text:
Thursday, April 10, 2014
Finfiinne and Hawassa the Two Ethiopia’s Largest Kush Nations’ (Oromo & Sidama)
Land is Becoming a Battlefield over Which the Settlers Compete Unlawfully Displacing Legitimate Owners!
የሀዋሳ መስፋፋትና የሲዳማ ህዝብፈተና!
By Desalegne Mesa (https://www.facebook.com/mdesalegne) April 09, 2014
ከቅርብ ዓመታት (1950ዎቹ) ወዲህ ከተመሰረተቱት ከተሞች አንፃር ሐዋሳ ጥሩ የሚባልእድገት ጎዳና ላይ እንዳለች የሚታወቅ እውነታ ነው፡፡ በተለይም ተፈጥሮ በለገሰቻትውበት ምክንያት ሁሉም ሰው ለማለት በሚያስችል መልኩ ልቡ ወደ ሀዋሳ ሽፍተዋል፡፡ነጋዴዎች ፣ ጎብኝዎች የመንግሥትና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ምርጫና መሰብሰቢያአየሆነች መታለች አዳሬ-ሐዋሳ፡፡ ይህንን የህዝብ ፍልሰትንና ፍላጎት ለማስተናገድናለማርካት ይመስላል የተለያዩ ሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች (የማን ናቸው?)መበራከትጀምረዋል፡፡ የተጠቀሱት ሁሉ የከተማዋን ተጨማሪ ውበት ስለምሰጡ ጥሩ ናቸው፡፡ከዚህም ያለፈ የተለያዩ ፀሐፊዎች ስለ ሀዋሳ ውበት፣ ሳቢነት፣ ሳብነቱን ተከተሎ እየተከሰቱያሉትን ወጣ ያሉ ተግባራትንና የሀዋሳ ሂሊውና የሆነው የሀዋሳ ሀይቅ ብክለትናስለተደቀነበት ፈተና ጽፈዋል፤ ለሚመለከታቸው ይጠቅማል ያሉትን አስተያየቶችንምለመሰንዘር ጥረት አድርገዋል፤ የሚሰማ ከተገኘ፡፡ ነገር ግን የዚህ ፅሑፍ አዘጋጅ ትኩረትለመስጠት የሚፈልገው የከተማውን ያልተጠና መስፋፋትን ተከትሎ እተጎዳ ስላለውህብረተሰብና ስለተደቀነበት አደጋ ይሆናል፡፡
ከላይ የተጠቀሱት የከተማይቱ መሳጭ ጎኖች ቢኖሩትም በዛው ልክ ደግሞ የህዝብ መከራየሚያበዙ፣ ከአካባቢ ወጣ ያሉና የምዕራባውያን ባህል መበራከትና ነባሩን የአካባቢውንባህልና ትውፍት በመዋጥ ረገድ ከፍተኛ አሉታዊ ተፅዕኖ ያሳድራሉ፡፡ ይህ ወጣ ያለ ነገርእንዳይከሰት ለህዝብና ባህሉ የሚቆረቆር ስርዓት መገንባትና ስርዓቱን የሚመሩ ሰዎችምየአካባቢውን ባህልና ትውፍት በሰለጠነ መልኩ ለጎብኝዎችና ለአዲስ ከታሚ ህዝብበማቅረብ የባእድ ባህልና አሰራሮች ቦታ እንዲያጡ ማድረግ ኃላፊነት ከሚሰማው የህዝብመሪ የሚጠበቅ ተግባር ነው የሚሆነው፡፡ ነገር ግን ይህ ነገር በሀዋሳ ከተማ ተኩረትየተሰጠው አይመስልም፡፡
በሌላ በኩል የአካባቢው ኅብረተሰብ በኢኮኖሚ እራሱን ችለው ለሌሎች ሀገር በቀልአገልግሎቶችን ማቅረብና መሸጥ በሚችል መልኩ ቀደም ተብሎ ሊቀረጽና ለከተሜነትእራሱን ያዘጋጀ ዜጋ በሂደት መፍጠርም ወሳኝ ጉዳይ ሆኖ ሳለ በዚህ ረገድም ምንምየሚታይ ነገር የለም፡፡ ይልቁንም ከተማ ያለቅጥ እየተስፋፋ ለ”ዘራፊዎች” በር እየከፈተይገኛል፡፡ የከተማው አመራር ለአካባቢው ህብረተሰብ ድንገት አካባቢው እንደተወረረያረዳና ከአርሶ አደርነት ወደ ከተሜነት እንደተሸጋገሩ በአንድ ገጽ ማስታወቂያ ያሳውቃል፡፡ከዚህ በኋላ መሬት አይታረስም፤ አርሶ አደር የነበሩ “ከተሜዎችም” አርሶ በምግብፍጆታ እራሳቸውን ከመቻልና የተረፈውንም ለገበያ ከማቅረብ ፋንታ ሊሸምቱ ገበያመውጣት ይጀምራሉ፡፡ በአንድ ጎጆ ስር የተሰበሰቡ የአርሶ አደር ልጆች እያደጉ ሲመጡናየራሳቸውን ጎጆ ቀልሰው መውጣት ቢፈልጉ የሚቻል አይሆንም ምክንያቱም በከተማታቅፈዋላ፡፡ አልፎም ህገ ወጥ ግምባታ ሰሪዎች ተብሎ የሚደርስባቸው እንግልት በጣምከፍተኛ ነው፡፡ በአንፃሩ ደግሞ አከባቡ በከተማ አስተዳደር ስር መታቀፉን ያወቁየ”መሬት ነጋዴዎች” አካባቡን ይወሩታል፡፡ ገዝተው ይሸጣሉ፤ ሽጠውም ይገዛሉ፡፡
አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ሀዋሳ በሁሉም አቅጣጫ በፍጥነት እየተስፋፋች ትገኛለች፡፡አሰፋፉ ደግሞ ቅድመ ጥናት ያልተደረገበትና ወሰን ያልተበጀለት ሲሆን አዲስ ጎብኚዎችናለመኖር በሚወስን ሰው ብዛት ብቻ ድንገት የሚለጠጥ ነው ብሎ ደፍሮ መናገር ይቻላል፡፡የከተማው አስተዳደር ለዚህ አፋጣኝና ዘላቂ መፍተሄ በመስጠት የከተማዋን ወሰንከማበጀት ይልቅ “ነጋዴዎች” እና አዲስ ከታሚው ኅብረተሰብ ሄዶ የሰፈረበትንበመከታተል ብቻ የሀዋሳ ክልል እያደረገ የራሱን የፋይናንስ ምንጭ አማራጮችን ያሰፋል፡፡
ለዚህ ጠሩ ማሳያ የሚሆነው ያለአካባቡ ህብረተሰብ ፍላጎት ተከልለው በ”አዲሱ ሊዝአዋጅ” መሠረት እየተሸነሸኑ ለጨረታ የሚቀርቡና ከህዝብ ዘርፎ መንግሥትን የማበልጸግስራ እየተሰራባቸው ያሉት የሃላዴ፣ የዳቶ ኦዳሄና የቡሹሎ አካባቢዎች ተጠቃሽ ናቸው፡፡በተጨማሪም ከዚህ በፊት ከሀዋሳ ክልል ውጪ የነበሩ አካባቢዎችን ድንገት የከተማውአካል በማድረግና ”ለልማት ተፈልገዋል” በማለት አርሶ አደሮችን ያግድና መሬቱንጦሙን ያሳድረዋል፡፡ ከዚህም አልፎ ወጣቶች ከወላጆቻቸው በሚያገኙት ቁራጭ ቦታ ላይየራሳቸውን ጎጆ እንዳይቀልሱ ይከለክላል፡፡ በዚህም ምክንያት የሀዋሳ አካባቢ አርሶ አደሮችሞፈርና ቀንበራቸውን በተሰቀለበት ከተው ሰንበተዋል፡፡
የሲዳማ የባህል ሽማግሌዎች ቁጭ ብሎ ከሚዳኙበት ባህላዊ የዳኝነት ስርዓት ቦታዎች(Gudumaale) ከመገፋታቸውም አልፎ ቡሉኳቸውንና በትራቸውን አስቀምጠውያለወትሯቸው በጉልበት ሥራ የሚተዳደሩና ከእጅ ወደ አፍ የሆነ ኑሮ በስቃይ የሚገፉሆነዋል፡፡ ለዚህም ያልታደሉ አቅም የለላቸው አዛውንቶች ወደ ከተማይቱ ተበትነውየሰውን እጅ ማየት የተለመደ እየሆነ መጥተዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ግጭቶችን በባህላዊናቀለል ባሉ መንገዶች ያለምንም ወጪ መፍታት በሐዋሳ አካባቢ እየቀረ መተዋል፡፡ ስለዚህሁሉም የሚካሰስ፣ የሚፋታና ለሙስና የታጋለጠ(ፍርድን በብር የምያገኝ) እየሆነመተዋል፡፡ወጣቶች ወደ ከተማ ገብቶ በሙያቸው ተወዳድረው እንዳይቀጠሩ በቂ ቅድመማዘጋጃ ነገርና የሙያ ትምህርት ደረጃ ስላላደረሷቸው ጎዳና ተዳዳሪነትና የወጣት ተጧርነትእጣፋንታቸው እየሆነ መተዋል፡፡
በአንፃሩ ደግሞ መንግስትና ተባባሪዎቻቸው ከከተማው በሚገኝ ገቢ ላይራቡ ጠግበዋሉ፡፡እንዳይታረስ የተከለከለው መሬት እየተቆረሰ በልማት ሰበብ ታልፎ ለ”ለባለሀብቶች”ይሰጥና በቅጡ ለምቶ እንኳን መሬታቸውን ለተነጠቁት ቅድምያ የስራ እድል ሳይፈጥሩታጥሮ ይቀመጣሉ፡፡ መሬቱን በመቸርቸር ጥቂት የመንግስት አፈቀላጠዎች በሀብት ላይሀብት ፣ በቤት ላይ ቤት እየደራረቡ መኖራቸውን ቀጥለዋል፡፡ ከላይ የተዘረዘሩትናሌሎችም መዘዞች ዋናው ምክንያት ለህዝብ ያልቆመና የህዝብ ድምፅ ለመስማት ፍቃደኛካለመሆኑም በላይ በሙስና የተጨማለቀ የመንግሥት ስርዓት ሀገርቷን ጨምድደውበመያዙ ነው፡፡ በሌላ በኩል መንግሥት ለከተማ ልማትና እንዱስትሪ ያለው መረዳትናፖልሲ ከከተማ ያለቅጥ መስፋፋትና የጥቂት ሀብታሞች ሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች መበራከትየዘለለ አለመሆኑ ነው፡፡
የሀዋሳ ያልተጠና መስፋፋትና አደጋ ለሌሎች የሲዳማ ዞን ከተሞችም እየተረፈ እንዳለለማንም በተለይም በቅርበት ለሚከታተለው ሰው ግልጽ ነው፡፡ ለምሳሌ ወዶ ገነት ካላትየተፈጥሮ ሀብትና ኢኮኖሚ ምንጭነቷ በርካታ የስራ አጦችን በማስተናገድ እፎይታመፍጠር በሚችል መልኩ እራሱን የቻለና የተደራጀ ከተማ መፈጠር ይቻል ነበር፡፡ ላኮ፣ሞሮቾ፣ ዶረ ባፋኖና ቱላም እንደዝሁ፡፡ ግን ምን ያደርጋል አልሆነም፡፡ ምን ቢሆን?ወጣቱን፣ አዛውንቱንና ሌሎችን የአካባቢውን ነዋሪ ባህል ፣ አኗኗርና እኮኖሚ በማይጎዳመልኩ ከተማ መስፋፋት የሚችልበትንና የራሱ የሆነ ህጋዊ ወሰን (definite city boundary) ቢኖረውና በዚህ ወሰን ውስጥ ብቻ ማደግ(ወደላይና ወደ ጎን)የሚችልበትን አሰራር በጥልቀት በመፈተሽና ተግባራዊ ማድረግና አጎራባች ከተሞችምእራሳቸውን ችለው እንዲቆጠቁጡ ማድረግ ቢቻል የተሻለ ይሆናል የሚል እምነት አለኝ፡፡
ወጣቱንና አምራች ኃይል ብሎም ሁሉንም የአካባቢውን ኅብረተሰብ ወደ ከተሜነትየመሸጋገርያ ጊዜ በመስጠት ከግብርና ውጭ ሌሎችን የገቢ ምንጮችን እንዴት መፍጠርእንደምችሉ በማስተማርና ቀድሞ በማዘጋጀት በተለይም ወጣቱ ክፍል በሙያ የበለጸገ ሆኖወደ ከተማ በመግባት ተወዳደሪ የሚሆንበት አሰራር በጣም ትኩረጥ ተሰተው መጤንያለበት ጉዳይ ነው፡፡
በሌላ በኩል የተቀሩትን ኅብረተሰብ ክፍሎችን (ያልተማሩትን፣ ሴቶችን፣ አረጋውያንናየባህል አባቶችን) የነበረውን ባህላዊ ስርዓታቸውን፣ የአኗኗር ዘይቤያቸውንና የገነቡትንማህባራዊ ህይወታቸውን ሳያፈርሱ (ሳይለቁ) እርሻቸውን እያረሱ እና ባህላዊ ስርዓታቸውንእየከወኑ የሚኖሩበት ቦታ በማዘጋጀት ማስፈርና በከተማው ውስጥ ደግሞ ልጆቻቸውንየሚያስተምሩበትን ቤት መስሪያ ቦታ በመስጠት የከተማውን እድገት እንከን የለሽና የነገእጣፋንታው የጥቂቶችን እጅ የሚመለከቱ ሰዎች የበዙባት ከተማ ከመሆን ማዳንይቻላል፡፡ ማን ይችላል? ህዝባዊ መንግስት፡፡
አለ? የለም፡፡ ምን ይሻላል? ታግለው ህዝባዊ መንግሥት ማቋቋም ነዋ!! ቸር እንሰንብት!
AFO urges to uphold Human Rights of Refugees in Kenya
(Advocacy for Oromia, Press Release, 9 April 2014) Advocacy for Oromia requests the Government of Kenya to ensure that the law enforcement agencies to uphold the rights of all those arrested and to treat them in a humane and non-discriminatory manner.
The press release also emphasizes the need of internal investigations for the breach of the police department orders as issued by the department.
Advocacy for Oromia understands the security concerns of the Government of Kenya and the steps taken to protect the people who live in the country including asylum-seekers and refugees.
As the government does its search to secure the country, at the same time, they have to “to uphold the rights of all those arrested and to treat them in a humane and non-discriminatory manner.” to respect the International law and human rights.
Advocacy for Oromia has been informed that those arrested are held at various police stations as well as at the Kasarani Stadium in a very poor harsh condition.
Press Release Advocacy for Oromia
Woldhabbii Gosoota Oromoo Gujii fi Booranaa Ilaalchisee Ibsa (Yaada) Liigii Dargaggoota KFO’n Kenname
Dhiyeenya kana gaafa 17/07/2006 kaasee guyyoota afuriif wol faana wolitti bu’insa gosoota Oromoo kibba Oromiyaa Gujii fi Booranaa gidduutti taasifameen lubbuun baay’een dabartee jirti. Liigiin Dargaggoota Koongireesii Federalaawaa Oromoo (KFO) gadda guddaan gorsa, ibsa fi yaada asiin gadii kana dabarsa.
Uummati Oromoo dur dur woggoota dheeraan dura gaadisa tokko jalatti woliin bulaa akka ture seenaan ni hima. Uummatni kun uummata Nuubiyaa fi Meero’ee irraa ergii adda baheen booda kibba Itoophiyaa naannoo Madda Wolaabuu, hayyooti seenaa gariin Haroo Wolaabuu jedhutti Sirna Gadaa jalatti haala cimaan of ijaaree, ofiin of bulchaa ture jira.
