text:
Akka oduu hajaja waraana Amerikaa(Pentagon) pirezidaanti Tiraampi waraanaa Waldaa Afrikaa Somaalee jiru gargaaruuf akka ilaallachaa Al-Shabaab Somaalee keessatti hadhan hajaje.
Akka jara kana dahoo isaanii keessatti hadhanii humna dhowwab hajaje mootummaan Amerikaa kun.
Hajaja kana irratti mootummaan Somaalee womaa hin jenne.Laetitia Bader, Somalaeetti qorattuu dhaaba mirga namaa qoratu Human Rights Watach (HRW).Yoo lolan keessattu yo bonaa ka akkanaa ka namii gargar godaanu kanatti ufi eegachaa loluu malan jetti.
"Ammitii keessattuu yoo namii akkana malee gobbatee garga faffaca’e. Nama kuma hedduutti jireenna wayyaahaa barbaadachuu fi gargaarsa addunyaa argachuuf magaalatti baqachuutti jira.Kana wannii nu jechuutti jirru.”
Fulbaan dabre keessa naannoo Mududgiti xuyyuurii Amerikaa Al-Shabaab hadhuuf jedhee milishaa mootummaa Somaalee gargaartu dhahe.
Mootummaan ammoo bulchiinsa Puuntilaanditti beekaa waranaa Amerikaa dogogornse jedhee himata.
Akkana hadhanii lafa hedduu keessaa baasanillee Al-Shabab kaan bombiin hadhaa, kaan ammoo fixaa lafa hedudu deeffate.
Abdullahi Halakhe, gaafa Afrikaatti ogeessa nagaati.Xuyyuura waraana Amerikaatii fi AMISOM bulchoota Al-Shabaab hedduu fixee jari kun amma dhokate ummata jiddutit dahatee nama hadhaa tanaaf namii nagaa jidduutit miidhama jedha.
Pirezidaantiin Soomalee haarahii yoo waraanii Afrikaa amma Al-Shabaab Soomaalee irraa eeguutti jiru ganna dhufu achii bahe hadhuutit akka biyyitii ufi dandeettu tolchuuf waraana Soomalee jabeesse jaaruuf waadaa gale.


c: text/html

text:
Raayyaan ittisa biyyaa kan Itiyoophiyaa ga’een hojii isaa daangaa Itiyoophiyaa weerara biyyaa alaa irraa eeguu akka ta’e kan ibsan itti aanaa Komishinariin polisii Oromiyaa Janaraal Dachaasaa Bitimaa mootummoonni naannoo haallii humnaan ol ta’e yoo isaan mudate waamicha dhiyeessinaan garu raayyaan Itiisaa bulchiinsa naannoo seenuu akka danda’uu ibsan.
Polisin Federaalaa bulchiinsa naannoo adda addaa keessatti dhaabbattoota mootummaa, daandilee gurguddoo,Yunivarsitiiwwan, ulaa sakatta’aa tokko tokkoo fi kanneen biroo eeguuf maadheffatee akka jiru ibsan. Ta’uus garu imala itti bobba’ee kana bira darbee akka dhiyeenya kana shaashamannee keessatti ta’e nama ajjesuun seeraan ala jedhan Jananaraal Dachaasaan.
Polisiin Oromiaa akka heeraa fi seera biyyatti irra ka’ametti nageenya naannoo ofii eeguu ykn tiksuu irratti bobba’ee carraaqqii gochaa akka jiru ibsanii kun waan duruu barreefamaan lafa ka’ame hojii irra olchuu malee waan haaraa uumamee hin jiru jedhan.
Bulchiinsa naannoo Somaalee keessa kan jiru Liyyuu Polis jalqaba hidhattoota Adda bilisummaa Biyyooleessa Ogaadeen waraanuuf bulchiinsii naannoo deggersa mootummaa Federaalaan kan leenjifate ta’u fi yeroo ammaa sadarkaa looltummaa irra kan jiru ta’u ibsan.
Liyyu Polis eega hidhattoota kana irratti injifannoo gonfatee booda yeroo tokko tokko qonnaan bultootaa fi humnootii nageenya Oromiyaa daangaa irra jiran irratti haleellaa kan geesisee ta’u ka ibsan Janaraal Dachaasaan walitti bu’iisa uumameen yeroo miseensonni Liyyuu polis du’an waraqaa eenyummaan uffata isaanii keessaa argamu kan biyyaa ollaa taate Somaaliyaa ta’u isaa ragaan agarsisuu akka jiru itti aanaa komishinarri polisii naannoo Oromiyaa ibsanii jiru.
Kanaaf humnii kun wal mammakee bifa adda addaan kan ijaarame ta’u fi kana duubaanis deggersii jira jennee ilaalla jedhan.
Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame Caqasaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biyya Faransaay magaalaa Paaris irraa sa’aatii tokkoo fi walakkaa fagaatee bakki jiruu fi Jangle jedhamu daangaa Faransaay fi Ingilaand irratti argama. Magaalaan isaa kaalee jedhama.
Bakki kun baqattoonni seeraan ala biyyattii seenan qubsuma yeroofii tolfatanii bakka jiraatan. Baqattoonni bakka kana jiraatan baaburaa fi konkolaataa dhaan gara Ingilaanditti ce’uuf yaalu.
Akka baqattoonni bakka sana jiraatan jedhanitti baqataa kuma 15 ta’utu laastikaan qubsuma ijaarrate keessa jiraata.
Baqataan Oromoo waggoota muraasa dura godaanee yeroo ammaa gamas jiraatu. Dargaggoo Abdii Soolan haala baqattoonni Jungle keessaa maal akka fakkaatu kan ijaan arge nuuf ibsee jira. Hanga danda’ametti baqattoota kanneen biroo waliin ta’uun afaan hiikuu fi galmeessuu dhaan gargaaraa jirra jedha Abdiin.
Baqataa ka biroon eeyyama jireenyaa hin arganne qubsummi jangle sun diigamnaan mootummaan achii kaasee gara Kaaba Faransaayitti nu geessaa jira jedhu jiru tokko akka jedhetti hawaasa ofii biraa illee gargaarsi nuti arganne waan hin jiraanneef keessumaa ijoolleen umuriin isaanii waggaa 18 gad ta’an boodatti hafaniiru. Nuunis bakka isaan itti nu geessan hin beeknu. Itti adeemnee hubannaa jedhe.
Dubbi himtuun dhaaba baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa Celine Schmitt Mooraa Kalee ka Faransaay irraa VOAf akka ibsanitti mooraan kun mootummaa Faransaayiin diigamuu isaa beeksisaniiru. UNHCR mooraan sun diigamuu simatee jira sababiin isaas namoonni achi jiraatan haalli isaan keessa jiran fedhii bu’uuraa kan hin guunne waan ta’eef jedhan.
Kanaaf namoonni 1900 ta’an Jungle gad dhiisanii waaltaalee keessa qubatan kanneen Faransaay keessaatti imalaniiru jedhan.
Ijoolleen kun irra hedduun kanneen Kaalee Jungle keessa jiraatan Sudaan, Afgaanistaan, Itiyoopiyaa fi Eeritraa irraa ti jedhan.


text:
WAASHINGITAN, DIISII — VOA
Adda Oromoo Abboo, adda bilisummaa tokkummaa Oromoo, Kongresii biyyoolessa Oromoo fi paartiin walabummaa Oromiyaa jedhaman torban darbe ibsa baasan.
Hidhattoonni naannoo Somaaleetii dhufan aanaalee fi gandeen Oromiyaa daangaa irra jiran irratti haleellaa raawwatan kan hin dhaabanne ta’uun isaan yaaddessuu isaa ibsaniiru. Hidhattoonni kun humnaan dachii kan nama harkaa fudhatan, namoota nagaa kan ajjeesanii fi qabeenyaa kan saaman ta’uu paartileen arfan Oromiyaa keessa sosso’an kun beeksisaniiru.
Torban dabe qofaa illee Harargee Bahaa aanaa Gursum keessatti haleellaan wal fakkaatu raawwatamuuf namoonni nagaan du’uu isaanii dura taa’aan kongresii biyyoolessa Oromoo obbo Tolosaa Tesfaayee ibsaniiru.
Haalli isaa Somaalee Itiyoopiyaas haa ta’u mootummaa naannoo Oromiyaa biratti kan beekamu ta’uu obbo Tolosaan beeksisanii furmaata hatattamaa argachuu akka qabu illee dubbataniiru.
Motoummaan naannoo Oromiyaas gama isaan dhimma isaa quba qabaachuu beeksiseera.
Gama biraatiin haleellaa daangaa irraatti namoota hidhataniin raawwatamu ilaalchisee furmaata arguuf command post fi naannolee lamaaniin yaaliin godhamaa kan jiru ta’uu itti gaafatamaan waajjira komnikeeshinii mootummaa naannoo somaalee Itiyoopiyaa obbo Idiris Ismaa’el beeksisaniiru.
obbo Idiris akka jedhanitti hidhattoota naannoo daangaa Oromiyaa irraa dhufantu aanaalee daangaa naannoo keenyaa irratti haleellaa raawwataa jiru.
Kanneen haleellaa sana raawwatan mootummaa naannoo Oromiyaa, uummatichaa fi waaltaalee isaa kan bakka hin buune ta’uu isaaniif humnootii farra nageenyaa alaa dhufan jedhan.


text:
Appilikeeshinichaan maamiltoonni tajaajila addaddaa kan argatan ta’uunis eerameera.
Teeknooloojichi walga’ii kalaqxoota idil addunyaa dhiyeenya gaggeeffamerratti, namoota rifeensa sirreeffatan dabaree qabsiisuuf hojiirra oolera.
Qunnamtii uumamaa teeknooloojidhaan deeggaruun, bilbiloota harkaatin waljijjiirraa odeeffannoo taasisuun hojii sirrii hojjechuu nama dandeessisa jedhameera.
Haata’uutii teeknooloojicha fayyadamuuf iftoominni barbaachisaadha.
Googil argannoo ammaa kanatti galteewwan dabalataa ida’uun hojiirra oolchuuf hojjechaa jiraachuu ibseera.
Teeknooloojii haaraan kun moosaajii ‘Diip Maayind Weeb Neet’ jedhamuun sagalee namootaa fakkeessee, ajaja fudhachuun keessummeessuuf sagantaalee isa dandeessisaniin hojjeta.
Maddi; bbc.com


text:
Oduu OMN
(JIMMAA, Oromiyaa, Waxabajjii 16, 2017) – Godina Jimmaa aanaa Coraa Botor keessatti sirni wayyaanee seeran ala albuuda saamaa akka jiru himame.
Akka jiraattonni dubbatanitti, sirni wayyaanee Ehadik Chaaynotaan waliin tahuun Godina Jimmaa Aanaa Coraa Botor ganda Aleeluu Mi’eessoo naannoo Gibee keessatti saamicha albuudaa bal’inaan geggeessaa jira.
Namoonni seeran ala albuuda qabeenya ummata naannichaa tahe saamaa jiran kanneen, mootummaa fedraalaa irraa hayyamni nuuf kenname jechuun qaama bulchiinsa naannichaa fi ummataa sobaa jiru.
Ummanni Oromoo Godina Jimmaa Aanaa Coraa Botor ganda Aleeluu Mi’eessoo saamicha akbuudaa adeemsifamaa jiru kana mormuun cinatti rakkoo kana qaama itti iyyatu dhabuun gabaafamee jira.
Saamichi kun bara dabre keessa mormii ummataa irratti ka’een dhaabbatee turuu kan dubbatu jiraatan naannichaa nuti dubbifne tokko, saamichi saamicha albuudaa kun amma bifa haarayaan eegale je’a.
Bulchiinsi naannichaa dhimma kana keessa seenuf tattaaffii godhus nuti mootummaa fedraalaa irraa hayyamni nuuf kenname jechuun saamicha itti fufanii akka jiran namni kun OMN itti hime.
Mootummaan Etiyoophiyaa saamicha wal fakkaataa kibba Oromoo Aanaa Shaakkisoo, Lixaa Oromiyaa fi bakkoota adda addatti geggeessaa akka jiru beekkamaa dha.


text:
Majaa Mallika Kathaigal 100
— Kaamaraani Mallikaa Sila Patthaampasalikal Un Karutthukkalai Muraiyarravai Thavaraanavai Enakkooralaam. Aanaal Perumpaalaana Thampathiyarukku Unathu Pathilkal Sompik Kidantha Manangalukku Oru X Daanikkaakavum Putthunarchi Alitthu X Vaalvil Mindum Oru Aarvatthinai Eerpadutthukirathu Enpathee Unmai. Unnaip Padikkum Entha Aanukkum Thandu Enthirichu Ninnu Aaddam Podum. Pennukku Koothi Kasinthu Kanavanidam Kaathal Athikarikkum. Enavee Un Pani Thodaraddum. Un Pani Sirakka Naanum En Manaiviyum Un Alakiya Pundaikku Mutthangalai Anuppiyullom. Sari Kaamaraaniyee Oru Puthir Solkireen. Unnaal Vidai Solla Mudiyumaa- “oru Aanin Sunnikkum Avan Vaaykkum Arimukamaakum Muthal Pundai Entp Pennin Pundai-” ____ravi Anithaa Ravi Ungal Paaraaddukalukku Nanri 8230 .. Aahaa Enakkee Puthirppoddiyaa- Naangallaam Ukkaarunnaa Padutthu Thookkunnaa Avutthup Poddu Aaddam Poddavanga. Sarinnaa Naan Ungal Puthirukku Sariyaa Pathil Solliddaa Naan Solrathaik Keekkanum. Okee.. “oru Aanin Sunnikkum Avan Vaaykkum Arimukamaakum Muthal Pundai Avanathu Ammavin Pundai. Avan Piranthapothu Avanathu Sunniyum Vaayum Anthap Pundaiyil Paddutthaan Vanthathu” Ennannaa Keelvi Oru Maathirip Pokuthu. Enna Unga Amma Koothiyila Okka Ethuvum Pilaan Vachirukkingalaa-..m.. Anupavinga.. Sari Naan Unga Puthirukku Sariyaa Pathil Solliddeen. Athunaala Neenga Naan Solrapdi Seyyanum. Enna Theriyumaa- Neenga Anithaa Atthaachiyai Kooddik Kiddu Ingee Vaanga. Unga Pendaaddi Anithaavai En Purusan Okkarathaip Paatthukkiddee Neenga Ennai Okkanum. Ennannaa 8230 Varreengalaa 8230 Seekkiram Vaangannaa.. En Koothi Arikkuthu.. 27 2009 3 59 Majaa Mallikaavidam Keelungal. 2.0 . .


