text:
Mootummoota Gamtoomanitti ambaasaaddara Ameerikaa kan taate Samaantaa Paawor mootummaan Itoophiyaa ummata mormii isaa karaa nagaan geggeeffatu irratti tankaarfiin hamaan fudhatu baay’ee Ameerikaa yaachiseera jetti. Kana kan dubbatte ibsa gaazexeessitootaaf Suudaan Kibbaatti laatteen.
Ambaasaaddar Samaantaa Paawor ajjeechaa fi dararaan Itoophiyaa keessatti ummata nagaa irra gayaa jiru haalaan yaachisaa akka ta’e dubbattee, ajjeechaa fi dhiittaa mirga namaa biyyattii keessatti bal’inaan geggeeffamaa jiru qaamni walaba ta’e bifa iftoomina qabuun akka qoratuuf waamicha dhiyeessite. Mootummaan Ameerikaa ummani mormii isaa karaa naga-qabeessa ta’een akka geggeeffatu mootummaan Itoophiyaa akka hayyamu gaafachuu isaas addeessite.
Ambaasaaddar Samaantaa Paawor angawoota Gamtaa Afrikaan wolarguuf jecha gara Finfinneetti qajeelteerti. Angawoota Itoophiyaas dubbisuun isii kan hin oolle ta’utu dubbatama.


c: text/html

text:
Yaa’iin Gamtaa Afrikaa 26-ffaan magaala Finfiinneetti boru jalqaba. Dura ta’aa gamtichaa Robeert Mugaabee dabalatee hogantoonni biyyoota adda adda bayyeen Finfinnee galaniiru.
Gaamtaan kun bara 2016 Bara Mirgaa Dhala namaa Afrikaa jedhee mogaasera. Haata’uu malee dhimma kanan walqabatee murtee fi seera dhabbanni kun dabarsuu biyyoonni miseensa ta’an kabajuu diduu isaani akka dhabichaaf qormaata gudda ta’e ibsa yaa’ii kan laalchisee kennameeratti himameera
Manni murtti Arushaa kan dhabatee waan Gamtaan Afrikaa mana murtii yakka adunyaa qorachuuf dhabateet dhimmi Afrikaa akka hin laallamne murtesuu isattin ta’us Dr. Ayishaan yadachistee, “Dhabnni kun ooggaa 50 ool nutajaajilaa tureera. Namoonni dhaba kana bu’ureessan kan akka Kuame Inkuruma Afrika kolonii kessa baatee fi tokkoomte abjuu godhataniit ka’an. Ammas sanuuma dhugoomsuf hojjachaa jirra. Kana gochuuf immoo tokkumaa qabaannee waldhageefachuu fi wal kabajuun nurra eeggama. Miseensonni dhaaba kanaas murttii darbuu hunda akka kabajaniin gafadha,” jette.
Yaa’ii Gamtaa Afrikaa kanaratti kan hirmaatuu gareen Yunaaytid Isteetsis ,dura teechuu USAID Geel Ismiizin akka hoganamuu Ministeerri haajaa alaa Yunaaytid Isteets beeksiseera. Minstera hajaa alaatti itti aantuu itti gafatamtuu dhimma Afrikaa, Lindaa Toomaas Griinfiild, itti aanaa ministeraa demokkraasii dhimaa mirga dhala namaa fi dhimaa hojjatootaa Toom Maalinooskii , fi Dhimma nageenya biyyoolessaatti, daayreekterii dhimma Akfrikaa , Kaatii Beern garee yaa’ii kanaaf gara finfinne imaluu keessa jiraachuu isaanii beekameera.
Gamtaan Afrikaa yaa’ii oggatti hoo lama ta’u kessa tokko yeeroo hunda Finfineet ta’ama.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Leenjii
Kenna tajaajila hojetoota caasaa keenya fi hojetoota dhaabbilee aadaafi tuurizimii hordofuun hanqina dandeetti mula’ate fi dandeetti isaani cimsuu irratti qaama keessaafi alaa fayyadamuun leenjiin ni kennama. Haaluma kanaan:
1. Leenjii leenjistootaa Ogummaa Artii (Muuziqaa, tiyaatira, shubbiiisa fakkiifi og- barruu) ilaalchisee namoota 4160f kennammee jira.
2. Hotelootaa, dhaabilee aadaafi tuurizimii fi caasarra leenjii leenjistoota daanbiiwwanfi keessumeessa irraatti namoota 3679f kennamee jira.


text:
Furmaatni Tokkichi Warraaqsaa FXG Daran Jabeessu Dha
Ibsa Qeerroo Bilisummaa Oromoo
Mudde 4,2016
Finfinnee
Haala Yeroo Oromiyaan Keessa Jirtuu fi Hiraarsaa fi Shoroorkeessa Waraanni Wayyaanee maqaa State of Emergency jedhuun waraana biyyarratti labsee yakka duguuginsa Sanyii (Genocide) dalagaa jiruu ilaalchisuun Qeerroon Bilisummaa Oromoo furmaatni tokkichi Warraaqsaa FXG daran jabeessudha jechuun Ibsa Waliigalaa fi Waamichaa qabsoo uummata Oromoo fi saboota Cunqurfamoof dabarse!!
Mootummaan Abbaa irree Wayyaanee afaan qawweetti malee olaantummaa Uummataa fi olaantummaa seeraatti kan hin amannee ta’uun uummata biyyattiif haa hafuu addunyaa biyyaa lafaaf mirkanaa’ee jira. Uummatni Oromoo akeekaa Sochii Warraaqsaa Qeerroon Bilisummaa Oromoo gaggeessuu waliin hiriiruun mirga isaa akka kabachiifachuu danda’uu amanee hirmmaannaa guddaa gochuun bara Ebla 2014 Addatti Sochii Warraaqsaa Qeerroo bilisummaa Oromoo qabsiise irraa qooda olaanaa bahachuun Oromiyaa keessatti tokkummaa isaa jabeeffachuun addatti Sadaasa 12,2015 Warraaqsaa Biyyoolessa Oromiyaa FXG dhoosuun godinaalee Oromiyaa cufa keessatti Sochii warraaqsaa waggaa tokkoo guutuuf utuu wal irraa hin kutiin mirga isaaf falmachuun wareegama qaalii kanfalaa kan jiruun hanga ammatti ilmaan Oromoo badii tokko malee gaaffii mirgaa karaa nagaa gaggeeffamaa jiruutti waan hirmaatanii mirga isaaniif falmataniif lubbuun İlmaan Oromoo 2500 olitti lakka’amuu Waraanaa Wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDOn ajjeefameera, kanneen kumoota dhibbaan lakka’aman dhukaasaa guyyaa saafaa uummata meeshaa waatuu of harkaa hin qabne irratti banameen madeeffamanii qaamaa hir’uu ta’uu fi gariin yaalaa dhabuun haala rakkisaa keessatti argamu, Ilmaan Oromoo miliyoonaa Lamaa Olitti lakkaa’aman humna waraana wayyaanee (Agaazii, Poolisii federaalaa, fi Waraana Koomandii Poostii) jedhamaniin ukkanfamanii manneen hidhaa biyyattii fi Mooraa Waraanaa biyyatti keessatti hidhamuun Addatti kanneen mana hidhaa biyyatti Qilinxoo fi Ziwaay bakka jedhamanitti mana hidhaa keessatti abiddaan gubamanii rasaasaan reebamanii haalaa Addunyaa irratti muldhatee hin beekneen ajjeefamaniru.
Ayyaanaa guddicha Oromoo Ayyaanaa Irreechaa Hora Harsadiitti kabajachuuf Oromoo miliiyoonotaan bahee irratti waraana banuun lubbuun ilmaan Oromoo 700 olii wareegame, kumootaan madeeffamani dachaan hidhaatti ukkanfamu yakki dorgomaa hin qabnee uummata Oromoo sababaa mirga isaaf gaafate qofaaf kan nurratti raawwatame ta’uun ifaadha.
Addatti İmmoo yeroo amma kana erga biyyattiin maqaa labsii State of emargency jedhuun addatti bulchiinsa waraana Komaandii Poostii jala galtee duulli ajjeechaa, hidhaa ukkamsanii gara dabarsuu, dhukaasanii madeessuu, sakkatta’insii seeraan alaa fi Saamichi qabeenyaa fi dirqisiisanii gudeeduu dabalatee yakkootni jireenyaaf abdii fi haamilee ilma namaaf hin kenninee uummata keenya Oromoo irratti rawwatama jira. Mootummaan abbaa irree wayyaanee akeekaa yakkaa sanyii balleessuu fi humna waraanaan uummata cabsee bituufi umrii dheereffachuuf kan abjootu itti hin milkaa’uu Oromoon sodaa du’aa,Hidhaa fi hiraarsaa mirga isaa falmachuu irraa duubatti hın deebi’u.
Mootummaan Wayyaanee akka sirna ittin waggaa 25 guutuu of faarsaa fi addunyaa sobaa tureetti amuma iyyuu warraaqsaa baldhaa gaggeesineen kufee ija addunyaa jalaa lafa seenuu dhabee biyyatti waraanaan bulchuu filannoo godhate kanaafuu nuti Qeerroon Bilisummaa Oromoo uummata keenyaa waliin hiriiruu fi hiriirsisuun hanga gaaffiin mirga abbaa biyyummaa uummata keenyaa mirkanaa’ee Oromiyaan walaboomtee uummaatni Oromoo bilisoomuutti falmaan keenya roga danda’amuu hundaan kan itti fufa.
Haala kana irratti hundaawuun Qeerroon Bilisummaa Warraaqsaa FXG daranuu jabeessuuf İbsa Waamicha Qabsoo Waloo akka armaan gadii kanatti uummata Oromoo hundaa fi sabootaa Cunqurfamoo Oromıyaa keessaa fi Ollaa Oromiyaa jiran hundaaf dabarsina!!
- Gaaffii mirga abbaa biyyummaa kan kabajamuu bilisummaa uummata Oromoo fi walabummaa Oromiyaaf deebiin sirna argamuufi mirgi uumamaa fi mirgotni dimookiraasii uummataa keenyaaf kabachiifnutti qabsoon keenya roga hundaan daran jabaatee akka itti fufuu waamicha gadi jabeessuun uummata Oromoof dabarsina!!
- Aangawootni Olaanoo muutummaa abbaa irree wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO fi qondaalootni waraana wayyaanee yakka duguugginsa sanyii uummata Oromoo fi saboota cunqurfamoo irratti rawwachaa jiran aangoo gadi lakkisuun seeratti dhiyaachuun akka itti gaafatamaniif uummatni Oromoo fi sabootni Cunqurfamoo warraaqsaa FXG daran jabeessuutti akka jabaannuu fi hiriirree falmannuuf Qeerroon bilisummaa Oromoo waamicha dabarsa!!
- Yeroo amma kana mootummaan fashistii Wayyaanee hogganoota Paartii mormituu dabalatee Docteroota, barsiisotaa fi hayyoota Oromoo waraana Komaandi Poostii isheen adamsitee ukkamsuun gaaffii uummanni Oromoo walii galaan gaafachaa jiruuf deebii akka hin taanee hubachiisuun Yakka kana uummatni Oromoo hundi bakka jirru cufatti jala dhaabbannuuf waamicha goona!!
- Hidhamtootni İlmaan Oromoo hundii gaaffii tokko malee bakka jiran hundaa hatattamaan hiikamuu qabu. Qaamni walaba ta’ee ilmaan Oromoo manneen hidhaa biyyatti cufa keessatti dararamaa jiran sakkatta’uun hiiksiisuu akka bobbaafamuuf qabsoo wal irraa hin cıtne goona.
- Akka guutummaa Oromiyaatti duulli uggura dinagdee kaa’uu qabeenyaa ofii gabaa baasuu dhiisuu fi gabaa dhaabbachuu dhiisuu dabalatee addatti immoo Midhaan nyaataa, midhaan Zayitaa, Beeladoota Horii gaafaa , Kottee Duudaa fi Bushaayeewwaan dabalatee akka gabaa hin baafnee fi duulli gabaa lagachuu jabaatee akka itti fufuu waamicha gochuun as irratti Yaa uummata Oromoo bakka jirtan hundatti qabeenyaa keessan waraanni wayyaanee ofiifuu sabbata haadha hiyyeessaa irraa yeroo humnaan hikkachaa jiruufi maqaa sakkatta’insa jedhuun horii calla argatuu saamaa jiru kanatti qabeenyaa keessan calleessitanii karaa irra kaa’uu irraa guutummaatti gabaa sirnicha lagachuun furmaata ta’uu Qeerroon waamicha uummata Oromoo fi saboota cunqurfamoof gadi jabeessuun dabarsa!!
- Tarsiimoo fi Tooftaa warraaqsaa FXG hojiirra olchuuf Yeroo irraa gara yerootti wixinuun jaluma jalaan haala qabsoon galii isaa gahuuf feesisuu sochii keessan kana milkeessuun danda’amuu fi waraana wayyaanee dura dhaabbachuun danda’amu irratti daranuu hojjechaa jiraachuu ni hubachiifna!!
- Murni muutummaa goolessituu wayyaanee OPDO jedhamtu hanga mootummaa Wayyaanee TPLFn ijaaramtee uummata Oromoo ficisiisuu fi gaaffii uummata Oromoo ukkamsuu Oromoo mirgaa fi bılisummaa dhabsiisuu keessatti qooda olaanaa waan qabduuf atattamaan Murni farra uummataa kun diigamuun aangawootni murna kanaas seeratti dhiyaachuıun itti gaafatamuu qabu.
- Hoomaan waraana Wayyaanee Oromiyaa irra qubsiifamee guutummaa biyyatti addatti Oromiyaa fi Uummata Oromoo shoroorkeessaa fi hiraarsaa jiru atattamaan oromiyaa gadhiisee bahuu qaba!!
- Uummatni Oromoo Biyyoota Addunyaa garaagaraa keessatti argamtaan, beektootni Oromoo fi Actiivistootni Oromoo dhugaan qabspoo bilisummaa Oromoof kuftanii ka’aa jirtan hawaasaa Oromoo fi Dıasporaan Oromoo hundi harka walqabachuun tukkummaa Uummata keenyaa dhııgaaf lafeen ijaarameef bakka guddaa kennuun itti fufinsaan sagaleen uummata keenyaa afaan qawween ukkanfamaa jiruu akka dhaga’amuuf sadarkaa İdil-Addunyaatti hiriiraa Sagalee uummata Oromoo fi Qeerroo Oromoo dhageesisuuf birmannaan isin Oromıyaa fi Uummata Oromoof gootaan yoomiyyuu caalaatti daran jabaatee akka itti fufuu Qeerroon biılisummaa Oromoo waamicha lammii gadi jabeessuun dabarsa!!
- İlmaan Oromoo Waraanaa Wayyaanee koomaandii Poostii maqaa labsii muddamaaoo mootummaa uummata irraa dhalattan daa’n (State of emergency) jedhuun shororkeessa jiru keessatti argamtaan hundaaf mootummaan wayyaanee olee utuu hin buliin kufuun isaa waan hin olleef yeroon kun yeroo mootummaa uummata irraa dhalattan yakka gara jabeenyaan guutameen daa’imman, Qeerroo dargaggoota, barattoota, dokterootaa fi barsiisotaafi uummata Oromoo waliigalaa irratti rorrisaa jiruu waan ta’eef roorriftuu wayyaanee waliin uummata Ofiitti roorrisuun gadhummaa fi gadi aantummaa caalaatti immoo boruu itti gaafatama seenaa fi seeraa fulduratti kan nama gaafachiisu ta’uu hubachuun Yakka waaranaa wayyaaneen rawwachaa jirtu irraa of dhaabuun uummata keessan cına akka dhaabbattani afaan qawwee gara diinaatti akka naanneessitan waamicha keenya gadi jabeessuun dabarsina!!
İnjıfannoon uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Bilisummaa Oromooti!
Qeerroo bilisummaa Oromoo!!
Muddee 04,2016 Oromiyaa, Finfinnee


text:
Chaansilarittiin Jarmanii – Angelaa Merkel, Yunaayitid Isteets ammaa booda waahela gaarii akka hin ta’iin eega akeekanii booda, har’a immoo, dubbi-himaan isaanii, Jarmaniin - hariiroo cimaa qaxxaamura Atilaantikitti ka cichitee jirtu ta’uu akeekanii jiran.
Merkel Baavaariyaa keessatti duula filannoof haasawa dhageessisaniin, hariiroo Yunaayitid Isteets waliinii ilaalchisee “Akkan guyyoota xiqqoo dabre keessatti ilaaletti, yeroon guutummaatti wal amannnee jiraannu amma akka waan dhumatee ti” jedhanii turan.
Dubbi-himaan isaanii immoo, “hariiroon qaxxaamura tuujii Atilaantik waan baay’ee barbaachisaa ta’eef jecha, Chaansilarittiin adda addummaa jiru ifatti dubbatan” – jedhan.