Jaarraa 16ffaa keessa tuttuqaa warreen Kirsitaanaa gama kaabaanii fi Islaamaa gara bahaatiin irraan ga’aniin sochii taasiseef sababa akka ta’e prof. Tasammaa Taa’aa barreefama isaanii “periodization and some turning points in Oromo history” jedhu keessatti ni ibsu. Prof. Tasammaan qubsuma uummata Oromoo bara 1800-1870 yoo kaa’aan:
1. Yejjuu, Raayyaa fi Azeeboo – Kaabaa
2. Tuulama fi Macca – Giddu Galeessaa fi Lixa
3. Arsii, Baalee fi Kaarrayyuu – Kibba Baha
4. Ituu, Humbeennaa, Anniyaa, Afran Qalloo (Harargee) – Baha
5. Booranaa fi Gujii – Kibbaa Oromiyaa akka jiratan barreeffamuma kana keessaatti kaa’anii jiru.
1. Yejjuu, Raayyaa fi Azeeboo – Kaabaa
2. Tuulama fi Macca – Giddu Galeessaa fi Lixa
3. Arsii, Baalee fi Kaarrayyuu – Kibba Baha
4. Ituu, Humbeennaa, Anniyaa, Afran Qalloo (Harargee) – Baha
5. Booranaa fi Gujii – Kibbaa Oromiyaa akka jiratan barreeffamuma kana keessaatti kaa’anii jiru.
Sochii jaarraa 16ffaa kaasanii haga guyyaa hadhaatti gosooti Oromoo kibbaa Booranaa fi Gujiin wareera Minilikii kaasee hanga gabbaarii Haaylee Sillaaseetti, Qayyi-Shibbirii (Goolii Diimaa) dargiirraa kaasee haga bittaa ADWUItti hamtuu/ balaa dhufe hundaa woliin dura dhaabachaa turanii jiran. Woldhabdeen sababa margaa-bisaanii fi barmaatilee duubatti hafoo akka SIDOOMAA, MIRGAAF wol-ajjeesuu fi WOL-DANNABSUU (saamicha loonii) yeroo garaa garaatti wolitta haa bu’an malee obboleeyyan ta’uu isaanii wollaalanii hin beekan. Woldhabbii akkasii ta uumamtulle aaduma jirtuun dubbatanii araaramaa turaniiru.
Bifuma wolfakkaatuun balaa uumamaa bonaa fi hongee wolitti dheetanii waan qaban wolii kennanii, waan qaban woliin hiratanii darbaa turan. Jabana jabanaan bittaa worra Habashootaatiif weerartoota alaa dura dhaabbatanii aadaa fi Sirna Gadaa isaanii tursanii yeroo ammaa aadaa fi sirna Oromoon ittiin beekkamu Sirna Gadaatiin bulaa kan jiraaniif gosa Oromoota hafaniif haala oonnachiisuun barsiisaa fi dabarsaa gudda godha kan jiranii dha. Oromooti kibbaa kun Arsi haga ta’e dabalatee horsiisee (tiffaatee) bulaa kan baay’atan yoo ta’an horii isaanii dabarsanii wolii kenna, namoota bonni horii jala fixe dabaree dabarsaafi (rehabilitate gochaa), jala fi jaltoo wolii ta’anii, durba wol irraa fudhaanii wolitti heerumsiisanii soddoomanii, hamtuu/balaa galee woliin gaddaanii, gammaachuu woliin dhandhamanii wolitti irkatanii hardhaan bayan.
Haata’u malee seenaa dheeraa biyya Itoophiyaa tana keessaatti baay’innaa fi qabeenya uummata Oromoo kan sodaataniif saamuu kan barbaadan gidduu Oromootaa seenuun wolitti buusanii kaayoo isaanii milkeeffachaa akka turan weerara Minilikii taasisee kaasee hanga guyyaa hardhaati ta’eewwaan muldhatani kanumaa agarsiisu. Kanniin alatti sabuma kana irra kan dhalataniif aannaan saawwaan Oromiyaatiin kan guddatani fedhii hoggantoota siyaasa habashaa guutuuf akkasumas bu’aa yeroo argachuuf jecha saba isaaniitti gara galuun uummata kana wolitti buusaa kan turaniif ammas kan muldhatanii ni jiru.
Gosoota Oromoo obboolloowwaan lama kana giddutti yeroo amma kan muldhates kanan adda hin ta’u. gama biraatiin ammoo mootummaan ADWUI/OPDO gaaffii uummata yeroo deebisuufi gaaffii uummata woldorgommii gosaa (tribal competition) godhee ilaaluu dhiisee fala hatattamaa keennutti irra jira ture. Biyya dimookiraasiin bulaa jira jettuu keessaatti obbooleeyyan lamaan meeshaa ammayyaa hidhatanii dhiiga yoo wol dhangalaasanii fi lafee wolcabsan daawwachuun Oromummaa OPDO gaaffii keessa akka galu taasisa. Raayyaa waranaa Itoophiyaa nageya lammilee biyya bira eeguuf Sumaaliyaa fi Suudanitti yeroo bobbafamutti obboleeyyan lamaan adda-dhoowwuu dadhabee Oromooti 50 ol dhumanii 100 ol madaawan. Kun waan arguu fi dhage’uun nama waan gadiisisuu qofa adoo hin ta’iin gaaffii sammuu fi seenaa nama madeessu.
Uummati tiffatee bulaan meeshaa waranaa hidhatee jiraatu sababa nama dhunfaatiin wolitti bu’uu adoo hin ta’in akkatuma kaleessa aadaa fi sirna bulchiinsa Gadaa ittiin bulaa turaniin furamuu qaba malee gosa fi gosan wolqoodanii yeroo wal ajjeesan waan hin baratamnee qofa adoo hin ta’iin waan nama boochisuu dha. Kana irraa ka’uun liigii Dargaggoota Koongireesii Federaalawaa Oromoo dabalataan dhaamsa (yaada) asiin gadii qaamoota asiin gadiitiif dabarsuu barbaada
Tokkeessoo: Oromoota Gujii fi Booranaa tiif
Biyya kami keessaattuu, saba kamuu keessatti wolitti bu’insi hinuma
jira. Wolitta bu’iisi jiraatuu malee isin uummata kaleessa beelaa fi quufa, baalaa fi hoongee wolgargaartaanii woliin dabarsitanii; wol irraa fuutanii wolitta heerumsiittanii jirtanii, tolaa- soddaa wolii taatanii jirtanii; isin uummata Sirna Gadaatiin buluu woldhaba akkanaa isinirraa hin eegnu wolirraa dhaabadhaa isiniin jenna. Woldhabni keessan kun worra tokkummaa uummata keenna hin jaalanne gammachiisaa jiraa waan te’eefi diinni itti yaadee dhoksaadhaan harka keessaa qabaachuun naqa waan barameef meeshaa diinaa akka hin taanee adaaraa isiinin jenna.
Biyya kami keessaattuu, saba kamuu keessatti wolitti bu’insi hinuma
jira. Wolitta bu’iisi jiraatuu malee isin uummata kaleessa beelaa fi quufa, baalaa fi hoongee wolgargaartaanii woliin dabarsitanii; wol irraa fuutanii wolitta heerumsiittanii jirtanii, tolaa- soddaa wolii taatanii jirtanii; isin uummata Sirna Gadaatiin buluu woldhaba akkanaa isinirraa hin eegnu wolirraa dhaabadhaa isiniin jenna. Woldhabni keessan kun worra tokkummaa uummata keenna hin jaalanne gammachiisaa jiraa waan te’eefi diinni itti yaadee dhoksaadhaan harka keessaa qabaachuun naqa waan barameef meeshaa diinaa akka hin taanee adaaraa isiinin jenna.
Lammeessoo: Oromoota gadi haaftaniif
Rakkoon obboolleeyyan keenyaa raakkoo keenya hunda ta’uu hubannee hidhii xuuxaa caldhisuu mannaa hayyooti Oromoo, abbootiin gadaa gosa Oromoota dhibii, jaarrolee fi beektooti Oromoo hundinuu rakkoon obboolleeyyaan lamanii kun hammaatee itti fufuun eennullee caalaa nu oromoota kan miidhu; yoo sirraa’e nu Oromoota kan fayyaadu ta’uu hubattanii jidduu seentanii akka sirreessitan Liigiin Dargaggoota keenyaa adaraa isiniin jedha.
Rakkoon obboolleeyyan keenyaa raakkoo keenya hunda ta’uu hubannee hidhii xuuxaa caldhisuu mannaa hayyooti Oromoo, abbootiin gadaa gosa Oromoota dhibii, jaarrolee fi beektooti Oromoo hundinuu rakkoon obboolleeyyaan lamanii kun hammaatee itti fufuun eennullee caalaa nu oromoota kan miidhu; yoo sirraa’e nu Oromoota kan fayyaadu ta’uu hubattanii jidduu seentanii akka sirreessitan Liigiin Dargaggoota keenyaa adaraa isiniin jedha.
Sadeessoo: Mootummaa Naannoo Oromiyaa tiif
Gosti kun lamaan araaramee tokkummaa ifii akka cinsatu abbummaadhaan dhimma kana fudhattanii, akka irratti hojjattan harkaa keessanitti kennina. Murteen isin dabarsitan murtee siyaasa ykn bulchiinsa(administrative solution) bira darbee murtee Oromoota tokkoomsu ta’uun aadaa kalee ittiin bullee araara buusa turreen; sirna bulchiinsa Gadaatiin wol faana akka taasistan isin gaafanna.
Gosti kun lamaan araaramee tokkummaa ifii akka cinsatu abbummaadhaan dhimma kana fudhattanii, akka irratti hojjattan harkaa keessanitti kennina. Murteen isin dabarsitan murtee siyaasa ykn bulchiinsa(administrative solution) bira darbee murtee Oromoota tokkoomsu ta’uun aadaa kalee ittiin bullee araara buusa turreen; sirna bulchiinsa Gadaatiin wol faana akka taasistan isin gaafanna.
WAAQI/RABBI NU NAGEESSU!
Liigii Dargaggoota KFO
Bitooteessa 24, bara 2006
Finfinnee, Oromiyaa
Finfinnee, Oromiyaa
=>gadaa
Filannoon Bara 2007 Mallattoo Kufaatii A.D.W.U.I ti.
Galaanaa Alaanoos Irraa Godna Arsii
Addunyaa kana irratti wanti hundinuu dhuma qaba, yeroo fi iddoon raawwii isaa gargar haata’u malee addunyaa kana irratti wanti osoo hin jijjiiramne barbaraan jiraachaa hafu hin jiru. Maatiin ijoollee horeen, mootummaan mootummootan , ji’oonni waggootan , yaadni dullooman ilaalcha haaraan, dukkanni ifaan, ifni dukkanaan, hiyyummaan dagaaginaan, dagaaginni hiyyummaan ,dimokiraasiin abbaa irreetin ,abbaan irree sirna dimokiraasitiin bakka walbuusaa ykn tokko isa kaanif iddoo gadi lakkisaa jiraata. Mootummoonni masaraa mootii itti ta’an keessatti reeffa isaanii arguu fedhan hundinuu abboota irreeti. Aangoo garmalee jaallachuun yoo abbaa irrummaa isaan ulfeessu, ummanni isaan geggeessan gama isaatin mootummaa dimokiraatawaa da’uuf ciniinsifachuu jalqaba. seeliin abbaa irrummaa warroota biyya bulchan keessa naanna’u kun ummanni mootummaa dimokiraatawaa ulfaa’ee akka oofkaluuf kakaasa. sirni mootii h/sillaasee dargu, dargun a.d.wu.i fi dhaabbilee siyaasaa biroo kanneen osoo hin milkaa’in hafaniif akka ulfaa’uuf sababa ta’anis ummanni oromoos ta’ee saboonni cunqurfamoon biroo hanga har’aatti ija dimookiraasii arguu hin dandeenye.Mootummaan wayyaanee bifa barreeffamaan heera biyyattii irratti namni kamiiyyuu dhaaba siyaasaa barbaade deeggaruufis ta’ee geggeessuf mirga qaba jedhee kaa’ee jira.Dhaaba siyaasaa kam irraayis bilisa ta’ee jiraachuu ni danda’a jedhee jira.Garuu dhugaan jiru faallaa kanaati maalif yoo jenne biyyattiin heeran bulti osoo hin taane labsii fi qajeelfamoota nama dhuunfaa miidhuf jecha yeroo yeroon ba’aniin masakamti. Filannoo bara 2007 ilaalchisee mee cunquraa fi gidiraa mootummaan wayyaanee ummata irraan gahaa jiru haa ilaallu.Mootummaan wayyaanee filannoo dhufu milkiin xummuruuf jecha dhiiga ummataa xuuxaa ofiif haala mijeeffachaa jira. Tarsiimoon inni raayyaa misoomaa fi tokko shanee jedhee diriirse mallattoo cuuphaa miseensummaa wayyaanee ta’uun isaa sabboontota oromoo biratti salphaatti hubatamuu danda’ee jira.Kanaafuu sabboontonni Oromoo kanneen hojjettoota mootummaa ta’an tokko shaneen siyaasa waan ta’eef hin hirmaannu jechuun ija jabinaan mootummaa wayyaanee falmaa jiru.
Haata’u malee garuu mootummaan abbaa irree kun tokko shaneen siyaasa ta’ee dhiisee tarsiimoo mootummaan diriirse waan ta’eef hundumtuu hirmaachuun dirqama jedha. Namni tokko hojjetaa mootummaa hanga ta’etti imaammata mootummichaatti amanee fudhachuun dirqama isaati jedha.Summiin tokko shaneen baattee adeemtu hedduudha,marii tokko shanee irratti namni tokko yaada inni kaase waliin galmeeffamee qaama itti waamama tokko shaneef gabaafama. Kanaan booda waajjiratti nama waamun qorannoon ija nama keessaa baasu ilaalcha fi akeeka namaa hubachuuf. Mootummaan Wayyaanee yoom kanaan gahe jedhee ummata dhiise, hojjettoota mootummaa seektaroota adda addaa irra deemuun yeroodhaa yerootti akka isaan miseensummaa guutan dirqisiisaa jira. Namni kam illee buusii dhaabaa ji’aan mindaa isaa irraa qarshii 25 kutuun dirqama jedha.Najaaladhuu jaalala hin taatu jedha Oromoon namni akeeka fi ergama Wayyaanee hubatee beeku miseensa isaanii ta’uu irra dhiibbaa dhufu fudhachuuf murtoon of qopheessan.Godina Arsii ona roobee gandoota baadiyyaa 32 keessatti buusii ijaarsa dhaaban jabeessinu tokkoon tokkoon qotee bulaa qarshii 120 akka buusu dirqisiisaa jira.Namni ani miseensa waan hin taanef hin buusu jedhee mormu ati lammii biyya kanaamiti jedhamee gidirfama.Namni mootummaa misoomaa hin deggarre farra misoomati jedhamee farrajamaa jira.
Mallattoolee kufaatii Wayyaanee mul’isaa jiran keessaa ; Fincila diddaa gabrummaa Qeerroon finiinsaa jiruudha. Yeroo ammaa kana keessatti waantotni mootummaa wayyaanee rifaasisanii yaaddessuun gidirfamuu baayisaa jiruuf diddaan karaa adda addaan waanmulataa jiruufiidha akka fakkeenyaatti:-
-Hojjettoonni mootummaa jireenyi qaalawee jira hojiin nuti hojjennuu fi mindaan keenya wal hin gitu, akkasumas miseensummaa guutuu diduu irraan mootummaa wayyaanee waliin wal finciluu keessa seenuun mootummicha humna buusee jira
-Barattoonni musliimaa mooraa yuunivarsiitii keessatti uffata sharihaa akka hin uffannee fi akka hin saganne yommuu dhoowwaman tole jedhanii fudhachuu diduu,yaadaa fi dhaamsa wayyaanee fudhatama dhabsiisuudhaan laamashessaa deemuun,
-Qonnaan bultoonni dhugaa jiru hubatanii buusii dhaabaa buusuu diduun fakkeenya gaariidha.
Kanaan wal qabsiisee uummata oromoo keessa deemee bakka jabinnii fi sabboonummaan itti cimaa jiru keessatti tikoota isaatiin toohatamuu fi hordofamuu yaadaa fi sochiin oromummaa yoo jabaate ilaalcha diinummaa fi isin ABO dha jedhuun haaluma salphaadhaan mana hidhaatti darbaa jiraachuudhaan kan beekamaa jiruudha, kunis dura isaatiif haalota aanjefachuu irratti mootummaan wayyaanee jabaatus qabsoon uummataa fi Qeerroodhaan wal deggeree jabaachuun isaa waan yaaddesseef ofiis boqonnaa dhabee uummatas boqonnaa dhabsiisaa jira.
=>qeerroo
Na dhaqabaa jetti Finfinneen!
