text:
Jaalataa Lammii Jimmaa irraa, Gumaa Saaqetaa Dirre Dhawaa irraa.
Namuma qeerroowwan qaxalee kana lamaan maqaa dhahu hin argu, lafa Shamsadin Taha H/Adam Saaddoon wal qixxeeffamee waamamaa jiru keessatti Gumaa Saaqataa fi jaalataa Lammii irraanfachuun loogummaadha. Dhugaan isiniin jedha loogummaa guddoodha.
Jaalataa Lammii Jimmaa irraa, Gumaa Saaqetaa Dirre Dhawaa irraa guyyaa 15 dura ukkaamfamanii hidhaman. Hanga yoonaatti bakka jiraniyyuu hin beekamne. Qeerroowwan kun qaxalee sagalee uummata keenyaa tahuun akka gaariitti hojjechaa turaniidha.
#Free Jaalataa Lammii!
#FreeGumaSaqeta!
Via: Dhiiroo Garbii
Akka gabaasa Sheger Fm 102.1 “tti addaan cituu network torbee lamaan darbaniin wal qabatee magaalaa Finfinnee keessatti kubbaaniyyaawwan tajaajila geejjibaa intarneetii fayyadamuun tajaajila laatan kanneen akka Ride jedhaman qarshi miiliyona 400 torban lama qofa keessatti akka kasaaran gabaase.dabalataanis Finfinnee keessatti yeroo ammaa qaala’insi jireenyaa heddu sodaachisaa dhufeera torbee lamaan kana qofa keessatti.
SHEGER FM 102.1 RADIO
Oduu Gaddaa
Miseensi Adda Bilisummaa Oromoo Dr Roobaa Jooboo biyya Sa’udii arabiyaa magaalaa Riyaaditti Adooleeysa 14,2020 du’aan addunyaa kana irraa booqateeti jira.
Dr Roobaa Jooboo 1965 kibba baha Oromiyaa Godina Arsii Lixaa Aanaa Adaabbaattii kan dhalatee guddatee hoggaa tahuu Dr inni abbaa Joollee 3ti.
Joollee isaa sadeen keeysaa Inni angafaa (Mujaahid Roobaa Jooboo) biyya Malisiyastti Universtii kan barachaa jiru haggaa tahu inni 2ffaa biyya Chaainaatti barachaa ture.
Garuu abbaa isaa Dr Roobaa Jooboo dhukkabsachiisuuf barnoota isaa addaan kutee biyya Sa’udii arabiyaatti abbaa isaa dhukkubsachiisaa ture.
Intalti isaa tan 3ffaa (quxxusuun) Oromiyaa Magaalaa Finfinneetti University barachaa jirti.
Dr Roobaa Jooboo biyya Sa’udii arabiyaa magaalaa Riyaad Ganda Manffuuhaa ja’amu keeysatti bara 1998 irraa egalee kan jiraachaa ture hoggaa tahuu Qondaalaa ol-aanaa Kutaa ABO biyya Sa’udii arabiyaa tahuun nama Qabsoo Bilisummaa Oromoo ABOn durfamtuuf gumaachaa ol-aanaa nama gumaachaa ture tahuuni Dr Roobaan beekkama.
2012 irraa egalee Prez. Hawaasa Oromoo biyya Sa’udii arabiyaa kan walii-gala tahuun hawaasa Oromoo naannichatti jiraachaa jiran kan tajaajilaa ture hoggaa tahuu Dr Roobaan nama haalaa fi amala gaarii qabu tahuuni beekkama.
Dr Roobaa Jooboo bara 2019 irraa egaleeti dhukkubsachaa ture.
Garuu duutii waan hin olamneef Dr Roobaa Jooboo July 14,2020 du’aan addunyaa kana irraa booqate.
achuma magaalaa Riyaaditti sirna awwaalcha isaa adooleeysa 15,2020tti raawwatame.
Firaa fi aalii hundaaf jajjabina hawwaa Dr Roobaa Jooboo tiin Jannat al-firdoowsiin si haa qananiisu jennaan.
Tarsiimoon Qabsoo Gabaa Lagannaa Bifa Kamiin Yoo ta’e Miidhee guddaa Mootummaa Abbaa Irree Ethiopia irratti fiduu danda’a?
Maree Haayyota Economy Lama:
Prof. Tafarii Margoo fi Prof. Muhammad Xaahiiroo Waliin Goone,


c: text/html

text:
Daa’imman sadeen suuraa irratti argitan waan nyaatan gaafa dhaban manni murtii mana hidhaa harmee isaanii biratti haa hidhaman jedhe.
Ajjeefamuu Artist Hacaaluun wal qabatee Abbaa fi harmeen daa’imman kanaa Aanaa Doddotaa Magalaaa Dheeraatti qabamanii erga hidhamanii hanga ammaa furmaata malee mana hidhaatti dararamaa jiru.
Kan nama gaddisiisu maatiin daa’imman kanaa guutummaatti mana hidhaa jiraachuu irraa kan ka’e daa’imman kunneen waan nyaatan dhabanii rakkatan manni murtii walii gala Oromiyaa dhaddachi dhaabbii Bahaa gaafa guyyaa 18/2013 ooleen ijoolleen sadeen kunneen suuraan isaanii armaan gaditti argaman haadha isaanii waliin akka hidhaman ajaja dabarseera.
Daa’imman akka kanaa mana barnootaa galanii yerootti qaramuu qaban waan nyaatan dhabanii maatii isaan guddisu dhaban jennaan manni murtii harmee isaanii biratti akka hidhaman murteesse.
Kun salphina guddaadha Oromoon of irra saba biraaf illee bakka golgaati daa’imman kana haa gargaarru.
Rakkooleen akka kanaa bal’aa tahanis furmaata dhumaa fiduuf MCBO haa ijaarrannu.
Barrerssaa dha
Barsiisaa dha
Gaazexeessaa dha
Qondaala ABO Gameessa
Rogeessa Siyaasaa Qaamaa qalbiin QBO utubaa ture gaggeessaa dhaloota Qubeeti.
#MCBO
ABOn labse milkeeseuun Nagaha waaraa fi Tasgabbii Sabatiinsa Qabu Fiduuf Yaasoo qoonni isaa ol aanaa dha.
Mohammed Hassen Wako
lamaan keessaniyyuu Oromoo mara biraa iddoo guddaa qabdu.haa ta’u malee duuti dargaggeessa ol-adeemaa fi namni buleessi du’uun nama biratti ija qixa ta’een hin ilaallamu kana malees akkuma Dr Artist Lammaa Guyyaa kana Haceen yoo xiqqate guyya lama firaas ta’e lammii hundaaf bulee kabajaan awwalamee hedduu nama hin gubu ture maarree isa #Waaqni
guyyaan gahee du’ee fi isa harki diinaa ajjeese tokko miti. Oromoo kan #Hacaaluu_Hundeessaa
garuu mootummaan shiraan osoo ajjeesuu baatee silaa sirni awwalcha isaa akkuma kabajamoo artist Lammaa kana kabajamee lammiin isaas boo’ee awwaalta ture garuu kun hundi ta’u miti firri isaallee kabaja dhabuun iddoo gadda ta’aaniitti ajjeefamuun isaanii ni yaadatama #Haceef
kun hin malu ture wanti ta’eera hundaafuu jara lamaniifuu Oromoo lubbuun isaanii #jenneetaan
haa qananiitu jechuun ni mararfata
Faarfannaa kana jaalala keessan yoo ta’e waliin dhageeffannuu?
Hojii Waaqa mama
Faarfattoota faares Makaane Yesuus Yaaballoo
Related

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Uncategorized
Dhaabbanni Basaasa Israa’eel ogeessa Xayyaara Droonii jalaa ajjeesuu gareen Haamaas Beeksise.
Hamaas ibsa Khamiisa har’aa Tuuta Gaazexeessitootaatiif kenneen, Ogeessa Xayyaara Droonii isaa Kan ture Muhaammad Zawahri, Dhaabbata Basaasa Isra’eeliin kan ajjeefame tahuu beeksise. Qondaalli waajjira Siyaasaa Hamaas Muhaammad Nazzaal ibsa Magaalaa Beeyiruut keessatti kenneen, Ogeessa droonii Hamaas kana dhaabbanni basaasa Isra’eel, Mosaad, hordofaa kan ture tahuu hubanneerra jedhe.
Ibsi Hamaas akka mul’isutti, namni Paasipoortii Boosniyaa qabate tokko, ogeessa kana Tuniiziyaa keessatti December 2016 osoo hin ajjeesiniin dura, ji’a afuriif hordofaa kan ture tahuu qorannoon adeemsifame kan mul’ise tahuu beeksise. Muhammad bara dabre Lubnaan magaalaa Beeyiruut irraa gara Tuniiziyaa maatii ziyaaruuf yeroo deemetti rasaasaan rukutamuudhaan kan ajjeefame.
Muhaammad Zawaaharii lammii Tuniiziyaa yoo tahu, osoo gara Hamaas hin makaminiin dura Tuniiziyaa keessatti Paayileetii akka turee fi erga gara Hamaas makamee booda Xayyaara droonii jedhamtu tan Paayileetii maleebalaliituu, Beeyruut keessatti Hamaasiif oomishaa akka ture gabaasni arganne ni mul’isa.


text:
Fankishinoota
Choose a function in the lower part of the Elements pane. These functions are also listed in the context menu of the Commands window. Any functions not contained in the Elements pane need to be typed manually in the Commands window.
The following is a list of all functions that appear in the Elements pane. The icon next to the function indicates that it can be accessed through the Elements pane (menu View - Elements) or through the context menu of the Commands window.
Tarreelee faankishinii
Fankishinii Eksiponeenshaalii Uumama
Fankishinii eksiponeenshaalii uumama saagi. Dabalataan func e^  kallattiin foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Logaarizimii Uumama
Iddooqa tokkoo waliin logaarizimii uumama (beezi e) saagi. Dabalataan ln( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Fankishinii Eksiponeenshaalii
Iddooqa tokkoo waliin fankishinii eksiponeenshaalii saagi. Dabalataan exp( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Logaarizimii
Iddooqa tokkoo waliin logaarizimii baramoo (beezi 10) saagi. Dabalataan log( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Paaworii
Paaworii y irra x saagi. Dabalataan  ^{ } foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa. Arfii kan ^ kanaan rsup ykn sup bakka buusuu ni dandeessa.
Saayinii
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii saayinii saagi. Dabalataan sin( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Koosaayinii
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii koosaayinii saagi. Dabalataan cos( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Taanjantii
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii taanjantii saagi. Dabalataan tan ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Kootaanjantii
Iddooqaa waliin mallattoo kootaanjantii saagi. Dabalataan cot( ) foddaa Ajajoota keessatti barressuu ni dandeessa.
Saayinii Haayiparboolikii
Iddooqa tokkoo waliin saayinii haayiparboolikii saagi. Dabalataan sinh( ) foddaa Ajajoota keessatti barressuu ni dandeessa.
Iskuweer Ruuttii
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo iskuweer ruuttii saagi. Dabalataan sqrt( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Kosaayinii Haayiparboolikii
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo kosaayinii haayiparboolikii saagi. Dabalataan cosh( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Taanjantii Haayiparboolikii
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo taanjantii haayiparboolikii saagi. Dabalataan tanh( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Kootaanjantii Haayiparboolikii
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo kootaanjantii haayiparboolikii saagi. Dabalataan coth( ) foddaa Ajajoota keessatti kallattiin barreessuu ni dandeessa.
Ruuttii nffaa
Iddooqa lamaa waliin faankishinii ruuttii nffaa saagi. Foddaa Ajaja keessattis nroot n x barreessu ni dandeessa.
Golboyyaa Saayinii
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii golboyyaa saayinii saagi. Dabalataan arcsin( ) foddaa Ajajoota keessattis barreessuu ni dandeessa.
Golboyyaa Koosaayinii
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo golboyyaa koosaayinii saagi. Dabalataan arccos( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Golboyyaa Taanjantii
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii golboyyaa taanjantii saagi. Dabalataan arctan( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Golboyyaa Kootaanjantii
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii golboyyaa kootaanjantii saagi. Dabalataan arccot( ) kallattiin foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Gatii of Danda'aa
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo gatii of danda'aasaagi. Dabalataan abs( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Saayinii Haayiparboolikii Bal'inaa
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii saayinii haayiparboolikii bal'inaa saagi. Dabalataan arsinh( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Koosaayinii Haayiparboolikii Naannoo
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii koosaayinii naannoo saagi. Dabalataan arcosh( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Taanjantii Haayiparboolikii Bal'inaa
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii taanjantii haayiparboolikii bal'inaa saagi. Dabalataan artanh( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Kootaanjantii Haayiparboolikii Bal'inaa
Iddooqa tokkoo waliin faankishinii kootaanjantii haayiparboolikii bal'inaa saagi. Dabalataan arcoth( ) foddaa Ajajoota keessatti barreessuu ni dandeessa.
Faakitooriyaali
Iddooqa tokkoo waliin mallattoo faakitooriyaali saagi. Dabalataan fact   foddaa Ajajoota keessatti kallattiin barreessuu ni dandeessa.
Kasaa ykn eksiponeentiis faankishiniitti ramaduu ni dandeessa. Fakkeenyaaf, sin^2x barreessuun faankishinii " saayinii paawurii 2x" buufanna.
Yemmuu faankishinii hujeekaan foddaa ajaja keessatti barreesinuu, iddoo faankishinii tokko tokkoo barbaadani yaadadha (fakkeenyaafs, abs 5=5 ; abs -3=3).


text:
Taayyee Danda’aa I/Gaafatamaa dhimma komunicationi Biiroo Haqaa Oromiyaa ta’ee obbo Lammaa Magarsaatin muudame
Adaamaa– Torbaan tokko dura Adaamaatti taa’anii kana turan miseensoti OPDO waantota irratti walii galan keessaa tokko dhimma waldhabdee daangaa Somaalee ti. Akka waliigalteetti, OPDOn “dhimma Daangaa Somalaee irratti tarkaanfii cimaa ummata onnachiisu fudhachuu qabna” jettee turte. Kunis ajejoota waraanaa tplf fi hoggantoota naannoo somaalaee akkasumas Liyu Poolisii qabanii seeratti dhiyeessuu irratti akn xiyyeeffate ture.
Garuu, dhimma kana dursanii kan hubatan gareen TPLF fi Abdii Illee amma qaxxaamuraan hojii addaa gaggeessaa jiru. Kunis, olola haarawaa karaa EBC dabarsuun garee akkeeka OPDO fashaleessuuf hojjachaa jiru.
Akka Gareen TPLF kaayetti, OPDOn waadaa galuu malee waadaa eeguu hin danda’u.
Via: Dhábasá Wakjira Gemelal


text:
Lola ji’aan duratti Tigraytti taheen akka Tokkummaan Mootummootaa jedhetti nama kuma 50 tahutti Suudaniti dheete, kuma kurnya hedduutti ammoo biyya keessa baqate.
Horii kana jara naannoo keessa baqatee fi Suudanitti dheeteen gargaaran jedha.
“Lola akkanaa dhaabuun dhiba, jireenna tanaan bade walti deebisuun hin ulfaata,wannii namii keessa dabrelleen daftee qalbii keessaa nama hin baddu jedha,”Mark Lowcock,itti aanaan itti gaafaamaan damee gargaarsaa Tokkummaa Mootummootaa Saganaa Muddamsuu.
Akka jecha Markitti ijoolleen ammatti gargaarsaa kanaa ala jira. Gargaarsii kun tajaajilii duraan cite wannii akka bilbilaa faatii eegii deebiteen duuba dhufe. Tigraayitti amma namii hujiitti deebihuutti jira. Mootummaalleen akka laftii nagaatti deebitu qawwee hiikachiisuutti jira.
Tokkummaan Mootummootaa akka Itoophiyaan karaa baqataan gargaaran faltu gaafachaa ture.


