text:
Dhiiga
Dhiigni dhangala'aa qaama bineensotaa keessatti argamu kan wantoota barbaachisaa ta'an kan akka niwuutireentii fi ookisijiinii seelotaaf geessu fi akkasumas xurii yeroo meetaboolizimii ummamu seeliiraa guuree hoofu.
Bineensota lafee dugdaa qaban keessatti, dhiigni kan inni qabatu seelii dhiiga kan pilaasmaa dhiigaa kessatti qabamee jiru. Pilaasmaan, kan dhangala'aa dhiigaa keessaa 57% qabatu, irra caalaan isaa bishaan yoo ta'u(92%), dabalataan pirootiinii, giluukoosii, hormonii, ayonii albuudotaa (mineral ion), kaarbon daayi'oksaayidii fi seeloota dhiigaa mataasaanii qabata. Pirootiiniin pilaasmaa inni guddaan albumiin yoo ta'u faayidaan isaas dhiibbaa dhiigaa too'achuudha. Seelonni dhiigaa kan akka seelii dhiiga diimaa, fi seelii dhiiga adii of keessaa qaba; pilaatileetii fi luukossayitiis dabalate. Seeliin heddumminaan baayyatee dhiiga bineensota lafee dugdaa qaban keessatti argamu seelii dhiiga diimaati. Seelin dhiiga diimaa hemoogiloobiinii of kessaa qaba. Hemoogiloobiiniin pirootiinii ayirenii of keessaa qabu yoo ta'u ooksijiinii qaama keessaa deddeebisuuf tajaajila. Hemoogiloobiiniin ooksijiinii seelii isaatti qabsiisunii fi akka inni dhiiga keessatti makamu gochuun ooksijiinii qaama keessa facaasa. Karaa biraa, kaarbon daayi'oksaayidiin guutumaan guutummaatti seelin alatti pilaasmaa keessatti bulbulamee akka baayikaarboneet ayon (bicarbonate ion) socho'a.
Dhiigni bineensota lafee dugdaa qabanii bifti isaa yoo ookisijiinii qabaate diimaa ifaadha. Bineensonni tokko tokko, kan akka moloskootaa fi Kirastaashiyaan, ooksijiinii baachuuf heemoogiloobiinii odoo hin taane heemoosaayaninitti fayyadamu. Ilbiisonni fi moloskoonni tokko tokko dhiiga odoo hin taane dhangala'aa heemooliimfii jedhamu fayyadamu. Garaa garummaan isaanis heemooliimfiin sirna dhangala'aa cufamaa kessatti kan qabatame miti. Ilbiisota baayyee keessatti wanti akka dhiigaa kun molokiyuulii ooksijiinii baatu kan akka heemoogiloobiinii hin qabu sababiinsaas qaamni isaanii xiqqoo waan ta'eef qoonqoon/tiraakiyaan (trachea system) isaanii ooksijiinii dhiyeessuuf ga'aadha.
Bineensota lafee dugdaa qaban keessatti, sirna ittisaa kan seelii dhiiga adiirraatti hundaa'e qabu. Seelin dhiiga adii, qaamni dhukkubbaan akka hin qabamnee fi maxxantoota akka ofirraa ittisuuf garaara. Pilaatileetin dhiigni akka itituuf gargaara. Kunimmoo yeroo qaamni madaa'e, dhiigni baayyen akka hin dhangalaane dhorka. Aritiropoodonni, hemoolimfii kan qaban, qaama ittisaa isaanii keessaa hemoosaayitisii qabu.
Dhihigni onneedhaan dhiibbamuudhaan hidda dhiigaa hordofee qaama keessa tatamsa'a. Bineensota somba qaban keessatti, aarteroonni dhiiga ooksijiinii qabu tishuuwwaaniif yoo geessan, veenonnii ammoo kaarbon daayi'oksaayidii, kan yeroo meetaabolizimii ummamu, tishuuwwaniirraa guurani gara sombaa geessu.