Teessoo Oromotaa haandhura Oromiyaa
Magaala bareedduu hin qabdu fakkeenyaa
Jituuf magariisa lalistuu fi badhaatuu
Madda burqaa uumaa kan taate hawwattuu
Sabni koo siin gammada sittis ni abdata
Haandhura kooti jedhe ormatti odeeffata
Magaala bareedduu hin qabdu fakkeenyaa
Jituuf magariisa lalistuu fi badhaatuu
Madda burqaa uumaa kan taate hawwattuu
Sabni koo siin gammada sittis ni abdata
Haandhura kooti jedhe ormatti odeeffata
Garuu…….
Garuu yaa Finfinnee amma ati kan eenyuti?
Finfinnee ishee jalaqabaa kanuma duritii?
Lakki! ati jijjiramteetta ishee durii miti
Teessoo alagaa malee kan saba koo miti x2
Oromoon si keessaa hir`atee dinni dabaleera
Bareedinni kee duri sun si dhisee demeera
Yaa lafa seenaa qabdu Finfinnee dubbadhu
Rakkina kee himadhu hundatti odeeffadhu
Hin calisiin maaloo kan garaa kee baafadhu
Rorroo kee hin dhoksiin ifatti lallabadhu
Garuu yaa Finfinnee amma ati kan eenyuti?
Finfinnee ishee jalaqabaa kanuma duritii?
Lakki! ati jijjiramteetta ishee durii miti
Teessoo alagaa malee kan saba koo miti x2
Oromoon si keessaa hir`atee dinni dabaleera
Bareedinni kee duri sun si dhisee demeera
Yaa lafa seenaa qabdu Finfinnee dubbadhu
Rakkina kee himadhu hundatti odeeffadhu
Hin calisiin maaloo kan garaa kee baafadhu
Rorroo kee hin dhoksiin ifatti lallabadhu
Wayyoo yaa Finfinnee wayyoo yaa biyya koo
Alagaan siin taphate sitti fide rakkoo
Gadadoo sirra jiruuf ilmaan kee gaddaniru
Garaan isaan gubate imimmaan buusaniru
Alagaan siin taphate sitti fide rakkoo
Gadadoo sirra jiruuf ilmaan kee gaddaniru
Garaan isaan gubate imimmaan buusaniru
Ajaa`iba rabbii kan kee kun maalumaa
Dinni si balleessuuf halkan guyyaa gamaa
Dinni si balleessuuf halkan guyyaa gamaa
Ati hin dhageenye waan siif qophaa`aa jiru
Jarri hin callisne hin dhisne gitiintiruu
Eenyummaakee daran caalatti balleessuuf
Sanyii lammiwwan kee hundedhaan buqqisuuf
Dinni kee qophaahera toftaa haaraa dirirsuuf
Murannoon ka`eera daangaa kee bali`isuuf
Jarri hin callisne hin dhisne gitiintiruu
Eenyummaakee daran caalatti balleessuuf
Sanyii lammiwwan kee hundedhaan buqqisuuf
Dinni kee qophaahera toftaa haaraa dirirsuuf
Murannoon ka`eera daangaa kee bali`isuuf
Finfinnee hin callisiin ilmaan kee waammadhu
Dafaa na dhaqabaa jedhi isaanin gaafadhu
Rakkoo kee itti himi kan garaa kee dubbadhu
Ilmaan kee akka gurma`an cimsii itti himadhu
Gadadoon dhufuuf deemu kan duriin adda dha
Bifaa fi akkaataan hammi isaas guddaa dha
Dafaa na dhaqabaa jedhi isaanin gaafadhu
Rakkoo kee itti himi kan garaa kee dubbadhu
Ilmaan kee akka gurma`an cimsii itti himadhu
Gadadoon dhufuuf deemu kan duriin adda dha
Bifaa fi akkaataan hammi isaas guddaa dha
Ilmaan koo gurmaa`uun tokko ta`u taanaan
Irree jabeefachuun tokkummaan hiriirnaan
Rorroon koos ni hir`ata rakkinnis ni salphata
Sabni koo jabaannaan naaf fidu furmaata
Dhaamsa dabarsaa jirtii dhagahaa Oromootaa
Haandhurri keessan Finfinneen kan taate jannataa!!!
Irree jabeefachuun tokkummaan hiriirnaan
Rorroon koos ni hir`ata rakkinnis ni salphata
Sabni koo jabaannaan naaf fidu furmaata
Dhaamsa dabarsaa jirtii dhagahaa Oromootaa
Haandhurri keessan Finfinneen kan taate jannataa!!!
Bilisuummaan saba cunqursaa jala jiru hundaaf haa ta`u.
Barreesituun walaloo:Hawwii Caalaa
=>ayyaantuu
=>ayyaantuu
EU not financing Ethiopia Renaissance Dam: EU ambassador in Egypt
EU ambassador underlines union's support for negotiated solutions in international disputes; says Egypt has requested presidential poll supervision
A general view shows construction activity on the Grand Renaissance dam in Guba Woreda, Benishangul Gumuz region March 16, 2014. Egypt fears the $4.7 billion dam, that the Horn of Africa nation is building on the Nile, will reduce a water supply vital for its 84 million people, who mostly live in the Nile valley and delta. Picture taken March 16, 2014 (Photo: Reuters)
The European Union (EU) is not funding the Ethiopian Grand Renaissance Dam, said EU Ambassador to Egypt James Moran in a press conference, the MENA state news agency reported.
Moran underlined that the EU is looking into the issue of the Ethiopian Renaissance Dam since it affects many countries. He also said the EU is ready to help any country that seeks its assistance related to this issue.
Moran underscored the importance of negotiations between countries in dispute, in order to reach solutions that benefit all parties.
Egypt, Ethiopia and Sudan formed a tripartite technical committee to study the possible effects of the Ethiopian Renaissance Dam. But the committee's discussions were thwarted in December when Sudanese President Omar Al-Bashir announced his support for the dam during a meeting with Ethiopian Prime Minister Hailemariam Desalegn.
Egypt's foreign minister, Nabil Fahmy, met last week with his Ethiopian counterpart, Tedros Adhanom, at the two-day EU-Africa Summit in Brussels.
According to Al-Ahram Arabic news website, Fahmy said that his meeting with Adhanom included "a frank and open discussion" on the stance of both Egypt and Ethiopia regarding matters of concern to both states, including Nile water issue and Renaissance Dam.
Meanwhile, Moran said that EU foreign policy chief Catherine Ashton is expected to visit Egypt Wednesday to reaffirm the EU's interest in future cooperation and bilateral relations with Egypt.
He said the EU is keen to help Egypt, especially Upper Egypt that has been lately suffering instability amid general poverty.
Moran also spoke about the EU's supervision of the upcoming presidential elections, saying that Egyptian authorities requested the EU supervise the elections. The union has set a delegation upon this request.
He added that the EU did not supervise the referendum on the constitution that took place in January because the request to supervise it arrived late.
Egypt's presidential poll is scheduled to take place in May.
About Britain's move to investigate the Muslim Brotherhood, Moran said that this concerns only Britain and not EU countries.
=>ahram
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Monday, April 21, 2014
Shallamoo Immaanaa itti gaafatamaa humna tikaa Wayyaanee godina Jimmaa Dabalatee Qondaaloti Tikaa 5 Mooraa Yuuniversitii Jimmaa Keessatti Ramadaman. Gaaffiin Barattoota Oromoos Itti Fufe
Ebla 20/2014 Dargaggoonni Baratootni Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa gaaffii mirgaa karaa nagaa
gaafataniif deebiin humna waraanaa fi poolisa federaalaan seeraan ala mooraa Yuuibarsiitii galchuun reebsisuu, humnaan doormii battoota cabsiisiisani galchuun hidhatti guursisuu ta’e.
Gaaffiin Barataa mirgi Uummaanni Oromoo Finfinnee irraa qabnu nuf haa eegamuu, Magaalaawwaan Oromiyaa Finfinnee jala galchuuf adeemsi mootummaan EPRDF gochaa jiru dhaabbachuu qaba, kan jedhuu fi Oromummaa keenyaan ilmaan habashaa nafxanyaan miniliikiin faarsituu maxxansa hinquu jedhamu irratti Oromummaa keenyaan arrabsamnee, tuffatamnee waan jirruuf seeratti nuf dhiyaachuu qaba, barruu arraaba sanyummaa nafxanyootan guutame kana Yuunibarsiitiin Jimmaa library keessa galchuun yakka 2ffaadha seeraatti nuf dhiyaachuu qaba jechuun Ebla 11/2014 iyyannoo bulchiinsa Yuunibarsiitii Jimmatti dhiyeeffachuun ni yaadatama. rakinota kanaan walqabatee barattootni Oromoo yoomiyyuu sirna garboomsaaf hin jilbeeffanne FDG egaalan jabeessuun hanga gaaffiin keenya nuuf deebi’utti jechuun itti fufan, Ebla 19/2014 FDG haalan jabaataa ta’ee gaaffiiwwaan armaan oliif deebii qubsa argachuuf baratootni Oromoo itti fufun qabsoo seenaa qabeessa, qabeenyaa fi mirga nama dhuunfaa utuu hin sarbiin sagalee isaanii dhageesisuu jabeessan.
Haaluma kanaan walqabatee Itti gaafataman Humna Tikaa Wayyaanee Godina Jimmaa kan ta’ee fi ajajan poolisii Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa kan ta’an wal ta’uun humna poolisa Federaalaa fi waraanaa nuf erga barattootni qabeenya barbadeessa jiru jechuun gooftolii isaaniieeyyama gaafachuun humna waraanaa humna olii fi poolisa Federaalaa Mooraa Yuunibarsiitii Jimmatti eeyyama president Yuunibarsitiichaa malee galchuun Baratoota Oromoo reebsisaa, mana hidhaattii guuraa, kaan isin ajjeefna jechuun doorsisa jiru. Mooraan Yuunibasitichaa hundii mooraa waraanaa fakkata. Dabballootni wayyaanee yeroo amma angoo isanitti dhimma bahuu fi ergama diinummaa ilmaan Oromoo irratti gaggeessa jiran:
1. Shallamoo Immaanaa itti gaafatamaa humna tikaa wayyaanee godina Jimmaa.
2.’ Lataa’ nama jedhamu Itti gaafatamaa OPDO mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa
3. Abdulzemad nama jedhamu komand post naannoo kibbaa,
4. Yibelxaal Siraaneh basaasa fi dabballee Wayyaanee EPRDF,
5. Kaliid Abba Tamaam itti gaafatamaa Poolisii Mooraa Yuunibarsiitii Jimmaa, namni (Poolisiin Kaliid) kun bara darbe 2013 nannoo baatii waxabajjii barataa Faasil Huseen barataa Sayikooloojii waggaa 2ffaa seeratu sii barbaada jechuun biroo isatti galchuun reebee nama ajjeesee fi reeffii barataa kana illee qorannoo malee akka maatii isa qaqqabu nama godhe. Yeroo amman kana illee ani aangoo President Yuunibarsiitii Jimmaa qabduu olitti nama qabu jechuun humnaan barattoota Oromoo karaa nagaa Gaaffii mirga gaafatan waraanaa fi humna poolisaa federaalaa galchuun barattoota goola jira. hidhi dhaloota isaa karaa haadha isaa Yeem fi karaa abbaa isa Oromoo ta’uu himama. keessattuu inni lakkofsa 1ffaa fi 5ffaa hojii diinumma halkanii guyyaa ilmaan Oromoo irratti kanneen dalaguun adda dureedha.
Dararaa fi gochaa diinummaa ilmaan Oromoo irratti rawwachaa kan jiru adda dureen namoota kana waan ta’eef uummaanni Oromoo fi dargaggootni Oromoo namoota kana irra akka of eeggatanii fi gochaa cubbamaa fi seeraan itti nama gaafachiisu har’a ilmaan Oromoo irratti rawwachaa jiraniif seeraatti akka dhiiyataan barattootni Oromoo fi Uummanni gaafachaa jiru.
Subscribe to: Post Comments (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tuesday, December 24, 2013
Gumii Aadaa fi Afaan Oromoo /GAAO/ University Finfinnee Diiguuf Mootummaan Wayyaanee Shira Xaxaa Jiraachuun Beekame.
Mootummaan Wayyaanee diigumsa waldaalee maqaa Oromoon ijaaraman irratti aadeffate har’as qaanii tokko malee itti fufee jira.Haala kanaan Gumii Aadaa fi Afaan Oromoo /GAAO/ University Finfinnee keessatti hundeeffamee waggoota dheeraaf ture shira Wayyaaneen diiggamuuf tattaaffiin godhamaa jira.Kuniis sodaa gumii kana irraa qabaniin Koree gumii kanaa yeroo yeroon waamuun gumii kana diiguun gumii saboota kaanii waliin walitti maknee gumii biyyooleessaa/national/ tokko dhaabuun barbaachisaadha,kun garaagarummaa babal’isaa jira malee tokkummaa guddisaa waan hin jirreef diigamuu qaba jechuun doorsisaa jiraachuun beekame.
Koreen gumii kanaa yaada mootummaan isiniin jedhu kana fudhattanii miseensotaa fi deeggartoota amansiisuun dhimma kana irratti hojjechuu qabdu jechuun halkanii guyyaa doorsisuun jiru.doorsisinni ykn shirri kun karaa nama Dr. W/Amanu’eel jedhamu irraan tika Wayyaaneen wal qabatee gaggeeffamaa jira.kun akkanaan haa deemu malee koreen gumii kanaas ta’ee miseensonnii fi deeggartoonni kun yoomuu gonkumaa akka hin ta’iiniifii fi tattaaffii bifa hundaa deemsisuun gumii kana akka dagaagasan hubachiisanii jiru.
=>qeerroo
Madda Salphina Keenyaa
Ittanaa Guuttataa irraa*
Hireen ilmaan namaa yeroo hundaa waan wal hinqixxaanneef carraan isa kaan bitaarra kaaniinimmoo mirgarra akka Abiraamifi Looxii bobbaasti. Uummtni Oroomoos ta’e sab lammiiwwan biraan ulfaatina jireenyaa jalaa miliquuf biyya keessatt ta’e biyya ambaatti bu’anii ba’uun carraa isaaniif ba’ee dha. ‘Mechees maal godhanii, farsoo maskaramii qaxanxan godhanii’ jedhu ollaan koo tokko dur. Waanti godhan injiruuf ittiin bulinnaaf hundumtuu isa maluufi inmalle hojjeta.
Moototni Imaapyerattii kana bitan martinuu yoo haala jireenya saba kanaa foyyeessuuf indandeenyellee hirree diinaa irratti olfudhatamu maqsuuf aarsaa hamma du’aatti kaffalaniiru, baayyeen booji’amaniiru, hidhamaniiru, du’aniirus. Sablammiiwwan yartuuf farra haata’aniyyuu malee Miniiliik, Hayilasillaseenfaa daangaa biyyattiifi ulfina saba isaanii eegsisuuf ciisanii inbulan ture. Barreeffama kana kessaatti saba kootiif mootoota gaarii dha jedhe ibsuu koo utuu hin ta’iin yeroon wal-cina qabe ilaalu ta’uusaa na beekaa.
Kan baranaa garuu baatuudha. Daandiin isaan ka’an sun bifa biraadhaan ‘warraqsi ilmaanshee nyaatti’ akka jedhan sabasaaf falmmuurra akka naachaa boo’aafii nyaachuusaa malee mootummaa sabsaaf falmu arguun waakkuu ta’eera. Mootummaan wayyaanee sabsaaf waan ho’u fakkaataa imimmaan sobaa busaa saaba ofiisaa gaafa raakkoo biyyaa Saudi Arabia tti irra gahe homaa qooda deebii qabatamaa fudhatuuf daannoo sabasaa mirkaneessuu, dhaga’ee akka waan indhageenyee ta’uun, warra jiranii gadiifi kan du’unii ol isa taasisa.