text:
As US Portland Oregon keessa kan jiraatan dargaggoonni Oromoo sadii caasaa hawaasaa ykn “profesional social networking site” kan SeeNuu jedhamu uumanii jiran.
Caasaan kun barattoonni keessumaa kan sadarkaa lammaffaa bakka isaan milkaa’ina barnootaan itti argatan muuxannoo wal jijjiiran akkasumas universitiwwanii fi dhaabbattoonni carraa barnootaa “schilarship” kennan waliin attamiin wal quunnamuu akka danda’an irraa hubatan.
SeeNuu-n Amerikaaa keessa qofaa utuu hin taane Oromiya dabalatee barattoota kutaalee addunyaa ka biroof tajaajila kennuuf karoorfate. Amajjii 25 bara 2012 marsaan SeeNuu sirnaan labsamuuf kan jiru ta’uus bu’uursitoonni beeksisanii jiru. Dargaggoonni Oromoo cicha qaban kun barattoonni abjuun isaanii dhugoomee akka milkaa’an gochuuf qophee ta’uu isaanii dubbatu. Gaaffii fi deebii bu’uursitoota SeeNuu waliin goone kutaa duraa MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Shakkii Qur’aanaa Qulqulleessuf-kutaa 3ffaa
Kutaalee darban keessatti waa’ee Qur’aanaa ilaalchise shakkii qalbii namaa keessatti uumamaniif karaalee ittiin qulqulleessan ilaalle turre. Har’as itti fufuun shakkii namoonni qalbii namaatti darban deebii quubsaa waliin ilaalla. Seenaa keessatti Qur’aanni jireenya namootaa irrati jijjirrama guddaa akka hin finneef adduwwiin (diinni) Islaamaa tooftaalee adda addaatti fayyadamanii jiru. Tooftaalee sanniin keessaa sababa fi gaafilee adda addaa dhiyeessun namoota dhamaasudha. Sababa ykn gaafilee isaanii keessaa isaan gurguddoo ta’an deebii waliin mee haa ilaallu.
1ffaa- Qur’aana Nabii Muhammadtu (SAW) barreessee?
Yeroo durii irraa kaase hanga ammaatti namoonni Qur’aana shakkan, “Qur’aana Nabii Muhammadtu macaafa qulqulluu irraa garagalche” jedhu. Deebii kana karaa lamaan ilaalu dandeenya.
1ffaa-Haala Nabii Muhammad (SAW) ilaalu- Akkuma seenaa fi Qur’aana irraa hubannutti Nabi Muhammad (SAW) barreessu fi dubbisuu hin danda’an. Kana ilaalchise Rabbii (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Ati [Yaa Muhammad] [Qur’aana] dura kitaaba tokkollee kan dubbistuu fi harka keetinis kan barreessitu hin turre. Osoo akkas taate, silaa warri soba hordofan ni shakku turan.” Suuratu Al-Ankabuut 29:48
Osoo Nabiyyiin kan barreessu fi dubbisu ta’ee, silaa warri soba hordofan, “Qur’aana madda biraa irraa gargalche.” jechuu turan. Garuu Nabiyyiin barreessu fi dubbisuu waan hin dandeenyef Qur’aana madda biraa irraa hin garagalchine. Kana irra, Qur’aanni haqaan Rabbiin irraa gara isaatti kan bu’eedha.
Ammas, tarii namni tokko “Nabiyyiin erga du’anii booda namoonni isa booda dhufan Qur’aana jijjiru danda’u.” jedhe shakkuu danda’a. Shakkii kanaaf barruulee darban keessatti deebii quubsaa ilaalle turre. Yaadachisaaf akka ta’u Aaya tana eerun ni danda’ama. Rabbiin ni jedha:
“Dhugumatti, Numatu Qur’aana buuse, dhugumatti Numatu isa tiiksas.” (Suuratu Al-Hijr 15:9.) Kanaafu, eenyullee Qur’aana jijjiruu hin danda’u.
2ffaa-Haala Qur’aanaa ilaalu- shakkii, “Qur’aana Nabiyyitu macaafa irraa garagalche.” jedhuuf karaan lammaffaan ittiin qulqulleessan haala bu’iinsaa fi qabiyyee Qur’aanaa ilaaludha. Tokkoffaa, haala bu’iinsa Qur’aanaa yommuu ilaallu boqonnaaleen baay’een isaanii Nabii Muhammad (SAW) makkaan keessa yommuu jiran bu’an. Makkaan keessa immoo Kiristaanonni ykn Yahuudonni hin jiranii turan. Yeroo san Makkaan keessa kan jiraatu mushrikoota (warroota taboota) gabbaruudha. Kanaafu, yeroo fi bakka kanatti Nabiyyiin akkamitti kitaaba Kiristaanaa ykn Yahuudotaa irraa garagalchuu danda’aa? Kuni waan hin danda’amne. Lamaffaa qabiyyeen Qur’aanaa fi kitaaba Kiristaanaa hundi isaanii wal hin fakkaatan. Fakkeenyaf, Kitaabni kiristaanaa waa’ee ummata Aad, Samuudi fi ummata shu’eeyb hin dubbatu. Garuu Qur’aanni waa’ee ummata kanaa irra deddeebi’e dubbata. Kanaafu, Nabiyyiin Qur’aana kitaaba kiristaana ykn yahuudotaa irraa garagalchu hin danda’an. Sababni isaas, Nabiyyiin dubbisuu fi barreessu hin danda’an.
2ffaa- Qur’aanni maaliif galmee ykn waraqaa irratti katabamee hin buufamnee?
Yeroo Qur’aanni bu’u mushrikoonni Makkaa “Kitaaba dubbisnu nuuf fidi.” jechuun Nabiyyi gaafataa turan (Al-Qur’an 17:93). Gaafin isaan gaafatan kuni amanuuf osoo hin ta’in itti baacuf ykn itti of tuuluf ture. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala niyyaa isaanii waan beekuf wanta isaan barbaadan hin goone. Rabbiin Qulqullaa’an Olta’e akkana jedha:
“Osoo kitaaba waraqaa irratti barreefame sirratti buufnee fi harka isaanitiin tuqanii, silaa warri kafaran, “Kuni sihrii (falfala) ifa ta’e malee homaa miti.” jedhu turan.” Suuratu Al-An’aam 6:7
Osoo Rabbiin kitaaba waraqaa irratti barraa’e samii irraa buusee, silaa warri kafare, “Akkamitti Rabbiin sirratti kitaaba waraqaa irratti barreefame buusaa? Kuni sihriidha” jechuun nabiyyitti baacu turan. Garuu Rabbiin wanta isaan yaadan waan beekuf, kitaaba waraqaa irratti barraa’e hin buufne. Bakka kanaa, Qur’aana dhawaata dhawaatan jechaan gara Nabiyyiitti buuse. Ergasii, Qur’aanni Nabiyyi irratti buufamee erga xumuramee booda dhaloota itti aanuf akka darbuuf, haala amma arginu kanaan galmee tokko keessatti walitti qabame.
3ffaa- Seenaalee, waadaa fi Akeekachisa Qur’aana keessaa
Seenaan ummata darbee, waadaan Jannataa fi akeekachiisni ibidda Jahannam yommuu warroota kafaran irratti dubbifamu, “Kuni oduu duriiti.” jechuun Qur’aana kijibsiisu. Wanti isaan hubachuu dadhaban “Yeroon bakka saditti qoodamudha.” Qur’aanni wantoota yeroo sadan keessatti adeemsifamu of keessatti kan qabateedha. Gosoonni yeroo sadan kunniniis: Yeroo darbee, yeroo ammaa fi yeroo dhufu.
Yeroo Darbee
Qur’aanni yeroo darbee keessa seenaa ummata darbee nutti himuun, barnoota fi gorsa nuuf kenna. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Dhugumatti, seenaalee isaanii keessa warra sammuu qabaniif gorsatu jira. Inni (Qur’aanni) oduu lafaa kaafamee odeefamee miti. Garuu dhugoomsaa [kitaabban] isa duraati. Addeessaa wantoota hundaati; ummata amananiif qajeelfamaa fi rahmata.” Suuratu Yuusuf 12:111
Yeroo Ammaa
Qur’aanni wantoota ammatti ija namaa fuunduratti mul’atan ifa godha. Fakkeenyaf, haala uumama samii, dachii, urjilee, aduu, ji’a, ilma namaa fi kkf irratti akka xinxallanii Rabbitti amanan namoota affeera. Akkasumas, murteewwanii fi seeroota hin jijjiramne lafa kaa’a. Fakkeenyaf, Rabbiin qofa gabbaruu, salaata salaatu, zakaa baasu, sooma soomu, walitti dhufeenya hawaasummaa fi maatii, sirna bulchiinsa motummaa, haala daldalaa fi kkf ni addeessa (ifa godha). Kana ilaalchise Rabbiin ni jedha:
“Dhugumatti, Nuti Kitaaba (Qur’aana) beekumsa wajjiin addeessine isaaniif finne- ummata amananiif qajeelfamaa fi rahmata.” Suuratu Al-A’araaf 7:52
Qur’aana kana keessatti wanta namoonni barbaadan Rabbiin ibsee jira. Yeroo fi bakka kamittu wanta isaniif tolu fi hin tolle hunda waan beekuf, namoota amananiif Qur’aana kana qajeelfamaa fi rahmata godhe. Qur’aana kanaan warroonni amanan jallinna irraa baraaramuun qajeelcha argatu, haqaa fi sobni isaaniif ifa ta’a. Akkasumas, rahmata argatu. Kana jechuun addunyaa fi aakhiratti, keeyri fi gammachuu argatu; jallinni fi daraaran isaan irraa ka’a.
Qur’aanni bakkaa fi yeroo kamittu dhaloota yeroo san jiruuf akka aduu ifa ta’aaf. Akkuma ifni aduu hanga Qiyaamaa hin dhaamne, ifni Qur’aanas hin dhaamu.
Yeroo Fuunduraa
Qur’aanni waadaa namoota amananii fi hojii gaggaarii hojjataniif galamee fi akeekachisa namoota kafaranii fi badii hojjataniif qophaa’e irra deddeebi’e dubbata. Waadaan Rabbii Jannata fi wantoota achi keessa jiraniidha. Akeekachiisni immoo adabbii Jahannami. Namoota kafaraniif ykn shakkii keessa jiraniif waa’ee Jannataa fi Jahannam yommuu dubbifamu, “Erga duunee booda lamuu ni deebifamnaa?” jechuun jireenya du’aan boodaa kaadu (itti amanuu didu). “Guyyaan Qiyaamaa isin jettan yoomi, maaliif hin dhufne?” jechuun qoosu. Wanti isaan hubachuu dadhaban “Wanti hunduu yeroo isaa eeggate dhufa.” Rabbiin ni jedha:
“Oduu hundaaf yeroo itti mirkanaa’utu jira. Gara fuunduraatti ni beektu.” (Suuratu Al-An’aam 6:67)
Wanta Rabbiin beeksise dhibbaan dhibbatti yeroon wanti suni itti mirkanaa’u ni jira.
Qur’aanni akkuma wantoota yeroo darbee fi ammaa of keessatti qabatu, wanta gara fuunduraatti uumamu ni hima. Wantoonni himaman kunnin Guyyaa tokko ni dhufu. Guyyaan sunis Guyyaa Qiyaamati. Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) ni jedha:
“Sila isaan xumura isaa malee maal eegu? Guyyaa xumurri isaa dhufu, warri san dura isa dagatan, “Dhugumatti, Ergamtoonni Gooftaa keenyaa dhugaan dhufaniiru. Sila araarsonni nuuf araarsan jiruu? Yookiin dalagaa hojjataa turreen ala kan biraa hojjannaa [gara addunyaatti] deebifamnaa?” jedhu. Dhugumatti, lubbuu isaanii hoongessanii jiru. Wanti isaan kijibaan uumaa turaniis isaan jalaa badee jira.” Suuratu Al-A’araaf 7:53
“Sila isaan xumura isaa malee maal eegu?” kana jechuun wanta Qur’aanni beeksise dhufuu malee maal eegu?[1] Rabbiin Qur’aana keessatti Guyyaa Qiyaamaa warroota amananiif Jannataa, warroota kafaraniif immoo adabbi Jahannam waadaa galee jira. Sila namoonni waadaa fi akeekachisni kuni guuttamu malee maal eegu? Guyyaan waadaa fi akeekachisni kuni guuttamu ykn dhufu Guyyaa Qiyaamati. Guyyaa kana namoonni Qur’aana dagatanii fi itti hojjachuu dhiisan akkana jedhu, “Dhugumatti, Ergamtoonni Gooftaa keenyaa dhugaan dhufaniiru. Sila namoonni shafa’aa (araarsota) nuuf ta’anii adabbii irraa baraaramnu jiru? Yookiin hojii badaa duraan hojjataa turreen ala hojii gaggaarii akka hojjannuuf gara addunyaatti deebifamu dandeenyaa?” Garuu kuni yeroon waan irra darbeef wanta ta’u miti. Qur’aana waan dagatanii fi wanta isa keessa jirutti waan amanu didaniif of hoongessani (kasaarsanii) jiru. Adabbii hamaaf of saaxilanii jiru.
Kanaafu, namni tokko wanta Guyyaa Qiyaamaa uumamu kan Qur’aana keessatti waadaa galame, hin dhufu jechuun shakkuu ykn kijibsiisu hin qabu. Yoo kijibsiise Guyyaa Qiyaamaa bu’a wanta hojjatee ni dhandhama. Guyyaan Qiyaama yeroo itti dhufu qaba. Yeroon dhufnaan gara duubatti harkisuunis gara fuunduraattis butuun hin jiru. Rabbiin ni jedha:
[Guyyaa Qiyaamaa] yeroo lakka’ameef (murtaa’ef) malee hin tursiisnu.” Suuratu Huud 11:104
Kana jechuun ajalli (yeroon) addunyaa tanaa fi umamtoota ishii keessa jiran yoo xumurame, Rabbiin gara ganda Aakhiraatti isaan ceesisa. Murtii mindeessu fi adabu isaan irratti dabarsa. [2] Sababni isaas, Guyyaan Qiyaamaa guyyaa wanta hojjataniif mindaa ykn adabbii itti argataniidha.
Guduunfaa
✐Nabi Muhammad (SAW) dubbisuu fi barreessu waan hin dandeenyef, Qur’aana madda biraa irraa garagalchu hin danda’an.
✐Akkasumas, boqonnaalee (suuraleen) Qur’aanaa baay’een Makkaan keessatti bu’an. Makkaan keessa Kiristaanonni ykn Yahuudonni hin jiranii turan. Kanaafu, Kitaaba isaanii irraa Qur’aana garagalchuun waan hin danda’amneedha.
✐ Qur’aanni osoo waraqaa irratti barreefame buufame silaa warri kafare “Kuni sihrii (falfala)” jechu turan. Kana irra Qur’aanni namoota barsiisu fi rakkoo furuuf, waggaa 23f dhawaata dhawaatan jechaan buufame. Ergasi dhaloota dhufuuf akka darbu galme tokko keessatti walitti qabame.
✐ Qur’aanni wanta yeroo darbe, yeroo ammaa fi gara fuunduraatti uumamu haqaan waan of keessatti qabateef, ilmi namaa ykn Malaykoonni ykn jinnooni barreessu hin danda’an. Wanta darbe, ammaa fi gara fuunduraatti uumamu hunda kan beeku Rabbiin qofa waan ta’eef. Kanaafu, Qur’aanni kitaaba Rabbiin irraa bu’eedha.
✐ Seenaaleen Qur’aana keessa jiran barnoota fi gorsa guddaa namootaf ta’u.
✐ Wanti gara fuunduraatti ni dhufa jedhamee Qur’aana keessatti waadaa galame, wanta haqaan dhufuudha. Yeroon dhufnaan sa’aati, daqiiqaa fi sakandii murtaa’e keessatti ni dhooya. Kunis Guyyaa Qiyaamati.
✐ Kanaafu, namni Qur’aana irraa garagaluun ykn wanta waadaa galame kijibsiisun of hoongeessu hin qabu.
Wa Aakhiru daw’aana anilhamdulillahi Rabbil aalamiin
Kitaabban wabii:
[1] Taysiiril Kariimil Rahmaani fii tafsiiril Kalaamil Mannaani-By Abdurahmaan Sa’diyy fuula 327, Akkasumas, Tafsiir ibn Kasiir 3/425
[2] Madda oli fuula 449,