text:
Cabbii,karfaffuu,bubbee fi mucucoon walqabattee ibsee dhaamsitee,karaa cuftee, banaa fi bobbaa nama dhoorti jedhee namii Amerikaa godina qotaa gama Bahaa (East Coast)jiru rifuu keessa jira.
Manneen barnootaa,hagii tokko cufaa, xuyyuura 4500 karaa yaahuu dhowwame.
Jiraattotii naannoo tanaa yoo akkam diqqaate godina Amerikaa 15 keessa jiran cabbii hardha guyyaa walqixxee jalqabee haga Sambataallee cophaa ooltee bultu, balaa guddaa fiduu dandeettan jedhanii duratti ufi qopheessuutti jiran.
Cabbii waan bara hedduu keessatti argani hin beenne jedhanii tanaaf hojjattootii mootummaa fi dhuunfaalleen akka ariifatani hujii fixatanii qahee ufiitit galan itti dhaaman.
Manneen barnootaa naannoo tana jiranilleen tanaa jedhanii ijoollee dafanii galchaa kaan ammoo barusma galgalaa ka cufelleen hinuma jira.
Cabbiin tun Washingiton,DC faa guddoo rakkifti.Baaburaa fi otoobusii karaa fagoo fi dhiyoo yaahulleen keesasttu DC keessatti Sanbata lamaan hin chochohu.
Cabbiin akkanaa tun DC,New Yorki,Baaltimoor faatti waan akkanaa arganiituu hin beekan jedhan.
Akka ogeeyyotii raaga qilleensaa jedhanitti cabbiin harda, Jimaata guyyaa walqixxee haga Sanbata guddaa cophaa bultu tun fulaa tokko tokkotti haga mudhii namaatuu oli dheeratti.Inchii 30-90 taati.
Yoo cabbii ka akkanaa kana hojjattootii bulchiinsa magaalaa ammoo soda karaa irrattti facaasanii cabbie bulbulaanii akka namii karaa irratti hin mucucaanne soda aitti facaasan.
Manneen nyaataa dhugaatii,manneen jireennaa ammoo akka cabbiin karaa manaa irratti hin tuulamne akka haratan seeraatti hajaja.
Yoo cabbii ka akkanaa kana namaa fi makiinaalleen mucucoofuu karaa irra yaahuun dhiba.
Woma taateefuu namuu nyaataa fi dhugaatii guyyaa lamaa sadii tahu bitatee,waan cabbiin karaa fi makiinaa irraa haratu, yembee,hankaafaa fi woma dandahu cufaan harachuuf ufi kurfeessee dhufaatii cabbie qofa eegachuutti jira.


text:
(Oromedia, 10 Caamsaa 2015) Prof. Asaffaa Tafarraa Dibaabaa barumsa isaa xumuratee eebbifame.
Dhaloonnisaa Maccaa Lixaa, Oromiyaa kan taé Prof. Asafaa Tafarraa Dibaabaa, barreessa kitaabota hedduu taúun isaa beekamaa dha.
Guyyaa kaleessaa yunivarsiitii Amarikaa keessa jirtu kan Biluumgiton’ jedhamtu keessatti dooktorummaasaa qabxii adda ta’e galmeessisuun eebbifameera. Qabxii hunda dursu galmeessisuusaatiinis waraqaa ragaa addaa dhang’iameera.
Prof. Asaffaan hayyoota Oromoo addunyaa kanarratti sammuu guddaa qaban keessatti ramadama. Oromoof qabeenyaa guddaadha. Seenaa Prof. Asaffaafi hayyoota keenya akka addunyaatti waan baay’eetiin adda ta’an bifa kitaabaatiin yeroo dhiyootti kan qopheessinee dhalootaaf raabsinu yoo ta’u, ammaaf jireenya Asafaarraa dhaloonni maal barata kan jedhuunan goolaba.
Maatii qotee bulaa keessatti dhalatee kan guddatee Prof. Asaffaa Tafarraa Dibaabaa, hayyuu dhaloota hedduu humneessee fi qare ta’uun beekamaadha.
Qabsoo barataan Oromoo kamuu dabarsu keessa nama dabarsedha. Gaaffii eenyummaa hedduu gaafataa nama tureefi sababa kanaafis yeroo gargaaraatti nama mana hidhaatti darbatamaa turedha. Kolleejjii Jimmaas barsiisaa ture. Booda kana yeroo Amarikaa deemuuf ka’etti ammoo Yunivarsiitii Finfinneettis barsiisaa ture.
Barattoota digirii jalqabaafi digirii lammataa ta’an haala gaariin nama barsiisaa tureefi falaasama Oromoon qabdu mara qotee baasuun hojjetee nama hojjechiisaa turedha.
1. Cimanii/jabaatanii barnoota ofiitti cichanii garaa diinotaa gubuu.
2. Ofitti amanamummaa guutuu qabaachuun mul’ata ofii sabaaf arjoomuu…
3. Namni dabafama haqaan gadi qabamu Waaqayyo/Rabbiin cinaasaa waan jiruuf lafa yaade ga’uufi kkf…
Egaa:
1. Prof. Asafaa Tafarraa Dibaabaa gara biyyaatti as deebitee dhaloota haaraa beekumsa dheebotaa jiru kana akka dheebuuf baaftu, atis akkuma warra kaanii biyya faranjiitti akka nujalaa hinhafne kabajaan sigaafanna.
2. Profeeseroonni Oromoo biyya ormaarraa faranjii barsiisaa jirtan dhaloota dhiiga keessan ta’ee sammuunsaa waan baay’ee uumuu utuu danda’uu barsiisota wallaalchifamoodhaan wallaalchifamaa jiranitti deebitanii akka barsiistan, ijaartan, guddistan ammas daddaballee isin gaafanna…
3. Ardiin Amarikaa,Awurooppaa, Awustiraaliyaa isheen sammuu hayyoota keenyaa bitaa jirtu hayyootaafi qaroowwan keenya gadi nuuf haalakkistu.
4. Mootummaan amma biyya kana bulchaa jirus hayyoota kanaaf waan isaan barbaachisu guuteefi hayyoota keenya yunivarsiitiitti akka nuuf dachaasu dhaloonni kun nifedha/nigaafatas.
5. Dhaloonni amma qixa irra jirrutti saba kenya keessa baane kanaaf falmuu, hojjechuufi carrraaquutu nurraa eegama..
Prof. Asafaa Tafarraa Dibaabaa baga gammadde/baga gammanne..CONGRATULATIONS!!!


text:
(Note: more photos of the injured Oromo students can be viewed below.)
BACKGROUND
On April 26, 2014, Oromo students’ nonviolent protest was held at Wallaggaa University against the plan (called the Addis Ababa Master Plan) to evict millions of Oromo farmers and dispossess them of their land in Oromian districts surrounding Finfinnee under the pretext of the “urban development of Addis Ababa.” At the peaceful rally, the TPLF Ethiopian regime’s Military-Police shot at, battered and injured several unarmed students. Photo below shows the peaceful rally up to the point of the intrusion by the TPLF Military-Police into the Wallaggaa University campus to shoot and batter the unarmed students.
According to published data, under the current TPLF regime, Addis Ababa has expanded by ~400% since 1991 (from ~13,763.3-ha in 1991 to ~52,706.2-ha in 2014 – see data here); even though the Oromiyaa Region is a federally constituted state, it continues to be annexed by the Habesha government of Addis Ababa.
Political analysts have stated recently that the current Addis Ababa Master Plan will potentially divide the Oromiyaa Region into two by the proposed Addis Ababa’s annexation of Central Oromiyaa, and the subsequent eviction of the Oromo farming communities in Central Oromiyaa under the pretext of “industrial zones.” There are at least 8 industrial zones all over Oromiyaa, such as the Malka Jebdu area under the Dire Dawa Industrial Zone, the Ambo Industrial Zone, the Chinese-owned Bishoftu Eastern Industrial Zone – which is slated to extend all the way to Asella in Arsi Zone of Oromiyaa in the coming few years.
————————–
QEERROO.org: FDG Gootota Barattoota Oromoon Qabate Itti Fufuun Har’as Yuuniversitii Wallagga Keessatti Haalaan Jabaate. Barattooti Oromoos Waraana Wayyaanee Agaazii Jedhamun Reebaman
(QEERROO.org) – Gabaasaa: Ebla 27/2012 FDG Gootota dargaggoota Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Wallaggaa jabaatee itti fufuun guyyaa har’aa Ebla 27,2014 falmaa jabaa keessa oolan.Goototni barattootni Oromoo gaaffii keenyaaf deebiin nuu kennamuu qaba jechuun guyyaa lammaffaa ganama irraa eegaluun dhaadannoo dhageesisa turanii jiru.
Mootummaan abbaa irree akkuma amala isaa gaaffii barattoota karaa nagaa fi demookiraasii dhiyaateef deebii humna waraanaa fi loltuu of harkaa qabuu fi qawweetti dhimma bahuun barattoota Oromoo dararuu irratti argama. barattootni hedduunis humna waraanaa kanaan qabamanii hidhamaa jiraachuu maddeen keenya gabaasaniru, barattootni Oromoo hedduun humna polisii federaalaatiin rebbichaa cima irra ga’ee yeroo amma Hospitala Naqamatee galanii jiraachuun ibsamera. barattoota humnota federaala wayyaaneen midhaan qaama isanii irra ga;ee kunis:
1. Barataa Dawuti Gonfaa,
2. Barataa Abdiisaa Nagaasaa,
3. Barattuu Geexee Tafarii,
4. Barataa Ababa Kumarraa,
5. Barataa Tashoomee Daawuti,
6. Barataa Dasitaa kanneen jedhaman kan keessatti argamaan humna poolisii Federaalaa Wayyaaneen reebamani midhaan qaama kan irra ga’ee ta’uun ibsamera.
Goototni Barattootni Oromoo Yuunibarsiitii Wallaaggaa akkuma gootota barattoota Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa, hidhaan, reebichii, doorsifnii, barnoota irraa arii’atamuun duubatti nu hin deebisu jechuun guyyaa har’aas FDG itti fufanii olaniiru.Maqaa barattoota hidhamanii guutuu fuula duratti dhiheessina.
Gama biraan waraanni Wayyaanee kan Agaazii jedhamee beekamu magaalaa Naqamtee qubachuun uumata goolaa jira. Addatti Yuuniversitii Wallaggaa keessa namoota barattoota basaasan dabballoota OPDO kanneen akka:
1. Tafarii Xiyyaaroo Bulchaa Godina Wallaggaa Bahaa
2. Tolasaa Waggaarii Bulchiinsa magaalaa Neqemtee irraa
3. Eebbaa nama jedhamu itti aanaa President Yuunibarsiitii Wallaggaa kanneen jedhamanii qabachuun barattoota itti roorrisaa jiraachuun beekame.
Muktaar Kadir haala kana dhaamsuuf jecha naannoolee FDG ka’an mara irra naannawuun milishootaan qabatee uumataa fi barattoota akka sodaachisaa jirus odeessi jiru ni addeessa.


text:
SO ASAA MAADDIYAABAA | NAATA DICHIYOOGAA
Asho Gaytotettaabaa Intte Naˈaa Tamaarissiyoogaa
METIYAABAA
Unddenna layttappe kase asho gaytotettaabaa bantta naˈaassi woy naˈeessi koyro denttiyo loˈˈo qaaday aawatussinne aayotussi deˈees. Qassi eti naˈaa layttaadan woy assi koshshiyaagaadan loddan loddan he hanotaabaa yootana danddayoosona.
He ubbabay haˈˈi laamettiis. Ze Lolita Ifekt giyo maxaafay, “Pokkobay naati guutta naatettan deˈishin moobayliyaa kiitan etawu kiitettees, qassi naatussi odiyooban pokkobay gujji gujji bees” yaagees. Ha ooratta hanotay naata maaddiiyye qohii?
INTTE ERANA BESSIYAABAA
Pokkobay ubbasan kumiis. Debrah Rofman giyo maccaasiyaa Tok tu Mi Ferst giyo maxaafan, “haasayan, erissotun, pilmetun, maxaafatun, yettaa danttotun, televizhiine prograametun, kiitatun, kaassatun, kaqettida erissotuuninne silkkiyaankka komppiyuteriyankka beˈiyooban pokkobaa qofisiyaabay, pokko qaalaynne hara iitabay kumido gishshawu, [panttaara deˈiya naati, yelagatinne, haray atto yiira naatikka] daroti akeekennan, asho gaytotettay . . . aybippenne aaruwan koshshiyaaba giidi kuuyana” danddayiyoogaa yootaasu.
Zalˈˈe dirijjiteekka oyshettiyaaba. Erissiyaageetinne zalˈˈanchati naati naatettaappe doommidi bantta puulaabaa keehi qoppanaadan oottanawu pokkiya maayuwaa erissoosonanne bayzzoosona. So Seksi So Sun giyo maxaafay, “naati bantta laggetun nashettanawu koyiyoogaa zalˈˈanchati eriyo gishshawu” cimuwan eta boggiyoogaa yootiis. Gujjidikka, “zalˈˈanchati pokkobaa bessiya he ubba misiletanne harabaa giigissiyoy naati asho gaytotettaa polanaadan gidennan bantta koyiyoobaa bayzzanaassa” gidiyoogaa yootiis.
Eriyoogaa xallay gidenna. Kaamee waati oottiyaakko eriyoogee a akeekan laaggiyoogaappe dummatiyoogaadan, asho gaytotettaabaa eriyoogee hegaara gayttidaagan loˈˈobaa kuuyiyoogaappe dummatees.
Qoppana koshshiyaabaa: Ne naati ‘iitaa kehaa shaakkanawu’ bantta akeekaa loohissanaadan neeni awudeegaappenne aaruwan ha wodiyan eta maaddana bessees.—Ibraawe 5:14.
INTTE OOTTANA DANDDAYIYOOBAA
Hegaa haasayite. Asho gaytotettaabaa yootiyoogee borssiyaaba milatikkonne, hegaabaa intte naatuyyo yootana bessiyay inttena. He aawatettaa ekkite.—Geeshsha Maxaafaa maaraa: Leemiso 22:6.
Amaridabaa haasayite. Issi kutti darobaa haasayiyoogaappe, intte naˈaara issisaa biyo wode woy issibaa oottiyo wode hara wodiyaagaadan coo haasayite. Intte naˈay ba qofaa yootanaadan oychiyoogan i ba wozanan deˈiyaabaa odanaadan maaddite. Leemisuwawu, “Asho gaytotettawu denttettiya he erissuwaa dosay?” yaagidi oychiyoogaappe, “Zalˈˈanchati bayzzanabaa hegaa mala misiliyaa bessidi erissiyoy aybissa gaada qoppay?” gaana danddayeeta. Intte naˈay zaari simmin, “Hegan neeyyo aybi siyettii?” giidi oychana danddayeeta.—Geeshsha Maxaafaa maaraa: Zaarettido Wogaa 6:6, 7.
Naˈaa layttawu haniyaabaa tamaarissite. Timirttiyawu biron gakkiya naatussi asho gaytotettaara gayttida bolla qommuwaa sunttaa, qassi etaara asho gaytotettaa polana koyiyaageetuppe waanidi naagettanaakko tamaarissanawu danddayeeta. Naati dicciyo wode, yelettiyoogaara gayttidabaa yootana danddayeeta. Naati panttatettaa wode, asho gaytotettaabaanne hegaara gayttida kandduwaabaa loyttidi erana koshshees.
Loˈˈo maaraa tamaarissite. Ammanettiyoogaa, suuretettaanne bonchiyoogaa xeelliyaagan naata naatettaappe doommidi tamaarissite. Yaatikko, asho gaytotettaabaa yootanawu baasuwaa baaseeta. Qassi intte kaalliyo maaraa geeshshidi yootite. Leemisuwawu, aqo oyqqanaappe kase asho gaytotettaa poliyoogee bessennabadan xeellikko, hegaa yootite. Qassi hegee bessennabanne qohiyaaba gidiyoy aybissakko qonccissite. Biyond ze Big Tok giyo maxaafay, “panttatettaa wodiyan naati asho gaytotettaa poliyoogaa eta yelidaageeti maayennaagaa eriya naati asho gaytotettaa polennan aggana danddayiyoogaa” yootees.
Loˈˈo leemiso gidite. Intte tamaarissiyo maaraa kaallite. Leemisuwawu, pokko qiriyan miicceetii? pokkiya maayuwaa maayeetii? lambbeecheetii? Yaatikko, hegaara gayttidaagan intte eta tamaarissiyoobaa naati xaasayi xeelloosona.—Geeshsha Maxaafaa maaraa: Roome 2:21.
Loˈˈobaa yootite. Asho gaytotettay Xoossaa imota gidiyo gishshawu, ekki gelidi maara gayttiyo wode keehi ufayssiyaaba gidana danddayees. (Leemiso 5:18, 19) Intte naˈay aqo oyqqennan asho gaytotettaa poliyoogan azzaniyoogaappenne hirggiyoogaappe, takkidi i he imotan ufayttana danddayiyoogaa yootite.—1 Ximootiyoosa 1:18, 19.