text:
Location: Horn of Africa; in what is today Ethiopia. Oromia is approximately located between 3 degree and 15 degree N latitude and 33 degree and 40 degree longitude. Size 375,000 Square Miles, or, 600,000 square kilometers; Larger than France, Italy, Switzerland, Belgium & the Netherlands combined. Population 40 million; 3rd. largest nationality in Africa; single largest nationality in East Africa.
WELCOME TO OROMONET
Gabcast! Gotoota Oromo Haa Yaadannu. #17 - Wallee.
Friday, October 30, 2009
Statement of AWO/FIO
Humans in the course of their history have observed multiple forms of social, economic and political ups and downs that symbolize failures. Oromo nation as an integral part of this human history have gone through many downturns induced by either internal or external forces. Ancient and modern records equally witness that foreign elements can easily be controlled than infiltrators that serve the purpose of an enemy. The failure of the society to weed those insiders out is the beginning of a total doom. As once John F. Kennedy said “mistakes remain a mistake only if people fail to correct it”. In Oromo struggle, repeated mistakes have been committed, and Oromo leaders as well as the public failed to learn from yesterday as we live to see it today. Front for independence of Oromia (FIO/’AWO’) would like to make it clear to the entire Oromo nation in general and its supporters all over the world in particular that Obbo Aman Kadir Kamsare obbo Hussein Bati and Obbo Sura Abduljalil Kimo as of today, are no longer the leaders of our vigilant Organization.
FIO’s prime duty is to carry on the order of the day which is the struggle for independence of our country and liberation of Oromo nation. We are committed to healing process among the Oromo nationalists and various political organizations. Our people need true leaders who are fearless, courageous, visionary, selfless, careful in their deliberations, and actions. The members and genuine leaders of FIO look forward to the front-runners who can play the role of acceleration of history and not regression. The multitude of challenges our nation is currently facing made it imperative that leaders of our national struggle against occupation must be industrious, and creative to find an exit from set backs and down turns. Such leaders are true sons and daughters of their nation that can build strong power-winch that pulls our nation out of national embarrassments’ quagmire. These types of leaders deserve acquiescence of their people. To the contrary, those fond of their own pursuit of passion are what Oromo call “Raada eegee oofii nyaattu” which literally means self distracting persons or in words of Mao Tse Tung “The shadow that should be suspected at all times”
FIO is sincerely thankful to Obbo Aman Kamsare,Hussein Bati, and Obbo Sura Kimo for the service they rendered to our beloved organization. Nonetheless; they adamantly were ignoring the quest and critics of the members of FIO persistently for over a year and half period. They were acting irresponsibly beyond the power vested in them with out authorization and endorsement of the members. Their unilateral decision is against the adopted constitution of our organization. Hence, the members and remaining leaders are compelled to take this final verdict of expelling Obbo Aman Kamsare,Hussein Bati, and Obbo Sura Kimo from all forms of duties and responsibilities of FIO they were entrusted to, based on their own action. As of today, they don’t represent our organization at any capacity. However, we regret their willful choice of departure from our organization.
The presence of Obbo Aman, obbo Hussein, and Obbo Sura in the process of the said unity underway Minneapolis (MN) since October 27, 2009 shall not constitute the participation of FIO in any reckoning what so ever the case is. This can signify merely their personal will exercise and is not that of our organization. We are making it public that they are not representing the organization but themselves.
We believe Unity is not an event but a process that has to follow a customary manner of procedures on its route. Unity is a process that requires a continuous and usually bottom-up broad based participation of every stake holders at each level of organization. This action supersedes the decision of few individuals or interest groups on behalf of the mass, just a synonymous act of the tyrant regime we are fighting against. FIO staunchly support strong unity of purpose among Oromo people and its political organization that wouldn’t break at every turn of events or challenges.
It is a concrete fact that order does not come from disorder, order always come from order. Likewise, the unity built on shallow foundation sooner or later is prone demise. Such unity won’t do the Oromo people any benefit, rather wide open a ravine for our enemies to easily infiltrate and inflict irrecoverable harm on our national interest. Therefore; the members and leaders of FIO equivocally differ to current attempts of unity since we believe it has missed the bridge that takes us to a true unity among like thinking and like acting forces.
Front for Independence of Oromia as a young nationalist Organization committed to the best interest of Oromo nation has defined its goal to fight against aggressors that use the national cause for their egos and self-serving interest. FIO herewith renews its promise in defending the national interest of Oromo people and mobilize all its resources to this end. The members, supporters and leader of FIO vehemently denounce any deliberate act of appropriating our nations cause for personal benefit as well as systematic division mechanisms implanted thereby. FIO once again reassure our nation that we are bound to take the cause of our nation to the peak of the mountains no matter how tough the challenges ahead may be. We call up on the whole Oromo nation to remain standing shoulder to shoulder with all Oromo nationalists regardless of creed, region or kinship affinity.
Men fail because of their mistakes or due to action of others; society continues its stride forward each minute riding with time. Above all, a nation that set its goal will achieve it; no matter how hard the journey or how dear the cost may be. We are certain that our nation will come out of this crisis and eventually enjoy a decisive victory over its historical enemies.
Lastly we make it known to our citizens and the world at large that new leadership of Front for Independence of Oromia (FIO) shall be announced in a very near future.
The members WWO and leaders of FIO
In the country and abroad
October 29, 2009
Long live our nation!
Long live FIO!
Oromia Shall be free!
Tuesday, October 27, 2009
Ibsa GABUO
Dhiheenya kana maqaa damee fi birkii Gumii Adda Bilisummaa Ummata Oromiyaatin “tokkummaa jaarmayoota Oromoo walaba ta’anii uumna” jechuudhan boobbaan godhamaa jiraachu isaa hubannee jirra. Boobbaa godhamu kana keessatti dhugaa dabe sirreesuf ibsi kuni barbaachisaa ta’e argamee jira.
Labsi Onkololeessa 19, 2009 qaama jarmayaa keenya ta’e Damee Toroonto irra darbe akka mirkaneessutti, namtokkeen dhaaba keessaa miseensummaan isaa rarraafametu bakka bu’aa murna GABUO ta’ee if dhiheese.
Namni kunis Obbo Ibsaa Nagawo ta’un isaa tuqamee jira. Gazexxesitooni raadiyoo Sagalee Adda Bilisumma Oromiyaa (SABO) nama kanaaf gaafii gochaafii turanis akkuma inni if dhiheessetti gammachuudhan simachuudhan alatti eenyummaa murna inni bakkan bu’a jedhu san dhaggeefatoota isaanitiif faaran hinibsine. Darbees, hooggana GABUO kan waan jarmayaa irra haasawuuf seera fi heeran mirga itti qabu qajeelchanii osoo beekanu, galii akeeka gaafi fi deebii isaanii guuttachuuf qofaa qormaata malee dimshaashumatti hoganummaa Obbo Ibsaan murna inni baanu irratti qabu fudhachuun isaanii haalan gazexxeesummaa isaanii gaafii keessa galcha jenna.
Gazexxeesitooni SABO, kara fuulduraa badii kana fakkaatu irraa if tiksuudhaf nam-tokkee dharaan maqaa GABUO dhahatee itti dhihaatu hunda osoo bakka bu’aa jaarmayaa ta’u isaa hinmirkaneefatin sagantaa raadiyoo isaanii irratti akka hinafeerre akkeekkachiifna. Badii akkana irra akka if qophanis ni abdana.
Armaa olitti akka tuqametti, akeekni ibsa kanaa, daba godhame kana sirreesudhaan dhugaa jirtu saba keenya hubachiisudhaf. Duraan dursee, GABUOn jarmayaa hookin garee tokkummaa uumuf murteeffatanii ammaan tana irratti hojjachaa jiran waliin hinjiru. Caalattuu ibsuudhaf, tokkummaa murna ABO-jijjiiramaatin si’ana qindaawa jiru keessa GABUOn qooda hirmaannaa hinqabu.
Jaarmayaan hookin murnii Oromoo kamuu waltti dhufee akeekka waliin hirmaatu irratti tokkummaa uumun waan eebbifamaadha. Walitti dhuufiinsa humnoota Oromoo irraa kan rifatu warren diina qabsoo bilisummaa Oromiyaa ta’an qofaa dha jenna. Tokkumman qabsaawotaa galii qabsoo bilisummaa Oromiyaatif murteessadha jedhee akka akeeka ol’aanatti dhaabni dureedhan sosso’u, GABUOn, tarkkaanfii sirna qabeessa kan gurmuu qabsaawotaa itichuuf fudhatamu mara gammachuudhan simata.
Ammaaf garuu GABUOn “tokkummaa” amma itti carraaqamaa jiru kana irraa waan if qusatuf sababa hedduu qaba. Dimshaashumaati adeemsa tokkummaa mul’atu irraa GABUOn quufa hinqabu. GABUOn akka ilaalcha isaatti akeeka tokkummaan humnoota bilisummaa Oromiyaa irratti bu’uraawu qabu akkasumas adeemsa fi akkaatan itti dhugoomuu danda’u irratti tilmaamsa tokko baasuf qophii dha. Tilmaamsa kanas GABUOn ummata keenya bal’aa waliin dhiheenyatti hirmaachuf waadaa seena.
Tokkummaan Humna!!!
Oromiyaan Ni Bilisoomti!!!
KHG-GABUO
Ibsa ABO - (QC) - Haawaa Nagaa Murna Jijjiiramaa wajjiin irratti
Saganataa raadiyoo isaa Onkoloolessa 25, 2009 dabrse irratti, murni Jijjiiramaa, kan G. Kamaal Galchuun geggeeffamu, dhaaba keenya ABO wajjin walitti baquuf maree fixatee akka jiru labsuun isaa ni yaadatama. Dhaabin keenya fi murnni kun walitti baquuf akka walii mallatteessanis achumaan ibsee jira.
Labsi raadiyoo murnna jijjiiramaan labsame kun, dhara (soba) dhugaa irraa fagaate waan ta’eef afanfaajjii inni uumuu danda’u xiqqeessuuf jecha ibsa kana baasuuf dirqamnne.
Mudee 11, 2008, qaamota maqaa ABOn sosso’an fi abba-tokkoota dhimma addaddaan ABO keessaa ala of godhaniif waamicha dabarsuun keenya ni yaadatama. Qabiyyeen waamicha keenyaa dhaaba keenya ABO kaayyoo isaa gamanaa jalatti deebisinee dhinsinee QBO jabeessuuf dhimma ilaalcha siyaasaa kan adda nu baase irratti teenyee akka mar’annu kan gaafatu ture. Kunis itti fufiinsa ejjennoo yeroo jeequmsi dhaabicha keessatti dhalatee jalqabee qabaachaa turree fi ammallee qabnnu dha.
Murnnoon lameen maqaa ABOn sosso’an – Shanee Asmaraa fi Murnna jijjiiramaa – waamicha keenyaaf owwaachu isaaniif galata qabsoo galchinaaf. Qaamota kana lamaan wajjiin maree jalqabnnee jiraachuu keenya isinniif ibsinna. Ha ta’u malee, yeroo ammaa kanatti dhaabin keenya murnoota kana lameen wajjiin dhimma kana ilaalchisee murtii irra gahe akka hin qabnne asumaanuu isin hubachiifnna.
Abdiin keenya, mareen itti jirru Kaayyo ganamaa jalatti ABO dhinsee fu humnneessee QBO jabeessa kan jedhu. Abdii kana dhugoomsuufis qooda nurraa barbaachisu hunda gumaachuu itti fufnna. Ha ta’u malee, dhimmi dhaabicha jeeqee adda bahiinsa fide addaddummaa ilaalcha siyaasaa waan ta’eef furmaatin isaa maree bali’aa fi bilchinaan qabamuu gaafata. Kan ummatin Oromoo nurraa eegus kanuma. Dhimmi kun, dhimmaa fedhii fi hamilee ummata keenyaa ilaallatu waan ta’eef, kan yeroof ittiin tumsa horaachuu fi ykn gumaacha funaannachuuf jecha soba dhugaa fakkeessanii uummaticha ittin gowwomsan ta’uu hin qabu. Ummatin keenya kan nurraa eegu dhugaa itti himuu waan ta’eef, qaamonni siyaasaa Oromoo kanaan beekkaman hundi akka gochaa kana irraa of qusatan kabajaan gaafanna. Kannen dhara (soba) facaasuun qaamota mareetti jiran walitti muufachiisanii sochii kana gufaachiisuu yaalan yoo jiraatan akka isaan hin milkoofinnes asumaan hubachiifnna.
Oromiyaan ni bilisoomtti!
Koree Hojii Geggeessitu - ABO
Onkoloolessa 27, 2009
Sunday, October 25, 2009
Xalayaa deegars WBO Zoonii Kibbaatiif
Akeeka: DEGARSA ARAARAA, NAGAYAA FI MOORAA QABSOO BILISUMMAA OROMOO KEESSAATTI FI TOKKUMMAAN UMMATA OROMOO JIDDUUTTI AKKA DEEBIE'UUF, AKKASUMA MURNOOTIIN DHAABA A.B.O SADEEN YEROO AMMA MAQUMA TOKKICHAAN SOSSO’AN KUN AKKA ABO TOKKICHAA fi HOGGAANSA QBO TOKKO TAHUUF, NULLEEN DABALATAA FI DEEGARSA WBO ZOONI KIBBAA MIRKANESSINA:
Jidduu kanaa WBO, Zooni Kibbaa, haala mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessaatti baraa dheeraa keessa dabarree as genyee keessati mudatee fi kan ammaa qabsoon Sabaa keenyaa keessatti argamtu wal cinaa qabudhaan, akkaataa rakkinoota jedhamaniif murtii, ejjenno akkasuma tarkaanfi gara furmaataatti geessu fudhatu labsan ni deegarra.
Keessaafuu haalli ABO fi mooraa qabsoo Oromo keessaattii addaan fottoqinsii yeroo irraa yeerooti umamaa turee fi jiru kun, kan duraa dhaabbatamu qabu akka ta’ee fi, kanneen addaan fafaca’u keessatti gartuulee ABO tahan akka maqaa qofarratti wal qabuu dhiisani, hujii qabsoo jabeessuu fi bilisummaaf Oromoof waloon hojjatani, qabsoo dindaawaa ummanni Oromoo eegataa jirutti of deebisaniif, murtii, ijjennoo fi waamicha WBO ZK dhiheesse akka fala takkicha jiruutti fudhannee jirra.
Dhaaba ABO fi mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatii haalli balaan addaan galuu hogganoota jidduutti fi dhimmota dhunfaa, namtokkee sababefachuudhaan kan deddeebi’e mudatu tahe argama.
Seenaa wal diiguu fi dhaabaa akkasuma qabsoo balleessuu amma aadaa tahe kanaaf jalqaba ogguu ofirraa deebinee yaadannu, fottoqinsa duraa kan Bahaa Oromiyaa-Hararghee keessaatti bara 1978/79 dhaaba ABO fi mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo mudate ture irraatii lubbuu ilmaan Oromoo kumaatamaan lakkaawaman, meeqaa fi meeqatuu wareegame?
Sadarkaa jalqabatiittii akkasumas qabenyii ilmaan Oromoo fayyaaleyyii keessattuu ilman qotee bulaa kan daangaa hin qabne yeruma sanarraa qabee qe’ee Oromoo garasiitti akka barbadaawe hafe seenaan qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti ni yaadatamti.
Yeroo sanarraa kaasee hangaa kan yeroo ammaa kanneeniitti, wal dhabbiilee, finciloota, diigumsaa fi laamsha’uun qabsichaa itti fufe jechuun kan danda’amu, kana hunda keessatti lubbuu goototi ilmaan Oromoo akkasuma qabsaahota Oromoo kan silaa arraa yoo jiraataan qabsoo Saba kanaaf bu'aa qaban kanneen beeytotaa fi hayyoota tahanituu wareegamaa hin barabachifneen galaafataman. Haalota dhabbataan dhaabaa ABO, QBO fi Oromoo mudataa dhufe kana irraa muuyxanoo, gorsaa fi beekomsi HOGGANONI QABSO BILISUMMAA OROMOO HUMAA IRRAA BARACHUU HIN DANDENYEE JENNEE AR’A MIRKANIIN DUBBATUUN NI DANDA’AMA.
Sadarkaa hawaasi Oromootti garuu muuyxannoon kan hunda irraa horate osoo jiru, hogganootni qabsoo ammoo akkamiitti haalota faffakaatoo yeroo sana irraa hangaa arratti dhaabaa ABO fi QBO Oromoo naafisaa dhufe kanneen irraa waa takkaa illee ijaaraa baratu akka dadhaban kunilleen waan namaa aja'ibsisuu dha.
Yaa ummata Oromoo, mee haala ulfaataa Oromootti hudhaa tahe akkanaa kana bakka jirtani dhidhiiba. Tokkummaa fi araaraa WBO ZK akeeka kanaan alaatti falli biraa hafe jiraatu dhabuu hubattani, bakkaa iyyuutti akkumaa keenya kanaatti akeeka tokkummaa kana akka deegartan, gad jabeessitani fi dhugoomsuuf hundi wajjiin ol kaanu nu illeen waamicha Oromummaa fi miseensummaa dabarfanna.
Dhuma irratti dhaaba ABO keessattii sababaa haalaa morkaa fi olaantummaa namoota jidduutti deddeebi’e dhoohurraa dhufeen, qabsahota Oromoo keessatti ammaas bara 2008 keessaa fottoqiinsi tahee kan ABOn yoo xiqqaatte bakka sadiitti waamamu taasise jira.
ABOn tokko ture addaan caphuun amma gara ‘ABO-Qaacaa’, ‘ABO-Shanee’ fi ‘ABO-jijjiiramaa’ je’amuun yeroo amma jirru kana keessatti fuulota jirru kana keessatti qabeenyaa fi hamilee qabsahotaa barbadessuu hujii godhatuun itti fufamuun, egeree Oromoofuu yaaddessaa dhufee jira.
Tarkaanfiin Waraana Bilsimmaa Oromoo ZK haalonnii akkanaa hundi bakka iyyuutti akka dhaabbatuuf fi hundii gara qabsoo dhugaatti akka of deebifnu dhiheesse jira. Akeekni tarkaanfii waraana zoonii sanaa, haala amma Oromoo dhumti diina waliitti tahaa jiru kun hafee, gara qabsoo diina Sabaa fi biyya keenyaa irratti akka fuulleffatamuuf dhiheesse. Ejennoon waraana zoonii kanaa kun, kanaafuu faarfamaa qofa osoo hin taane, seenaa keessatti kan bakka guddaa qabu jenna.
Yaalii nagaa fi araaraa akkasumas tokkoomuu mooraa Qabsoo Oromoo fi ummata Oromoo koreen bu'uressitotaa fi gameeyyii dhaabaa akkasuma qabsoo bilisummaa Oromoo, kan akka kanneen maqaa ABOtiin gara garaatti sosso’aa jiran wajjiin araaramuu dhaan, tokkoomani qabsoof wajjiin hojjatan kan akeekatte tahuutti hubanna. Akeekaa fi yaalii ijaaraa maanguddootaa kana tumsuuf, tarkaanfi WBO Kibbaa kun fudhate, nutis KONYAAN miseensota WBO turre, kan QAMAA ABO-JIJJIRAMAA, NAIROBITTI argamnu, guyyaa arraa irraa egalle kan deegerruu, nuufis ijjennaa keenya tahu beeksifna.
Yeroo walirratti olola oomishuun qofti hujii qabsoo tahee jiru kanaatti, kan jaarmayaan qabsoo abdatamaan akka ABO fi kaan illeen akkanaatti addaan wal diigan, qabsoon bilisummaa ummata Oromoo sadarkaa hamaatti kufaa dhufe kana wajjiin, ogguu gama kaaniin biyyaa keessaatti haala ummata Oromoo laalluu, biyyaa keessatti hireen ilmaan Oromoo hidhamuu fi ajjeefamuu tahuun daranuu itti jirti.
Motummaan gabroonfataa Wayyaanee umrii waggoota digdamatti deemuuf osoo addaan hin dhaabin, Oromoo gataa osoo jiru, dhumaati ilmaan Oromoo irratti gaggeeffamaa jiruuf QBO fi hoggansa dhaaba akka ABOfaa ummatni osoo akka jannata Rabbiitti eegataa jiru, maliif hoggana fi namootni Oromoon silaa of duraatti ilaalan qabsoo, dhaaba, walii isaanii fi hiree Oromootaa akka akkana godhan hedduu nama dhiba.
Yaa Oromoota, namni biyyaa tokko fi hiree tokko eegatu maalif bu’aa dhunfaaf wal dhabuu akkanaa kun hin dhaabbanne kan jedhu yaaddoo hundaati. Kanaaf, haalaa arraan dura dabre keessatii waa hubachuu dandeenyee, irraahis barachuun ammaan booda irratti ummataa Oromoo akka araarfannuu fi namuu bakka jirru qabsoo araarrii keessatti bu’ee, tokkummaa fi waloon geeygessinuuf wajjiin akka hojjannu jabesysine dhaamanna.
Qaama ABO kan tahan, gartuuwwan sadan kana tokkoomsuu irratti akka tumsinu fi bifa hundaan ammoo ammuma irraa kaafne WBO ZK cinaa akka wajjiin dhaabannu waaminsa keenya ida’anna.
Kanumaaf nuti miseensotiin WBO turre kan konyaa ABO-jijjiiramaa Nairobiitti argamnu-zoonii Bahaatti ijaaramuun beekamnu, teessuma waliigala konyaa kanaa gaafa guyyaa Onkololeessa 22, 2009 godhanneen, murtii deegarsa tarkaanfi WBO ZK kana wajjiin dhabatuu dabarfanne.
Akkasuma teessumni missensota konyaa kanaa kun akka guyyuma sun irraa kaasee, hoggana KY-ABO (jijjiiramaan) hin hogganamne murteeffatu keenya kanuma wajjiin labsanna.
Hangaa akekni nagaa, araaraa fi tokkummaa ABO, jarmayoota hafan, QBO, Oromoof dhihaate kun hujitti hiikame, mooraan qabsoo bilisummaa Oromoo tokkoomuutti daandiin deegarsaa keenyaa kan Waraana bilisummaa Oromoo Zooni Kibbaa tahu mirkanessina.
GADAAN GADAA TOKKUMMAA TI!
INJIFANNOO UMMATA OROMOOF!
KONYAA MISEENSOTA WBO-NAIROBI KENYA , Zoonii Bahaa.
Onkololeysa 22, 2009.