text:
Yakka Ajjeechaa fi madoo Humni Nafxanya Goojjam Irraa bobba’e Oromoota naannoo Giddaa Ayyaanaa jiraatan irraan geessise.
Guraandhala 19, 2021
Kanneen guyyaa kaleessaa wallagga bahaa aanaa giddaa ayyaanaa magaalaa lalistuu anger ykn mender 10 goojjameen fi gumuz wal taatee oromoo lolteen kanneen wareegaman:
1- Zalaalem Fiqaaduu
2- Margaa Fiqaaduu
3- Jamanaa Waxxeessaa
4- Baqqalaa Fayyisaa
5- Daani’eel Daaqaa
6- Maammush.
Kanneen armaan olitti jiran Kan rasaasaan ajjeefaman dha.
Maqaan isaanii fi suuraan isaanii armaan gaditti Warri barreeffaman kanneen rasaasa jaraan madahaanii hospitaala riferaala yuuniiversiitii wallaggaa ciisaa jiran dha.Isaan keessaa obbo Mokonnon Olaanii hospitaala speeshaalaayizdiitti ciisee wal’aanamaa jira.
1- Xilaahun Tamiree
2- Derejjee Mekonnin
3- Mekonnin Olaanii
4- Gazzaaheny Yaadattaa
5- Daawwiit Fedhasaa
6- Roobee Xureessaa faa dha.
1. #Gaafa
jijjiirama jedhanii namoonni hedduun sobaman sana ABOn hin sobamne.
2. #Ummata
keenyatuu nu hubachuu dadhabee sobamee malee EPRDFn iijjiiramni dhufu hin turre, EPRDF nama ajjeesaa bahe santuu Guyyuma tokkoon as bahee jijjiramneerraa reform goona jedhee as bahe.
3. #Ummanni
hanga nu hubatutti jenneeti malee nuuf Fulbaana 30, 2013 booda Mootummaan sirnaa kan filmaata gaggeessu hin jiru;Mirgallee itti hin qabu.
4. #Mootummaa
dha kan ofiin jedhu kan humnaan jiraateef, ummanni waan nu hin hubanneef nullee hanga ummanni nu hubatuuf wajjiin Mootummaa dha jenne malee, akka mootummaan hin jirre labsinee turre.
5. #Filmaatas
gaggeessuu hin danda’u, Akki itti hin gaggeesine ammoo Nageenyi guutumatti kennataa miti. Yoo tarii sochiidhuma fafakkeessaa Boordii Filannoo warra sirna Ethiopia sana tiksuuf harka wal qabatanii dhugaa jiru haalanii itti deemuun Waraqaadhuma qabatanii waa goggodhaniii kunoo ebalu fa’allee filame jedhanii yoo nuuf labsan malee. Filmaatni dhugaa kan ummata hiriirsuun taasisanii as baasan hin iiraatu.
6. #Mootummaan
dandeettii hin qabne, Kan caasaan isaa burkutaawee jiru nageenya buusuu dadhabee ofiiyyuu bututee jiru keessatti darbee ibida lolaa kallattii hundaan qabsiise keessaa akkaataa itti bahuullee kan hin beekne, keessatyuu rakkinni Polotikaa tasgabbii akka hin arganne warri dantaa qaban osoo jiranii isa kana irraa filmaata eeguun hin danda’amu.
7. #Karaa
tokkoon Mootummaa Ceehumsaa Biyyaalessaa Oromiyaa(#MCBO) jechaa karaa tokkoon ammoo Filannoo jechuun kun wali hin faallessuu isa jetteef, #Biyyumatuu
waan wal faallessaa dha; #Mootummichumatuu
waan wal faallessaa dha.
8. #Waan
faallessaa isaan lafabirratti diriirsan keessatti, Qabsicha jiraachisuuf ammoo nuti ijibbaata isa dhumaa gochuuf keessa jirra.
9. #Ammallee
ummata keenyatti kan himnu mootummaan sirnaawaa fi seerawaan hin jiru.
10. #ABO fi #KFOn Jaarmiyaalee siyaasaa lama kanneen sagantaa siyaasaa garaagarummaa xixinnaa qabu dhimma ummata keenyaa irratti ejjannoo tokko qabnuu dha.
11. #ABO
fi #KFOn
Waliin jireenyii fi walitti dhufeenyi keenya itti ulfaannaan #Biltsiginnaan
dhiibbaa Jaarmiyaalee siyaasaa keenya irratti taasisaa jiru; Dantaa lammiilee Oromiyaa akka galmaan geenyu waan beekaniif ni kufana jedhanii of sodaatu.
12. #Ejjannoon
ABO fi KFO tokkuma garaagarummaan qabnu hin jiru.
13. #Lammiileen
hundi nagaha dhabanii jiru, kun furmaata argaachuu kanndanda’u #MCBO
galiin gahachuu dha;Kana hin godhan taanaan badii guddatuu as deemuuf jira.”
Haasawa HDn ABO Jaal Daawud Ibsaa ONN irratti dubbatan keessaa kan fudhatame.
—————————————————————————————————————————————–
Related


text:
Yeroo adunyaan Coronavirusti dulu, Abiy Ahmed ammoo Oromoo irraati dulaa jira
Awaash Bishooleetti Ilmaan Oroomoo addatti calalamanii waraana mootummaan Dararamaa jiru .
(SQ- Bitootessa 23/2020) Sabboontotni Ilmaan Oromoo yakka tokko malee Oromummaa isaaniif mootummaa Abbaa irreen wareegama ulfaataa kaffalaa jiru.
Mootummaan sabboontota Oromoo bakka hundarraa funaanee gara Awaash Bishoolee geessee dararaa kan jiru tahus torban kana keessa hidhamtoota hanga tokko dhibee Addunyaa yaaddessaa jiru COVID-19 sodaatee lakkisus addatti sabboontoni 83 ol tahan calalamanii hafanii bakka Awaash Bishoolee jedhamutti waraana mootummaatiin dararaa ulfaataan akka irra gahaa jiru odeessi Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo gahe ni dhugoomsa.
Akka gabaasaan SQBO gahe dhugoomsutti humni tikaa sabboontota isaan waliin jibba ykn walitti bu’insa dhuunfaa qabu calalee hanbisuun isaan dararaa jira.
Namootni addatti Awaash Bishooleetti hafanii dararamaa jiran Dhiira 78 fi Dhalaa 5 yoo tahan kan ammaaf Maqaa isaanii nu qaqqabe kana armaan gadiiti.
1, Dajanee Hamdaa Arsii lixaa Magaalaa shaashamannee
2, Gammachuu Caalii W/bahaa limmuu Galiilaa
3, Cimdeessaa Gonfaa W/bahaa
4, Ayyaanaa Mokonnin w/bahaa Giddaa Ayyaanaa
5, Gaaddisaa Baqqalaa W/bahaa Giddaa Ayyaanaa
6, Sintaayyoo Horroo Guduruu
7, Jabeessaa Hundumaa H/Guduruu Jimmaa Gannatii
8, Asgid (jaal Miiltoo) W/lixaa Najjoo
9, Nagayoo Gujii lixaa
10, Baayisaa Lammii W/bahaa Aanaa Saasiggaa
11, Gaaddisaa Kennasaa I/A/Boor magaalaa Mattuu 01
12, Abarraa Asaffaa Bunnoo Beddellee Aanaa Cooraa
13, Gammadaa Tashoomaa Sh/lixaa Aanaa Sayyoo
14, Abduubaa Diidaa Gujii Bahaa
15. Daani’el Taaddesaa I/A/Boor
16, Mahaammad Dhalatoo Arsii Bahaa
17, Tolasaa Tulluu Horroo Guduruu aanaa kombolchaa
18. Fayyisaa magaalaan Amboo 03
19, Hasan yusuuf Gujii lixaa
20, saafoyee Gujii lixaa
21, Roobaa jiloo Gujii lixaa Aanaa Malkaa sooddaa
22. Boshooree Duubaa Gujii lixaa Aanaa Malkaa sooddaa
23, Barisoo Haxasaa Gujii lixaa Aanaa Malkaa sooddaa
24, Dinqineesh yooseef Gujii Eddoo Shaakkiisoo
25, Gammachuu Dirribaa
26 Nugusuu Gammadaa Gujii lixaa
29, Xilahuun Mitikkuu Magaalaa Naqamtee
30, Nagaash Tafarii W/bahaa Giddaa Ayyaanaa
31, Obsee Tafarii W/lixaa Gullisoo
32, Saaraa Tarfaa W/lixaa Gullisoo
33, Lalisee Guddinaa W/bahaa Giddaa Ayyaanaa
34. Xilahuun yaadataa Horroo Guduruu
35, Mangistuu kan jedhamanidha.
Ilmaan Oromoo kunneenii fi kan biroon humna waraanaa mootummaan naannoo Awash Bishoolee jedhamutti darara hamaan irra gahaa akka jiru odeessi arganne ni ifoomsa.
Yeroo dhibeen #COVID-19 jedhamu Addunyaa yaaddessaa tahee biyyootni Addunyaa hidhamaa hidhuu miti kan hidhame lakkisaa jiranitti biyyi mootummaa Abbaa irreen bultu Ityoophiyaan ilmaan Oromoo qaqqaalii dararaa jira.


text:
wantoota walitti makuu fi Bocawwan kaasuu wantoota walitti makuu fi Bocawwan kaasuu
wantoonni walmakani kaafaman bifa gurmaa'ina qabu,wantoota dhuunfa garee atti gulaaluuf hingalchine.
wantoota G-2 qofa walitti makuu dandeessa.
Wantoota G-2 lamaa makuuf:
-
Wantoota G-2 walitti makuuf Wantoota lamaa ykn isaa ol filadhu.
-
Fooyyesii-walitti makuuFiladhuu.
Akka gareewwaniiosoo hin ta'in ,wantoota waliin makame kan fudhatuqabeenya duubaa dura tarreeffama wanta gara gadiiti wantooni walitti maaman adda baasuun ni dandeessa garuu,qabeenyi wantoota jalqaba isaa ni gadhisa.
Wantoota yeroo walin masktu,iddoo wantoonni walirra bu'amanitti boolli'ini mul'ata.
Ibsa keessatti,wantoonnni hin makamne gara bitaa fi wantootanni makamanimmoo gara mirgaatti argamu.
Bocawwan Ijaaruu
Bocawwan ijaaruu ni dandeessa hojiirra oolchuun waliin - Maki ,Hir'isi fi Walqaxxamursiisi ajaja gara lamaa ykn iusisaa oilitti.
Ajajoonni boca kan hojjetu wantoota G-2irratti qofa
Bocawwan ijaaraman qaeenyaa wantoota tartiiba tarreeffaman gadi filadhaa.
Bocicha ijaaruuf:
-
Wantoota G-2 walitti makuuf Wantoota lamaa ykn isaa ol filadhu.
-
Bocawwan-Fooyyessifi kan armaan gadi keesatti tokko Filadhu:
-
Walitti makuu
-
Hir'isuu
-
Jidduutti kutuu .
Ajaajawwan Roga bocaa
Ibsa calaqqee armaan gadii keessatti wantoonni xabbooo gara bitaa yoo ta'an bocawwan fooyya'an mirgaa ta'a.
Bocawwan - Walin makuu
Bal'ina wantoota filatamani tarreeffama duraa duuba wanta miljaatti ida'i.
Bocawwan - Hir'isuu
Bal'ina wantoota filatamani tarreeffama duraa duuba wantichaa hir'isi.
Bocawwan - Gidduutti Kutuu
Wallirra qunnqmuun bal'ina wantoota filatamani boca haaraa uuma.
Bal'inni ala walirra qunameni haqama.


text:
Dubbistoota keenyaa akkuma Jiildii keenya 8ffaa irrati waa’ee baayoo gaazii maal akka ta’e ibsuu yaaluun keenya beekamaa dha. Haaluma kanaan kanatti aansuun imnmoo akkaataa qophaa’iinsaa fi mala itti fayyadama baayoo gaasii jarreen sadan armaan gadii kana haa ilaallu: Isaanis aadde Caaltuu, aadde Tolashee fi aadde Alamiituu walii wajjin faayidaa isaa mariyachaa jiraachuu isaaniiti.
Bifuma wal fakkaatuun mee haasaa aadde Alamiituu kana haa ilaallu: Isaanis waa’ee jireenya isaanii akkana jedhu; Yeroo ammaa kana baay’een gammadeen jira; icciitiin gammachuu kootiis itti fayyadamtuu baayoo gaasii ta’uu kooti. Guyyaa baayoo gaasiitti fayyadamuu eegalee kaasee aarri nama jeequ hin jiru; ibiddaan gubachuunis hin jiru. Hunda Caalaa immoo waggoota oomiishaa lamaan darban keessatti lafa qonnaa xiqqoo irraa Oomiisha ani argadhe nyaata maatii kootiif naga’u irra darbee qarshii akkan argadhu na dandeessisee jira.
Aadde Caaltuun itti aansuun akkana jedhu dhuguma yeroo dhiyoo as jireenyi kee hedduu fooyya’aa ta’ee argeen jira. Dhoksaan isaas kana jechuu dhaa? Aadde Tolasheen waa’ee aadde Alamiituu kana baay’ee dinqifachuun oomiishni isheen argattu kan namoota biraa irra hedduu fooyya’aa fi fayya qabeettii ta’uun ishee icciitii kana jechaa dha jettee itti aansuun gaaffii gaafatte. Haata’u malee baayoo gaasii jechuun maal jechuu dhaa? Aadde Alamiituun akkan jettee akkuma beektan kana dura waan hedduutu nadhiphisa; akkasumas dhukkubsachaa turuun koo beekamaadha. Kunis aara ibiddaa fi qulqullina naannoo dhabiinsa akka ta’e barnoota leenjii nuuf keenname irraa ka’ee hubachuun warra baayoo gaasiitti fayyadamu bira deemuun barumsa argadheen jira. Egaan baayoo gaazii jechuun dhoqqee loonii, bobbaa mana ficaanii fi kosii mana keessaa kan salphaatti tortoruu danda’an walitti ukkaamsuun yoo danda’ame immoo dhoqqee loonii itti baay’isuun bishaan safarri walqixa ta’ee bulbulame guuboo ykn boolla qophaa’e keessatti naqame akka tortoru erga taasifamee booda yeroo muraasaaf qilleensa malee ukkaamamee yommuu turu, gaasiin achi keessatti uumame ba’u humni inni kennu ”baayoo gaasii” jedhama.
Gaazichi guubicha ykn boolla keessaa ujummoo dhaan gara manaatti fudhatamee ibsaa ta’uun akkasumas nyaata bilcheessuu dhaan dabalata xaa’oo uumamaa ta’uun tajaajila guddaa kenna. Mee kottaa gara manaa deemnee akka inni itti qophaa’u akkasumas hojjetu isinittan argisiisa.
Aadde Alamiituun akkana jechuun waa’ee baayoo gaasii kana akka walii galaatti yeroo ibsan, akkuma ilaaltan kana; faayidaan baayoo gaasii hedduu dha. Innis aara ibiddaa irraa biliisa nama godha, akkasumas mana fincaanii wajjin wal quunnamee waan jiruuf fayyaan keenya akka eegamu gochuu dabalataanis erga humna ibsaa fi wanta nyaata ittiin bilcheeffachuuf fayyadamnee booda Xaa’oo lafa keenya akka dabaluuf itti gargaaramna. Kunis guddina midhaanii karaa hundaatiifuu albuuda barbaachisoo ta’an hund dhiyeessuu dhaan hundeen biqiltootaa akka itti tolu gochuu dhaan guddina oomiishaaf akka dabaluuf ga’ee guddaa gumaacha.


text:
1. “Hoomaa Oofee”
2. “Haleelee”
Related
Related Posts
- Walleewwan Qabsoo Oromoo Haaraa
Walleewwan qabsoo artistoota Oromoo qabsoo bilisummaa Oromoo finiinsuu keessatti qooda olaanaa qabaachaa turanii fi haaraa…
- Walleewwan Qabsoo fi Gooticha WBO Hamilchiisan!
Walleewwan Qabsoo Haaraa fi Gooticha Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) Hamilchiisan! - 2020 1. Sabboonaa Tafarraa:…
- Walleewwan Qabsoo Hamilee fi Mooraa QBO Humneessan!
Walleewwan Qabsoo Hamilee Qabsoo Jajjabeessanii fi Mooraa QBO Humneessan! Ayyaantuu.org | Waxabajjii 21, 2020 Gumaacha…


text:
LibreOffice 7.2 Help
LibreOffice Jaava assooti amuraate loosatenna karsoho JaavaBiinooti arkitekichere kaiminni irkisanno.
LibreOfficera Jaava assooti amuraate irkisate, Jaava 2 Ha'risayanna Invayironmente yinanni sooftiweere bayisiisa hasiissannohe. LibreOffice bayisiisittoro, bayichonkonni konne assite heedheenano bayisiisama hoogguha ikkiro kuri fayilla bayisiisate doorsha adhatto. Xam'ituha ikkiro kuri fayilla xaanni bayisiisate dandaatto.
Jaava assooti amuraati iirko Jaava loosiinasnnite harinshora LibreOffice hundaanni baqqado ikka hasiranno.
Jaava assooti amuraati irko LibreOffice - DooroUduunne - Doorsha - LibreOffice - Luphiimadooratenni baqqado assi.
JDBC oofaancho horoonsira dandaattora alba assite, Kifilesiha haruma alba sssite ledattora hasiisanno. LibreOffice - DoorootaUduunne - Doorshuwa - LibreOffice - Luphado doori, qolte kifilete harumi ilka qiphisi. Harumu mashalaqqe ledde kaitto gedensaanni,LibreOffice galagaltte hanafi.
Soorrokki LibreOffice - DoorshootaUduunne - Doorshuwa - LibreOffice - Luphdo giggishshi qooli aana Jaava Virchuwaale maashiine JVM, virchuwaalel maashiine Jaava assooti amuraatira)nafa ikkiro horoonsi'ra dandiinanni. Kifilete harumira soorrinihu gedensaanni LibreOffice galagale hanafa hasiissannohe. Togo assa LibreOffice - DoorootaUduunne - Doorshuwa - Surki - Gaa'ladohattonni loossanno. Lame saaxine calla "Http Gaa'lado" nna "Ftp Gaa'lado" hattono insa lawooti galagale hanafa dihasidhannoreeti, insa keenantannohu EEqiphisittoha ikkirooti.


text:
- Namni kamiyyuu mootummaa biyya isaa keessatti kallattiidhaan ykn karaa bakka bu’oota isaa kanneen bilisaan filatamanii hirmaachuuf mirga ni qaba.
- Namni kamiyyuu tajaajila mootummaa biyya isaa keessaatti namoota biroo waliin walqixa fayyadamuudhaaf mirga ni qaba.
3. Bu’uurri aangoo mootummaa fedhii ummataati; fedhiin ummataatiis kan ibsamu yeroolee murteeffamanitti filannoowwan adeemsifamaniin hoggaa ta’u; filannoowwan kunneen nama hundaaf carraa walqixaa kan kennaniifi iccitiidhaan ykn sirna filannoo walaba walfakkaatuun kan adeemsifaman tahuu qabu.