text:
Oromoon mirgaa fi haqa isaaf waan dubbate qofaaf ajjeefamaa tureera. Amma, hoogganoonni keenya (Lammaa Magarsaa fi waahiloonni isaa) mirgaa, kabajaa fi haqa Oromoof waan falmuu eegalaniif qofa aggammiin ajjeechaa fi doorsisaan gosa hundaa irratti baname. Hoogganoota kanaaf Woyyaaneen filannoo lama kan kennite fakkaata: Oromotti dudda laatuu ykn balaa (ajjeechaa fi hidhaa) isaan irra gayuu maluuf ammumaa uf qopheessuu. Lammaa fi gareen isaa hanga ammaatti ufii du’anii Oromoo jiraachisuu, ufii salphatanii saba boonsuu, ufii hidhamaniii Oromoo hidhaa jarra tokkoo keessaa baasuu ijjannoo jedhu irratti cichaniiru. Murannoo fi filannoon gootota kanaa Woyyaanee hedduu dallansiisee guyyaa guyyatti gara taankaarfii isa dhumaa isiin jettutti isii geessaa jira. Tankaarfiin Woyyaanee isa dhumaa jettu kuni hanga hoogganoota Oromoo (Lammaa, Abbaaduulaa, Abiyyi, Umar fi kkf) ajjeesuu fi Oromoo irratti woraana guutuu labsuutti deemuu mala. Woyyaaneen, garee garajabeennaan Afrikaa keessatti dorgomaa hin qabne, angoo irra turuudhaaf kana godhuu irraa uf hin qusattu. Tibbana, ‘sirna kana tursiisuudhaaf gatii barbaachisu hunda kaffaluudhaaf qophiidha,’ kan jedhe hoogganaa Woyyaanee kan ta’e Dabratsiyoon ture. Kana jechuun maal akka ta’e Oormoo jalaa waan dhokatee miti.
Eenyummaa Woyyaanee fi kallattii isiin itti deemaa jirtu beekna. Nuti maalitti jirra? Maal godhuu qabna? Silaa manatti akka nutti seentee nu ajjeeftuuf hin hayyamnu. Tooftaa, tarsiimoo fi qophaayina sadarkaa kamiitiin hoogganootaa fi Oromoo dhumaatii irraa baraarra?
Dhimmoonni asii gadii Oromoo dhumaatii irraa baraaruudhaa fis ta’ee injifannoo hanga ammaatti dhiigaan arganne tursiisuudhaaf nu gargaaru. Kana booda Oromoo hundi dhimmoota kanniin irratti xiyyeefatee hojjachuu qaba.
1. Oromoon bakka jirtuu ka’i. Ufis, hooggana keetis dhumaatii itti aggaamame irraa baraaruudhaaf uf qopheessi. Waan qabduun ka’ii Oromiyaan qabrii roorristootaa ta’uu isii mirkaneessi. Osoo Woyyaanen hoogganoota tokko hin tuqin Oromoon ammumaa cifaa baasee ergaa nu hin tuqinaa karaa ifa ta’een diinaaf dabarsuu qaba.
2. Poolsiin fi milishaan Oromiyaa sabaa fi hooggana isa du’a irra baraaruuf hanga lubuu isaanii kennuutti uf qopheessuu qabu. Sabaa fi magaalota keenna bosona godhachudhaan diina weeraraaf dhufe ummata irraa faccisuu qabu.
3. Intarneetii fi bilbilli sa’aa kamittuu cufamuu waan danda’uuf OMN karaa kamiinuu yoo ta’e qilleensa irra jiraachuun isaa dirqama. Xiqqaatee xiqqaatu raadiyoon biyyatti ummanni waan guyyaa guyyatti sabni keessa oolu ittiin hordofu jiraachuu qaba. Woyyaaneen toora wolqunnamntii hunda ciccirruu irraa wan uf duba hin jenneef ammumaa tooftaa odeeffannoon saffisaan baadiyaa irraa gara magaalota akka Finfinnee fi Adaamatti ittiin dhufu mijeessuun dirqama. Odeeffannoon saffisaan magaalota gurguddoo geennaan gara alaatti bayuun isa hin rakkisu.
4. Hoogganoonni fi hojjattoonni mootummaa sadarakaa godinaa hanga aanaatti jiran ummata waliin ta’uudhaan humna weeraraa Agaazii, poolsii federaalaa fi basaastuu Geetaachoo Asaffaatti gufuu heddummeessuu, boqonaa fi doohannaa dhabsiisuu qabu. Deeggarsa gantuun alatti humni woraanaa fi basaasaa kamuu Oromoo jilbiiffachiisuu fi Oromiyaa dhuunfachuu hin danda’u. Namoota kana dura akka basaastuu fi gantuutti Woyyaanee tajaajilaa fi ummata ficcisiisaa jiran yeroodhaan too’achuun (dursanii hidhuu fi saaxiluu) barbaachisaadha. Xiyyeeffannaan ummataa qabeenya Woyyaanee fi kittillayyootta isii, humnoota woranaa bobba’e, akkasumas kaadiree aantummaa sabaa hin qabne (basaastuu fi ergamtuu) irratti kan fuullefate ta’uu qaba.
5. Oromoon rayyaa ittisa biyyaa fi poolisii federaalaa keessa jiran Oromoo fi hoogganoota isaa du’a Woyyaaneen irratti labsite irraa karaa danda’ame hundaan bararuu qabu. Rasaasni isaanii dhiiga diinaa fi roorristuu malee isa maatii fi saba isaanii dhangalasuu hin qabu. Oromoon maatii fi fira woraana Woyyaanee (makkalaakayaa fi federaala) keessaa qabu firoota isaaniif ergaa ‘Woyyaaneef jettanii Oromoo hin ajjeesinaa’ jedhu dabarsuu qaba.
6. Hojjattoonni waajjiroota woyyaanee addadda keessaa jirtan (rayyaa ittisa biyaa, poolisii federaalaa, damee basaasaa fi sadarkaa federaalalatti hojjatan) waan arganii fi dhagayan (iccitii) dafanii karaa keessaan saba biraan gayuu qaban.
6. Oromoon biyya alaa jiru ka’uu, daangaa daangatti socho’uudhaan Oromoof dubbachuu qaba. Dhimmoota odeeffannoo dabarsuu fi dhumaatii gayuu malu ijaa fi gurra addunyaa biraan gayuu irratti cimee hojjachuu qaba.
7. Yeroo kamuu calatti, biyyaa fi biyyaan alattis, deeggarsi saboota biraa baay’ee nu barbaachisa. Keessattuu isa Amaaraaf xiyyeeffannaa laannee hojjachuu qabna.
Ammaa kaasnee, sochii, qophaayina, tokkummaa fi murannoo cimaa argisiisuudhaan diiina rifachiisuu qabna. Taankii fi xayyaarrri keenna irree tokkummaa keenna. Oromoon akka leencaa dallanee kaanaan diinni onnee ittiin Agaazii nuratti bobbaftun ni dhabdi. Bobbaaftus Agaazii rifatee fi abdii kutate kan gara Oromiyatti dhufu. Agaazii akkasii booyichaa fi gaddaan malee injifannoon gara Maqaleetti deebi’uu hin danda’u. Gootonni keenna (bulchiinsi Lammaa magarsaa fi Poolisiin Oromiyaa) qabsoo hadhaayaa geggeessaa jiru. Woyyaanee abdii kutachiisuudhaaf nutis ammummaa uf haa qopheessinu. Ni moonaa hin shakkinaa!