Contents
Faayidaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Dhiigni qaama keessatti faayidaa bayyee kenna. Isaan keessaa:
- Ooksijiinii tishuuwwaniif dhiyeessuu (heemoogiloobiinii, kan qaama dhiiga diimaa ta'etti qabatee)
- Niwuutireentii kan akka giluukoosii, aminoo asidii, fi faattii asidii dhiyeessuu(dhiiga keessatti bulbulamee ykn pirootiinii pilaasmatti qabatee, fkn liippiidii dhiigaa)
- Xuriiwwan akka kaarbon daayi'oksaayidii, fincaanii fi laaktiik asidii balleessuu
- Tajaajila immiyuunii - seelii dhiiga adii tamsaasuu fi antiibodiidhaan farra qaamaa kan alaa seene adda baasuu
- Ko'aaguleeshinii - kan yeroo hiddi dhiigaa cite ummamuu fi dhiigni akka hin dhangalaane dhowwu
- Hojii ergaa dabarsuu - hormonii dabarsuu fi ergaa miidhama tishuu dabarsu
- PH qaamaa too'achuu
- O'a qaamaa bu'uuraa too'achuu
- Tajaajila hayidirooliksii
Qabiyyee Dhiiga Namaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ulfina qaamaa namaa keessaa dhiigni dhibbeentaa 7% ta'a, densiitiin (density) isaa kan giddu galeessaa ammoo tilmaamaan 1060kg/m3, kunis densiitii bishaan qulqulluuitti (1000kg/m3) baayyee dhihaata. Namni guddaan, dhiiga naannoo liitira 5 ta'u qaba (1.3 gal), kunis pilaasmaa fi seelotaa dhiigaa adda addaa of keessatti qabata. Seelonni dhiigaa kun erritirosaayitis (erythrocytes) (seelii dhiiga diimaa, SDD), luukosaayitis (leukocytes) (seelii dhiiga adii, SDA), fi tirmboosaayitis (thrombocytes) (pilaatileetota) of keessaa qaba. Baayyinaa dhiigaa keessa, seeliin dhiiga diimaa dhibbeentaa 45%, pilaatileetiin dhibbeentaa 54.3%, seeliin dhiiga adiimmoo dhibbeentaa 0.7% qabata.
Seelota[edit | Lakkaddaa gulaali]
Dhiigni maayikirooliitiriin tokko wantoota armaan gadii qabata:
- Erritirosaayitis 4.7 hanga 6.1 million (dhiira), 4.2 hanga 5.4 million (dhalaa):[5] Seelonni dhiiga diimaa heemoogiloobiinii qabu, kunis ooksijiinii qaama keessa tatamsaasa. Seelonni dhiiga diimaa, kan gosa dhiiga sanaa agarsiisu waan gilaayikoopirootiinsi waan jedhamu ofirraa qabu. Baayinnii seelii dhiiga diima baayyina dhiigaa keessaa dhibbeentaa 45% ta'a.
- Luukosaayitis 4,000–11,000:[7] seelonni dhiiga adii sirna ittisa qaamaa ti; isaan seelota dulloomanii fi seelota rakkoo qaban ni balleessu. Akkasumas, wantoota alaa qaama keessa seenan kan dhibee fiduu danda'an hunda irratti duulu. Kaanseriin luukoosaayitiis lukiimiyaa jedhama.
- Tirmboosaayitis 200,000–500,000:[7] pilaatileetis jedhamaniii ni waammamu. Hojiin isaanii inni guddaan yeroo qaamni madaa'e dhiigni baayyeen akka hin dhangalaneef jecha dhiigni akka ititu godhu. Faayibriniin itita dhiigaa pilatileetiitti fayyadamee xaxoo uuma.
Pilaasmaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Baayina dhiigaa keessa dhibbeentaan 55% pilaasmaa dha. Pilaasmaan dhangala'aa dhigaati, bifti isaas keello dha. Baayyinni pilaasmaa namarratti giddu galeessaan liitira 2.7-3.0 ta'a. Pilaasmaan dhangala'aa kan 92% bishaan, 8% pirootiinii pilaasmaa dhiiga, fi wantoota biraa xiqqoos of keessaa qabudha. Pilaasmaan niwuutireentii bulbulame kan akka Gulukoosii, aminoo asidii, fi faattii asidii (kan dhiiga keessatti bulbulamee ykn pirootiinii pilaasmatti qabatee) qaama keessa facaasa, akkasumas xuriiwwan akka kaarbon daayi'oksaayidii, yuuriyaa, fi laaktiik asidii fuudhee akka gatamuuf hoofa.
Qabiyyeewwan baayyee barbaachisaa ta'an kan biraa keessaa muraasni:
- Serum albumin
- Blood-clotting factors (to facilitate coagulation)
- Immunoglobulins (antibodies)
- lipoprotein particles
- Various other proteins
- Various electrolytes (mainly sodium and chloride)
Jechi siiram jedhu pilaasmaa pirootiinin ittichu (kan dhiigni akka ititu godhu) keessaa baafame ibsa. Pirootiinin siiramii keessatti hafe albiyumiin fi immiyuunoogiloobuliinsi dha.
Reenjii Dhiphaa Gatii pH[edit | Lakkaddaa gulaali]
PH dhiiga qaphxii 7.35 hanga 7.45 gidduu akka turu ni too'atama, gatiin kunis dhiigni xiqqoo beezawaa ta'uu isaa agarsiisa. Dhiigni gatii PH 7.35 gadi qabu asidaawaa dha, kan 7.45 ol qabu ammoo beezaawaa dha. PHn dhiigaa, dhiibbaa gartokkee ooksijiinii (pO2), dhiibba gartokkee kaarbon daayi'oksaayidii (pCO2) fi HCO3− tooftaa gara garaat homeostaticn too'atamu, kunis dhiibbaa isaanii karaa sirna argansuu fi sirna fincaanitin erguun walqixxummaa asidii-beezii dhiigaa fi argansuu too'atu. Qorannoon gaazin dhiiga aarterii keessaa kana safaruu danda'a. Dabalataanis, pilaasmaan hormonoota erga isaani tishuu adda addaatti dabarsuuf deeman of keessaa qaba.