text:
Hi akkam jirtuu welcome!
Qarshii Youtube irraa argannu dachaan guddifachuuf qabxiiwwan nuu barbaachisan maalidha?
Akkamitti kaffaltii youtube kenyaa ol kaffachuu dandenyaa jechuu keessanin dura kan isin beeku qabdan youtube akkamitti kaffaltii kaffalaa kan jedhuuf sababa inni nuuf kaffaluu beekuun barbachisaadha.
Youtube kaninni nuuf kaffaluu ergii monetize tanee boode akka ta’ee beekamadha kan inni nuuf kaffaluus Beeksisa ADS video kenyaa irra galchuudhaan yoo ta’uu beeksisni channel kenya irratti ergamuu immoo galii keenya ol kassuuf bayyee barbachisaadha.
Youtube irratti Video gadhiisne view kuma tokkotti qarshii meqaa arganna?
Yeroo hedduu youtube view kuma tokkotti USD 1-3 caalaa hin kaffaluu Sababni isaa namoonni bayyeen Youtube irratti qarshii argatan ol kassuuf system isa walaluu irraan kan ka’ee view bayyee osoo qabanii qarshii xiqqoo argatu.
Qarshii youtube irraa argannu ol kaasuuf jalqaba wantii gochuun ykn beekuu qabnu RPM video kenya irra jiruu view kuma tokkotti meqaa akka nuuf kaffalaa jiruu beekuu qabna.
Eegi kanaa hubatanii booddee Rpm kessan ol kassuuf wanti isin gochuu qabdan isaan armaan gaditti ibsamaniidha.
- Niche/ gosa hojii qarshii guddaa nuuf fidu filachuudha.
- Channel keyword qulqulina qabu filachuu qabduu.
- Title video kessanii kan CPC isa guddaa ta’ee filachuu.
- Thumbnail/ suuraa ifa Qulqulluu video irra kessan filachuu.
- Beeksisa/ Ads dabalataa vidiyoo kessan irratti galchuu qabdu.
Niche ykn gosaa video channel kenya irratti hojjenu filachuun maliif barbaachisee?
Yeroo amma kana Youtube gosa video nutti hojjennu ni beeka afaan oromo dabalatee kanaaf video qarshii garii isiniif argamsiisan filachuu qabdu jechudha isaniis kaneen armaan gaditti argamaniidha.
- Life Hacks.
- Cooking Videos.
- Health & Fitness Tips.
- Fail Compilations.
- Food & Restaurant Reviews.
- Makeup & Beauty
watoota asirratti tarreeffaman kanaa kessaa kan dandeettii koo waliin ni demaa jettanii yadan filachuun eegaluu ni dandeessu garuu osoo hin eegalin waan jalqabuuf yadan sana research gochuun yoo eegaltan daftanii milkooftu jedheen yada.
Channel keyword maliif nuu fayyaduu danda’a eessatti Barreessina?
channali kenya yeroo sarchii ta’uu dafee akka mulachuu danda’uuf Keyword itti galchuun barbachisaadha. Sitting kana youtube kessan irra argachuuf gara youtube studio kessaan kessa deemtu achiin booddee.
keyword birrii guddaa ta’an filachuuf Google ads keyword planer GOOGLE ADS wantoota hedduuf isin fayyada wan ta’ee osoo waa’ee isa sirritti youtube irra qoratani gariidha hojjiwwan bayyes ittiin dalagu ni dandeessu
Thumbnail ykn suuraa Qulqulluu ta’ee filachuun maliif barbaachise?
Yutubiin hojii nutti hojjenu kaniin adda baseeittiin bekuu inni jalqaba thumbnail ykn suuraa video kenya fulaa dura kenyuudha Kanaaf yeroo hundumaa wanta quality qabu yoo itti gotan filatamaadha. Suuraa filatan kanaas kan Copyright hin qabneef seeraa youtube hin caabsine fayyadamuu qabduu namnii bayyeen Google irra kalattiin busee itti fayyadam Kunimmoo sirrii mitii Kanaaf ofeeggannoo gochuu qabdu isiniin jenna.
View bayye argachuuf suuraa namaa kakaasuu ykn akka namni bane ilaallu kan namaa tasisuu yoo fayyadamtaan hordoftoota hedduu ni argatuu youtube ilee akka garitti isinii kaffalaa. Kaanaaf Egaa bu’aan thambnail qabu hubatanii jirtuu jennee yadna!
Beeksisa/ Ads dabalataa vidiyoo kessan irratti galchuu qabdu.
Qarshii guddaa video hojjennu irraa argachuuf videon nutti hojjenne gadhisnu daqiiqaa 8 yoo ta’e gariidha Sababni isa YOUTUBE video daqiiqaan isa 8 ol ta’eetti beeksisaa/Ads dabalataa akka itti galchuu dandeessaniif eyyama isiniif ni kennaa kanafuu daqiiqaan video kessanii qarshii hedduu argachuuf murteessadha. Video seeraa youtube dukaa damaniis hojechuun kessan barbachisaadha waan ta’eef vidiyoo beeksisni sirriitti irratti darbuu hojedhaan dhamsaa kenyaa.
Walumaa galatti qarshiin youtube irra argamuu guddadhaa yoo seeraa isaa eegdanii hojetan Kanaaf amma isiniif danda’ametti hojii qulqulina qabuu hojedhaa isiniin jenna.
APP VIDEO WHITEBOARD EDIT ISINIIF GODHU BUFADHAA
DOWNLOAD
waan dubbistaniif galatoomi!


text:
Abbootiin Gadaa bitamuu ykn shira PPn gowwoomuu hin oolle
Irreechi Hora Finfinnee fi Arsadii, inni bara 2020/13, irreeffatamee irra yaadatame waan jedhutu ibsa. Kunis sababa mootummaan Abiyyi Oromoon Irreecha irratti akka hin argamne dhoorgeef. Abiyyi Finfinnee fi Bishooftuu dirree waraanaa, Baadmeedha, kan fakkeesse.
Nama hanga 6000 ta’u, sanuu kaadiree PP fi nafxanyoota filataman, ni hirmaachisa jedhamee eegamus, dhumarratti namni baajii argatee Irreecha baranaa irraa qooda fudhate dhibbaatamaan malee kumaatamaan waan laakkawamuu miti. Irreechi akkanatti bacancaruu fi Oromoo dirree irratti salphatuu isaatiif Abbootiin Gadaa fi mootummaan qeeqamuu fi seenaa keessatti itti gaafatamuu jala awaan bayan hin fakkaatu.
Irreecha Finfinnee fi Arsadii irratti Oromoon akka hin hirmaanneef jecha mootummaan torbaanii oliif sochii ummata hidhuu, daandii cufuu fi saba ololaan doorsisuu irra ture. Warra mootummaan filateen alatti sabni badhaan akka hin hirmaanne kan godheef, akka mootummaan jedhutti, sodaa COVID-19f. Sababni mootummaan dhiyeesse, halkan guyyaa himamus, kan amane hedduu miti.
Kaayyoon Irreecha danquu siyaasa. Kunis rakkoo mootummaan nafxanyaa sabboonummaa, tokkummaa fi duudhaa Oromoo irraa qabu warri jedhan ni heddummaatu. Kanaafis sababni isaan dhiyeessan mootummaan Abiyyi sabbonummaa Oromoo irratti kan duula baye ta”uu isaatii fi ayyaanni Masaqalaa torbaan kana keessa Baahir Daar, Finfinnee, Gisheen Dabra Karbee fi magaalota heddu keessatti miliyoonotaan kabajamuu isaati.
Mootummaan Irreechi akka kabajamu fedheera odoo ta’ee ummanni of eeggannaa guddaadhaan, akkasumas yoo barbaachise marsaa marsaadhaan guyyaa guutuu irreeffataa akka oolu godhuun ni danda’ama ture.
Tarkaanfiin Irreecha ugguruu mootummaan fudhate Oromoo daangaa daangatii dheekkamsiisee jira. Ummanni Irreechaaf bobba’es gocha mootummana mormuudhaan Finfinnee iddoo addaddaatti mormii geggeessaniiru.
Dhimma Ireechaan walqabatee ummanni nagaa kumaatamatti laakkawamu humna mootummaan hidhamuu, rukutamuu fi daandii irratti rakkachuuf saaxilameera.


text:
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Bitootessa 13, 2019; BBC – Miseensonni WBO Xoollayi jiran mormiirra jiru
SBO Bitootessa 13,2019. Oduu fi Haala WBO Mooraa waraanaa Xoollaay seenanii jiran mudatee jiru irratti gaaffii fi deebii misensa WBO mooricha seenee jiru waliin taasisame
Araara ABO fi Mootummaa: Miseensonni WBO Xoollayi jiran mormiirra jiru
(BBC Afaan Oromoo) — Waamicha Abbootii Gadaa fi Uummata Oromootiin hidhannoo hiikkatanii torbanoota muraasaan dura qabsoo karaa nagaatti kan makaman miseensonni WBO, yeroo ammaa mooraa leenjii Xoollaayitti gidiraa argaa jiraachuu BBCtti himaniiru.
Miseensa Waraana Bilisummaa Oromoo kan Xoollay jiru kan ta’an Caalchisaan haalli keessa jiran baayyee yaaddessaa ta’uu dubbata.
”Kan nu marsee nu eegu Raayyaa Ittisa Biyyaa, Poolisii Federaalaa fi qaamolee tikaa hedduudha. Nageenya keenyaafis hedduu yaaddofna.
Waanti nu nyaannu dhibee nutti fidaa jira. Daabboo fooliin isaa badaa nuuf kennu. Nyaatni nuuf kennan waan nuuf hin mijanneef nyaata malee jiraanna.” jedha Caalchisaan.
Haalli qabiinsa keenyaa baayyee kan nama gaddisiisuudha kan jedhu Caalchisaan jaallan hedduun dhukkubaan qabamanii dawaa dhabanii gidiraa argaa jiru jedha.
”Rakkoo bishaanii hamaatu jira. Bakki jiraannu qulqullina hin qabu. Jaallan hedduun nu jalaa dhibamanii gidirfamaa jiru. Manni yaalaa hin jiru.
Kilinika jirtu tokkotti namoota dhukkuban naqanii achitti nama ogummaa hin qabneen giluukosii dhukkubsataatti kaa’anii rakkisu,” jedha.
Wayita nu mariisisanii qabsoo karaa nagaatti nu makan leenjii fudhannee akka egeree keenya murteeffannuuf ture kan jedhu Caalchisaan amma garuu egeree murteeffachuun hafee ofii keenyaayyuu nama hidhamee jiruu gaditti jiraachaa jirra jedha.
”Leenjii jedhame nuuf kennaa hin jiran. Mana tokkotti walitti nu qabanii jiru. Kan dhufee nu mariisisullee hin jiru. Koree asitti nu fidellee nurraa kutan. Afaan qawweetiin eegamaa jirra. Nama rakkoo keenya himannu hin qabnu. Abbaa Gadaas nurraa kutan.”
Waraana Bilisummaa Oromoo kan Zoonii Lixaa kan hoogganutti aanuun waraana baha wollaggaa keessa socho’u kan ajajaa ture Hundee Dheeressaa yookiin maqa qabsoo Diinaraas jedhamuun kan beekamu waraanasaa qabatee erga deebi’ee gara xoollayi imalee ture, isa waliinillee walarginee hin beeknu jedhu miseensonni WBO.
Dubbiin gara hookkaraatti geeddarame
Wayita mooraa Xoollay nu seensisan torban tokkoof akka haala barruu fi koreen nu deebise dhufee akka nu daawwatu nutti himamee ture jedha Caalchisaan.
Ergasii amma ji’a tokkoof deemna, waanti abbootiin gadaa nutti himanii fi kan asitti argaa jirru wal hin simu, amma nama nu dhagahus dhabnaan hookkara kaasne jedha.
”Har’a mormiirra jirra. Nyaata lagannee mormaa jirra. Gaaffiin keenya nuuf hin deebine. Nyaati nuuf dhiyaatu kan dhala namaaf dhiyaatu miti.
Kun sirrachuu qaba. Qaamoleen eegumsaa nu dararuu hin qabu. Qaamni nutti rakkoo keenya ittti himannu nu daawwachuu qaba. Kanneen turan gaaffiin keenya.”
Kana malees hidhamtoonni xoollay jiran akka gadi dhiifamaniif gaafanneerra kan jedhu Caalchisaan ”as Xoollaay keessa hidhamtoota 2000 ta’an jiraachuu quban qaba, nutis namoonni 800 taanu isaanirraan adda hin jirru,” jedha.
Rakkoon jiru dhugaa ta’uu kan dubbate Hundee Dheeressaa yookiin Diinaraas miseensonni haala qilleensaatti baruu dadhabuu fi qulqullina dhabuu mooraa akkasumallee hanqina nyaataatiin rakkachaa jiraachuu nutti himeera.
Jalqaba wayita Abbootii Gadaatiin simataman waraansaa waliin gara Xoollaay imaluusaa kan dubbatu Diinaraas, battalumammoo hooggantoonni Waraana Bilisummaa Oromoo walga’iidhaaf barbaadamtu jechuun nu fuudhanii Bishooftuutti na dabarsan jedha.
Miseensonni Waraana Bilisummaa Oromoo wayita deebi’an mooraa leenjii Sanqallee akka turan fedha qabu. Gaafataniis turan.
Garuu gaaffiinsaanii didamuun garaa Xoollay deeman. Wayita achi deeman ammoo torbe tokkoo hanga ji’a tokkoo caalaa hin turtan, isa booda isiniif jijjiirra jedhamaniiti.
Garuu jijjiiruun hafee amma namuu akka dhaqee hin ilaalle dhorkamaniiru,” jedha Diinaraas
Koreen WBO deebise quba qabaa?
Koreen miseensota 71 of keessaa qabu Abbootii Gadaa, Abbootii Amantaa, Jaarsolii biyyaa fi beektotarraa hundaa’ee mootummaa fi Adda Bilisummaa Oromoo gidduutti araara buusuurratti hojjechaa tureera.
Koreen kun ji’a tokkoon dura akkaataa walii galtee mootummaa fi Addi Bilisummaa Oromoo qabsoo karaa nagaarratti walta’aniin Waraana Bilisummaa Oromoo bosonaa baasee simataa tureera.
Waraana simates Mooraa Leenjii Waraanaa Xoollaay galcheera.
Koreen kun hanga Waraanni Bilisummaa Oromoo egeree isaanii murteeffatanitti haala walii galaa waraana kanaa hordofuuf dirqama akka qabu beeksisee ture.
Haata’u malee garuu hanga yoonaa namni dhufee nu daawwate hin jiru jechuun miseensonni Waraana Bilisummaa Oromoo mooraa xoollay jiran komii eegalaniiru.
Miseensa Koree teekinikaa kanaa kan ta’an Obbo Baqqalaa Garbaa msieensonni Waraana Bilisummaa Oromoo mooraa leenjii jiran rakkoo keessa jiraachuu quba qabaannus akka dhaqnee ilaaluuf mootummaan nuuf iyyamuu dideera jedhan.
”Koreen kun dhaqee akka ilaaluuf iyyama gaafachaa turreerra. Garuu koreen deemee dubbisuu akka hin dandeenye nutti himamee jira.
Garuu ammas ijibbaachuudhaaf gara waajjira pirezidaantiin deemaa jira. Ijoolleenis yaaddoo keessa akka jiran bilbilaan natti himaniiru.
Nyaata lagachuudhaan akka mormiirra jiranis natti himaniiru. Ergasii garuu bilbilli waan dideef deebisee dubbisuu hin dandeenye,” jedhan.
Qaamaan wal quunnamuu dhabuu utuu mormaa jirruu quunnamtiin bilbilaa addaan cituun ammoo haala qabiinsa Waraana Bilisummaa Oromoo daranuu yaaddessaa taasiseera jedhan Obbo Baqqalaan.
”Ammaan booda waan ta’aa jiru quba qabaachuu hin dandeenyu. Rakkoon isaan keessa jiran maal akka ta’e hubachuu dhabuun keenya baayyee nu yaaddessa.
Itti gaafatamummaa nurra jiru ba’uu keessattis dhiibbaa guddaa nurratti uumee jira.Kanaaf karaa dandeenye hundumaan isaan qaqqabnee dubbisuudhaaf yaalii ni goona.Ammas akka warri mootummaa nuuf iyyamaniif ni ijibbaanna.”
Kanaan duras rakkoon mudate utuu hin beekin wayita nuti waraana kana daawwachuuf garas imalletti nu dhorkanii turan kan jedhan Obbo Baqqalaan walii galteen mootummaa wanti mootummaa fi koreen walta’ee ture beekamtii keenyaan ala cabaa jira jedhan.
- Imala deemsa miillaan ABO simachuuf Wallagga irraa Finfinneetti jalqabe
- Mariin araaraa magaalaa Ambootti taasifamaa jira
”Namoota achi keessa jiraniifis ta’e mootummaadhaaf dhaqnee daawwachuun keenya bu’aa qaba jennee yaanna. Garuu sababa hin beekamneen walii galteen nuti duraan irra geenyee turre cabeera.
Mootummaan utuu durumaanuu daawwachuu hin dandeessan nuun jedheera ta’ee silaa hojii kanattiyyuu hin gallu. Amma dhumarraan ga’ee waraanni harka mootummaa waan galee jiruuf daawwachuu hin dandeessan jechuunsaa seerrii fi heerri biyyaa cabaa jiraachuusaa mul’isa.” jedhan.
Uummanni keenyallee kana hubatee mootummaarratti dhiibbaa gochuu qaba jedhan Obbo Baqqalaan.
”Warranni kunneen waraana ibooji’amtoota miti. Yookaan koolugaltoota miti. Namoota nageenya barbaanna jedhanii waamicha uummatasaanii fi Abbootii Gadaa akkasumas dhaabasaanii kabajanii dhufaniidha.Ulfina guddaadhaan simatamuutu irra ture.
Amma garuu ulfna dhabanii akka nama hidhamaa tokoottillee ilaalamuu dadhabanii namni akka dhaqee hin ilaalle gochuun tasuma biyya kana keessatti fudhatama kan hin qabneedha.”
”Qabiinsi namoota as ga’anii namoota hin galin jiraniif murteessaadha”
Karoorri araaraa qabame akka hin mikoofne kan gochaa jiru qaamuma mootummaati kan jedhan Obbo Baqqalaan namoota galan kunuunsuu dhabuun araara kanatti danqaa ta’uudha jedhan.
”Qabiinsi namoota as ga’anii namoota hin galin jiraniifis baayyee murteessaadha.Amantaasaan koree fi mootumaa akkasumas egeree isaaniifi biyyasaaniirratti qabaniifis baayyee murteessaadha.
Amma tarkaanfiin fudhatame kun waan hunda kana kan diigu ta’eeti kan nutti mul’atu. Adeemsa deemaa turre hundumaa kan bishaan itti naqan ta’eeti kan nutti mul’atu. Kanaaf baayyee gaddina.”
Akkaataa qabiinsa miseensota Waraana Bilisummaa Oromoorratti komii ka’aa jiruuf deebii mootummaa baruuf yaaliin taasisne hin milkoofne.


