text:
HORN OF AFRICA (ETHIOPIA): RESOLUTION OF THE FIRST CONGRESS OF PEOPLES ALLIANCE FOR FREEDOM AND DEMOCRACY (PAFD) March 27, 2016Posted by OromianEconomist in Ethiopia's Colonizing Structure and the Development Problems of People of Oromia, Afar, Ogaden, Sidama, Southern Ethiopia and the Omo Valley.
Tags: Afar, Africa, Benishangul, Ethiopia's Colonizing Structure and the Development Problems of People of Oromia, Gambella, Horn of Africa, National Self Determination, Ogaden, Oromia, PAFD, Resolution of the first Congress of Peoples’ Alliance for Freedom and Democracy (PAFD), Sidama
add a comment
Peoples Alliance for Freedom and Democracy (PAFD) held its first successful general congress from March 21st to 25th 2016 in Eritrean capital, Asmara. The Congress has discussed the status of our collective struggle in particular, the current situation in Ethiopia, the Horn of Africa and the world in details.
PAFD is a political alliance united for the struggle to free the oppressed peoples in Ethiopia and it was established on the 23rd of October 2015 in the Norwegian capital, Oslo, by five different political organizations, namely – Benishangul People’s Liberation Movement (BPLM), the Gambela People’s Liberation Movement (GPLM), the Ogaden National Liberation Front (ONLF), Oromo Liberation Front (OLF), the Sidama National Liberation Front (SNLF) and representatives from women and youth. The Alliance is determined to uproot the current oppressive minority regime in order to safeguard and advance peoples’ rights to exercise genuine self-determination.
The situation in Ethiopian Empire is deteriorating day by day whereby the dictatorial Ethiopian regime led by TPLF/EPRDF’s government is evicting, harassing, imprisoning civilians without due process of law and intensifying wonton killings.
The military and security apparatus of the government is firing on peaceful demonstrators in most parts of the country, in general, and in Oromia region in particular. Denial of political rights of people has already led to mass uprising in different parts of the county, in general, as we speak. In its attempt to suppress the peaceful resistances and struggle, the TPLF/EPRDF’s government resorted to responding to peoples’ peaceful quest with violence and declared martial law.
Additionally, its response is also become evident as it is implementing various forms of brutalizing methods. It also continuously uproots people from their ancestral lands deploying excessive force and killing innocent civilians including children and pregnant women. Regardless of strong people’s opposition and international criticism to such illegal and inhumane policy, the regime, continues with implementing its harsh policy using international aids as a political weapon.
The regime continues to violet freedom of press, policy of land grabbing, exploitation of natural resources, instigating conflicts among different nations and nationalities to insure its grab on power.
After hearing report from temporary committee formed on founding conference, the chairmen of the five organizations and the participants of the general congress have discussed and analyzed the success, weakness, opportunities and possible threat the alliance might be facing during the course of its operational activities. After deliberation on founding documents, future political, diplomatic and military activities, the congress has ratified PAFD’s working documents.
The General congress also discussed and strategized about the future direction of the Alliance’s activities and clearly instructed its executive committee and all other functional bodies.
The General congress also elected its chairman, two vice chairmen, executive committee members and head of different functional bodies to carry out the operational tasks of the Alliance. After assessing the current situation of the Ethiopian Empire, the Horn of Africa and wider global affairs the PAFD’s General Congress calls upon:
- The peoples of our member organizations to be unconditionally united to resist and intensify their legitimate struggle to achieve their unalienable rights denied to them by successive Ethiopian rulers including the current one.
- The Ethiopian Regime to unconditionally stop killing of unarmed innocent civilians, imprisoning without due process of law, looting natural resources of oppressed nations and people and media blockage.
- The military and security apparatus to stop killing of innocent civilians and we urge it to stand with people to end the TPLF/EPRDF’s brutal rule.
- All political organizations in the Ethiopian Empire to stand shoulder to shoulder to fight the dictatorial regime in unison. Furthermore, PAFD invites all opposition groups who are struggling for freedom, justice, equality and democracy to unconditionally join the Alliance.
- The international community to respect the wishes, desires and the rights of all the nations and peoples in Ethiopia, and stop supporting the dictatorial regime before the current situation becomes totally uncontrollable.
- We also ask the international community to exert their influence in bringing those responsible massacring innocent civilians to justice.
Finally, PAFD strongly condemns the illegal use of aid given to the people who are in great need, and preventing them from acquiring other means by blocking trade and denying access to all humanitarian assistance. Furthermore, we condemn soliciting aid for regime’s political purposes created by evicting indigenous peoples from their fertile land and chartering it to the so called foreign and ruling class investors.
Peace, Democracy, Freedom and Genuine rights of peoples to Self determination!
Peoples Alliance for Freedom and Democracy (PAFD)
March 25, 2016
Murtii fi Kutannoolee Kora 1ffaa Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii(PAFD) Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii(PAFD) kora jalqabaa Bitootessa 21 hanga 25 bara 2016 magaalaa Asmaraa Eertiraatti, gaggeeffatee milkiin xumuratee jira.
Kori kun haala qabsoo waloo irratti, haala yeroo ammaa Itoophiya keessaa, haala Godinaa Gaanfa Afrikaa fi kan idil addunyaarratti bal’inaan mari’ateera. Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii, qabsoo ummatoota cunqurfamoo Itoophiyaa bilisa baasuuf gaggeeffamu waloon finiinsuuf tumsa siyaasaa Onkoloolessa 23 bara 2015 magaalaa guddoo Noorweey, Oslootti dhaabbolee siyaasaa adda addaa Shan:- Sochii Bilisummaa Ummatoota Benishaangul(BPLM), Sochii Bilisummaa Ummatoota Gaambeellaa(GPLM), Adda Bilisummaa Biyyoolessaa Ogaadeen(ONLF), Adda Bilisummaa Oromoo (OLF) fi Adda Bilisummaa Biyyoolessa Sidaamaa(SNLF), bakka bu’oota dubartootaa fi dargaggootaan bu’ureeffame dha.
Tumsi kun sirna cunqursaa murna abbaa irree wayta ammaa aangoorra jiru hundeen buqqisuudhaan ummatoonni akka mirgoota isaanii kabajsiifatanii fi hiree murteeffannaa isaanii guutuutti fiixa baafatan dandeessisuuf jabinaan hojjeta. Haalli impaayera Itoophiyaa keessaa guyyaa irraa gara guyyaatti hammaataa kan jiru yoo tahu, sirni cunqursaa Itoophiya, mootummaa TPLF/EPRD’n durfamu lammiilee siviilii dachee isaaniirraa buqqisaa, hiraarsaa, seeraan ala hidhaa fi tahe jedhee ajjeechaa jumlaa irratti raawwatu bal’inaan itti fufee argama. Humnoonni waraanaa fi tikaa mootummaa naannolee biyyatii hedduu keessatti addatti ammoo naannoo Oromiyaatti lammiilee hiriira nagaa bahanirratti rasaasa dhukaasaa jiru. Mirga siyaasaa waakkatamuun ummatootni waliigala naannolee biyyattii heddutti akka fincilan taasisee waytuma Korri kun gaggeeffamaa jirru kanattuullee diddaatu deemaa jira. Mootummaan TPLF/EPRDF diddaa fi qabsoo karaa nagaa gaggeeffamaa jiru ukkaamsuuf akka furmaataatti kan fudhate ummatoota karaa nagaa gaaffii dhiyeessan irratti tarkaanfii suukaneessaa fudhachuu fi bulchiinsa waraanaa jala galchuun hacuucuu dha. Dabalataanis, tooftaaleen yakka hammeenyaa sirnichi itti fayyadamaa jiru garaagaraatis deebisaa gaaffii ummatootaaf laataa jiru ifatti agarsisu. Daa’immanii fi dubartoota ulfaa dabalatee lammiilee fayyaaleyyii gara-jabinaan ajjeesuu fi humnatti dhimma bahee lafa akaakilee-abaabilee isaaniirraa buqqisuus akka itti fufee jira. Imaammata gocha seeraan alaa fi yakka namoom-dhaba tarkaanfachiisaa jiruun ummatoota biyyattiirraa mormii jabaan irratti gaggeeffamus, qeeqni jabaan hawaasa addunyaarraa isa mudatus sirnichi, imaammata hammeenyaa hojiirra oolchuu itti fufuudhaan gargaarsa addunyaarraa argatu akka meeshaa siyaasaatti dhimma bahaatuma jira.
Imaammata gocha seeraan alaa fi yakka namoom-dhaba tarkaanfachiisaa jiruun ummatoota biyyattiirraa mormii jabaan irratti gaggeeffamus, qeeqni jabaan hawaasa addunyaarraa isa mudatus sirnichi, imaammata hammeenyaa hojiirra oolchuu itti fufuudhaan gargaarsa addunyaarraa argatu akka meeshaa siyaasaatti dhimma bahaatuma jira. Sirni wayyaanee mirga bilisummaa Pireesii sarbuu, imaammata saamicha lafaa fi saamicha qabeenya uumamaa akkasumas aangoorra of tursuuf sabootaa fi sab-lammoota jidduutti shira xaxee walitti bu’iinsa dhalchuus itti fufe malee hin dhaabne. Korri 1ffaa Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii, gaabaasa Koreen yeroo konfaransii bu’uursaarratti filame dhiyeesse erga dhaggeeffatee booda, dura taa’onni dhaabbilee Shananii fi hirmaattonni korichaa milkaayina, dadhabina, hiree fi dhimmoota adeemsa hojiilee tumsichaa keessatti gufuu uumuu malanirratti marii fi xiinxala bal’aa gaggeessaniiru. Barruulee bu’uuraa haala hegeree sochiilee siyaasaa, dippiloomaasii fi waraanaa ilaalchisuun dhiyaatan irratti mariin gaggeeffamee wal hubannaarra erga gahameen booda, korichi dokmantii hojii kan Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii raggaasee jira. Korri waliigalaa kun kana malees kallattii hojiilee tumsichaa kan fuula duraa irratti mari’achuun tarsiimoo kan baafate yoo tahu, koree hoji-raawwachiiftuu fi qaamota tumsichaa biroo hundaafis qajeelfama dabarsee jira. Korri waliigalaa kun dura taa’aa, Itti aanoota dura taa’aa Lama, miseensota Koree hoji-raawwachiiftuu fi hogganoota qaamota tumsichaa hojiif dhaabbatan adda addaas akka hojiilee tumsichaa raawwataniif filee jira. Korri kun haala impaayera Itoophiyaa wayta ammaa, godinaa Gaanfa Afrikaa fi idil addunyaa erga xiinxaleen booda, waamicha qabsoo itti aanu dabarse. Ummatoonni dhaabolee miseensa Tumsichaa, mirgoota isaanii mootummaa amma aangoorra jiru dabalatee mootummoota Itoophiyaa dhufaa-dabraan sarbamaa jiran gonfachuuf haal-duree tokko malee tokkoomuun diddaa fi qabsoo itti jiran akka finiinsan, Mootummaan Itoophiyaa lammiilee siviilii harka duwwaa gaaffii mirgaa dhiyeessaa jiran ajjeesuu, seeraan ala hidhuu, qabeenya uumamaa sabootaa fi sab-lammiilee saamuu fi mancaasuu akkasumas miidiyaalee ugguruu daddaffiin akka dhaabu, Humnoonni waraanaa fi tikaa sirnichaatis lammiilee fayyaaleyyii ajjeesuu akka dhaabanii fi sirna bulchiinsa TPLF/ EPRDFtti xumura gochuuf ummata waliin akka hiriiran, Dhaabbileen siyaasaa Impaayera Itoophiyaa keessa jiran hundumtuu harka walqabachuudhaan tokkummaan sirna abbaa irreerratti akka qabsaawan, kanatti dabalees, gareeleen mormitootaa bilisummaa, walqixxummaa, haqaa fi dimokraasii dhugoomsuuf qabsaawaa jiran marti akka tumsichatti makaman Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii waamicha isaa dabarsa.
Hawaasni addunyaa hawwii, fedhii fi mirga sabootaa fi ummatoota Itoophiyaa keessaa hunda akka kabajuu fi haalli ammaan tana biyyattii keessaa gara tohannoon alatti hin tarkaanfatin, sirna abbaa irree deeggaruu akka dhaaban Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii waamicha isaa dabarsa. Kana malees tumsi kun, hawaasni addunya kanneen lammiilee siviilii ajjeesuun gaafatamoo tahan fuula seeraatti akka dhihaataniif dhiibbaa barbaachisu akka taasisan gaafata. Maayiirratti, Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii gargaarsa ummatoota rakkoof saaxilamaniif kennamu seeraan ala itti fayyadamuu fi ummatootni miidhaan irra gahe hojjatanii akka of hin gargaarreef qoqqobbiin daldala mootummaan irra kaa’amee, akkasumas, gargaarsa namoomaa irratti uggura kaa’ame gadi jabeessee balaaleffata. Kana malees, gargaarsa ummatootaaf kenname dantaa siyaasaa irra oolfachuudhaan lammiileen lafa gabbataa qabeeya akaakilee-abaabilee isaanii taherraa buqqisuu fi invastaroota alaa dhufan jedhamanii fi sirnicha waliin hidhata qabanitti gurguraa jirus jabeessee balaaleffanna.
Nagaa, Dimokraasii fi Mirga Haqaa Ummatootaa kan Hiree Murteeffannaa!
Tumsa Ummatootaa kan Bilisummaa fi Dimokraasii(PAFD)
Bitootesssa 15, 2016
Asmaraa, Eertiraa
Waajjira Pireeziidiyemii
የህዝቦች ትብብር ሇነጻነትና ሇዲሞክራሲ(PAFD) 1 ኛ ጉባዔ ውሳኔ
የህዝቦች ትብብር ሇነጻነትና ሇዲሞክራሲ(PAFD) የመጀመሪያውን የተሳካ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመጋቢት 21 እስከ 25 ቀን 2016ዓም በኤርትራ ርዕሰ-መዲና፡ ኣስመራ ኣካሂዷሌ። ጉባዔው በተሇይ ወቅታዊ የጋራ ትግሌ ሊይ፣ በኣሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ባሇው ሁኔታ ፣ በኣፍሪካ ቀንድ ቀጣናና ኣሇምኣቀፍ ሁኔታ ሊይ በስፋት ተወያይቷሌ። የህዝቦች ትብብር ሇነጻነትና ሇዲሞክራሲ የኢትዮጵያን ህዝቦች ነጻ ሇማውጣት እየተካሄዯ ያሇውን የነጻነትና የዲሞክራሲ ትግሌ በጋራ ሇማፋፋም ጥቅምት 23 ቀን 2015ዓም በኦስል ከተማ ከኣምስት የፖሇቲካ ድርጅቶች ማሇትም፥ የቤኒሻንጉሌ ህዝቦች ነጻነት ንቅናቄ(ቤህነን)፣ የጋምቤሊ ህዝቦች ነጻነት ንቅናቄ(ጋህነን)፣ የኦጋዴን ብሄራዊ ነጻነት ግንባር (ኦብነግ)፣ የኦሮሞ ነጻነት ግንባር(ኦነግ) እና የሲዳማ ብሄራዊ ነጻነት ግንባር(ሲብነግ) ተወካዮች፣ በድርጅቶቹ የሴቶችና ወጣቶች ተወካዮች የተመሰረተ ነው። ይህ ትብብር ሰሌጣን ሊይ ያሇውን ኣምባገነን ስርዓት ብማስወገድ ዝቦች መብቶቻቸውን ኣስከብረውና የራሳቸውን እድሌ በራስ የመወሰን መብታቸውን እውን እንዲያዯርጉ በጥንካሬ ይሰራሌ’’። በኢትዮጵያ ኢምፓዬር ውስጥ ያሇው ሁኔታ ከቀን ወዯ ቀን እየከፋ በመሄድ ሊይ ሲሆን፥ በህወሃት/ኢህኣዴግ የሚመራው የሃገሪቷ ኣምባገነን ስርዓት ንጹሃን ዜጎችን ከመሬታቸው ማፈናቀሌን፣ ማንገሊታቱን፣ በህገ-ወጥ ሁኔታ ማሰሩና ሆን ብል በጅምሊ መግዯለን ኣጠናክሯሌ። የመንግስት ጦር ሃይሌና ዯህንነቶች በበርካታ የኣጋሪቱ ኣካባቢዎች በተሊይም ዯግሞ በኦሮሚያ ሰሌፍ በወጡ ዜጎች ሊይ ጥይት አያዘነቡ ነው። ህዝቦች የፖሇቲካ መብቶቻቸዋን መነገፋቸው ባጠቃሊይ በኣያላ የሃገሪቷ ኣካባቢዎች ህዝባዊ ቁጣና ኣመጽን ወሌዶ ጉባኤው እየተወያየ ባሇበት ጊዜ እንኩዋ ኣመጹ እየተካሄዯ ይገኛሌ። የህወሃት/ኢህኣዴግ መንግስት በሰሊማዊ መንገድ እየተካሄዯ ያሇውን ተቃውሞና ኣመጽ ሇማፈን እንዯመፍትሄ ብል አየወሰዯ ያሇው በሰሊማዊ መንገድ ጥያቄ ባቀረቡት ሊይ ኣረመኔያዊ እርምጃ መውሰድና በጦር ኣስተዳዯር ስር ኣስገብቶ እንግሌት መፈጸምን ነው። በተጨማሪም ስርዓቱ እየተጠቀመባቸው ያለት የተሇያዩ ዘግናኝ እርምጃዎች የመንግስቱን ክፋት በግሌጽ ያሳያለ። ህጻናትና ነፍሰ-ጡር ሴቶችን ጨምሮ ንጹሃን ዜጎችን በመግዯሌና ሃይሌ በመጠቀም ከኣያት-ቀድመ ኣያት መሬታቸው ሊይ ማፈናቀለንም ቀጥሎሌ። እያራመዯ ባሇው ህገ-ወጥና ኢ-ሰብዓዊ ድርጊቶች አንዲሁም በሚከተሇው ፖሉሲ ከሃገሪቷ ህዝቦች የበረታ ተቃውሞ ቢካሄድበትም፥ ከኣሇም ማህበረሰብ ውግዘት ቢገጥመውም ስርዓቱ እኩይ ፖሉሲውን ስራ ሊይ ማዋለን አንዯቀጠሇ ነው። ከኣሇምኣቀፍ ኣካሊት የሚያገኘውን እርዳታም እንዯፖሇቲካ መሳሪያ መጠቀሙን ቀጥሎሌ። ይህ የትብብሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በመስራች ኮንፈረሱ ሊይ የተቋቋመው ጊዜያዊ ኮሚቴ ያቀረበውን ሪፖርት ካዳመጠ በኋሊ የኣምስቱም ድርጅቶች ሉቃነመናብርትና የጉባዔው ተካፋዮች የትብብሩ ስራዎች ስኬቶች፣ ድክመቶን፣ እድልችና እንቅፋት ሉሆኑ ይችሊለ በተባለ ሁኔታዎች ሊይ ውይይትና ግምገማ ኣካሂዯዋሌ።
resolution-of-the-first-congrss-of-peoples-alliance-for-freedom-and-democracy-pafd-amharic