Mootummaa birmaddummaa sbasaarra taayitaafi angoo mataasaaf adda durummaa kennu jarra darban keessatti illee inargamne miti jaarraa qaroominni akka samii olka’e kana keessa. Akkuma dubbachaa jiruu mootummaan wayyaanee warra Saudi Arabia irraa deebi’an kunuunsee simaatee maatii biran ga’eera garuu 1:5 ijaaramaa dhaaba kana deggeeraatii liqii isiini laannaa kanachi wadoon keessan wadoodha jedhee dorsiisaa jira. Kana baqaaf garuu jarri kun ammalle akka bishan laastikii keessaa karaa dhangala’uu barbaaduu karaa biraan biyyatti keessaa karaa ba’aan barbaadaa jiru. Kan tokkoyyuu hin tolle budaan lakku dhalti jedhuu silaa kan baqanne akka itti deebinuuf miti hanga dhugaan jallatte quuquxuutti, mirgi saba keenya sarbamee dabi’uutti jaabannee ittin mormuuf balaleeffachuun fedhii keenyaas dirqama keenyaas.
Maandeellaan ofiisaarra saba isaaf nama jiraatee, diinotasaaf araara godhe addunyaa mara biratti jaalatamaafi seena qabeessa isa taasisee hafe, du’us awwaala garasii seenaan isa waamaa hafa. ‘Yaadannoon nama tola bara baraan jiraata’ akka macaafni qulqulluun jedhu, kana mootimmaa jal’aa akka wayyaanees fuula namaafi waaqaa duratti olka’amee jiraata. Murtoon kan sabaa bal’aafi waaqa guddaa kanaati.
Motuumma akka kanatti gara-jabina qabuu saba isaarratti mullisaa jiru kanrra jijjiramatuu argama jechuun dubbii sobaa ti. Har’as ta’ee bor yoo eejjeennoo ofii keenyaa fudhannee sochoone malee teenyee eeguun” buddeena abjuu” isaa jedhan nutti ta’a. Hojjii dhabuurran kan ka’ee Lammiin keenya biyya isaaniirra biyya hormatti salphinni, gudedamuun fi ajjeechaan irra ga’uu isaaf sabaabni guddaan Mootummaa Wayyaanee ti. Kan Motuummaan keenya akkas nutti ta’ee hormi gochaa amma kana ga’uu yoo nurraan ga’ee waan nu diinqiisiisuu miti “ Sangaa abbaan gaanfa caabse hormi ni burksa” nurrtti raawwateera. Madda hamaa nutti ta’ee kan jiruu kun Motuummaan Wayyaanee sodaa qabnurraan kan ka’ee Bishaan laga ya’uu coree irraa kaafnee hanga galaana isa nuliqimsuutti kan geesiise nuuyi malee Madda hamaa kana dhabaamsiisuuf bakka itti sodaannee liqimfannee jirru keessa of baafnee yoo karaa dandeenyu hundaan irratti qabsoofne duwwaatu furmaata ta’a. Yoo kana hin gonuu ta’ee garuu hanga Wayyaaneen jiruutti salphinni fi hammenyi ulfaataan caaluu nurra ga’uun itti fuufa.
Injiifannoon Uummata Oromoof
* Kan na qunnamuu barbaddaniif: itanaguteta@gmail.com
Gaaffii Dabalinsa Mindaan wal Qabatee Ka’e Irraatti Hojjettooti Hidhaa Laga Abbayyaa 31 Hojii Irraa Arihaman.
Gaaffii dabalinsa miindaan wal qabatee finiinaa ture ittuma fufuun hojjettootni hidha abbayyaa gaaffii kana itti fufinsaan gaafachuu irraa isin duuba falmattoota bilisummaa jira jechuun Wayyaaneen hojjettoota 31 hojii irraa ariite
Bittinnaa’uu keessa mootummaa tasgabbeessuuf wayyaaneen shira shirte keessaa wayyaaneen projektii hidha abbayyaa eegaluu dha. Maqaa hidha kanaanis duula saaminsaa gaggeessaa turte. Hojjettootni hidha kanaa garuu rakkina jireenyaa guddaa keessatti argamuu isaanii irraa dabalinsa miindaa gaafachaa turan. Hojjettootni 5000 ol tahanis gaaffii mirgaa kana finiinsaa turan. Gaaffiin mirgaa kun osoo gaafatamaa jiruus rakkoowwan fayyaa qulqullina irraa mudateen hojjettootni 200 ol tahan rakkoo fayyaaf saaxilaman. Rakkoowwan kana dura dhaabbachuufis gaaffii dabalinsa miindaa ittuma fufan. Mootummaan wayyaanee garuu hojjettoota gaaffiiwwan mirgaa kana akka gaafatan kan kakaasu isini, isin duuba falmattoota bilisummaatu jira jechuun hojjettoota 31 hojii irraa ariitee jirti. Hojjettoota kanneen keessaa
1. Daanyee Garramuu
2. Biraanuu Kiflee
3. Lammii Saamu’eel
4. Tasammaa Dalasaa
Keessatti argamu. Hojjettootni kunneen arii’amuu irraa daran diddaan jabaachuun hojjettootni hidha abbayyaa diddaatti seenuun wayyaanee dhiphina jabaa keessa naqanii jiran.
1. Daanyee Garramuu
2. Biraanuu Kiflee
3. Lammii Saamu’eel
4. Tasammaa Dalasaa
Keessatti argamu. Hojjettootni kunneen arii’amuu irraa daran diddaan jabaachuun hojjettootni hidha abbayyaa diddaatti seenuun wayyaanee dhiphina jabaa keessa naqanii jiran.
=>qeerroo
LEENCI HAQA ISAA DHABE RAFEE HIN BEEKU HALKANII GUYYAA FALMEE HANGA HAQA ISAA GONFATUU GALEE HIN TAA’U!!!
LEENCI ROORRIFAMEE MIRGA ISAATII CAPHE TAKKAA OBSEEN TEENYE EEGA MIRGA ISAA DHABE.
Oromoon eega roorrifamee bilisummaa fii biyya isaa dhabe jaarraa tokkoo ol dabree jira warreen gabrummaa tana osoo ijaan agarruu duuyda shiireeysinee jalatti hin bullu je’e kaaniis hidhame kaaniis du’ee kan hafan ammoo qe’ee isaa irraa buqa’uudhaan biyyoottan addunyaa mara irra faffaca’anii jirachuun isaa beekkamaadha. haaluma kanaan baqattoonni Oromoo kan magaalaa guddoo Swedin Stokholm keeysa jiraataniis hawaasa diddaa gabrummaa irraa biyya isaanii jaalatamtuu dhiisanii bahan keeysaa tokkoo dha. kanarraa ka’uudhaan Hawaasni Oromo kan Swedin keeysa jiraatan dhiheenya kana roorroo ummata keenya kan biyya keeysa jiraatan irratti cimaa dhufe balaaleeyfachuudhan hiriira nagayaa magala Stokholm keeysatti bifa ballaadhaan gaggeeysanii jiran. Mormiin isaan hiriira kana gubbatti dhageeysisan keeysaa qaphxiileen hangi tokko akka armaan gadi kana taha.
1. Hawaasni muslimoota Oromoo tii fii muslimoonni sabaa fii sablammoota adda addaa kan gaafii herraa gaafatanii deebisaan isaanii hidhaa taate marti gad haa dhiifaman akkasuma gaafilee isaaniitiif deebisaa haa argatan.
2. Hidhamtoonni Oromoo kan sababa siyaasaatiin shakkamanii hidhaa jiran gad haa dhiifaman,
3. Ijaarsa hidha laga abbaay sababeeyfachuudhaan horiin hawaasa irraa saamama jiru akka dhaabbatu.
jechuudhaan mormii isaanii guutuu addunyaarrattii fii massmidiyaalee gara garaa akkasuma qaama dhimmi laalu maratti dhageeysisanii jiran.
LEENCI HAQA ISAA DHABE RAFEE HIN BEEKU HALKANII GUYYAA FALMEE HANGA HAQA ISAA GONFATUU GALEE HIN TAA’U!!!!
dhaadannoo ju’uun hiriira isaa kan guyyaa kanaa xumuree jira.
Galatoomaa
Letter of Appeal to President Obama – Re: the Human Rights Situation in Ethiopia
he following is a letter of appeal to President Barack Obama from the Oromo Liberation Front’s (OLF’s) North American Branch.
———————-
December 22, 2013
President Barack Obama
The White House
1600 Pennsylvania Avenue, N.W.
Washington, DC 20500
The White House
1600 Pennsylvania Avenue, N.W.
Washington, DC 20500
Dear Mr. President,
I am writing to you on behalf of myself, Oromo-American and permanent resident members and supporters of the Oromo Liberation Front (OLF)1 in the USA Who are happy to call this great nation their home and enjoy the democracy, justice and human rights it has to offer. Our members and supporters, the vast majority of whom are voting United States citizens, are proud contributors to this nation’s economic and social life.
Mr. President,
As we mourn the passing away of, and celebrate the life and accomplishments of, former president Nelson Mandela of South Africa – “The last great liberator of the 20th century” – we cannot help but remember one of our own – General Tadesse Biru. Gen. Tadesse was another fighter for liberation of his people, the Oromo people, who was assassinated by the Ethiopian regime in 1975. He was, also, the man in charge of training Mr. Mandela when the latter came to our land for military training in 1962.
- Read the Full Letter (OLF)
=>gadaa
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Tuesday, December 30, 2014
Toltuu Tufaa, Porojeektii Afaanii fi Eennummaa Oromoo Addunyaatti Guddisuuf Jalqabde, ‘Afan Publications’ Eebbisiisuutti Jirti
December 30, 2014, WASHINGTON, DC (VOA Afaan Oromoo) — Gaafa tokkoo manii barumsaa tokko ijoollee cufaan afaan keessaniin suuraa kaasaa,wa barreessaa kootta jedhe,jennaan daahimii tokko dadhabe maaliif akka dadhabe gale maatii isaa gaafate.
Toltuun sun irratti garaa hammaatee achi irraa kaatee afaan Oromoo akkamitti sadarlkaa addunyaatti akka guddisuu dandeettu yaaddee hujiiti seente jedha warrii isii beeku.
Hujii Afaan Oromootiin guddisut tanaan ‘Afan Publications’ jettee moggaafte,Toltuun.
Afan Publications ykn ammoo Afaan Publications,porojeekti Afaan Oromoo, eennummaa Oromoo,qulqullinna barnoota Afaan Oromoo fi dandeettii Afaan Oromoo addunyaatti baasanii qarooma jabana kanaatiin wal barsiisuu.
Fedhiin Toltuu akka mana Oromoo,mana maatii Oromoo cufa keessaa kitaabii Oromoo jiraatu.Hujii tana ammoo kitaabaa fi meeshaa barnootaa Afaan Oromootiin barreeffaman 17 barreessitee Muddee 31,2014, Norweey,Oslootti eebbisiisuun jalqabde.
Kitaaba barnoota afurii fi kitaaba suuraa kaasuu,tapha gara garaa tapchiisuun ijoollee afaan barsiisu kana USA fi Kanaadaalleetti eebbisiisuutti jirti.
Akka Toltuun jettettu fedhiin isii guddoon akka namii Oromoo cuftii ijoollee isaanii eennummaa isaanii biyyujma fedhanillee jiraatan barsiisaa guddifatan tolchuu.Toltuun Miilboorin,Awustiraaliyaatti dhalatte barumsa ‘Psychologytiin’ PhD barachuutti jirit.Hujuma tanaaf ammaaf barumsa dhaabee jetti yoo hedduu ijoollee didiqoo wa barsiifu fedhaa jetti,Toltuun.Yoo porojeektintun dhuamtte waan hin dhumanne,” eennummaa Oromoo jabeessuuf hojjadha.”Hujii Toltu hedduu www.afaan.com.au irra jirti.
Mee waan huji isii tana caqasaa.
Source: VOA Afaan Oromoo
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Tuesday, February 2, 2016
Mootummaan Wayyaanee Godina Wallaggaa Anaa Jaarsoo Keessatti FXG Walqabatee Barattoota 26 Irratti Namoota 29 Ragaa Sobaa Waamuun Mana Murtiitti Dhiheessite.
Wallagga Aanaa Jaarsoo Mana Murtii Jaarsoo Keessatti Barattoota Oromoo FXGn himatamanii ragaa sobaa itti qindaayee kanneen hidhaa jiran har’a Guraandhala 2,2016 suuraa muldhisu dha.
Haaluma kanaan guyyaa har’aa motummaan Wayyaannee gaaffiin master pilaniin gaafii sirridha ni dogogorree osoo jedhu baratoota gaaffii mirgaa gaafatan mana murtiitii dhiyeessun Kaabinoota isaaf poolisii dabalatee baratoota 26 irraattii ragaa sobaa namoota 29 qophessun akka addabaman gochuuf bartootaf ummataa gidirsaa jira…bartoota himaatamaniif….namoota irraattii ragaa ba’aan listii akka armaa gadii ta’a.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Gabaasa Qeerroo, Muddee 17, Finfinnee Irraa
Yeroodhaa yerootti akkuma gabaasni dhiyaataa jiru Oromiya keessatti barattootni sabboontotni Oromoo gaaffi mirgaa kan abbaa biyyuummaa kaasuun diddaa finiinsaa jiraachuun dhagayamaa jira.
Gaaffiwwan mirgaa kaánii diddaan jabaachuudhaan mootummaa Wayyaanee yeroo ammaa lafa seenu dhabeera, kallattii adda addaa irraan uummannis tahe barataan haala keessa jiruu fi hojii mootummaa Wayyaanee irratti dammaqiinsaan kaée gaaffii dhiyeessuun gaafachuu irratti argamuudhaan mormii dhageesifataa jiru.
Gaafa Muddee 17,2014 qaalaínsa jireenyaa yeroo ammaa biyyattii keessatti mulátaa jiruun uummanni mootummaa irratti gaaffii kaasaa jiraachuun akkasuma Finfinnee keessatti hoji dhabdoonni kumaatamaan lakkaawaman ilmaan Oromoo lakkoofsaan guddaa tahuun waan hubatamaadha. Barataan wagga hedduu barumsa isaa xumure, bara dhufee darbu barataan Yuuniversitii fi koollejji irraa eebbifamee gara maatiitti galuun maatii irratti baáa tahuu mannaa hojii barbaacha magaalaa Finfinnee keessa jiraataa jiru.
Akka keessa beektoti gabaasanitti bara kana hoj-dhabaan Finfinnee keessa 200,000 ol akka taheedha, keesssatu bara 2014 dachaadhaan kan dabale walumaa gala bara mootummaa Wayyaanee keessa hoj dhabdummaan babaláchuu irraan qaalaíinsi jireenyaa uummata irraas gahaa waan jiruuf dimshaashumatti gaaffiin gama kanaan kaáa jiru mootummaa Wayyaanee hedduu kan yaaddeeseedha, kanumaan hará hoj dhabdoonni wal gurmeessuudhaan mootummaan wayyaanee biyya bulchuu hin daandenye, barataan barumsa booda gara itti deebiú erga hin qabnee biyyattii keessa Yuuniversitii tamsaasuun waan uummataaf yaadu fakkeessee uummata gowomsaa jira. Kanumaan hoji maleeyyiin waggaa sadii ol erga barumsa xumuranii wal gurmeessuudhaan mootummaan Wayyaanee aangoo irraa buú qaba jechuudhaan,kan hin baranne mootummaa keessa taaée qabeenya uummataa saamee jiraata,abbaan qabeenyaa hará qaama mootummaa keessaa kanneen hin baranneedha, kan barate daandii irra jiraatee waan nyaatu dhabee agabuu bula sababaa jedhuun Finfinnee kutaa bulchiinsa Buraayyuu keessatti wal gahuun diddaa dhageessifataa oolanii jiru.


text:
Gootummaan Oromoo seenaan beekamaa dha. Oromoon baroota durii irraa kaasee goota fardaan lolee biyya isaa halagaa irraa tikfachaa ture ta’uus seenaan muldhisa. Dhalooti bara kanaas seenaa Sadaasa 9, 2005 irraatti hojjeteen diddaa isaa kan abbaa biyyummaa ofii kabachiisuuf socho’uun qaama gootummaa abbootii durii ta’uu muldhise. Yeroo seenaa gootummaa Oromoon jaarraa 16 ffaa keessatti raawwatee fi injifannoo bara sanatti galmaahe Oromoof bakka ol aanaa qaba. Oromoon bara gadaan wal ijaaree lafa isaa humnaan sarbame humnaan deebifachuuf socho’e keessatti ganna 72 ykn Gadaa 9 itti fudhate. Falmaa halagaa naannoo isaa jiran waliin godheen naannoo gaanfa Afrikaatti nagaa waaraa baroota dheeraaf(300 ol) buuse. Seenaa fi afuurri sochii dhaloota haaraa sadaasa 9, 2005 eegales seenaa goototi Oromoo Gadaan wal ijaaranii lafa fi mirga humnaan irraa sarbame humnaan deebifachuuf godhan waliin wal gituu baatus wal fakkaata.