text:
Namii balaa kanaan dhumate ka gabayaa Jimaataa Dubuluqi oolee galuutti jiru.Akka warrii lafaa jedhutti karaa godina kanaa irratti makiinaan yoma hedduu gara gala waan hedduutti gara galchallee.Namii balaa karaa Dubulqi irratti dhumate hagii tokko maatii.
Akka jaarsii makiinaa geejjibaa gara gale FSR sun keessaa ilma waliin yaabbatee jarii lachuu lubbun hafe amma hospitaala Yaaballootti akimachuutti jiru jedhetti makiinaan sun namaa fi kintaala haga 20 mi’a nama gabayaa galuu fa’atee deema.”
“Makiinaan sun jiireffachuuf [goruuf] jedhee gara galee nama fixe.Hagoodatti na tumame,ilma kiyya miilaatti cabee amma dansaa ilmii kiyyalleen dansaa nagumaan jirra.”
Obboo Mohaammad Galgaloo Dubuluqi jiraata. Makiinaan kun nama haga 60 irratti mi’allee fa’atee adoo deemuu gara galee jedha.
Naannoo tanatti makiinaan torbaatti akkanuma gara gala tirfaafikii baanan hin arginuu jedhe.
“Amalii shifeerotaa waan akka himaniin hin qabu,waan silaa seeri tolchuu hin malle;caatii nyaachaa, bilbilaan dubbachaa,kiniina humna namaa kennu liqimsanii makiinaa oofan.Mootummaan waan tokko jechuu malee jedha.”
Obboo Moluu Diimaa, itti gaafatamaa bulchiinsa hospitaala Yaaballooti.Namii kanaan madaahee hospitaala kanaan dhufan 59 kana keessaa 22 madaa didiqqoo wallaananiinii hospitaalaa baasan,ka madaa hamaamtuu oli dabarsanii kaan asuma Yaaballotti wallaanamuutti jiranii jeda.“Walumattu nama 14 balaan kanaan lubbuu dhabe.”
Balaan makiinaa akkanaa naannoo Oromiyaa keessatti guddaa nama hedduutti irratti lubbuu dhaba.haga dabraa oli fahanii oofuulleen rakkoolee nama fixaa keessaa haga tokko.
Seerii balaa tiraafikii balaa akkanaatiin tohatan maan jedha?Akkuma seeraatti ittiin hojjachuutti jiranii moo hin jiranii egerii itti deebina.


text:
106 pág.
Pré-visualização | Página 4 de 35
•• PPúússttuullaass nnaa ppeellee ggllaabbrraa ddoo aabbddoommee •• HHiippeerrqquueerraattoossee ddee ccooxxiinnss ppaallmmaarreess ee ppllaannttaarreess SSiinnaaiiss nneeuurroollóóggiiccooss ppaarraa ddiiffeerreenntteess eennttiiddaaddeess ccllíínniiccaass •• JJoovveennss PPoolliiooeenncceeffaalloommiieellooppaattiiaa •• AAdduullttooss MMaadduurrooss LLeeuuccooeenncceeffaalloommiieellooppaattiiaa EEnncceeffaalliittee ddoo ccããoo iiddoossoo SSiinnaaiiss nneeuurroollóóggiiccooss nnooss ppaacciieenntteess jjoovveennss ppoorrttaaddoorreess ddee eenncceeffaalliittee aagguuddaa •• MMiioocclloonniiaa ee ccoonnttrraaççõõeess mmuussccuullaarreess iinnvvoolluunnttáárriiaass •• CCoonnvvuullssõõeess ppaarrcciiaaiiss ((ddoo ttiippoo ggoommaa ddee mmaassccaarr)) •• AAttaaxxiiaa •• AAbblleeppssiiaa ((cceegguueeiirraa)) •• IInnccoooorrddeennaaççããoo mmoottoorraa •• DDeeaammbbuullaaççããoo eemm ccíírrccuullooss •• HHiippeerreesstteessiiaa •• RRiiggiiddeezz mmuussccuullaarr •• AAlltteerraaççõõeess ccoommppoorrttaammeennttaaiiss SSiinnaaiiss nneeuurroollóóggiiccooss nnooss ppaacciieenntteess jjoovveennss ppoorrttaaddoorreess ddee eenncceeffaalliittee ssuubb--aagguuddaa •• SSiinnaaiiss ssiimmiillaarreess aaooss ddaa ffoorrmmaa aagguuddaa •• OOss ppaacciieenntteess ssoobbrreevviivveenntteess ppooddeemm aapprreesseennttaarr sseeqqüüeellaass ppeerrmmaanneenntteess CCIINNOOMMOOSSEE CCAANNIINNAA –– DDiiaaggnnóóssttiiccoo •• HHiissttóórriiccoo ee QQuuaaddrroo CCllíínniiccoo •• OOffttaallmmoossccooppiiaa –– IInnffeeccççõõeess CCrrôônniiccaass CCoorriioo--rreettiinniittee •• LLiinnffooppeenniiaa ee TTrroommbboocciittooppeenniiaa •• CCiittoollooggiiaa ddaa ccoonnjjuunnttiivvaa 10 –– CCoorrppúússccuullooss ddee iinncclluussããoo •• HHiippooppllaassiiaa ddee eessmmaallttee ddeennttaall CCIINNOOMMOOSSEE CCAANNIINNAA –– TTrraattaammeennttoo NNããoo hháá ttrraattaammeennttoo eessppeeccííffiiccoo TTeerraappiiaa ddee SSuuppoorrttee:: •• RReeppoossiiççããoo hhiiddrroo--eelleettrroollííttiiccaa •• SSuupplleemmeennttaaççããoo nnuuttrriicciioonnaall •• CCuuiiddaaddooss ddee eennffeerrmmaaggeemm •• NNaass SSeeqqüüeellaass –– FFeennoobbaarrbbiittaall ((GGaarrddeennaall®®)) ccoonnvvuullssõõeess –– PPrrooccaaiinnaammiiddaa ((PPrrooccaammiiddee®®)) mmiioocclloonniiaa –– CCoorrttiiccoosstteerróóiiddeess ssiinnaaiiss nneeuurroollóóggiiccooss •• AAtteennççããoo JJaammaaiiss eemmpprreeggaarr ddeerriivvaaddooss ffeennoottiiaazzíínniiccooss,, qquuee bbaaiixxaamm oo lliimmiiaarr ccoonnvvuullssiivvoo!! •• SSoorroo HHiippeerriimmuunnee ((““ssoorroo ccoonnttrraa cciinnoommoossee””)) SSóó aattuuaa ssee aaddmmiinniissttrraaddoo nnoo ppiiccoo ffeebbrriill iinniicciiaall,, aanntteess ddaa ddiisssseemmiinnaaççããoo eeppiitteelliiaall ddoo vvíírruuss ((aanntteess ddooss ssiinnaaiiss ccllíínniiccooss)) NNEEUURROOGGÊÊNNEESSEE OO TTrraattaammeennttoo ddoo FFuuttuurroo,, oouu oo FFuuttuurroo ddoo TTrraattaammeennttoo...... EEssttrraattééggiiaass ddee RReeppaarraaççããoo CCeerreebbrraall TTeerraappiiaass ccoomm CCéélluullaass--TTrroonnccoo •• CCéélluullaass--ttrroonnccoo nneeuurraaiiss aadduullttaass ((rraarrooss rreemmaanneesscceenntteess ddoo ddeesseennvvoollvviimmeennttoo eemmbbrriioonnáárriioo iinniicciiaall)),, qquuee eexxiisstteemm nnoo hhiippooccaammppoo ee nnooss vveennttrrííccuullooss,, ee ppooddeemm ssee ddiivviiddiirr ppaarraa ffoorrmmaarr nnoovvooss nneeuurrôônniiooss oouu ccéélluullaass gglliiaaiiss.. •• CCéélluullaass--ttrroonnccoo eemmbbrriioonnáárriiaass ((iissoollaaddaass ddee eemmbbrriiõõeess qquuee nnããoo ttêêmm mmaaiiss ddee 110000 ccéélluullaass)),, qquuee ppooddeemm ssee ddiiffeerreenncciiaarr eemm qquuaallqquueerr ttiippoo ddee ccéélluullaa ddoo ccoorrppoo.. CCIINNOOMMOOSSEE CCAANNIINNAA –– PPrrooggnnóóssttiiccoo •• OO pprrooggnnóóssttiiccoo éé aallttaammeennttee iinnfflluueenncciiaaddoo ppeellaa sseevveerriiddaaddee ddooss ssiinnaaiiss ccllíínniiccooss,, ee ppeellaa mmaaggnniittuuddee ddoo ccoommpprroommeettiimmeennttoo nneeuurroollóóggiiccoo •• OOss ssiinnaaiiss nneeuurroollóóggiiccooss ppooddeemm aappaarreecceerr aarrddiiaammeennttee,, sseemmaannaass oouu mmeesseess aappóóss eevveennttuuaall rreeccuuppeerraaççããoo ddee pprroocceessssooss aagguuddooss oouu ddee iinnffeeccççõõeess iinnaappaarreenntteess NNooss ccaassooss aagguuddooss,, eessppeecciiaallmmeennttee qquuaannddoo hháá qquuaaddrroo nneeuurroollóóggiiccoo,, oo pprrooggnnóóssttiiccoo éé eexxttrreemmaammeennttee rreesseerrvvaaddoo EEUUTTAANNÁÁSSIIAA Protocolo de vacinação para cães Vacina "Polivalente" ou "Multivalente", associando na mesma dose vírus vivos modificados (Cinomose,Parvovirose, Coronavirose, Parainfuenza e Adenovírus tipo 2), e bacterinas contra Leptospira (preferencialmente quatro sorotipos). VVaacciinnaa AAnnttii--RRáábbiiccaa ((vvíírruuss iinnaattiivvaaddoo)).. Idade Vacina Indicada 7- 8 semanas Multivalente (1ª dose) 11-12 semanas Multivalente (2ª dose) 15-16 semanas Multivalente (3ª dose) + Anti-Rábica 19-20 semanas Multivalente (4ª dose) * 4 a Dose - Especialmente para Rotweillers e Dobermanns Anualmente: Uma dose de reforço de cada vacina citada. Vacinas Injetáveis para Cães e Gatos : Atenção ao local de administração 11 EEHHRRLLIICCHHIIOOSSEE CCAANNIINNAA ((MMoonnooccííttiiccaa && GGrraannuullooccííttiiccaa)) EEhhrrlliicchhiiaa ccaanniiss RRiicckkeettttssiiaa qquuee ppaarraassiittaa lleeuuccóócciittooss cciirrccuullaanntteess TTrraannssmmiissssããoo RRhhiippiicceepphhaalluuss ssaanngguuiinneeuuss SSiinnaaiiss CCllíínniiccooss 11.. FFAASSEE AAGGUUDDAA ((SSiinnaaiiss ddiissccrreettooss)) -- HHiippeerrtteerrmmiiaa iinneessppeeccííffiiccaa -- AAnnoorreexxiiaa -- LLiinnffaaddeennooppaattiiaa -- SSeeccrreeççããoo nnaassaall -- DDiissppnnééiiaa HHEEMMAATTOOLLOOGGIIAA -- DDiissccrreettaa LLeeuuccooppeenniiaa LLeeuuccoocciittoossee -- TTrroommbboocciittooppeenniiaa -- AAnneemmiiaa ((eevveennttuuaallmmeennttee)) FFaassee SSuubb--CCllíínniiccaa –– eessttíímmuulloo aaoo ssiisstteemmaa iimmuunnee 22.. FFAASSEE CCRRÔÔNNIICCAA ((PPoorr iinnccaappaacciiddaaddee ddee rreessppoossttaa iimmuunnee)) •• FFrraaqquueezzaa ee DDeepprreessssããoo •• PPeerrddaa ddee PPeessoo •• IInnaappeettêênncciiaa AAnnoorreexxiiaa.. •• HHiippeerrggaammaagglloobbuulliinneemmiiaa ((ssiinnaall ddee bbaaiixxaa rreessppoossttaa ddaa iimmuunniiddaaddee cceelluullaarr)) •• AAlltteerraaççõõeess rreellaacciioonnaaddaass aa iinnffeeccççõõeess ooppoorrttuunniissttaass:: -- PPnneeuummoonniiaa iinntteerrssttiicciiaall -- IInnssuuffiicciiêênncciiaa rreennaall -- AArrttrriittee -- MMeenniinnggooeenncceeffaalliittee • Hemorragias e Anemia HHeemmoorrrraaggiiaass ee AAnneemmiiaa nnaa EEHHRRLLIICCHHIIOOSSEE CCAANNIINNAA HHIIPPOOPPLLAASSIIAA DDEE MMEEDDUULLAA ÓÓSSSSEEAA PPAANNCCIITTOOPPEENNIIAA TTRROOMMBBOOCCIITTOOPPEENNIIAA HEMORRAGIAS DDiiaaggnnóóssttiiccoo


text:
Wuqroon bakka kaampiin waraanaa Izzii Kaabaa guddaan ture keessaa tokkoo dha.
“Operation 72” Fashala’ee Jira!
Guyyaa 3 dabalataa gareen mootummaa ofiin jettu hooggantoota Naannoo Tigiraayiif kennite Tigraay waan tuffatteef duulli “Operation 72” jedhamu kallattiin koloneel Abiyyi Ahimad fi Isaayyaas Afawarqiin geggeeffame fashalaa’e.
Duulli kun guyyaa kaleessaa ganama irraa jalqabee geggeeffamaa oole. Galmi duula kanaa kallattii afuriin Maqalee 30km- 40KM irratti marsuudhaan Kamisa har’aa koloneel Abiyyiin ergaa akeekkachiisaa ummata Maqaleef karaa TV dabarsuu ture.
Akka karoora “Operation 72” kanaatti:
1. Idaga Hamuz irraa Magaala Negash ykn Wukroo qabachuu
2. Hawuzeen irraa Abrah Atsba qabchuu
3. Kallattii Aksum irraa kibbatti Abiy Addi qabachuu fi
4. Karaa Kibbaan Waajiraat -Hiwaanee qabachuun raadiyeesii 30km-40km irratti Maqalee marsuu ture.
Tahus, haleellaa ittisaa fi lola ummataa waraanni Tigraay kaleessa geggeesseen guutummaa guutuutti karoorri kun fashalaa’uu isaa maddeen keenya waraanaa irraa mirkaneessineerra.
Waan itti aanu walumaan ilaalla. Odeeffannoo wayiitawaa fi qabatamaa argachuuf fuula Facebook keenyaa hordofaa! FSM irraa
Sadaasa 26/2020
Waraanni Tigraay ammas addoota waraanaa lamatti injifachuu isaa ibsaa jira. Adda Waraanaa Hawuzeen guutummaa guutuutti waraana weerartuu Nafxanyaa fi Shaabiyaa irraa bilisa baaseera jedha. Idaga Hamus irratti loltoota mootummaa koloneeffata Impaayera xoophiyaafi loltoota Shaabiyaa kumaatamaan lakkaa’aman booji’uu isaa fi guutumatti barbadeessuu isaa himameera. Lolli kun ega gareen mootummaa Guyyaa kaleessaa galgala marsaa xumuraaf haleellaa Maqalee irratti labsanii booda Kan tahee dha.
Gareen mootummaa haleellaa geggeessaa jiru babal’isuuf karoorsee jira.halumaa kanaan Warshaa Simintoo Masiiboo, Gadaamiwwan qarqara magaalattii jiran, Hoteelota dhuunfaa fi gamoowwan rukutuuf qophiirra jiraachuu ibsa ofiifuu baase irraa hubachuun ni dandaa’ama.
Badhaafamaan Noobelii Addunyaa Iskiriinii ykn fooddaa TV mootummaa irratti qawwee, taankii fi jeettii waraanaa fannifatee dhaabbilee hawaasaa rukutuuf dhaadataa jira. Kun seenaa addunyaa kana keessatti kan jalqabaas kan xumuraas taha!