Dhiiga Warra Lafee Dugdaa Qabanii Hoosiftoota Hin Taane[edit | Lakkaddaa gulaali]
Dhiigni namaa dhiiga hoosiftootaatiif akka fakkeenyaatti kaafamuu danda'a; gauu garaagarummaan baayyina seelii, guddina isaanii, caasaa pirootiinii, fi kkf sanyii tokkorraa sanyii biraatti gargar ta'uu danda'a. Bineeldota lafee dugdaa qaban kan hoosiftoota hin taane keessatti garuu, garaagarummaa ijoo ta'etu jira:
- Seelonni dhiiga diimaa kan bineeldota lafee dugdaa qabaatanii hoosiftoota hin taanee bifaan battee yoo ta'u niwuukilaayii seelii isaani qabatanii turu
- Baayyinaa fi gosa seelota dhiiga adii irratti garaagarummaa guddaatu jira; fakkeenyaaf, acidophils amma namarratti argaman caalaa baayyatanii argamu
- Pilaatileetin hoosiftoota qofarra jira; warra lafee dugdaa qaban kan biraarratti, seelota xixiqqoo maramaa ta'an kan thrombocytes jedhamanitu akka dhiigni ititu godha


c: text/html

text:
Himatamtichi Daandii xiyaaraa Itiyoophiyaatti bara 2000 irraa eegalee gargaaraa balaliisaa ta’uun mindeeffamee hojjetaa akka ture himannaa dhiyaateen eerameera.
Borumtii Guraandhala 10 bara 2006tti halkan keessaa sa’aatii 7:30 yoo ta’u xiyaara booyingii lakkoofsisaa ET-702 keessatti imaltoota 202 yaabbachiisuun balaliisummaa lammii Xaaliyaaniin Finfinneedhaa gara Suudaaniin Xaaliyaan Roomitti imalli eegalmeera.
Balaliisaa muummeen gara mana qulqullinaa akkuma deemaniin himatamtichi kutaa too’annoo balali’aa gara keessaatiin cufuun xiyaaricha too’annoo ofii jala akka taasise himannaa dhiyaateen himammeera.
Gareen balali’aa balbala akka banuuf wayita gaafataniin adabattanii hin teessan taanaan xiyaaricha irratti tarkaanfiin fudhadha jedhee doorsiisuun iddoo ga’uumsa xiyaarichaa jijjiirsisuun gara Siwiizarlaand imaluun Janeevaa akka qubatu taasiseera.
Kanaanis abbaan alangee federaalaa iddoo himatamtichi hin jirretti dhaddacha yakka 20ffaa mana murtee ol’aanaa federaalaatti karaa seeraan alaatiin xiyaara imalarra jiru qabachuun ykn.danquun xiyaarichi qilleensa irratti oliifi gadi akka jedhu taasisuun iddoon dhiyeessii nyaataa imaltootaa akka gaggaragalu taasiiseera yaad jedhu kaasuun gocha seeraan alaa raawwateef xiyaarri imallarra jiru haala yaaddessaarra akka bu’u taasiseera jechuun himateera.
Himatamtichi Gaazexaa Addis Zamaniin waamichi taasifamuufis waan hin argamneef iddoo inni hin jirreetti ragaan abbaa alangee dhaga’ameera.
Kanaaf har’a dhaddachichi galmee himannaa qorachuun himata isa tokkoon balleessaa qaba kan jedheen yammuu ta’u himata lammaataa meeshaafi iddoon nyaataa akka gaggaragalu taasiseera jedhu miidhaan Namarraan ga’e waan hin jirreef jechuun fashaleesseera.
Himatamtichi gocha badii ittiin raawwataeera jedhamerratti adabbii murteessuuf Bitooteessa 11 bara 2007tti dhaddachichaan beellamni qabameera.Xilaahuun Kaasaatu gabaase.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gurraandhala 26,2012 Jimma
Barattoota Oromoo yuunivarsiitii Jimmaadhaa mana hidhaatti ukkaamsan mootummaan Wayyaanee mana hidhaatti hambisuuf dabballoota isaa fi uummata nagaa dirqamsiisee ragaa sobaa irratti baase.Barataa Moo’eeraa
Lammaa fi Barataa Wubisheet Zalaalam irratti jaleen Wayyaanee mooraa University Jimmaa Inspector Kaalib Abbaa Tamaam kana jedhamu hojjettoota fi barattoota mooraa University Jimmaa saddeet dabalatee raga sobaa sabboontotaa fi barattoota Oromoo irratti bahee jira.Kan nama ajaa’ibu namootni barattoota kanneen irratti ragaa bahan kanuma ijaan barattoota kanneen ijaan arganii hin beeknee fi gariin dirqamaan tahuu qeerroon ifa godhee jira.Hojii diinaa waan taheef baay’ee kan nama gaddisiisu tahus bittaa umrii dheereffachuuf shira abbaa irreen xaxaa oolu irratti dammaquun tokkummaan qabsoo jalqabame akka galmaan geenyu dargaggoonni Oromoo University jimmaa dhammatu.