Jaarraa 16ffan dura Oromoon akka wal ijaaree sochii lafa isaa deebifachuu godhuu fi sababni miidhaa halagaan irra gahaa ture ta’uu seenaan hima. Biyyaa fi qe’ee isaa irraa hamtuu rukutame. Roorroo hamaan irra gahe kana of irraa kaasuuf toftaan inni dhimma bahe Gadaan wal ijaaruu ture. Haala kanaan jaarraa kana keessa Oromoon Gadaan of ijaaree biyya isaa humnaan sarbame deebifachuuf tokkummaan socho’e. Falmaa gootummaa Gadaa 9 ykn waggaa 72 godhame keessatti wareegama qaalii baasee mirgaa fi lafa isaa harkatti galfate. Humna guddaa naanno gaanfa Afrikaa keessatti baroota dheeraa haga gadaan laafutti sabaatiinsa uumuun humna jabaa ture. Kun seenaa boonsaa abbootii keenya irraa baratame dha.
Dhalooti haaraan hardha lafa irra jiru gootummaa abbootii isaa irraa dhaaleen cunqursaa fi hacuccaa irra jiru of irraa darbuuf harka wal qabatee dide, kaabaa fi kibba, bahaa fi dhiya, gidduu galeessaa iyyee fi iyya walii dabarse, labsii ABO hordofuun walii birmatee ka’e. Falmaa kana keessattis wareega hedduu kan qabeenyaa, dafqaa, imimmaanii, gidiraa, dhiigaa, lafee fi lubbuu baase. Wareegi kunis Oromummaa tikse qabsoo Oromootti lubbuu horee jiraachise.
Sochiin kun gaaffii Oromoo kan mirgi abbaa biyyummaa, bilisummaa fi walabummaaf godhutti lubbuu hore, haaromse.
Fincilli Diddaa Gabrummaa Sadaasa 9, 2005 bifa haaraan eegale tures sochii jaarraa 16ffaa wajjin wal fakkaata. Oromoon bakka jiruu irraa ka’ee faajjii jaallan kaleessaa qabsoo irratti wareegaman kaasuun hawwii biyya ofii irratti abbaa biyyaa ta’uu, bilisummaa, mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu bakkaan gahuu; gaaffiilee mirgi dhala namaa fi dimokraasii akka kabajamu kaasan. Ilmaan Oromoo sababa Oromoo tahan qofaaf mana hidhaa keessatti gidiraa argaa jiran haal duree tokko malee akka hiikaman, namoota seeraan alatti ilmaan Oromoo hidhan, gidirsan, hiraarsanii fi ajjeessan murtii seeraaf akka dhiyaatan gaafachuun bakka jiruu hundatti Oromoon FDG deemsise. Sochiin kun seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti yaadatamaa jiraata.
Akkuma jaarraa 16ffaa keessa Oromoon Gadan of ijaaree sochii godhe ammas kallacha dhaaba isaa ABO jalatti ijaaramee, waamicha dhaaba isaa hordofee FDG geggeesse. Wareegamni itti bahes gatii malee hin hafne. FDG kunis gaaffii fi rakkoo ummata Oromoo keessaa fi alatti beeksise. Fincilani diiddaa mormii muldhisuun wareegama bilisummaan gaafattu baasuun kabajaan namummaa fi mirgi abbaa biyyummaa deebifachuun barbachisaa ta’uu sochii kanaan mirkanaawee.
Sadaasa 9, 2005 kan ummatni Oromoo qabsoo bilisummaa isaa keessatti sochii godhe keessatti qabsoo isaa boqonnaa haaraatti tarkaanfachiise. Oromoon hammeenya diinni irraan gahuuf osoo hin jilbeenfatin sochii isaa guutummaa Oromootti geggeessatti gootummaan gaggeesse. Diinnis haala dhalate kanaan rifachuun shira dhaaba keessaa fi alaan; hawaasa Oromoo keessa seenuu fi ololuun Oromoo abdii kutachiisanii qabsoo isaa irraa duubatti deebisuuf tattaaffii guddaa godhan. Kanaaf guyyaa kanaa guyyaa tokkummaan Oromummaa dhiiga jaallaniin tikfamu ta’uu walii dhaamaa akka armaan gadiitti Oromoon bakka jirutti akka yaadatee oolu dhaammanna.
Injifannoo Ummata Oromoof!!


text:
Beekan Gulummaa Irraranaa
AFAAN OROMOO MAALI?
Oromon Afaan Oromo qaba; Somaaleen Afaan Somaalee qaba; Sidaamaan Afaan Sidaamaa qaba; Afar Afaan Afar qaba. Warri kunneen Maatii Kush Jedhamu. Warri biroo hedduunis akkasuma akaakuu ittiin waamaman qabu.
Afaan meeshaa duudhaan, safuun, eenyummaaf aadaan saba tokkoo ittiin ifatti ba’udha. Uummanni afaan ofii qabutti garagaaramee dubbachuu, dhaggeeffachuu, barreessuu, dubbisuuf qorannoofi qu’annoon yeroo ittiin adeemsifamu akkaataan guddinasaa saffisa cimaa qabaata.
Uummatni Oromoo, uummata aadaa dagaagaa qabudha. Aadaan uummatichaa bifa baay’een calaqqisan keessaas Og-barruun isa tokkodha. Afaan dhalataan Oromoo guyyaa itti dhalatee jalqabee, hanga lubbuun isaa lafa kan irra jiruutti akkaataa itti uummata isaa waliin jiraatu, yeroo gaddaafi gammachuu isaa akkaataa itti dabarsu, aaddaafi uummata isaaf kabaja inni qabu, mataa isaa akkaataa itti naamusaan qabuuf jireenya hawaasummaa keessatti itti hirmaatu murteessa.
Afaan Oromoo afaanota garaagaraa Afriikaa keessatti heddumminaaf bal’inaan dhimma itti bahaman keessaatti argama Afaanichi afaan dubbatamaa qofa ta’ee suuta suutaan akka inni dhabamu taasifamuuf wanni hingodhamiin hinturre.
Yeroo ammaa kanatti garuu hawaasichi afaaniifi aadaasaa bilisa ta’ee dagaagsuufi guddifachuurratti argama. kana ilaalchisee heerri mootummaa naannoo Itoophiyaa keewwaata 5 lakk 1 qooqni Itoophiyaa kamiyyuu mootummaa biratti beekamtii walqixxee qabaatu “All Ethiopian Languages shall enjoy Equal state recognition” jedha. Carraan heera mootummaatiin argame kun ammoo akka og-barruun saba tokkoo dagaaguufi guddatuuf balbala banee jira. Uummanni Oromoos carraa kana keessatti fayydamaa ta’ee jira. Carraa qubee afaan Oromoo ittiin barreessuuf mijatu kalaquufi bocuu keessatti gootni Oromoo Sheek Bakirii Saphaaloo kan iddoo guddaa qabu yoo ta’u, kanneen akka Hiika Awaajii (Onesmoos Nasibii)fi Aster Gannoo ammoo seenaa guddina Og-barruu keessatti kan hundee gaarii saba Oromoof kaa’anii darbanidha.
Ogbarruun faayidaa hammana hinjedhamne ilma namaaf kenna. Kanneen keessaa muraasni: sammuu gabbisuu, ija banachiisuu, bashannansiisaa barsiisuu, eenyummaa hubachiisuu, bal’isanii akka yaadan gochuu, onnachiisuu, aadaafi duudhaa hawaasaa dhalootaaf dabarsuu, falaasamaafi seenaa duraanii asfiduun jiruu har’aa qajeelchuu, ittiin qaroomanii dorgomaa addunyaa kanaa ta’uufi kan kana fakkaatan fa’iif ooluu danda’a. Maddi barreeffamaa ogafaan hawaasichaa. Ogafaanis oromoo lafa xaa’oo ogbarruun irratti margudha.
Sababbin isaa Afaan Oromo baranee miti; afaan waggoota/ganna kumoota dabarse malee. Ganna kumoota keessa darbaa dabarsa dhalootaa dhalootatti fufee har’a gahe. Kannaf afaan kun lataa, daraaraafi mandiyaa jira.
Dagaagina Afaan Oromo Maaltu Agarsiisa?
Afaan Oromo guddicha ta’uu wantootni mullisan jiru. Kanneen keessa tokko jechoota bayyee qabachuu isaa ti. Kana alagaan illee, keessumaa Amaarri, bifa adda addaa tiin ni hubata. Jechoota keenya hedduu fudhataniiru waan ta’eef. (Hayyotni isaanii akka jedhanitti Amaarinyaa keessaa dhibeentaan 30 Afaan Oromo irraa fudhatame). Baayyinni jechoota Afaan Oromo kun bifa adda addaa tiin mullata.
Jechoota bakkaa bakkatti hiika tokko qaban: Inni tokko jechootni hiika tokko qaban (dhimma tokkicha agarsiisan) baayyachuu dha. Fakeenyaaf jechi “baayyee” jedhu kun jechoota dhimma kana (baayyina) agarsiisan biroo yoo xiqqaate sadiitu jiru. Isaanis dannaba, danuu fi hedduu dha.
Jechootni kun qubsuma ykn teessuma lafa jireenya ummatichaa irratti hundaa’ee bakkaa bakkatti inni tokko isa biroo caalaa hubatamuu danda’a. Baayyee inni jedhu gara dhihaa fi walakkeessatti ballinaan beekama. Danuu fi dannabnis gara dhiha bahaa (south west) fi dhihaa akkasumas walakkessa bahaatti (east central) ballinaan beekamu. Hedduun immoo caalmaan bahatti beekama. Caalmaa jechuun kan barbaachise hundinuu bakka hundattuu ni beekamu isa jedhu agarsiisuufi.
As irratti hunda kan jedhu illee akkasuma. Hunda kan jedhu mara fi cufa qaba. Mara kan jedhu irra guddeessa Arsiitti beekama. Wanti tokko maramee wal gahuu isaa agarsiisuu irraa kan madde fakkaata. Cufni immoo walakkeessaa fi bahatti fardii dhagahama. Jiraattotni bakka tokko (fakkeenyaaf ganda) irraa yoo bahe ykn walitti yaa’e man- cufa bahe jedhu.
Jechoota hedduu dhimma tokko ibsan: Afaan Oromo keessatti jechootni waan tokko ibsuuf bifa garagaraa tiin itti fayyadamaman jiru. Warri kun guutuu Oromiyaa keessatti ballinaan beekamu. Haala qilleensa naanno, jireenya ummataa, qanno (ballina), rakko (dhiphina), gootummaa, sodaa wkf kan agarsiisan jechootni Afaan Oromo hiika waliigalaa tokko irraa maddan kumaatama. Fakeenyaaf jechootni ho’ina sadarkaa adda addaa agarsiisan jiru. Isaanis ho’aa, bulluqaa, gubaa, olotaa, danfaa … jedhamu. Ho’aan hangi ho’ina isaa xiqqaa yoo ta’u danfaan garuu bishaan aara baasuu agarsiisa (boiling point). Qabbana irrattis qabbanaa’aa, qorraa, diilalla, qabbajjaa’aa, adoodaa, cabbaa’aa … of keessaa qabu. Hiikni jechoota kanaa sadarkaa qabbanaa’uu (extent of temperature) agarsiisa. Qabbanaa’uun waan tokkoo (fakkenyaaf bishaan ykn qilleesni) sadarkaa xiqqaa irraa gara guddaatti ol ka’uu mullisa. Qabbana kan jedhu qabbanaa’uun waan sanaa xiqqaa ta’uu hubanna. Cabbaa’uu hoo jennu garuu sadarkaa cabbiin itti uumamu (freezing point) ta’uu mullisa. (Qezqazan waan akkasii qabaa?)
Haala ho’inaa fi qabbanaa irratti jechootni keenya baayyachuun tarii ummatni keenya lafti inni irra jiraatu, biyyi isaa Oromiyaan haala qilleensaa irraa-jalaa qabaachuu irraa kana madde
fakkaata. Gammoojjii olotaa irraa hanga baddaa cabbaa’aatti qilleensa garaagaraatu jira. Garaagarummaan qilleensaa kun ummatichi akka inni hundaafuu jecha kennuuf taasiseera ta’a.
Ummatni Oromo jireenya isaa keessatti gootummaatti amana (goota faarsa); nagaan jiraachuuf diina of irraa faccisuun dirqama waan iiti taateef. Sirbi isaa, walaloon, geerarsi, garmaamsi, shaggoyyeen, tirriin … kana agarsiisu. Ummatich goota faarsa waan ta’eef sodaataa hin jaallatu. Sodaataa ni abaara; ni tuffata. Kana irraa kan ka’e jechootni sodaataa ibsan baayyee dha. Isaanis albaatii, daboora, daafura, lunna, sodaataa, xeellaa … faa dha.
Afaan tokko jechoota baayyee qabaachuun isaa wantoota guddina isaa mullisan keessa isa guddicha. Jechootni immoo mala ittiin uumaman ni qabaatu. Afaan Ingilisii (English) akkaataa jechootni isaa itti uumaman wantoota mullisan 14 tu jiru. Akkaataa/mala Afaan Oromo ittiin uumame kan mullisan meeqa akka ta’an garuu ogeessi adda baase jiraa laata? Yoo hin jiru ta’e itti yaaduu hin qabnu? (Egaa jechoota dhimma tokko irratti hiika adda addaa qabaniin maal akka jennu mee walitti haa himnu).
Afaan Oromo baranee miti!!
Baranee jechuun waan barana ta’e/uumame, bara dheeraa kan hin dabarsin jechuu dha. Wantootni irranatti walitti himne marti Afaan Oromo baranee akka hin taane mullisu. Afaan Oromo tarii umrii gara ganna kuma jahaa oli qaba. Lakkoofsi baraa kan Gadaa (dha’aan) illee ganna kuma jahaa ol ta’uun ibsamaa jira. (Maddi ummata keenya walakkeessa bahaa (Middle East) naanno Misir ammaa ti jedhama. Araboonni acchi eega qubatanii gara ganna kuma tokkoo ti jedhama). Kana jechuun afaanichis isuma waliin dhufee har’a gahe jechuu dha. Afaan Oromo baranee miti; natoo dha; buulessa; buleessas; mandiidaa dha; mandiyaa dha; sooressa!! Itti dhimminee baballifachuun immoo gahaa fi dirqama keenya. Daandii kanaan hanga tokko wal arguuf haa yaallu! Didhaa dalootni darbe nuun gahe haa baanu! Afaan Oromo guddicha ta’uu hubannee itti haa boonnu. Itti haa fayyadamnu. Kan ormaa kan ormaa ti; kan ofii ta’uu hin danda’u. Keenya gannee kan ormaa ol kaasuun immoo seenaa keessatti nu gaafachiisa. Keenya balleessuuf gumaachuu illee ni ta’a.
Itti haa fayyadamnu; ittiin haa barreessinu!!
©Beekan Guluma Erena, 2016


text:
Baarentuu Gadaatin | Hagayya 5, 2013
Dhalataan Oromoo kamiyyuu, kan biyyoota alaa jiraatus ta’ee kan biyya abbaa isaarratti wayyaaneen gabroonfamee jiraachaa jiru hawwiin inni bilisummaa gonfachuuf qabu olaanaa tahuun kan wal nama gaafachiisuu miti. Bittaa halagaa waggoota dhibbaa oliif irra ture kana jalaa bahee biiftuu bilisummaa arguuf xiqqaa guddaan, dhiiraa dubartiin Oromoo hundi hawwii guddaa qaba. Eenyuyyuu wantii oduu hin gaafatamin dubbatuu fi of gaafatu yooman harka diinaatii bahee bilisummaa koo argadhaadha? Yooman ajjeechaa, hidhaa, dararaa fi saamicha murna abbaa irree wayyaanee jalaa bahee biyya abbaa kootii keessatti nagahaa fi badhaadhinaan jiraadha dha? Kan jedhuu dha. Kun hawwiin Oromoo ajjeechaa fi dararaa wayyaanee baqatee biyyaa bahee fi kan biyya keessatti yeroo ammaa kana dararamaa jiruu hundaa ti.