text:
Finfinnee: Barana, Magaalaa Finfinneetti to'annoo tamboo xuuxuurratti kaffaltii tajaajilaafi adabbii seeraa jiru keessatti haammachiisuun jijjiirama fiduuf hojjetamaa akka jiru Abbaan Taayitaa Bulchiinsaafi To'annoo Nyaataa, Dawaafi Kunuunsa Fayyaa Magaalattii ibse.
Daarektarri Olaanaa Abbaa Taayitichaa Obbo Geetaachoo Waratii waltajjii gamaaggamaa raawwii karooraa baatii ja'aa abbaa taayitichaa Wiixata galma Tiyaatira 'Hager Fiqiritti' geggeeffamerratti, magaalattiitti to'annoo tamboo xuuxuun walqabatee hanga ammaatti tarkaanfiileen seeraa fudhatamuu dhabuu akka hanqinaatti kan ka'u ta'uu eeraniiru. Kunis hojiilee hubannoo gabbisuurratti kan xiyyeeffatamaa ture ta'uu ibsaniiru.amaa turuu ibsaniiru.
Akka Obbo Geetaachootti, adeemsonni seeraan jiran tarkaanfiin seeraa akka fudhataamuf irra deebiin kaffaltii tajaajilaafi adabbii haammachiisuu raggaasisuu kan gaafatu ta'uufi kaunis adeemsarra akka jira. Yeroodhaaf tarkaanfii adabbiitti seenuu dhabuun akka hanqinaatti kan ka'u ta'uullee, barana sadarkaa federaalaarraa eegalee naannawaa hawaasnii itti heddummaatuutti tamboo xuuxuun dhorkaa akka ta'eefi dhaabbannii kana raawwachiisee argames adabbiin seeraa waan eegaluuf, magaalattiitti jijjiiramni ni dhufa jedhamee akka abdatamu himaniiru.
Dabalaa Taaddasaatiin


text:
Godinaa Qellem Wallaggaa, magaalee Dambi-doolloo keessatti raayyaan ittisaa bobba’ee uummatga hiraasaa jira – jechuudhaan, barattoonni manneen barnootaa magaalattii keessa jiran cufa keessaa baratan barnoota dhaabanii jiran – jiran jiraattonnii fi aangawaan naannoo sanaa. Sababaaa kanaan manneen barnootaa magaalattii keessaa sadarkaa tokkoffaa dhaa kaasee hanga koolejjiitti cufaa ta’uu isaa dubbatu.
Godinaa Wallgga Bahaa, magaalaa Naqamtee keessa kanneen jiran – Yunivarsitii Wallaggaa fi Koolejii Leenjii Barsiisotaa Naqamtee keessattis akkasuma barattoonni “humna raayyaa ittisaa wajjiin mooraa tokko keessa teenyee, doorsisamaa fi hiraarsamaa barachuu hin dandeenyuu tii nu irraa haa baf’an! Hoogganootni siyaasaa mana hidhaa jiran haa hiikaman!” kanneen jedhanii fi gaaffiilee ka biroo kaasuudhaan barnoota dhaabanii ba’uu isaanii jiraattonni magaalattii dubbatanii jiran. Aangawaan nageenyaa magaalaa Naqamtees akka barattoonni gaaffiilee akkanaa kaasanii mormii isaanii dhageessisaa akka odeeffannoo qaban dubbatu.


text:
Laftii hardha waraanii Liyuu Hayil itti nama anaa Gumii-Bordoddee,naannoo Laakorboo,ardaa Obseensaati.
“Liyuu Hayiliitti ganama subii dhufee qonnaan bulaa ganduma keessatti hadhe.Ummatatti ufi ufi irraa deebise.Dhiitee jennaan gargara bulan,” jedha namii achii dubbifne.
Qawween namaan hadhan jedhan tun mi’a waraanaa gugurdaa ka akka laawoncher,baazuqaa fi waan akka akkaati.
Nama dhuamte malee nama hedduutti madaahee hopsitaala Asebootti geessuutti jiran.
Obobo Muusaa Illee,bulchaa aanaa Gumii Bordoddeeti.Liyuu Hayiliin Somaalee araduma keenna irratti baanderaa dhaabanii ummata nagaa irratti bobba’anii yeroo dheeraaf mootummaatti himachaa baane jedha.“Nama ajjeesan.”
Lola kanaan duratti akka obboo Muusaan jedhutti waraanii lIyuu Hayl 250 wayaa waraanaa yaafatee achi dhufee kanallee qaata mootummaatti himannee jedha.
Horroo Guduruu Wallaggaa aanaa Jaardee Jaardagaa magaalaa Aleeboo keessatti ummatii hiriira bahee rakkoo himate.
Rakkoolee himatan keessaa akka jiraattotii jedhanitti Oromiyaa keessatti nama ijjeesuun akka dhaabattu,warrii Haragee Calanqootti nama fixe akka seeraa dhiyaatuu fi waan hedduu.
Hiriira nagumaan dhumate kana irratti akka jiraattootii jedhanitti sagantaa “Lammiin Lammiif” jedhuu qarshii kuma 27 caaltu walti guuran.


text:
WBOn Bahaa fi Dhiha Oromiyaa Keessa Sosso’u Waraana Wayyaanee Haleeluun Injifannoo Galmeesse
(Madda Oduu ABO/MOA Camsaa 1, 2013)
WBO Baha Oromiyaa
Humni addaa WBO Harargee Dhihaa keessa sosso’u tarkaanfiin diina irratti fudhatu jabeessuun Ebla 24, 2013 harargee Dhihaa bakka Gujee jedhamutti diina haleelee 7 irraa ajjeesuun 5 madeessuu ajajni WBO Harargee Dhihaa beeksise. Kana malees guyyuma kana Hararge dhihaa Ona Mi’eessoo magaalaa Asabootitti lukkee diinaa irratti tarkaanfii fudhatuun adabee jira. Lukkee diinaa tahuun kan ummata rakkisaa ture Rahmatoo tarkaanfiin maayyii kun osoo irratti hin fudhatamiin duratti gochaa ummata Oromoo miidhu raawwataa ture irraa akka dhaabbatu gorsii fi dinniinni kennamaafii turee ajaji godinichaa dabalataan hubachiiseera.
Gama biraan humni addaa WBO Harargee Dhihaa Ebla 25, 2013 naannoo Mulluu fi Mi’eessoo gidduu bakka Ciqirtii jedhamutti humna mootummaan Wayyaanee waraana isaa keessaa kanneen Afaan Somaalee dubbatan filuudhaan ummata Oromoo hidhannoo hiikkachiisuuf bobbaaftee turte irratti lola bane tokko irraa ajjeesuun kanneen lakkoobsi hin beekamne madeessuun akeeka ummata Oromoo hidhannoo hiikkachiisuu naannoo kanaa fashalsee jira. Mootummaan Wayyaanee yeroo ammaa kana ummata Oromoo meeshaa isaa hiikkachiisuu karooraan qabattee bal’inaan kan itti jirtu tahuu ajajni WBO Godinaa Harargee Dhihaa hubachiisa.
WBO Dhiha Oromiyaa
Humni addaa WBO Godina Wallagga Bahaa keessa sosso’u humna diinaa haxxee hidhuun WBO eeggataa ture duuba irraan marsee haleeluun loltoota 8 kan ajajaan humnichaa Baqqalaa Yohannis jedhamu keessatti argamu battalumatti ajjeesuun hedduu madeessuu ajaji WBO Godinaa Baha Wallaggaa beeksise. Tarkaanfiin Ebla 27, 2013 humna addaa WBO Abdii ummataan diina irratti fudhatame kun Godina Baha Wallaggaa bakka Darbaa bishaan Dhidheessaa jedhamee beekamutii tahuu kan hubachiise ajajni WBO Godinichaa bakki lolaa kun bakka Godinaaleen Bahaa fi Dhiha Wallaggaa akkasumas Bulochiinsi naannoo Benishangul itti wal daangeessan tahuu dabalee hubachiisee jira.
Humni diinaa tarkaanfii WBOn irratti fudhate kanaan rifates ummata civiiliitti dhukaasuun namoota lama Dayyaas Moosisaa fi Tafarraa jedhaman ajjeesuun beekameera. Ummaannii nannoo injifannoo boonsaa WBOn diina irratti galmeesse kana irraa gammachuu isaa ibsee injifannoo irra caalaa galmeessuuf WBO jabeessuu keessatti kan irraa eegamu guutuuf qophii tahuu beeksisee
I.U.Of!!


text:
Projektii Biyyoomsa OpenOffice.org Afaan Oromoo
OpenOffice.org Afaan Oromoo sirna mosajjii ofiisii madda-banaa barruu hujeessuuf, wardiiwwaniif, dhiheessaaf, fakkasaaf, kuusdeetaafi kan kana fakkaataniif fayyadudha. Mosajjiin kun deetaa kee mara dhangii waaltinaa madda-banaa addunyaatiin siif olkaa'uu dabalatee mosajjiiwwan ofiisii baratamoorraa faayiloota dubbisuufi barreessuu ni danda'a. Sirna Afaan Oromooo hojjetame kana guutumaan guutuutti baasii malee buufattee itti fayyadamuu ni dandeessa. Sirni kunis kan biyyoome Dhaabbata Dambii Treediingiitiini.
OpenOffice.org Afan Oromo 3.3.0 (Windows) addana cuqaasuun buufachuu ni dandeessa
Birkiilee Afaanii kan akka to'ataaQubeeffannoo(spellchecker), moggoolee(synonyms) addana cuqaasuun buufachuu ni dandeessa. Ittaansuun faayilii buufame cuunfuudhaan(by extracting) Nadubbisii laatameen gargaaramuun birkiilee kana OpenOffice.org Afan Oromo 3.2 irratti fe'achuun itti maayii bahuu ni dandeessa.
Mosajjiin kun kan fayyadu:
- Waajjiraalee Mootummaaf
- Barnootaaf
- Daldalaaf
- Hojiilee Teeknoolojii Odeeffannoof
Mosajjii guddaa
OpenOffice.org Afan Oromoo bu'aa Sooftiweer Injinariingii kan waggaa 20 oliiti. Kunis wanta sirni ofiisii tokko akka siif hojjetu barbaaddu kamiyyuu, haala barbaaddeen, guutumaan guutuutti Afaan Oromootiin siif hojjeta.
Fayyadamaaf salphaa
OpenOffice.org Afaan Oromoo barachuuf salphaafi sirna ofiisii biraa kan fayyadamaa jirtu yoo tahe gara sirna kanaatti madaquun salphaadha. Faayiloota sirna ofiisii biroo yoo qabaatte, openOffice.org Afaan Oromoo rakkoo tokko malee siif dubbisa.
Bilisa
Waa hundarraa, OpenOffice.org Afaan Oromoo baasii tokko malee buufattee itti fayyadamuu dandeessa. OpenOffice.org Afaan Oromoo hayyamtaa LGPLtiin gadhiifama. Kana jechuun faayidaa kamiifiyyuu itti fayyadamuu dandeessa.


text:
Help:Contents/Accounti Ban
Accounti Ban[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Barresu jalqabun durra "acount"ii ofii qabachun barbachisaa dha. Kunis akka nami waan atti barresitte dubissu enyumma kankee bekku danda'u fi akka nama birra "wikipedia" kessatti "account"ii qabu wajjin wali-barresu dandettu sii qarqarra.
- Bannuf bakka seenu/"account"ii banu jedhu birra dhaqii. Achiin immo Create an account kan jedhu bani Yokan immo kana -> [1] bani. Achiin immo oddeffano barbachisuu gutti.
Note:- E-mailii qabachuu dhabuun akka accountii hin banane sii hingodhu, haa ta'u malee E-mailii qabachun akka user_talk page kessani naman wali-barresu dandettu sii godha. kuni immo akka yerro qarqarsa barbadu itti fayyadamtu sii qarqarra.
- Ergaa Banatte immo log in tatta. Haa ta'u malle fayyadamte yoo fixxe bodda log out gochu hin dedhin.
- Ergaa banatte bodda waan dubii kiyya, fedhi kiyya, my watchlist, keena kiyya fi log out kan jedhutti dhufaa wa'e k


text:
Ibsa ABO
Manneen hidhaa ilmaan Oromoo Oromummaa isaaniitiin yakkamuu fi gaaffii mirgaa gaafatuu irraa humnoota TPLF/wayyaaneetiin ukkaamsamanii keessatti gidirfaman keessaa tokko mana hidhaa Qilinxoo ti. Mana hidhaa ilmaan Oromoo fi dhalattoota saboota cunqurfamoo biroo dabalatee hidhamtoonni kumootaan lakkaawaman itti ugguraman kana keessatti balaa ibiddaa Fulbaana 3 bara 2016 gaheen miidhaan akkaan gaddisiisaan dhaqqabeera.
Gubachuu mana hidhaa Qilinxootiin wal qabatee hanga ammaatti ragaa argameen hidhamtoonni ibiddaan gubatanii lafeen isaanii argame namoota 7, kanneen balaa kana jalaa lubbuu baafachuuf odoo yaalanii loltoota murna Faashistii TPLF/wayyaaneetiin rasaasni itti roobsamee ajjeefaman namoota 10 oggaa tahan kanneen miidhaa ulfaataaf saaxilamanii hospitaalota adda addaa seenan biroon hedduu tahuu irraa ammaaf lakkoofsi miidhamtoota waliigalaa hin baramne.
Balaa ibiddaa kanaan manni hidhaa Qilinxoo guutummaatti barbadaawee, hidhamtoonni achi keessa turan kanneen balaa ibiddaa fi ajjeechaa suukanneessaa loltoota Wayyaaneetiin raaw’atame kana irraa lubbuudhaan hafan gara manneen hidhaa Zuwaay fi Awaash-arbaatti kan dabarfaman oggaa tahu, walumaagalatti miidhaan dhaqqabe kan olitti ibsame akka caalu amanna.
Addi Bilisummaa Oromoo, miidhaan kana fakkaatu hidhamtoota kumootaan lakkaawaman kan eegumsa akkaan jabaa (High Security) jala jiran mudachuu isaatiin gaddaa fi aariin itti dhagahame ol’aanaa tahuu ibsaa, miidhaa dhaqqabe kanaaf mootummaan Wayyaanee itti gaafatama jalaa kan hin baane tahuus hubachiisa.
ABOn maatii fi firoottan hidhamtoota mana hidhaa Qilinxoo keessatti haala hamaa kana mudatanii, akkasumas Ummata bal’aa Oromoo fi Ummatoota cunqurfamoo biroo waliin gadda ulfaataa kana kan qooddatu tahuu ibsa.
Maayii irratti ajjeechaa fi gidiraa suukanneessaa maddi isaa imaammata diinummaa murna TPLF/wayyaanee tahe kan bifa gara garaatiinii fi dhaabbattummaadhaan ilmaan Oromoo fi ilmaan Ummatoota cunqurfamoo biroo mudachaa jiru kanaaf furmaatni tokkichi filmaata hin qabne, Fincila Xumura Gabrummaa (FXG) wareegama feesisu hundaa baasanii daran finiinsuu fi Sochii Qabsoo Bilisummaa kan waliigalaatti bifa hundaan gumaachuudhaan sirna gabrummaatti xumura gochuu tahuu gadi jabeessinee yaadachiisna.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Fulbaana 04, 2016