text:
Yeroo dheeraaf Waltajjii Marii Oromoo, jechuun kan of waamaa ture - gurmuun hoogganootaa fi miseensota ABO duraanii dhaabba haaraa Adda Dimookitaatawa Oromoo jedhamu hundeessuu isaa turban dabre beeksisee jira. Bilisummaa, murtii-haqaa fi Dimookitaasummaa uummata Oromoo fi saboota Itiyoophiyaa ka biroof mirkaneessuuf ka qabsaa’u ta’uu beeksise, dhaabbatni haaraan kun.
Mirga nam-tokkee fi mirga waloo mirkaneessuun dhimma ijoo itti fuuleffate ta’uu illee ibsi dhaabichi baase addeessee jira.
Dura-taa’aan dhaabichaa – Obbo Leencoo Lataa ejjennoo dhaabichaa ennaa ibsan “Itiyoophiyaan eega dhalattee jalqabee haga ammaatti Impaayera. Impaayerummaa ishee kana jijjiirree bakka sanaa biyya saboota hundaahuu wal-qixxee tajaajiltu, eenyummaa saboota hundaahuu wal-qixa mul’istutti akka jijjiiramtu gochuu dha – ejjennoon keenya. Kunis yoo biyyattiin federeeshinii sab-danuu dhugaatti jijjiiramte dhugooma, jennee amanna,” jedhan.
Mirga Hiree-murteeffannaa Uummata Oromoo, kan ABOn akka sagantaatti lafa kaayyatee jiru irratti maal akka dhaaba isaanii adda godhu ennaa ibsanis, “Hoogganoonni ABO yeroo ammaa hiikkaa Hiree-murteeffannaa gara Rippublikii Dimookitaatawa Oromiyaa hundeessuutti galchan. Nuti kan jennu immoo kun qajeela dha, garuu kan Oromoof wayyu hiikaa hiree-murteeffannaa ka biraa yoo goone. Sunis sabootaa fi namoota bulchiifamoo turan gara sabootaa fi namootaa amba yokaan “CITIZENS” ta’aniitti jijjiiruu dha. Hundeen hiree-murteeffannaa isa kana – ka jedhu,” – jedhan – Obbo Leencoon.
Kanaa fi dhimmoota ka biroo irratti gaaffii fi deebii Obbo Leencoo Lataaa waliin geggeessame ka sagaleen as irra jiru dhaggeeffadhaa


text:
WASHINGTON,DC— Haala qabinsa mirga dhala-namaa biyyyoota Addunyaa iratti gabaasaan Yunaayitid Isteets waggaa waggaatti baastu ka marsaa ammaa dhiheenya ifa bahe.
Mootumooni biyyoota Addunyaa hedduun, mirgawwan dhala-namaa irra dhiibbaa kaayaa jiru, jedha gabaasaan kun. Biyyoonni dhiittaa mirga dhala-namaa geggeessuutti qeeqaman kunis, kanneen sabatiinsa siyaasaa hin qabnee fi sirna mootummaa abbaa irree jalatti qabamanii jirani – jedha – gabaasaan kun.
Waggaan dabarsine kun, jechuun, barri 2013 bara fixiinsi fi dhiittaan mirga dhala-namaa hamaan itti geggeessaman ta’uu ka dubbatu, gabaasaan Ministirii Dhimma Alaa Yunaayitid Isteets kun, Sooriyaa, Ripublikii Afrikaa Waaltaa, Maalii, Somaaliyaa fi naannoolee ka biroon waraansa keessatti lubbuu dhabaa, hariyatamaa, mirga isaanii mulqamaa lubbuu isaanii dabarsan – jedha.
Addunyaa kana irrati biyya haalli qabinsa mirga dhala-namaa baay’ee keessatti hammaataa dhufe - Sooriyaa keesatti, ka bara dabre mormii fi qabsoon hidhannoo jeeqe – Mootummaan Bashaar Alasaad, lammiwwan biyya isaa irratti Gaazii Saariin ka dhala-namaa jimlaatti fixurri gargaaramee jira – ka jedhu, gabaasaan mirga dhala-namaa Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteetsiiin bahe, haleellaa sanaan, ijoollee 426 dabalee lammiwwan biyyattii kumni tokkoo fi dhibbi afur dhumuu isaanii dubbata.
Ministarri Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets, Joon Keerii, biyyoonni dhiittaa mirga dhala- namaa geggeesan dhimmicha kallattiidhaan ilaaluu irra, waa’ee dantaa Yunaayitid Isteets dursanii dubbachuu tu itti miijaaaf jechuun qeeqan.
Biyyoota Gaanfa Afrikaatti ennaa fuuleffannu immoo, Itiyoophiyaa, Ertiraa fi Somaaliyaan akkasumas ka gar-tokkeen ishee godinaa sana keessaa jiru – Sudaan Kibbaa dhiittaa mirga dhala-namaa gegeessuun isaanii galmeessamee jira.