Sabni Oromoo; Oromiyaa kallattii kamittuu argamu, hawaasni Oromoo mootummoota Habashaa kaleessaatii fi mootummaa abbaa irree wayyaanee har’aatiin biyya abbaa isaatii baqatee biyya ambaatti argamu; wayyaanee diina qayee isaa dhuftee nageenya isaa goolaa jirtu, diina qayee isaa dhuftee qabeenya isaa saamtee isa hiyyoomsaa jirtu, diina biyya abbaa isaarratti humnaan isa gabroonfattee ajjeechaa irratti raawwachaa jirtu, diina ilmaan isaa baruumsarraa ariitee doofuumaaf isa saaxilaa jirtu, diina lafa isaa gabbataa saamtee gurgurachaa jirtu akka jibbuu fi ijaan arguu hin barbaanne beekamaa dha.
Har’a Oromoon kamuu yoo gaafatame guyyaa tokkoofilleen tahu uummanni Ormoo bulchiinsa abbaa irree TPLF jala buluun salphinaa fi qaaneessaa akka tahe dubbata. Saamichaa fi dhiittaa wayyaanee jala sabni ammana gahu biyya isaa keessatti dararamaa jiraachuun qaanii fi salphina dorgomaa hin qabne tahuu dubbata. Ajjeechaa, hidhaa, dararaa fi saamicha wayyaaneen Oromoorratti
gaggeesituutti nuffuu aarii fi xiiqiin dubbata. Gaafiin jiru garuu diina keenya wayyaanees tahee kan sanaan duraa; mootummoota Habashaa kan jibbinuu “Qalbii fi haasawa afaanii qofaan moo qaamaa qalbiidhan, gochaan jibbina? ” kan jedhuu dha.
Baayyeen keenya waayeen mootummoota Habashaa kaleessa; warreen saba keenya dararaa turaniis ta’e waayeen wayyaanee har’aa yoo ka’u miidhaa kallattiidhaan akka nama dhuunfaatti murnoota kanaan nurra gahee fi akka Oromootti waloodhan nurra gahe yaadachuudhaan qalbiin diinoota keenya kana jibbina. Afaaniinis mana, mana keenya teenyee ni abaarra, ni arrabsina, osoo haruma gateettii keenyarraa bu’anii ni hawwina. Gaafiin jiru garuu qalbiin wayyaanee jibbinee afaanin mana, mana keenya teenyee abaaruu fi arrabsuu cinaatti gochaan hoo sochii murna nama nyaataa abbaa irree kana diigu keessatti ni hirmaannaa? Amma diina saamichaaf nurratti gurmaawee olaantummaa isaa eeguuf nujjeesaa fi dararaa jiru kanaa; nut Oromoon wal gurmeessinee roorroo jalaa bahuuf qaamaa qalbiin, gochaan TPLF irratti tarkaanfii fudhachuuf socha’aat jirraa? Kan jedhuu dha.
Gaafii kana yoo irra deddeebinee of gaafanne safartuu kamiinuu wal madaaluu hin dandeenyu. Diinni caalaatti nu ukkaamsee nu saamaa jiraachuuf gurmuudhaan halakanii guyyaa hojjeta. Diinni qaamaa qalbiin halakanii guyyaa wal ijaaree biyya abbaa keenyaa saamaa jira, sabboontota Oromoo hidhaa fi ajjeesaa, baruumsa dhabalee godhaa jira. Nuti garuu baayyeen keenya gabrummaa jalaa baanee bilisummaa arguu hawwina malee gochaan waan nurraa egamu gumaachurratti dubatti hafnee jirra. Kanneen hafnes baayyeen keenya wayyaanees haa t’au diinoota keenya qalbii fi afaanin jibbina, ni arrabsina, ni abaarra faa ta’a. jibba keenya garuu gadi baafnee qabatamaan,gochaan agarsiisuu keessatti dirqamni kan qabsaawoota muraasaatii fi kan sabboontoota Oromoo bilisummaa Oromoof cichoominaan qabsaawaa jiraniit goonee ilaalla. Kun ilaalcha dogoongooraa, ilaalcha diinoota keenya humrii nurratti dheereessee gabrummaa nurra tursiisee dha. Osoo saba gama hundaanuu guutuu taanee jirruu balaa ilaalcha dogooggooraa kanaan diinni keenya wayyaaneen nu saamaa, ajjeesaa fi biyyaa nu baasaa akka waggaa 22f nurra turtu ta’eera. Fuunduraafis hanga ilaalcha kana jijjirrannee hundii keenyaa qaamaa qalbiin, Goshaan Tokkummaadhan mirga keenyaaf qabatamaan hin sochooneetti, tarkaanfii keessa deebii hin qabne irratti hin fudhatinitti dhiittaan wayyaaneedhaan Oromoorratti gaggeefamu jabaatee itti fufuun hin oolu.
Rakkina har’a keessa jirru kana furuuf fi bilisa bahuuf dhalataan Oromoo dararaa wayyaanee fi mootummoota Habashaa baqatee biyyaa bahee fi bahaa jiru rakkina biyya keessattii fi kaampii baqattootaa Keeniyaa, Suudaan, Jibuuti, Soomaalee, Misraa, Yemanii fi kanneen biroo keessatti isa muudachaa ture garagalee yaadachuu qaba. Biyya amma dahannaa itti aragte taa’ees tahee karaa biraatiin; hawaasa isaa biyyatti yeroo ammaa kana wayyaaneen dararamaa jiruuf mirmachuu qaba. Gongumaa lammii isaa daqiiqaafilleen tahu dagachuu hin qabu. Miidhaa isaa fi saba isaarra gaheef wayyeenee qalbii fi afaaniin jibbuu qofa akka falaatti ilaalee callisuu hin qabu. Sabni Oroomoo guddichi biyya abbaa isaarratti murna wayyaanee bicuudhaan gabroonfamee jiruus gama isaatiin wayyaanee garaatti jibbuu fi gumgumuu qofaan akka ofirraa buqqisee darbuu hin dandanyee hubatee gochaan, tarkaanfii qabatamaan jibbaa fi diddaa wayyaaneef qabu agrsiisuu qaba.
FDG kana ammoo caalaatti biyya keessatti sochoosuuf Oromoon baqannaan haat’uu sababa biraatiin biyyoota gara garaa keessa jiru deeggarsa irraa eeggamu hunda gumaachuun fardii ta’a. hammeenyaa fi gara jabina, dhiittaa mirga namoomaa fi saamicha wayyaaneen Oromoo fi saboota cunqurfamoo biroorratti gaggeechitu tokkummaan ifatti bahee balaaleeffachuu fi Adduunyaaf saaxiluu qaba. jibba wayyaaneef qabu mana taa’ee abaaruu fi arrabsuu qofaan osoo hin taane gadii bahee hiriirra adda addaa sabboontootaan qophaawurratti hirmaachuu agrsiisuun barbaachiisaa fi fardii dha. Humna, mahaalaqaa fi beekumsa qabun qabsawwota bilisummaa deeggaruu fi jajjeebeesuu aadaa taasifachuu qaba. Tokkummaadhan Hundii keenyaa bakka jirruu wayyaaneerratti qabsoofnaan, qaamaa qalbiin gochaan deeggarree tarkaanfii laaleessaa fudhannaan wanti guyyaa gabaabaa keessatti gateetti keenyarraa diina buufnee biiftuu bilisummaa hin qaammanneef hin jiru.
I.U.Of!
B.Gadaa gessogeda@gmail.com


text:
WASHINGTON, DC — Lammiwwan Oromoo Briteen keessa jiraatan, har’a, magaalaa London keessatti walga’uudhaan, “Mootummaan Itiyoophiyaa uummata Oromootti addatti fuuleffachuudhaan, ukkaamsaa fi cunqursaa adda addaa, hidhaa, dararaa fi ajjeechaa irratti geggeessaa jira” ka jedhan balaaleffachuuf hiriira bahanii jiran. Hawaasa Oromoo Briteen keessa jiraataniin ka qophaa’e - hiriira mormii har’aa kana kanneen qindeessan keessaa tokko - Prezidaantii Mana-murtii Oromiyaa durii fi abbaa-murtii Mana-murtii Walii-galaa Federaalaa Itiyoophiyaa durii amma London jiraatan - Obbo Teshaalee Abarraa telefoonaan Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf akka ibsanitti, sababaan hiriira isaanii ijoon, dhiheenya kana – Hagayya 23, bara 2013 halkan Injiiner Tesfaahun Camadaa mana hidhaa Qaallittii keessatti du’uu ta’e iyyuu, kaayyoon isaa sana caalaa bal’aa ta’uu dubbatan.
“Ilmaan Oromoo mana hidhaatti du’uun kun isa jalqabaa miti. Ammaan dura wanneen kana fakkaatan hedduu tu seenaa Oromoo keessatti mul’ate. Fakkeenyaaf Alamaayyoo Garbaa faa. Hidhaa, dararaa fi ajjeechaa tu waggoota hedduudhaaf otuu wal irraa hin citiin addatti uummata Oromoo irratti geggeessamaa jira. Mootummaa Itiyoophiyaa dhiittaa mirga dhala-namaa kana geggeessuu kanneen maallaqaa fi amileen gargaaran keessaa immoo tokko Mootummaa Briteeni. Kana callisnee ilaaluu hin qabnu. Mormiin keenyaa fi iyyannaan keenya itti fufa.” Jedhu, Obbo Tashaaleen.


text:
Guyyaa: July 3, 2013
Gara: Kora miseensota ABO Ameerikaa Bitaa
Garamii: Koree waloo sochii ABO fii THBO naannoo Toronto itti qindeeysuuf dhaabbatte
Jaallawwan,
Qindoomina sochii siyaasa Oromoo kan yaroo ammaa Toronto fii naannoo isitti dhaaboota kee-nya ABO/OLF fii THBO/ULFOn utubamee deemaa jiru bakka buunee, salaamataa jaallummaa tiifii hawwii bilisummaa tan fedhii Oromummaa tiifii jaalala bilisummaa Oromiyaa irraa burqite sagalee takkaa fii hafuura tokkoon gara keeysan hoggaa dabarsinu, gammachuu honga hin qabneetu nutti dhagayama. Nu ofkolchaa! Qunnamtii gaarii isiniin jenna!
Itti aansinee, korri keeysan kora milkii, kora humnoota bilisummaa Oromiyaatiif qabsaawan mara walitti harkisu, jaalalaafii jaallummaa jidduu itt magarsee walitti itichu, qabsaawotaa fii sabboontota Oromoo walitti urgeeysee walitti mi’eeysu, kora qabsoon bilisummaa Oromiyaa hooggana waloo tokko jalatti deebitee qindoominaa fii waaltummaan akka sossootu qooda isaa gumaachu, kora dhuma irratti murtiilee jajjabduu haala kanaa fii kan kana fakkaatan irratti da-barsee gammachuu fii nagayaan addaan ka’u akka isiniif tahu hawwiin keenya guddoo dha.
Jaallawwan,
Haalli qabatamaan yaroo ammaa akka sabatti keeysa dabraa jirru, gaddisiisaa tahee, haala duk-kanaawaa dha. Haala jeeqamaa dha. Sabni keenya ammallee harqoota gabrummaa jala jira. Bi-yti teenya Oromiyaan ammallee bittaaa alagaa jala jirti. Mootummaa alagaa yartuu Wayyaanee dhaan gaggeeffamtuutu hiree teenya muree murteeysaa jira. Qabeenya keenya hila tokkoon maletti saamaa saamsisaa jira. Ummata keenya roorroorfii miidhaa adda addaatiin lafa irraa duguugaa jira. Beelaa fii dhukkubaan, deegaa fii doofummaan galaafachaa jira. Mootummaa farra ilma nammaa taate tanaatu humnaan bakka saba keenyaa bu’ee addunyaa sobaa jira. Rir-moota keeysaa gargaarsifattee qabsoo bilisummaa Oromiyaa dhaamsuuf yoo dadhabe ammo ukkaamsuufii laamsheysuuf karaa tahe maraan bobbahaa jira. Ummata keenya jiilchuu fii qab-soo isaa irraa fageeysuuf, gameeyyii qabsaawotaa fii sabboontota Oromoo barbaaddee gataa jira. Kaan biyyaa arihaa jira. Kan kana irraa hafan ammo mana hidhatti guurtee lubbuu itti gu-raaraa jira.
Haalli addunyaatiis, akkuma laallee garru itti haala roora’aadha. Waarooma hinqabu. Dhugaa irratti osoo hin tahin dantaa fii jabeenya irratti irkata. Isuma humna qabuutu deeggarsa isaanii qabaata. Kan humna hin qabne ammo dhiitamee jiraata.
Keeysa keenya deebinee hoggaa laalluus, wanni sirraawu qabu hedduu tu mul’ata. Keeysattuu dhimma jaarmayaa tiifii hoogganaa irratti gaaffii gurguddoo tu dhihaata. Humna bilisummaa Oromiyaa itti amantu keeysaa harki guddaan ammallee jaarmayaan alatti faffaca’ee jiraata. Hammi xiqqaan jaaramees garee garee dhaan adda babahee qindoominaan alatti munyuuqata. Walitti baqee jaarmaya waliigalaa tiifii hooggana waaltawaa tokko burqisiisuu hindendeenye. Haalli kun itti fufuu hinqabu. Hatattamatti Jijjiiramuu qaba jennee amanna.
Jaallawwan,
Karaa biraatiin, jijjiiramaa fii geeddaramoota adda addaa kan yaroo ammaa adeemsa qabsoo bilisummaa Oromiyaa keeysatti mul’achaa jiran ifdura qabnee hoggaa laallu, fuuldurri keenya ifaafii fuulbana tahuu isaa haalli nuuf tilmaaman hedduu tu mul’ata. Fakkeenyaaf,
- Gadi buunee ija gatiitiin yoo laalle, yoom irraahuu caalaa har’a kaayyoon bilisummaa Oromiyaa dhukkuba Toophiyummaa irraa qulqullaawaa dhufuu isiiti garra,
- Rirmoonni keeysaa, ayyaan laallattootaa fii seera dhabloonni, gantootaa fii abdii kutat-toonni kaayyoo bilisummaa Oromiyaa dahoo godhatanii yaroo dheertuuf dhukkuba Toophiyummaa qaamaa fii sammuu qabsoo bilisummaa Oromiyaa keeysa facaasaa turan saaxil bahanii qabsoo keeysaa moggatti tufamuu isaanii ti garra,
- Hafuurri humnootaafii qabsaawota bilisummaa Oromiyaa jidduu jiru yoom irraahuu caalaa urgaawaa, jaaraafii abdachiisaa tahaa dhufuu isaa ti hubanna,
- Gaaffiin araaraa fii tokkummaa, qindoominaa fii waaltummaa mooraa qabsoo bilisummaa Oromiyaa keeysatti yoom irraahuu caalaa ulfina fii dhageeytii arkachaa finiinaa dhufuu isiiti garra. Yoo irratti hojjanne, haalli kun deebinee ifsirreeysuuf, hireefii dambooba gaarii nuuf laata.
Irra deebinee korri keeysan kora milkii haa tahu jenna!
Korri itti aanu kora qabsaawota maraa akka nuuf tahu abdiin teenya guddoodha!
Injifannoo ummata Oromootiif!
Oromiyaan ni bilisoomti!
Koreen sagalee tumsaa isiniif dabarsitu tuni, koree waloo sadarkaa Toronto fii naannoo isitti, sochii dhaaboota keenyaa qindeeysuuf, bakka bu’oota qaamoota ABO sadeen (ShG + QC + GQM) fii THBO/ULFO irraa dhaabbatte tahuu gammachuun isin hubachiisna. Galatoomaa.
Dura taa’aa,
Falmaa Sabaa


text:
14 Amajjii 2013
(Qeerroo, Naqamtee):—Mootummaan Wayyaanee akkuma barattetti ummata Oromoo lafa irraa buqqisuuf saganteeffataa akka jiru saaxialame; umamti immoo lafa keenya irratti dhumana malee irraa hin kaanu!” jechaa jira.
Qeerroon maddeen amanamoo wabeeffatee akka gabaasetti, mootummaan Wayyaanee abbootii warraa gara kuma saddeetii olii Arjoo fi Dhedheessaa keessaa buqqisuuf kan bara darbe akeekkatee diddaa ummataatiin fashalee ture irra deebi’ee hojii irra oolchuuf kaabineewwan OPDO addaddaa waliin irratti maryachaa jira.