text:
Akkuma rakkoo tokkoo hundeedhaan hiikudhaaf madda rakkichaa beekuun fala jalqabaa ta`eett,i raawwii karoora bara kana sirriitti madaaluudhaaf haala karoorichi keessatti raawwatame beekuun murteessadha jedhan preezdaant Lmmaan.
Raawwiin karoora bara kanaa haalli rakkoon nageenyaa naannoo keenyaa sadarkaa yaachiisaa ture keessatti kan raawwatame ta`uu eeranuun
preezdaant Lmmaan, hongee naannoo keenya mudateen ummata miliyoona 4 hoongeef saaxilamee ture dhimmi lubbuu baraaruu dhimma cinaatti dhifamee hojiin biraa hojjachuun itti danda`amu hin turre. Kanaaf mootummaan hojii kanarratti xiyyeeffachuun sochii cimaa tasiifameen sababii hongeetiin lubbuun nama tokkoo akka hin baane tasisuun danda`ameera jedhaniiru.
Raawwii hojii karoora bara kana keessatti rakkoon daangaa wajjiin walqabatee rakkoo hamaa jiruu fi jireenya ummataa gaaga`aa turee fi sababii kanaan lubbuun namaa guyyaa guyyaan badaa tureerraa kan ka`e, rakkichi ummata keenya komachiisee amantaa mootummaarratti qabu dhabee hanga shakkutti geessee fi miseensota Caffee dallansiise hiikuun dirqama ture jedhanii, gama kanaan hojjii cimaa hojjatameen bu`aan argame injifannoo guddaadha jedhaniiru.
Preezdantiin haala ulfaatinaa fi walxaxiinsa rakkoo daangaa yeroo ibsan rakkoon hanguma oolee buluun gatiin kafalchiisu guddaadha jedhanii, rakkoo daangaa wajjiin wal-qabatee woggoottan kudhnan dabran keessatti osoo fala hin argatin kan turee fi heddu walxaxaa fi sadarkaa yaachiissaa irra kan gahe ture jedhan.
Bara kana hojjii mootummaan xiyyeefannaa fi kutannoon itti galee hojjatameen rakkoo waggaa kudhaniitti hiikuun dadhabame baatii kudhan keessatti bu`uura seeraatiin fala akka argatuu fi qaama hundaa biratti beekamtii seeraa akka argatu tasiisuun hiikkameera jedhan.
Haala ijaarama mootumma ilaalchisee prezdaant Lammaan haaromsaan booda marii`annee qofa miti kan addaan bane; mootummaa akka haaraatti ijaarudhaani. Kanaanis hoggantoota kumaatama jijjiiruun olii hanga gadiitti mootummaa bifa haarayaan ijaaruun hojii ulfaataa ture jedhan.
Hojiin kun nama taa`ee ilaaluf salphaa fakkaachuu danda`a; garuu nama hojiicha keessa jiruuf hedduu ulfaataadha jedhanii; hoggansa haaraan ijaarame hojii keessa galchuun hojiin walbarsiisuu fi madaqsuun hangam ulfaataa akka ta`e madaluun barbaachisaa akka ta’es jala sararaniiru.
Hojii bara kana hojjatame keessaa kan hin milkaa`in dhimma daangaa bulchiinsa magaalaa Finfinnee fi mootummaa naannoo Oromiyaa akka ta`e himaniiru. Sababii humnaa ol ta`een raawwatamuu dhabus hojiin daangeessuu hundaa ol dhimma murteessaa waan ta`eef, xiyyeeffannaan kan hojjatamu ta`u himaniiru.
Maastar plaanii magaalaa Finfinnee otoo naannoo Oromiyaa wajjin hin marii`atin mana maree bulchiinsa magaalaa Finfinneetin murtaa`e ilaalchiisee gaafii miseensonni Caffee kaasaniif, deebii kennaniin dhimma maastar planii magaalaa Finfinnee mootummaan naannoo Oromiyaa kan hin beekne ta`uu himanii; maastar plaanichi dhimma naannoo keenya irratti rakkoo qaba taanan hojiirra ooluu hin danda`u jedhaniiru.


text:
Itiyoophiyaatti hojii gaggeessaa kaampaanii Daangotee kan ta’an Diip Kamaaraa fi waahilonni isaanii lammii Itiyoophiyaa ta’an lamaan irratti ajjechaan Roobii Caamsaa 16 bara 2018 waaree booda gaggeeffame qoratamaa kan jiru ta’u mummichi ministeera Itiyoophiyaa Dr. Abiyy Ahmad ibsanii jiran.
Sadanuu kokolaataan lafa warshaan simintoo Daangotee itti argamu godina shawaa lixaa aadaa bargaa irraa gara Finfinneetti deebi’aa ituu jiranii ajjechaan kun gaggeeffame.
Dr. Abiyy Ahmad Twitarii dhunfaa isaanii irratti akka barreessanti akkasumas marsariitii waaltaa infoormeeshin irratti akka tuqameetti du’a dhaqqabeen gadduu isaanii ibsan.
Ajjeechaa kana irratti qorannaan jalqabamuu isaa fi kanneen badii kana dhaqqabsiisan itti gaafatamtoota akka ta’uuf jiran Dr. Abiyyi ibsanii jiru.


text:
ከታች የታተመው ጽሁፍ በኦቦ ለማ መገርሳ ቃል አቀባይ በኦቦ Addisu Arega Kitessa በኦሮምኛ ስለ አዲስ አበባ ተጽፎ እ.ኤ.አ. November 27 at 10:06pm ፌስቡክ አምዱ ላይ የተለጠፈ ነው።
ኦቦ አዲሱ ስለ አዲስ አበባ በኦሮምኛ ያቀረበው ጽሁፍ «አንድ ነን» ሲባሉ ለሰነበቱት ተሸንጋዮች «mine is mine yours is negotiable» አይነት ጥፊ ነው። በወያኔና ሎሌዎቹ መንደር በአማርኛ የሚያወራው ቋንቋችን በሚሉት ሕዝባችን ለሚሉት ሲናገሩ እንደማይደግሙት የታወቀ ነው። ገራሚው ነገር ግን በአማርኛ የተናገሩትን የሰማ በኦሮምኛ ተቃርነው ሲናገሩ እየተከተለ «አበጀህ ጀግናችን ነህ» እያለ ተማርሁ የሚለው ዶክተርና ፕሮፌሰር መቦረቁ ነው። ከታች የታተመውን የኦቦ አዲሱን ጽሁፍ ያጋሩትና ያመሰገኑት «እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ የትም ቦታ ከማንም የበለጠና ያነሰ ባለቤትነት የለውም» የሚለውን የኦቦ ለማ መገርሳን የአማርኛ ንግግር ያዳመጡ የናዝሬት ዮኒቨርሲቲ ዶክተሮችም አሉበት። ለነዚህ ሰዎች መማር ምንድን ነው? መማር የአስተሳሰብ ለውጥ ካላመጣ ወረቀቱ ትርጉሙ ምንድን ነው?
አንድ ሰው በውስጥ የሚያስበውና በውጭ የሚያሳየው ባህሪ አንድ አይነት ካልሆነ፤ በአማርኛ የሚያወራውን በኦሮምኛ ካልደገመ እንዴት ለተማረ ሰው ጀግና ሊሆን ይችላል? ዶክተር፣ ፕሮፌሰር እያለ በየ ቀበሌው የሚጽፍ Integrity የሚባል ነገር ሳያውቅ ነው ተማርሁ የሚለን? Integrity የሚባለውኮ አንድ ሰው በውስጥ የሚያስበውና በውጭ የሚያሳየው ባህሪ፤ በአንድ ቋንቋ የሚናገረውን በሌላ ቋንቋ ሲደግመውና አንድ አይነት ሲሆን ነው! በአማርኛ የሚያወራውን በኦሮምኛ የማይደግም ሰው እንዴት ለተማረ ሰው ጀግና ይሆናል? እነዚህ ሰዎች የintegrity fallacy የሚባል ሳይማሩ ነው ተርሚናል ዲክሪ የደረሱት?
የሆነው ሆኖ የኦቦ አዲሱ የኦሮምኛ ጽሁፍ ክፍል አንድ እነሆ። ኦቦ አዲሱ ክፍል ሁለት ብሎ የጻፈው የአማርኛ ትርጉም እንደደረሰ ይታተማል።
______________________________
Finfinnee
(Kutaa 1ffaa)
Finfinneen dachee Oromooti. Handhuura Oromiyaa fi giddu galeessa Oromoo Maccaa fi Tuulamaati. Qe’ee Tufaa Munaa, Qajeelaa Dooyyoo, Abeebee Tufaa, Guddataa Araddoo, Jamoo Dabalee, Soraa Lomee, Galatee Asheetee, Axaalee Jaatanii fi Shubbuu Ejersaafaati.
ፊንፊኔ ክፍል 1
ፊንፊኔ የኦሮሞ ምድር ነች፣ የኦሮሞ እምብርትና የሜጫ ቱለማ ማዕከል ነች፣ የነ ቱፋ ሙና የቀጀላ ዶዮ የአቤቤ ቱፋ ጉደታ አራዶ ጀሞ ደበሌ ሶራ ሎሜ ገለታ አሸቴ አጣሌ ጃተኒ እና የነ ሹቡ እጄርሳ ቀዬ ነች።
Finfiinneen yeroo teessoo Mootii Minilik taatee tajaajiluu eegalte irraa kaasee hanga har’aattii qonnaan bultoota Oromoo nyaachaa, buqqisaa, aadaa, duudhaa fi eenyuummaa Oromummaa dhabamsiisaa sadarkaa amma irra jirtu irra akka geesse beekamaadha. Kuufaatii Dargii boodas chaartarii yeroo cehumsaa bara 1983-1987 (ALI) tumameen magaalaan Finfinnee akka naannoo of dandeesse tokkootti ክል 14 jedhamtee akka of bulchitu labsamee ture. Waggoota afuriif magaalaan Finfinnee naannoo taatee bulaa turte. Finfinneen yeroo akka naannoo of dandeesseetti bulaa turte labsii daangaa jettee bara 1986 seera baafatte. Labsii baafatte kanaanis daangaan ishee hanga Magaalota Buraayyuu, Laga Xaafoo Laga Daadhii, Sabbataa, Galaan fi kkf walakkaa isaaniitti akka bal’atu ummata Oromoo fi Mootummaa Naannoo Oromiyaa waliin osoo hinmariyatin seera baafatte.
ፊንፊኔ የዐፄ ምኒልክ መቀመጫ ሆና ማገልገል ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ የኦሮሞ ገበሬዎችን እየበላች፣ እየነቀለች፣ የኦሮሞን ባህልና ማንነት እየናደች አሁን የደረሰችበት ደረጃ ላይ መድረሷ የሚታወቅ ነዉ። ከደርግ መዉደቅ በኋላም የሽግግር መንግሥቱ ቻርተር ከ1983-1987 በጸደቀዉ መሰረት ፊንፊኔ ራስ ገዝ ሆና ክልል 14 ተብላ ራስዋን እንድታስተዳድር ታዉጆ ነበር። ለአራት ዓመት ያህል ክልል ሆና ትተዳደር ነበር። ፊንፊኔ ራስዋን የቻለች ክልል ሁና ራስዋን በምታስተዳድርበት ወቅትም በ 1986 የድንበር አዋጅ ብላ ሕግ ደነገገች፤ በዚህ ባወጣችዉ ሕግ መሰረትም እስከ ቡራዩ ለገ ጣፎ ለገዳዲ ሰበታ ገላን እና የመሳሰሉትን ጠቅልላ ለመስፋፋት የኦሮሞን ህዝብና የኦሮሚያን መንግሥት ሳታማክር ህግ ደነገገች።
-Bara 1987 heerri mootummaa FDRI tumame. Heerri mootummaa biyya keenyaa kun waa’ee magaalaa Finfinne dhimmootni gurguddoo sadii akka jijjiiraman ifatti tume. Inni tokkoffaan Finfinneen mirga naannoo ta’uu dhabdee sadarkaa bulchiinsa magaalaatti akka ijaaramtu tume. Dhimmi lammaffaan Walitti dhufeenyi Oromoo fi Finfinnee jaarraa tokkoo oliif addaan cite ture deebisee walitti hidhe. Yeroo cehumsaa Oromiyaa fi Finfinneen akka naannoo fi naannootti walitti dhufeenya qabaachaa turani. Heerri mootummaa kun tumamuu booda Finfinneen akka qaama Oromiyaa taatee fi Oromiyaanis mirga addaa Finefinneerra akka qabdu ifatti kaa’e. Dhimmi sadaffaan Finfinneen teessoo mootummaa federaalaa waan taatteef akkasumas mirga ofiin of bulchuu sabaa fi sablammoota magaalatti keessa jiraatan eeguuf jecha akka naannoolee mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu osoo hintaane mirga ofiin of bulchuu qofa akka qabaattu ifatti tume. Heerri Mootummaa FDRI walitti dhufeenya Oromoo fi Finfinnee gidduutti yeroo dheeraadhaaf addaan cite ture jijjiire. Finfinneen erga uuumatee kaaftee kan Oromoo waliin addan cittee turte akka qaama Oromoo taatu murteesse. Finfinneen kan Oromoo ta’uu mirkaneesse!
በ1987 የኢፌድሪ (FDRE) መንግሥት ስርዓት ተደነገገ። የሀገራችን መንግሥት አዋጅ የሆነዉ ይህ አዋጅ ስለ ፊንፊኔ ሶስት ዋና ዋና ጉዳዮች እንዲቀየሩ በግልጽ አረጋገጠ። የመጀመሪያዉ ፊንፊኔ ራስዋን የቻለች ክልል መሆንዋ ቀርቶ በከተማ አስተዳደር እንድትዋቀር ወሰነ፤ ሁለተኛዉ በአንድ ወቅት ተቋርጦ የነገረዉን የኦሮሞንና የፊንፊኔን ግንኙነት መልሶ አስተሳሰረዉ። በሽግግር ወቅት ፊንፊኔና ኦሮሚያ የክልል ለክልል ግንኙነት ነዉ የነበራቸዉ። ይህ ሕግ ከጸደቀ በኋላ ግን ፊንፊኔ የኦሮሚያ አካል እንደሆነችና ኦሮሚያም ከፊንፊኔ ልዩ ጥቅም እንዳላት በግልጽ ተነሳ። ሶስተኛዉ ፊንፊኔ የፌደራል መንግሥት መቀመጫ በመሆንዋና በዉስጥዋ የሚገኙ ብሄር ብሄረሰቦችን መብት ለመጠበቅ ሲባል እንደ ክልል የራስን እድል በራስ የመወሰን የሚል ሳይሆን ራስን በራስ የማስተዳደር መብት ብቻ ተወስኗል። የኢፌድሪ ሕገ መንግሥት በኦሮሞና በፊንፊነን መሀከል ተቋርጦ የነበረዉን የረዝም ዘመናት ልዩነት ቀይሮ ፊንፊኔ የኦሮሞ አካል እንድትሆን ወስኗል። ፊንፊኔ የኦሮሞ መሆንዋን አረጋግጧል።
Heerri Mootummaa FDRI bara 1987 bahe Finfinneen Mirga ofiin of bulchuu malee mirga hiree ofii ofiin murteeffachuu akka hinqabne, Dhimmi bulchiinsa magaalaa Finfinnee labsiidhaan akka bahu ibsuudhaan seerota duraan turan (labsii daangaa magaalattiin bara1986 baafatte dabalatee) diigee jira. Kanaafuu dhimmi daangaa bulchiinsaa magaalaa Finfinnee fi Godina Addaa gidduu jiru kan murtaa’u fedhii ummata Oromoo daangaarra jiraatuu, fedhii Mootuumaa Naannoo Oromiyaa fi Bulchiinsa Magaalaa Finfinneetiin qofa akka ta’e ifatti beekamuu qaba. Kanaafuu, labsiin daangaa magaalaa Finfinnee fi Godina Addaa Oromiyaa Naannoo FInfinnee kan bara 1986 bahe ummata Oromoo fi MNO kan hin hirmaachisne waan ta’eef safartuu kamiiniyyuu fudhatama hin qabu.
በ1987 የወጣዉ አዋጅ ፊንፊኔ ራስን በራስ የማስተዳደር እንጂ የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት እንደሌላች፣ የፊንፊኔ ከተማ ጉዳይ በአዋጅ የሚወሰን መሆኑን በመግለጽ ቀድሞ የነበሩ ህጎችን( በ1986 የወጣዉን የከተማዋን ድንበር የሚደነግገዉን ህግ ጨምር) ሽሮታል።ስለሆነም በፊንፊኔ እና በኦሮሚያ ልዩ ዞኖች መሀከል የሚገኘዉ የድንበር ጉዳይ የሚወሰነዉ ድንበር አከባቢ ባለዉ ኦሮሞ በኦሮሚያ መንግስትና በአዲስ አበባ መስተዳደር መልካም ፍቃድ ብቻ መሆኑ በግልጽ መታወቅ ይኖርበታል። በመሆኑም በ1986 የተደነገገዉ ፊንፊኔን የማስፋፋት አዋጅ የኦሮሞን ሕዝብና የኦሮሚያ መንግሥትን ያላማከረ በመሆኑ በምንም መስፈርት ተቀባይነት የለዉም።
–
Dhimmi daangaa Finfinnee fi Godina Addaa Oromiyaa Naannawaa Finfinnee dhimma daangaa bulchiinsaa naannoo tokko keessatti geggeeffamu akka ta’es ifatti beekamuu qaba.Dhimmi daangaa Finfinnee heera mootummaa biyya keenyaa bara 1987 bahe bu’uura godhachuudhaan ummata fedhii fi faayidaa ummata oromoo karaa mirkaneessu qofaan hojiitti hiikamuu qaba. Dhimma daangaa Finfinnee karaa waaraatiin furuuf koreen nama 10 of keessaa qabu ijaarame qorannoo kan dhiheesse yoo ta’u MN Oromiyaa bu’aa qorannoo kanaa guutummaatti fudhatee akka hojiitti hiikamuuf socho’aa jira.
(Itti fufa)
የፊንፊኔና የኦሮሚያ ልዩ ዞኖች የድንበር ጉዳይ በአንድ ክልል አስተዳደር ዉስጥ የሚደረግ ዉይይት መሆኑ መታወቅ ይኖርበታል። የፊንፊኔ የድንበር ጉዳይ በ1987 የወጣዉን የሀገራችንን አዋጅ መሰረት ባደረገ መልኩ የኦሮሞን ህዝብ ፍላጎትና ጥቅም ባስጠበቀ መልኩ ብቻ መተግበር ይኖርበታል። የፊንፊነን የድንበር ጉዳይ በጥንቃቄ ለመፍታት 10 ሰዉ ያካተተ ኮሚቴ ተዋቅሮ ጥናት ያቀረበ ሲሆን የኦሮሚያ መንግስት የጥናቱን ዉጤት ሙሉ በሙሉ ተቀብሎ ወደ ስራ ለመተግበር እየተንቀሳቀሰ ነዉ።
(ይቀጥላል)