c: text/html

text:
Bitootessa 8 Guyyaa Dubartoota Adunyaa
(Ibsa ABO – Bitootessa 8, 2021)
Bitootessa 8 Guyyaa Dubatootni Adunyaa jedhamee kan beekamuu fi gahee dubratootni jireenya Hawaasummaa, Dingadee, Aadaa fi Siyaasaa keessatti qabanii fi bu’aa guddaa isaan buusan guyyaa itti yaadatamuu fi kabajamuu dha. Akkasumas, guyyaa kuni walqixxummaa dubartootaa adunyaa kanarratti dhugoomsuuf tarkaanffin barbaachisu akka fudhatamuuf guyyaa yaamichi itti godhamuu dha.
Durbarrtootni Oromos guyyaa kana sirnaan kabaju. Durbartootni Oromoo jireenya Hawaasaa, Dinagdee, Aadaa, fi Siyaasaa Oromoo keessatti bakka guddaa qabu. Dubartootni Oromoo hundee maatii ta’uudhan jireenya hawaasummaa kan bu’uuressanii fi dhaloota haarawaa qaran kan guddisan qofa utuu hin taane mirga dhala namaa fi dimokraasii ummataaf falmuu keessatti gaheen isaaanii ol’aanaa dha. Dubartootni Oromoo walqixummaa sabaa fi sablammii irratti amantaa guddaa qabu. Kanaafis mirgaa fi dimokraasii saba hundaa kabachiisuu keessattii shoora isaan taphatan ol’aanaa dha.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo (QBO) keessattis yeroo dheeraa irraa kaasee dubartootni Oromoo karaa adda addaa qooda guddaa qabaachaa turan, ammas itti jiru. Dubartootni Oromoo qabsoo siyaasaa, hawaassummaa, dinagdeetti, fi qabsoo keessatti kan miidhamanii fi diigaman deebisanii hadhaadhiyuu keessatti qooda ol’aanaa qabu. Dubartootni Oromoo nagaa jaallattootaa fi nagaa buusuudhan kan beekamanii dha. Haata’u malee haala dirqii ta’ee argamu keessatti Qabsoo hidhannoo geggeessanii mirgaa fi bilisummaa saba isaanii dhugoomsuu keessattis qooda guddaa qabaachaa akka turanii fi akka ammas itti jiran beekamaa dha. Kana keessattis seenaan Oromoo kan yaadatu dubartoota Oromoo hedduu dha. Dubartootni Oromoo falmii mirgaa fi dimokraasii gochaa turanii fi jiran keessatti dararamni hangana hin jedhamne irra gahaa jira. Ajjeefamuu, gudeedamuu, ilamaan isaanii ija isaanii fuuduratti ajjeefamuu, mana hidhaa keessatti dararamuun dubartoota Oromoo irra gahaa turee fi ammas hammeenyaan itti fufee jira. Kanaafis, ABOn gadi jabeessee balaaleffata.
ABOn dubartoota Oromoof kabajaa guddaa qaba. Utuu dubartootni qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti qooda hin fudhanne ta’ee qabsoon bilisummaa Oromoo sadarkaa amma jiru kanarra gahuu akka hin dandeenyees ABOn ni amana. Fuudurattis qooda fudhannaan dubartoota Oromoo galma gahuu QBO keessaatti qooda ol’aanaa qabaata. Dubartootni Oromoos dirqama lammummaa isaanii kana bahachuuf daran jabaatanii akka mirga, bilisummaa fi dimokraasii Oromoo fi lammilee Oromiyaaf akka falman adii guddaa qabna.
ABOn qooda fudhannaa dubratootaa dhaaba isaa keessatti akka dagaaguuf carraaqqii guddaa gochaa ture, ammas itti jira. Kana keessatti dubartootni sadarkaa miseensummaa irraa hanga hoogganaatti akka qooda ol’ aanaa qabaataniif ABOn imaammata ifaa qaba. Itti dabalees, qooda fudhannaa dubartootni dhaaba keenya keessatti daran guddisuuf hojjechaa jirra. Kunis, dhaaba keenya keessatti sadakaa adda addaatti dubartoota qooda fudhachiisuu, dandeettii fi beekumsaa isaanii guddisuu fi hamilee jabaadhan akka qooda fudhatan leenjii barbaachisuu fi haala itti dubartootni humneessaman (empower ta’an) irratti saganteeffatee jira.
Kanaaf, dubartootni Oromoo dhiira Oromoo waliin walxixxummaan dhaaba keenyaa ABO keessatti akka qooda ol’aanaa keennaniif carraan karaa hunda banaa akka isaanii ta’ee fi dandeetti fi oguma qabaniin sirna walqixxuummaa jalatti akka shoora isaanii bahatan mirkaneessuu feena.
Injifannoo Ummata Bal’aaf!
Adda Bilisummaa Oromoo
Finfinnee
Bitootessa 8, 2021

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oromoon Marsaa itti aanutti Tarkaanfachuu qaba. – DUBBISAA – #Share godhaa waliif dabarsaa
********************************************************
“Fardi Biraan nama gaha malee hin woraanu!” jedha Oromoon.
Dr.Abittiifi Dr.Kab.Lammaa Magarsaa hanga dhufanii tokkoo tokkoo keenya mana keenyaa nu barbaadanitti eeguu hin qabnu
Ilmaan Oromoo reef dhalanne, Lammaffaa dhalanne(Rebirth) dha Jireenyi amma eegalle kun. Imala jireenya koo keessatti Ilmaan Oromoo dandeettii gurguddaafi hojii kamiinuu hojjachuu danda’an heddu argeera, waajjira Federaalaa heddu keessatti hojiif dorgomeera, muraasa tajaajileera, heddu seeneera Garuu Ilma Oromoo kabajaadhaan dandeettii isaatiin ramadamee iddoo dandeettiin isaa madaalu taa’ee hojjate tokkollee hin beeku yoo warra Basaastuu ta’ee ergamee ykn Oromummaasaa dhokfatee maqaa Kiristaanaa qabaateefi Afaan Amaaraa qofa haasa’ee fakkaatee buleera ta’e malee, nama tokko akka fakkeenyaatti kaasu hin qabu.
Kana kan godhe: sirnicha, Dhiibbaa sirni Habashaa waggoota 140 ol nurratti hojjatameen, Jibbiinsa Gareen sirnichaa ummata keenya irraa qabaniin nucabsanii qabeenya keenyatti abbaa tahuuf hojjatametu gabrummaa jalatti nuhidhe, kaan ajjeesise, kaan rukuchiise, kaan hiisise kaan baqachiise kaan ofwallaalchise.
Hub: Oromoon ofwallaalee eenyummaansaa harkaa fudhatamee seenaa ofiidhabee jiru kan dhiyotti nutti dabalamuu hedu na amanaa hedduudha.
Sababoota muraasa asiin olitti tuuquuf yaale kanneeniin miidhaan Oromoo irra gahuu qofa osoo hin taane, HAYYUUN, BEEKAAN, PROFEESARRI, DOKTORRI, INJIINARRI, PAAYILEETIIN, BARSIISAAN, walumatti Qaamni barateefi hin barataminillee Ogummaasaatiin kabajamee hin beeku, Dandeettiisaatiin tajaajilee hin beeku, Mindaa Ogummaafi dandeettiisaa madaaluu argatee hin beeku, Keessattuu:
• Dhaabbilee Mindaa wayyaa kafalan, Waajjira Durgoo gaarii hojjataa kafalee jiruu hojjataa jijjiira jedhaman irraa ittifamneerra. Fkn: Ethiotelecom. Baankii Daldala Itoophiyaa, Daandii Xayyaara Itoophiyaa, Galiiwwaniifi kkf.
Ila; Hojjataa dargaggeessa fuuldura balbalaa kaayan(Fkn-Baankiin daldalaa ijoollee Oromoo maamiloota akka keessumessan fooddaa irra kaayan sana hin ilaalinaa) sun achitti maamila waliin bowwaafataa oolee galuu malee humna biraa hin qabu.
• Dhaabbilee Idil-Addunyaa kan Ofillee itti fayyadanii sabas itti tajaajiluu danda’an irraa ittifamneerra
Fkn: Google, Microsoft, ZTE, Huaewei, fi warshaalee adda addaa
• Imbaasota Biyyoota Addunyaa kan biyya keenya keessa jiran keessa namni keenya guutumatti hin jiru, Imbaasota Itoophiyaa Biyyooa Addunyaa adda addaa keessa jiran keessa ijoolleen oromoo hin jiran. Ofis Sabas fayyadauuf Oromoon carraa hin arganne.
• Oromoon Daldala Idil-Addunyaatti akka hin hirmaanne ittifamneerra, Kanaafuu Ikonomiidhaan eessa akka jirru tilmaamaakaa……
Kana qofaaree, himamee wayii dhumaa wantisaa? hin dhumu kanuma akka fakkeenyatti fudhannee Ilmaan Oromoo Sadarkaa itti aanutti ce’uu qabu yommuu jennu, maal jechuu barbaadeeti seetu: Ilmaan Oromoo Cimuu qabna, Ikoonoomii keenya zeeroo irra jiru kanarratti xiyyeeffannoo guddaa gochutu dirqama ta’a, Sabni Ikoonoomii ofharkaa hin qabne fuulduratti tarkaanfachuu hin danda’u waan ta’eef.
Kun akkamitti ta’a yoo jenne:
“Fardi Biraan nama gaha malee hin woraanu!” jedha Oromoon.
Dr.Abittiifi Dr.Kab.Lammaa Magarsaa hanga dhufanii tokkoo tokkoo keenya mana keenyaa nu barbaadanitti eeguu hin qabnu waan taheef. Tooftaaleen muraasni ani isin gorsu:
1) Atakaroo siyaasaa keessaa baanee Ogeessa haa taanu. Ogeessa ta’uuf muuxannoo addaa ykn dhaabbata barnoota olaanaa irraa eebbifamuu qofa miti, Ani ogummaa qabu koompitara irratti cimee hojjachuu, Akkasumas Qeerroon dargaggeessi tokko hojii Liistiroo(Kophee dhiquu) hojjata taanaan isuma cimsee qabee abbaa biyyaa tahuusaa hubatee lafa dur-sodaataa irratti hojjachaa ture sana amma baldhifatee akka eenyuttiyyuu hojjatee jiraachuuf maatiisaa jiraachisuu akka danda’u hubachuun cimuu.
2) Mootummaan atakaroo siyaasaa qofa waliin Fiiguu dhiisee, hanqinoota asii olitti eeramuuf yaalameefi kanneen biroo yeroo haaromsaa kanatti xiyyeeffannoo kennuudhaan hojii guddaa hojjachutu irraa eegama.
Mootummaan wanti hubachuu qabu: Waajiroota Haarommsi hin gahin dhiisaa haarome kan jedhamaa jiruyyuu iddoma duraa jira. Fkn: Ethiotelecom Haaromsi godhamaa jira jedhamee bulchiinsi jijjiiramee ture, Haatahuu malee Bulchiinsi haaromfame jedhame sun Cimdaa(Network) duraan dure kanuma Habashaa olbaase waan taheef jijjiiramni wayiituu hin godhamne nama jechisiisa.
Waan nama saalfachiisu hiriyyootni koo waggaa 5 hardhaa ani waliin qacarame hanga ammaa guddina tokko osoo hin argatin iddoma gaafa itti qacaramnee jiru, Sabni biraa(Amaraafi Tigree)n garuu yoo xiqqaate yeroo lama/sadi guddataniiru.
3) Ilmaan Oromoo kamuu atakaroo dhaabbilee siyaasaatiinis tahee Amantiin walqabatu kamuu keessa bahuufi Ulaagaa tokkittiifi ishee Furmaataa Oromummaa(Dhiigomaan)dhaan yaaduu eegaluu qabna.
Wanti nuti beekuu qabnu – Paartii Siyaasaa ykn Amantii kan jaalannee harka dhoofnee kan hin jaalatin dhiisuu dandeenya ykn Paartii tokkicha ykn kamiiniyyuu haa ta’u diiganii haaraa dhaabuun ni danda’ama, OROMUMMAA garuu ofirraa haquunis, jijjiirachuunis, ta’ee ofirraa dhiquunis hin danda’amu. Paartii siyaasaammoo kan kaayoo fi muldhata Oromoofi Oromiyaa ceesisu, sanuu Dhaaba Siyaasatu hiruu Oromoofi Oromiyaa murteessa osoo hin taane Ummatatu kaardiidhaan Paartii ykn Jaarmayaa itti amane ofitti affeera, kaan immoo nurraa dhaabbadhu jedhaan.
Paartileenis/Jaarmayaanis dhugaa kana baruu qabu.
4) Ilmaan Oromoo hojii barbaadan ammoo gahumsa ofiitti fayyadamuun waajjira federaalaa kan gitni hojii itti bahu hunda jala bu’uun dorgomuun dirqama amma silaa eenyummaa keenyaaf dorgommii keessaa hin baafamnu waan ta’eef.
5) Ilmaan Oromoo iddoo jiran hundaa waan hojjachuu danda’anitti bobbayuun dirqama, Sababnisaa yeroo ammaa kanatti qaamni hin hojjatin nuun jedhu hin jirukaa.
#Walumaagalatti, Oromoon yeroo ammaa waan heddu ofharkaa qaba. Isaan keessaa: Aangoo, Hamilee, Gammachuu, Ilmaan isaa(Kan baqates deebi’eefii jira), Qabeenya guddaa Oromiyaa jiituu…fikkf. Carraa kana hundatti Fayyadamuun dirqama.
Carraa kana seeraan itti fayyadamnaan Gaarri nuti diiguu hin dandeenye hin jiru, Rakkoon nuti furuu hin dandeenye abadan hin jiraatu, Hiyyummaa sabakeenyatti fe’amaa turte hiddaan buqqisuuf mamii tokkollee hin jiraatu.
Kanaaf Ogeessa taanee saba keenya ceesisuuf dirqama Oromummaa fudhachuun ofirraa eegala.
Obboleessa keessan Abdisa Bencha Jara
Ammajii 2018