Mootummaan Itiyophiyaa, bulchiisa naannoo keessatti ajjeechaa seeraa-alaa geggeessuu isaa fi hordoftoonni amantii Islaamaa fi mormitoonni siyaasaa seeraa-ala hidhaman keessaa mana hidhaa keessatti du’uu isaanii ka galmeessee qabu ta’uu dubbata – gabaaasaan mirga dhala-namaa Yunaayitid Isteets kun.
Lammiwwan Itiyoophiyaa bakka-buuteen isaanii hin beekamu, kan jedhu – gabaasaan mirga dhala-namaa – Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets kun, baatii Amajjii dabre keessa, bulchiisa naannoo Tigiraay, magaalaa Alaa-maaxaa keessatti manneen-seeraa ala diigamuu namoonni morman achi-buuteen isaani akka hin beekamne dubbata.
Itiyophiyaa keessatti namoonni seeraa-ala qabamanii hidhaman heddummaachaa deemuu, haalli mana-hidhaa keessaas hamaa tahuu ka dubbatu – gabaasaan kun, mana-hidhaa keessatti tajaajilawwan bu’uraa dhala-namaaf guutamuu qaban, kanneen akka qulqullinaa, dahoo fi nyaataa hin guutamne. Mannneen hidhaa keessa wal-muddinsa namaa guddaa tu jira.
Hidhamaa tokkoof – nyaata isaa, bishaan, qulqullinaa fi dahoo isaa, akkasumas wal’aansa fayyaa isaa dabalee baajetni guyyaa tokkotti ramadamuuf qarshii saddeet ta’uu illee beeksisee jira.
Mirga yaada ofii dubbachuu, mirga mormii polotikaa gegeessuu fi mirga dhuunfaa ilaalchisuunis haalawwan hedduu irratti Mootummaa Itiyoophiyaa qeeqee jira – gabaaasaan mirga dhala-namaa ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets.
Manneen-murtii dhiibbaa motummaa irraa walaba ta’anii hojjechuun isaan rakkisa yeroo jedhamutti hidhamtoonni polotikaa akka baay’achaa deeman dubbata.
Bara kuma lamaa fi kudhan keessa,Koreen Farra-Dararaa ka Rokkummaa Mootummootaa yaaddoo guddaa qabaachuu isaa ibsuun akka beeksisetti --- Poolisoonni qorannaa geggeessanii fi qondaalonni basaasaa, akkasumas miseensonni waraanaa -- wanna gaafatan hidhamtoota amansiisuuf jecha, waaltaa Boofata qorannaa yakkaa FINFINNEE jiru ka MAA’IKELAAWII jedhamu keessatti dararaa qaamaa irratti geggeessan.
Kanneen dararaan kun irratti geggeessamu mormitoota siyaasaa fi miseensota dhaabota mormituu, barattoota, kanneen shororkeessummaatti shakkamanii fi kenneen miseensota dhaabota mormitootaa lola qawwee geggeessan - akka Adda Bilisummaa Biyyolessaa Ogaadenii fi Adda Bilisummaa Oromootti shakkamani.
Gochaaleen dararaa akkanaa walii-galtee qondaalotaaa fi itti-gaafatamtoota buufatoota poolisii, ka manneen hidhaa fi ka waraanaa gidduu jiruun geggeessama. Gochaaleen akkanaa, bara dabre kana illee ittuma fufee jira - jedha - gabaasaan mirga dhala-namaa ka Ministirii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets.
Manni-murtii Muummichi,ka Federaalaa -- bara 2012 keessa, murtii yakkaa, “Motummaa gargalchuu yaaluu fi uummata hookkaraaf kakaasuu” - jedhuun -- hoogganoota paartiilee polotikaa Oromoo bebbeekamoo lama - Obbo BEQQELEE GARBAA fi Obbo OLBAANAA LEELLISAA irratti, Mana-murti ol’aanaan dabarsamee ture irraa hin kaasiin hafe - ka jedhu - gabaasaan kun, garuu yeroo hidhaa ka BEQQELEE GARBAA waggaa saddeeti irraa gara waggaa sadiitti, kan OLBAANAA LEELLISAA immoo waggaa 13 irraa gara waggaa 11-tti gad-buusuu isaa dubbate.
Akkasumas -- Manni-murtii ETHIOPIA --- “Daangaa abbaa-biyyummaa ka siyaasaa fi lafaa diiguuf shirtan” - jechuudhaan, bara 2011, dhaddacha ka biroo irratti -- miseensota paartiilee mormituu Oromoo 69 irratti yakka muruu dubbata.
Baara dabre, baatii AMAJJII keessatti lammiwwan Oromoo fi SOMAALEE gidduutti waa’ee daangaa fi abbummaa lafaa irratti walitti-bu’insa uumame irraa kan ka’e -- aanaalee Oromiyaa akka Gursum, Mayyuu, Qumbiifi Cinaaqsan irraa namoota kuma shantamii shan tu manaa fi qehee isaanii irraa buqqa’ee haga ammaatti illee otuu hin deebisamiin jira - jedha - gabaasaan Mirga dhala-namaa Ministrii Dhimma-alaa Yunaayitid Isteets kun. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
Timirtte 7
Xoossaa Kawotettay aybee?