text:
Mana Murtii Waliigalaa Oromiyaa
Wixinee Qajeelfama Sirna Araaraa fi Jaarsummaa Manneen Murtii Oromiyaa
Hagayya 2008
Finfinnee
Wixinee Qajeelfama Sirna Araaraa fi Jaarsummaa Manneen Murtii Oromiyaa
Seensa
Walfalmii Walta’iinsaan, Araaraan ykn Jaarsummaan xumuruun duudhaa fi aadaa Oromoo keessaa isa tokkoo fi hojimaataan gabbate ta’uu caalaa hawaasa keessatti nagaha fi tasgabbii buusuu irratti eddo olaanaa waan qabuuf;
Uummata naannoo Oromiyaa fi manneen murtii naannichaas irra caalatti caarraa gaarii kanatti fayyadamaa gochuun barbaachisaa waan ta’eef;
Heerri Mootummaa Federaalawaa fi kan Naannoo keenyaa, akkasumas Imaammatootni fi seerotni sadarkaa Federaalaattis ta’ee naannoo keenyatti bahan, hojimaata Walfalmiin Sirna Walta’iinsaan, Araaraa fi Jaarsummaatiin akka xumuraman gochuu kan jajjabeessan waan ta’eef;
Sirna Walta’iinsaa, Araaraa fi Jaarsummaa jajjabeessuun dhaqqabamummaa, bu’aa qabeessummaa, si’oomina, Amanamummaa fi qulqullina kenniinsa tajaajilaa Abbaa Seerummaa kan dabalu ta’uun isaa waan itti amanameef;
Yeroo ammaa dhimmoonni Mana Murtiitti baay’achaa kan jiran waan ta’eef gara fuula duraa falmiiwwaan Mana Murtii dhufan hedduun Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala itti Xumuramuun fi fala akka argatan gochuun Mana Murtii fi abbootii dhimmaatiif faayidaan inni kennu guddaa ta’uun isaa waan itti amanameef;
Manneen Murtii Oromiyaa keessatti walfalmii Walta’iinsaan, Araaraan fi Jaarsummaan xumuruu ilaalchisee hojimaatni walfakkaataan fi qajeelfamni hojii Abbootiin Seeraa, gareen walfalmanii fi namootni Sirna Walfalmiin Falmii Idileetin ala itti Xummuramu keessatti hirmaatan ittiin hoogganaman dhabamuu isaatiin hojimaata irratti hanqinni waan quunnameef;
Bu’uura Labsii Gumii Bulchiinsa Abbootii Seeraa Oromiyaa irra Deebi’anii Dhaabuuf bahe Lakk. 142/2000 keewwata 32 tiin qajeelfamni kun baheera.
Kutaa Tokko
Tumaalee Waliigalaa
Kewwata 1: Mata-duree Gabaabaa
Qajeelfamni kun Qajeelfama Sirna Araaraa fi Jaarsummaa Manneen Murtii Oromiyaa Lakk. ________________jedhamee waamamuu ni danda’a.
Keewwata 2: Hiikoo
Itti fayyadama isaa irraa haala maddeen hiikkoo biraa kan kennisiisu yoo ta’e malee qajeelfama kana keessatti:
“Mana Murtii” jechuun bu’uura Lab.Lakk.141/2000tiin Mootummaa Naannoo Oromiyaatiin kan dhaabbate Mana Murtii Aanaa, Mana Murtii Ol’aanaa fi Mana Murtii Waliigalaa jechuu yoo ta’u, Mana Murtii Shariyaa naannichaatis ni dabalata.
“Abbaa Seeraa” jechuun bu’uura Lab.Lakk. 141/2000, Kewt.2 (5) tiin Gumii Waliigalaatiin filatamee Caffeedhaan muudame ykn kaadhimamaa Abbaa Seeraa Mana Murtii naannichaatti ramadamee hojjetu akkasumas Qaadota Manneen Murtii Shariyaa Naannichaa jechuudha.
Abbaa Alangaa” jechuun seera rogummaa qabuun kan dhaabbate abbaa alangaa Oromiyaa jechuu ta’ee kaayyoo qajeelfama kanaaf abbaa alangaa Galiiwwanii fi Gumuuruukaa akkasumas abbaa alangaa Komishiinii Naamusaa fi Farra Malaammaltummaa naannichaa ni dabalata.
“Abukaatoo” jechuun ogeessa seeraa tajaajila ogummaa abukaattummaa kennuuf qaama aangoo qabu irraa hayyama fudhate jechuu yommuu ta’u, akkaataa barbaachisummaa isaatti haayyama abukkaatummaa osoo hin qabaatiin dhaabbata dhuunfaa, dhaabbilee misooma mootummaa fi manneen hojii mootummaa bakka bu’uun kan falmanis ta’ee Abukaattoo Ittisaa ni dabalata.
“Garee Walfalman” jechuun namoota Walfalmii adeemsifamaa jiru keessatti qooda fudhatan kan akka himataa fi himatamaa, garee falmii jidduu seene, garee murtii fi raawwii mormuudhaan falmii keessaa seene ykn ol’iyyataa fi deebii kennaa ta’uun dhaddachatti dhiyaate jechuu dha.
Jaarsa” jechuun garee 3ffaa gartummaa irraa bilisa ta’ee, fedha garee walfalmitootaatiin ykn akkuma barbaachisummaa isaatti Mana Murtiitiin kan filatamu fi dhimmi Mana Murtiin ilaalamaa jiru yommuu itti qajeelfamu garee walfalman kan walitti araarsu ykn Jaarsummaan ilaalee kan murtii kennu jechuudha.
“Walta’insa” jechuun sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala itti Xumuramu ta’ee giddu-lixummaa Jaarsaa malee gareen walfalman ofuma isaanitiif waliigalteerra itti gahan jechuudha.
“Araara” jechuun Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala itti xumuramu ta’ee gareen walfalman deeggersa Jaarsaatiin walitti dhihaatanii falmii isaanii waliigalteedhaan hiikkatan jechuudha;
“Jaarsummaa” jechuun Sirna Waldhabdeen Falmii Idileen Ala itti Xumuramu ta’ee Jaarsi moggaafamee murtii dhumaa fi dirqisiisaa ta’e kan kennu jechuudha.
“Ragaa” jechuun ragaa namaa ykn ogeessaa ykn bareeffamaa jechuudha.
“Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala itti Xumuramu” jechuun Sirna Walta’iinsaan, Araaraan ykn Jaarsummaan gargaaramuudhaan walfalmiin Mana Murtiin alatti ittin hiikamu jechuudha.
Keewwata 3: Daangaa Raawwatiinsaa
Qajeelfamni Kun Manneen Murtii naannichaa, garee walfalmanii Mana Murtiitti dhiyaatanii dhimmi isaanii Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala itti Xumuramutti qajeelfameef akkasumas Jaarsa Araara ykn Jaarsummaa gaggeessu irratti raawwatiinsa ni qabaata.
Keewwata 4: Sirna Dhimmootni Falmii Idileetiin Ala Itti Xumuraman Jajjabbeessuu
Abbaan Seeraa dhimma Mana Murtii gahe, seerri dirqisiisaan yoo jiraate malee, walfalmittoonni dhimma isaanii Sirna Walfalmiin Falmii Idileetiin Ala itti Xumuramuun akka fixatan ni qajeelcha, ni jajjabeessa, ni gorsa; akkasumas deeggersa barbaachisaa ni taasisaaf.
Keewwata 5: Sirna Walfalmiin Falmii Idileetiin Ala Itti Xumuramu Keessatti Gahee Abbaa Seeraa
Walfalmiin Falmii Idileetiin Ala akka xumuraman gochuu keessatti Abbaan Seeraa gahee armaan gadii ni qabaata:
Kaayyoo, faayidaa fi maalummaa Sirna Walfalmiin Falmii Idileetiin ala itti Xummuramu garee walfalmaniif ni ibsa;
Dhimmi falmiif ka’umsa ta’e Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala Itti Xumuramuun yoo ilaalame irra caalatti bu’a-qabeessa ta’ee kan mul’atu yoo ta’e, gareen walfalman, walfalmii isaanii walta’iinsaan, Araaraan ykn Jaarsummaadhaan akka xumuratan yaada ni dhiheessaaf;
Iyyata ykn yaada walta’iinsaa dhihaatuuf irratti hundaa’udhaan dhimmichi walta’iinsan kan xumuramuu danda’u ta’uu isaa erga mirkaneeffateen booda gara walta’iinsatti ni qajeelcha; bu’aa isaa eegufis ni beellama.
Iyyata ykn yaada Araaraa ykn Jaarsummaa garee falmitootaa ykn Jaarsa irraa dhufu ilaaludhaan dhimmichi kan Araaraan ykn Jaarsummaadhan xumuramu ta’uu isaa erga mirkaneeffateen booda gara Araaratti ykn Jaarsummaatti ni qajeelcha; hanga bu’aan Araaraa ykn Jaarsummaa deebi’utti beellamaan ni tursiisa.
Abbaan Seeraa dhimma seerri dirqisiisan hin dhorkine tokko gara Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala Itti Xumuramutti kan hin ergine yoo ta’e sababa isaa galmee irratti ibsuu qaba;
Gareen walfalmitootaa Jaarsa akka filatan ni gargaara;
Gareen falmitootaa dhimma isanii Araaran ykn Jaarsummaan xummurachuuf waliigalanis Jaarsa filachuu kan hin dandeenye yoo ta’e, fedhii walfalmitootaa irratti hunda’uudhaan Jaarsa ni filaaf;
Yeroo Walta’iinsi, Araarri ykn Jaarsummaan itti xumuramee bu’aan isaa Mana Murtii dhaqqabuu qabu murteessudhaan, akkuma haala isaatti, Jaarsa ykn/fi garee walfalman ni beeksisa;
Jaarsa filatamef aangeffamuu isaa ibsuudhaan akkaataa itti hojjetu irratti qajeelfama ni kennaaf, ykn ammoo karaa garee walfalmitootaatiin ni ergaaf;
Gareen walfalman yeroo qabameef keessatti walfalmii isaanii Sirna walfalmiin falmii idileen ala itti xumuramuun kan hin xummuranne yoo ta’e, gaaffii dabalata yeroo dhihaatu fi adeemsi ture jajjabeessaa ta’uu isaa yoo itti amane, yeroo dabalataa ni kenna;
Gareen walfalman falmii isaanii Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala Itti Xumuramuun yoo ilaallatan, bu’aa isaa ofitti fuudhudhaan waliigalteen taasifame ulaagaa seeraa kan guutu, safuu uummataa kan hin faallessine fi mirga namoomaa garee walfalmanii ykn garee 3ffaa kan hin dhiibne ta’uu isaa mirkaneessudhaan ni raggaasisa;
Gareen walfalman dhimmi isaanii sirna walfalmiin falmii idileen ala itti xumuramuun dhumachuu akka hin dandeenye gabaasni, akkuma haala isaatti, Jaarsa ykn garee walfalman irraa yoo dhihaatu, falmiin idilee iddoo dhaabbate irraa akka itti fufu ni taasisa.
Keewwata 6: Haalaa fi ulaagaa Jaarsi itti filatamu
Gareen walfalman waliigalteedhaan Jaarsa filachuu ni danda’u;
Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti ibsame akkuma jirutti ta’ee, jaarsi Abbaa Seeratiin kan filatamu yoo ta’e, hanga danda’ameen ulaagaa armaan gadii nama guutuu danda’u ta’uu qaba. Isaanis nama:
amanamaa, kan haqaaf dhaabbate, garee lachuu irraa bilisa kan ta’e ykn dhimma ilaalamaa jiru keessaa bu’aa ykn faayidaa eeggatu kan hin qabne fi hawaasa keessatti waan gaarii hojjechuudhaan maqaa gaarii fi fudhatama qabu;
Garee walfalman araarsuuf ykn dhimmicha Jaarsummaadhaan ilaaluuf fedhii qabu;
Araara ykn Jaarsummaa irratti muuxannoo qabu ykn leenjii fudhate;
Ogummaa walfalmii hiikuu qabu fi
Obsa fi dandeettii namaan waliigaluu qabu ta’uu qaba.
Keewwata 7: Bakka bu’ummaa
Gareen walfalman qaamaan Adeemsa Sirna Walfalmiin Falmii Idileen Ala Itti Xumuramu hunda irratti argamuu qabu;
Kan keewwata kana keewwaata xiqqaa 1 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee, Gareen walfalman sababa humnaa ol ta’een argamuu kan hin dandeenyee fi bakka-bu’ummaa yoo kennan, qajeelfamni kun bakka-bu’oota garee walfalmanii irrattis kan raawwatiinsa qabaatu fi bakka-bu’ootni akkuma garee walfalmaniitti kan lakkaawaman ta’a;
Gareen walfalman haala addaatiin Jaarsa hayyamsiisanii ogeessa seeraa isaanii waliin ta’uudhaan Araara ykn Jaarsummaa irratti hirmaachuu ni danda’u;
Keewwata 8: Iccitii Eeguu
Waliigaltee garee walfalmaniitiin ykn seerri haala biraatiin kan dirqisiisu yoo ta’e malee, Araarri fi Jaarsummaan icciitiidhaan geeggeffamuu qaba.
Jaarsa, garee walfalman ykn bakka bu’aa isaanii fi nama manni murtii hayyameef malee namni biraa Jaarsummaa irratti argamuu hin qabu.
Yoo seerri dirqisiisu jiraate malee, Jaarsi iccitii sababa Araaratiin ykn Jaarsummaatiin beeke baasuu hin qabu.
Kutaa Lama
Sirna Walta’iinsaa
Keewwata 9: Yaada Bu’uraa
Seerri dirqisiisaan yoo jiraate ykn ulfinaa ykn walxaxiinsa dhimmichaa irraa kan ka’e dhimmichi Mana Murtiitiin furmaata argachuu qaba jedhee yoo amane malee dhimmi dhihaate kamuu walta’iinsa garee walfalmaniitiin akka xumuramu manni murtii ni jajjabbeessa.
Keewwata 10: Ka’umsa Walta’iinsaa
Murtiin dura sadarkaa falmii kamirrattuu yaadni Walta’iinsaa bu’uura armaan gadiitiin dhihaachuu ni danda’a:
Manni Murtii dhimmichi Walta’iinsan yoo xumurame irra caalaa bu’aa argamsiisa jedhee yoo amane yaada kana garee falmitootatiif kaasee yaadichis garee falmitootatiin fudhatama yoo argate;
Garee falmitootaa keessaa inni tokko dhimmicha Walta’iinsan xumurachuuf fedhii qabaachuu isaa barreeffamaan ykn afaaniin Mana Murtiif yoo ibse fi gareen biraatis yaadicha yoo fudhate;
Gareen falmitootaa waliigaluudhaan dhimmicha Walta’iinsan xumurachuuf fedhii qabaachuu isaanii barreeffamaan ykn afaaniin Mana Murtiif yoo ibsan;
Garee sadaffaan gareen walfalman dhimma isaanii walta’iinsaan fixachuuf fedhii kan qaban ta’uu isaa Mana Murtiif ibsee yaadni kunis gama Mana Murtiin garee walfalmaniif dhihaatee fudhatama yoo argate.
Keewwata 11: Dhimmoota Sirna Walta’iinsaan Ilaalamuu Danda’an
Sirni Walta’iinsaa sirnoota Walfalmiin Falmii Idileen Ala Itti Xumuramu kanneen biro caalaa filatamaa kan ta’u:
Gareen walfalman dhimma irratti waldhaban ilaalchisee waliigaluu kan danda’an yoo ta’e;
Gareen walfalman adeemsa kanaan waldhabdee isaanii xumurachuu irratti kan waliigaluu danda’an yoo ta’e;
Ragaa gareen walfalman irratti waliigaluu dadhaban irratti murtii kennuun kan hin barbaachisne yoo ta’e;
Qabxii seeraa gareen walfalman irratti waliigaluu dhadhaban irratti murtii kennuun kan hin barbaachisne yoo ta’e;
Gareen walfalman waldhabdee isaanii walta’iinsan kan hin xumuranne yoo ta’e walitti dhufeenyi, kabajni, diinagdeen fi caarran isaanii garmalee kan miidhamu yoo ta’e;
Sirni Walta’iinsaa daran hirmaachisaa waan ta’eef, gareen walfalmitootaa bu’aa walta’iinsaa irra gahudhaf fedhii fi dandeettii kan qaban yoo ta’e;
Gareen walfalman dhimmicha walta’iinsan xumuruudhaan walqabatee adeemsa too’achuudhanis ta’ee qabxiiwwan tokkoon tokkoon falmii keessatti ka’an xiinxaluuf ogummaa gahaa qabaachuu isaanii irraa kan ka’e geddu-lixummaan Jaarsaa kan hin barbaachisne yoo ta’e;
Dhimmi falmiif ka’umsa ta’e dantaa uummataa kan of keessaa hin qabne ta’uu isaa irraa kan ka’e xiyyeeffannoo fi xiinxala uummataa kan hin barbaanne yoo ta’e;
Keewwata 12: Mirga fi Dirqama Garee Walfalmitootaa
Gareen walfalman dhimma isaanii waliigalteedhaan xumurachuuf mirga ni qabu;
Garee walfalman keessaa inni tokko yeroo barbaadetti barreeffamaan ykn haala biroo ifa ta’een fedhii isaa garee biraatiif duursee ibsuudhaan adeemsa Walta’iinsa addaan kutuu ni danda’a;
Gareen kamiyyuu Walta’iinsi kan hin milkoofne yoo ta’e falmii idilee isaa itti fufuuf mirga ni qaba;
Gareen walfalman mirga namoomaa garee kaanii ni kabaju;
Gareen walfalman hanga danda’ametti Walta’iinsi akka milkaa’u tattaaffii olaanaa ni taasisu;
Gareen walfalman jechoota miira namaa miidhuu danda’an, seeraan walitti bu’uu ykn Walta’iinsa gufachiisuu danda’anitti fayyadamuurraa of qusatu;
Gareen Walfalman waldhabdeen yeroo gabaabaa keessatti Walta’iinsan akka xumuramu waanta danda’an hunda ni raawwatu;
Gareen walfalman adeemsa Walta’iinsa keessatti bifa sammuu fayyaalummaa qabuun ni hirmaatu.
KUTAA SADI
SIRNA ARAARAA
Keewwata 13: Ka’umsa Araaraa
Murtiin dura sadarkaa falmii kamirrattuu yaadni Araaraa bu’uura armaan gadiitiin dhihaachuu ni danda’a:
Manni Murtii dhimmichi Araaran yoo xumurame irra caalaa bu’aa argamsiisa jedhee yoo amane fi yaada kana garee falmitootatiif kaasee yaadichi fudhatama yoo argate;
Garee falmitootaa keessaa inni tokko ykn lamaan isaanii dhimmicha Araaraan xumurachuuf fedhii qabaachuu isaa/isaanii barreeffamaan ykn afaaniin Mana Murtiif yoo ibse;
Jaarsi falmiin kun Araaraan akka xumuramu Mana Murtiif yaada dhiheessee yaadni kun Mana Murtichaa fi garee falmitootatiin fudhatama yoo argate dha.
Keewwata 14: Jaarsa Araaraa Bakka Buusuu
Jaarsi Araaraa erga filameen booda hojii Araaraa bifa gartummaa irraa bilisa ta’een gaggeessuu akka hin dandeenye yoo barame;
Jaarsi Araaraa filatame fedhii isaatiin ykn sababa biraa humnaa oliitiin hojii Araaraa sababa itti fufuu hin dandeenyeen hojii Araarsuu yoo dhaabe;
Iddoo Jaarsa Araara irraa ka’ee, Jaarsi Araaraa biroon bu’uura Kewt.28 (2 fi 3) tiin bakka ni buufama.
Keewwata 15: Gurmaa’ina Jaarsa Araaraa
Jaarsi Araaraa, ulfina dhimmichaa irraa kan ka’e ykn gareen walfalman fedhii isaanitiin kan filatan yoo ta’e malee, nama tokko ta’a;
Kan gareen walfalman filatan akkuma eegametti ta’ee, Abbaan Seeraa Jaarsa alaa yommuu filu, Kewt 10(2) qajeelfama kanaa geddu-galeessa godhachuu qaba.
Keewwata 16: Dhimmoota Araaraan Xumaraman
Dhimmi hariiroo hawaasaa seeran hin dhorkamne kamuu sirna Araaratiin xumuramuu ni danda’a;
Dhimma yakkaa ilaalchisee, hanga seerri dhimmootni biro Araaraan xumuramuu ni danda’an jedhee hin tumnetti, himannoowwan iyyannoo nama dhuunfaa irratti hunda’anii dhiyaatan Araaran xumuramuu kan danda’an ta’a.
Keewwata 17: Gahee Jaarsa Araaraa
Jaarsi Araaraa adeemsa Araaraa keessatti gahee fi shoora armaan gadii ni qabaata:
Gareen walfalman kaayyoo, faayidaa fi adeemsa akkasumas qajeelfama Araaraa irratti hubannoo akka cimsatan ni taasisa;
Gartummaa irraa bilisa ta’ee marii gareen walfalman taasisan ni gaggeessa;
Gareen walfalman faayidaa walfalmii sana irraa eegan xiinxaluudhan faayidaa waliinii isaanii irratti akka xiyyeeffatan ni gargaara;
Gareen walfalman adda durummaadhaan fedhii isaanitiin waliigalteerra akka gahan ni gargaara. Yoo gareen walfalmitootaa waliigaluu dhaban akkuma haala dhimmichaatti jaarsi yaada Araaraa ofii isaatiin ni kenna;
Adeemsa Araaraa ni too’ata;
Gareen walfalman adeemsa Araaraa keessatti gara wal loluutti akka hin deemne fi jechoota hin malle fi haamilee garee kaanii tuquu danda’anitti akka hin fayyadamne ni to’ata;
Gareen walfalman yaada fi kabaja namooma garee kaanii akka kabajan fi miira irraa bilisa ta’anii akka marii taasisan ni jajjabeessa;
Gareen walfalman yaadan gara tokkotti dhufuu kan hin dandeenye yoo ta’e kallattiiwwan gara tokkotti isaan fiduu danda’an itti argisiisudhaan yaadaan adeemsicha ni gargaara;
Gareen walfalman yeroo qabame keessatti waliigalteerra gahuu ykn adeemsi Araaraa kan xumuramu ta’uu isaa ni mirkaneessa;
Bu’aa Araaraa garee walfalmaniif barreessufiidhaan ni gargaara; tattaaffii walfalmitoota walitti araarsuu danda’an hunda ni taasisa.
Keewwata 18: Gulantaa Araaraa
Gulantaa tokkoffaa: Jaarsi Araaraa of barsiisudhaan gareen walfalman Araaramuuf fedhii qabaachuu isaanitiif erga galatoonfatee booda, faayidaa, kaayyoo, deemsa fi qajeelfama Araaraa garee walfalmaniif ibsuudhaan gareen walfalman waliigalteerra akka gahan ni jajjabeessa;
Gulantaa Lammaffaa: Jaarsi Araraa, Gareen walfalman dabaree dabareedhaan ka’umsa walfalmii isaanii fi miidhaa isaan irra gahe akka ibsan caarra kennuufidhaan, fedhii fi dantaa isaanii akkasumas fedhii fi dantaa garee biraa adda baasanii yaada Araaraa akka dhiheessan ni taasisa;
Gulantaa Sadaffaa: Jaarsi Araaraa, gareen walfalman marii waliinii taasisuudhan ijoo walfalmii irratti akka yaada kennan ni taasisa; Walfalmiin garee lamaanii maal akka ta’es adda ni baasa;
Gulantaa Afraffaa: Jaarsi Araaraa, garee walfalman tokkoo tokkoon dhuunfatti mariisisuudhaan cimina fi laafina falmii isaanii akkasumas yaada furmaataa haaraya dhihaachuu danda’u irratti ni mari’atu; Ijoon dhuunfaadhaan mariin irratti taasifame fedhii garee mariin waliin taasifameetiin yoo ta’e malee, garee biraatti hin himamu;
Gulantaa Shanaffaa: Jaarsi Araaraa garee walfalman tokkoon tokkoon isaanii waliin marii dhuunfaatti erga taasiseen booda gareen walfalman walitti deebisuudhaan marii waliinii ni taasisa;
Gulantaa Jahaffaa: Gareen walfalman marii taasifameen waliigalteerra kan gahan yoo ta’e, waliigalteen irra gahan barreeffamee gareen Araaraman akka irratti mallatteessan ni taasifama.
Keewwata 19: Naamusa Jaarsa Araaraa
Jaarsi Araaraa:
Garee walfalman walqixa ilaaludhaan walfalmitoonni gara Araaratti akka dhufan carraaqqii cimaa gochuu qaba;
Walfalmii garee walfalmanii keessaa bu’aa ykn dantaa kan qabu yoo ta’e, duursa hojii Araarsuutti osoo hin seeniin kanuma garee walfalmaniif ibsuudhaan itti gaafatamummaa kana ofirraa buusuu qaba;
Dhimma Jaarsa Araaraa ta’ee ilaalen walqabatee yoo seerri gaafate malee iccitii baasuu hin qabu;
Dhimma Jaarsa Araaraa ta’ee ilaalen walqabatee falmii gara fuula duraatti ka’u irratti raga ta’ee hin dhihaatu;
Walfalmiin garee walfalmanii bifa gartummaarraa bilisa ta’een akka hin xumuramne gochawwan taasisanii fi badii naamusaa biro irraa of qusachuu qaba.
Keewwata 20: Mirga fi Dirqama Garee Walfalmanii
Gareen walfalman dhimma isaanii walta’iinsaan ykn Araaraan xumurachuuf mirga ni qabu;
Garee walfalman keessaa inni tokko ykn lamaan isaanii yeroo barbaadetti barreeffamaan ykn haala biro ifa ta’een Jaarsa Araaratiif duursee beeksisuudhaan Araara addaan kutuu ni danda’a;
Gareen kamuu Araarri kan hin milkoofne yoo ta’e falmii idilee itti fufuuf mirga ni qaba;
Gareen walfalman mirga namoomaa garee kaanii ni kabaju;
Hanga danda’ametti Araarri akka milkaa’u tattaaffii olaanaa ni taasisu;
Jechoota miira namaa miidhuu fi Araara gufachiisuu danda’anitti fayyadamuurraa of qusachuu qabu;
Walfalmiin yeroo gabaabaa keessatti Araaran akka xumuramu deggeersa barbaachisaa ta’e hunda gochuu qabu;
Araara keessatti bifa fayyaalummaa qabuun ni hirmaatu.
Gareen tokko yommuu yaada isaa ibsatu, gareen kaan bifa adeemsicha miidhuu danda’uun gidduu lixuu ykn dabaree isaa malee dubbachuu hin qabu.
Keewwata 21: Sababoota Araara Addaan Kutan
Araarri walfalmii tokko irratti taasifamaa jiru sababoota armaan gadiitiin addaan cituu ni danda’a:
Garee walfalman keessaa inni tokko Araara addaan kutuuf yoo barbaade fi kanuma barreeffamaan ykn haala ifa ta’een Jaarsa Araaraa yoo beeksise;