text:
Raphael
Raffaello Sanzio (Ebla 6, 1483 - Ebla 6, 1520) baay'ee kan beekamu Raphael jedhamuun yoo ta'u arkitektii fi hallu dibaa Haaroomsaati. Inni Leonardo da Vinci fi Michelangelo waliin hallu dibdoota gurguddoo Haaromsa Guddaa sadan keessa isa tokko.
Fakkii isaa Madonna fi mucaa kiristoos (Chirist Child) fi dibaawwan Vatican, Rome, Xaaliyaanii argamaniin baay'ee kan inni beekamu.
Perugia[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Raphael magaalaa Urbino naannoo Xaaliyaan Umbria keessatti hallu dibaa Giovanni Santi Ture (d. 1494) fi Magia di Battista Ciarlati (d. 1491) irraa dhalate. Giovanni Santi barsiisaa Raphael kan duraa ture, garuu yeroo Raphael ganna kudha tokkoo boqote.
Raphael gaafa ganna 15, bakka workshoppi hallu dibaa beekama magaala Perugia ta'uu isaa irraa kan ka'e maqaa Pietro Peruginon waamamu bira hojjataa ture. Peruginon Umbria qofattii miti, magaalaa Leonardo fi Michelangelo Rome fi Filorence keessattiis beekkamaa ture. Akkasuma artiistoota hojii barbachisoo Sistine Chapel guddaa Pope kan Vaatikaani argamu ramadaman keessa isa tokko ture.
Peruginon karaa hayyuummaa qabuun dibuun (teknikaan) kan beekamuu fi kan yeroo jedhamee xumuruun cimaa ta'uun isaa patronota isaa biratti beekkama isa godhe. Namoota tokko tokko bara isaa keessatti lubbuun jiran kan halluu dibe haa ta'u male fakkiin baay'een isaani fakkii amantaa duriiti. Fakkiin isaa muraasni suuraa Madoonna and Child kan waaqeffannaa dhuunfaa maatii chapel keessatti fayyadamuu ta'uudha. Waan inni beekama ta'eef, hojii baay'ee patrons fi mana amantaa irraa argataa waan tureef waan gudda kan koorniisa mana amantaaf ta'u baay'ee dibe. Kana gochuuf, gargaarsa hojii barattoota isaa barbaadaa ture.
Raphael Perugino irraa waan gudda barachu danda'eera kanneen akka fakki, fakki lafee namaa, kemistirii hallu dibuu, fi teknika dibata suura irra kaa'u. Fakkiiwwan dibaa Perugino keessa jiran yeroo baay'ee fuula bareedaa qabu. Fakkiin Raphaelis baay'een isaanii fuula nama toluu fi mijata qabu. Dibaan tokko tokko, kan akka Leonardo, istayili isaani jijjiiruu fi dibaa isaani irratti hojii isaani agarsiisuudhaf saffisoo turan. Garuu Raphael istayile perugino isa barsiisen halluu dibuu itti fufe. Hojii Artistoota biroo ilaaluun yaada haaraa itti dabalaa ture. Faallaa Leonardo fi Michelangelo ta'uun, Raphael aartii hallu dibuu kessatti waan haara tokko ille addunyaa kanaaf hin gumaachine. Inni salphumatti beekamaa kan ta 'eef waan hojjetu irratti hayyuu waan ta' eefi akkasumas namoonni fakkii isaa baay'ee waan jaallataniif.
Hojii Jalqabaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Dibaan hojii isaa isa duraani ta 'uuf yaadame suuraa xiqqoo mul'ata knight jedhamu dha. Halkkan hallu kana kessatti sobni rafe. Abjuu isaa keessatti dubartii babbareedduu lamatu jira. Dubarri tokko, uffata lallaafaa uffatte, abaaboo kenniif. Dubarri kan bira, uffata dukkana kessatti uffatte, knight sword fi kitaaba dhiyessi. Danddi dubara bareddu duuba laga bira figddi. Karaan biraa tabba sibilaa nama gessa. Raphael wa ' ee filannoo yaadaa ture. Halkan knight kun karaa salphaa ta ' een deemuu qaba, moo wantoota jijjiiruuf yaaluu qaba?
Suuraawwan kan biraa Raphaeliin ayyaana sadii, fi qulqulluu mikaa ' eel.
Hojiin Raphael inni jalqaba gaa 'ila durbbumma kan bara 1504. dibame. Perugino' s dibata sistine Chapel of Iyyesus furttu qulqullu Peterif kenne. Amma Brera Gallery milan keessa jira xaaliyaanii.
Raphael bara 1504 keessa dhukkuba biraa wajjin deeme, Pinturicchio, gara Filorence, Italy. Florence hojii artti isaatif beekama ture, workshoppi artistti isaa, ijaarssa haara fi katedral isa gudda dha. Raphael hojii Michelangelo, Leonardo da Vinci fi dibata barbachisa kan biro ilaalu barbaade.
The Madonnas[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Florence suura madonna fi da ' ima gochudhaf bayye cimaa qaba sababni isaas magaalan durbbe ebbifamttef. Danddi hundda irratti qarqara hallu hallu yookin hallu hallu madonna fi da ' ima.[1]
Yeroo inni Florence keessa jiru, Raphael halluuwwan beekamoo madonna dibe. Fakkiiwwan beekamoo kanneen keessaa:
- Madonna warqqi kana (c. 1505), kan amma uffizi Gallery keessa jiru Florence, Italy.
- Madonna del Prato (c. 1505), kan muuziyeemii kunsthistorisches keessa jiru, Vienna, Austria keessatti.
- Esterházy Madonna (c. 1505-07), kan muuziyeemii artii fayyaa, budapest, Hungary.
- La Belle Jardinière (Madonna moora bareeda) (c. 1507), kan muuziyeemii Louvre keessa jiru, Paaris, Faransaayitti.
Architecture[gulaali | lakkaddaa gulaali]
1500 keessa, halluu dibaan yeroo bey'ee akka arkitekti dizayni godhu gaafatamu. Hojii Raphael dura akka arkitektitti kan ture chapel awwalchaa mana amantii Santa Mari del Popolo ture.


text:
Manni Marii Waraana Suudaan yaalii fonqolcha mootummaa fashaleessuu beeksise
Hoggantoonni mana marii waraana Suudaan fi gamtaan mormitootaa akkaata walii galtee nageenyaa dhiheenya mallatteessaniitiin, haala raawwii hundeeffama mootummaa ce’umsaa irratti Khamiisa kaleessaa marii geggeessaa osoo jiran yaaliin fonqolchaa kun kan raawwatame tahuu ibsame.
Manni marichaa akka ibsetti, miseensota raayyaa ittisa biyyattii 16 dabalatee namoonni yaalii kana qindeessuun shakkaman too’atamaniiru.
Miseensi Mana Maree Raayyaa Ittisa Biyyaa Suudaan Jeneraal Jamaal Umar ibsa kenneen, Miseensonni raayyaa ittisaa, qondaaltonni bulchiinsaa fi nageenyaa, akkasumas qondaaltonni waraanaa soorama ba’an yaalii fonqolcha mootummaa irratti hirmaatanii jiru jedhe.
Manni marii Waraana Suudaan gochi akkanaa marii biyyattii gara demokraasiitti ceesisuuf geggeeffama jiru gufachiisuuf kan yaalame jechu isaa Aljaziiraan gabaase.


text:
Ijoolleen obbo Dibaabaa ta dubraa sadeen angafaa fi maandhaalleen, Ijjigaayyoo, Xirunesh fi Genzebee Dibaabaa mohannaa fiigichaan biyyattii addunyaa irrati beeksisumatti jiran.Obboleessi isaanii Derejjjee Dibaabaalleen akka obboleeyyaan isaa haga ammaaa addunyaatti beekkamuu baatullee fiiguutti jira.
Genzebeen eegii fiiguu jalqabdee amma ganna shan keessa jirti, gaafa diqqoottuu fiiguu aansite. Eegii sunii asitti akkanuma addunyaa fi biyya keessallee dorgommii fiigicha meetira 3000 fi 5000tiin badhaasa hedduu argatte.
Waa'ee obboleeyyan ishee waliin dorgomuu yoo dubbatu, yoo dubbiin fiigichaa dhuftee obboleeyyan jedhanii wanni dhiisan hin jirtu jirtu jetti Genzebeen.”Hojjaa irratti angafaa fi quxusuun hin jiru, yoo jarii na moohee jalaa hafe malee… hin dandeenneef jalaa hafe malee hin dhiisineef,”jetti.
Nama jabaa jabaati duuba jiraa jedhan,Genzebeen ammoo haga guddaa jabeenna fiigicha isiititi obboleeyyan ufii galateeffatti.Genzebeen barana qofa marroo sadii caalaa badhaafamte.Amma dorgommii Berliniif qophaahuutti jiri. Gaaffii fi deebii Genzebee Dibaabaa waliin geggeessine MP3 gama harka mirgaa jiru tuqaa caqasaa.


text:
BBC Afaan Oromoo
Ajjeechaa humni nageenyaa Itoophiyaa Oromiyaa keessatti bara 2019 keessa raawwataa ture keessaa ‘nama sababa bilbilli isaa iyyeef qofa itti dhukaafamee ajjeefamuun’ taatee tokkodha jedha Aministii Intarnaashinaal.
Humnoonni nageenyaa mootummaa Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) dhabamsiisuuf jecha ajjeechaa, hidhaa jumlaafi hiraarsa ummatarraan geesiseera jedha gabaasni Aministii bara 2019 kun.
Ajjeechaafi sarbamni mirgoota namoomaa kun kan gaggeeffaman baruma Ministirri Muummee Abiy Ahimad Badhaasa Noobeelii Nagaa argatanittidha. Guutuu isaa


text:
Hiriiraawwan mormii uummataa kun magaalaalee Oromiyaa kanneen biroo keessatti illee kan geggeessame ennaa ta’u nagaa dhaan xumuramuun beekamee jira.
Akkuma kanaan zoonii Wallaggaa bahaa magaalaa Naqamtee, Wallaggaa dhiyaa magaalaa Gimbii keessatti hiriirri mormii kun geggeessamee nagaan xumuramuu jiraattonni nuuf ibsaniiru.
Dhaadannoolee mootummaa balaaleffatan adda addaa fi hidhamtoonni siyaasaa kanneen akka obbo Baqqalaa Garbaa fi Doktor Mararaa Guddinaa haa hiikaman, uummata keenya naannoo daangaa Somaalee irra jiru qe’ee isaa irraa buqqa’uun haa dhaabatu, Oromoon ofiin of bulchuu qaba kanneen jedhanii fi ka biroo illee dhageesisaa ooluu isaanii dubbatu jiraattonni kun.
Poolisiin Oromiyaas nagaa eegisuu irraan kan hafe isaanuma cina hiriiree kan oole ta’uu ibsanii, hiriirri geggeessame nagaan xumurameera jedhan.


text:
Alamituu Hoomaatiin @alemituhoma
Dirree siyaasaa Itoophiyaa dhiirota aangoo fi meeshaa waraanaa qabataniin guutame keessatti rakkoo siyaasaa, walitti bu’iinsa hawaasaa fi walwaraansi itti mul’atu. Dubartoonni iddoo murtoon itti laatamu irraa dhabamuun ammoo taatee haqa qabeessa hin taanee biroo waltajjii siyaasaa Itoophiyaa irratti mul’atudha. Haata’uuti isaan (dubartootni) ba’aa rakkoo siyaasaatiin dhufu mara baatu.
Ba’aawwan kunneen namoota isaan jaallatan du’aan of bira dhabu fi kanneen haleellaa fi waraanaan miidhaman wal’aanu of keessatti qabata. Dubartootni baay’een abbaa warraa isaani walitti bu’iinsa keessatti waan dhabaniif ijoollee isaani qofaa guddisuuf dirqamu, muraasni isaani ammoo mana hidhaa keessa waan jiraniif carraa kanallee hin argatan. Balleessaan isaani siyaasa keessatti hirmaachuuf ija jabaachuu isaani qofa, bu’aa kanaan mootummaan gochoota gara jabeenyaa hamaa isaanirra geessisa. Kunis miidhaa qaamaa fi xiin-sammuu hanga miidhaa saalqunnamtii isaanirra gaha.
Dubartootni akka Liidiyaa Abarraa faa jiran firoottan isaani gara jabeenya mootummaatin dhabu. Isa boodas gocha sukkanneessaa isaanirratti raawwatama. Qeellam Wallaggaa irraa kan dhufte Liidiyaan, abbaa ishee Abarraa Tolasaa yeroo mana hidhaa Sanqallee keessatti hidhame turetti dararaa humnoota nageenyaan irra gaheen du’aan dhabdeetti. Akka maatiin jedhanitti, ajjeechaa abbaa Liidiyaa hordofee dararaa humnoota nageenyaa irraan geessisaniin gara Finfinnee godaanuu dubbataniiru. Haata’u malee humnootni nageenyaa isaan hordofanii erga obboleessa ishee Heenok Abarraa qabanii guyyaa muraasa booda Ebla 17, 2020 Liidiyaatin qabanii hidhan.
Liidiyaan hanga Waxabajjii 11, 2020 miidiyaa naannichaa OBN irratti dhiyaattee miseensa Abbaa Torbee (garee ajjeechaa Waraana Bilisummaa Oromoo jala hojjata jedhame himatamu) akka taate godhame hanga mul’attutti eessa akka jirtu akka hin beekne maatiin Addis Standard dubbise himaniiru. Maatiin sodaa nageenyaaf eenyummaan isaa akka hin ibsamne gaafate tokko, “TV irraa yeroo ishee arginu isheedha jenne amanuuf dadhabne turre. Jijjiiramteetti. Ishee barbaadaa turre, yeroo hamma sana eessa akka ishee tursan hin beeknu,” jedhe.
“Yeroo ishee nu jalaa baddee turteetti miidhaan akka irra gahe mul’ata garuu isheen waa’ee san hin dubbattu,” kan jedhe maatiin kun fayyaa sammuu harmee ishee akka hin miineef hanga ammaatti Liidiyaan waa’ee san dubbachuuf akka hin feene dubbateera. Itti dabaluun, “Hanga ammaatti miila ishee sochoosuuf rakkatti. Waa’ee san yeroo gaafatamtu homaa miti jetti.” jedhe. Liidiyaan hanga ammaatti miidhaawwan erga isheen hidhamte booda ishee uumaman wal’aanuuf qoricha fudhachaa jirti.
Ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa booda Oromiyaan rakkoo nageenyaa hamaa erga kufaatii Adda Dimokraatawaa Warraaqsa Uummata Itoophiyaa (ADWUI) ABUTn durfamuu booda isa hamaa ta’e keessummeessiteetti. Dubartootni heddu hidhamniiru yookaan miidhamtoota rakkoo nageenyaa mootummaan qindaa’e ta’aniiru. Sababa hidhaa namoota siyaasaa kan akka Jawaar Mohaammad fi Baqqalaa Garbaatin xiyyeeffannoo dhabaniiru. Dubartootni lama rakkoo nageenyaan walqabatee hidhaman, Kamiilaa Kadir fi Fooziyaa Jundiin ajjeechaa lammiilee hokkora ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa hordofee raawwatamaniin himatamuun walduraa duubaan hidhaa waggaa 16 fi 15 irratti murtaa’eera. Maatiin Fooziyaa Jundii Addis Standard dubbise sababa yaaddoo nageenyaa fi hordoffii maatii isaanirratti godhamaa jiruun eenyummaan isaani akka hin ibsamne gaafatan, “ammallee sodaa gudda keessa jirra” jedhan.
Haadha ijoollee lama kan taate Fooziyaan, yeroo ammaa kana hidhaa waggaa 15 adabamaa jirti. Maatiin garuu hidhamuu ishee fi adeemsi mana murtii haqa qabeessa miti jedhu. Jalqaba hokkora ajjeechaa Haacaaluu Hundeessaa hordofee uumame keessa hirmaatteetti jedhamuun hidhamtee himatamte. Maatiin kun “Isheen himata mormii san keessa hirmaachuu fi qindeessuun hidhamte. Boodarra jecha “Nafaxanyaa” jedhu waan fayyadamteef himata jechoota jibbiinsa fayyadamu irratti dhiyaate, amma garuu ajjeechaan irratti murtaa’e.” jedhe. Maatiin adeemsi mutii bitaa itti galeera. Ammallee akkamitti namni tokko yakka ittiin hin himatamneen akka walqabsiifamu yaaduun yeela’u.
Taateen kun gabaasaalee Komishinii Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa keessatti kan ibsaman yoo ta’u, dhaabbilee falmaa mirga namoomaa idil addunyaa hedduu rakkoo dubartoota Oromiyaa moggaatti dhiisuun sarbiinsa mirgaa walfakkaatuu kaaba biyyattiitti raawwatamuuf xiyyeeffannoo laachaa jiru. Qorannoowwan sirbiinsa mirgaa hidhamtoota siyaasaa dubartoota irra gahu irratti godhaman hagas mara gabaasawwan mirga namoomaa ijoo keessatti hin barreeffaman.
Walitti bu’iinsa Oromiyaa keessatti babal’ate kun kanneen akka falmituu mirga dubartoota Oromoo umurii 29 taate Caaltuu Asfaaw illee hin hambifne. Caaltuun, Sadaasa 11 bara 2021 Labsii Yeroo Atattamaa keessatti qabamte. Caaltuun dhaabbata miti mootummaa dubartoota gahoomsu irratti hojjatu ‘Addooyyee’ jedhamu keessatti hoggantuu faayinaansii taate hojjetti.
Akka maatiinshee jedhanitti, Caaltuun herreega baankii ishee ugguuruu dabalatee humnoota nageenyaatin hordoffii fi dararaa irra gaheera. Walumaagalatti humnootni nageenyaa “dhaabbatni keessan mootummaa waliin hojjechu qaba” jechuun ishee sodaachisuuf akka yaalanii fi isheen garuu waahilloota ishee waliin ta’uun akka didde maatiin Addis Standarditti himaniiru.
Erga hidhamte booda guyyaa lamaaf buufata poolisiitti turtee sana booda gara maa’ikalaawwii, mana hidhaa sodaachisaa mootummaan jijjiirama booda cufamuu kan beeksisetti dabarfamte. Maatiin boodarra torbanitti guyyaa lama akka ishee dubbisan isaanif eeyyamamus, torban baay’eef ishee gaafachuuf dhorkamani turan. Caaltuu mana murtiitti kan dhiyaate erga labsiin yeroo atattamaa ka’e booda. Poolisiin shororkeessummaan ishee himatuus, himatni ifatti irratti dhiyaate hin jiru. Caaltuun lammataaf hidhamtee himata eegaa jirti.
Yeroo baay’ee dubartootni yakka ittiin shakkaman qofa osoo hin taane yakka miseensa maatii isaani ittiin shakkameen illee irratti xiyyeeffatama. KMNI baatii Caamsaa bara darbe keessatti hojiilee seera kabachiisuu Naannoo Oromiyaa keessatti jiru gabaasa gadi fageenyaa baaseera, kunis dhimma maatii fi dubartoota miseensonni maatii isaanii WBO waliin hidhata qabu jedhamanii hidhaatti argaman ibseera. Akka ibsa gabaasichatti, maatiin hidhaman kun kanneen WBO waliin hidhata qabu jedhamanii shakkaman dabarsanii akka laatan gaafatamaa jiru. Gabaasichi waa’ee haadholii ulfaa fi hoosisan hidhaa keessa turaniis eereera. Fakkeenya tokko Amaaneedha. Amaaneen haadha hoosiftu yoo taatu sababa hirmaannaa siyaasaa abbaa manaa isheetin magaalaa Asallaatti hidhamte argamti.
Dubartootni duula waraanaa mootummaan garee paarlaamaatti shororkeessummaan labsame ‘WBO’ fi gareewwan biroo mootummaan “finxaaleeyyii Islaamaa” jedheen irratti labseen miidhamurraa kan hafan hin fakkaatu. Kanaan dura haadholii manaa abbootii amantaa Harargee Bahaa fi Lixaa, Arsii fi Arsii Lixaa akkasumas Godinaalee Baaleetti argaman haleellaa abbaa warraa isaanirra xiyyeeffateen miidhamaniiru. Hagayya 2020 Imaamni Asaasaa haadha warraa fi daa’ima harma hootu waliin humnoota nageenyaatin ajjeefamuun isaanii ni yaadatama. AS


