barnootaatiin kurneelee lameen dabran kana Oromiyaa keessatti mul’ate haa mil’annu. Baay’inni manbarnoottaniitiifi barattootaa dabalaati dhufe. Kanaafuu, haalli kun akkanaan yoo itti fufe dhaloonni ammaa hiree arkate tanatti fayyadamee ofiis biyya suniis hiyyummaa jalaa [...]
Qulqullina Barnootaa Afaan Ingilizii Oromiyaa Keessaa
Gadaa addunyaan ganda tokko ta’aa jirtu kanatti beekkoomsa afaan Inglizii cimsachuun hiree matayyaatiifi kan sabaatiif murteessaa ta’uun falmii hin qabdu. Haa ta’u ammoo, sababa ijoolleen teenya afaan kanatti itti laaffatte karaa saayinsiitiin sirritti hubachuuf qorannoo haaluma kana fuulleeffatte gochuudhaan furmaata rakkoo tanaa hunddeetti buqqisuu nama dandeessisu tokkoon as bahuu feesisa. Ammaaf garuu sirna barnootaa amma jiru jijjiirruf ariifachuurra sirnuma jiru kana rakkoolee gara dhiheessa meshaatifi hanquu gara leenjii barsiistootaatin mul’attu fooyyeesutu irra akka.


text:
Waldaa aksiyoona Faanaa Biroodkaastiing Korporeet
Buufanni keenya bara 1987 erga hundeeffamee booda meeshaalee duubatti hafaafi humna namaa xiqqaadhaan hoj-maata haarawaan hojjechuu eegale. Adeemsaanis ijaaramaafi haala sagantaaleen ittiin dhiyaatan fooyyessaa deemuudhaaniifi rakkoolee furaa , imalasaa itti fufe. Sagantaalee hawaasa irratti xiyyeeffatan qopheessuudhaan kan beekamuufi jijjiirama siyaasaafi fooyya’uumsa jireenya hawaas-diinagdeetiif yoomiyyuu kan hojjetu buufanni keenya yeroo gara yerootti dhaggeeffattootasaafi wal taatoota kan baay’ise, miidiyaa dhaga’amtummaa olaanaa qabu ta’aa dhufe.
Dhaabbanni keenya humna nama baratee kan guuttateefi teeknoloojii baraa wajjin kan wal simsiise shoorasaa barsiisuu , beeksisuufi bashannansiisuu cimsee itti fufe. Miidiyaa tamsaasaa keessatti garaa garummaa uumuudhaan seenaa miidiyaa biyya keenyaa keessatti ariitii nama ajaa’ibsiisuun waggoota lama keessatti Magaalaawwan naannolee jaha keessatti buufatawwan Raadiyoo FM humna namaa ijaarameefi ga’uumsa gahaa qabuun teeknooloojii Raadiyoo guutuudhaan banuu danda’e. bara 2004 hojii kan jalqaban buufatawwan Raadiyoo FM Naqamteeefi Sooddoo dabalatee wayita ammaa guutuu Itoophiyaatti buufatawwan FM 9 hundeeffamaniiru.
Seenaa biyya keenyaa keessatii darbii hammayyaa’aa gamoo 11 qabu haala hojii miidiyaatiif toluun kan ijaarratte dhaabbanni keenya wayita ammaa Afrikaa bahaatti miidiyaa adda duree ta’uuf mul’ata qabu milkeessuuf baatii Amajjii bara 2003 irraa eegalee gara Faanaa Biroodkaastiing Korporeetitti guddachuun socho’aa jira.
Yeroo gabaabaa keessatti buufatawwan Raadiyoo FM gara 20tti dabaluufi tamsaasa sagantaa Televizyiinii jalqabuuf hojjechaa jira. Milkaa’ina kana hundaaf shoorri dhaggeeffattootaafi wal taatoota keenyaa olaanaa akka ta’e kan amanu dhaabbanni keenya wayita ammaa jiddu galeessatti hojjettoota cimina qaban 288fi Naannoleetti ammo hojjettoota 131 qaba. Torbanitti tamsaasa sa’aatii 38 sadarkaa guutuu biyyaatiin dhiyeessuurraa eegalee har’a sadarkaa guutuu biyyaafi buufatawwan FM hundaan tokkoon tokkoonsaaniitiin guyyaatti sa’aatii 18 tamsaasa.