1. Xoossaa Kawotettay aybee?
Xoossaa Kawotettay saluwan deˈiya ayso. He Kawotettay asaa kawotetta ubbaa xayssidi Xoossaa shenee saluwan hanidoogaadan saˈan hananaadan oottana. Xoossay ba Kawotettan hegaadan oottiyoogee mishiraacho. Asaa naati koyiyo loˈˈo aysuwaa Xoossaa Kawotettay mata wode ehaana. He Kawotettay saˈan deˈiya asa ubbau issippetettay deˈanaadan oottana.
Kawotettau kawoy deˈana bessees. Yihooway ba Naˈaa, Yesuus Kiristtoosa Ba Kawotettau Kawo oottidi sunttiis.
2. Yesuusi dumma Kawo gididoy aybissee?
Xoossaa Naˈay dumma Kawo; ayssi giikko, i kehanne loˈˈo gididabaa mintti kaallees. (Yohaannisa 1:14) Qassi asaa maaddanau gidiya wolqqay au deˈiyo gishshau, i saluwan uttidi saˈaa haarana. I hayquwaappe denddi simmidi, saluwaa biidi Yihoowayyo ushacha baggaara uttidi naagiis. (Ibraawe 10:
3. Yesuusaara haaranaageeti oonee?
‘Geeshsha asata’ geetettidaageeti saluwan Yesuusaara haarana. (Daaneela 7:27) Koyro doorettida geeshsha asati Yesuusi kiittido ammanettida asata. Yihooway geeshsha asata geetettida ammanettida attuma asatanne macca asata hanno gakkanau dooriiddi deˈees. Eti Yesuusaagaadan ayyaana mereta gididi hayquwaappe denddoosona.
Saluwaa biya asay aappunee? Yesuusi eta ‘amarida dorssa wodiyaa’ yaagidi xeegiis. (Luqaasa 12:32) Eta qooday muleera 144,000. Eti Yesuusaara saˈaa haarana.
4. Yesuusi haariyoogaa doommido wode hanettidabay aybee?
Xoossaa Kawotettay 1914n haariyoogaa doommiis. * Yesuusi Kawo gidi simmidi koyro Seexaanaanne daydanttata duge saˈau oliis. Seexaanay keehippe hanqqettidi kumetta saˈan wolqqaama metuwaa ehiyoogaa doommiis. (Ajjuutaa 12:
5. Xoossaa Kawotettay poliyoobay aybee?
Alame yuushuwan sabbakiyo oosuwaa baggaara Xoossaa Kawotettay ubba biittan deˈiya zawi baynna daro asay issippetettaa medhanaadan oottiiddi deˈees. Miilooniyan qoodettiya ashkke asay Yesuusau haarettiiddi deˈees. Xoossaa Kawotettay saˈan deˈiya iita siraataa xayssiyo wode eta ashshana. Hegaa gishshau, Xoossaa Kawotettaa haaruwan goˈettanau koyiya ubbay Yesuusau haarettiyoogaa tamaarana koshshees.
Xoossay asaa naatussi koyro halchidobaa, Xoossaa Kawotettay 1,000 laytta giddon polana. Kumetta saˈay gannate gidana. Wurssettan, Yesuusi Kawotettaa ba Aawaayyo zaaridi immana. (1 Qoronttoosa 15:
^ MENT. 12 Geeshsha Maxaafay 1914 xeelliyaagan kaseti yootidobaara gayttidaagan aaho qofaa demmanau, Tumuppe Geeshsha Maxaafay Tamaarissiyoy Aybee? giya maxaafaa sinttaa 215-


text:
WASHINGTON,DC—
Ispaanish,warra jaalatii kubbaa miilaa macheessite.Jari kun tapha kubbaa miilaa akka waan ilmee dhiibatanii dhalanii, daaddisanii guddisanii jaalata.
Kilabiin La Liigaan warra kilabii ufiitti guddifachu feetu doolara miliyoona hedduutiin bitachuuf kadhaaf faana marti.
Nyenyeencii kilabii La Liigaa miilii isaani yoo kubbaa argu si’aa’u sadeen;Messi, Zarra fi.Nami haga jara kanaa La Liigaa keessatti goolii galche hin jiru.
Haga Meesii fi Ronaaldoon La Liigaatti dabalamanii haga hardhaallee Ronaaldoo moo Meessitti caalaa jechumatti jiran. Namii amma La Liigaa keessaa maqaan bahee gannatti doolara miliyoona hedduutin qaxaratan;Meesii fi Ronaaldoo.