text:
Monthly Archives: November 2013
Barataa Sabboonaa Oromoo Yuuniversitii Gondar Keessatti Oromummaan Yakkamee Wareega Kafale.
Aside
Maqaa :-Anteeneh Asfawuu Leggesee
Bara Dhaloota isaa:-Fulbaana 1/1983 A.L.H tti.
Bakka Dhalootaa:- Godina Diillaa Aanaa Fissaah Gannat ganda 02.
Barataan kun akkuma ibsuuf yaalletti barataa Yuuniversitii Gondar,Marketing waggaa 3ffaa kan baratu barri inni yuuniversitii kana seene 2004/2012 yoo tahu kan xumuru waggaa kana 2006/2013 dha. Akkuma beekamu barataan kun guyyaa sadaasa 24/2013barattoota garee isaa department Marketing kan tahan barattoota 60 ol kan tahan waliin bakka Daashan Biiraa jedhamutti yeroo afeerraa godhatanii turani. Haata’u malee afeerraa qaban booda galgala keessaa sa’a 9:00 PM bakka itti afeerraa taasofatan kana irraa gara mooratti kan deebi’an yoo tahu barattootni oromoo addatti wal foo’uudhaan sirboota qabsoo kan dhageessisaa daandii gubbaa irra deemantu ture. Barattootni habashaa ammo iyya garmaleetiin naannoo jeequudhaan namoota daandii irra socho’an ille humnatti gargaaramuudhaan reebuudhaan socho’a akka turaniidha. Tahus barattootni oromoo sirboota qabsoo dhageessisaa daandii irraa yoo socho’an barattootni habashaa kunneen ammo iyyaa hedduu nama rifaasisuun jeequmsa uumanillee boroo Daashan Biiraa bakka bishaan Qahaa jedhamu ce’uudhaan ganda 18 akka gahaniin hidhattoota wayyaanee daandii irratti bobbahan irratti rukuttaa eegalan,hidhattootni wayyaanee kunis ilmaan habashaa jeequmsa uuman kana irratti kan xiyyeefatan osoo hin taanee barattoota oromoo sirba qabsoo dhageessisan kana irratti kan guddaa xiyyeefatanii fi warra ABO(ONEG) faarsu jechuudhaan dhukaasa irratti banana.Barataa adda duree tahee faaruu qabsoo oromoo dhageessisaa ture barataa Anteneeh Asfawuu jedhamu kana irratti kallattumaan dugda isaa irra rasaasaan reebuudhaan barattoota isa waliin jiranis tamsaasani.Rukutamuun mucaa kanaa galgaluma guyyaa kanaa sa’a 9:30 PM irrattiidha.Kallattuma rasaasaan rukutameen gara Hospitaala mooraa yuuniversitii Gondaritti fudhatani, Hospitaala kanatti yaalamee maal irra akka jirullee dadhabamnaan gara Hospitaala Minilikitti geessani.Barataan kuni Hospitaala kanatti kan lubbuudhaan darbe yoo tahu guyyaa itti aanu Sadaasa 25 barataa du’e kanaan wal qabsiisanii barataan mooraa addatti ammo barattootni oromoo yuuniversitii kanatti argaman hunduu walii galatti baayinni isaanii 3000-4000 kan tahan daandii Hospitaala geessu irratti hiriira bahuudhaan “WE NEED FREEDOM” kan jedhu dhageessisaa turaniiru.
Akkasuma baratooti du’a sabboonticha Oromoo kanaan wal qabsiisee aarii fi dheekkamsa guddaa itti kaasuu irraan akkasumas gaaffii Oromoof deebiin qaama mootummaa irraa dhabamuun wal qabatee qabeenyaa mooraa yuuniversitii sanii kan mancaasan yoo tahu hanga har’aatti ilmaan Oromoo mooraa sana keessatti argamu barataas tahe,barumsa dhaabee, hojjetaas tahe hojii isaa dhaabee,barsiisaa mooraa saniis kan tahe Oromoon barsiisa dhaabee akka jiru yoo tahu ilmaan Habashootaa garuu barumsa isaanii deebi’anii akka jiranii fi tooftaan guyyaa kana uumames ilmaanuma Oromoo tooftaa hin beekamneen ficcisiisuu ture jedha maddi gabaasaa kanaa. Ilmaan Oromoo akkanatti dhiigi dhangala’ee hin hafu, guyyaa eeggata! barumsi nutti hafee mirga saba keenyaa falmachuuf qabsoo itti fufna jedhanii barattootni Oromoo hunduu barumsa malee akka jiran gabaasaan addeessa.
Injifannoon Uummata Oromoof!
Wallagga,Annaa Ebantuu Keessatti Diddaa Farra Wayyaanee Kaasaniin Wal Qabatee Sabboontoti Oromoo 40 Ta’an Magaalaa Hindee Keessatti Hidhaan Dararamaa Jiraachuun Beekame.
Aside
Gabaasa Sadaasa 29,2013 Naqamte
Sabboontoti ilmaan Oromoo godina Wallaggaa Aanaa Eebantuu irraa mootummaan Wayyaanee dhihaa fi hiraarsa daangaa hin qabne gaggeessaa jiraachuu ilaalchisee Oromoonni biyya alaa jirtanii fi kanneen miidhamuu saba ofiif quuqqaa qabdan qaama mirga dhala namaa falmuu fi warren dhaabbotii namoomaatti akka iyyannoo nuu galchisan dhaammanna jedhu Ilmaan Oromoo mana hidhaa Eebantuu keessatti hiraaraa jiran.
Sadaasa 15,2013 irraa kaasee sabboontotiin Oromoo badii tokkoon malee hidhaa laga Abbayyaa mormitan, ABO deggeraa jirtu,sababaa jedhuun Ilmaan Oromoo aanaa Eabaantuu Magaaala Hindee keessaatti dararaa guddaa irraan gahamaa jira.Mucaa wagga 13 osoo hin hafiin aanaa Ebbantuu keessaa walitti qabamanii magaalaa Hindee jedhamutti dararaan daangaa hin qabne irra gahaa jiraachuu gabaasi naannicha irraa nu gahe addeessa.Ammatti maqaan ykn kanneen hidhamuu fi dararaan irra gahaa jiru hanga nama 40 galmeen argame kanneen armaa gadiiti.
Maqaan sabboontota dhiaman kanneen:-
1.Asfaaw Danuu Mucca isaa
2. Meetii Asfaaw umrii waggaa 13 wajjin mana hidhaa jiru!! hojjin daldalaa dha.
3.Darajjee Dhufeeraa
4.Suufaa Galataa
5.Zalaalem Ambessee
6.Jannaa Teessoo
7.Getachoo Siyyum
8.Balaay Galataa kan jedhamaam qotee bultoota dha xaa’oo liqii
fudhattanii kaffaluu diddan jechuun kan bara dheera ture offii isaanii nyaatanitti!!
9.Bayyanaa Abbabaa
10.Abdiisaa Garbaa Barsiisaa
11.Tasfaayee Kinifuu
12.Mokonnoon Takkaleeny
13.Aalamuu Fiqaaduu
14.Tasfaayee Ayyalaa
15.Nagaashi Ambasaa
16.Alamuu Raggaasaa
17.Nagaashi Duubee
18.Firihiwoot Yadataa
19.Kumii Tafarraa
20.Tolaa Nugusee
21.Rabbumaa Gonfaa
22.Aaleem-Tsahaay Fiqaaduu
23.Taddaluu Aabarraa
24.Dhaabaa Gammachuu
25.Magarsaa Gammadaa
26.Gaddisaa Fatansaa
27.Nigaatuu Abeetuu
28.Waajjiraa Dhugumaa
29.Ashabbir Yadataa
30.Musee Jambaree
31.Tashoomaa FayyiSaa
32.Jireenyaa Abarraa
33.Badhaasaa Haayiluu
34.Tamasgeen Bayyanaa
35.Abarraa Likkisaa
36.Magarsaa Guddataa
37.Nugusuu Abdiisaa
38.Dirribaa Tafarraa
39.Dirribaa Dhinsaa
40.Habtaamuu kan jedhamaan hojjettota misoomaa kan Mootumaa ti.
Fincilii fi gaaffiin sabboontotaa gaaffii mirga lafaa fi eenyummaa Oromoo akkasumas hidhaa laga Abbayyaaf horiin uumata irraa funaanamu daran Oromoo deegatti deemsisaa jiraachuu mormuun gaaffii mirgaa haa kaasan malee qondaaloti Wayyaanee garuu gaaffii isaanii kana ABOn wal qabsiisuun akka yakkamtootaatti sabboontota kana guyyaa 15 oliif dararaa jira.
Oduu:- WBOn Jidduu Galeessa Oromiyaa Keesaatti Injiftnoo Argate!! Raadiyoo Seife Nebelbal, Sadaasa 29,2013
Aside
Simbirtuu: Oduu, Aartii Walaloo Barreessuu fi Sochii Qeerroo Yuniversitii Jimmaa
Aside
Garee Bakka Bu’oota Qeerroo Dhiha Oromiyaa Irraa Ibsa Kenname.
Sadaasa 26,2013 Jimmaa
Biyya Oromiyaa keessaatti ajjeechaa garajabinaa Mootummaan Wayyaanee Ummataa Oromoo irratti rawwaacha jiru fi Ajjeechaa suukaneessaa godaantota fi baqatoota Oromoo fi ilman cunqurfamoo lammilee biyyaatti biyya ambaa jiran irratti rawwatama jiruuf itti gaafataman Wayyaanee ta’u Hoggansii qeerroo ibsa baase.
Sadaasa 26/2013 Gareen qindeessitoota Qeerroo Bilisummaa Oromoo biyyaa keessaa Yuunivarsiitiiwwaan:Jimmaa, Mattuu, Wallaaggaa, Wallaggaa Damee Gimbii, Amboo, Amboo Damee Walisoo, Finfinnee, fi Miizaan Teeppii, irraa Walitti dhufuun haala siyaasaa biyyattin walqabatee ajjeechaa Seeraan alaa Mootummaan Wayyaanee biyyaa keessatti yeroo irraa gara yerootti baratoota Oromoo , Ummaata Oromoo fi lammiilee cunqurfamoo irratti fudhacha jiruu fi Ajjeechaa Sukkaneessaa godantoota fi baqatoota Ilmaan Oromoo fi lammiilee cunqurfamoo biyyatti sabaa fi sablamoota biyyota ambaa garaagara jiran irratti rawwatamaa jiruu ilaalchisuun walitti dhufuun marii bal’a erga gaggeesani booda ibsa qabxii 8 qabu dabarsani jiru.
Ibsa Garee qindeessitoota Qeerroo Bilisummaa Oromoo irraa Kenname.
1. Mootummaan Wayyaanee bara baraan ilmaan Oromoo mooraa barnotaa
keessaatti fi halaa garaagaraa keessaatti utuu hin ajjeesin jiraate hin beektu; yeroo amma kanas baratootni Oromoo dhabbilee barnotaa olaanoo irra barachaa jiran ajjeefamaa, dorsifamaa, dararamaa fi biyyaa irra wareerfamuun arii’ama jiru; kanneen bara baraan wayyanee qofaan biyyaa irra arii’ataman kumaan lakka’amu kanneen jiruuf jireenyaan godaansaa seeraan alaaf affeeraman waliin kumota dhibootan kanneen lakka’amanis bulchinsii biyyaa ambaa wayyaanee lammaffaa itti ta’uun ajjeechaan suukaneessaa fi dararamni daangaa hin qabne irraa ga’aa jiraniif itti gafataman mootummaa EPRDF wayyaanee har’a biyya bulchan jira jettu ta’uu ni hubachiifna.
2. Lammiiwwaan keenya baqattoota fi godantota ta’uun biyyota
garaagaraa keessatti ajjechan suukaneessaa irraa ga’aa jiruu fi biyyaa Ethiopia keessatti keessaattuu baratootni Oromoo qabinsa mirga namummaa dhabuun lubbuun isaani akka malee balleeffama jiru fi gochaan suukkaneessaa isan irraa qaqqabaa jiruuf gaddaa guddaa nutti dhaga’ame ibsina. gochaa diinummaa kanas nii balaaleffanna.
3. Ummaanni Oromoo fi ilmaan cunqurfamoo lammiileen biyyaatti gocha suukkanessaa fi ajjechaa gara jabinaan nurraatti gaggeeffama jiruu dhaabsisuuf, falli jiruu mootummaa wayyaanee abba irree mirga keenya sarbee, sarbisiisaa jiru irratti qabsa’uun angoo irraa darbuuf bakka jirruu wal gurmeesinee FDG haa gaggeessinu, sagalee keenyaa addunyaa haa dhageesifnu jechuun wamicha keenya dabarsina.
Ibsa Gartuu Bakka Bu’oota Qeerroo Dhiha Oromiyaa Irraa Kemmame.
Mootummaan Wayyaanee Baha Oromiyaa Godina Harargee bahaa aanaa Midaagaa keessatti uummata Sumaalee fi Oromoo walitti buusaa jira.
Aside
Sadaasa 29,2013 Gabaasa Qeerroo Dirree Daawa
Wayyaaneen TPLF tooftaa biyya goolu kanneen itti dhimma bahu keessaa tokko sabaa fi sablammiiwwan biyyattii walitti buusuun tokkummaa uummata Impaayera Itoophiyaa keessaa diiguu dha. Haala kana milkeessuuf uummata nagaa walitti buusaa kan ture Baha Oromoo uummata Oromoo fi Sumaalee walitti buusuuf lafa Oromiyaa irraa kutuun uummata Sumaalee qubachiisaa jira. Uummatni Oromoo naannoo daangaa kanaa jiraatan lafti kun keenya jedhanis waraana kumaatamaan bobbaasuun uummata Oromoo irratti miidhaa daangaa hin qabne gaggeessaa jira. Mootummaan wayyaanee yeroo dheeraaf poolisoota federaalaa ” Liyyuu Haayil” jedhaman bobbaasuun uummata Oromoo ficcisiisaa turuun isaa ni yaadatama. Shira mootummaa wayyaanee kanaan dammaquun uummatni nagaa waraan akka waliin jiraatu, daangaa Oromiyaa kabajsiisuuf ammoo wareegama barbaachisaa kaffaluu irraa uummatni Oromoo duuba akka hin deebine qeerroon baha Oromiyaa gabaasee jira.
Uummatni Oromoo Godina Gujii saaminsa warqee fi maqaa magaala Nagallee Booranaa gara Nagallee duwwaatti jijjiiramu dura gamtaan dhaabbate
Aside
Sadaasa 29,2013 Finfinnee
Saminsi qabeenya Oromoo akka dhaabbatu jechuun uummatni Oromoo Godina Gujii aanaa Saba booruu ganda qeenxachaa diddaa kaase. Mootummaan wayyaanee saaminsa Warqee aanaa kanaa gaggeessa kan ture nurraa haa dhaabu jechuun uummatni gamtaan dura dhaabbatee jira. Waraanni wayyaanee rasaasa dhukaasuun diddaa uummataa saaminsa warqee ilaalchisuun gaggeeffamu dura dhaabbachuuf yaalus uummatni gamtaan sochii waraanaa fashalsee jira.
Haaluma wal fakkaatuun jala deemtotni mootummaa wayyaanee maqaa magaala Nagallee Booranaa jedhamaa ture Booranaa kan jedhu hin barbaachisu kanaaf magaala Nagallee duwwaa haa tahu jechuun murtii dabarsanis uummatni Boorana kan jedhu uummata Oromoo waan ibsuuf haqamuu hin qabu jechuun diddaa dhageessisuu irratti argamu.
Oromoonni Jiraattoti magaala Buraayyuu ta’an qe’ee irraa buqqifaman,Bulchitooti gandaas hojii irraa arihaman.
Aside
Sadaasa 28,2013 Finfinnee
Mootummaan Wayyaanee erga aangootti olbahee uummatni Impaayera Itoophiyaa keessaa nagaa waaraa guyyaa takka illee argatee hin beeku. Addatti Wayyaaneen ilmaan Oromoo saamaa, ajjeesaa, hidhaa, qe’ee irraa buqqisaa as gahe. Bara dhumaatii isaa keessas wayyaaneen bittaa umrii koo dheeressa jedhee kan abdatu hidhaa Jumlaa, ajjeechaa fi qe’ee irraa buqqisuun hangafoota. Haalli kunis hammaachuun wayyaaneen uummata nagaa qe’ee irraa buqqisaa jira. Naannoo magaala Finfinnee Buraayyuu keessattis mootummaan wayyaanee ilmaan Oromoo isin lafa mootummaa irratti eeyyama malee lafa ijaarrattanii jirtu jechuun manneen uummataa diiguu irratti argamu. Kanneen kana taasisaa jiran kaadhimamtoota mootummaa wayyaanee TPLF investerootaaf haala mijeessuuf tattaafatan yoommuu tahan uummatni mana isaanii wayita diigamu dura dhaabbannaa taasisaa kanneen turan waraana wayyaaneen reebamuun miidhaa jabaaf saaxilamanii jiran. Magaala Buraayyuu gandawwan shan keessatti manneen diigaman
- Ganda Malkaa gafarsaa keessaa manneen diigaman 138
- Ganda Lakkuu Kattaa keessaa manneen 76
- Ganda Buraayyuu Kattaa keessaa manneen 36
- Ganda Gafarsaa Buraayyuu keessaa manneen 100
- Ganda Gafarsaa Noonnoo keessaa manneen 40
Kanneen diigaman yoommuu tahu mootummaan wayyaanee investerootatti gurguruuf manneen ilmaan Oromoo diiguu irraa dura dhaabbannaa kanneen taasisaa kanneen turan Obbo Alamaayyoo Baqqalaa fi Obbo Gaarii Birraatuu ganda gafarsaa Buraayyuu keessaa waraana mootummaa wayyaaneen reebamuun miidhaa jabaaf saaxilamanii jiran. Mootummaan wayyaanees namoota uummata waliin bulchinsa tahanii hidhata qaban hojii irraa arii’ee jira. Kanneen hojii irraa arii’aman ganda Lakkuu Kattaa keessaa
Aadde Warqinesh Guddinaa bulchinsa gandaa
- Obbo Dabalaa Hojjetaa bulchinsa gandaa keessaa kan arii’ame
- Obbo Shimallis Hojjetaa bulchinsa gandaa keessaa kan arii’ame
Ganda Buraayyuu Kattaa keessaa kanneen arii’aman
- Aadde Yashii Aliyyee
- Shaalaqaa Taammanee
Ganda Malkaa Gafarsaa keessaa kanneen arii’aman
- Obbo Tashoomee Bafirduu
- Tseggaa Warquu
Ganda gafarsaa noonnoo keessaa kanneen arii’aman
- Obbo Kabbadaa bulchisa gandaa
- Obbo Tafarii KHR
Mootummaan Wayyaanee bara dhumaatii isaa keessa dhiibbaa gaggeessuu irraa dhaabuu baatus qabsootti jabaachuun furmaata jechuun jirattootni magaala Buraayyuu dhaammatanii jiran.
Barataan Oromo Marketing Waggaa 3ffaa Yuunivarsiitii Gondar keessatti Ajjeefamee fi Kanneen Kaan Hidhamuun Gaaffii Mirgaa Barattootaa Duubatti Hin Deebifne,FDG Dhaadatnoo” WE NEED FREEDOM” Jedhuun Itti Fufe.
Aside
Sadaasa 27,2013 Gabaasa Qeerroo Uni,Gonder
Waraanni Wayyaanee TPLF Yuunivarsiitiiwwanii fi nanneen barnoota biyyattii keessa jiran rasaasaan tiksuu kan eegale umrii yeroo bittaa Wayyaanee waliin wal gita. Yuunivarsiitii Gondar keessattis waraanni Wayyaanee rasaasaan barattoota tiksu barataa Oromoo Anteenee Asfaw barataa Marketing waggaa sadaffaa rasaasaan kan ajjeesan yoommuu tahu barattootni gamtaan Bilisummaa barbaadna” WE NEED FREEDOM” dhaadannoo jedhu dhageessisuu irratti argaman.
Mootummaan abbaa irree Wayyaaneen humnaan diddaa kana dura dhaabbachuuf yaaluun barattoota hedduumminaan mana hidhaatti ukkaamsus yeroo ammaa kana barattootni daran diddaa jabeessuun barattootni kanneen hidhaman haa hiikaman jechuun sagalee isaanii dhageessisuu irratti argamu. Qondaalotii fi bulchitooti Mootummaan Wayyaanees kutannaa barattootaan kan baarage gaaffiiwwan mirgaa kana kaastu taanaan nyaata isin dhorkina jedhus barattootni Oromoo gamtaan dhaadannoo hidhamtootni haa hiikaman jedhu yuunivarsiitiilee keessatti maxxansuun diddaa itti fufanii jiran. Ilmaan Oromoo marti, barattootni hundi carraan rasaasaan ajjeefamuu waan nu eeggatuuf akka mirga ofii mirkanfachuuf ka’anis Qeerroon Yuunivarsiitii Gondar dhaammatanii jitan.