text:
Bara 1983 Godina Gujii, Aanaa Oddoo Shaakkisootti kan hundaa'e Dhaabbanni Omisha Warqii Laga Dambii bara 1989 Kaampaanii Miidrook Itoophiyaatti sharafa yeroo sanaa biliyoona 1.2 gurgurame.
Miidirook Itoophiyaan yeroo ammaa Laga Dambii dabalatee dhiyeenyuma lagichaatti bakka Saakarroo jedhamutti warqii omishaa jira.
Kaampaanichi adeemsa warqii baasuu kanaaf keemikaalota akaakuuwwan 11 ol fayyadamaa jira. Kanneen keessaa keemikaalli 'sinaayid' jedhamu summaa'ummaasaatiin tarree jalqabaarratti argama.
Keemikaalli kun yoo sirnaafi ofeggannoodhaan hinqabamu ta'e seeliiin oksijiinii akka hinfudhanne gochuun namaas ta'e beeladaa miidha. Sirna argansuufi narviis ni huba.
Jiraattonni Aanaa Oddoo Shaakkisoo, Ganda Dhibbaa Battee faalama naannawaa keemikaalli kaampaanicha keessaa gara lagaatti yaa'u dhukkuboota gara garaatiif nu saaxiluu bira darbee daa'imman waggoota 10 as dhalatanillee qaama hir'isaafi laamshessaa jira jechuun ummanni naannawichaa komataa akka jiruudha ittigaafatamtuun Waajjira Dhimmoota Kominikeeshinii Godina Gujii Aadde Rahimaa Abdullaahii ibsa dheengadda Gaazexaa Bariisaatiif kennaniin kan ibsan.
“Rakkinichi yeroo dheeraa lakkoofsiseera. Gaafiin yeroo dheeraaf ture kun utuu furmaata hinargatiin, ummannis irratti hinmariyatiin darbees qaamni naannoos ta'e godinaa dhimmi ilaallatu hinbeekiin hayyamni hojii warshichaa haaromsamuun ummata komachiiseera” jedhu.
Warshaa Warqii Laga Dambii Miidirook Itoophiyaa waggoota 21 darbaniif hojjetaa ture kun eddii yeroon hayyamasaa xumuramee booda ji'a tokkoof hayyama malee hojjetaa turuusaas ittigaafatamtttiin beeksisaniiru.
Warshaan naannawa faaluudhaan dhala namaa, beeladaafi biqiltuurrati miidhaa cimaa qaqqabsiisaa jiru kun mariifi beekamtii ummataa tokko malee hayyamnisaa haaromsamuun ummata daran mufachiise jedhu.
“Horiin naannawa warshichaatti dhalatu lafee hinqabu. Hin nyaatamus. Warri warshaa Warqii Laga Dambii keessa hojjetanillee loon naannawa sanaa hin nyaatan. Bakka biraatii bitanii fayyadamu. Horiin bishaan keemikaalaan summaa'e dhuga. Horiin bishaan sana dhuge hinhoru, ni du'a. Lafee hinqabu. Lafaas ka'uu hindanda'u. Namni dhalatus harkiifi miillisaa kottee gaalaa fakkaata” jedhu.
“Namni akka bofaatti lafarra lo'a. Namas hinfakkaatu. Akka namaa lafee hinqabu. Mataanis akka huccuu lallaafa. Miilas ta'e harkaan deemuu hindanda'u. Haati nama da'uuf eegaa turte oggaa bineensa deessu arguu caalaa waanti nama sukanneessu hinjiru. Mana tokko keessa namoonni haala kanaan dhalatan lamaa sadiitu jiru” rakkoon gama kanaan qaqqabaa jiru yaaddessaa ta'uu ibsu Aadde Rahimaan.
Hayyamni warshaa haala kanaan miidhaa qaqqabsiisaa jiruu otoo rakkoonsaa hinfuramin haaromuunsaa akka Godina Gujiittis ta'e sadarkaa naannootti Biiroon Bishaan Albuudaafi Inarjii Oromiyaa (BBAIO) beekuu qaba. Ummannis beekee mariin irratti geggeeffamuu qaba jedhu Aadde Rahimaan.
Rakkoon naannawa warshichaatti qaqqabaa jiru viidiyoodhaan waraabamee Waajjira Pirezidaantii Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaatiifi BBAIO dabalatee qaamota adda addaa bira qaqqabuusaas himaniiru.
Invastimantiin gaggeeffamu kamuu faayidaa ummataa kabachiisuufi dhiisuunsaa mirkanaa'uu qaba jedhanii, haalli naannawaa otoo hin ilaalamiin, otoo ummanni iyyuufi roorroo dhaggeessisaa jiruu hayyama kana haaromsuun sirrii akka hintaane ibsu.
Faalamni warshaa warqii Laga Dambii Miidrook Itoophiyaa fayyaa hawaasa naannawaa miidhuu bira darbee dhaloota ittifufsiisuurrattillee rakkoo uumaa jiraachuusaa ragaaleen adda addaa tooftaalee gara garaatiin funaanamanii caasaalee mootummaatiif ergamuun miidiyaalee adda addaatiin tamsa'uusaa dubbatu.
Warshichi gamasaatiin rakkoo hawaasarra gahe jedhamu quba kan hinqabne ta'uu kanaan dura ibseera. Kaampaaniin Albuudaafi Warqii Miidrook Laga Dambii, gamasaatiin rakkoo hawaasni kaasaa jiru kan quba hinqabne ta'uufi rakkoon fayyaa qaqqabaa jira jedhame kun kaampaaniisaanii wajjin hidhata hinqabu jechuun waakkataa ture.
Maanguddoonniifi abbootiin Gadaa naannawichaa ammoo daa'imman laamsha'anii dhalatan mana jiraattota hedduutti mul'ataa otoo jiraniifi otoo warshaan kun hojii hineegaliin rakkoon fayyaa hawaasa naannawichaarra gahaa jiru akka hinturre ittigaafatamtuun waajjira dhimmoota kominikeeshinii kun hawaasa naannawichaa wabii godhachuun kan ibsan.
Keemikaalli warshicha keessaa bahu fayyaa namaa bira darbee kan beeladaallee miidhaa akka jiruudha miidiyaaleefi ogeessonni fayyaa adda addaa ibsaa kan turan. Ogeessi eegumsa naannawaa warshichaas keemikaalli warshichi fayyadamu yoo bishaaniin walmake miidhaa guddaa qaqqabsiisuu akka danda'uudha kan mirkaneessan.
Dhimma kanarratti kanaan dura kan gaafatame Abbaan Taayitaa Eegumsa Naannawaa, Bosonaafi Jiijjiirama Qilleensaa Oromiyaa dhimmicha qulqulleessuuf koree dhaabee hojjetaa akka jiruufi hanga bu'aan qorannichaa beekamutti haaromsi hojii kaampaanichaa kan hin yaadamne ta'uu eeree ture.
Ittigaafatamaan Biiroo Dhimmoota Kominikeeshinii Mootummaa Oromiyaa, Doktar Nagarii Leencoon ejjennoo mootummaa naannichaa dhimma kanarratti qabu Gaazexaa Bariisaaf ibsaniiru. Mootummaan Oromiyaa barbaachisummaa Invastimantiitti amanellee ummata kan miidhu yoo ta'e garuu fudhatama hinqabu. Hayyama haareffameera jedhamu kana mootummaan naannichaa hojiirra oolchuu hindanda'u jedhaniiru.
Kan eegamaa ture waa'ee haaromuu hayyamichaa otoo hintaane miidhaan cimaan qaqqabaa ture furmaata akka argatu, bu'aa qorannoo geggeeffameerratti ummata mariisisuudha ture jedhu.
Ejjennoon mootumnaa naannichaa faayidaa ummataa eegsisuudha jedhanii, waanti ummata miidhu tasumaa fudhatama hinqabu. Ummannis ejjennoo mootummaasaa sirriitti hubatee gaaffisaa karaa nagaatiin qofa dhiyeeffachuu qaba jedhu.
Ministir de'eetaan Ministeera Albuuda, Boba’aafi Gaazii Uumamaa, Obbo Tewodroos Gabragzi’aabiheer OBNtti akka himanitti, haaromsamuun dura mariin ummataa bal’inaan gaggeeffamuu qaba ture.
Dhaabbatichi eeyyamni akka haaromfamuuf waggaa tokko dura gaafatus, kan hayyamameef garuu baatii lama dura jedhanii, qorannaan kanaan dura gaggeeffame ummataaf karaa sirrii ta’een ibsamuu dhabuun qaawwa uumuusaa ibsaniiru. Bu'aan qorannoo Yunvarsiitii Finfinneetiin warshichi dhiibbaa naannawaa ni geessisamoo hingeessisurratti gaggeessaa ture dhiyeenyatti ummataaf kan ibsamu ta'uu eeranii, komiin ummataas qorannaa hirmaannaa ummata waliin gaggeeffamuun akka furamuuf itti deemama jedhaniiru.
Xiinxallii Oduu
Charinnat Hundeessaatiin


text:
Seenaa #Garba Gurraacha: Seenaa hundeeffama magaalaa Garba Gurraachaa.
Via Kennaa Kabbadaa Kooruu, Caamsaa 6, 2018
Garba Gurraacha beektuu? Silas Garba Gurraacha lafa seenaa maaltu wallaala akka jettan abdiin qaba. Lakki hin beeku warri jettan yoo jiraattan ammoo Garba Gurraachi Magaala Guddittii Oromiyaa #Finfinnee irraa kallattii Kaabaatti Km 156 fagaattee argamti. Magaala Guddittii aanaa Kuyyuu yommuu taatu, Magaalota Kaaba Shawaa (Salaalee) sadarkaa guddinaan jalqabatti eeramtuu fi daandii guddinaarra jirtuudha. Uummanni gara Kaabaa (Naannoo Amaaraa) deemus ta’ee kana Naannoo Amaaraa irraa gara Finfinneetti imalu hundi haala ajaa’iba ta’een Garba Gurraachatti qofa goree haara galfatee waan barbaade nyaatee, dhugee yoo barbaades bulee imala isaa itti fufa.
—————————————-
Gama hundeeffama Magaala keessummaa simachuun beekamtu kanatti yoon deebi’u.
Garba Gurraachi akkamitti hundoofte? Maqaa ammattiin waamamtu kana akkamitti argatte?
Akkan manguddoota umriin bubbulanirraa qoradhetti Garba Gurraachi maqaa kanaan waamamuun duratti “Gabaa Roobii” jedhamuun beekamti. Magaalli kun akka ammaatti gamoo gurguddaan marfamuun duratti Jalqaba manneen citaa 3 jiraayyu. Qe’ee warra Buttaa Boonsaa, Araddoo Doorii fi Bayyanaa Watareefaa turte. Hundeeffama magaala kanaaf sababa kan ta’e Konbolcha guddaa gaaddisa qabu tokko. Konbolchi kunis iddoo amma “Gabaa hojja duree” jedhamu kan ture yoo ta’u. Yeroo Xaaliyaaniin biyya weerarte sana naannawa kana qubachuun daandii gara Goojjam deemu hojjechaa turan. Yeroo sanatti ammoo Xaaliyaanonni warra hojii daandii hojjetaniif gaaddisa konbolcha san jala taa’uun mindaa kanfaluu eegalan.Wayta kanatti ammoo nammoonni naannoo baadiyyaa Kuyyuurraa dhufan hojjettoota daandichaa mindaa fudhatanitti warri dhiiraa handaaqqoo, hanqaaquu, aannan duubartoonni ammoo farsoo fi haraqee itti gurguruu eegalan.
Sana booda guyyaa Roobii torbee torbeen gaddisa konbolchaa sana jalatti bittaaf gurgurtaan baramaa dhufe. Kanumarraa ka’uun iddoon sun gabaa Roobii jedhamee beekame. Magaalattiinis moggasaa “Gabaa Roobii” jedhamtuun waamamuu eegalte.
Haaluma kanaan namoonni naannoo baadiyaa turan gara Gabaa Roobii dhufuu eegalan. Daldaltoonni sangaa Goojjamii gara Finfinnee geessan gammoojjii laga Abbayyaa bahanii yeroo naannoo Gabaa Roobii keessa garba ciisaa naannoo sana jiru gahan ittu goruun bishaanichatti dhiqatanii, sangoota isaanii obaasuun haara galfachuun darbu. Warri xaaliyaanotaas garba kana maddiitti hojii hojjechuu waan eegalaniif hojjettoonni daandichaas hojii booda bishaanichatti dhiqachuu amaleeffachaa dhufan. Garbi kun yeroo sanatti baayyee guddaa fi bifti isaa ammoo garmalee waan gurraacha’uuf “Garba Gurraacha” ittiin jechuu eegalan. Suuta suuta maqaan magaalattiis Gabaa Roobii irra Garba Gurraachaan beekamuu eegale. Boodarra magaalattiin babal’achaa yoo dhuftu moggaasni maqaa ishee “Garba Gurraachaa ta’ee hafe.
Haala kanaa keessatti babal’achuu Garba Gurraachaa fi fulduratti magaala guddoo ta’uu akka dandeechu kan arge “Awraajjaa Gazzii” Salaalee yeroo sanii teessoo isaa Fiichee taasifate Fitawraarii Damissee Sagguu namni jedhamu Taalamma Sanbatoo yeroo jalqabaaf Garba Gurraacha akka bulchuuf aangoo kenneef. Yeroo sanatti warra nafxanyaatu gosaan bulcha ture. Haala kanaan Taalammaa Sanbatoo Darraa irraa dhufee bulchuu eegale. Itti aansee Ilma isaa Abbabaa Taalammaatu itti darbee bulche. Boodarra Fitawraarii Radee, Taaddasaa Gammadaa, Ganyaazmaach Boggaalaa, Mulaatuu Waaqjiraa, Abbabaa Saddee, Asmaraa Tulluu fi kanneen biroo dabaree dabareen bulchaniiru. Yeroo sanitti “Ye Kuyyuu Abootee Gizaat” jedhamtee waamti.
Sirna gita bittaa hamaa sana keessatti Oromoonni naannoo magaala Garba Gurraachaa dhiibbaa irra gahu sirbaa fi walaloon qeeqaa, kan wayyaa qabus jajaa turan.
Akka maanguddoonni jedhanitti bara Abbabaa Taalammaa Garba Gurraacha bulcheetti dargaggeessi yeroo sanii akkas jechuun sirba.
“Yaa Abbabaa Taalammaa
Yaa Firdibeetii Kuyyuu
Intaloo bareedduu tiyya
Yoon si dhabe iyyuu” jechuun sirbu.
Fitawraarii Radee namni jedhamu yeroo bulchaa ture sana ammoo inni hamma ta’e fooyyee waan qabuuf
“Yaa Fitawraarii Radee
Namni Firdii kee dhabe
Lafumatti bade” jechuun sirbaa akka tura maanguddoonni ni yaadatu.
Silas salaale dhaqanii sirbaf ragada hin gaafatan jedhama mitii.
Sirnootuma gita bitaa sana keessa namni gibira uummatarraa guuru namni hamaan kan yoo barbaade nama hidhu, yoo fedhe reebee deemutu ture. Way baxana otoo amma ta’ee #Qeerroon dhukkee irraa kaastiiyyu. Namni kun Nugusee Mulgeetaa jedhama. Baayyee dheeraa fi yeroo hunda gaangeen kan deemu ture. Yeroo inni dhufe
“Nugusee Gaangee adii
Sii dhufee jalaa badi” jechuun ergaa waliif dabarsaa turan.
Yeruma san nama murtii jallisuun murtee sirrii isaaniif hin murteessine nama Gabra Gorgis jedhamu ammoo
“Garba Goorgis
Dubbuma sirrii kana
Wayyaa itti hagooggisi” jechuun qeeqaa turan jedhu maanguddoonni.
Gama biraatiin waa’ee magaala Garba Gurraachaa Ragaan Waajjira Bulchiinsa magaala Garba Gurraachaa irraa argadheen ammoo Garba Gurraachi bara 1928 hundooftee bara 1944 qaama seerummaa akka argatte addeessa.
============================
Kutaa -2ffaa fi xumuraan guyyaa muraasa booda walitti deebina.
Itti fufa….