Jaarsi Araaraa walfalmichi Araaraan xumuramuu isaa irraa abdii kan hin qabne ta’uu isaa barreeffamaan Mana Murtii fi garee walfalman yoo beeksise fi
Gareen walfalman Araaramuudhaan waliigaltee Araaraa kan mallatteessan yoo ta’e dha.
Keewwata 22: Bu’aa Araaraa
Bu’aan Araaraa ulaagaa seeraa guutudhaan garee walfalmaniin yoo mallattaaye garee waliigalticha mallatteessanirratti dirqama raawwatiinsaa ni qabaata;
Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee, Jaarsi Araaraa Aadaa naannichaa irratti hunda’uudhaan akkasumas fedhii walfalmitootaa irratti tilmaamama keessaa galchuudhana dhimmicha Jaarsummaadhaan xumuruu ni danda’u.
Abbaan Seeratis bu’aa Araaraa kana seera qabeessa ta’uu isaa erga madaaleen booda mirkaneessudhaan qaama murtii ni taasisa.
Kutaa Afur
Sirna Jaarsummaa
Keewwata 23: Ka’umsa Jaarsummaa
Dhimma Seerri Jaarsummaan akka hin ilaallamne dorke malee, murtiin dura sadarkaa falmii kamiittuu yaadni Jaarsummaan walfalmii xumuruu bu’uura armaan gadiitiin dhihaachuu ni danda’a:
Manni Murtii dhimmichi Jaarsummaan yoo xumurame irra caalaa bu’aa qabeessa jedhee yoo amane yaada kana garee walfalmitootaaf kaasee yaadichi garee walfalmitootaan fudhatama yoo argate;
Gareen walfalman dhimma isaanii Jaarsummaadhaan xumurachuuf fedhii qabaachuu isaanii barreeffamaan ykn afaaniin Mana Murtiif yoo ibsan,
Walfalmitoota keessaa nama tokkoon ykn sanaan oliin dhimmichi Jaarsummaadhaan akka xumuramu fedhii qabaachuu isaa barreeffamaan ykn afaaniin Mana Murtiif yoo ibsame fi falmitoonni kaanis yaadicha yoo fudhatan ykn
Jaarsi Dhimmichi Jaarsummaadhaan akka xumuramu yaada Mana Murtiif dhiheessee yaadni kun garee walfalmitootaa fi Mana Murtiitiin fudhatama yoo argate dha.
Keewwata 24: Baayyina, Ulaagaa fi Akkaataa Filannaa Jaarsaa
Aadaan ykn Seerri dirqisiisaan yoo jiraate malee, akkuma salphina fi ulfinaa dhimmichaatti, baayyinni Jaarsaa nama tokko, sadii ykn shan ta’a.
Jaarsi amanamaa, kan haqaaf dhaabbate, garee lachuu irraa bilisa kan ta’en ykn dhimma Jaarsummaan ilaalu keessaa bu’aa ykn faayidaan eeggatu kan hin jirree fi hawaasa keessatti waan gaarii hojjechuudhaan maqaa gaarii qabaachuu qaba.
Jaarsi tokko qofa yoo ta’e, gareen walfalman irratti waliigaluu qabu. Sanaan ol yoo ta’e, gareen walfalman Jaarsa walqixa kan filatan ta’ee walitti qabaa waliigalanii filatu.
Gareen walfalman walitti qabaa Jaarsaa waliigalteedhaan filachuu kan hin dandeenye yoo ta’e, jaarsoliin garee lamaanii sagalee guutuudhaan ni filu; Jaarsoliin waliigaluu yoo dadhaban, Manni murtii ni fila.
Gareen tokko ykn lamaanuu guyyaa hojii 5 keessatti sababa adda addaatiin Jaarsa gama ofii filachuu yoo dhabe, manni murtii ni filaaf.
Jaarsi gareen tokko filate gareen biraa sababa gahaa fi amansiisaa dhiyeessuudhaan yoo morme malee jarsa ta’ee itti fufa.
Keewwata 25: Dhimma Gara Jaarsummaatti Qajeelchuu
Manni murtii Jaarsa filatameef filatamuu fi aangeffamuu isaa ibsuudhaan kallattii ittiin dhimmicha ilaaluu qaban ibsuufii qaba; Jaarsi dhaddacha irratti kan hin argamne fi bakka inni hin jirretti filatameera yoo ta’e, kanuma karaa garee walfalmaniitiin erguufii qaba.
Manni murtii dhimma tokko Jaarsummaatti yoo qajeelchu fedhii fi hayyama garee walfalmanii irratti hunda’uudhaan akkuma barbaachisummaa isaatti ijoo dubbii bitaa fi mirgaa guutuu ykn gartokkee isaa irratti murtii akka kennan taasisuu ni danda’a.
Keewwata 26: Bilisummaa fi Jiddugaleessummaa Jaarsolii
Jaarsi dhiibbaa kam irraa iyyuu bilisa ta’ee Jaarsummaa geggeessuu qaba.
Jaarsi Jaarsummaa osoo hin eegalin dura bu’uura aadaa isaatiin dhugaa fi haqaaf kan dhaabbate ta’uu garee walfalman duratti waadaa seenuu qaba.
Jaarsi dhimma Jaarsummaan ilaalaa jiru waliin walqabatee garee kamuu waliin walqunnamtii bilisummaa fi jiddugaleessummaa isaa miidhuu danda’u hunda irraa of qusachuu qaba.
Keewwata 27: Sababoota Jaarsa Jaarsummaa irraa Kaasuu Danda’an
Jaarsi tokko haqummaa kan hin qabne ykn garee tokko irraa bilisa ta’uu dhabuu isaa dhimmi agarsiisu yoo argame ykn shakkiin qabatamaan yoo dhiyaate, gahumsaan dirqama isaa bahuu yoo dhabe, irra deeddebi’ee Jaarsummaa irraa kan hafu yoo ta’e, tumaalee qajeelfama kanaa isaan dirqisiisoo keessaa tokko ykn sanaa ol cabsuun isaa yoo mirkanaa’e, akkasumas sababa gahaa birotiin iyyannoo garee walfalman irraa dhiyaatu, ykn gaaffii fedhii isaarratti hundaayee dhihaatu irratti hunda’ee murtii kennamuun Jaarsummaa irraa ka’uu ni danda’a,
Gareen Jaarsi Jaarsummaa irraa akka ka’u gaafatu sababa isaa barreeffamaan ykn afaaniin Mana Murtii ykn Jaarsatti dhiyeessuu qaba. Manni murtii ykn jaarsi iyyannoon itti dhiyaate iyyannoon sun garee walfalmitootaa isaan kaan akka gahu ni taasisa.
Qaamni Jaarsi Jaarsummaa irraa akka ka’u gaafatu sababiin Jaarsa Jaarsummaa irraa kaasu jiraachuu guyyaa beeke irraa kaasee guyyoota hojii itti aanan 5 keessatti gaaffii dhiyeessuu yoo dhabe gaaffii isaa akka dhiisetti fudhatama.
Gareen yeroo keewwata kana keewwata xiqqaa 3 jalatti ibsame keessatti iyyannoo isaa sababa humnaan ol ta’een utuu hin dhiyeeffatiin hafe iyyannoo isaa Mana Murtii ykn jaarsoleetti dhiyeeffachuudhaan hayyamsiifachuu ni danda’a.
Jaarsi iyyannoon irratti dhiyaate Jaarsummaa irraa ka’uu kan danda’u:
Iyyanni Jaarsummaa Jaarsa tokkoon geeggeeffamuu, Jaarsa Manni Murtii Muudee fi Jaarsolii harka caalaa irratti dhiyaatu kamiyyuu Mana Murtiitiin murta’a;
Kan keewwata kana keewwaata xiqqaa 5(A) jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee; iyyanni jaarsolii harka xiqqaa irratti dhiyaatu jaarsolii hafaniin kan murta’u ta’a. Jaarsoleen iyyannoo irratti murtii kennan sagalee walqixa iddoo lamatti yoo bahee yaadni walitti qaban deeggeran fudhatama qabaata.
Iyyanni walitti qabaa Jaarsaa fi Jaarsolii kaan irratti yoo dhiyaate fi sagaleen Jaarsolii murtii kennanii walqixa yoo ta’e iyyannichi Mana Murtiitiin murta’a.
Keewwata 28: Jaarsa Bakka Buusuu
Namni Jaarsummaatti filatame filannoo sana fudhachuu yoo dide, fedhii isaatiin Jaarsummaa irraa yoo ka’e, yoo du’e, dandeettii yoo dhabe, yoo dhukkubsate ykn sababa biroo kamiinuu Jaarsummaa irraa akka ka’u yoo murta’e akkaataa Keewwata kanaa keewwata xiqqaa (2 fi 3) jalatti tumameen jaarsi bakka ni bu’a.
Jaarsummaa Jaarsa tokkoon gaaggeeffamaa ture irraa Jaarsi sun yoo ka’u; Jaarsi haaraan adeemsa Jaarsi inni duraa ittiin filatame hordofuudhaan ni filatama.
Jaarsummaa Jaarsa sadii fi sanaan oliin gaaggeffamaa ture irraa Jaarsi yoo ka’u; Jaarsolii hafaniin dhimmicha itti fufanii ilaaluun kan hin danda’amne yoo ta’e Jaarsi haaraan adeemsa Jaarsi inni duraa ittiin filatame hordofuudhaan ni filatama.
Keewwata 29: Adeemsa Jaarsummaa
Seerri dirqisiisu yoo jiraate ykn gareen walfalman seera, aadaa ykn amantaa walqixxummaa garee walfalmanii eegsisuu danda’uun Jaarsummaan akka geeggeffamu yoo waliigalan malee, Jaarsummaan hundi bu’uura qajeelfama kanaatiin gaggeeffama.
Dhimmoota qajeelfama kana keessatti hin hammatamne ilaalchisee, Jaarsummaan, seerota rugummaa qaban ykn waliigaltee garee walfalmaniitiin kan gaggeeffamu ta’a.
Jaarsummaan adeemsa gareen walfalman bilisa ta’anii dhimma isaanii guutummaan guututti ittiin dhiyeeffachuu danda’an kamiyyuu hordofuudhaan gaggeeffamuu ni danda’a.
Jaarsi jalqaba irratti gareen walfalman adeemsa hordofuu qaban irratti akka waliigalan gargaarsa gochuu qaba.
Keewwata 30: Jaarsummaan Guutuu Kan Ta’u
Jaarsummaan Jaarsa sadiin gaggeffamu miseensonni hundi yoo argaman qofa adeemsifama.
Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee, hojiiwwaan bu’aa Jaarsummaa irratti dhiibbaa fiduu hin dandeenye kanneen akka iyyannoo (himannaa ykn deebii) barreeffamaa fi ragaa barreeffamaa fuudhuu fi beellama jijjiiruu jaarsolii argaman qofaan hojjetamuu danda’a.
Keewwata 31: Iddoo Jaarsummaan itti Geeggeeffamu
Iddoon Jaarsummaan itti geeggeffamu fedhii garee walfalmanii fi Jaarsaa jiddugaleessa godhachuu qaba.
Gareen walfalman yoo waliigaluu dhaban, yaada keewwata kana keewwata xiqqaa tokko keessatti tumame jiddugaleessa godhachuudhaan, bifa walqixxummaa garee walfalmanii mirkaneessun, jaarsoliin iddoo Jaarsummaan itti gaggeeffamu ni murteessu.
Iddoon Jaarsummaan itti geggeeffamu kan jijjiiramu yoo ta’e, walitti qabaan Jaarsaa guyyaa beellamaa duursee barreeffamaan ykn meeshaalee walqunnamtii rugummaa qabaniin garee walfalman beeksisuu qaba.
Murtiin kan kennamu iddoo Jaarsummaan itti adeemsifametti ta’a.
Keewwata 32: Seera Raawwatiinsa Qabu
Seeran haala biraatiin yoo tumame malee dhimmi Jaarsummaa seera gareen walfalman filataniin ilaallama.
Kan keewwata kana keewwaata xiqqaa tokko jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee, seerri dhimma sanaa irratti dirqisiisaa ta’e, haalli waliigalaa dhimma sanaa fi hojimaatni naannoo sana jiru tilmaama keessa galee seerri Jaarsummaan ittiin geeggeffamu filatamuu qaba.
Keewwata 33: Qabiyyee Himannaa
Himannaan tokko qabiyyee itti aanu qabaachuu qaba:
Maqaa fi teessoo garee walfalmanii,
Sababa himannaaf ka’umsa ta’e fi gaaffii sana deeggaru, seerummaa barbaadamu fi yoo mallaqni akka kaffalamuuf barbaadame, hanga mallaqichaa,
Tarree ragaa himannaa sana mirkaneessu, garagalcha ragaa sanaa ykn ragaan sun harka isaa kan hin jirre yoo ta’e ajajaan akka dhiyaatuuf gaafachuu qaba. Ragaan footo koppii orijinaala waliin walbira qabamee madaalama.
Himannaa fi ragaan Jarsaa fi garee waliin falmu gahuu akka danda’utti dhiyaachuu qaba.
Himannaa fi ragaan dhiyaate ulaagaa barbaadamu kan hin guunne yoo ta’e, yeroo Jaarsoliin murteessan keessatti sirreeffamee akka dhiyaatu ni taasifama.
Keewwata 34: Qabiyyee Deebii
Deebiin qabiyyee armaan gadii qabaachuu qaba:
Maqaa fi teessoo garee walfalmanii,
Moarmii sadarkaa duraa yoo qabaate, ibsa isaa waliin,
Sababoota himannaa irratti ibsamanii fi seerummaa gaafatame irratti deebii ifaa fi gabaabaa ta’e,
Himannaa himatamummaa ykn gaaffii waldandeessisuu sababa isaa waliin qabaachuu ni danda’a.
Keewwata 35: Yeroo Deebiin Itti Dhihaatu
Himatamaan guyyaa deebii isaa akka dhiyeessu ajajame keessatti dhiyeeffachuuf dirqama qaba.
Himatamaan deebii isaa guyyaa akka dhiyeessu ajajame keessatti sababni dhiheessuu dhabeef kan Jaarsolee amansiise yoo ta’e, deebii isaa akka dhiyeeffatu yeroon dabalataa kennamuufii danda’a.
Sababni dhihaate amansiisaa yoo hin taane, mirgi deebii kennuu bira darbamee Jaarsummaan itti fufa.
Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 1-3 jalatti tumame akkuma barbaachisummaa isaatti himannaa himatammummaa irrattis raawwatiinsa qabaata.
Garagalchi himannaa himatamummaa fi ragaan dhihaate karaa walitti qabaa Jaarsaatiin himataa dhaqqabee deebiin guyyaa ajajame keessaatti dhihaachuu qaba.
Keewwata 36: Iyyannoo Fooyyessuu
Gareen kamuu osoo adeemsi Jaarsummaa hin xumuramiin dura himannaa, himannaan himatamaa ykn deebii isaa fooyyeffachuuf iyyannoon gaaffachuu ni danda’a.
Iyyannaan keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti ibsame dubbii dheeressuuf ykn garee isa biraa dhamaasuuf malee haqa argamsiisuuf akka hin taane jaarsoliin yoo itti amanan iyyannaa sana kufaa godhanii dhimmicha ilaaluu itti fufuu danda’u.
Keewwata 37: Jaarsummaa Gaggeessuu fi Ragaa Dhiyeessuu
Falmiin garee walfalmitootaan barreeffamaan dhiyaate akkuma jirutti ta’ee falmiin afaanii akka gaggeeffamu ni taasifama.
Jaarsummaa nama tokkoon geeggeffamu irraa jaarsi sun yoo ka’u ykn Jaarsummaa jaarsota hedduutiin geeggeffamu irraa walitti qabaan Jaarsaa yoo ka’u falmiin afaaniin taasifame akkuma barbaachisummaa isaatti irra deebi’amee ni gaggeeffama. .
Falmii afaanii biraa geeggessuun yoo barbaachise ykn falmiin afaanii calqabamee utuu hin xumuramiin yoo hafe, yeroo itti aanutti geeggessuuf beellamni kennamuu ni danda’a.
Falmii yeroo lammaffaaf gaggeessuuf beellamni kennamu beellama idilee caalaa gabaabbachuu qaba.
Gareen tokko himannaa ykn deebii isaa keessatti dhimma ibse mirkaneessuuf dirqama qaba.
Gareen raga namaa dhiheessuu barbaade, dursee maqaa fi teessoo isaanii jaarsolii fi garee kaan beeksisuu qaba.
Ragootni jaarsolii duratti dhiyatanii erga sirna kakuu raawwatan booda jecha isanii kennuu qabu.
Ragaan tokko Jaarsa biratti dhiyaatee jecha ragummaa isaa kennuu kan hin dandeenye ta’uun isa yoo mirkanaaye, ragummaa isaa barreeffamaan ykn haala biraa jaarsi itti amaneen akka kennu taasisuun ni danda’ama.
Murtii haqaa qabeessa ta’e kennuuf jecha gareen walfalman ykn gareen tokko ragaan dabalataa akka dhiyaatuuf Jaarsa gaafachuu ni danda’a. Haa ta’u malee ragaan dabalataa yeroo akka dhiyaatu ajajamu haala alloogummaa fi haqummaa jaarsolii hin faalleessineen ta’uu qaba.
Ragaan dhiyaate fudhatama, rogummaa fi ulfina qabaachuu fi dhiisuu isaa jaarsoliin madaaluu qabu.
Keewwata 38: Ogeessa Muuduu
Jaarsoliin murtii haqaa kennuuf ni gargaara jedhanii yeroo itti amanan, ogeessi tokko ykn sanaa ol dhimma falmiif sababa ta’e qoratee bu’aa isaa barreeffamaan akka dhiyeessu ajajuu ni danda’u. Muudama ogeessa kanaatis garee walfalman beeksisuu qabu. Ogeessotnis haalli addaa yoo dirqisiise malee qorannoo isaanii iddoo gareen walfalman argamanitti gaggeessuu qabu.
Garagalchi gabaasa ogeessaa garee walfalman gahee gareen fedhii qabu yaada isaa akka barreeffamaan dhiyeeffatu carraan ni kennnama.
Gabaasni ogeessi dhiheessu ifa ta’uu yoo dhabe ykn gareen walfalman mormii gabaasicha irratti yoo kaasan ogeessoonni sun qaamaan dhiyaatanii bu’aa qorannoo ifa akka godhan Jaarsoliin taasisuu danda’u.
Keewwata 39: Beellama irraa Hafuu
Guyyaa deebii eeguuf beellamametti himatamaan deebii qabatee dhiyaatee himataan garuu yoo hin dhiyaatiin, deebiin himatamaa irraa fuudhamee galmeetti qabamee beellamni falmii afaaniif ni qabama.
Guyyaa deebiin eegamu himataan dhiyaatee waraqaa yaamichaa himatamaan gahuu isaa yoo mirkaneesse fi himatamaan ykn bakka bu’aan isaa sababa gahaa malee osoo hin dhihaatiin yoo hafe, iddoo himatamaan hin jirretti falmiin afaanii ni gageeffama ykn dhagahuuf ni beellamama.
Himatamaan guyyaa deebii kennuu qabu irraa eegalee guyyoota hojii 5 itti aananii jiran keessatti dhiyaatee sababa gahaa qabaachuu isaa yoo mirkaneesse deebii akka kennu jaarsi hayyamuufii ni danda’a.
Gareen yeroo murta’e keessatti ragaa akka dhiyeesu ykn hojii biraa raawwate akka dhiyaatu ajajame tokko dhiyaatee sababa gahaa agarsiisuu yoo baate ragaa fi falmii duraan gaggeffame irratti hunda’amee murtiin ni kennama.
Keewwata 40: Falmii Xumuruu
Gareen walfalman falmii fi ragaa isaanii dhiyeessanii xumuruu isaanii yoo ibsan ykn jaarsoliin falmiin xumuramuu yoo mirkaneeffatan falmiin xumuramuu isaa garee walfalmaniif ibsuu qabu.
Erga falmiin xumuramuun beeksifameen booda, jaarsoleen haalli addaa falmiin akka hin xumuramne ykn akka irra deebi’amuu qabu agarsiisu Jiraachuu isaa hubatan ykn walfalmaitoota keessaa gareen tokko yoo hubachiise falmiin irra deebi’amee dhagahamuu danda’a.
Keewwaata 41: Bu’aa Jaarsummaa
Jaarsummaan Jaarsa sadii fi sanaan oliin geeggeffamu hanga dada’ametti sagalee guutuudhaan murtaa’uu qaba.
Jaarsi yaada addaa qabu yoo jiraate yaada isaa sababan deggeree barreeffamaan dhiyeessuu qaba.
Jaarsi yaada addaa qabu yaada isaa barreeffamaan dhiyeessuu yoo dhabe manni murtii murtii Jaarsolii sagalee caalmaan kenname galmeessee garee walfalmaniif ni kenna.
Keewwata 42: Qabiyyee fi Amala Bu’aa Jaarsummaa
Bu’aan Jaarsummaa barreeffamaan ta’uu qaba.
Bu’aan Jaarsummaa falmii garee walfalmanii, ragaa dhihaate fi sababa murtii sana kennisiisuu dandeessise akkasumas ajaja raawwatamuu danda’u qabaachuu qaba.
Bu’aan Jaarsummaa, guyyaa, maqaa Jaarsaa, maqaa walfalmitootaa, fi mallattoo Jaarsaa qabaachuu qaba.
Jaarsi fuula bu’aa Jaarsummaa hunda irratti mallatteessuu qaba.
Gareen walfalman haala biraatiin yoo waliigalan malee bu’aan Jaarsummaa dirqisiisaa, isa dhumaa fi kan raawwatamuu dha.
Kan keewwaata kana keewwata Xiqqaa 5 jalatti tumame akkuma jirutti ta’ee, Jaarsi akkuma haala qabatamaa dhimmichaatti dhimma walfalmitoota jidduu jiru Jaarsummaadhaan erga xummureen booda garee walfalman walitti araarsuu ykn waltaasisuu ni danda’a.
Garagalchi bu’aa Jaarsummaa, chaaphaa Mana Murtii akka qabaatu taasifamee garee walfalmanii fi walitti qabaa Jaarsaatiif ni kennama.
Bu’aan Jaarsummaa kun raawwiif ykn qaama dhimmi ilaalatu biratti galmaa’ee akka taa’u yoo barbaadame qaama bu’aa Jaarsummaa kana raawwachiisuuf ykn galmeessuuf garagalchi isaa chaaphaa Mana Murtii akka qabaatu taasifamee ni ergamaaf.
Keewwata 43: Bu’aa Jaarsummaa Sirreessuu
Gareen walfalman guyyaa garagalcha bu’aa Araaraa fudhatan irraa eegalee guyyaa hojii 10 keessaatti waanti ifa hin taane, ifa akka ta’uuf ykn dogoggorri barreeffamaa ykn herregaa akka sirreeffamu ykn dhimma Jaarsummaan akka ilaalamu gaafatame irratti Jaarsummaan utuu hin ilaaliin bira darbe irra deebi’ee akka ilaalu Jaarsa gaafachuu ni danda’u.
Gaaffiin ykn iyyannaan dhiyaate fudhatama kan qabu ta’uu jaarsi yoo itti amane ibsa gaafatame ni kenna, dogoggora uumame ni sirreessa ykn yaada garee kaanii tilmaama keessa galchuudhaan bu’aa Jaarsummaa dabalataa ni kenna.
Iyyanni dhiyaate fudhatama yoo dhabe, sababni isaa barreeffamaan ibsamuu qaba.
Ol’iyyannoo gaafachuu fi bu’aan Jaarsummaa akka diigamu mormii dhiyeessuu ilaalchisee tumaaleen seera adeemsa falmii hariiroo hawaasaa raawwatiinsa ni qabaatu.
Kutaa Jaha
Tumaalee Adda Addaa
Keewwata 44: Baasii
Jaarsoliin haala qabatama aadaa naannoo Jaarsummaan itti gaaggeeffamee, ulfina dhimmichaa fi jiruu fi jireenya garee walfalmanii tilmaama keessa galchuudhaan haala biraatiin yoo murteessan malee gareen Jaarsummaadhaan itti murta’e baasii fi dhamaatii garee murtaa’eef kaffaluu qaba.
Gareen walfalman walfalmii isaanii walta’iinsaa ykn Araaraan yoo xummuratan, baasii kan mataa mataa isaanii ni danda’u.
Keewwata 45: Afaan Hojii
Bu’aan Walta’iinsaa, Araaraa fi Jaarsummaa Mana Murtiitti kan dhiyaatu yoo ta’e Afaan hojii naannichaatiin dhiyaachuu qaba.
Kan keewwata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti ibsame akkuma eegametti ta’ee, bu’aan Jaarsummaa afaan biraatiin kan barreeffame yoo ta’e afaan hojii naannichaatti hiikkatee dhihaachuu qaba.
Keewwata 46: Itti Gaafatamummaa Jaarsolii
Jaarsi dhimma Araaraan ykn Jaarsummaan ilaaleen walqabatee dubbii dubbate ykn sababa bu’aa Araara ykn murtii Jaarsummaa keessatti barreesseef itti gaafatamummaa yakkaas ta’ee hariiroo hawaasaa hin qabaatu.
Keewwaata kana keewwata xiqqaa 1 jalatti kan tumame akkuma jirutti ta’ee, Jaarsi itti yaadee balleessaa raawwate seerota rugummaa qabaniin kan itti gaafatamu ta’a.
Keewwata 47: Yeroo Dhimmi Tokko itti Xumuramuu qabu
Dhimmi tokko gara Walta’iinsaatti, Araaraatti ykn Jaarsummaatti yommuu qajeelfamu, yeroon inni itti xumuramuu qabu Mana Murtii dhimmicha qajeelcheen kan murtaa’u ta’a.
Abbaan Seeraa yommuu dhimma qajeelchu, daangaa yeroo dhimmootaa tilmaama keessa galchuu qaba.
Keewwata 48: Walitti Dhufeenya Jaarsa fi Mana Murtii
Jaarsi hojii Araaraa ykn Jaarsummaa keessatti rakkoo isa mudate irratti gargaarsa Mana Murtii gaafachuu ni danda’a.
Manni murtii sadarkaa Araarri ykn jaarrsummaan irra jiru akka gabaasu yoo gaafatu, walitti qabaan Jaarsaa ibsa gahaa, qabatamaa fi dhugaa ta’e Mana Murtiif dhiyeessuu qaba.
Keewwata 49: Hojii Beeksisuu fi Dirqama Qajeelfama Kana Hojii Irra Oolchuu
Manneen Murtii Naannoo Oromiyaa sadarkaa sadarkaan jiran qajeelfamni kun qaamolee dhimmi ilaallatu hunda akka gahan fi akka beekan gochuudhaaf dirqama qabu,
Hooggantootni Manneen Murtii fi Abbootiin Seeraa qajeelfamni kun yeroo hundaa qixa sirrii ta’een hojii irra akka oolu adda dureedhaan ni hojjetu;
Qaamoleen hojii dhaddachaa keessaatti qooda qaban hunduu qajeelfama kana hojii irra oolchuudhaaf tumsa barbaachisaa ni taasisu.
Keewwata 50: Haala Qajeelfamni Kun Itti Fooyya’u
Barbaachisaa ta’ee yoo argame, Gumiin Waliigalaa qajeelfama kana fooyyeessuu ni danda’a.
Keewwata 51: Yeroo Hojiirra Oolmaa
Qajeelfamni kun ___________________ irraa eegalee hojii irra kan oolu ta’a.
Pirezidaantii Mana Murtii Waliigalaa Oromiyaa