text:
Wal dhabii daarii Oromiyaatii fi naannoo Somaalee dhiyoo tana akka malee hammaate nama kuma hedduu gargar baqachiise.
Keessattuu godina Jijjigaatii Oromoo hedduutti baqate.Warrii baqate kun maatii fi qabeennallee lafatti jissee namuu garuma argeen baqate.
Nama Adaamaatti bilbilaan dubbifne keessaa haatii ijoolleetii daldalaan bulti Tanumaaf jettee guyyaa sadii Somaliland ooltee guyyaa sadeessootti adoo galtuu Jijjigaa naannoo Wacaalee jedhanitti poolisiin naannoo qabde.
Akkana jetti; achii fulaa nama Oromoo hedduu itti hidhan geessan.Akka isiin jettutti makiinaatti fa’anii deemmaa guyyaa lamaatiin duubatti Harargee gahan. Deemmaa guyyaa lamaa kana keessatti woma hedduu keessa baate.
“Ummatii keenna baayyee nu gargaare,” jetti.Haatii ijoollee lamaa ta ganna 40 keessa jirtu tun. Ijoollee isii lamaan gana 8 fi 10 fi jaarsii isiillee odeeffachuutti jirti.
Aaddee Fariidaalleen nama hujii daldalaatiin jiraatu keessaa tokko. Caatii(jimaa) gurgurtee maati bulfatti.
Hujuma tana irra ooltee yoo isiin guyyaa ala gabayaa oltee galtu nama Oromoo hedduu hidhuutti jiranii qabeenna isaaniillee miidhuutti jiran jechaa dhageettee baqatte.
Isiillee qabanii du’aa fi jireenna hedduu keessa dabartee amma Adaamaa geette.Maatii isii dhaaba Fannoo Diimtuutti walti barbaadee arge.“Tohannaa jala jiranii amma nagaa qaban naan jedhan,jette.
Namii akka isii ka maatii walti barbaaduutti jiran hedduu.Warrii baqate kun gargaarsa ummatii tolcheetiif galta guddaa galcha.
Obboo Muusaa Ahmed godina Harargee Bahaa,aanaa Gursumitti itti gaafatamaa nagaa olloota daangaa irrati.
Abbootii warrraa 822 ka maatii 1,123 tahanitti Gursumitti qubate jedha.Jarii qubate kun manneen barnootaa,galama walgahii fi mana namaatti galee gargaaruutti jiranii jedha.
Akka obboo Muusaan jedhutti bulchootii naannoo lamaanii;Oromiyaa fi Somaaleen wal dhaba daangaa irratti waan walii galaniif amma namii haarahii Jijjigaa keessaa baqachuutti hin jiruu ka baqatellee ummataa fi mootummaatti akka dansaa gargaaruutti jiraa jedha.
Wal dhabii daarii Oromiyaatii fi Somaalee kun akka bulchootii jedhanitti nama kuma hedduu wal irraa baqachiise. Mootummaa naannoo Oromiyaa,Oromoo biyya keessa jiranii fi biyya alaa jiranillee nama akkana baqate kana waan hedduu qarqaaruutti jiran.


text:
Nuti Miseensotni ABO fi Qeerroo Bilisummaa oromoo Aanaa Dadar Murni ABO irraa fottoqanii Maafi’aa PP wajjiin maqaa Kora sabaatin Afanfajjii fi yakka gantummaa dalagaa jiran ni balaaleffanna.
ABO, Dhaaba heeraa fi seera akkasuma sirna ittiin Bulmaataa jabaa qabu heera fi seera isaa cabsanii gareeleen akeekaa fi kaayyoo dhaabbichaa ganani PP sirna nafxanyaa kan dhiiga ilmaan oromoo dhangalasaa jiru wajjiin akkasuma eeggumsa Tika Mootummaatin kora sabaa jedhani Waajira Muummee Gullallee keessatti gaggeessan akka dabaa fi shira dhaaba keenya ABO irratti fi qabsoo ummata oromoo gufachiisuuf akka ta’etti fudhanna.
Namni Hayyu Duree shiraa ta’ee kaabinee PPtiin filame kun ona keenyati dhalatuus akka bakka nu hin buune Nuti Miseensotni ABO fi qeerroon walumaa galatti ummani Ona Oborraa hundi ibsachuu feena.
Nuti Miseensotni ABO fi qeerroon Aana Dadar fi Ona Oborra Qabsoo Bilisummaa oromoo akeeka fi kaayyoo ABO duubaan hiriirree hanga galma Bilisummaatti itti fufna.
Kanneen hadha fi Bu’aa bahii qabsoon qabdu irratti obsuu dhiisani dantaa fi karoora Bilxiginnaa galmaan ga’uuf dhama’aa jiran Gantoota baaburri QBO tufe waan ta’aniif shirri isaani akka lafa hin qabaanneef dura nu dhaabbanna.
IUOF
Miseensota ABO fi Qeerroo Bilisummaa oromoo Aanaa Dadar Magaala Qobboo IRRA


text:
737 Maaks: Kuusaa boba'aa xiyyaara Booying keesatti balfi argame
Kuusaa boba'aa xiyyaarota Booying 737 Maaks baayyee keessatti balfi argamuun dhimmi nageenyaa xiyyaarichaa ija shakkiin akka ilaalamu taasiseera.
Hogganaan sagantaa Booying 737, kosiin kuusaa bob'aa keessatti argamuun waan fudhatama hin qabne dha jedhe hojjettoota dhaabbatichaan.
Dubbii himaan Booyiing dhimmi kun xiyyaaronni keenyi hojiitti akka hin deebine gochuu hin qabu jedhe.
Rakkoon kun xiyyaarri Booyiing 737 balaa qaqqabsiiseen namoota hedduu ajjeesee, erga dhorkameen booda dhalate.
Dhaabbatni xiyyaaraa Ameerikaa kun balfichi kuusaa boba'aa xiyyaarota hojii hin jalqabne baayyee keessatti argame jedhe.
Dubbii himaan dhaabbatichaa '' xiyyaarota wayita suphaa turretti balfa kuusaa boba'aa xiyyaarichaa keessatti argine. Waan kun argamuun qorannoon gadi fagoo akka taasifamuufi sirreefamni hatattamaa sirna oomishaa irratti akka taasifamu godheera,'' jedhan.
Balfi kun sibila caccabaa faa yeroo hojjettoonni qaama xiyyaaraa walitti maxxansan kan achitti hafe dha jedhan.
Rakkoon amma dhalate kun xiyyaara tibba tokko filatamaa jedhamu yeroo miidhu kuni isa boodanaati.
Xiyyaarichi ji'a Bitootessaa 2019, irraa kaasee akka hin balaliine to'attootaan dhorkaan irra kaa'ameera.
Balalii irraa kan dhorkame balaa adda addaa lama namoota 346 ajjeese erga qaqqabsiiseen booda dha.
Bitootessa 10, 737 Maaks 8 Daandii Qilleensaa Itoophiyaan dhuunfatmu kufee caccabuun namoota 157 torba galaafachuun ni yaadatama.
Bulchiinsi Aveeshinii Feederaalaa Ameerikaa deebii oomishtoonni xiyyaara kanaa keennan hordofaa turan himuun, dhaabbatichi gahuumsa xiyyaarotaa mirkaneessuuf jecha qorannoo kanaa taasiseetu, dhimmi kun dursee argamuu danda'e jechuun BBCtti hime.
Bulchiinsichi, ''kana boodas tarkaanfii qorannoo dabalataa akka adeemsisu, '' himeera.
Booyiing rakkoon dhalate Maaks 737 hojiitti deebi'uurraa boodattii harkisa jedhee akka hin eegne hime, silaa dhaabbatichi walakkeessa waggaa kanaatti hojiitti deebi'a ture.