text:
Waggoota 25, Finfinnee: Hojii Barsiisuu Afaan Oromoo fi Godaannisa koo
Maqaan koo Tafarraa Ta'eeraa Ciibsaa jedhama. Namootni tokko tokko abbaa bunaa naan jedhu, buna baay'isee waanan dhuguuf maqaa naaf kenname dha.
Ambaasaaddaris maqaa kooti. Kun immoo kan namootni hojii barsiisummaa koo jaalatan naaf kennani dha. Maqaawwan koo hunda nan jaaladha, yeroo ittiin na waamanis nan awwaadha.
Ijoollummaakoo irraa kaasee waa'een eenyummaa koo dhimma sammuu koo keessa ture dha.
Kanaafis seenaa saba Oromoo beekuuf maanguddoota irraa iyyaafachuu kanan eegalees yeruma ijoolummaa koo ture.
Kunis seenaan uummata Oromoo barreeffamaan osoo hin taanee afaaniin dhalootarraa dhalootatti darbaa kan dhufe ta'uusaa fi muraasni barreefaman illee baay'inaan dogongora ta'uu isaanitiini.
Ani barnootaan hojjetaa herreegaati(accounting). Bara 1971 ture Yunivarsiitii Finfinnee mana barnootaa daldalaa irraa diiploomaan kanan eebbifame.
Waggoota muraasas oggummaa koo kanaan hojjadheera.
Haa ta'u malee, yeroo keessa daandiin jireenya koo kallattii biraa qabachuu eegale, hojii herreegaa dhiisee hojii waggootaaf abjoochaa ture hojjechuun eegale.
Yeroon isaa bara 1985 ture, Afaan Oromoo afaan hojii naannichaa akka ta'uuf erga murtaa'ee bubbuleera, kitaabni waa'ee qubee dubbatu, kan akkaataa barreeffamasaa himu na harka gale.
Anis eeyyama biiroo aadaa fi turizimii Oromiyaa irraa argadheen namoota biroo torba waliin taanee magaalaa Finfinnee mana barumsaa sadarkaa 2ffaa Baalchaa Abbaa Nafsootti Afaan Oromoo barsiisuu eegalle.
Namoonni na waliin barsiisaa turan torba kunneenis marsaawwan muraasaaf erga barsiisanii booda sababa namootni isin ABO dha nuun jedhanii fi sababoota birootiin hojii barsiisuu dhiisan.
Anis kophaa koo barsiisuu itti fufe.
Haa ta'u malee, waggoota 25'f Afaan Oromoo magaalaa Finfinnee keessatti barsiisaa turuu kootin maqaawwan namootni kaayyoo koo haanqisuu barbaadan jibbaan naaf baasanis nan qaba.
Qubee, Laatin, Oromiyaa, Oduu fi kunneen biroos ni jiru.
Kaayyoo Abbootii, Imaanaa dhalootaa
Afaan tokko dagaaguu kan danda'u namootni afaan sana dubbatan qofa osoo hin taanee sabootni fi namootni biroos afaanicha yoo dubbatani jedheen amana.
Kanaafis namoota Afaan Oromoo dubbatan fi Afaan Oromoo dubbachuu hin dandeenye waa'ee qubee, laafaa fi jabaa, dheeraa fi gabaabaa barsiisaan ture.
Dabalees irra butaa, hudhaa, waa'ee hirmaata afaanii, xalayaa barreessuu fi akkaataa dubbii Afaan Oromoo nan barsiisa.
Hanga ammaattis mana barumsaa Baalchaa Abbaa Nafsootti nama tokkof ji'atti qarshii 12 qofan kaffalchiisa.
Mana barumsaa sadarkaa lammaffaa Minilikimmoo ji'atti qarshii 15 qofan harkaa fuudha.
Yeroon jalqabes gatiin sanuma har'as sanuma. Maali jedhu barattoonni. Lafaa hin fuune kaayyoo abbootii keenyaa galmaanan gaha.
Yeroo kana keessatti gaazexeessitoonni, barsiisonni, doktaroonni, injinaroonni, qondaaltootni mootummaa fi baratootni yunivarsiitii bakka adda addaa dhufanii na biratti barataniiru.
'Qubee innaa Tafarraa Yiwadmaal'
Karaan kuni ispoonjii ta'e miti kanan hanga har'aatti barsiise.
Rakkoo gurguddaatu narra gahe. Hin barsiisin naan jedhani, dhaabis naan jedhani cuubenis na waraanani 'qubeennaa tafarraa yiwadmaal' jedhaniis mana kootti maxxansani.
Sodaachisuun bubbultee, arabsoon irra deddeebiin natti darbatamaa turte, gara sadarkaa hamaatti ce'uuf akka taate quba hin qabu ture.
Bara 1985 galgala tokko akkuma barame hojii barsiissummaa koo irra turee gara manaa galaan ture.
Guyyaa kana namoonni ani eenyummaa fi eessaa dhuftee isaanii hin beekne, kan Afaan Oromoo akkan hin barsiisne natti dhaadacha turan cuubeen na waraanan.
Taateen kun narratti akka hin uumamneef barattoonni koo guyyaa guyyaan gara mana kootti na gaggeessaa turanillee irraa nan hambisne.
Madaan harka koo kunis sammuu koo keessatti godaannisa hanga ammaa hin daganne uume.
Afaan keenya sukkaara taate
Namootni 'qubee innaa Tafarraa yiwadmaal' jedhanii balbala koo irratti maxxansaa turan, kan iddoon barsiisutti dhagaa natti darbachaa turanii fi natti dhaadachaa turanis booda booda "Afaan Oromoo nu barsiisi" naan jechaa turaniiru.
Kunis afaan keenya sukkaaruma taate na jechisiisa.
Amma yeroon jijjiirameera. Barattoota kuma kudhanii ol magaala Finfinnee keessatti afaanii fi seenaa ummata Oromoo barsiiseera.
Amma manni barumsaa Afaan oromoo Finfinneetti banamuun kuni baay'ee na gammachiise. Kaayyoodhuma Jeneraal Taaddasaa Birruuti kan amma hojjetaa jiru.
Baay'ee na gammachiise. Lafatti hin kufne dadhabbinnikoo.
Daandiin irratti imale mijooftuu, seenaan dabarses mi'ooftuu ta'uu baatullee waggootni digdamii shan darban waggoota boonsaa jireenya kooti turan.
Amma umuriin koo waggoota 63 qaqabeera. Yaadni koo gara fulduraas dargaggootni hojii koo kana akka na harkaa fuudhanii itti fufsiisan gochuu dha.
Huccuu dhuunfaatii miti kuni kan waliiti. Kan walii waan ta'eef tokkummaa uumani na harkaa fuudhu waan jedhuttan amana.
Afaan Oromoo fi Finfinnee: Atse Faasil irraa gara Jeneraal Taaddasaa Birruu
Manni barumsaa ammayyaa Finfinnee keessatti erga eegalee jaarraa tokko booda, kan Afaan Oromoo ijaaramuun hiika danuu qaba.


text:
Jechaa fi Abjuu Qamaacaa!
“Itoophiyaan Ni Diigamti!”
Namoonni tokko tokko akka waan itophiyaan hossee bososaan ijaaramteetti “Itoophiyaan diigamte “jedhu . Itoophiyaan Kan ijaaramte hosseedhaan osoo hin taane lafeedhaani.Dhiiga abboota keenyaatu Itoophiyaa itiche!
Warri Abjuu qacaacaa afarsitan nu dhiisaa! Ilaalcha siyaasaatiin hangam gargar taanuus itoophiyaa diiguufis ta’ee Sarbamuu itoophiyaarratti gammachuun lafa dhiituun yarummaadha! Tokko tokkommoo “Ani itoophiyaa miti” jedha! Kunis seenaa uummata oromoo waan qabatamaan beeku miti.
Kaateen hortee kuush eessa akka ta’e ,eessaa akka ka’ee eessatti akka dhaabbatu waan hinbeekneef of gane! Oromoon Kan itoophiyaa hintaane Eenyu Itoophiyaan! Abbootni oromoo biyya kana ijaaruu keessatti, Gaheen isaan qaban laagaan seenaa iyyee ragaa ba’a ! Ashaaraan abboota keenyaa itoophiyaa biyya godhee dhaabuu keessatti iddoo ol Aanaa qaba.
Of ganuun yarummaadha. Kaayyoon keenya Oromoofi Oromiyaa itoophiyaa qabattee gaanfa afrikaa irratti olkaatu arguudha malee , itoophiyummaa ofirraa mulqinee, ilaalcha gadi bu’aa keessa gototamuu miti! Oromoon Itoophiyaan ala , Itoophiyaan Oromoon ala dhaabbatee jiraatu hinjiru! Sodoon xaxamaa jiru garuu ifaadha.
Humni Itoophiyaan diiga jedhu kamuu ofii hunkutaa’a malee Itoophiyaan kabaa irraa hinijaaramne ! Abjuun qacaacaa kun abbuma fakkaatti. Hololli gamaa gamanaa afarfamu kun gola hinaaftotaatii Kan ciinca’udha.
warra fedhii aangoof halkaniif guyyaa mar’atu, warra dantaa dhuunfaaf malee mirga sabaa hin ilaalle! warra ana yoo ta’e malee biyyi kun biyya hin taatu jedhan , warra lagaan qabsaa’uu malee haqaaf qabsaa’uu hin beekne, warra qumaara jal’inaatiin keessisaanii uke! warra uumaafi uummataaf hin abboomamne, Bara baraan siyaasa gadadoo fi boo’icha gurraachan Saba qaqan! Isaan akkasiitu biyyi diigamteettii , Orimomiyaan Mootummaa hin qabdu jedha. Sammuun isaanii duumessa shiraatiin dukkaneeffameera.
Oromoon uukkaamsaa hamaa irratti raawwatamaa ture Shira sirna mootota Abbaa Irree jalaa obbaafateera.Amma Mootummaa ofii isaan filateen bulaa jira. Hooggansa ilma Abbaa gadaatu itoophiyaa bulchaa jira. Takka Ekeraa boollaatti lubbuu godhanii ittiin uummata burjajessuuf yaaluun mo’amuudha. Sadarkaa uummatni Oromoofi itoophiyaa irra gahe hin beekne. Uummanni Abbaa isaaf ta’u tolchee bareera. Si’aachi Paartii kamis haa ta’u , qaamni kamuu uummata kana goyyomseen galaan Gowwummaa Isa dhoqqaa’uuti.
Uummata itoophiyaa waliin uumaatu jira! Humni keessaaf alaan biyya kana diiguuf waixirfatu kamuu ,lammuu akka ol hinkaaneetti ni awwaalama! Kun haqa bor mul’atudha. Irreen hamootaa itoophiyaa hindanda’u. qoromsii fi waraanni hangamii ta’us mul’ataa fi Humna itoophiyaa uukkaamsuuf haamilee hinqabu.
Gudeelchi yeroof nu danqes falaxamee , daaraa ta’uunsaa hin hafu! Baala waraanteen maasii keenya weeraartes walitti dachaafamtee Isa dhumaaf murtoo argatti! Loye galaan nukeessa harka naqaxes gingilfamee toora isaaf Malu qabata! lootee galtuun Wucii wayyaanee fi buchullaan tplf seecca’amanii ni harca’u.
Gulaalliin kana booda geggeeffamu Isa dhumaati! Haafaaf kosora waliin hindeemamu! Saxaxni garee warra diigumsa biyyaa abjootanis ni gubata.
Yeroon Uummatni itoophiyaa “uffee” jedhee boqotu dhiyaateera. Garlameefi gardhabeen ni buqqaati. Kara deemtuuf gadi deemtuun murtee uummata Itoophiyaan ni harcaati!Si’aachi uummanni itoophiyaa boonaa jiraata malee booyaa hinjiraatu! Arrabni siyaasa shiraa arraabu laagaatti oldachaafama. Abjuun gadi galoo qaalaa maseenaakeessatti ukkaamama. Dhiichisni garee dharaa onaadha.
Haloo ! Dhaga’a ! Yaa warra abjuun qacaacaa fi qamaacaa! Itoophiyaan Biyya guddoodha. xiqqoo akka keessaniin hin yaramtu! Itoophiyaan Biyya dhiiga fi lafee abboota keenyaan ijaaramtedha. siyaasa corroqa safaratiin , mul’ata dhoqqee isin laaqamtaniin hin xurooftu!
Alabaan itoophiyaa Bantii addunyaatti ol ni kaafama! Hattuuf gantuutti biyya hin gurgurru! laagaan jal’ootaa moofaa salphinaatiin ni cuqqaalama! Itoophiyaan uummata ishee waliin sodaatamaa, kabajamaa, doonii badhaadhinaa yaabbatteen gaalaana hiyyummaa ni qaxxaamurti! Dhalootaaf missiraachoo gaariitu jira !
Diigumsa lallabuurra ijaaruudhaaf osoo waltumsinee, Wal nyaachuurra osoo waliif nyaannee, waldiinomsuurra osoo araaraaf Wal hawwannee, uumaanis uumatnis Gammachuu qaba. Itoophiyaan akka risaa olkaatee qorumsa ishee mudate gararratti mul’atashee olkaaftee , diinotashee faanashee jalaatti ilaalaa samii badhaadhinaa keessa imalti!
Itoophiyaan Hin Diigamtu!