text:
(Oromedia, Asallaa, 04 Mudde 2015) Diddaan Barattoota Oromoo guyyaa har’aas godinaalee Oromiyaa addaddaa keessatti itti fuffee jira.
Oduun amma nu dhaqqabe akka ibsutti, diddaan kun Oromiyaa Kibbaa bahaa godina Baaleetti aanaa Gaasaraa keessatti ka’ee jira.
Akka maddi keenay ibsetti diddaan Maastar pilaanii kun ganda Kolooba Sa’aadaa Keessatti haala hoo’fi miiressaa taéen gaggeeffamee jira.
Barattooti kunneen gaaffii mirgaa fi abbaa biyyummaa kan calaqqisu, dhaadannolee garaa garaa dhageessisaa akka oolan gabaasti suuraa fi vidiyoo waliin nu gahe addeessee jira.
Fincila diddaa master pilaanii Finfinnee jiraattootaafi barattoota Baalee, Gaasaraa, ganda kolobaa Mudde 4, 2015 gaggeessan kun kan karaa nagaan gaafii haqaa fi bilisummaa gaafatu ture.


text:
WASHINGTON, DC —
Gurmuu fiinxaalessa Islaamummaa SOMALIA - AL-SHABAB waliin hidhata qabaachaa ture ka kutate - Lammiin Ameerikaa tokko, loltoota gurmuu sanaan ajjeesamuun gabaasamee jira.
Hidhattoonni AL-SHABAB duraanii, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa - kutaa Afaan Somaaleef akka ibsanitti OMAAR HAMAANII, Har’a ganama, kutaa GEEDOO ganda SHONGOLEE cinatti bakka dhokatee jirutti hidhattoota AL-SHABAAB-iin ajjeesame.
AL-SHABAB haga ammaatti halellaa - jedhame kanaaf itti gaafatama hin fudhanne. HAMAANII-n, ammaan dura, si’a lama ajjeesamuun isaa gabaasamee, garuu turee - jiraa fi fayyaan gad-ba’e.
Mootummaan UNITED STATES ammaan dura, HAMAANII-N Gurmuu AL-SHABAAB-iif, gargaarsa meeshaalee dhiheessuu isaatti himatee, nama odeeffannoo isa qabsiisu kenneef haga doolaara Miliyoona shanii akka kennu labsee ture.
OMAAR HAMAANII -- guyyaa sagal dura, Raadiyoo Sagalee Ameerikaa - kutaa Afaan SOMAALEE-f gaaffii fi deebii kenneen, AL-SHABAAB irraa hidhata kutachuu isaa beeksisee Hoogganaa AL-SHABAAB MUKTAAR ABU ZUBAYIR nama, aarsaa danda’ame maraan taayitaatti ol bahuutti cichaa jiru - jechuun balaaleffate.
Gaaffii fi deebii sana keessatti, akka AL-SHABAAB isa ajjeesuuf yaalaa ture dubbatee ture - HAMAANII-n. Garuu, akkuma shororkeessituutti of ilaalaa ture. UNITED STATES waliin dubbachuus tahe gara biyyattiitti deebi’uu akka hin fudhanne dubbatee ture.