text:
Qormaata Biyyoollessa fi Kan biroof Milkaa’uf
Duraan durse barattoota qormaata biyyoolessa kutaa 12ffaa fudhataniif hamileen keessan hin cabin, carraaqin keessan akkanumatti kan hafu hin ta’in isiniin jedha. Qormaata jechuun hangam ati jabaa akka taate si qoruuf kan sitti dhufuudha. Qormaanni kan waraqaa irratti qoramnu qofa osoo hin ta’in jireenyu mataan ishii qormaata guddaadha. Ilmi namaa qormaata adda addaa keessa darbee bakka tokko gaha. Osoo qormaanni jireetu baate silaa badaa fi gaariin addaan hin foo’aman, jabaa fi laafan addaan hin bahan. Kanaafu qormaanni kan nutti dhufuuf nu jabeessufi.
Gara qormaata waraqaatti yommuu deebi’u, qormaanni yommuu kalaa’u (dhiyaatu) sodaan, dhama’iinsi fi wantoonni adda addaa nama muudatu. Sababa kanaan barattoonni kufuu danda’u. Insha Allah har’a qormaata biyyoolessa kutaa 12ffaa akkamitti akka milkaa’an qabxii muraasa ni eerra.
1.Qo’achuu– Qormaata biyyoolessaaf yommuu qophooftu ji’a lamaan dura qo’annaa jalqabi. Garuu akka carraa ta’ee rakkoo si muudaten osoo hin qo’atin hafte ta’a, fakkeenyaf rakkoo bara kanaa. Jiinni tokko yookiin torbaan muraasni si hafe haa jennu. Yeroo gabaaba kana keessatti maal gochuu dandeessaa? Yeroo gabaaban qaba, qo’adhe hin fixu jechuun abdii kutuu hin qabdu. Tasgabbiin hanga dandeessu qo’achuuf yaali.
Hiriyyaa waliin qo’adhu– hiriyyaa waliin qo’achuun yeroo fi humna kee qusata, wanta hin beekne salphatti baratta, qormaata ni dabarta. Ani yeroo kutaa sagal turee Fiziksiin garmalee na dhibaa türe. Garuu yommu gara kutaa kudhanitti darbuu hiriyyaa waliin qo’achuu eegale. Ergasii Fiiziksiin na salphate.
Hiriyyaa waliin yommuu qo’attu of eegganno godhii. Hiriyyaa akkanumaan sitti dhufe yeroo kee gubutu jira. Yookaa irraa hin barattu, yookiin itti himte sirraa hin baratu. Si waliin kolfuun yeroo kee ajjeessa. Hiriyyaa akkanaa irraa fagaadhu. Akkasumas hiriyyoota hin baay’isin. Yoo baay’iste wal jeequn yeroo keessan gubdu. Hiriyyaan lama yookiin sadii si waliin gahaadha. Hiriyyaa fedhii qo’annaa qabu filadhu waliin qo’adhu. Ammas hiriyyaa saalaa faalla filachuun yeroo fi sammuu kee hin qisaasessin. Hiriyyaa saala faalla waliin qo’achuun fayda ati yaadde irra miidhaa isaatu caala. Sababni isaas, sababa fedhiitin xiyyeefannoon kee ni bittinaa’a, sirnaan hin qo’attu. Kanaafu saala faalla waliin qo’achuu irraa fagaadhu.
Hiriyyaa kee irraa na caala jette wanta beektu hin dhoksiin itti himi. Akkuma itti himtuun wanta hin beekne baratta, kan duraa caalaa si gala.
Yaada fi xiyyeefannoo kee sassaabi- yommuu qo’attu yaanni kee garaagarana kan ta’u yoo ta’ee yeroo keetis ni gubda, firiin keetis gadi bu’a. wanta si jeeqan ofirraa fageessi yookiin irraa fagaadhu kan akka teleefonaa, Tv, waca fi kkf.
Yaadannoo qabadhu– yaadanno qabachuu jechuun kitaaba guutu barreessu osoo hin ta’in jechoota keetin wanta ijoo katabuudha. Wanta kitaabarra jiru guutu sammutti qabachuuf (shamadaduuf) hin deemin. Yaad-rimee isaa hubachuuf carraaqi. Maal jechuu akka yaade hubadhu. Wanta si galee yaadanno kee irratti gudunfii.
Wantoota akka heeraga of keessa qaban kan akka Fiziksii, heerrega, Keemistirii, fi kkf fakkeenyota baay’ee hojjachuun salphatti akka si galan gochuu dandeessa. Fakkeenyas yommuu hojjattu kitaaba rifaransii hundaa abuurun si hin barbaachisu. Rifaransii tokko filadhu isarraa fakkeenyota hojjachuuf carraaqi. Fakkeenyota kitaaba daree irra jiru hojjadhu. Qormaanni kan dhufu kitaaba daree bu’ureefateti. Qormaata waggoota darbanii hojjachuuf carraaqi. Akkuma duratti jenne hiriyyoota waliin fakkeenyota fi gaafiwwan furuuf carraaqi. Formullooni akka si jalaa hin banne yaadannoo irratti qabadhu.
2.Yeroo sirnaan fayyadamuu– yeroon tee lubbuu teeti. Akka si jala hin qisaasesofne sirnaan itti fayyadami. Yeroo muraasa qabdu keessatti sirnaan itti fayyadamuuf, guyyaa guutu wanta raawwattu guyyaa guyyaan saganteessi. Torbaan kana keessa barnoota kam xumuruu akka qabdu karoorfadhu. Torbaan itti aanus akkanumatti karoorsi. Guyyaa guutuu barnoota tokko qofa qo’achuuf hin yaalin, ni hifatta, si jalaa baduu danda’a.
Ganama yeroon ka’uun qo’annaa jalqabi. Akkuma kaaten Tv fi interneetitti hin fiigin. Kunniin sammuu kee jeequn akka hin qo’anne si godhu. Sa’aati tokko yookiin tokkoof walakkaan booda hara baafadhu(boqadhu). Sa’aati dheeraa boqonnaa malee dubbisa irra hin turin. Sa’aa walakkaaf yookiin tokkoof rafii yookiin ciisi yookiin immoo gara alaa bahii takka olii gadii deemi yookiin ispoorti hojjadhu.
Yeroo sammuun kee hoo’a(fresh) barnoota tiyoori kan akka Baylooji, Seenaa fi kkf qo’adhu.
3.Boqonnaa fudhachuu– boqonnaan hojii keenya kam keessattu baay’ee murteessadha. Boqonnaa malee kan sa’aati 24 hojii kan hojjannuu yoo taane sammuu fi qaamni keenya ni dadhaba, hojiin ala ta’a. Hirribni fi ispoorti hojjachuun anniisaa sammuu fi qaama haaromsu. Akkasumas kunniin lamaan daangaa yoo darban qaama fi sammuu miidhu. Hirribni garmee yoo baay’ate sammuu dugulcha. Sa’aati hirribaa kee murteessi. Wal duraa duuban sa’aati saddeet rafuu osoo hin ta’in addaan qoqqoodi rafi. Fakkeenyaf, halkan sa’aati 5 irraa hanga sa’aati 11 yoo rafte, sa’aati shan ta’a. Ergasii guyyaa walakkaa sa’aati tokko yookiin lama rafuu dandeessa. Haala kanaan qo’anna kee keessatti sammuu fi humna kee haaromsita. Barattoonni gariin sa’aati sadii qofa rafuun qo’ataa bulu. Anas wanti akkana ana muudate türe. Garuu kuni sammuu kan miidhu fi firiin isaa gadii bu’aadha. Hirriba gahaa xiqqaate xiqqaatu sa’aati 5 rafi. Addunyaa tanaaf jette sammuu of hin dhoosin. Rabbitti hirkadhu.
4.Nyaata madaallamaa- gariin keenya ni qo’anna jenne garmalee nyaanna. Garuu kuni sammuu kan cufuu fi qaama kan dadhabsiisudha. Garmalee yoo nyaatte sammuun kee waa fudhachuu hin danda’u. Warrii keenyas waan qoo’attuf garmalee nyaachu qabda jedhu. Eeti nyaachun garmalee barbaachisadha. Garuu madallaama ta’uu qaba. Yeroo qo’atte garaan kee si beela’u osoo hin guddisin nyaadhu, dhugi. Akka garmalee quufte hin dadhabne garaa kee eegi. Garuu amma ji’a Ramadanaa waan ta’eef dhoksatti nan nyaadha, nan dhuga jette hin carraaqin. Ramadaanni qormaata kee caalaa. Obsi. Yeroo anniisa qabdu ganamaan qo’annati ka’i. Guyyaa walakkaa yommuu dadhabdu rafi. Beela kee irratti osoo hin ta’in qo’annaa kee irratti xiyyeefadhu. Galgala yommuu sooma hiiktu garmalee nyaachun of hin dadhabsiisin. Nyaanni fi dhugaatin kee madaallamaa haa ta’an.
5.Sodaa fi shakkii kee qabaneessi – akkuma sa’aati fi daqiiqan darbaniin qormaatatti dhiyaata adeemta. Shakkii, dhiphinnii fi sodaan kee dabaluu danda’a. Abshiir garmalee dhiphachuu fi sodaachun wanta qo’ataa turte of keessaa hin haaqin. Qormaanni hangam jabaa akka taate si ilaaluf malee dhuma jireenya keetiti miti. Qormaata kana darbuu fi kufuun dhuma jireenya keeti hin murteessu. Namoota meeqatu jiru qormaata kana kufani soreessa ta’an. Meeqatu jiru qormaata kana darbanii fi yuniversitii seenani erga bahanii hojii dhaban. Kanaafu tasgabbaa’i. Qormaanni addunyaa tanaa ni darbaa, qormaata qabrii fi Guyyaa Qiyaama yaadadhu.
Halkan qormaataa garmalee qo’ataa hin buliin. Yaadannoo kee irra deebi’i ilaali. Barattoonni gariin halkan qo’ataa bulanii guyyaa qormaata sammuun isaani waan dadhabuuf firii gaarii osoo hin galmeessin hafu. Hirriba gahaa rafi. Xiqqaate xiqqaatu sa’aa 7. Guyyaa yommuu qormaata deebitu xiqqoo rafu dandeessa. Garuu hirribni si fudhate qormaanni akka si jala hin dabarre of eeggadhu, sa’aati iyyitu guuti.
6.Qormaata irratti-yeroo qormaata tasgabbaa’i. Rabbirratti hirkadhu. Wanta qormaataf barbaachisan kan akka ID, israasi, haaqxu fi kkf ganamaan qopheefachun gara qormaata seeni. Yommuu qormaata jalqabdu hin jarjarin. Bismillahi jedhi jalqaba irraa jalqabi. Gaafin tokko yoo sitti ulfaate yeroo irratti hin gubin irra marsii gara gaafi itti aanutti darbii. Garuu waraaqa deebii irratti filannoowwan keessa tokko irratti tilmaaman gurraachessi.
Yoo hin dogongoriin qormaanni jalqabaa İngiliffa natti fakkaata. Qormaata ingiliffaa irratti rakkoon barattoota muudatu, keenyata (passage) fi gaafiwwan isaati. Dubbisanii hubachuuf yeroo namarraa guba. Keenyata san guutu dubbisuun sirraa hin eeggamu. Gaafi inni gaafatu dubbisii keenyata keessaa deebii isaa barbaadi. Yeroo garii mata dureen keenyata kanaa maaliidha? Guddunfaan (infer, conclusion) keenyata kana maaliidha jedhe gaafachu danda’a. mata dureen keenyaticha yookaa jalqaba, jiddutti yookin dhumarratti argamu danda’a. filannoowan gaafi erga dubbiste booda salphatti ijaan keenyatti keessa barbaadu dandeessa.
Qormaatan dura gaafiwwan Comprehensive Passage qaban hojjadhu. Haala kanaan siif salphata.
Ingiliffa keessatti harkii caaluu seerluga gaafatu. Kanaafu wanta kitaaba irra jiru qo’adhu. Rifaransii dabalataa fayyadamii. Kan akka “Advanced English, book 1 and 2”
Herregni, fiziksii fi barnoonni biroos haaluma kanaan. Gaafiwwan si dhiban yeroo kee irratti hin gubin irra darbii gaafiwwan sasalphaa hojjadhu.
Ofitti amanummaa qabaadhu. Barataa biraa irraa garagalchuuf osoo hin ta’in hanga qo’atteen qormaata hojjachuuf of amansiisi manaa bahi. Yaada ‘Insha Allah hojjachuu nan danda’a.” jedhuu sammuu kee keessatti maxxansi. Du’aayi godhii.
7.Firii qormaata– firiin qormaata yommuu bahuu, yookaa rifachuun wanta hin taanen lubbuu kee badii irra hin buusin yookiin immoo firiin qormaata kee garmalee gaarii waan ta’eef of tuulun ardii irra hin deemin. Lamanuu daangaa haa qabaatan. Barattoonni tokko tokko yommu qabxiin isaani gadi bu’uu gara of ajjeechatti deemu. Kunii of kasaarsu fi miidhu malee wanta biraa ta’uu hin danda’u. Akkuma duratti jenne qormaanni jabeenya kee qoruuf malee dhuma kee murteessuf kan dhufuu miti. Rizqiin Rabbii bal’aadha. Maaltu gara of ajjeechatti nama oofe ree? Qabxiin kee yoo gadii bu’e, hin gaddinii obsii. Carraawwan argatteeti fayyadamuun jireenya kee foyyeessuf carraaqi.
Qormaata gaarii isiniif haa ta’u. Rabbiin isin haa gargaaru jechaa barreefama har’a koo asirratti xumura.
Akkaataa itti milkooftan caalatti beekuuf kitaaba “Yaadaa fi Milkaa’ina” jedhu dubbisuu dandeessu. Waa’ee kitaabaa fi akkaataa itti bitamu linki kana irraa ni argattu: https://sammubani.com/2021/10/23/yaadaa-fi-milkaaina-kitaaba-guutuu/#.YXZQ_p5BzIU


text:
Sagantaan yaadannoo Artist Usmaayyoo Muussaa magaalaa Finfinnee Hoteela ILILI INTERNATIONAL tti torbaan dhufu ni qophaawa. Kitaabni seenaa isaatiif barraawees ni eeybifama. Faawundeeshiniin Usmaayyoos ni hundaawa …Read More »
Seenaa gammachuu qamaltii: Kutaa Tokkoffaa
Taammanaa Bitimaa irraa Jaalatamoo fi kabajamoo yaa dubbiftoota barreeffama kanaa, mee kunoo hardha irraa kaaseen: “Seenaa Gammachuu Qamalittii” isiniif dhiyeessa. Kanas akka dubbiin isinitti dheeratee …Read More »
SEENAA GABAABDUU ALII BIRRAA (1948 – 2022)
Sadaasa. 06, 2022 Abbaa Urjii tiin: Umama isiirraa kaasee Xoophiyaa kan jaare, diinarra ittisee fii adunyatti beeysise Oromoota. Warra jaarinsa isii tiif utubaa tahaniif Goobana …Read More »
Seenaa kana dr.Kabajaa Alii Birraa mataa isaatu natti hime.
Barreessaan: Afendi Muteki. Alii Biiraa fi sheek Haashim Al-Hararii Seenaa ani aadaa kanaan barreesse Dr.Kabajaa Alii Biraa mataa isaatu natti hime. Seenaan kun waan hin …Read More »
Lola Masriitii fi Ajjeechaa Hogganoota Afran Qalloo ( 1874 -1884 )
Dur, Akkaataa Ajjeechaa hogganoota Afran Qalloo laalchisee hawaasni mirriga keessatti akkana jechaa ture :- “…. Biluu dooyaa Goflee Bokkuu Awwaala dhoorke Jiraa …Read More »
Ruumicha kaameeraa baatu.
Dubara beeloftuu afaan du’aarra turte takka ruumichi wayii liqimsuudhaaf eeggachaa jira. Iddoon isaa Sudaanidha. Barri sun bara beelaa ture. Yaruma kana gaazexessaan suuraa Afrikaa kibbaa …Read More »
Kuma tokkoo fi halkan tokko
Kuma tokkoo fi halkan tokkoRead More »
Abbaa faaruu Oromiyaa fi hojiiwwan hedduu hojjate kana beeytuu laataa
Namni suuraa irratti argaa jirtan kun, dhaltee kan guddate Oromiyaa, Kutaa Harargee ,Koonyaa Obrarraa ,Aanaa Meettaa , Iddoo Seena qabeetti Dirree Murti Guutoo naannnoo Calanqoo …Read More »
Seenaa yaadannoo Abuubakar Muussaa
Abuubakar Muussaa ABUUBAKAR MUUSSAA WADAAY ROOBAA Abuubakar Muussaa Wadaay Harargee Bahaa, Aanaa Dadar, Leelee Gabaa bakka ja’amtutti Abbaasaa Obbo Muusaa Wadaay fi haadha isaa Aadde …Read More »
The Oromo of Harerghe:
On their Sub Divisions and Citizenship Modalities Written by Afandi Muteki The Oromo of Harerghe belong to the Barentuma/Barento confederation, one of the two main …Read More »