text:
Hagayya 24,2018
Finfinnee Oromiyaa
Qabiyyee Agartuu Qeerroo
– Qamunyee qabsoo
– Hullufa siyyaasaa
– Goddannisa Siyyaasaa
– Madaa Siyyaasaa
(…Maraatuu cancala hinqabne Baabura seensisuun maraatuu sanas uummata baabura keessaa sanas, Baabura gatii jabeessaa sanas of dhowwachuudha. Akkasuma maraatuu qabsoo Baabura qabsaa’otaa seensisuun qabsaa’ota, isuma mataasaa, fi Baabura qabsoo keenya balleessuudha… )
Moxobii/Xiyyoo barruu
Qabsoon Oromoo shiraaf shimana garaagaraan daddaaqaa dhufeera, shira sanaaf shimina qabsoo kaleessaan uummatni haalaan barnoota fudhatuurraa sobamuuf sossobamuu jalaa baheera sadarkaa jennurra geenyee jirra. Qabsoon Oromoo gufuulee hedduun rukutamee abbuuddoon qabsoo Oromoo gufuu shiraan rukutamaa qaamaa hir’ataa yoona gaheera. Akeekni qabsoo Oromoo diinota uummata Oromoo ofirraa deebisuun alatti qabsoo saamichaaf saba tokko garboomsuuf taasifamaa ture akka hintaane eenyullee kan beeku dhugaarratti ititee yoona gahuusaan hanga har’aa jiraataa dhufeera.
Qabsoon keenya kan diina qabsoo ofirraa ittisaa hinadeemne taanan, hallayyaa dhuma hinqabne bu’uu waliin tokko ta’uu hubataa, qabsoo ofii tikfataa socho’uu qabna jedha Agartuun Qeerroo tibbana. Urursaa siyyaasaaf afaanfajjii guyyaa guyyaan bixxilamaa ooluun Oromoon akka hinsobamne dhaamuu feena. Qamunyee qabsoo qabsoorraa ittisanii tokkummaa argame kunuunfataa qabsoo keenyatti xumura gochuuf dirqama qamna.
Qamunyee Qabsoo
Qamunyee jechuun Sa’a/Loon waan garaagaraa nyaattudha. Qamunyee horii: uffata, feestala, moofaa, fi ka dhibii mara horii nyaattudha. Loon qamunyeen ofiis umurii hindheerattu, moofaa garaagaraa nyaattee sanaan Xeeriin gudunfamee akkasuma akka bifa hinbaane godha. Akeeka waan garaagaraa buttee nyaattu kanaan maatii nagaa dhorkachuu uffata qulqullaa’ee afame alaa buttee nyaachuun akka hedduu nama aarsutti uffata gaariirraa addaan nama baafti. Kun hundi yeroo ta’u akka namni haleelee rukutu miira aarii keessa nama galchuun rakkoo hamaaf saaxilamuurraa ulee rukuttaa namaan sadarkaa cabuurras gahuu malti. Qamunyeen Loonii bakka dhaqxu maratti waan akka malee nama aarsituuf yeroo mara ifatamtuudha. Bakka dhaqxu maratti ulee ykn mokoli’aa(ulee gabaabduu) qopheeffatee hundatu rukutuuf aggama nama hedduutu rukutas. Kun hundi lafa qamunyeen Loonii jirtutti.
Qamunyee qabsoo
Qamunyeen Qabsoo akkuma loonii ilma waan uummata aarsu hojjechuun beekamudha. Kunis:Ajjeesuu, Lafarraa godaansuu, Holola dharaa oomishee qabsaa’ota abaaruu, fi shira hedduu dalaguudha. Qamunyee qabsoo kan jennu jaarmiyaas ta’u kanneen waan badiisaa qofa hojjetaniin Qamunyee qabsoo jenna. Qamunyeen qabsoo qabsoo naaffisuuf nyaatanii dhabamsiisuu irratti qaamota hojjetaa jiraatanidha. Yeroo hedduu qabsaa’ota alanfatanii qabsoo qummunsuu/kineessuu/xiqqeessuu irratti danoomaan dalagan. Ilmaan qamunyee qabsoo kunneen akka dhuunfaattis akka jaarmiyaattis kanneen adeemanidha. Qamunyeen akkuma qabsoo nyaachuuf tattaafataa ooltutti qabsoo isheen naaffiste sun yeroonni akka galaanaa irra galagalus galagalee dhabama taasisuus fagoo miti. Akkuma qabsoo qummunsuuf qamunyee qabsoo ta’an hojiinsaanii deebi’ee isaanuma dhabamsiisa. Torbanoota dabarsaa jirru kana qamunyeen qabsoo wantoota suukanneessoo raawwataniiru. Qaamoonni kunneen lafa Addi Bilisummaa Oromoo fi Mootummaan nagaa biyyattii eeguuf waraana dhaabe jedhutti nagaa biyyaa jeequuf lafa Waraanni Bilisunama Oromoo WBO’n jirutti sakattaa deemuudhaan dhukaasa irratti banuun ajjeechaa raawwatan.
Qamunyeen qabsoo qaamota Mootummaa keessaatti margan kunneen kanneen mootummaaf abboomamuu didanii amala shiftummaan waggoota dheeraaf dabarsan ammallee shiftummaa isaanii itti fufuun nagaa biyyattii booreessuuf WBO sakatta’uu maqaa jedhuun socha’aa jiru. OPDO keessaa qaamota aantummaa uummataa qaban kanneen araaraaf ABO waliin mariitti jiran balaaleffachuuf akkasuma qaamota qabsoo ABO haalaan balaaleffachuu warra jabeessanidha. Qaamotni kunneen mootummaan utuu hinbeekin humna waraanaa biyya jeequ bobbaasuun irreesaaniitti amanaa jiran kan qabsaa’ota lubbuu laatanii uummataaf qabsaa’aa jiran dhabamsiisuu dheebotudha. Qaamota nagaa biyyaa booreessuuf WBO irratti dhukaasa banan kanaan Qamunyee qabsoo jenna.
Maraatuu cancala/sakaallaa hinqabne Baabura seensisuun maraatuu sanas uummata baabura keessaasaas, Baabura gatii jabeessaa sanas of dhowwachuudha. Akkasuma maraatuu qabsoo Baabura qabsaa’otaa seensisuun qabsaa’ota, isuma mataasaa, fi Baabura qabsoo keenya balleessuudha. Maraatuun sun gaafa baabura seenu uummata Baabura sana keessa jiru rukutuu, reebuu fi balaa hedduu irraan gaha. Namni kan baqatu yoggaa ta’u ammoo Baabura sana daawwitii isaa caccabsuun utaalee Baaburas daawwitiisaa miidhee ofiis lubbuun isaa akka dabartutti utaala. Qabsoon keenya maraatuu qabsoo, baabura qabsaa’otaatti seensisuu irraa walaba ta’uu qaba. Maraatuun qabsoo baabura qabsaa’otaa gaafa seenu qabsaa’ota nu duraa akkanni miidhu beekuu nu gaafata.
Qamunyeen qabsoo rakkoowaan hedduu siyyaasa keenya keessatti dhala.
- Hullufa siyyaasaa
- Godaannisa siyyaasaa
III. Madaa siyyaasaa jechuu dandeenya.
- Hullufa siyyaasaa
Hullufa jechuun qaama Loonii gaafan tumatamee qaamni dhiita’udha. Qamunyeen Loonii Dallaa/Kellaa Looni nagaa dhowwataa bulti, Loon tumattee hullufa itti baasuun beekamti. Hullufi sa’aa/Loon irraa kan badus kan hinbadnes jira. Qaamni OPDO keessa taa’ee qabsaa’ota keenya jifatu isa hullufa siyyaasaa nutti baasuu barbaadudha. Hullufa siyyaasaa akka nutti hinbaaneef of eeguu nu gaafata jetti Agartuu Qeerroo torban kanaa.
- Godaannisa siyyaasaa
Goddannisa dagatuu hindandeenye hedduu Oromoon ofirraa qaba. Godaannisi sun akkuma jirutti Qamunyee qabsoo tumannaa taasistuun akkasheen godaannisa siyyaasaa nutti hinfidnetti jabaatuu nu gaafata. Godaannisa darbe kan bara Chaarteraa nu dura qabaa qaamni Godaannisa biraa nutti baasuuf deemu kamuu dinninamuu qaba jedha Agartuu Qeerroo tibbana.
III. Madaa siyyaasaa
Madaan qaama rigata jabaan citudha. Madaa guddaa utuu qamnuu dabalataan Qamunyee Qabsootiin madaa biraa akka hindabalannetti jabinaan qabsoo gochuun amma.
Haala kana keessatti qaamni Tokkummaa sabaa diiguuf socho’uu saatii kanatti diina qabsoo Oromooti. Diinni qabsoo Oromoo qabsaa’ota fakkaatee afaan qabsaa’otaa dubbataa, qaama uummataaf dubbatu fakkaataa qabsoo keenyatti summii biifuun akka dhaabbatu feena.
Injifannoon Uummata Oromoof
Gadaan Gadaa Xumura garbummaati!
Qalbeessaa Dhangi’aatiin
Hagayya 24,2018
Finfinnee Oromiyaa


text:
Itoophiyaan labsii yeroo atattamaa ji'a jaahaa guyyaa kalessaatii qabee hojii irra oolu labsite.
Manni maree ministirootaa lubbuu namaa fi qabeenya irratti badii gahaa jiru irratti gadi fageenyan erga mari'atee booda, ijjannoo kanarra gahuu isaa muummich ministiraa biyyattii Obboo Haylamaariyaam Dasaalanyi ibsaa harra gaazexeessotaaf kenne irratti dubbateera.
Obboo Haylamaariyaam dabaluudhaniis, komaandi poostiin labsii yeroo atattaamaa kana hoogganus waajjira muummee ministirii jalatti dhaabbachuu isaa fi balliini qabiyyee labsiichaa fun-duratti ifa han godhamu ta'uu beeksiiseera.


text:
WASHINGTON, DC—
Hiriira mormii Wixata dabre, Godinaa Shawaa Lixaa, magaalaa Shananitti ba’an irratti rasaasaan madaa’e – gurbaan umuriin kudha-shanii kaleessa du’ee har’a awwaalamuu isaa dubbatu, maatiin isaa. Abebe Lataa Guddataa jedhama, gurbaan kun.
Walakkeessa baatii Sadaasaatti kan Oromiyaa keessatti jalqabe hiriirri mormii amma ille akka itti fufee jiru ka dubbatan dura-taa’aan Koongiresa Federaalawa Oromoo, Dr. Mararaa Guddinaa, hidhaa, reebichii fi ajjeechaan humnoota mootummaas bakkawwan hedduutti uummata nagaa irratti geggeessamaa jira, jedhu.
Shawaa Lixaa, aanaa Jibaat keessatti dargaggoon tokko ajjeesamuu, Arsii Nagallee keessatti immoo namoonni lama ajjeesamuu isaanii dubbatan, Dr. Mararaan. “Wallagga Bahaa, magaalaa Arjoo Guddattuu keessattis namni ajjeefamuu odeffannoo argadheen jira” jedhu.
Hoogganoonni paartii isaanii mana hidhaa waaltaa qorannaa “Maa’ikelaawii” jedhamutti hidhamanii jiran akka maatii isaanii wajjiin wal-argan eyyamuu isaa ilaalchisee ennaa dubbatan, “lubbuun jiraachuu isaanii maatiin isaanii arguun iyyuu waan guddaa dha”. Garuu, motummaan gama biraan namoota hidhuu, reebuu fi ajjeesuu irraa of hin dhaabne. Uummatnis akka duriitti callisee isaaniif bitamaa hin jiru, jedhan.


text:
Jarii kun lamaan gama bitaatiin Floyd Mayweather(US) fi Manny pacquiao (Philippines) warra dorgommii boksiitiin addunyaan beettu. Warri kun tanumaan horii milyoona hedduu harate.
Maani Paakiyuu,ka amma Floyd Mayweather dorgommii yaammachuutti kun nama biyya Ispaanish.Mayweather armaan durattuu marroo marroo tokko wal dorgomanii marroo 12essoo irratti akkuma duruu moo'u Floyd moo'e.
Dorgommii jarii kun bara 2015 wal dorgomeen dorgommii jabana kanaa, fight of the century jedhaniin.Daqiiqaa diqqaatti Floyd doolara miliyoona hedduu harate.
Maanii Paakiyuu guyyaa dheengaddaa namicha Amerikaatti boksiin gurrii bahe, Eediriyaan Biroowner dhahee qaarsiee amma ammoo isatti Floyd Mayweather yaammachuutti jira
Namii Paakiyuun yaammachuutti jjru,Mayweather haga ammaatti marroo 70 dorgomee 61 moo’e tana keessaa warra wak dorgomeen marroo 39 dhahee gaggabse, ufii ammoo marroo 7 moo'amee 2 amoo walqixxee bahe, lanqaansoo jige.
Maaniyuun kun dorgommii guyyaa dheengaddaa hoteelii MGM Grand,Amerikaa Las Vegas keessatti namicha Amerikaa,Adriyiaan marroo 112 dhahee qaarise.
Maanii Paakiyuu nama ganna 40ti namii innii wal dorgome,Adriyaan ammoo nama ganna 32.
Amma nama takkuma naminuu dorgommii tana irratti Paakiyuun amma namicha Amerikaa ka addunyaa keesattu takkuma dorgommin boksiitin namii cinaacha lafaan hin gahin Floyd Mayweatheri waliin wal dorgomuu fedha.
"Diidatti naa bahi siin jedhaa jedhaa itti naa himaa yoo inni eeyee jedhe," jedhee dhaamae, Paakiyuun.
Filooyidii yoo Paakiyuun Adiryeen moo'e sunillee warra dorgommii dawwachuutti jiru sun keessa jira.Yoo dorgommiif yaammatanillee eeyeti fi iyyoollee hin jenne.
Floyd Mayweather kun marroo 50 dorgomee 50nu isatti moo’e tana keessaa marroo 27 warra wal dorgomeen dhahee gaggabse ufii ammoo takkuma namii cinaacha lafaan hin geenne.
Nama isa cinaacha lafaan gahu dhabee jennaan dorgommi dhiisee yuubomee horii miliyoona hedduu bara dorgommiii suniin tuulatetti deebi’e.Horiin innii hin qabaa jedhan $miliyoona 700.


text:
Garbummaa fi Boo’icha itti Xumura Gochuu Qabana!
Damee Boruu:06/30/2020
Ajjechaan Haacaluu Xumuraa Fincila Garbummaa tahuu akka qabuu waan wal nama gaafachiisu miti. Hacaaluun jiraan isaa Wayyaanee Oromiyaa keessaa buqqise.Duuti isaa immoo nafxanyaa akka Oromiyaa keessaa buqqisu mamii tokko hin qabu.
Waa’ee Haacaluu maal jedhee akkan namatti himu hin beeku. Hacaaluun artistii dha. Haacaaluun Haayyuu dha. Haacaluun beekaa dha. Haacaluun Qabsaawaa dha. Haacaaluun jaaalatamaa dha. Haacaaluun qananii dha. Haacaaluun marasiifatamaa dha. Haacaaluun kabajamaa dha. Haacaluun agartuu ija Uummata Oromoo ti.
Haacaaluun hin duune. Haacaaluun dhugaa dubbatee, dhugaaf dhaabbatee, dhugaa falmatee seenaa dogongora hin qabne uummata isaaf tareesee, bareesee ba’aa isaa hunda nutti obaafatee wareegame. Diina hin sodanee, dorsisaaf hin dhiphatee waan itti amanu afaan guutee dubbatee gootummaan aarsaa tahe.
Nafaxyaan kaleessa diina, har’as diina borus diinaa jedhee soda tokko malee, qaxxaleen haati isaa deesse. Haacaaluun lubbuu isaa wareege fardaan Araati Kiloo seenii jedhee afaan qawwee dura dhaabbatee Wayyaanetti geeraretu harka saroota nafxanyaatti wareegame. Kan Uummata Oromoo ganee nafxanyaa gurmeesee, ijaaree fi hidhachiisee Uummata Oromoo ficisiisaa jiru nama nutti ilmaa Abbaa Gadaa jennee Masaraa Minilk galchine Kononeel Abiyi akka tahe hubachuu fi fudhachuu rakkisaa miti.
Haacaaluu namni ajeesise Kononeel Abiyi fi Motummaa isaa waan taheef Haacaaluu eenyu ajjeesse jennee? bitaa fi mirga deemnee barbaadaa hin jirru. Akka nuuf barbaadanis hin feenu. Baran Baraa sobaan uummata keenya burjaajessuuf shirri xaxxamaa jiru dhaabbachuu qaba. Abbaan Gadaa fi Qeesonni dabbalee Kononeel Abiyi akka dhimmaa keenya keessa hin galle ammuma isaan akeekachiifna. Haacaluu eenyu ifatti kan ajjeesse Kononeel Abiyi. Dhuma dubbi ti. Wayyaaneen gaafa aanngoo qabadu Qeerroo Araati Kiloo galii jedhe itti geerare iyyuu Haacaaluu hin ajjeefne. Nafxanyoonnii fi Kononeel Abiyi ajjeechaa Haacaluu kan itti luqqifatanii jalaa bahan tasa hin jiru. Qurxii Quba cite. Yoo dandeenye gumaa goota keenya ni deefanna. Yoo dadhabne ni dhabbamna.
Gumaan Haacaluu guyyaa walabummaa fi bilisummaa Uummata Oromoo ni gabaabsa malee hin dheeressu. Nafxanyoonni Finfinnee keessatti kumaatama hedduun of ijaaranii fi hidhatanii jiru. Barri kun bara Minilki Uummata Oromoo Cabse miti. Nuyis dammaqnee ija banannee jirra. Lammaffaa wal hin gowwomsinu. Wal daguu hin dandeenyu. Ilma Abbaa Gadaa seene gadadoo ilma nafxanyaa Masaraa Minilki galshinee afuura baafannaa kennuun dogongora. Barumsa bareedaa irra argannee jirra. Warri suusii Impaayeera Itoophiyaa qaban araadan isaanii ni bahaaf. Ilma Oromoo of fakkeesse nu gane. Habashaan ganamuun akka nutti dedeebi’aa jiru ni agarra.
Wareegamni Haacaaluu wareegama ilmaan Oromoo hundaa ti. Bahaa, amma Dhihaa, Kabaa amma Kibaa, xiqqaa fi guddaan, dhiiraa fi dubartiin kan hin boonyee fi garaan hin gubanne hin jiru. Lapheen keenya cabee jira. Utuu Haacaluu booyichaan ni deefanna tahe imammaan ilmaan Oromoo biyyaa fi alaa dhangala’e sa’aa muraasa keessatti deefanna ture. Haacaaluun booyichaan hin deebi’u. Haacaaluu fi dhiifnee ofii booyuun keenya bareeda. Yoo Haacaaluu kan jaallannu tahe kaayyoo Haacaaluun kufeef bakkaan gahuun nu irraa eegama.
Haacaaluun akaakayuu Kononeel Abiyi qeequun waan guddaa tahe beektonni, artistonni, akstivistonni, mediyaa fi ijaarsonni Habashaa biyya keessaa fi alaa jiran isaa abaraa fi dorsisaa akka turan bareechinee hubannee jirra. Kononeel Abiyi Uummata Oromo kumaatamaan RIB itti bobaase fixe Aministii internaashinaliin gabaasame dhiyeesse dhaga’uuf yaroo hin qabu jedhe Haacaaluun hammeenya Minilki qeeqnaan gadi bahee arbse.
Yaa Uummata oromoo dhukkuba keenya argannee jirra. Yoo hundeen dhukkubaa argamee qorichi dhukkuba sana fayyisu hin dhibamu. Haacaluu adda duraan kan ajjeesse sidaa Minilki Birbirsa Goroo jiru qeequ dha. Qeerroo fi Qarreen manaa bahe utuu sidaa Minilki sana hin qobsine mana itti deebi’uun salphina. Itti aanee mallattoo maqaa Minilki qabuu hundi, karaa, mana barumsaa, hospital waan barbaade haa tahu Oromiyaa keessaa buqa’ee baduu qaba. Kun (legacy) keeyata Haacaaluun nuuf dhiisee darbe. Baatii darban Gurraachi Ameerikaa George Floyd jedhamu waan seera ala poolisiin ajjeefamee uummatni hiriira bahee waan Siidaa Konoleeftaa tahe biyya lafaa keessaa funyaaniin gataa jira. Galatoomaa Qarree fi Qeerroon Harar waan sidaa abba Haayilee Silaasee gobistaniif. Fakkeenya gootummaa ragaasisaa jirtu.
Uummatni keenya aariin qabamee waan xixxiqaa caccabsaa fi balleessaa irbaataa rasaasaa tahuu hin qabu. Bakka bakka jirutti gurmoofnee tarkaanffii gara Xumura Fincila Garbummaa nu geessu fedhachaa deemuu qabna. Nafxanyoonni fi Kononeel Abiyi rasaasa uummata keenya irratti roobsuun uummata keenya sodaachisuuf yaalaa jiru. Kan Haacaaluun hin sodaanne nutti maal sodaana. Tarkaanffiin keenya maraa gara magaala Finfinnee kan xiyyeefate qabna. Finfinnee irratti wal geenye waan hundaa dura Finfinnee bilisa baafna. Yoo Finfinneen hin bilisoomne immaan keenya qoruu hin danda’u qaroon dhumuun hin dhaabbatu. Bara baraan akka salphanee fi boonye hafna. Uummatni Oromoo soda tokko malee hiree isaa ofiin murteefachuun (article 39) yaroon isa amma. Warri Oromoon nama amata jettan dhaqaa golfaa amadhaa! Abjuu koon Minilki bulguu tahee yaroo hujumoon dhiiga Haacaaluu dhugu argee maraadheen oole. Dhalli namaa bulguu maal haa tahuuf ammata.
Gadaan Gadaa Bilisummaa Ti!
Injifannoo Uuummata Oromoof!