text:
(Oromedia, Adoolessa 9 bara 2015) Barattooti Oromoo bara 2014 keessa Yunversiitii garaa garaa irraa walitti guuramanii hidhaatti darbaman keessaa jaha bilisaan gadhiifaman.
Maddi keenya Finfinnee irraa akka gabaasetti abarattooti kunneen rakkooleen uummata Oromoo akka furmaata argatuufi uummanni Oromoo seeraan ala qe‘ee isaa irraa akka hin buqqaaneef karaa nagaan gaaffii mirgaa warra dhiyeessan keessaa adda baafamanii kanneen hidhaatti darban ture.
Barattootia hiikaman yunversiitii Saayinsiif Teknooloojii Adaamaatti Dursaa Gumii GAAO kan ture barataa Addunyaa Keessoo, Barataa Toofik Rashiid yunversiitii Dirree Dhaawaa irraa, Barataa Leenjisaa Alamaayyoo,Barataa Abdii Kamaal,Barataa Magarsaa Warquu,Barataa Bilisummaa Daammanaa taúun beekameera.
Akka odeessa nu gahetti, abrattooti kunneen adda dureedhaan barattoota qindeessitaniittu jedhamanii kanneen himatamuudhaan Finfinnee Mana Hidhaa garaa garaa keessatti dararamaa turaniidha.
Barattooti kunneen gaafa Waxabajjii 22,2015 murtii dhumaatiif Mana Murtii Federaalaatti dhiyaatanii sagalee isaanii erga laatanii booda barattoota wagaga tokkoof hiraarsan beenyaa tokko malee gadhiisaniiru.
Barattooti kunneen kanneen adda duree jedhamanii hanga ammaa hidhamanii turanii dha. Barattooti Oromoo hundi Bilisaan akka gadhiifamaniis beekameera.
Akk odeeffannoo nu gaheetti barattoota yeroo darbe badii malee funaanamanii Finfinneetti ukkaamfaman keessaa Alsan Hasen (kan mana hidhaa keessatti reebamee ajjeefame) waliin kijiba boombii darbattan jedhuun kan hidhame barataa Abbabaa Urgeessaa qofti beellami kan biroo qabameefii ammas mana hidhaa Qaallittii keessatti argama.
Barattooti Oromoo amam hiikamanis taée kanneen mana hidhaa keessatti argaman barattoota Qulqulluu fi Falmitoota Haqaa ta’uu isaanii namooti hedduu irratti waliif galaa jiru.


text:
Ghir Ghir Aayi Kaari Badariyaa Lyrics from Shagoofaa sung by Lata Mangeshkar. Shagoofaa movie stars . Shagoofaa Releases on 1900-01-01.
Lyrics : Ghir Ghir Aayi Kaari Badariyaa
Movie : Shagoofaa
Music Director : N/A
Singers : Lata Mangeshkar
Lyricists : N/A
Genre : N/A
Ghir Ghir Aayi Kaari Badariyaa Lyrics
Ghir Ghir Aayi Kaari Badariyaa Der Lagayi, Meri Yaad Na Aayi Ghar Aajaa Aajaa Ghar Aajaa Saanwariyaa Darash Binaa Meri Ankhiyaan Pyaasi Nis Din Baat Take Teri Daasi Chhaayi Hai Udaasi Pyaas Bujhaa Jaa Aajaa 2 Tohe Dhuunde Nazariyaa Aajaa Ghar Aajaa Saanwariyaa Ghir Ghir Aayi Bitat Naahin Din Jiyaa Nahin Laage Ankhiyon Se Nindiya Duur Duur Bhaage Binti Karun Main Darsh Dikhaa Jaa Aajaa 2 Le Le Meri Khabariyaa Aajaa Aajaa Ghar Aajaa Saanwariyaa Ghir Ghir Aayi


text:
ROSO 4
Annasenna Yihowa Hagiirsiissino
Misilete aana qaaqqo leeltannohe?— Ise Yoftahe yinanni manchite. Qullaawu Maxaafi ise suˈma dikulanno, ikkirono ise annasenna Yihowa hagiirsiissinota anfoommo. Hanni isetanna annise Yoftahe xagge ronso.
Yoftahe dancha manchooti; isi qaaqqosira Yihoware dancha gede rosiise lossiˈrino. Qoleno isi worbahonna dancha sooreessaati. Konni daafira Isiraeele diinnansa ledo olamate kaaˈlannonsa gede kuˈlitu.
Yoftahe ola qeelate Magano huucciˈri. Qoleno konne ola qeelummoro, qeele higeemmo wote miniˈyanni balaxe fule haarannoeha Yihowara eemmo yee xano xaˈnino. Kuni Maganoho uyinanni manchi hatte yannanni jammare xaadooshshu dunkaanira Maganoho calla soqqamanni heeˈranno. Xaadooshshu dunkaani, hakkawaro mannu Magano magansiˈrara haˈranno bayichooti. Yoftahe olame qeele higi! Olu basenni qae higi wote haarasira minisinni balaxe fulinohu ayetiro afootto?—
Balaxxe fultinoti beettosiiti! Isira noosi qaaqqo ise callaati; ise xaate Yoftahewiinni baxxite heedharaati. Hakko daafira isi lowo geeshsha dadillino. Kayinni wonanni eemmo yee kaino. Beettosi hakkawontenni togo yitusi: ‘Anna, Yihowara wonanni coyidhe kaootto; hakko daafira yoottore wonshite aguri.’
Yoftahe beettono lowo geeshsha dadillitino. Ise xaadooshshu dunkaanira heedhe mine assiˈranna ooso ila didandiitanno. Ikkirono annise xano wonshite Yihowa hagiirsiisa lowonta hasidhino. Ise mine assiˈrantenni woy ooso ile lossiˈrantenni tenne assa hasidhino. Konni daafira qaensanni agurte hadhe xaadooshshu dunkaanira heeˈra jammartu.
Ise assitinori annasenna Yihowa hagiirsiisinoha lawannohe?— Ee, hagiirsiisino! Atino hajajamattohanna Yihowa baxattoha ikkiro, Yoftahe beetto gede ikkatto. Atino annakkino amakkino, Yihowano lowo geeshsha hagiirsiisatto.
TENNE XIQISUBBA FANTE NABBAWI


text:
Biyya ofii baqachuun hanga yoomiitti?
Sababa dhiibbaa mirgaatiin lammiileen Oromoo biyyaa fi maatii isaanii dhiisanii gara biyyoota hambaatti baqatan danuu dha. Kanneen otuu baqatanii galaanni isaan liqimse,...
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti Oromiyaa irraa ka’anii karaa Keeniyaa, Taanzaaniyaa, Zaambiyaa, Zimbaabuwee fi gara Afrikaa Kibbaatti, achumaan gara Biraaziilitti cehanii...
Qophii Faana Baqataa kan har’aa keessatti Oromiyaa irraa ka’anii karaa Keeniyaa, Taanzaaniyaa, Zaambiyaa, Zimbaabuwee fi gara Afrikaa Kibbaatti, achumaan gara Biraaziilitti cehanii...


text:
Baga Nagaan Dhuftan! Akeki Aarsaa Kakuu Haaraa oduu gammachisaa isa fayyina nama hundumaaf ta’e, wangeela gooftaa keenya Yesus Kristos, labsuu dha. Diree kana irratti barrulee, lallaba, qorannaa Macaafa Qulqulluu, akkasumas barnoota addaa addaa kan sagalee fi faakiin utubame maxxansuuf yaadaa qabna. Maxxansiin kun akka isin jaalalatti, ajjajamuutiif tajajila akka aarsaatti Waaqayyof dhiyessitan, namas akka jaalala Waaqayyootti tajajiltan fiixaan baasuf akka ta’u ni abdanna. Fuula addaa addaa dirree … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Jalqaba jecha mana jedhu kana yoo mata duree kana irraa fudhannee ilaalle: Mana jechuun kan namni, horiin, yookiin meeshaan keessa jiraatu jenne fudhachuu ni dandeenya. Yeroo jecha mana jedhu kanatti qulqullummaa jechi jedhu dabalame, akkuma beekamu hikaan isaa ni jijjirama. Mana qulqulummaa jechunis wanti qulqulluun tokko kan keessa ka’amu yookin keessa jiraatu jechuudha. Manni qulqullummaa kun immoo itti gaafatummaa fi abbummaan kan Waaqayyo o akka ta’e waliin … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Waaqayyo नेहमीच्या ISAAA biyya garbumma keessa irre Jaba नाही नाही. अम्मा बेस jira. स्वत: ta'un waliin सबा स्वत: प्रकारची दिसत. दिसते Ammas आहेत. सबा isaa irra immo amanamumma प्राणी. Sabni निराकरण amaname Waaqayyoof अक्का hojjetu-आक्का waaqesu. MAREE: Bara jreenya keetti geggessan Waaqayyo SIIF godhe महाल fakkataa? Geggessa अधिक garummma Innī siif godhe kanaf sii irra eegamuu माल Jetta? मेनू Yaadein होते: Waaqayyo inni Jaalala ta'e Waaqayyo … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Namooni amantiitti qabamani Hin पातळी, maaliif Waldaa Kirstiyanaa Hin dhaqtaan ykn maaliif Waldaa Kristiyanaa baqaatu jedhan yeroo gafatamani: "वॉल-falesuutu bayyata", "Gaatii Hin qabuu." "Achitti आर्थिक अक्का argamu utuu Hin dhaqiin tilmamuun ni dada'ama" jedhu. Yesus inni Nuti सीना Luuqaas bareese keessatti arginu मी namooni jedhan कानन वॉल Hin fakkatu. मी inni hojjechuuf deemu salphati Hin tilmamuu. Namooni Bara सना, 'Waaqayyo namoota gaarii hojjetan ni jaallata' jedhani yaaduu … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Wa'ee ijooleewaan केनिया namooni biroon मी bayye beeku ni danda'u. Namooni isaani waliin baratan, waliin hojjetan, eenyuma isaani अम्मा ta'e beeku namaa birattis himu ni danda'u. Eenyuma isaani siriitti गाद-fagesaani beeku फाय himu garuu पाहिजे danda'an. Nutu siriitti isaan beeka. Namooni bayyen waa'ee Yesus किंवा ta'e beeku. Beekums isaani garuu गाद-fago miti. Dhugaa बाहेर guutuu beekan. Kanafu नाव gaarii, barsiisa ciimaa, humni जपान या ittin mul'ate, ykn … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Biyya या biyya keessa garuu lafaa miti.mp3 15Isa hamaattii अक्का isaan eegduuf अंदाज lafaa, शांत biyya keessaa अक्का ISAAA baaftuuf आपण पाहिजे kadhadhu. 16Akkuma सोपे biyya शांत पाहिजे Ta'in, biyya शांत बैठक isaanis. 17Dubbiin Kee dhugaa DHA, dhugichaan isaan qulqulleessi. 18अक्का ATI biyya lafaatti ergite, अनिस akkasuma biyya lafaatti ISAAA ergeera. [Joh. 17:15-18] Duuka buutooni येशू Kristos (Kristi'yaanoon) शांत namoota biyya keessa wamamani dhiifamu … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Jaalalii कालांतराने मी hunduma अक्का ta'e Macaafini Qulqulluun dhuga nuuf गडी बाद होण्याचा क्रम. Jaalalii eenyuma Waaqayyo iyyu ibsuu caafata qulqullu'aa keessatti अक्का "Waaqayyo jaalala मी ta'eef, namni Hin jaallatin, Waaqayyoon पाहिजे beekne " (1 Joh. 4:8) jedhame caafameera. वॉल-dhabdeen मी jaalala dhorkan ykn ittisan keessa स्वत: jalqaba ti. होय ta'u iyyu पुरुष, मी Hin fesisne dhokkfamu वॉल-dhabdeen, jireenya keessatti या Hin hafne dhuga jireenya. चामडे नरम करण्याचा एक तेलकट पदार्थ inni cimaan वॉल-dhabdeen dhibamu इसा osoo … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
मी फाय dhaga'e himu अर्थव्यवस्था argee आम्हाला Dhuga-baatuun. मी फाय dhaga'e namaa dhoksuu hundmiti केनिया ni komana argee नाही. मी ga'uf itti gafatama आम्हाला miidhu tokko arge himu dhiise विजेता Namni. Namni मी tokko आम्हाला dhoksu immo gaarii वर्षे hirmachu namaa आम्हाला Hin barbane अर्थव्यवस्था arge gaarii. MAREE: Qoricha नाव dhukufate tokko fayyisu Yoo bekte माल goota? Immo व्यापक Sanaf नाव ni जाळी dhoksita? ओलावा … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Magarsa सुरुवात – Koo Hin Irranfatu पोहोचण्यासाठी – Lencaa.mp3 Magarsa Baqala ttin Leenca qaraniyo angafa रहिवासी कोण Yesus mootii Lalisa saaroon mootii दरम्यान विचार या Daawitii Mootota keessa jiru अक्का जे Hin akkikee ATI ulfeefamii waaqaa ulfaadhu-विश्लेषण किंवा कल्पनाशक्तीचं illee Ulfaadhu शिकवू शिकवते, ulfadhu अम्मा illee /4 1. पाहिजे sagadinuu waaqota ormaaf, (Mootii gudda ulfinni Kee) पाहिजे sagadinuu du'aniif करू शकता, (Mootii gudda ulfinni Kee) Barri असेल Kan … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Gooftichi Dhuguma Du'aa Ka'eera Luqaas 24:13-35 संधी Nuti अब्दी kutanetti-बिंदू Nuti roomine addemnu-Waaqayyo Nuti mul'ata. समाप्त एक Nuti agarsiisa fayyisu. केनिया haaressa च्या अब्दी. Akkeka फाय kayyo केनिया geedara. MAREE: Waaqayyo sflf ga'e युनिट दाखविणे अब्दी kutanna? मी dhugaa nuuf ba'i. मेनू Yaadein होते: Maaliif Gooftan धुमे irratti yeroo, मी dhumate irratti mul'ata mul'ata? Muti Rifai Immo, एक irratti yeroo dhumate mul'ata? हम्मा lachanu ta'u danda'aa? SEENSA: … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Inno As Hin Jiru, Ka’eera! Luqaas 24:1-9 Nuti Yesus isa du’a ka’ee isa jiraataa argaane. Isatu jireenya nuuf ta’e. Yeroo du’a ka’u Goofta itti yaadanu kanatti attamitti Yesus inni jiraataan jireenya akka nuuf ta’e waliin xixalla. MAREE: Utuu Yesus dhimma kee keessa hin gaalle ta’e maaltu ta’a ture? Guyya har’a kana akkata Yesus jireenya kee itti geedare, akkata inni itti abdi kee moofa’e itti haareesse dhugaa … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
हे grace.mp3Dubbin इसा Dubbi Ayyaana ti रोम बद्दल खरोखर आहे 4:13-25 मी amanti kiitabaa ishe Dubartiin tokko tokko irra dubistuu galuuf dinan namicha geggessa amanti ishe ta'e bira dhaqixe waa'ee मी isheen dubbisa ओटीपोटात अक्का ibsuuf gaafate. Namichi immo "वृत्तसंस्था qubee पाहिजे beeku. Garuu Yoo इ केंद्र dubbifite dhugaa inni agarsiisu नान hubadha "जेधे ittin. "ATI स्प्रे ille Hin beekne पाहू, attamitti dhugaa inni agarsiisu hubachuu dandessa?"भिरकावतो … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
हे Kristos Waaqayyotti आता Araarsuuf Dhipate too.mp3 आम्हाला आहे 1 Phexros 3:18-22 Yeroon किंवा yeroo Waldaan Kristiyaana waa'ee dhiphina goofta केनिया Yesus itti yaadu अर्थव्यवस्था. Haala काना keessatti gaafiin च्या Nuti gaafachuu मालू keessa inni tokko, "Yesus maaliif dhiphae? नर dhiphachuuf ... Yesus maaliif?"Kan jedhu DHA. Sagaleen Waaqayyo gaafii kanaf debbi ga'aa भागावर शेंगदाणा nuuf. MAREE: नाव biraaf Jecha gatii bafte beekta? Namn आपण नशीब hidhamu शिजू, … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
Tesfaye Ayano tiin Yesus oolmaa namoota baayee irra अक्का qabuu beekamaadha. Garuu oolmaa isaa सामना deebifnuuf मध्ये माध्यमातून? येशू Akkas Warri वृत्तसंस्था irra oolmaa Qaboo जेधे, Warri आम्हाला jaallatan sagalee प्ले hojii irra oolchu जेधे (1Yoh.5:2-5). Kanaaf waaqayyoo Kee उत्सुक humna, beekumsa उत्सुक, lubbuu उत्सुक, qabeenya आणणे, आणणे dhaloota jaalladhu जेधे (Mat.22:37). Warri Yesusiin jaallatan lubbuu isanii ta'e, qabeenya, beekumsa isanii, humna isanii kenuuf dubbatti पाहिजे jedhan. Kanaaf … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
tiin Namni Ilmicha ganu Abbacha waliin firooma पाहिजे qabu Tesfaye Ayano. 1Yoh.2:22-23 Ilmichi eenyuu? येशू Kristos. Abbichi व्वा? Waaqayyo Abbaa येशू, keenyas करून जन्म! दिसते आता Warri Yesus gooftaa ta'u isatti amanu obboloota Yesus jechuudha? Warri Eeyyee gooftaa Yesuustti असुरक्षितता obboleewwan Yesusii DHA. Akkamit danda'ama मध्ये obboleeww टॉ होते? मी (Yohannis 1:12-13) होय dubbifanu. Warri येशू gooftaa Ta'u isatti, हवा Waaqayyo ta'u isaatti Amana abboon ijoollee Waaqayyo ta'un माझे isaanii … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →
हे us.mp3 Wiirtun Waaqayyo Malee आता Miti बद्दल नाही 2 Qorontos 4:1-6 मी gaarii yeroo nuuf ta'u, मी itti yaadnee tokko yeroo itti dhamane nuuf rawwamatamu Nuti, attamitti आठवड्यात laata? मी namni उपलब्ध itti yaadee होते, itti Tokko सारांश dhama'e Baatu ऐवजी dhiima निरोगी hubanaa attamitti guutuuf? मदिना gaaruumma hunduma Waaqayyo. Wann gaariin hundinu nuuf अक्का वर्षे sagaleen Waaqayyo शक्ती barsiisa बाह्यरेखा यश. MAREE : Waaqayyon amanachuu, … Dubbie fufa ढकलले आहे | वाचन सुरू ठेवा →