text:
Go to GoFundMe to donate.
Qabsaa’otni Oromoo QBO irratti wareegaman haala kamiin yaadatamu?
Uummanni Oromoo, goototaa fi qabsaa’ota ilmaan isaa, kanneen qabsoo walabummaa biyya isaanii Oromiyaa fi bilisummaa saba isaanii Oromoof taasisan irratti wareegaman bifa kamiin yaadachuu qaba? Kaayyoon gootota wareegamtoota Oromoo yoom guuta? Uummanni Oromoo galma qabsoo isaa ga'uuf maal gochuu qaba?…
Lola Hidhattoota Somaalee gosa Iisaan Uummata Oromoo irratti banamee jiru
Lolli babal’ifannaa daangaa Poolisoota Humna Addaa Naannoo Somaalee fi hidhattoota Somaalee gosa Iisaa, kanneen Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan deggeramaniin, Baha Oromiyaa, Konyaa Lixa Harargee, gandeen baadiyyaa Ona Mi'eessoo adda addaa keessatti Uummata Oromoo irratti adeemsifamu tibbana jabaachuun, tikfatee-bultoonni Oromoo iddoo loon ofii tikfatanitti ajjeefamaa, loowwan isaaniis hidhattoota Somaalee gosa Iisaan saamamaa jiraachuu.
Haala siyaasaa Gaanfa Afriikaa fi dhimma QBO – Obbo Daani’eel Dafaa waliin marii
Haala siyaasaa yeroo ammaa Impaayera Xoophiyaa fi Gaanfa Afriikaa keessatti mul’achaa jiruu fi kallattii deemsa isaa, addatti ammoo, dhimma Qabsoo Bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa giddu-galeessa godhachuun, marii hayyuu fi qabsaa’aa Oromoo gameessa, Obbo Daani’eel Dafaa Jammoo waliin taasifame.
Filannoon shiraa MKII Konyaa Walloo keessatti lagatamuun fashalsamuu
Filannoon shiraa Mootummaa Koloneeffataan Impaayera Itoophiyaa (PP’n) Wiixata kaleessaa (Waxabajjii 21, 2021) adeemsifamuun isaa himamu, Onoota Konyaa Gujii Bahaa keessatti argaman garaagaraa keessatti, tarkaanfii WBO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoon buufataalee filannoo irratti fudhatameen gufachiifamuu.
Tikoonnii fi aangawoonni dhimma nageenyaa MKII shan WBO’n to’atamuu
Abbaan Qabeenyaa Oromoo, Obbo Tashoomaa Nuqus Dureessaa, Konyaa Matakkal, Ona Dibaax, Ganda Qotee-bulaa Giippoo jedhamu keessa kan jiraatan, Waxabajjii 15, 2021 halkan toora sa’atii saddeetii, LMKII’n mana jireenyaa isaaniitii fuudhamuun ajjeefamanii bakkeetti gatamuun, reeffi isaanii guyyoota sadii booda (Waxabajjii 18, 2021) tikoota horiin bakkeetti argamuu.
Baqattoonni Oromoo biyya Saa’udii Arabiyaa jiraatan kumaatamni hidhamuun dararamaa jiraachuu
Baqattoonni Oromoo biyya Saa’udii Arabiyaa keessa jiraatan, kanneen kumaatamaan lakkaa’aman, Kamisa Waxabajjii 10, 2021 irraa qabuun hanga har’a, Waxabajjii 17, 2021’tti, mana hidhaa Magaalaa Jiddaa keessatti argamutti hidhamuun dararamaa jiraachuu.
Araarri shiraa Oromoo Walloo irratti xaxamu bifa haarayaan eegalamuu
Kaardiin filannoo ammaan dura dirqiin Uummata Oromoof kennamee ture, tibbana ammoo Gandeen Onoota Konyaa Gujii Lixaa keessatti argaman garaagaraa keessaa, dabballoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan, dirqiin Uummata Oromoo harkaa guuramaa jiraachuu.
In-depth analysis to debunk Amhara elites' claims of genocide in Ethiopia
VIO’s special program in English. In-depth analysis to debunk Amhara elites' claims of genocide and ethnic cleansing in Ethiopia – With the renowned scholar and historian Prof. Mohammed Hassan Ali.
Page 10 of 87


text:
Gurraandhala 01/2014(TOI) – Magaalaa Finfinneetti gamoon haaraa abbaa darbii 55 Baankiin Daldala Itoophiyaa ijaarsise dilbata dhufu ni eebbifa.
Pireezidaantiin baankii daldala Itoophiyaa obbo Abbee Saanoo sirna kabaja hundeeffama baankichaa waggaa 80ffaa fi gamooo dheeraa baankichi ijaarsise kan dilbata dhufu eebbifamu ilaalichisuun ibsa kennaniiru.
Ibsa isaanis gamoon haaraa Baankiin Daldala Itoophiyaa Finfinneetti ijaarsisee kun miidhagina biraa magaalaa Finfinneef ta’eera jedhaniiru.
Gamoon kun lafa kaaree meetira kuma 165 irratti kan ijaaramee fi dheerina meetira 209 qaba.
Gamoon haaraa kun Waajjira muummee baankichaa yoo ta’u sadarkaa guddina baankichi irra gahees kan muli’isudha jedhaniiru.
Gamoon haaraa kun darbii lafa jalaatyi argamu dabalatee waliigalaan darbiiwwan 55 qaba.


text:
Caamsaa 25/2014(TOI) – Itiyo- Telekoom Pirojeektii sadarkaa biyyaatti buufata jiddugala barnootaa dijitaalaa (Bridging divide digital center) manneen barnootaa 66 fayyadama taasisu eebbisuun hojii jalqabiise.
Sirna kanarratti kan argaman hojii geggeesituun Itiyo- Telekoom Firiwoot Taammiruu akka jedhanitti dhaabbatichi hojii Dijitaal Itoophiyaa uumuuf hojjetamu milkeessuuf hojjechaa jira.
Baratoonni manneen barnootaatti tekinolojii yoo baran caalaatti akka milkaa’an ni ta’a jedhaniiru.
Dhaabbatichi piroojeti buufata jiddugala barnoota dijitaalaa 66 sadrkaa biyyaatti jalqabiiseera jedhaniiru.
Kanneen keessas manneen barnoota 48 naannolee adda addaatti kan argaman yoo ta’u 18 magaalaa Finfinneetti manneen barnoota argamanitu fayyadamoo ta’ee jedhaniiru.
Barnoota dijiitala kanas baratoota kuma 140 fi 596tu fayyadamoo ta’a jedhaniiru.
Manneen barnoota kunneen kan kanaan dura rakkoo bu’uura misoomaa qaban akka ta’es himaniiru.
Yeroo ammaa manneen barnoota kanaa Itiyo- Telekoom Kompuutaroota,Intarneetiifi bu’uuralee misooma barnoota oolan biroo guuteefira jedhaniiru.


text:
Abduush Haajitiin
Ba’ii filannoo jabn bara 2007 ifa kan taasisan dura taa’aan boordiin filannoo professor Merga Baqqaanaa raga hanga ammaatti argameen paartiin biyya bulchu IHADEG fi partileen isa jala jiran injifachuu isaa beeksisaniiru.
Paarlaamaan Itiyoopiyaa barchuma 547 kan qabu si’a ta’u barcumni kan qabamu namoota naannolee filannoo 547 irraa injifatanii dhufaniin ta’a.
Professor margaan akka jedhanitti naannolee filannoo 547 kana keessaa ba’iin hanga ammaa boordicha dhaqqabe kan 442 ti mara iyyuu IHADEG fi paartileen michoota isaa ta’aninjifachuu tuqaniiru.
Akkuma kanaan Finfinnee, naannolee Oromiyaa, Amaaraa, uummattotoa kibbaa, Tirgary fi kanneen biroo keessaa ba’ii ifa ta’een IHADEG guutummaatti injifachuu isaa ba’iin prefesor margaa Baqaanaan dubbifame ibsee jira.
Magaalaan Finfinnee barcuma mana maree bakka bu’ota uummataaf qabdu 23 keessaa digdamii sadanuu IHADEG injifatee jira. Naannoon Oromiyaa kan qabu barcuma mana maree bakka bu’ootaa 178 keessaa ba’iin kan 150 ga’ee jira. 150nu OPDOtu injifate.
Kana malees naannoon Amaaraa mana maree bakka bu’otaa keessaa kan qabu barcuma 138 keessaa ba’iin 107 beekamee jira. Mara iyyuu BAIDEN IHADEG injifatee jira jedha ibsi boordii filannoo.
Naannoon uummattoota kibbaa paarlaamaa keessaa kan qabu barcuma 123 keessaa kan 95 ifa ta’eefa. Sagaltamii shananuu DEHIDEN IHADEGtu injifate. Naannoo Tigraay keessaa filatamanii paarlaamaa kanneen seenan 38.kanneen 31 ta’an kan har’a beeksisame keessa jiru.
IHWEHAT/IHADEG mara injifate jedha. Naannolee dhaabota michoota ihadegn hoogganaman keessas ba’ii wal fakkaataan galmeessameera. Ba’iin filannoo naannolee 105 eegamaa kan jiru ta’uu isaaf fuula duratti beeksiamuuf jira jedhameera.
Barcuma kana keessaa mormitoonni injifatan yoo ta’e dura taa’aan boordichaa gaafatamanii deebii kenneen ba’iin isaa gutummaatti ennaa dhiyaatu beekama jedhan.Gareeleen mormituu hagi tokko filannoon sun dhiibbaa fi hiraarfamuun geggeessame dha jechuun komee isaanii dhageesisaa jiran. Boordiin filannoo Itiyoopiyaa garuu adeemsa milkaa’aa ture jechuun faarsee jira. Dura taa’aan boordichaa professor Margaa Baqwqaanaa kun akka milkaa’uuf kanneen qooda qabaatan jedhan galateeffataniiru.
Filannoon walii gala kan bara 2007 biyya keenya keessatti geggeessame haala tasgabbaa’aa dhaan xumurameera. Milkaa’ina kanaafis sadarkaa duraatti galateeffamu kan qaban uummata keenya dammaqinaan irratti hirmaate kan naamusa qabuu fi murannoo inni dimokraasiif qabu kan ajaa’isiisamu ta’uu isaa fi , kanas obboloota isaa Afriikaatiif mirkaneesseera.
Paartileen mormitootaa irra hedduun filannoo irratti hirmaatanis guyyaa filannoof isa booda haala tasgabbii qabuun ba’ii isaa eegaa waan jiraniif galata guddaa qabu. Manni maree bakka bu’ota uummataa deggersa guddaa inni nuu godheef hedduu galateeffanna. Mootummoonni naannoo fi ka Federaalaas nagaa fi milkaa’inaan akka geggeessamu deggersa guddaa nuu godhaniiru. Dhaabbati sabaa himaa itiyoopiyaa fi sabaa himaaleen martinuu ragaan dhugaa uummaticha akka dhaqqabu, filannoon sun kan nagaa, walabaa fi kan haqaa ta’ee akka xumuramuuf ga’ee gama isaanii gumaachaniriu jedhan
Ba’iin filannoo xumuraa ifa kan taasisamu Waxabajjii 15 bara 2007 ta’uu boordichi beeksisee jira.
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…
Sagantaan yaadannoo Artist Usmaayyoo Muussaa magaalaa Finfinnee Hoteela ILILI INTERNATIONAL tti torbaan dhufu ni qophaawa.…
Taammanaa Bitimaa irraa Jaalatamoo fi kabajamoo yaa dubbiftoota barreeffama kanaa, mee kunoo hardha irraa kaaseen:…
Dhumaatiin ummataa Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru irratti maaf hin dubbanne komiin jedhu hedduutu dhufa. Gama…


text:
Hojjettoonni mootummaa Godina Qeellamiitii 'lubbuuf sodaatanii' Finfinneetti baqatan rakkoo himatan
Godina Qeellam Wallaggaatti hojjettoonni mootummaa lubbuu keenyaaf sodaannee Finfinneetti baqannus Finfinneetti rakkataa jirra jechuun BBC'tti himan.
Nageenya isaaniif yaadda'uudhaan maqaa isaanii ibsuu kan hin barbaannee fi hojjetaa waajjira bulchiinsa magaalaa Dambidoolloo akka turan kan himan tokko, yeroo godinicha turretti hojii mootummaa fi dhaaba kanaa hojjechaa turrus amma nama nudhagahu dhabneerra jedhan.
"Waanuma mootummaa kana tajaajilluuf qofa maqaan keenya Feesbuukii irratti poosti godhamee tarkaanfii irratti haa fudhatamu jedhamee labsame. Kanaaf achi jiraachuu waan yaaddofneef maatii keenya qabannee gara Finfinneetti baqanne" jedhan
Maqaa keenya adda baasuudhaan tarreessanii 'namoonni kunneen hojii akkasii hojjechaa jiru, bakka argamanitti tarkaanfiin irratti haa fudhatamu' jedhee kan akka tarkaanfiin nurratti fudhatamu godhu qaama hidhatee naannicha keessa socho'u ta'uus himu.
Sababa kanaan hojii qaban dhiisanii Finfinneetti akka baqatan himan.
"Muuxannoo godinichatti turerraa yoo ilaallu namoonni maqaan isaanii maxxanfamee 'tarkaanfiin irratti haa fudhatamu' jedhaman hedduun isaanii ajjeefamaniiru.
''Nutis erga maqaan keenya maxxanfamee ajjeefamuun keenya waan hin oolle akka ta'e waan beeknuuf achii baqanne," jedhu namni kun.
Yeroo ammaa Magaalaa Finfinnee fi naannawaasheetti waajjiraalee jiranitti iyyannee hojii barbaannus argachuu hin dandeenye kan jedhan hojjetaan mootummaa kun, maatii isaanii waliin rakkachaa jiraachuu himu.
"Erga gara Finfinnee dhufnee amma ji'a shan guutaa jirra. Waajjiraaleema mootummaa Naannoo Oromiyaa irra asiifi achi deemaa oolla. 'Gama dhaqaa gamana dhaqaa' malee furmaata kan nuuf kennu hin arganne," Jedhan.
Bakka irraa baqatan godina Qeellam Wallaggaatti deebinee hojii keenya itti fufuu guutummaan guutuutti akka hin dandeenyes himu.
"Maatiin keenya kan achi jiraannu eessarraan achii baanaa jedhanii nudhiphisaa jiru. Achitti deebinee hojjechuun waan hin yaadamnedha," Jedhan.
Godinuma kana Aanaa Sayyoo irraa lubbuu isaa olfachuuf hojii mootummaa dhiisee Finfinneetti baqachuu kan himu namni kan biraa tokkos, tarkaanfiin qabeenya kiyyarratti fudhatamnaan hojiikoo dhiisee achii bahe jedha.
"Qaama hin beekamnetu manakoorratti dhakaa darbachaa bulu, dallaakoo diigu. Boodarra lubbuukoo baafachuufan ji'a kudhan dura gara Finfinnee dhufe," jedhan.
Miidhaa irra gahee fi aggaammii lubbuu isaarratti godhame qaamni nageenyaa godinichaa hubatee xalayaa deeggarsaa barreessufis naannootti garuu nama abbaa kanaa naan jedhun dhabe jedhan.
"Godinichatti rakkoo nageenyaa jiru, lubbuu hiriyoota keenyaa achitti ajjeefamanii argineeti kan achii baqannee baane.
Namoonni kunis hojuma mootummaa kanaatiif osoo hojjetanii kan ajjeefaman. Mootummaan naannoo kuni garuu deeggarsi nuuf godhu laafaadha. Warra naannoo keenyarraa dhufemmoo maqaa 'shaneetiin' fudhachuufuu fedhii hin qaban" jedha.
Namoota hanga 15 tahanii guyyumaan seektaroota naannootti deddeebi'anii gaafachaa jiraachuu fi namoota miidhaa cimaa akka abiddaan gubachuu irra gahee fi xalayaa deeggarsaa qabatanii dhufaniifillee falli kennamaa hin jiru jechuun komatu.
"Amma bakka qubannullee dhabaa jirra. Ijoollee keenyaaf waan daabboo ittiin binnullee fixanneera. Baay'een keenya maatii qabna. Ijoollee keenya barumsa adda kuchisiisnee qabannee dhufne. Isaanis barumsa dhabanii nutis rakkoo hammaataa keessa jirra," jedhan.
Yeroo adda addaatti qondaaltota mootummaa dabalatee namoota hedduu irratti ajjeechaan raawwateera. Kanaaf, mootummaan qaama hidhatee bosona keessa socho'u himata.
Waraanni duratti ajaja ABO jala tureefi ji'a saddeet dura eegale irraa citeera jedhe garuu himannaa mootummaa hin fudhatu.
Ta'us, fuulawwan Fesbuukii waraana bosona hafetti hidhata qaba jedhamanii shakkaman irratti yeroo yerootti tarkaanfiin akka fudhatame yeroo barraa'u ni mul'ata.
Dhimma kanarratti kan gaafanne hogganaan biiroo Pablik Sarvisii fi Qabeenya Namaa Oromiyaa Dr. Biqilaa Hurrisaa, qajeelfamni haaraan namoota akkanaa gargaaruuf A.L.I Adoolessa 15, bara 2011 bahuu himan.
'Jijjiirraa haala addaatiin taasifamu' jedhamee kan bahe kanaan hojjetaan rakkoo nageenyaa hamaan isa mudate bakka biraatti jijjiiramuuf xalayaa waajjira bulchiinsaa fi nageenyaa sadarkaan jiranirraa xalayaa dhiheefachuu gaafata jedhan.
Hojjettoota godinaalee rakkoo nageenyaa qabanirraa gadhiisanii dhufan keessummeessuuf garuu amma seektaroonni naannoo hedduun rakkoo bajataatin sakaalamuu himu.
Namoota hedduu bakka rakkoon nageenyaa jirurraa hojii gadhiisanii dhufan akka hojii argatan deeggarreerra kan jedhan Dr. Biqilaan, hojjettoonni sodaadhaan hojii gadhiisan garuu lakkoofsi isaanii dabaleera jedhu.
"Boru rakkoon anarras nigaha jedhanii sodaadhaan namoonni hojii gadhiisan hedduudha. Namoota akkanaammoo caasaan nageenyaa bakka waan qabatamaa miidhaan irra gahe hin jiraannetti xalayaa deeggarsaa hin kennuuf. Kanarraa kan ka'e namoota akkanaa nus keessummeessuuf nirakkanna," jedhan.
Gaaffiin jijjiirraa fi hojjetaan rakkoo nageenyaatiin hojii gadhiisuu daran dabaluus himan. Fedhiin kunis gara giddugaleessaatti siquu barbaadurraa kan maddu akka ta'es eeran.
Naannoon namoota rakkoo keessa galan kanneen hamma danda'een akka gargaaruu fi tajaajila kennamurratti godinaan garaagarteen jedhame garuu akka hin jirre himan.