text:
Baqatonni bidruu dhaan Somaliyaa puunt laand irraa gara Yamaniitti imalaa turan 100 caalaa keessaa 10 qilleensa dhabuun ukkaamamanii dhumuu UNHCR ibsa baseen beeksisee jira.
Kana ilaalchisuun waajjira UNHCR sana’a Yaman jiru irraa itti aantuu bakka buutuu dhimma eeguumsa baqattootaa Ann Meeyman ibsa kennaniin,bara 2011 keessa baqattoota kuma 30 ta’an handaara galaana Yaman ga’uu isaanii fi kanneen keessaa harka caalaan lammiwwan Itiyoophiyaa ta’uu ibsan.
Bidiruun dilbata darbe Somaliyaa Puuntland irraa gara Yemanitti qajeelaa turte tokko keessatti namoonni 10 kutaa mootarri bidiruu keessa jiru kan qilleensa hin qabaanne keessa kaa'amanii ukkaamamanii du'uu isaanii ibsanii jiran.
Baqattoonni biyyoota gaanfa Afriikaa irraa lubbuu ofii oolfachuuf jecha dheessan kun karaa seeraan biyya ofii keessaa ba'uu waan hin dandeenyeef jecha, mala argameen dheessuuf yeroo yaalanitti immoo balaa suukanneessaa akkasiif kan saaxilaman ta'uu Ann Meeymaan ibsaniiru.
Gabaasa guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa


text:
Dhiheenya BBC Afaan Oromoon, Oromoota Keeniyaa bulchiinsa Taanaa Riivar yookiin ‘Taanaa Rivar Kaawuntii’ jedhamu keessa jiraatan waliin turtii taasiseera.
Gaaffiilee ummanni Oromoo kunneenis attamiin gara kana dhufan? Bara meeqa asi jiraatanii fi eessa irraa ka’an? Jedhaniif deebii argachuuf, jaarsaa fi bakka bu’aa Oromoo Ormaa kan ta’an Haajii Kullisa Boonaa dubbifneera.
Godaansi ummata Oromoo kun Itoophiyaarraa bakka amma jiraatuutti taasisee ganna hedduu dura akka ta’e, Hajii Kullisa Boonaa ni dubbatu.
Akkaataa itti lafa jireenyaa isaanii kan duraa Meegga irraa ka’un as gahanis yoo ibsan: ”Nuti Itoophiyaadha kan goddanne ganna 523tiin dura. Tulaa Saglan ykn Meegga irraa kaanee Moyaal dhufnee, gara ammaa jiraannu kanatti dabarre.”
Akka maddeen dubbifne BBC’tti himanitti, warri Tulaa Saglan Booranaa qoteellee warra kana ta’ulleen himu.
Akka aadaatti hayyuun duri biyyaa bahe hin fagaattu, bakka murtaa’ees malee. Haa ta’u malee, gosi tun godaanu feena jette yaada dhiheeffate hayyuun dhowwan. Abbaan Gadaa gaafasi Abbayyii Baabboo Orroo jedhu, jechuun akkamiin godaansaaf akka eegalan himu jaarsi biyyaa kun.
Achii warri Boranaa hayyuu tokko (Jiifa) kan maqaansaa ‘Kottee Gooloo Waataa’ jedhamu obboolleeyyan keessan dhaqqabiitii deebiisi jechuun Oromoota godaanaa turan (Wardaa) itti ergan jechuun himu Hajii Kullisa.Namni akka warri Wardaa hin godaannee amansiisuuf dhaqees, guyyoota torbaaf isaan waliin turanilleen lakkii hindeebinu, nuti isiin irraa Orminee nuti Orma jechuun maqaa ofiitti moggaasanii diduun goodaanan jedhaniiru.
Akka Hajii Kullisa irra hubanneetti, maqaan Orma jedhuu kunis erga Oromoon Wardaa biyyaa bahanii booda kan baheefiidha. ‘Ergasii maqaa isaanii duraa Wardaa irraa gara Ormaatti geedaramu. Wardaa Oromoodha’ jedhu jaarsooliin hawaasa kanaa.
Bakki Wardaa jalqaba irraa ka’ees Itoophiyaa lafa Melbanaa jedhamu fi Godina Booranaa ammaa keessa iddoo osoo Meeggaa hingahiin argamu ta’u Hajii Kullisaan himu.
Isaan boodas hayyuun akkana jechuun raage jedhu Haaajii Kullisa, ”Nuti waliin dhalannee obbooleeyyan. Dandeettanii nurraa hin ormitan. Mee gargar teenyee wal ijibbaanna. Kanaafuu deemaa halaala teenyee wali yaa ilaallu. Godaantanis yoo ganni 512 geessuu, ijoolleen lama ni dhufu. Isaanis gurbaa Wardaa diimaa fi gurbaa Boranaa gurraachattu wal nubarsiisa,” jechuun raajan.
”Oromoon Wardaas akkanaan godaantee gara lamaatti gargar baatee. Inni duraa kan garee Anna Akkar dura deemu yoo ta’u, kan lammeessoo ammoo kan Anna Bakkeetiin ogganaman turan. Isaan lamaanuu warra Wardaati. Lafti awwaalcha namoota Oromoo gadaansisan lamaanu Anna Akkarrii fi Anna Bakkee amma har’aatti illeen jiraachuu isaa himu. ”
Haa ta’u malee, gosa Oromoo Wardaa godaanee kana keessaa gosti Karrayyuu jedhamu Booranatti hafuun hanga har’aattis achuma akka jiran himama. Tulaan Saglan Booranaas keenyaa” jechuun maqaa saglaniituu tarreessuu Haajii Kullisa.
”Gareen Anna Akkar dura deemu gara galaana saalaluu (Gara biyya Sudaanitti) qajeelan. Haa ta’u malee, gaafasi bokkaan cimaa waan tureef, lolaafu bahuu dadhaban. Kanaafu deebi’uun karaa Elwaaqi kan amma ‘kaawunti Maandeeraatti’ argamtu qaxxaamuruun Booranaa ummata jalqabaa keessa achi jiraatuutti baate. Achi keessa darbuunis Boorana Waajjir qubatuutti godaanan,” jechuun haala godaansaa Ormaa dubbatu jaarsi biyyaa kun.
Dhiibbaa adda faffaca’un fide
Akka Haajii Kullisaatti, ”Gareen inni lammeessoo kan Anna Bakkeetiin ogganamuu ammoo, karaa Dhaaddacha Warra Abbi bahuun galaana Saalalu qaxxaamuranii lafa Waam jedhamuufi kan amma Somaalee keessatti Jubaa Laand jedhamuun beekamtu seenan.”
Haa ta’u malee, booda keessa gosti biraa lafa biyya garaa garaa irraa dhufuun bakka isaan dursa qabatan erga qubataniin booda, waraana isaan irratti banuun miidhaa baayyee isaan irraan gahuulleen himu jaarroliin.
Kanumaanis wal qabatee Gadaa dabalatee aadaan Oromoo Ormaa duraanii baayyee hafaa dhufusaalleen himu.
Kana qofas miti, sababii dhiibbaatiin Oromoon Wardaa hedduun illeen gara Somaaleetti geeddaramuun afaanii fi amantii geeddarachu himu jaarsi kun.
Raajiin himame maal irra gahee?
Ammas Ormi erga Itoophiyaarraa godaane ganna 523 guuteera. Walumaa galattis wayita ammaa kanatti Oromoon 200,000 ol ‘Kaawuntii Taanaa Riivar’ kana keessa akka jiraatan maddeen ni agarsiisu.
Raajiin bara sanatti himamee turees dhugoomu himu Hajiin.
Ijoollee gama lamaanu dhalachuun Ormaafi Boorana walitti akka fidan himameef keessaa gama Wardaatii isaanumti Haajii Kullisa ilma gama Booranaatii dhufe waliin ta’uun waggaa 10’n dura Boorana deemuun Oromoo achi jiru dubbisuu isaanii himaniiru.
Akka abbootii isaanii irraa odeessatanittis, Oromoon saddeeti jedhu. ”Isaanis Oromoo Shawaa, Arusii, Walloo, Wallagga, Jimma, Gujii, Boranaa fi Wardaa. Kan biraalleen ni jiraatti ta’a garuu jaarsooliin akka aadaa fi hidda dhaloota keenyaa hindaganneef kana nutti himan,” jedhu Haajiin.
Isaan keessaayis angafni Oromoo Boorana. Kanaaf abbaan gadaas Boorana irraa kan mudaman jedhu.
Kana booda hoo maaltu yaadame?
Barri namni itti akka wal barbaadu raajii himaan dubbatamee sunis amma kan gahee fakkaatti jedhu bakka bu’aan Oromoo Ormaa Haajii Kullisa. Kanaafis ”Kunoo haaluma raajii gannaa 512 dura himameetiin, anu asii ka’uun Itoophiyaa Boorana dhaquun gurbaa Dirreetti dhalate kan Oromoo Booranaa waliin Booranaa gaafadhee deebii’eera,” jedhaniiru.
Guyyaa Boorana gaafachuuf Itoophiyaa deemanittis, jaarsooliin Booranaas bara kanatti ijoolleen lama akka walitti nu deebiisan raajiin himamuusaa abbootii keenya irraa hubanneera. Ammas isumatu raawwate. Kana boodas Oromoon tokko taatii nuun jedhan jechuun guyyaan tokkummaa Oromoo dhiyaachuu himan.
”Duraan gargar bannee. Amma wal baranneerra. Oromoon as jiruufi kan Itoophiyaa, akka wal baranii walitti dhufaniin barbaada. Akka wal baranii walitti diraman feena. Yeroon Oromoon itti tokkoomu guyyaanis geettee jirti,” jechuun hawwii tokkummaa Oromoof qaban BBC’tti himaniiru.
Maddi BBC Afaan Oromooti


text:
Haanga’oonni waraanaa U.S Mootummaan Maalii waliigalteen dhaaba Raashaa Waaginer Guruup jedhamuu wajjin taasisaa jiru akka morman himaniiru.
Mootumaan yeroo biyya Maalii akka loltootaa mootummaa biyyatii fi Umnoota tikaa leenjisuuf Miseensotaa dhaabaa biyya Raashaa Waaginer guruup jedhamu 1000 ji’atti doolaraa miiliyoonii 10 fi qaxii 8 kafaluudhaan qacaaruun isaanii gabaasameera.
Dubbi himtuun ministeeraa Ittisaa Yunaayitid Isteets Siindii Kiing VOA ti akka himanitti gabaasin kun dhugaa taanaan rakkoo Maaliin yeroo ammaa keessa jirtu furuudhaaf yaalii hawasin adduunyaa gochaa jiru jeequudhaan tasgabbii biyyatii rakkina keessa kan galchuudha.
US yeroo ammaa gargaarsaa leenjii Motummaa Maaliff keenaa jirtti.
Biyyaa sochii shorokeesumaatiin jeeqamaa jrituu maalii keesaa waraan ishee 2000 kan bobbaaftee turte biyyi faransaay loltoota ishee dhiheenya kana baasuun ishee gabasaameeraa.
Mootumaan yeroo Maalii waligaltee dhaabbata raashaa kana wajjin taasifameera jedhamu kan akka haalaa jiru gabaasameera.


text:
Pirezidaantiin naannoo Somaalee kun wanjala gugurdaan himatan.Taatullee torbaan dabre keessaa eegii beellama mana hidhaatii deebiheen duubatti amala hamaamaa poolisiin wal dhabsiisu,ka mana hidhaatti deebihuu diduu fi waan heddu irratti argan jedha daarekterii darkterii daarekteroota wanjala biyyoolessa miidhuu tohatu obboo, Fiqaaduu Tseggaa yoo waan jiraa Finfinnee bilbilaan itti hime.
Tana maleellee daawwitii fi balbala mana itti hidhanii caaccabsee tun ammoo amala nama miliqee bahuu fedhuuti.Amala namii mana hidhaa jiru irratti arguu hin malle irratti argan.
“Amala shiftaa, nama seeraa jala hin jirre qabu irratti argan.Daawwitii fi balbalatii innii cabsee jedhan mana hidhaa koomishiinii poolisii Finfinnee amma isa itti hidhan.”
Akka daarekterii kun jedhutti obboo Abdiin mana hidhaa eegumsa guddaa qabu sun keessaa bahuuf malachuuyyuu hin malle.
Pirezidaantii naannoo Somaalee kana duruu kophaatti hidhan.“Obboo Abdii isumaafuu jennee gaafuma qabaniiyyuu kophaatti hidhan.Wannii isaan himatanilleen wanjala gugurdaa.Namii itti dallanee haaloo itti bahuu fa dandahaa jedhanii kophaatti hidhanii balbaluma mana itti hidhani sun caaccabse.”
Gama kaaniin obboo Abdiin pirezidaantiin naannoo Somnaalee ka durii kun yoo hedduu mirga dhabee jedhee himata obboo Tseggaayeen ammoo namii akka isaa mirga argateeyyuu jedhanii nu himatan jedha.
“Abbaan fedhe laaluu dandahaa mana isa itti hidhan.Nami hedduun isuma waan isaa tolchan nama dhibii hin tolchan. Saatii fedhanitti dhufanii dubbisanii haga fedhe waliin turan.Namii irraa hin citu.Innii maaniin nama caale jedhanii poolisii gaafataniiyyuu.Mirgii innii dhabe hinjiru.”
Akka daarekterii kun jedhutti pirezidaantiin naannoo Somaalee kun karuma dandahuun akka wannii himataniin irraa lakkisan tahuuf mana murtiillee dhugeeffachiisuusf tana tolcha.
“Kun amaluma isaatii woma irratti argine. Yoo hedduu mana akimi dhaqaa jedha kun mala miliqaniin jenneen shakkina.Mirga mana akimii dhuunfaallee akimachaa bahe.”
Obbboo Tsegaayeen adoo silaa taatee obboo Abdiin mana hidhaa cabsee bahuu fedhaa jedhanii jennaan tun gaafiiyyuu hin qabdu.Namii lafa eegu jiraachuu baannaan waan hin baaneef hin qabu jedha.
Obboo Abdii Mohaammad ammoo 'mana hidhaatii bahuuf hin yaalle' jedhe.


text:
August 10, 2021
Ibsi waajjiricha irraa kennamee, TPLF Itoophiyaa diiguuf humnoota biyya keessaa fi alaa wajjin hojjechaa turuu himuun, humna shororkeessaadha jedhan kana irratti tarkaanfii cimaan fudhatamuu akka qabu waamicha dabarse.
Haleellaan TPLF bane uummat
August 5, 2021
Dargaggoo ganna 28 fi ogeessi fayyaa hospitaala riferaalaa yunvarsiitii Wallaggaa, Gammachiis Moosisaa, Adoolessa 24 bara 2013 fuudhee guyyaa tokko booda manaa bahuun achi buuteen isaa dhibame.
Maatiin erga barbaadanii dhabaniin boodarra poolisii
August 5, 2021
Baangilaadeshitti bakakkaan bu'ee yoo xiqqaate namoota cidharra turan 17 ajjeesuu qondaalotni mootummaa himan.
Mishirricha dabalatee namootni biroo 14 tahan ammoo miidhamaniiru. Misirrittiin ammoo yeroo sana garee keessummoota cidharra turan wali
August 5, 2021
Ministirri Dhimma Alaa Ameerikaa Antoonii Biliinkan dhimma yeroo ammaa Itoophiyaa keessa jiruufi waa'ee adeemsa motummaa ce'umsaa Sudaan ilaalchisuun Ministira Mummee Sudaan, Abdallaa Haamdook, waliin mari'atan.
Aangaa'oonni lamaan waraanni kaaba