Kiristiyaan Ronaaldoo,nama ganna 29,abbaa ilmaatii, dhalootaan Poortugaal.Lakkoofsa torba keeyyatee Riil Madriidii taphata. Gannatti Euro miliyoona 17 bitatan.Tapaha Muddee 6 kilabiin isaa,Riil Maadriid kilabii Selta Vigo waliin taphatetti gooli sadi galfatee,‘Hat-Trick’ hojjate.Gooliin sadeen La Liga galche,’Hat-Trick’ 23essoo taateef.
Ronaadloon tapha 23n ganna kana taphateen goolii 31 galfatee jechuu. Ronaadloon barana tapha irratti goolii tokkollee dhabee harka dhadhawachaa gale kaan amma miilii isaa yoo itti qajeelchee dhiitu waan dhaba galuu hin fakkaatu.
Riil Madriid Ronaadloo bara 2009 Euro miliyoona 80 bitatte.Eegii gaafas bitattee asitti waan gaabbitee hin fakkaatu.
Meessii
Leo Messi,dhalootaan Arjentiinaa ganna 27. Abbaa ilmaati. Lakkoofsa 10 keeyyatee dura taphata. Mardoonaa diqqaa fa jedhaniin.Haga ammaatti goolii 402 galfate.Mindaan isaa ka ganna kanaa Euro miliyoona 20ti.
Meesiin bitaachaan taphataa kubbaan innii bitaachaa itti dagalchee xiixaa dabarti.
Goolii Meesii keessaa haga tokko;
- Tapha 289 Barseloonaa taphatetti goolii 253 galche
- Waancaa Ispaanishii goolii 29 galche
- Dorgommi kilabootaa, Shaampiyoon Liigii irratti ammo goolii 74 galche
- Tapha hariyummaa irratti ammo goolii 29 fi ta dhibiille eitti daratee galchuma galachee 402 gahahte
Goolii Ronaaldoo La Liigaa galche keessaa haga tokko
- Tapha Laaliigaa 178 keessatti goolii 200
- Marroo 23 tapha tokko irratti (Hat-Trick) goolii sadii galfate
- Marroo 51 adabbii(Penalty)galfate
- Tapha Liigii Shaampiyoonaa,
- dorgommii kilabootaatti goolii 56 galchee akknauma oofachaa marroo goolii hedduu galfate.
- Meesisin ganna tokkotit gooli 73 galche.Ronaaldoon bara kana marroo 21 taphate,ammallee yoo kilabiin isaa durumatti deemte tapha 40 caalaatti isa eegata.
Goolii Ronaaldoo tana adoo silaa tapha cufatti gargar qoodaniifi tapha tokkotti goolii 1.38 taati.Yoo akkuma ama jiru kanatti deeme bara 2014-2015 keessatti kialbi isaati gooli 84 galfataa jechuu.
Meessiin bara 2012-2013 keessatti ammo tapha 37 keessatti gooii 50 galfate. Bara 2012-2013 ammoo tapha 31 keessatti goolii 46 galfate


text:
WASHINGTON, DC—
Onkolooleessi baatii dhukkuba kaansarii harmaa jedhamuun beekama.Sababiin isaas baatii kana keessa dhukkuba kaansarii harmaa kan ilaaleen uummanni hubannaa dabalataa akka argatu gochuuf hojii dadamaqisaa hedduutu Yunaaytid Steetes keessatti gaggeeffama.
Dubartoonni hedduun waggaa waggaan Dooktoroota bira dhaqaniii ituu harma isaanii ilaalchisanii kaansarii harmaa qabaachuun isaanii ituu hin baramiin turuun falmii guddaa kaasisee jira.
Kanneen keessaa tokko Zulimaa Palaasiyoo jedhamti.Kaansarii Harmaa qabaachuun koo beekamu isaa ji’a tokko dura ogeessi fayyaa meeshaa sonoo graam jedhamuun harma koo ilaalanii fayyaa dha naan jedhanjette.
Yeroo biraa Qorannaa gaggeeffameen garu kaansariin harma ishee keessaa argame iddoo tokko qofa otoo hin taane sadii ture.
kaansariin harma ishee qabate sadarkaa 3ffaa irra ga’eera garu qaama ishee keessa hin facaane.
Kanaafis yeroo ammaa macaacurri ykn seeliin kaansarii qaama ishee keessa hin jiru.
Gama kaaniin dhukkubii sukkaaraa biyyoota Afrikaa uffee sahaaraa gadii keessatti hammaataa kan jiru ta’uun ibsameera. Namoonni baayyeen dhukkuba kana qabaachu isaanii iyyu hin beekan.
Kutaa kana keessatti namoonni dhukkuba sukkaaraan qabamuu isaanii baruuf qorannaan gaggeeffamu dhibuu akkasumas wal’ansa ga’aa argachuuf rakkoon maallaqaa guddaa waan ta’eef namoonni dhukkuba sukkaaraan qabaman lakkofsaan dabalaa jira.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
WASHINGTON, DC—
Abbaan Gadaa Tuulamaa fi Walitti-qabaan Abboota Gadaa Oromoo, Abbaa Gadaa Beyyenee Sanbatuu Roobii eega torbanneen as dhihoo tii as Yunaatid Isteets daawwataa jiran. Baatiilee Waxabajjii keessa kan hundeessame Gamtaa Abboota Gadaa kan hoogganan, Abbaa Gadaa Beyyeneen kaayyoon gamtaa Abboota Gadaa naannoolee Oromoo sirni Gadaa itti laaffatetti barnootaa fi leenjii kennuudhaan deebisanii jabeessuu, dargaggoota leenjisuu, tokkummaan Oromoo akka Gadaa jalatti cimu barsiisuu fi akka sirni kun Addunyaa irratti beekamu hojjechuu akka tahe dubbatu.