Mul’ata
Itoophiyaafi ardii Afrikaatti miidiyaa daldalaa adda duree ta’uu
Ergama
Tajaajila miidiyaa qulqullinaafi ga’uumsa qabuun Itoophiyaa badhaadhomteefi aadaan demokraasii itti babal’ate ijaaruu keessatti yaadawwan jijjiramaa tamsaasuun miidiyaa daldalaa filatamaafi bu’a qabeessa ta’ee tajaajiluudha.


text:
Qondaaltoonni Gibtsi dhaadannaa dhiisuudhaan faayidaa waliin wajjiniirratti xiyyeeffachuu qabuFinfinnee Amajjii 29 2006(FBC) Qondaaltoonni GIbtsi dhimma hidha guddicha haaroomsa Itiyoophiyaa wajjin walqabatee dhaadanana qoqqobbii loltuumaa siyaasaafi diinagdee dhiisuudhaan hojiiwwan faayidaa waliin wajjiniirratti akka xiyyeeffataniif ministeerri dhimma alaa hubachiise.
Oduu himaan ministeera dhimma alaa Ambaasaadar Diinaa Muftii akka jedhanitti qondaaltoonni Gibtsi,hayyoonni yuuniivarstifi siyaasaa biyyattii dhaadannaan yeroo adda adaatti dhageessisan bu’aa hin qabu.
Mootummaan Itiyoophiyaa dhaadannaadhaan duubatti akka hin deebineefi bu’aan dhadannaa qondaaltoota Gbtsiin argamus akka hin jirre Ambaasaaddar Diinaan dubbataniiru.
Ummattoonni Itiyoophiyaafi Gibtsi fayyadamuu kan danda’an karaa wal ta’uumsaafi haqa qabeessa ta’een biyyaaleen yaa’a Abbayyaa hundumtuu waliin hojjechuudhaan yoo fayyadaman qofa akka ta’es oduu himaan ministeerichaa hubachiisaniiru.
Ijaarsi hidha guddicha haaroomsa Itiyoophiyaa hirmaannaa Ummattoota Itiyoophiyaatiin saffisaa akka jiruufi hojiin ijaarsaa gargaarsa biyya alaa malee akka xummuramus beeksisaniiru.
Ijaarsi hidha haaromsaa wayita xummuramu Itiyoophiyaafi Gibtsi jidduutti quunnamtiin gaariin akka uumamuuf ilaalchi dogongoraa qondaaltoota Gibtsis ni sirraa’a jedhamee akka eegamu Ambaasaaddar Diinaan dubbataniiru.kan gabaase tajaajila oduu Itiyoophiyaati.
#Hits:405
Balballoomii Oduu
Hundeeffamni waggaa 24ffaa DHDUO har’a kabajamaa jira
Finfinnee Bitootessa 17 2006(FBC) Koreen jiddu galeessa dhaabbata Demookraatawa Ummata Oromoo(DHDUO) kabaja ayyaanichaa sababeeffachuudhaan kaleessa ...
Wal ga’iin mana maree ADWUI kallattii fuulduraa kaa’uun xummurame
Finfinnee Bitootessa 16 2006(FBC) Wal ga’iin idilee mana maree adda demokraatawa warraaqsa ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) kallattiiwwan gara fuulduraa...
Koreen hojii raawwachiisaan ADWUI raawwii hojii baatii jahaa qorate
Finfinnee Bitootessa 07 2006(FBC) Koreen hojii raawwachiisaan Adda Demookraatawa Warraaqsa Ummattoota Itiyoophiyaa(ADWUI) raawwii hojii dhaabaafi Moot...