text:
Ergama BATO:
Qabeenya Aadaa fi qabeenya uumamaa hawwata tuurizimii naanichaa hirmaannaa uummataatiin qorachuu, misoomsuu, kunuunsuu, beeksisuufi babal’suu akkasumas fuula gaarii naanichaa ijaaruun bu’aa hawaasa dinagdeefi siyaasaa ittifufiinsa qabu akka argamsuu gochuu
Mul’ata BATO:
Bara 2012tti qabeenya aadaafi qabeenyii uumamaa hawwata tuurizimii naanichaa misoomsuufi babal’suun bu’aan hawaasa dinagdee irraa argamu dachaa lamaan akka guddatu taasisuu.
Dudhaalee Biiroo
Kabaja Aadaa
Iftomina
Ittigaafatamummaa
Hirmaachisummaa
Simannaa Gaarii
Amanamummaa


text:
Prezidaantiin Yunaaytid Isteets Donald Traamp H.R Mc Master gorsaa waa’ee nageenyaa ari’uuf murteessuu isaanii Gaazexaan Waashingtan Post kamiisa kaleessaa gabaasee jira.
Gaazexaan kun akka jedhutti Traamp kana labsuuf ariifachuu hin feene.Sababaan isaas jeneraala waraanaa ka sadarkaa olaanaan kana qaaneessuu hin feene
Mc Maater..n aangoo irraa kaasuun kun bulchiinsii sadarkaa olaanaa kan prezidaant Traamp keessatti raafama jabaa jiru keessaa qaama tokko jedhamee jira.
Angawaan kun ari’amuun aangawoonni ka biroon Waayit Haawus keessaa akka hin gadhiifneef sodaa uumee jira jedha Gaazexaan Waashingtan Post.
Traamp Kamiisa kaleessa oduu gabaastotaaf akka ibsanti yeroo hundumaa jijjiramnii jira.Isinis jijjirama arguu feetu jedheen yaada jedhan.
Aniis kanneen yaada adda addaa qaban arguun fedha jedhu prezidaantiichi Amerikaa.


text:
Gaaffii fi Deebii Obbo Huseen Hammuu fi Dargaggoo Haruun Hasan Waliin Taasifame(Ebla 13/2018)
OMN:Oduu Fulb.23,2015 Hoogantonni Baankii Hojii Gamtaa Oromiyaa Pirezdantii Baankichaa dabalatee namoonni shan ajajaa Baankii Biyyaaleesattin hojii irra ugguraman. Gaazexxaan Addis Foorchuun Oduu...
OMN:Oduu Fulb.Bulchiinsa Magaalaa Sabbataatti, manni barumsaa qaroo dhabeeyyii nurraa cufamuu hin qabu jechuun, barattoonni mormii qaban yoomuu dhageesisanitti, jeequmsa kaaftaniirtu jechuun, poolisoonni...
Ilu Abbaa Booraatti namni Ibirahim Mohammed jedhamu rasaasaan rukutame . OMN:Oduu Fulb.23,2015 Godina Iluu Abbaa Booraa aanaa Cooraa magaalaa Qumbabetti, kontirobaandii seeraan...
OMN:Oduu Fulb.23,2015 Mootummaan Itoophiyaa Himata shrorokesummaa namicha baankii addunyaaf afaan hiika ture Pastor Omot Agwa, fi falmitoota mirga namaa lama irratti bane...
OMN:Oduu Fulb.22,2015 Burki Nafaasootti, Hoogannaan garee Fonqolchaa Mootummaa gaggeessan Jeneraal Gilbert Dinderee Fedha Isaaniitiin akka aangoo gadi dhisaniif kan humni waraanaa biyyattii...
OMN:Oduu Fulbaana 23,2015 Hoogganaan Amantii Kaatooliki Roomaa, Pope Fraansis har’a haasaa waayiit Haawus keesatti taasisaniin Jijjirama qilleensaa irratti akka xiyeefannaan laatamu gaafatan....
OMN:Oduu Fulb.22,2015 Godina Harargee lixaa aanaa Odaa Bultumitti, maqaa investimentii jedhuun, lafti qotee bultootaa irraa wayta fudhatamaa jirutti, mormii uumameen, namoonni 80...
OMN:Oduu Fulb.22,2015 Biyya Faransaayi mooraa baqqattoota Jangil jedhamu keessatti, Baqqattoota Oromoo fi saba biroo jiddutti wal dhibdee uumameen, baqqattoonni Oromoo jaha miidhamuun...
OMN:Oduu Fulb.22,2015 Hidhattooti Huut wa’ita waggaa tokkoffaa Magaalaa Sana’aa qabatan kabajachuuf qopha’aa jiranitti Xiyyaaroti Waraanaa Saa’ud Arabiyaa Har’a Magaalatti Haleelaa oolan. Riphe...
OMN: MIL’UU TIBBANAA (Caamsaa20/2018)
Labsiin Farra Shororkeessummaa akka ka’uu fi Seeronni walabummaa lammiilee mulqan akka jijjiiraman jiraattonni Magaalaa Dambidoolloo fi Naannooshee gaafatan.
Uummata keenya Boorana Irraa Buqqa’aniif Deeggarsa Hawaasni Manchister Taasisan.(Caam.20/2018)
OMN: ODUU (caamasaa 19/2018)
OMN: GRD – ዴሞክራሲያዊ ሽግግር በኢትዮጵያ (LIVE) May 19, 2018
OMN: Qophii Xiinxlaa – Haala Yeroo (LIVE) Caamsaa 19, 2018
OMN: ARABIC NEWS (May 18, 2018)
OMN: SIDAAMU TELEVIZHIINE (የሲዳማ ቴሌቪዢን) May 19, 2018
https://vimeo.com/270832715
OMN: GRD – Qabsoo Oromoo fi Sadarkaa Itti Aanu (LIVE) Caamsaa 18, 2018


text:
Dachaasaa Deebisaatiin
Baroota dheeraaf qabsoo abboonni keenya itti wareegamaa as gahan harkaatti galfachuun gartuun eegamtuu wayyaanee OPDOn sagaleen haalaakaa turun waanuma baratame. Baroota 90 keessa afaan marartoon sagalee ciratanii, haaromsaan of suphuuf maggaaluun bultii waggoota muraasaa itti tajaajilamaa turan. Kanumatti dabaluunis dhaaba uummatichaa ABO irratti duula jibbiinsaaf summii diinummaa biifuuf
‘documentary’ dhoqqee cubbuun faalame dalagatanii isaaniis halkan muraasa bulanii jiran. Akkasuma gartuu hiyyumaan gadadamu walitti coruun akka waan WBO barbadeessaniitti miidiyaa isaanii midiyaa dhugaa faana laga gamaaf gamanaan dhaadataa turuun OPDO eenyu dura kan dhokate miti.
Har’as rarraqaa aangoo isaaniif duufahuuf samuu siyyaasa isaanii haaronfachuuf wantoota hedduutti gargaaramuuf jomomi’aa jiran. Haluma
kanaan, lafa kaleessa qote bulaa irraa buqqisanii ilmaan diinaa ilmaan Tigireef qoodaa turan kanneen akka lafa uummata Oromoo irraa kan
Bulchiinsa magaalaa Lagaxaafoo jala jiru irraa uummata humnaan bara 2002 akka lakkoofsa habashaatti doorsisanii irraa buqqiisuun uummanni
akka beelaan dararamu cinatti uummaticha barbadeessuuf yaalii godhan.
Lafa kanarraa qote bultoota danuun akka buqqaa’anii jireenyi isaanii hongahee dubbatama, lafa uummataa ta’uu utuu beekanii uummata akka
mootummaan wayyaanee dirqamaan qawween doorsisee irraa fudhatu taasisanii jiran. Adabbiin seeraa saamtota Tigireef arcaatuuwwaan OPDO
irratti fudhatamuun hafee Qote bultoota abbootii warraa 32 ol irraa buqqaasanii wagoottan 7 uummata Oromoo irratti kumaaraa siyyaasaa
taphataa turan; hamma kana uummata dararaa turaniin har’a deebisanii akka waan haqummaa dalaganii fakkeessuuf uummataaf deebisaa jirra
jechuun gaararrummaa siyyaasaa galaana siyyaasa isaanii keessa culluxxoo seenaan malee fedhii uummataaf haqa dalaguuf miti.
Culluxxoo siyyaasaa Kaleessa abbooti isaanii akka harree ba’aa Wayyaanee baataa turan irraa kan leenji’an dubbachaa jiru malee
dhugaan faayidaa uummatichaa milkeessuuf jechuun nii ulfaata. Tooruma abbootiin irree qabatanii socho’an irra adeemaa jiraachu isaaniis
afaan Qawween uummata doorsisanii akka uummata saamaaa jiran miidiyaan isaaniin haguuganii akka waan balaa namni dhuunfaa qaama mootummaa keessa taa’ee dalageetti fudhatamee bira darbamuun guutuun guututti gaggalagalummaa ykn gaararrummaa akkasuma culluxxoo siyyaasaa haala qilleensaa fakkaatanii adeeman ta’uun ala dhugaan bu’aa uummataa hojjetan jechuun kan ulfaatudha.
Dubbi gartuun Lammaa Magarsaan durfamu dhiyeenya dubbatan afaanfajjiif kan qindaawee dubbatamu malee ijaaf ijatti dalagaa
uummataaf waan kaayyeffatanii ka’an jechuun hedduu ulfaata. Qabsoo uummatichi keessa jiru akka isaa yaadaniin olitti dhohee waan
dhiitatee harkaa baheef afaaniin dhugaa uummataa dubbataa hojiin uummata saamuuf yaaluudha. Kunimmoo OPDO golgoleessuun ala waan qabata ta’eefii dhaabee olkaasee sochoosu miti. Gartuun saamtotaa Tigirootaan durfaman kun kara bahaan albuuda uummanni uumaarraa gonfate saamaa kan yoona gahe akka waan harka uummataatti dachaafameetti yeroon lallabamaa jirus nii jira. Kunneen marti afaan uummata cuqqaaluun akka uummannii gaaffii abbaa biyyuummaaf eenyummaa gaafachaa hinturref mirga foxxoquun hiree ofii ofiin murteeffachuu hingaafanne
fakkeessanii addunyaatti lallabuun lilmee afaanfajjiin mootummaa isaaniif olaantummaa isaanii bosose suphachuudha. Akkasuma uummanni
akka gaaffii abbaa biyyummaa hingaafanneef kan qindaawe malee dhugaa dubbii miti. Akkasumallee hojidhabdootaan diddaan nutti dhoofame
jechuun diddaa garbummaa gadi xiqqeessanii addunyaatti lallabuuf yaaluun qaanii guddaaf laaqii siyyaasaatiin uummata beela bilisummaan
dararamaa jiru qabanii dhaabuuf yaaluudha. Laaqii kana keessaa dhidhiitatee bahuun gahee uummataatif gahee Qeerroof Qarree
biyyaattiti.
Gama biraan tibbana wanti gama gartuu diinaan lallabamaa jiru, dhimma qubee afaan Oromooti. Qubee afaan Oromoo tartiiba isaa
jijjiiruuf abbaluun OPDO kaffaltii eenyummaaf sabboontonni kaffalaa ruran bishaanitti naquuf yaaludha…..kutaa biraan itti fufa
Dachaasaa Deebisaatiin