text:
Itoophiyaa fi Masriin bara dheeraaf waan laga Abbaayaa irratti waan hedduu waliin jechaa bahan.Seerii bara dheeraan duratti Great Britan Masrii waliin mallatteessite akka Masriin bisaan laga kana irraa qooda guddaa qabaattu tolche.
Biyyitii lagii Abbaayaa keessa bahee dabru haga kurnyaa tahan laga kanaa walqixxee qoodachuuf jedhanii barana mari’tanii haga guddaan walii galan.
Muummeen minsitera Itoophiyaa,Melles Zeenaawwiilleen yoo dhiyoo tana waan hujii biyyitii isaanii hojjattuu tana dubbatan, Itoophiyaan akka Suudanii fi Masriilleen hujii haroo laga Abbaayaa irraa quuqaa hin qabaannee hojjannaa jedhan.
Obbo Alamaayyoo Taganuu,Minsitera Bisaaniiti fi Inerjii Itoophiyaa ti.Itoophiyaa ganna 5-6n dhufaatti laga Abbaayaa gama naannoo Binishaangul Gumuziitiin haroo humna ibsee baaftu,jaartee hujii isii haga guddaan humna ibseetiin hojjachuuf qophii jiraa jetti jedhu.
“Fedhiin Itoophiyaa hiyyummaa keessaa bahuu,haga ammaatti humna ibsee Megawatt 2000 caaluun hujii gara garaa hojjachuutti jirra.”
Tana irratti hujiin“Millennium dam” Haroo Bara-dhibbee jedhanii Itoophiyaan hojjachuutti jirtu irratti,humniti ibsee Megawatt 525o dabalamnaan warshaa hedduu fi karaa baaburaa galchuu dabalee waan hedduutti hojjatama jedhan.
Mee MP3 tana irraa waan marii Haro laga Abbaayaa caqasaa.


text:
(Oromedia, Finfinnee, 05 Mudde 2015) Godina Shaggar kibba lixaatti diddaa mastarpilaanii mootummaa abbaa irree wayyaanee godhaa jiru itti fufe.
.Mormiin mastarpilaanii barattoota sadarkaa lammaaffaa Diilallaatin kan eegalame too ta’u itti fufun mana barnootaa sadarkaa lammaaffa Bantuuttis kan itti fufeedha.
Hirirri ijoollee Oromootin godhamee fi godhamaa jiru kan diina raase waan ta’eef diinni sodas kanarraa kan kaate barataa kutaa qalama malee waa takka harkaa hin qabnerratti afaan qawwee naannessitee garalaafina tokko malee hirbaata rasaasaa godhaa jirti.
Mana barumsa sadarkaa lammaaffa Diilalla hirira godhameen barattoonni afur kan miidhaman too ta’u ammaan tana hospitaala Kaatolikii walisootti yaalamaa jiru.
Kun kanumaan osoo jiruu mana barumsa Sadarkaa lammaffaa Baantutti hirira kaleessa taasifameen barataa tokko battala sanatti ajjeesameera.
Barattoota madaahani hospitaala geeffaman keessa barataan tokko kan du’e ta’uusa hubatameera.
Guyyaa har’a kanas barattoonni sadarkaa lammaaffa Harbuu Culullee hirira mormii mastarpilaanii godhaa kan jiranidha.


text:
Magaalaa Sabbataa keessa warshaalee bishaan oomishanii saamsuun gurguran 9tu jira.
Jiraattonni garuu bishaan ga’aa hin argatan.
Rakkoo kanarraa kan ka’e jiraattonnis guyyoota 5fi 15, takkees baatitti bishaan dhugaatii argatu.
Keessattuu gandoonni akka Alamganaa, Walattee fi Furii ji'attuu hin aragatani.
Hogganaan Dhaabbata Bishaan Dhugaatii magaalaa Sabbataa obbo Kabbadaa Raggaasaan abbootii qabeenyaa hirmaachisuun rakkoo bishaan dhugaatii kana furuuf hojjachaa jirra jedhan.
Haaluma kanaan Birriin 11,700,000 walitti sassaabamee boolla bishaanii lama qotuuf walii galteen mallatteeffameera.
Abbootiin qabeenyaa magaalichaa itti gaafatamummaa hawaasummaa isaanii ba’uun, rakkoo magaalichaa furuuf hojjechaa akka jiranis Biiron Bishaan, Albuudaa fi Iinarjii Oromiyaa ibseera.
Guyyaa har'aas boolla qochisiisuuf waliigalteen ega mallatteeffameen booda, sirni hojii eegalchiisuu gaggeeffamuusaa Biiroo Dhimmoota Koominikeeshinii Oromiyaarraa odeeffanneerra.


text:
Godinaa Harargee Lixaa, aanaa Meessoo keessatti walga’ii bulchiinsi aanaa Sanbata dabre waamee ture irratti kanneen argaman jiraattonni magaalaa Meessoo yaada bulchiinsichi itti dhiheesse fudhachuu diduu irraa fincilanii walga’icha dhiitanii ba’an, jedhu, jiraattonni achi turan.
Aangawoonni magaalaa aanaa Meessoo fi ka magaalattii “gaaffiin Maaster Pilaanii Finfinnee ammaa murtii Dhaabbata Dimookiraatawa Uummata Oromootin haqamee jira. Kanaaf, sababaa hiriira mormii itti baatan hin qabdan” jedhan iyyuu, uummatni garuu, “barattoonnii fi lammiileen Oromoo kaan sababaa mormii ba’aniif haa hiikaman.
Kanneen ajjeesamaniif mootummana itti gaafatama haa fudhatu, kanneen jedhanii fi gaaffiilee biroo kaasuudhaan, walga’icha dhiisee deemuu isaa dubbatan, jiraattonni. Kana irraa kan ka’e uummatni magaalaa Meessoo fi naannawa ishee Dilbata dabre hiriira mormii geggeessuu isaa fi daangii Finfinnee irraa gara Jabuutiitti geessu cufuu isaa illee himanii jira.
Gama biraan, haleellaa namoota bulchiinsa naannoo Somaaleetiin geggeessamee fi humnoota mootummaa tu harka keessaa qaba, jedhameen haleellaa bakka Urfoo fi Soddom jedhamutti geggeessameen qonnan-bultoonni aanatti ja’a rasaasaan haleelamuu isaanii fi san keessaa lama du’uu mirkaneeffachuu jiraattonni dubbataa jira. Boombiin magaalattii keessatti dhoosame dardara afur madeessuu illee dubbatu. Magaalaa aanaaa sana keessa jirtu ka biraa, Asaboot keessatti kaleessa halkan, akka lakkoobsa Itiyoophiyaatti sa’aa lamaa fi walakkaa dhaa jalqabee hanga halkan walakkaatti uummatni magaalaa fi baadiyyaa walitti-dhufee karaa Finfinnee irraa gara Jabuutii geessu cufuun mormii geggeessaa turuu isaa jiraattonni dubbatanii jiran.
Hiriirriwwan magaalaa Meessoo fi magaalaa Asabootitti geggeessaman ka beekkannaa seeraa hin qabnee fi meeshaalee qabeenyaa caccabsuutti fuuleffate, jechuun ka balaaleffatan, itti-aanaa bulchaan aanaa Meessoo geggeessamuu isaanii garuu hin haalle. Haleellaa qonnaan-bultoota ja’a irratti raaw’atame sana garuu, mootummaan harka keessaa hin qabu, jedhan. Shawaa Lixaa, aanaa Calliyaa, Mana-barnootaa sadarkaa tokkoffaa Lalistuu Biillootti kanneen baratan barattoonni kutaa tokko haga afurii jiran, “otuu dhiigni obboleeyyan keenyaa dhangala’aa jiruu hin barannu” jedhuudhaan, hiriira mormii geggeessanii barnoota dhiisanii deeman, jedhu jiraattonni naannoo.


text:
Labsii Lakkoobsa 65/1995 ka magaalota Mootummaa Naannoo Oromiyaa Hundeessuuf bara 2003 bahee ture irra-deebiin Fooyyessuuf Labsii dhiheenya Mootummaan Oromiyaa baase ilaachisun, ka Dirree Dimookiraasii irratti marii geggeessan, Prezidaantiin Mana-murtii Walii-galaa duraanii, Obbo Tashaalee Abarraa fi xiinxalaan siyaasaa, Obbo Jawaar Mohammed, labsiin haaraan kun fedhii siyaasaa kan eenyummaa , aadaa fi lafa uummata Oromoo irratti dhiibbaa qabu irraa madde, jedhu.
Dhimmi master plaanii magaalaa Finfinnee otuu irratti mari’atamiinii fi furmaata tokko hin argatiin dhimma magaalaalee Oromiyaa fiduun, magaalaalee naannoo Oromiyaatti cehanii labsii kana baasuun, isa karaa master pilaanichaa gochuun isaan danqee ture, harka biraatiin magaalaalee naannoo Finfinnee jiran, Finfinneetti dabaluuf yokaan magaalaalee Oromiyaa magaalaalee ka biroo Oromiyaa keessa hin jirre waliin waitti-makuuf ka dursee haala miijessu, shakkii jedhu uumuu isaa, ka dubbatan, xiinxalaan siyaasaa Jawaar Mohammed, keessumaa “jiraattonni magaalaa tokko haga maqaa magaalaa keessa jiraatanii jijjiruutti illee mirga qaban” ka jedhuu fi jechawwan shakkisiisoon labsicha haarawa keessatti barreessaman mirgaa fi dantaa Oromiyaa fi Oromoon magaalaalee isaa irratti qabu gaaffii keessa galchu.
Seerichi, dhuguma kana gochuutti fuuleffatee ka ba’e taanaan, daangaa heeraan Oromiyaadhaaf kenname ka faallessu waan ta’eef Mana-maree Federeeshiniin xiinxalamee haqamuu qaba, ka jedhan immoo, Obbo Tashaalee Abarraa ti.


text:
Manni murtii Fedeeraalaa kan Itiyoophiyaa gazexxesoota lammi swiidin lama irratti mata mataatti hidhaa waggaa 11 murtessee jira.
Himannaan irratti dhiyaates shoroorkessummaa deggeruu fi seeraan ala daangaa Itiyoophiyaa seenana kan jedhu ture.
Gazexxeessaa kan ta’e Maartiin shibiyee fi suuraa kan kaasu yohaan piirson adda bilisummaa biyyoleessa Ogaadeen waliin somaaliyaa irraa daangaa cabsuun bulchiinsa naanoo somaalee senanii ituu sosso’anii qabaman jedha himannaan dhiyaate.
Gazexxeessonni lameen garuu warshaa biyya siwiidin kan Ogaadeen keessatti hojii boba’aa qotanii baasuu irratti bobba’ee kan ilaaleen gabaasuuf gamas senne jechuun falman. Seeraan ala daangaa seenuu isaanii garuu amananii jiran. Gabaasaa Guutuu MP3 tuquun dhaggefadhaa.