text:
Kenoshaa,Wiskansen lafa dhiyoo tana poolisiin faranjii nama gurraacha Jacob Flake rasaasa torbaan itti hadhee hiriirii mormii guddaan lafatti baafate.
Nama kana qabamuu didee poolisii baqate jedhanii akkana tolchan.Rasaasa afran keessaa afuriin dhahan achumaan hidhaa gadi chochuu dadhabe.
Jeequmsa dhowwuuf jabaachuu maltee lafa qabbaneessuu maltee murataa tahuu malte jedhe, Tiraampi yoo warra lafa eegu Kenoshaatti dubbise.
Warra wa saamutti jiraa,ka dubbii oowwisutti jira warra irreen buluu fedhutti jira jedhe, Tiraampi yoo jara poolisii suniin wal haasahe.
Itti aanaan pirezidaantii Amerikaa, ka durii fi amma pirezidaantii tahuuf Tiraampiin wal dorgomutti ka jiru, Joe Biden ammoo Tiraampi jeequmsa hin balaaleffannee warra hiriira sun irrati nama lama fixelleen womaa hin jenne ammallee laafinnaa pirezidaantummaa qabu agarsiisa jedhe.
Itti aantuun duula filannoo Biden Kate Bedingfield, ammoo Tiraampi ufuma mumullisuu Kenosha dhufe malee faayidaa dhufeef hin qabu jedhe.


text:
All Categories
-
-
Abdulaziz Ibn Marzuq At-Tarifi
KUTAALEE AQIIDAA
Kitaaba kana kaeessatti aqiidaa ahlusunnati waljamaa'ah ttu dhihaate. Gareelee jallattee fii jallinna isiitis nidubbata, deebisas irratti nikenna.05/05/20202491
-
Islam House
DUAAYII JANAAZAA
sagantaa kana keessatti kadhaalee Rabbii (du'aa'iiwwan) adda addaa tan guyyaa guyyaan qara'amtutu ibsamee jira.25/04/2020564
-
Islam House
DUAAYII YEROO SALAATAF BAHANII
sagantaa kana keessatti kadhaalee Rabbii (du'aa'iiwwan) adda addaa tan guyyaa guyyaan qara'amtutu ibsamee jira.25/04/2020609
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 12
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 12.25/04/2020582
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 11
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 1125/04/2020495
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 10
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 1025/04/2020574
-
-
Islam House
Yaadachiisa waayrr Ramadaanaa - 8
Sagantaa kana keessatti waayee soomana Ramadaanaa laalchisee qabxiilee adda addaa irratti ibsi kennamee jira - 825/04/2020365
-
Islam House
duaaii wuduua booda godhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.25/04/2020424
-
Islam House
Baatii zulhijjaa kurnan duraa soomanuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.25/04/2020432
-
Islam House
badirraa qaanfachuun iimaanarraayi
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.25/04/2020309
-
Islam House
Dhugumaan shahiidummaa wareegama Rabbi kadhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020401
-
Islam House
duaaii wuduua booda godhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020412
-
Islam House
duuii halkan yeroo dammaqan godhachuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020428
-
Islam House
eega fardii salaatan booda bakkuma san taaanii zik...
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020468
-
Islam House
eega nyaataa,dhugaatii fii uffataa Rabbiif galata...
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020397
-
Islam House
eega salaata fajriitii Rabbi faarsuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020367
-
Islam House
galata salaata duhaa rakaaa lama salaatuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020376
-
Islam House
gara masgiidaa tarkaanfii heddummeessuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020320
-
Islam House
gufuu kararraa kaasuu
sagantaa kana keessatti hojiiwwaniifii jechoota galata gurguddaa qabantu ibsama.tan akka zikrii du'aaiifii sabrii fi kkf.12/03/2020376


text: Baatin nut keeysa jiru Baati Muharamaat .Baatin Muharamma kun akka laakofsaa Hijrat Baati Jalqabaat.Eyyeen Bara 1436 xumure Bara 1437 jalqabneera . akkumma beekammu Amantii keenya keeysati Ayaani wogaa haarawa jedhammu hin jiru .Guyyaa Rasuul Keenya S.A.W Makkah irraa gamma Madiinat Hiijira deeman sababeeyfate Ayyaani nut kabajnu hin jiru .Ossoo kan jiru Tahe Sahaabon Rasuulicha ni kabaju ture .Guyyaa kana kabajuun kheyr kan qabu ossoo tahe Sahaabon qaqaalin sun ni kabaju ture .Kanaafu Ibaadan Sahaabon hin beekne fudhatama hin qabu . kufaadha !!!Baati Muharamma kana keeysati Guyyootta Ashuura ilaalchisee Qabxiwwan muraasa haa ilaalu .1, Suuratul Towbaa Laakofsaa 36 keeysat Rabbiin Baatin kun Baati kabajamaa tahu nuf Himeera . Akkasummas Rasuul keenya S.A.W Akkas jedhaniiru  > Muslim 1163 .Baatin huundu Baati Rabbi tahe osso jiru Rasuul S.A.W Baati Muharam baati Rabbi jechuun isaan Sadarkaa Baatin kun qabu kan agarsiisudha .Akkumma Masjiidotin huundu manaRabbi tahan Kaabban haala adda taheen  > akkuma jedhamu huunda . kan barbaadame sadarkaa baatin kun qabu agarsisudhaaf .Baati Muharama guutu Soomun hin egammu .Sababni isaas Haadhi keenya A’ishaan akka nuf Gabaasanit Rasuul S.A.W baati Ramadaana ala kan guutu sooman akka hin jire nuf himaniiru . Bukhaari fi Muslim gabasaniiru .3, Baati kana keeysa Guyyaan guddaan jira .Inis Muharama 10 .  > jedhamuun beekama .Ergamaan Rabbii S.A.W Makka irraa gamma Madiina yoo seenan Yahuudon Ashuura ni soomu ture yeroo kanat  > jechuun gaafate . isaanis  > jedhaniin .Rasuul keenya S.A.W yeroo kanat  > jechuun sooman.akka soomamus ajajan . Bukhaar 2004, Muslim 11304, Guyyaa kana ,jechuun Muharama 10 soomun Sadarkaa guddaa qaba .Badii wogaa Tokko kan dabre kan nama dhiisus ykn nama irra haxaa’u tahu Rasuul keenya S.A.W dubataniiru . Muslimitu gabaase5, Guyyaa kana ( Muharama 10 ) soomuf yoo murteysine guyyaa Saglafas soomun nura jiraata . sababni isaas Rasuulkeenya S.A.W akkas wanta jedhaniif  > Musliim 1134 gabbasaniiru .6/ Guyyaa Saglaffa Sababni soomnuf maal ? Ergamaan Rabbi Guyyaa Ashuura Yeroo Somaanif yeroo ajajan  > jedhan .Ergamaan Rabbii S.A.W In sha Allah wogaan dhufu yoo dhaqabne guyyaa saglafas ni soomna >> jedhaniiru .Haa tahu malee Ergamaan Rabbi S.A.W Wogaan Dhufu osso hin dhaqabin aduunya kana irra godaanan . Musliim 1134 gabaasera .Kana irra kahuudhan Yahuudota wajjiin wol fakaachu dhabuudhaf Guyyaa Ashuura guyyaa tokko dursan soomun hojii gaaridha .7/ Guyyaa Ashuura Mushirkitootin Makkas sooma turan.Rasuul keenyas S.A.W Gara Madiinat osso hin godaniin Makkah yeroo turanit ni soomu ture .Osso Soomni Ramadaana Dirqama hin taasifamni dura Ashuura soomun muslimtoota irrat dirqama ture .Dhugaawwan kana kan nuf ragaasiftu haadha keenya kabajamtuu A’isha akkas jechuunkan dubateedha . > jechuun sooma malee akka Iidat akka hin yaadatamne Eraniiru . Bukhaari fi Muslim gabasaniiru9/ Yaadachiisa ; Bara kanat Ashuuran kan olu Muhaarama


text:
Quftumii Oromoo Karrayyuu Shawaa Bahaa aanaa Fantaalleetti. Fantaallee ganda 18 qabdi. Quftumaan Finfinnee irraa km 200 fagaatan.
Akka warrii lafaa jedhutti aanaa isaan nama kuma 100 dhiyaatutti keessa qubata.
Laftii Karrayyuu laakkuma dhiitee bariituun dhiphachaa deemti.Rakkoon Karrayyuu lafa dhowwuutti jirtu tun waan ganna 35 oliiti
Dhiphuun tun waan warrii haga guddaan buluunuu gaalaa, re’ee fi loonuu lafa dhabuutti jiran.Laftii Karrayyuu teessumaanuu oowwichoo,quftumalleen naannoo Rift Valley keessa jirti.
Akka warrii lafaa jedhutti Karrayyuun waan hedduutti lafa dhowwe;bisaan laga Hawaasii, bisaan Warshaan sukkaara Mataa-Haaraatii fi warshaa burtukaana Nuuraa Heeraati.
Obboo Jiloo Fantaallee warra lafaati. Dhiphu guddo qamna jedhee VOAtti hime.
“Wasrshaan Sukkaaraa Mataa-Haaraatii fi warshaan birtukaana Nuuraa Heeraa afaan Hawaash gubbaa ibsaa dhaabuudhaan warshaa kana narraa rukatan jedhee bisaan galaanaa gaaraa bu’u ka gara Birreentii,gara Meettii kana hunda goddobanii, goddobanii lafa golba tokkotti jiraa Buraa-Haraa jedhamtii bisaan kana deebisan.Roobii roobuu hunda asitti deebi’aa.”
Akka inni jedhutti durii bisaan kana Hawaashitti fuudee deemaan malee qahee warraa hin ciisan. “Amma deemee deemee lafa ajaahiba nurraa fudhatee humnaa oli nutti tahee akka hamaa nu miidhee jira.”
Warshaan kun akka obboo Jiloon jedhutti naannoo Karrayyuutti dhibumaan dhufe. Bulchootii warshaa kanaa waan wara lafaatii hojjachuuf waadaa galan hedduu hin tolchineef.
Isuma akka obboo Jiloon jedhetti waan warrii qabuu irraa balleesse. Waan bisaan kanaan badan jedhan keessaa mana barumsaa maatiin Guddinnaa Tumsaa jaareef sadarkaa 1-10 itti baratan fa. Kun ganna 8n duratti bade.
Taatullee dhaabii ammallee fulaa dhibiitti jaareef.
Bisaan kun mana akimii Oromiyaan jaaretellee akkuma sun irraa fudhate.Tana maleellee Karrayyuun paarkii lafa isaaniitti jaaraniin lafa dahbuutti jiran.
Roobaa Bulgaa nama ganna mana 30 keessa jiru. Amma US yuniversrii Boston damee Brandies masters lama walti barahuutti jira https://www.brandeis.edu/
Rakkoo Karrayyuu marroo hedduu qoratellee.Rakkoon guddon bisaan qulqulloo,rakkoo fayyaa,rakkoo lafaa fi waan hedduu himata.
“Karrayyuu rakkoo guddaatti jira.,Rakkoo bisaaniitti jira. Bisaan ammoo lubbuu. Warra dura barate carra barumsa argate keessaa ani dura jira.Rakkoo fayyaatti jira”
Akka innii jedhutti bisaan lafa isaan irra ciisaa kun lafa irraa fudhachuutti jira. Bisaan gamuma gamaa Karrayyuutti goran haroo Hogobaa ykn Basaqaa jedhan ta durii km2 3 hin caalle amma km2 42 geette jedha.Akka kanaan namaa fi horiilleen lafa dhabe.
Bisaan kun mana barumsaa durii innii itti barate Guddinnaa Tumsaa jaareef irraa fudhate.Bisaan kun karaan baaburaa Finfinnee Jibuutii deemulleen gargar kutan.
Fantalle,laftii namii Karrayyuu keessa qubatu akka Roobii jedhutti haguma km 200 Finfinnee irraa fagaatti achumatti namii rakkoo akka malee miidhamuutti jiraa jedha.
Rooba Bulgaa nama jireenna Karrayyuu jijjiiruuf jedhee fiilmii “jeans and marto” jedhu hojjate. https://www.filmlinc.org/films/jeans-marto/
Rakkoo lafaa ummatii Karrayyuu himatu tana hardhaaf gama mootummaatii deebii hin arganne.


text:
Hordoftoonni Amantaa Muslimaa Ayyaana Sooma Hiikkaa (Iid-Alfaxir) bara kanaa, haaluma amaleeffatameen, Dirree Ammasqalaa Finfinneetti kabajachuuf eeyyama isaan gaafatan mootummaan dhorkatamuun wal-qabatee, Hawaasni Muslimaa Magaalaa Finfinnee fi magaalota naannoo sana jiran keessa jiraatan mormii dhageessisaa jiraachuu.
- Lolli WBO fi Loltoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaa gidduutti, Giddu-gala Oromiyaa Ona Gindabarat keessatti adeemsifamu, tibbana jabaatee itti-fufee jiraachuu.
- Duulli duguuggaa sanyii fi babal'ifannaa daangaa Milishootaa fi Poolisoota Humna Addaa Naannoo Amaaraan Oromoo Walloo irratti adeemsifamu, tibbanas bifa haaraan eegalee jiraachuu.


text:
Safuu
Safuun hariiroo uumaa fi uumama jiddutti gochoota ta'uu qabaniifi kan ta'u hin qabne seera adda baasuudha. Safuun kanneen akka quxisuufi hangafa, ilmaani fi warra, ofiifi nama biraa jidduu kabajni jiraatuudha. Safuun yeroo akka cidhaa, Gadaa, ayyaanaa, lolaa, nyaataa fi gochoota biroo keessatti seera itti raawwatani.
Oromo biratti, safuun kan Waaqaati. Nama safuu cabse dhukkubsachu, maraatu, maseenu, nagaa dhabu isa mudata jedhame amanama. Oromoon wanta qaanyi yoo arge ykn waan Waaqni qofa beeku gaafa gaafatame safuu jedha.
Waaqeffannaan akka amanutti, safuun kan dhala namaafi uumamaaf kenname jalqabaa kaaseeti. Waaqni uumama yeroo uume, Safuus wajjin uume. Dhalli namaas Safuu jalqabaa kanaan buluu eegale; ittiin buluun duubattis fakkeeffannaa Safuu kanaan seera tumatee walis ta’ee, uumama qajeelchuu eegale. [1][2]
Maqaa kabajaaEdit
- Kanas ilaali: Maqaa kabajaa Jimmaa
Safuu Oromoo keessaa tokko maqaa kabajaan nama waamuudha. Maqaa Kabajaan hawaasa Oromoo garagaraa biratti haala adda addaan kennama. Baayyinaan ummata Oromoo Shawaa biratti, namoota ilmoo hinqabne yeroo baay’ee maqaa farda inni yeroo heddu yaabbatuun waamuu. Akkasuma gaafa cidhaa, ganama misirroodhaaf maqaan kabajaa kennuun ummata Oromoo jimmaa biratti baayyinaan beekkamaadha. Gaafa ilmo horan, maqaa ilmoo irratti hundaa'un maqaan kabajaa haadha fi abbaaf kennama. Gaafa nama guddaa waaman, nama hiriyyaa abbaa sii ta'un adeeroo nama hiriyyaa haadhaa sii ta'un haboo ykn immoo isin jedhu.
Kanas ilaaliEdit
WabiiEdit
- ↑ "Safuu". etd.aau.edu.et.
- ↑ Edesa.pdf "QAACCESSA SIRNA WAAQEFFANNAAFIFAYYADAMA AFAANII WARRA KALLACHAALLEE: GODINA SHAWAALIXAA AANAA DAANNOO". etd.aau.edu.et.[dead link]