text:
SEENAA Y.G (2005)
Seenaa qabsoo Oromoo keessatti yakki inni guddaan, diina bira goranii lammii ofii miidhuudha. Salphinni hunda caaluus kanuma jechaa jiraanne. Har’arra dhaabbannee salphina lammaffaa galmaa’aa jiru argaa fi dhaga’aa jirra. Warra beekumsi hammayyaa isaan maraachaa jiruun seenaa xuraa’aa argaa fi dhaga’aa jirruudha. Beekumsi hammayyaa barcuma ho’iitu irra taa’anii baratan yoo baayyatee, arraba qofaa jabeessiti. Onnee kan jabeessitu muraasa. Warri seenaa Ummata isaanii fi dhugaa ummata isaanii keessa jiru dubbisuu fi dhugeeffachuu hin barbaannee, seenaa warra adii fi dimokiraatoota warra summiin machaa’anii waan isaan dubbatanii fi dalagaa jiran hedduu nama qaaneessa. Kana irratti barruu kiyya kutaa lammaffaa keessatti itti deebi’aa. Warra seenaa qeerroo hin beekneef ykn sochiin Elemoo faa’aa jalqabaa “sochii Qeerroo” jedhamaa akka ture warra hin beeknee, ykn warri sochii qeerroo jalqabaa dhalatanii har’aa umuriin ga’eessummaa irra jirtuu yoo waa’ee ka’umsa qeerroo wallaalnii Abbaa dhabsiisuuf yaalanii , obboleessummaallee itti of himuu sodaataniif ergaa waan qabduu kanan afeeraan. Dubbii biroof ammas, kutaa 2ffaatti itti deebina.dheeratus seenaadhaa obsumaan dubbisaa.
Ummanni Oromoo eega gabrummaa jalatti kufee, takkaa gabarummaa fudhatee hin teenye. Karaa isaa dandahame hundaan kutaalee Oromiyaa hedduu keeysatti mootummaa gabroomfataa dura dhaabbachaa turan. Fakkeenyaaf fincila ummanni Oromoo gaggeeysaa ture keeysaa garii yoo maqaa dhooyne sochiin fincila diddaa gabrummaa bara 1940-1942 keessa Oromoota Raayyaa fi Daawweetiin(walloo), bara 1960 keessa Oromoota Baaleetiin gaggeeffamaa turuu seenaan ni ibsa. Keessaahuu fincilli diddaa gabrummaa kan Oromoonni Baalee bara 1962 hamma bara 1968 keessa gaggeeysaa turan kan seenaan yoomuu dagatuu miti. Wareegamni isaan baasaniis seenaan ni yaadata.
Karaa Bahaatiin sochiin Afran qalloo Afaanii fi Aadaa Oromoo guddisuuf hujiin isaan hojjatan seenaan galmeesseera. Sabboontoonni sochii Afran qalloo gaggeeysaa turan mootummaa Hayla sillaasee fi mootummaa Dargiitiin hidhamuu, Ajjeefamuu fi biyya itti dhalatan tan akkaan jaalatan dhiisanii jireenya baqatummaa mudataniis danuudha. Karaa Oromiyaa jiddu galeeysaa fi dhihaatiin sochiin Waldayni wal-gargaarsa Maccaa fi Tuulamaa gaggeeysaa turees seenaa qabsoo Oromoo keeysatti bakka ol’aana qaba. Miseensoonni waldaya kanaa gariin mootummoota Haylasillaasee fi Dargitiin hidhamuu, ajjeeffamuu fi biyyarraa arihamuu mudateenii ture.
Ilmaan Oromoo bara sana Sochii karaa addaa addaatiin biyya keeysatti gaggeeysaa turan booda, ilmaan Oromoo yeroo san, sabboonummaan itti dhaga’amu, gara biyyoota ollaa akka Somaaliyaatti bahan. Biyya Somaaliyaa irraa gara biyyoota baha jiddu galeeysaa keeysatti wal-gurmeessuun sochiilee tokko tokko jalqabaniiti turan. Tattaaffiin isaan taasisaniis akkaataa itti ijaaramanii maqaa dhaaba siyaasaa tokko tolfatanii Adunyaaf labsan irratti marihataa turan. Dhaaba siyaasaa tokko maqaa isaa moggaasanii labsuurratti falmiitu isaan jidduu ture. Falmiin tuniis yeroo san keeysa mootummaan Somaalee lafa Oromoo qabatuuf jecha maqaa dhaaba siyaasaa WSLF (Adda bilisummaa Somaalee dhihaa) kan jedhamu isaaniif tolchitee turte. Akka kanaan maqaa dhaaba siyaasaa tokko tolfatanii ummatatti bahuurratti, dargaggoonni ykn Qeerroon Oromoo yeroo san waliif galuu hin dandeenye ture.rakkoon isaan gidduutti dhalattee maqaa maaliin akka socha’uu qaban irratti ture.
Yaadni isaanii bakka sadii ture. Maqaa Somlaaleetiin eegaluu.Maqaa Oromoo fi Oromiyaan socha’uu fi Maqaa Itoophiyaan socha’uu kan jedhu. Kaayyoon isaanii inni dhumaa garuu Bilisummaa Ummata Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa ture. Yeroo san mootummaan somaalee illee rakkoo Ulfaataa irraan ga’aa turte waan ta’eef. Dhumarratti wanni irratti waliif galan nuti keeysa keenyatti maquma Oromootiin biyya seenuutu nu baasaa irratti wal ta’an.
Ammoo akkuma biyya seenneen maqaa Oromootiin qabsoo jalqabuu keenya labsina jechuun xumuratan.Gorsi mootummaa tokkon kennameefis, ammatti maqaa Oromootiin qabsoo eegaluu keeysan hin labsina. Eeguma biyya teeysan waan hunda guuttattanii seentanii warra biyya keeysa jiruuniis walqunnamtanii booda yoo isiniif ta’e wayya jedhaniiti gorsan. Bakki wal-gehii kana itti gaggeeyffatanii marihataa turaniis biyyuma sana keessatti ture. Barri isaa dhuma 1960 kessa ture.
Maqaa Oromootiin ijaaramuurratti eega harki irra caalu walhubatee booda mootummoota adda addaa dubbisanii gargaarsa akka Dookmeentii ittiin sochoo’an arkachuu, wajjira banachuu, leenjii waraanaatii fi meeshaa lolaa argatuurratti saganteeffatanii hojjachaa turan. Sagantaan hujii kan duraa akkataa dargaggoota biyyouu gala bahaa geeysanii itti leenjifatanirratti hojjachuu. Dargagoota Somlaaiyaa naannoo Moqaadishoorraa magaalaa Hargeeysaa fidanii nama xiqqo xiqqoon gara Yemanitti dabarfachaa turan. Hujii dargaggoota yk Qeerroo Oromoo dafanii carraa argametti dhimma bahuuf biyya Somaaliyaarraa gara Adanitti dabarsuurratti hojjatame cimaa ture. Hujii tana keessatti qoodni Obbo Elemoo Qilxuu, Obbo Huseen Suraa, Obbo Mahammad Umar, Injiinar Abdullaahii Luungoo fi Obbo Mul’is Gadaa ( Aadam Tukkaalee) warri keeysa beeku akka himanitti guddaa ture jedhan.
Osoo dargagoonni leenjiirra jiranii warri isaan hoogganu mootummoota gidduu gala bahaa adda addaa dubbisuun, Miha lolaa argamee ture Dooniidhaan Yeman buufata Adan fiduudhaan bakka tokkotti jabeeffatanii turan. Dargaggoonni ykn Qeerroon leenjirra turaniis toora nama 40 kan gehan leenjii isaanii xumuratan. Osoo leenjii fudhachaa jirani namni 4 kan hiddi dhaloota isaanii Somaalee ta’e isaan biraa gananii turan. Jarri isaan keeysaa gane kun mootummaa Somaaleeetiif iccitii leenjiirra turu dubbatan. Tanuma keeysa warri Embaasii mootummaa Ethiophiyaatiis sochii kana dhagayanii turan. Sana booda sagantaan bobbaa biyya seenuurratti shaffisaan karoora lafa kaayyatan. Akkaataan bobbaa Dooniin daangaa Baharaa kan biyya Jabuutii fi Somaaliyaa jidduu lafa banaa mootummoonni lamaan tooyachuu hin dandeenyeetti dhooysaan bu’anii, halkanuma hulluuqanii biyya seenuudha.
Humna dura leenjii fudhatee deemu kan hoogganu Obbo Jaarraa Abbaa Gadaa ( Abdukariim Ibraahim Haamid) ture. Gartuun dura leenjii fudhattee bobbaate yoo akka tasaa bobbaan isaanii duraa fashalte gartuun lammaffaa Obbo Elemoo Qilxuutiin akka biyya seenturratti baallammatanii turan. Akka kanaan gartuun duraa Lakkoofsaan nama 36 kan gehan baatii sadaasaa ( November) 17,1970 keessa bobbaa isaanii Edanirraa sochii jalqaban. Miha/meeshaa Lolaa kan mootummaa alaarraa gargaarsa argatanirraa, hamma biyya seensisuu dandahan fudhataniiti amna isaanii jalqaban.
Leenjii booda Oromiyaatti deebi’uuf, Imala Murna 1ffaa:-
kkuma olitti ibsametti bakki isaan itti imaammatan daangaa Jabuutii fi Somaaliyaa jidduu qarqara baharaatti bu’uun, lafa banaa motummaaleen lachuu tooyachuu hin dandeenye keeysa halkanuma hulluuquun, daangaa dabranii biyya seenuudha. Haatahuu malee Dooniin deemaniin yk ittiin imalaa jiran, karaa irraa baddee baatii Sadaasa, (November) 19, 1970 halkan dogoggoraan bakka afaan baharaa ta Bul’haar jedhamtu tan Zeeylaa dur(Aftal) jedhamtu turte fi Barbaraa jiddutti arkamtutti isaan buufte. Meeshaa deemmataniin fudhatanii isaanii qubsumarraa fagaachuun odoo imalaa jiranii, akka tasaa waraanni mootummaa Somaalee lafoofii qilleensarraan isaan marsee, dhukaasa itti banan. Bakka sanitti nama maqaan isaa Obbo Ramadaan Husseen Kaliil jedhamuutu rukutamee achumatti lubbuun isaa dabarte. Dhukaasnis dhaabbate.
Kana booda , Hogganoota waraana Somaalee kanneen waraana san hooggananii fi Ajajoonni qabsaawoota bilisummaa Oromoo walitti dhihaatanii waliin haasawaniiti turan. Yeroo waliin haasawan waraanni Somaalee hayyama malee biyya teenya seentan jedhaniin. Isaaniis nuti lafa teeysanirratti dogoggoraan buune. Akeekni keenya biyya teenya seennee mootummaa gabroomfataa Hayala sillaaseetiin loluufii malee dhimma biro tokkollee hin qabnu. Isin ammoo obboleeyyan keenya waan taataniif akkaataa biyya teenya nagayaan seennurratti nu gargaaraa jedhaniin. San booda nama isaanirraa wareegame awwaallatan. kana booda hoogganoonni waraana somaalee qaama isaanii olii wajjiin Radiyoo telegramaan waliin dubbachaa turan. Dhumarratti biyya teenya hayyama malee waan seentaniif meesha qabdan lafa kaayaa jedhanii, ega harkaa fuudhan booda haala nama gaddisiisuun,Qabsaa’oota Oromoo hunda mana hidhaa geeysan. Mana hidhaa isaanii guddaafii beekkamaa kan tahe Mandheeratti hidhan. Karoorri bobbaa biyya seenuu Qeerroo ykn Dargaggoo kan duraa haala kanaan osoo hin milkaawin fashale.
Imala murna 2ffoo:-
Bara 1973tti murni lammaffaa kan J/Elemoo Qilxuutiin hoogganamu Qawwee AK 47 magaalaa Adanirraa biyya Eritrea naannoo Assab lafa qubsuma Affaar bakka Kiloomaa jedhamu geeyffatan. San booda, naannoo Kiloomaa tanarraa ka’uudhaan ummata Affaar keeysaan Harargee Baddaa Cacar nagayaan seenan. Humni Obbo Elemoo Qilxuutiin hoogganamtu baddaa Carcar keeysatti, ummata dammaqasuu fi bifa maadheetti ijaaruu jalqabaniiti turan. Abbootii lafaa kan ummata cunqurfamaa hiraarsaa turanirratti tarkaanfii fudhachuudhaan, midhaan isaan kuufataniI turan ummata beelaweef raabsaa turan.Yeroo sanitti sirni Abbaa lafaa ummata hiraarsaa waan tureef, ummanni naannoo sochii isaanitti hedduu gammadanii deeggarsa isaaniif qaban battalumatti itti agarsiisan.
Sochii isaan taasisan dhagayuun mootummaan Haylasillaasee guddoo rifate. Naannoo isaan keeysa sochoo’an socha’anis mootummaan Haylasillaasee qorachuu eegale. akkuma bakka isaan jiran odeeysa qabatamaa arkatteen booda, humna daddafee dhaqqabaa (Faxnoo daraash) jedhamu itti bobbaafte. Lola waraanaa mootummaa Hayle sillaasee waliin yeroo dheeraaf taasifamee irrattis, Ajajaan humna sanii Obbo Elemoo Qilxuu wareegame. Isa waliin miseensoota keeysaa kanneen akka Obbo Hundee Sheek Umar Aliyyee fi kanneen birootiis waliin wareegaman. Miseensoonni hafaniis miidhaa lolli kun irraan geheen ummata keeysa faffaca’an. Lola waraana mootummaa Haylasillaaseetii fi Waraana Bilisummaa Oromoo jiddutti ta’een, waraana mootummaa Haylasillaaseerraa namni hedduun ajjeeffamuu irraa , sirnichi humni lakkooysaan xiqqaa tahe kun akkamitti waraana keenyarra miidhaa guddaa kana geeysisa jechuun ajajoota isaa goolaa turuu seenaatu dubbata.
yeroo sanitti qawween Obbo Elemo faa’an hidhatanii lolaniin qawwee Awtomatika AK47 waan ta’eef, waraanni mootummaa Haylasillaasee qawwee akkasii ijaanuu arkanii hin beekan. Gartuun lammaffaa murannoo cimaan nagayaan eega biyya seenee booda wareegama qaalii kafaleen qaanqee bilisummaa tan duraa qabsisuun seenaa qabsoo bilisummaa Oromoo keeysatti iddoo ol’aanaa qabate jira. Obbo Elemoo Qilxuu akka seenaan ibsutti baatii Hagayyaa bara 1974 Carcar bakka Xirroo jedhamutti wareegame. Bobbaan gartuu 2ffaa kuniis wareegamuu Obbo Qilxuutiin sochiin jalqabamee ture yeroofiis ta’u dhaabbate.Sochiin Dargaggootaa fi Qeerroo garuu hin dhaabbanne.
Oromoonni biyya keessaa fi biyyoota ollaa keessa jiran wareegama qaalii ilmaan Oromoo kafalanitti gaddi guddaan itti dhagayamullee qaanqee bilisummaa kan isaan qabsiisanitti gammachuu guddaatu itti dhaga’amee ture.Maqaan yeroof dhokifatanii Obbo Elemoo Qilxuu faa’an biyya seenanii lolaniiniis maquma Adda Bilisummaa Oromooti malee maqaa birootii miti. Ummata Oromoo kan eega biyya seenan dammaqsaa turaniis maquma Adda Bilisummaa Oromootiin ture. Akka hubatamuuf, yeroo Obbo Elemoo Qilxuu humna hamma tokko fudhatee Oromiyaa dirree bahaa seenu, Addi Bilisummaa Oromoo magaalaa Finfinnee keeysatti bara 1973 keeysa qaata lafa jala dhooksaan ykn icctiin ijaaramee ture. Ijaaramuu ABO kana ilmaan Oromoo kanneen lakkooysaan xinnoo tahan biratti haa beekkamuu malee ifatti bahee hin beekkamne. Addi bilisummaa Oromoo beektoota siyaasaatii fi sabboontoota Oromoo biratti ifatti bahee beekkamuun isaa bara 1976 yeroo sagantaa siyaasaa isaa wayyeeyse ykn fooyyeeyse booda tahuu seenaan ni ibsa.
Marroo Lammaffaaf Dirree bahaa bifa haarayaan saaquu,
Dargaggoonni ykn humni Qeerroo dura biyya seenuuf osoo yaalanii qabaman, hidhaa waggaa 5 (1970-1975) booda, mana hidhaatii gadi lakkifaman. Waan nama Ajaa’iibuu fi Mana hidhaatii bahuu isaaniif sababaa KAN taheef, sochii Jaal Elemoo Qilxuu faa’an biyya keeysatti dhageeysisanii ta’uu isaati. Yeroo san, mootummaan Somlaaliyaa sochii biyya keeysaa dhageenyaan, maqaa Oromootiin eega sochiin eegalamte isaan kana mana hidhaa tursiisuurra, yoo nuuf hayyaman namoota kana hidhaa baafnee itti dhimma bahuu nuuf wayyina jechuun gadi dhiifte. Miseensoonni mana hidhaatii bahan irra caalaan isaanii, biyyuma Somaaliyaa keeysatti of dhooysanii jiraachaa turan. Murna waggaa shan mana hidhaa ture keeysaa Jaarraa Abbaa Gadaa magaalaa Maqdashootti Mul’is Gadaa waliin walarkanii waliin haasawaa turan. J/ Mul’is Gadaa yeroo Obbo Jaarraa Abbaa Gadaatiin walitti dhufan kana, J/ Mul’is bara 1974 yeroo Obbo Elemoo faa’an wareegaman biyya Eritiraa dhaqee, Dhaaba ELF biratti leenjii waraanummaa fudhateeti ture.
Obbo Jaarraa Abbaa Gadaa haala biyya keeysa turee fi jiru yeroo sanitti mana hidhaa turee waan baheef odeeysa guutuu hin qabu ture. Kan haala waliigalaa biyya keeysaa beeku Jaal Mul’is Gadaa waan tureef isa waliin odeeysa bal’aa wal-jijjiirratanii turan. Eega odeeysa bal’aa waliif dabarfatan booda, murtiin irra gehan biyya seenanii qabsoo hidhannoo eegaluu dha. Karaa kamiin akka biyya seenan qorannoo barbaachisu eega xumuratanii booda Somaaliyaa karaa Hargeeysaatiin biyya seenuu murteeffatan. Akka kanaa Jaarraa fi Mul’is Maqdashoo ka’anii konkolaataan Hargeeysaa gahan. Hargeeysarraa ka’anii, magaalaa Booramaa keeysa bahanii daangaa cehan. Eega daangaa cehan booda magaalaa xiqqoo Jaarraa jedhamtu keeysa bahanii Oromiyaa Karaa Bahaa naannoo Jaarsootiin biyya seenan. Jaarraa Abbaa Gadaa fi Mul’is akkuma biyya seenaniin maadhee biyya keeysa jirtu qunnamanii turan. Maadhee biyya keeysa jirtu eega qunnaman booda, dhooysaan magaalaa Dirree Dhawaa seenan. Magaalaa Dirree Dhawaa keeysatti miseensoota maadhee qunnamuun hooganoota ABO Fifinnee jiran waliin qunnamtii tolftan. Hoogganoota biyya keeysaa magaalaa Finfinnee jiraniin ega walqunnaman booda, haala jiru irratti yaada waljijjirratanii turan. Dhumarratti wanni irra gehan dafanii dirree seenanii qabsoo hidhanoo eegaluu.
Dhawaataan waan irraa hir’atee guuttataa namaas ofitti dabalaa deemuu irratti waliigalan. Qabsaawaan ni kufa qabsoon itti fufa akkuma jedhamu waggaa 2 booda bara 1976tti dhaabichi qabsoo hidhannoo bifa haarayaan qindeeffatee itti fufuuf jalqabee ture.Akka kanaan Jaarrra Abbaa Gadaa (Abdu Kariim Ibraahim Haamid) fi Mul’is Gadaa ( Aadam Tukkaalee) ta’anii sulula Goobeelle baatii July bara 1976 keessa seenanii nama xiqqoon qabsoo hidhnnoo eegalan. Bara 1984 kaasees Waraanni Bilisummaa Oromoo Dirree dhihaa, kibbaa fi gidduu galatti bakkoota gara garaatti mooraa isaa saaqqate. Qabsaawaan ni kufa qabsoon itti fufa jechuuniis kanuma. Qeerroon har’a diina akka ibidda saafaa guggubaa fi Ummata isaaf wabii ta’aa jiru, SEENAA ka’umsa akkasii qaba. Sochiin Dargaggootaa fi sabboontootaa bu’ura Waraana Bilisummaa Oromooti. Sochiin walii galaa Oromiyaa keessatti bifa adda addaan gaggeeffame, Dhaaba Gaachana Ummata Oromoo kan ta’ee ABOf hundeedha. Sochiin Barattootaa gama hundaa siyaasa Addunyaa kanaaf bu’ura. Keenyas akkasuma. Mirga saba tokko deebisuufis ta’ee kaasuuf hundeedha.
Dhalooti har’aas seenaa boonsaa kana itti fufsiisuuf falmaa hadhaawaa gaggeessaa jira. Sochiin Qeerroo Biyya keessaa fi addunyaa irratti gaggeeffamaa jiru bu’ura jabaa qaba. Kan abbaan fe’e lafaa ka’ee isa doorsiisuuf yaaluu miti. Dhalooti sochii qeerroo akka abidda saafaa finiinsaa jirus, kan yeroo fi haalaan mo’amee waadaa Ummata isaaf seene cabsuu miti. Imaanaa wareegamtoota isaa cabsuus miti. Qeerroon Seenaa Abbootii isaa Injifannoon akka Goolabu shakkiin hin jiru. Seenaan kun , Seenaa Qabsoo Ummata Oromoo akka Galaanaa bal’atu keessaa faldhaanaan amma qicachuuti. Seenaan yoomillee ta’u seenaadha. Dhalooti har’aa seenaa kaleessaa irraa haqa jiru hubatee of bara. Seenaan kun dhaloota har’aaf akka tolutti, Abbootii isaa caalaa socha’ee Bilisummaa isaa akka goonfatuuf kan dhihaateedha malee , guutummaa sochii bara Sanaa kan bakka bu’uu miti. Seenaa gabaabduu kana kanan irraa dhugeeffadhe , barruu seenaa qabsoo ABO irraa fi Jaal Araarsoo Biqilaa irraati. Galatoomaa !
Nama saba ofiif Seenaa hojjatu nu haa taasisu !
Nama Seenaa saba isaa himaa, katabaa fi Barsiisaa jiraatu nu haa taasisu !
Nama Seenaa Ummata isaa salphisu nu hin taasisiin !
HORAA BULAA !!!
SEENAA Y.G(2005)