Akka karoora kanaatti, lafa heektara kuma 75 ol ta’u irraa ummata kuma 25tti dhiyaatu buqqisuuf yaadamee jira.
Haata’uutii, bara darbe kaampaaniin pirojeekticha hojjachuuf walii galtee seenee ture diddaa ummataa fi fincila Qeerrootiin rifatee waan dhiisee baheef gidduutti addaan cite ture.
Yeroo ammaa kanatti immoo saganticha itti fufuuf mariin adeemsisamaa akka jiru kan saaxilan maddeen Qeerroo, haalli isaas OPDO keessatti mormii kaasaa akak jiru beekamee jira.
Miseesnoti OPDO dhimma kana irratti dhoksaan maryachaa kan jiran yoo ta’u, hedduun isaanii “saganticha yeroo ammaatti itti fufsiisuun kun barbaachisaa miti,”haa jedhan iyyuu malee ummata lafa irraa buqqisuu fi madda galii gabbifachuuf akeeka kan qabu mootummaan wayyaanee jabeessee itti fufee akka jiru hubatamee jira.
Ummatis haala kana irratti walmaryachaa akka jiru kan ibnse Qeerroon, keessayyuu, Qonnaan bultooti fi Qeerroon akkaataa itti mirga isaanii kabachiifatan irratti marii bal’aa gochaa akka jiran beekameera.


text:
Tedy is a modern Minelik II weapon to wage genocide against Oromo
Posted by Madda Walaabuu Press on 12/26/2013
December 26, 2013 | By Itana Guteta*
Oromo have their own country Oromia. Oromia is Oromo country annexed by Abyssinian- the modern Ethiopia in 1890s. The Abyssinia got help from supper power of that time: USA, Russia, France, and Italy. Since then, Oromo people have been struggling in different ways to get back their country. Thus, about 45000 Oromo political prisoners are serving in Abyssinian colonial jail as Dr. Troman reported.
When Oromo activists claim their God given rights, the Habasha ( Abyssinian) defile the name of Oromo activists as narrow nationalists or extremists. I can take the current ongoing debate about Tedy, the Habasha musician who supported the genocide made by Menelik II whose target was to demolish the Oromo from the face of the earth. Tedy said that the war Minelik waged against Oromo people which resulted in 5 millions of death of Oromo heroes and heroines is holy war. But Oromo human rights activists like Jawar Muhammad, Abdi Fixe, Garsuu Tufa and others are seen as extremists and condemned as Anti-unity by colonizers ( Abyssinian).
Oromo have their own country Oromia. Oromia is Oromo country annexed by Abyssinian- the modern Ethiopia in 1890s. The Abyssinia got help from supper power of that time: USA, Russia, France, and Italy. Since then, Oromo people have been struggling in different ways to get back their country. Thus, about 45000 Oromo political prisoners are serving in Abyssinian colonial jail as Dr. Troman reported.
When Oromo activists claim their God given rights, the Habasha ( Abyssinian) defile the name of Oromo activists as narrow nationalists or extremists. I can take the current ongoing debate about Tedy, the Habasha musician who supported the genocide made by Menelik II whose target was to demolish the Oromo from the face of the earth. Tedy said that the war Minelik waged against Oromo people which resulted in 5 millions of death of Oromo heroes and heroines is holy war. But Oromo human rights activists like Jawar Muhammad, Abdi Fixe, Garsuu Tufa and others are seen as extremists and condemned as Anti-unity by colonizers ( Abyssinian).
Gumii Aadaa fi Afaan Oromoo /GAAO/ University Finfinnee Diiguuf Mootummaan Wayyaanee Shira Xaxaa Jiraachuun Beekame
Mudde 25, 2013 | Qeerroo Finfinnee
Mootummaan Wayyaanee diigumsa waldaalee maqaa Oromoon ijaaraman irratti aadeffate har’as qaanii tokko malee itti fufee jira. Haala kanaan Gumii Aadaa fi Afaan Oromoo /GAAO/ University Finfinnee keessatti hundeeffamee waggoota dheeraaf ture shira Wayyaaneen diiggamuuf tattaaffiin godhamaa jira. Kuniis sodaa gumii kana irraa qabaniin Koree gumii kanaa yeroo yeroon waamuun gumii kana diiguun gumii saboota kaanii waliin walitti maknee gumii biyyooleessaa/national/ tokko dhaabuun barbaachisaadha, kun garaagarummaa babal’isaa jira malee tokkummaa guddisaa waan hin jirreef diigamuu qaba jechuun doorsisaa jiraachuun beekame.
Mootummaan Wayyaanee diigumsa waldaalee maqaa Oromoon ijaaraman irratti aadeffate har’as qaanii tokko malee itti fufee jira. Haala kanaan Gumii Aadaa fi Afaan Oromoo /GAAO/ University Finfinnee keessatti hundeeffamee waggoota dheeraaf ture shira Wayyaaneen diiggamuuf tattaaffiin godhamaa jira. Kuniis sodaa gumii kana irraa qabaniin Koree gumii kanaa yeroo yeroon waamuun gumii kana diiguun gumii saboota kaanii waliin walitti maknee gumii biyyooleessaa/national/ tokko dhaabuun barbaachisaadha, kun garaagarummaa babal’isaa jira malee tokkummaa guddisaa waan hin jirreef diigamuu qaba jechuun doorsisaa jiraachuun beekame.
“OF ILAALLEE” GAAFFII OF GAAFACHUUN, ULAAGAA NAMUMMAATI! [Kutaa 2ffaa]
Muddee 25, 2013 | Y.G (2005)
Kutaa 1ffaa duubisuuf Addana Tuqaa
Kutaa 1ffaa duubisuuf Addana Tuqaa
Kutaa 2ffaaBarri 2013 goolabamaa jira. Waggaa keessa dabarree tana, akka dhuunfaattu maal fakkaata? jedhanii of gaafachuun, isa dabree fi isa haaraa giddutti garaagarummaa Namummaa uumuuf tola. Waan dhuunfaatti yaadan walitti ida’amee kan waloo ta’u kan eegalu, yoo akka walotti yaadu eegalleedha. Dhalli Oromoo addunyaa kana irra jiru, karoora baafatu keessatti, waan sabummaa isaa hin yaadatu taanaan, Ani Oromoo ofiin jechuu irraa dhaabbachuu qaba. Namni eenyummaan isaa fi sabni isaa gaaffii jala jiru, ykn gabrummaa keessa jiraatu, garaan quuftee bulteef ykn sirbee buleef ykn ija of jaamsee waan ta’aa jiru callisee ilaalee addunyaa mataa isaa keessa gangalataa jiraatu tokko, ani jiraadhe jedhee kan jireenya fakkeessii keessa dabre dinqisiifata taanaan kun namummaa hin ta’u. of sobuudha.Umuriin gabrummaa keessaa umurii miti. Akka Amantiittis, akkuma namummaattis umuriin gabrummaa keessaa umurii hin ta’u. gabrummaa keessa jiraate, GALATA ISAA! jedhee kan of gawwamsu dondha qofaadha. Sababaan namni umamaan waan kennameef itti ihiri’atee jiraate, namummaan isaa mataa isaa hir’uudha jechuudha. Lafa kana irra deemanii dabruuf yoo ta’e ammo, Ilbisoonnu ni jiraatu mitiree??????????
Gufuulee qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO): Kutaa- 3ffaa
Mudde 25, 2013 | Leellisaa Bilisummaa Irraa
Kutaa 1ffaa DUUBISUUF ADDANA TUQAA & Kutaa 2ffaa DUUBISUUF ADDANA TUQAA
Kutaa 1ffaa DUUBISUUF ADDANA TUQAA & Kutaa 2ffaa DUUBISUUF ADDANA TUQAA
Kutaa 3ffaaHoogganni dhaabaa boolla dhaabni keessa lixaa jiru kana keessa dhaaba baasuuf dandeettii gahaa dhabuun kanneen haaraya dhaabatti dabalaman, kanneen halaalaa ilaalanii fi kanneen barootaaf dhaaba kana irratti cichaa turanii fi "irruma aanna" aadaa jedhu qaban hunda akka of duuba deebi'anii yaadanii fi dandeettii dhaabni kun rakkoo kana keessaa bahuu shakkan gahan. Haala dhaaba keenya kana gadi nyaatu kanaaf hoogganni jiru waloonis tahe nam- tokkeen, hojiinis tahe haasayaan furmaata akkamitti akka argamsiisuu danda'u agarsiisuu dhabuu fi osoo dhaabni kun miidhamaa jiru hoogganummaa irra taa'uun kanneen duraan jaallan kana akka uumama namaa oliitti ilaalan, akka hooggana isaanii ofiin qixxeessan haalli uumame.
Aadaa dhaggeefatamuu duwwaa otoo hin taane, dhaggafachuus gabbifachuu qabna!
Mudde 25, 2013 | Anoole Wako Irraa
Aadaa dhaggeefatamuu duwwaa otoo hin taane, dhaggafachuus gabbifachuu qabna! Mooraa siyaasaa keessatti kan murni ykn namni tokko duwwaan jedhu dhaggefachuun ykn dhageessisuun harka caalu injiffannoon nama hin gau. Siyaasa keessatti ilaalcha gara garaatu jira. Ilaalchota gara garaa jiran hundi isaanii badii fi daandii yakkaati jedhanii yaaduun dogongora guddaadha. Bifa kamiinuu namni tokko ykn hawaasni ilaalcha siyaasaa fi toora siyaasaa tokkocha qabatee deema jedhanii yaaduun hubannoo dhabiinsa irraa madda. Keessumaa jaarraa amma keessa jirru kana keessa jechuun, bara odeeffannoon sekendii muraasa keessatti addunyaa wal gahaa jiru kanatti waanta tokko duwwaa dhaggeefatanii dhugoonfachuun yeroon isaa irra darbee jira.
Aadaa dhaggeefatamuu duwwaa otoo hin taane, dhaggafachuus gabbifachuu qabna! Mooraa siyaasaa keessatti kan murni ykn namni tokko duwwaan jedhu dhaggefachuun ykn dhageessisuun harka caalu injiffannoon nama hin gau. Siyaasa keessatti ilaalcha gara garaatu jira. Ilaalchota gara garaa jiran hundi isaanii badii fi daandii yakkaati jedhanii yaaduun dogongora guddaadha. Bifa kamiinuu namni tokko ykn hawaasni ilaalcha siyaasaa fi toora siyaasaa tokkocha qabatee deema jedhanii yaaduun hubannoo dhabiinsa irraa madda. Keessumaa jaarraa amma keessa jirru kana keessa jechuun, bara odeeffannoon sekendii muraasa keessatti addunyaa wal gahaa jiru kanatti waanta tokko duwwaa dhaggeefatanii dhugoonfachuun yeroon isaa irra darbee jira.
Madda Salphina Keenyaa
Muddee 24, 2013 | Ittanaa Guuttataa Irraa*
Hireen ilmaan namaa yeroo hundaa waan wal hinqixxaanneef carraan isa kaan bitaarra kaaniinimmoo mirgarra akka Abiraamifi Looxii bobbaasti. Uummtni Oroomoos ta’e sab lammiiwwan biraan ulfaatina jireenyaa jalaa miliquuf biyya keessatt ta’e biyya ambaatti bu’anii ba’uun carraa isaaniif ba’ee dha. ‘Mechees maal godhanii, farsoo maskaramii qaxanxan godhanii’ jedhu ollaan koo tokko dur. Waanti godhan injiruuf ittiin bulinnaaf hundumtuu isa maluufi inmalle hojjeta.
Hireen ilmaan namaa yeroo hundaa waan wal hinqixxaanneef carraan isa kaan bitaarra kaaniinimmoo mirgarra akka Abiraamifi Looxii bobbaasti. Uummtni Oroomoos ta’e sab lammiiwwan biraan ulfaatina jireenyaa jalaa miliquuf biyya keessatt ta’e biyya ambaatti bu’anii ba’uun carraa isaaniif ba’ee dha. ‘Mechees maal godhanii, farsoo maskaramii qaxanxan godhanii’ jedhu ollaan koo tokko dur. Waanti godhan injiruuf ittiin bulinnaaf hundumtuu isa maluufi inmalle hojjeta.
NO MENELIK, NO TEDDY AFRO, NO BEDELE BEER IN OROMIA: Oromo Parliamentarians Council
December 24, 2013 | Gummi Paarlamaa Oromoo
Habashan yaakaa kaleessa hojeetef dhiifma jeechuu manna ama ilee akka kaleessa insiin bituuf deeman jeedha jiru. Oromoon tokko ta’ii, dhaabbilee Oromoo tokko ta’aa. Habasha wagga 130 ol nu qalaa jira. Tewodros, Yohanis, Menelik Haile Silasen Oromoo fayya isaan gubaan, Harka Mirga fi Mila bitaa irra muran, Ijoolee Oromoo hunda qaban biyya alati gurguran, dubartii Oromoo ulfa qalan garatii bassan, Qabeenya Oromoo hunda samaan, Oromoo garbonfatan umurii gutuu mana issan keessa hojeechiftan, lafa Oromoo hunda fudhatan, Seenaaf addaa Oromoo hunda baleessan, Siirni Gadaa akka lamfa hin kaneeti baleessan, Umataa Oromoo walaka ol fixaan, Oromoo akka wal hin horee qama salaa Oromoo hunda isaan muran, Waani isaa Oromoo hin goodhin hin jiru.
Habashan yaakaa kaleessa hojeetef dhiifma jeechuu manna ama ilee akka kaleessa insiin bituuf deeman jeedha jiru. Oromoon tokko ta’ii, dhaabbilee Oromoo tokko ta’aa. Habasha wagga 130 ol nu qalaa jira. Tewodros, Yohanis, Menelik Haile Silasen Oromoo fayya isaan gubaan, Harka Mirga fi Mila bitaa irra muran, Ijoolee Oromoo hunda qaban biyya alati gurguran, dubartii Oromoo ulfa qalan garatii bassan, Qabeenya Oromoo hunda samaan, Oromoo garbonfatan umurii gutuu mana issan keessa hojeechiftan, lafa Oromoo hunda fudhatan, Seenaaf addaa Oromoo hunda baleessan, Siirni Gadaa akka lamfa hin kaneeti baleessan, Umataa Oromoo walaka ol fixaan, Oromoo akka wal hin horee qama salaa Oromoo hunda isaan muran, Waani isaa Oromoo hin goodhin hin jiru.
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
WASHINGTON, DC — Bakka-bu’oonni Mootummaa Itiyoophiyaa fi ka paartiilee mormituu, torban dabre kana, Televiiziyoona biyyattii irratti waliin dhihaatanii ennaa seera farra-shororkeessummaa irratti wal-falmii geggeessan mul’atee jira. Itiyoophiyaa keessatti wal-falmiin akkasii yeroo baay’ee hin mul’atu. Qeeqawwan Mootummaa Itiyoophiyaa irratti dhihaataa turan keessaa tokko carraan akkanaa Paartiilee mormitootaaf banamuu dhabuu akka tahe beekamaa dha. Kanaaf jecha wal-falmiin torban dabree kun ija namoota hedduu harkise.
“Mootummaan mormitootaa balbala sabaa-himaa yokaan miidiyaa banuu jalqabuufii laata?” - jechuun kanneen wal-gaafatan illee ni jiran. Ka duraan hoogganaa paartii mormituu turan - Obbo Bulchaa Dammaqsaa, wal-falmiin akkanaa jiraachuun gaarii eeranii, “garuu -- motummaan yaada mormitootaaf balbala banuuf kana hin goone. Mala ittiin uummata sossobatu gowwoomsaa dha,” jedhu.