text:
Posted on August 5, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO
Ummatoota Sobaa Jiraachuun Dhaabamuu Qaba! Ummatoota Sobaa Jiraachuun Dhaabamuu Qaba! Ibsa ABO ABOn gaaffiin ummata Oromoo deebii bu’uraa hanga hin argannetti rakkoolee mirgaan gadii irratti xiyyeeffatuun barbaachisaa akka hin tahiin hubachiisa. Mootummaan Wayyaanee/IHADG ajandaa malaammaltummaa kan kaasee jiru dhugumaan furmaata itti gochuuf osoo hin taane qalbiin lammiilee kanaan akka qabamu…
/
Continue reading →
Posted on July 30, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO
Nagaa Waaraan Madda Rakkoo Dhabamsiisuun Argama (Ibsa ABO) Madda rakkoo hundaa kan tahe sirna gabrummaa dhaalee kan waggaa 26 ol ummata fixaa fi wal ficcisiisaa jiru Wayyaaneen hanga aangoo irraa hin buufamnetti walitti bu’insi ummatotoaa kan itti fufu tahuu qalbifatuu feesisa. Nagaa booressuun of jireessuun mala bittootni itti gargaaraman tooftaa…
/
Continue reading →
Posted on July 11, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO
Gibiraa fi Qaraxni Bittoota Irroomsu Mormamuu Qaba (Ibsa ABO) Addi Bilisummaa Oromoo (ABO)n Gibiraa fi qaraxa humnaa olii, loogummaa irratti hunda’e bifa duulaan daldaltootaa irratti fe’amaa jiru ni balaaleffata. Addatti ammoo gibirri humnaa olii kun haa tahu jedhamee daldaltoota saboota biroo daldalaa ala gochuu fi saamicha qabeenya isaanii irratti kan…
/
Continue reading →
Posted on July 2, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO, Infoo Deeskii ABO
Ummanni Oromoo Karoora Maastar Pilaanii Finfinnee Toftaa Jijjiirratee Hojiirra Oolfamuuf Jiru Gonkumaa Hin Eyyamu! Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo Jidduu kana Mootummaan Wayyaanee karaa “Kaabinee Ministirootaa” baanuun wixinee labsii faayidaa addaa Oromiyaan Finfinneerraa qabdu jedhu baaseera. Akka ibsa gartuu faashistii kanaan baheetti wixineen labsii kanaa raggaafamuudhaaf Mana Maree Bakka Bu’oota Ummatootaaf…
/
Continue reading →
Posted on June 30, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO
Human Rights: Ummatootiin Cunqurfaamoo Mana Maarii Scotland keessattii Konfransii fi Walgahii Maarii adda adda gaggeeffatan. Bakka Bu’aan ABO Walgahii kanaa irratti haala deemsa QBO ilaalchissee haasa godhee By Dr. Shigut Geleta Jaarmaan Agobaraa Ummatotaa cunqurfamoo kan tahe “The Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO), Jaarmaa “Third Generation Project (TGP)” fi…
/
Continue reading →
Posted on June 7, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO
Amharic Version Bittootni Itophiyaa seenaan ummata Oromoo, aadaa fi afaan isaa akka hin dagaagne, hin baratamnee fi hin beekamne taasisuu irratti baroota dheeraaf hojjatan. Dhabama aadaa, afaanii fi seenaa ummata Oromoo irratti kan ofii dagaagfatuun akeeka bittootaa waan tureef wanneen eenyummaa Oromoo mul’isan hundi ugguramoo kan ittiin hin baratamne, ittiin…
/
Continue reading →
Posted on May 6, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO, Infoo Deeskii ABO
Finfinneen Lafa Oromoo ti! ADDA BILISUMMAA OROMOO OROMO LIBERATION FRONT (Ibsa ABO) Mootummoonni Itoophiyaa dhufaa-dabraan ummata Oromoo fi cunqurfamtoota Impaayerattii keessaa biroo diinagdee fi siyaasaan moggeessuuf saamicha lafaa akka imaammatoota isaanii keessaa isa tokkootti dhimma itti bahan. Qonnaan bultootni Oromoo miliyoonotaan lakkaawaman dachee akaakilee-abaabilee isaanii irraa buqqifamuudhaan tajaajiltoota murna aangoorra…
/
Continue reading →
Posted on April 21, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO
Killee Bofa Irraa Wucii Lukkuu hin Eegan (Ibsa ABO) Ebla 18, 2017 gabaasaa “Komiishina Mirga Namoomaa Itophiyaa”, Mana Marii mootummaa Wayyaanee/EPRDF irratti dhihaateen, gaaffii karaa nagaa ummata Oromon dhihaataa turee fi Ayyaana Irreechaan wal qabatee lammiileen Oromoo ajjeefaman 462 tahuu, bulchiinsa Amaaraa keessaa 140, Ummatoota Kibbaa irraa 34 ajjeefamuu gaafatamaan…
/
Continue reading →
Posted on April 13, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO, Infoo Deeskii ABO
ADDA BILISUMMAA OROMOO OROMO LIBERATION FRONT Hawaasni addunyaa kamiyyuu, gootota isaa gabrummaa osoo irraa faccisanii kufan, bilisummaa ummata isaaniif lubbuu isaanii dabarsan, haqaa fi dimokraasii ummata isaanii kabajsiisuuf jecha farreen dimokraasiin wal qabanii lubbuu isaanii wareegan guyyaa itti yaadatu guyyaa wareegamtootaa qaba. Ummatni Oromoos akkuma ummata addunyaa kamiiyyuu guyyaa Gootota…
/
Continue reading →
Posted on March 31, 2017 by admin and saved under Ibsa ABO, Oduu Gara Garaa
Ibsa Koree Hojii Raawwachiiftuu Tumsa Ummatootaa Bilisummaa fi Demookraasii (TUBD) PEOPLES ALLIANCE FOR FREEDOM AND DEMOCRACY (PAFD) Koreen Hojii Raawwachiiftuu Tumsa Ummatootaa bilisummaa fi dimokraasii walgahii isaa dhaabbataa lammaffaa Bitootessa 28 hanga 29, 2017 adeemsifatee jira. Tumsi Ummatootaa Bilisummaa fi Dimokraasii tumsa dhaabota bilisummaa shanii, Sochii Bilisummaa Ummatota Banishangul, Sochii…
/
Continue reading →


text:
Hiikkaa Jechoota Afaan Oromoo
Jechootni hiika addaa addaa qabu, Isaan keessaa haala armaan gadiin mee haa ilaalluu:
1. Hiika Sirrii / kallattii: jechi tokko uumaadhaan hiika isaa kan beekkame kan namni hunduu itti waliigale moggaasa ganamaa jechuudha.
Fkn: Hoolaa – Beeylada manaa kan miilaa afur qabu, kan foon isaa nyaatamu
Biddeena – Midhaan irraa kan tolfamu, ija ija kan qabu, kan nyaatamu. fi kkf
2. Hiika Dubbii: Hiikni dubbii kun hiika sirrirratti kan rarra’e fi kan muuxannoo hawaasicha fayyadamuu wajjiin deemudha.
Fkn: Leenca – Jabaa jchuudha
Waraabessa – Kan Garaa jaalatu jechuudha.
3. Hiika Galumsaa/ bakka galamaa: Kunimmoo yeroo jechootni himoota adda addaatti galuudhaan hiika adda addaa qabaatani kan uumamuudha.
Fkn: Jecha ‘dhahe’ jedhu yoo ilaalle:
a) Daa’imni sireerraa lafa dhahe. —>Sireerraa kufe akka jechuuti.
b) Caalaan uleen lafa dhahe. —> Rukute/reebe akka jechuuti.
c) Abdiisabaa bineensa faana dhahe. —–> duuka bu’e, hordofe, barbaade akka jechuuti.
d) Ani rakkannaan Mootiin mala naa dhahe. —> Furmaata naaf barbaade, akka jechuuti
e) Caalaan bullukkoo dhundhumaan dhahe. —> safare akka jechuuti
4. Hiika galmee jecchootaa: Hiika galmee jechootaa kan jedhamu, hiika jechootaa kanneen armaan olitti ilaalle kan of keessatti
qabatu ykn immoo hiika galmee jechootaa irratti kennamu jechuudha.
- 279Shares
- Tweet


text:
Alabaamaan godina Amerikaa 50n keessaa tokko.Godina qabsoon bilisummaa Amerikaa itti jalqabde beekamti.
Karaan guddaan mana amantii Kiristaana Baptisti magaalaa Birmingham jala bahu ka amma muuziyeemii tahe bara 1960 keessa waajjira qabsoo Martin Luther King fa’a.
Godina kana haga guddaan paartii Rippaabilikaan faatti bulchaa bahe.Akka tun harkaa hin baane ammoo paartiin Rippaabilikaan faatii kalee woma hedduun falatan.
Taatullee eda galgala akka warrii fedhu hin taaneef.Miilota pirezidaanti Tiraampi fa ammoo eda galgala lafatti itti chocho’e.
Hujii tana nama lamatti irratti wal dorgome.Roy Moore(abbaa seeraa mana murtii walii galaa godina Alabaamaa ka durii) fi Doug Jones(abbaa alangaa addaa godina Alabaamaa ka durii)ti.
Alabaamaa keessaa senetera tahanii filamuun siyaasaa Amerikaa waan hedudun jijjiira.Filannoo tana irratti pirezidaantii Obaamaan akka ummatii bahee Jones filatu gaafate. “Tun waan itti callisanii miti,” jedhe.
Pirezidaanti Tiraampi ammoo akka Moore filatan ummata kadhate.”Bahaa Moore filadhaa.”
Fulaa amma irratti wal dorgoman tana Jeff Sessions, ka amma abbaa alangaa addaa Amerikaa tahetti keessaa oli guddate.
Moore,namichii paartiin Rippaabilikaan dorgommii tanaaf dhiyeeffatte nama waan hedduun himatan.
Gaafa gannii isaa 30 intala dubraa ganna 14 waliin rafuuf kadhatee fi walumattu nadheen torba taatutti Moore itti gaafatama mootummaa ka qabuu jedhee akka isa waliin rafan gaafate jedhanii himatan.Namii akkanaa biyya bulchuu hin dandahu jedhanii akka qoratan gaafachaa bahan.
Tanuma keessaa pirezidaanti Tiraampi akka ummatii bahee isa filatu ummata gaafate.Kun ammoo Tiraampii fi bulchiisa isaatuu maqaa hamaa tahe.
“Nama ijoolleen qahee baqattu akkamitti biyya bulcha?” jedhaniin.Woma taateefuu paartiin filannoo kalee ta akkasii keessatti Jones moo’e.
"Maruma martee dorgommiin tun ulfinnaa fi kabajatti deebiti.Maruma martee filannoon tun olnaatummaa seeraatiif dorgoman.Akka namii Alabaamaa cutii Alabaamaa keessaa qooda qabaatu tolchuuf,” jedhe moo’atee jennaan.
Jones harka 49-9 argatee moo’e.Ammajii dhuftu hujii jalqaba.Akkana jechuun barcuma Senetii Amerikaa haga guddaan harka paartii Rippaabilikaan hin jiraatu.
Akka kanaan Rippaabilikaan Senetii Aemrikaa keessaa nama 51 Demokiraati ammoo nama 49 qabaatti.
Akkana jechuun paartiin Tiraampi faati akkuma durii kaan akka feete seera guddaa ufumatti hin buufatattu.
Demokiraati Senetii Alabaamaa moo’uun ammoo bulchiinsa pirezidaanti Tiraampitti lafa gara galche.Jonesii fi paartii Demokiraati faatii ammoo “hujiin guddoon kunoo amma jalqabde,” jedhan


text:
FOROFORII (Subhoerric dermatitis)
Foroforiin dhukkuba gogaa kamiyyuu caalaa hawaasa keesatti
argama, umurii hundaa huba, takka ni dhufa takka ni deema malee
guutummaatti qoricha takkaan hin dhiisu.
1. Shaampoo qabiyyeewwan kana of keessaa qabaniin rifeensa
dhiqachuu. Isaanis: Tar, antifungal antibiotics, Zinc pyrithione,
selenium sulfide. Hunda isaanii qabaachuu baatus shampoon
fayyadamnu tokko yokaan lamaan isaanii yoo ofirraa qabaate
gaariidha.
2. Qorichoonni akka steroid scalp lotion fi anti-fungal garaa garaa
kennaman ni balleessu.
3. Yoo wal’aannu haga mallattoon isaa badutti qofa ta’uu qaba.
Sababni isaas erga nurraa badee booda itti fufanii yaaluun yeroof
qarshii fixuu malee akka deebee hin dhufne waan hin ittifneef.
4. Qaama fi rifeensa keenya yeroo yerootti dhiqachuun waan akka
zayitaa sebum kan qaamni keenya oomishu kan dhukkuba kanaaf
haala mijeessu dhabamsiisuun hedduu gargaara.
5. Dhumarratti mana yaalaa deemnee yoo nurraa baduu dide
qorichoota biraa fayyadamuun ni danda’ama.
6. Walumaa galatti foroforiin sirritti yaalamee fayyuu danda’a. Akka
deebI’e namatti hin deebine gochuun garuu rakkisaadha.
DR.GURMEESSAA
Fayyaan Faaya.


text:
Koomiishinichi guyyaa har’aa ibsa laaten, deeggarsi lammiin lammiif taasisu cimee akka itti fufe eerera.
Koomiishinarri koomiishinichaa obbo Makoonnan Leenjisaan akka jedhanitti, lammiin naannichatti hongeen miidhame deeggarsa midhaan nyaataa argachaa jira.
Dhaabbileen addaddaas naannichatti lammiilee hongeen miidhamaniif deeggarsa maallaqaa taasisaniiru.
Yuunvarsiitiin Naannoo Oromiyaa Birrii 605,529, Yuunvarsiitiin Adaamaa Birrii miiliyoona 2, Dhaabbanni Bosonaa fi Bineensota Bosona Oromiyaa Birrii miiliyoona 1, Biiroon Qonnaa fi Qabeenya Uumamaa Oromiyaa Birrii miiliyoona 1.1, Biiroon Dargaggoo fi Ispoortii Oromiyaa Birrii 500,000, Biiroon Dhimmoota Koominikeeshinii Oromiyaa Birrii 331,624, Intarpiraayiziin Hojiiwwan Bishaan Oromiyaa Birrii miiliyoona 1, Intarpiraayiziin Driiliingii Oromiyaa Birrii 300,000, Koomiishiniin Misooma Naannoo Horsiisee Bulaa Oromiyaa Birrii 263649.16, Koomiishiniin Hoggansa Sodaa Balaa Oromiyaa Birrii 234,872, Godinni Shawaa /K/Lixaa Birrii 265,000, Sh/Lixaa Birrii 305,000, Sh/Kabaa Birrii 312,470; waligalaan Birriin miiliyoona 8,359,420 galii taasisaniiru.
Dabalataanis, Ganna kana sababa roobatiin lolaan akka miidhaa hin qaqqabsiisne, koomiishinichi ittisa duursaarratti xiyyeeffatee hojjechaa akka jiru beeksiseera.
Ifaa Dalasaa


text:
የኦሮሞ የነፃነት ትግል ከየት ተነስቶ ወዴት እየሄደ ነው? – ትላንት የነበሩት፣ ዛሬ ያሉትና ወደፊት የሚኖሩት ፈተናዎች – ብርሃኑ ሁንዴ, Bitootessa 30, 2018 … Read More »
On the Election of Dr. Abiy Ahmed as EPRDF Chairman By Caala Ibsa Oromo, March 30, 2018 After extended, closed-door meetings, the Ethiopian Peoples’ Revolutionary Democratic Front (EPRDF) Council announced the selection of Dr. Abiy Ahmed as the Chairman of… Read More »
Mootummaan Wayyaanee/EPRDF Mootummaa Uummataa Miti! Filatamuun Dr. Abiyyi Ahimadis Gaafii Oromoo Dhiigni Sabboontota Meeqaa Itti Dhangalahaa Tureef Deebii Hin Ta’u! Baarentuu Gadaa, Bitootessa 30, 2018 Weerartoonni, koloneeffattoonni, abbootin irree fi saamtoonni yeroo baayyee akka mootummaa uummataan jaalatamanii fi filatamaniitti of… Read More »
SBO Sagalee Bilisummaa Oromoo, Bitootessa 30, 2018 SBO: Bitootessa 30, 2018. Oduu, Ibsa ABO Haala Yeroo Irratti Fuuleffatee fi Hiriira Mormii Hawaasni Oromoo Awustiraaliyaatti gaggeesse ilaalchisuun gaaffii fi deebii Pirezdaantii Hawaasa Oromoo magaalaa Meelborn waliin taasifame
Sagalee Qeerroo Bilisummaa Oromoo, Bitootessa 30, 2018
Ibsa Ejjennoo Qeerroo Matakkal Asoosaa irraa Bitootessa 30, 2018 Uummanni Oromoo naannoo Beenishaangul Gumus bakkoota Matakkal, Wambaraa, Gaalessaa fi Asoosaa jiraatu Waggoota Dheeraaf saboota biro naannichaa wajjin wal dandauun, wal kabajuun akkasumas Aadaafi Duudhaa Uummata Oromoo naannicha waliin qooddachuun nagayaan… Read More »