text:
Monday, July 9, 2012
8 comments:
GeerarsaaReplyDelete
Wantni Ani hawwee Hafee
Hadhoo wali bira sadii
Hanoolee Kuudha sadii
Caffee eeshii mana gadii
Hadhoo wali bira sadii Loollani qoosaa bafaatu
Hanoolee kuudha sadii bona ganna rafaatu
Caffee eeshii mana gadii damaa itti takaalatu
Otoo akka garra kooti
Oromiyaani biyya kooti
Qeerrooni hiriyyaa kooti
Zawuugaani(Boojia) abba kooti
Kumsa(Lataa) haadhoo kooti
Argawu(Dinqaa) obboleessa kooti
Gootni Oromo fira kooti
Opdoni diina Kooti
Waayyaaneeni maali nagooti
Magaal Finfinnee kooti
Oromiyaani biyya kooti
Baalageeni maali nagooti
Siirba
Yaa arfaasaa Yaa birraa Sanii waaree gataatee
Maali abba saa iyyaa maalittu waayee na gatee
Oli bayee Gindoo (Gindberet) bullu
Asefa (maaracoo) yaa abba Tullu
Olii bayee Gaajii(Gincii) bullu
Mul'aata(abba jigissaa) yaa abba Mullu
BAALAGEENI(NAMNI YAARTUUNI) BA'AA DAMMA HALEELITEE HIN FIDU ARRABDEE FIXIReplyDelete
Ba'aani damma wani mii'uu fi baalageeni (namni yaartuuni) haleelitee hidooni hin geessu, maali fi yoo jenee? damma mii'uu kana , otoo arrabduu , dammi wani bayyeeni hafee itti fakkaata , arrabu itti fuftti , otoo hin yaadnee muxuuxi jedhee ba'aani arrabaamee dhumma.
AMMA YOO BA'AA DAMMA AANGOONI WALI FAKKEESINEE. MELES ZENAWI BA'AA DAMMA (AANGOO) HIDOONI GAWWUU DADHABEE JECHANI NAMNI WAGGAA HAFUURI HOJAATA , INNI KUNOO WAGGAA 21 TA'EE HIDAA AANGOO( BA'AA DAMMA) QABAATEE HAA TA'UU MALEE UMMATA AANGOO DEEBISSU HIN BARBAADU.MAALI YOO JENEE ? WANI UMMANI HADARAA ITTI KENEE KANA BA'AA DAMMA WANI ARRABEE FIXE FI HIDOONI HIN GEENYEE JECHAA DHA .
kanaafuu Meles Zenawi namaa ajjeessa , namaa hiidha , ba'aa damma wani daandii irratti fixee fuu , wani haleelee fidu hin qabu .
Meles Zenawi hidaa ba'aa damma arrabee fixe bodee aangoo gubba turu dha guyyaa , guyyaa dhani soba kunoo waggaa 21 gayyee.
Ba'aa damma kana maqaa geedaraa , dura president jedhee , sana bodee prime minster jedhee . oli gaddi garagaalchaa akka budeena heelee gubba yookani barcuumni yoo nama tti hoo'ee ka'i hin jedhuu . Meles barcuumni itti hoo'ee kanaafuu ka'uu dadhaabee .
Fakkeenya fi wari yerroo tokko , yookani yerroo lamma hojaatani, ba'aa damma (aangoo) otoo hin arrabnee haleelani fidani bayyee galataa saba irraa argatu .
BAALAGEENI (YAARTUUNI NAMAA) BA'AA DAMMA HALEELITEE HIN FIDU ARRABDEE FIXI .diini Oromo hiddi fardi irraa hijaatee haa ta'uu . hin moona .
BAALAGEENI(NAMNI YAARTUUNI) BA'AA DAMMA HALEELITEE HIN FIDU ARRABDEE FIXIReplyDelete
Ba'aani damma wani mii'uu fi baalageeni (namni yaartuuni) haleelitee hidooni hin geessu, maali fi yoo jenee? damma mii'uu kana , otoo arrabduu , dammi wani bayyeeni hafee itti fakkaata , arrabu itti fuftti , otoo hin yaadnee muxuuxi jedhee ba'aani arrabaamee dhumma.
AMMA YOO BA'AA DAMMA AANGOONI WALI FAKKEESINEE. MELES ZENAWI BA'AA DAMMA (AANGOO) HIDOONI GAWWUU DADHABEE JECHANI NAMNI WAGGAA HAFUURI HOJAATA , INNI KUNOO WAGGAA 21 TA'EE HIDAA AANGOO( BA'AA DAMMA) QABAATEE HAA TA'UU MALEE UMMATA AANGOO DEEBISSU HIN BARBAADU.MAALI YOO JENEE ? WANI UMMANI HADARAA ITTI KENEE KANA BA'AA DAMMA WANI ARRABEE FIXE FI HIDOONI HIN GEENYEE JECHAA DHA .
kanaafuu Meles Zenawi namaa ajjeessa , namaa hiidha , ba'aa damma wani daandii irratti fixee fuu , wani haleelee fidu hin qabu .
Meles Zenawi hidaa ba'aa damma arrabee fixe bodee aangoo gubba turu dha guyyaa , guyyaa dhani soba kunoo waggaa 21 gayyee.
Ba'aa damma kana maqaa geedaraa , dura president jedhee , sana bodee prime minster jedhee . oli gaddi garagaalchaa akka budeena heelee gubba yookani barcuumni yoo nama tti hoo'ee ka'i hin jedhuu . Meles barcuumni itti hoo'ee kanaafuu ka'uu dadhaabee .
Fakkeenya fi wari yerroo tokko , yookani yerroo lamma hojaatani, ba'aa damma (aangoo) otoo hin arrabnee haleelani fidani bayyee galataa saba irraa argatu .
BAALAGEENI (YAARTUUNI NAMAA) BA'AA DAMMA HALEELITEE HIN FIDU ARRABDEE FIXI .diini Oromo hiddi fardi irraa hijaatee haa ta'uu . hin moona .
Ciitaani tokko yoo mana keessa luuqiiftee , mani ciitaa tokko jedhee hin dhiimssuu. Yoo ciitaa tokko mana keessatti dhiiftee sii mani kana jedhee dhiimmuu hin dhiissu .ReplyDelete
Akaanumma OPdo nii Waayyaanee wajjiini rakko ummata Oromo yoo ciimssitee malee wanti ummata gargaarree hin jiru .
"Woyane and Opdo they are like successor to ruin Oromo resources , In ruling Opdo is a political corpses . Presence or absence of Opdo nothing for Oromo people . Opdo is a stick with any body can beat you . Like woyane put on Opdo any time they can put off"
Akka shilmii madaa keessa ummata Oromo nyaachuu yoo ta'ee malee gatti hin qabduu (REENFAA) Opdoni amma horii koolaassanitti hin dhalchaa wani eegani mitti . Opdoni salphiinaa Oromo tti , kunoo har'a lee ummata bukee dhabaachuu dhifteetti , diina ergama jirti .dhugaani keenya hin moona . diini yaa'ii bookee haa taatu
Waayyaaneeni ummata Oromo irratti warrana hin mul'aanee baneeReplyDelete
KANAAFUU
maasaani gamma lafa hin baatu talbaa facaafaata taati
tokko qotee , tokko hin nyaatuu walumm galafaata taati
HARKA NAMAATTNI IBIDDA QABA HIN SODAATANIReplyDelete
warri bukee dhabaatani ilaallaani yerroo Oromoni bilisummaa biyyaa ofi tti diina kokkee qabee ajjeesse du'aa inna jiru, warri kani bukee dhabaatani dowwatu akka wani ijoolleeni Oromo hiriiyaani loolliituu . Oromoni kunoo waggaa 20 bilisummaa biyyaa ofiti diina amma fuunyaanitti hiidhaateeni loollaa yerroo jirani kana , ummani kani siirba siirbuu . kani tokko baddi , tokko badhadhaa . yerroo ijoolleeni keena diina ajjeeftee du'aa jirtuu isaani siirba bifa itti fufani . kunoo amma ammatti ta'aanitti Oromo eega jiru akka isani dhiigaa ofitni isani bilisaa bassu , kara bira yoo ilaallee akka ijoollee Oromo tokko hin tanee namni hojaachaa jiru isani . warri ijoollee Oromo hadaani bafneetti , harka ijoollee Oromottni bilisummaa arganaa jeetani warri yaadani bayyee dogoggoortuu . warri siirbani bilisumma eegdani sii hin dogoggoortuu . Ijoolleeni Oromo kani diina (Waayyaanee fi Opdo) wajjiini loollaa kufa ka'aa kani jirani fi manna ormaa hijaaruu otoo hin tanee ,tokkummaani manna ofi har'a ijaaruu fi malee ormaa fi mitti kani du'aa jirani .
Yerrooni amma yerroo hoomachaa dafaaqaani siirba bifa , siirbani otoo hin tanee . YERROO AMMA COMBAT KEENYA DHIIRI HOOGDDI LOOLLATTI MAAQANI WALI WAMMA JIRU MALEE . BATAASIKAANA KEESSA DEEMANI SIIRBA WAGGAA 100 DARBEE HIN SIIRBANI . jarri durii suni achii ka'ani dhufani bilisaa isani hin bassani hekeera ciisuu maa dhowwuu .GARRANI GOWWANI HAWAALEE GALEETTI HIN GALA EEGAA ,YOO TA"EE MALEE .
Jarri kuni kani barbaadani , akka ijoolleeni Oromo isani duutee isani akkanummatti bilisomani hawwu malee ofi du'uu hin barbaadani. namaa isani du'uu barbaadufi ijoollee keenya hadaani bassu. Akka HARKA NAMAATTNI IBIDDA QABA HIN SODAATANI .OROMONI TOKKO, DIINI YAAHII BOOKEE HAA TAATU
TIQUURI SEWUReplyDelete
Warri sirba kana sirbani bayyee dogoggooraa jiru . maali fi yoo jeenee ? namni tokko kani ittni waamamuu bifa ofittni otoo hin taanee maqaa ofittni .namni tokko yerroo dhaalatuu
1)maqaa
2)lammi
3)biyyaa qabaachuu tuu irraa jira.
namaa wani saddaan kana otoo qabu bifaan waamuun seeraa mitti. maali fi yoo jeenee ?Namaa tokyo kani waammaan , yookaan maqaan yookan lammini yookaan biyyaan malee bifaan hin waamaan
Oromoni horii ofi jaalala gudina bifani hin waamu maqaa bassa fi malee fakkeenya fi TOLLA WAAQI , AKKA WAAQI jedhee tti horii ofi waama .Jarrii isaani kuni TIQUURI SEWU kani walni jedhani , horii Oromo tti gaddi tti ofi lakaa'ani jechaadha . Biyyaa feete yoo deemte namaa tokko kani waamani YOOKANI MAQAANI , YOOKANI LAMMINI , YOOKANI BIYYANI malee namni horii mitti kani BIFAAN IDENTIFY godhaan.
Jarri warri TIQUURI SEWU jedhani siirba , siirbani akka looni tti ofi ilaalluu jechaadha kanaafuu bifaan wali waammu .OOLAA GURRAATTI , OOLAA ADDII , SANGAA GURRAACHAA , SA'AA MAGAALA, HARREE DALAATII , FARDA BOORRA , RE'EE ADDII , RE'EE GURRAATTI , jedhani waamu wani maqaa hin qabnee fi .
JARRII ISAANI HAR'A TIQUURI SEWU JEDHANI AKKA HORII WALI WAAMANI KUNI . ISAANI DHUGUUMA HORII DHA MAALI FI YOO JEENEE , JARRII KUNI KANI DUBARTI OROMO HARMA MURRAAN , OROMO BAYYEE KANI AJJEESANI , KANI KANA HOJAATUU YOO HORII TA'EE MALEE NAMNI SAMMU QABU AKKANA HIN GODHUU .
hojaa hojaatani beeku akka horii bifani wali waamu .
Warrii TIQUURI SEWU ofini jedhani kuni dhiigaa Oromo bayyee dhaanggaalaasani dubartii Oromo harma murraan , sana tuu har'a isani rateesse horni ofi qixeesani bifaan wali waamu .
otoo maqaa qabanu , otoo lammi qabanu( dubbni eeshi gabaabba wani ta'ee fi abba himatee tti , akkaakayyuu irraa tti dogoggoortti) Biyyaa qabnu (biyyii lafa malee eessa dhufa lafti lafa Oromo tti , lafa Oromo hatee tti keenya jetti malee eessa fidaan )
Warri TIQUURI Sewu jette siirbittu kuni sammu ni eeshi , dhuguuma akka horii tti yaadi kanaafuu bifani wali footi ,siirbuu otoo hin taanee gumma namaa ajjeesan bassu tuu irraa jira turee ,kanaafuu akka gumma wara ajjeessani hin baafnee fi horii tti ofi akeekani, horiini yoomu taanan GUMMA hin baassu.
Geerarsaa
Nooruu kaa nooruu nooruu
yaa abbaa Jiifaari nooruu
Nuguusaa Oromo nooruu
Minilik fi anuu hin ooruu
Nooruu kaa nooruu nooruu
Yaa IYAASUU Koo nooruu
Tafaari fi anuu hin ooruu
Nooruu kaa nooruu nooruu
Yaa Warqiituu koo nooruu
Taayituu fi anuu hin ooruu
Nooruu kaa nooruu nooruu
Yaa Taadee Birru nooruu
Goobanaa fi anuu hin ooruu
Nooruu kaa nooruu nooruu
yaa sabaa Oromo nooruu
Waayyaanee fi anuu ooruu
baalaagee fi anuu ooruu
baalaageeni akka kooti
maali uuddu eeshi naa gooti
Bishaani Baaroo dindiilaa gaafa guutu hin beekani
naafsini goota bliqa gaafa dutuu hin beekani
irraa gaddee tokoosee jajaaba seene lataa
Mirgaa malee fokooreeni tajaaba seene lataa
eedaa dhalaadhee hin teenye
lafa gara koo hin geenye
jiduu kana qurquurra
akka massi gurguurra
otoo akka gara kooti
Oromiyaani biyyaa kooti
Magaali Finfinneeni kooti
Sabni Oromo mooti
Waayyaaneeni maali naa gooti
Opdoni Maali naa gooti
Baalaageeni akka kooti
Oromon hin moo'a . diini yaa'ii bookee haa taatu
BILBIILLII HARREE IRRAA HIN BAREEDUReplyDelete
ummani Oromo biyyaa adunyaa dura sirnaa dimokiirrassi hojaa irra holchee. ata'u malee, AKKA ilmi Abaayyi dheebu du'ee ta'ee. NIITTIINI KANI NAA DHUFU LAFOO HIN DHUFU jette ta'ee. Waayyaaneeni kunoo waggaa 22 dhiiga ummata Oromo dhangaalaassa jiru. Dimokiirrassini Oromo ibssaa bool'a keessa ta'ee .
Kani namaa dinquu , idoo hundaa GOLDEN NATION qabatee ,Oromoni AKKA lammaffatti ilaallaamma . Golden nation , general,minster,diplomat,piolet,manager,etc. Amma yoomitti ummata lammata tahani jiratu biyya ofi keessa tti .Opdoni Waayyaaneeni sirriitti biyya buulchaa kani jettu ofi akka raatuu tti lakkooftti . kanaafuu wardiyyaa eegdii . gara bira namaa ofii kaawuu . Waayyaaneeni akka malee ofi jalaatti , kanaafuu nuu duwwa tuu beekaadha nuttu biyya buulchaa jetti. Ilmani Oromo bilbiilli HARREE irraa hin bareedu jeena .Oromoni hin bilisommaa . diini Oromo ya'ii bookee haa taatu


text:
Daandii Wal-Maraa
Filmii Haara Daandii Wal-Maraa yeroo dhiyootti ebbifamuuf qophiisaa xumuratee jira. Barreessaa filmichaa Obbo. Amaanu’eel Adimaasu Garoo yoo ta’u qindeessaa ykn daayiraktariin Obbo. Qalbeessaa Magarsaa dha. Filmiin kun filmoota biroorra adda kan taasisuu namootni irratti hirmaatan kanneen muuxannoo fi dandeetti filmii qaban hedduuminaan irratti argamu. Barreessa filmii Eelaa kan ta’an Obbo. Abiraam Jaallataa akkasumas editarii beekama obbo. Amansiisa Ifaa irrattis hirmaataniiru.
Guyyaa Eebba filmii kana yeroo dhiyootti kan isiniif beeksisnu yoo ta’u, dhaadhessa gabaaba asii gadiitti isiniif afeererraa ittiin bohaara!
Taatoni Filmichaa: Soolan Adimaasu, Taariku Xasoo, Keeyeron Darrajee, Adane Tasfaye, Jimma Galataa, Abaabo Warqine, Abdii Taaddasaa, Istifaanos Henok, Leensa, Jiloo, Mintewab
Daandii Wal Maraa – Yeroo Dhiyootti!