Sababaan as gara Yunaayitid Isteets isaan fides, hawaasa Oromoo biyya alaa jiraatu hojii sirna Gadaa deebisanii cimsuu kanatti hirmaachisuutti jajjabeessuuf akka tahe dubbatu. Simannaa hawaasaalee Oromoo kutaalee Yunaayitid Isteets irraa isaaniif tahes dinqsiifatanii jiran.
Gaaffii fi deebii Guutuu caqasaa


text:
Utaaltee muka yaabdee, Buutee mucaa ishee dhabde
Jiituu Sabaafi Lammii Moosisa;
Unbarsiitii Finfinnee Amajji, 2013
Kuaa 1
Barri isaa duri. Dhugaa, soba, leenca, ibidda, bishaaniifi bofatu wajjin jiraataa ture. Garuu sobni hunda isaanii fixee kophaa waan hunda dhuunfatee jirachuuf karoora baafate. Akkaatuma kanaan bofa kophaatti waamee ‘’…leenci yoo nuti waa arganne silaa nurraa fudhataa maal goonu?” jedheen. Bofnis “….isa anuu nan ajjeesa!’’ jedhanii akkuma jedheyyuu leenca hiddee ajjeese. Sobni du’a leencaa erga hubatee booda, ibidda kophaatti waamee ‘’….waan gaarii tokko yoo arganne bofti nuurraa fudhata. Kanaan dura leencayyuu akkatti ajjeese silaa argitee Maaltu nu baasa?’’ jechuun mararteen gaafate. Abiddis akka aaruu ta’ee “….yemmuu inni marmartee fura keessa ciisuun walitti qabee isa guba.” Jedheen. Akkuma jedhes gubee ajjeese.
Sobni karoora isaa ittifufuun bishaan kophaati waamee “….ibiddi cimaa waan ta’eef hunduma keenyayyuu baleessuu waan danda’uuf akkamiin callifnee ilaalla?” jechuun mari’ateen. Bishaanis akkuma warra kaanii ariidhaan “…ani isaaf nan ta’a!’’ jedhee dhaadate. Akkuma jedhe sana itti dhangala’ee abidda balleessee ofiis daaraa keessatti bade. Dhuma irratti sobnifi dhugaan walitti hafan. Sobni diinni isaa inni hamaan hafuu erga hubatee booda fala biraa barbaacha eegale. Irriba dhabee erga yaadaa turee booda toftaa dhugaa ittiin balleessu baafate.
Tooftaa isaa garuumatti qabatee otoo waliin deemaa jiranii gaaftokko randa wayii jala gahan. Sobni guyyaa akka kanaa lamuu argachuu waan hindandeenyeef akeeka isaa raawwachuuf qophaa’e. Akkuma randa sana jala gahaniin “….asuma jala taa’i akkana ol goreen dhufaa!’’ jedhee gaaratti ol-bahe. Lafa isaaf mijatu erga gahee booda dhugaa of jalatti gadi ilaalee diina isaa kana achitti macalaqsee obbaafachuuf irraan gadee dhagaa itti gangalche. Akka yaadame ta’uu didee dhagaan ajeechaaf ergame yemmuu dhugaa bira gahu dhoqqee warqii ta’ee dhugaatti uwwifame. Sobni du’a dhugaa ilaaluuf yoo deebi’u dhugaan warqii uffatee arge. Aarii keessa isaa dhokfachaa “…. Kana eessaa argatte?’’ jedhee gaafate. Dhugaanis “…. Gubbuma kanaa konkolaatee dhufee na aguuge.” jedhee itti hime. “…. isammaa anatuu dhagaa sitti gadi gangalchee booda warqii sii ta’ee, mee atis ol bahiitii akka narraa hingorretti dabaree kee dhagaa natti konkolachisi!’’ jedhee kadhate. Dhugaanis dabaree isaa gaaratti bahee sobatti dhagaa gangalche. Dhagaanis warqii ta’uu didee soba awwaale jedhama.
Haalli har’a sabni Oromoo keessatti argamu kan yoom caalayyuu qaanessaa ta’aa jira. Shira harka lafa jalaatiin qindaa’ee Oromoo fi Oromiyaa dhabamsiisuurratti hojjatamaa jiru dabalatee hojiiwwan fuulleetti hojjatamaa jiran hundi dhugaa kana mirkaneessu. Qe’een Oromoo buqqa’ee hambaaf qoodamaa jira; namguddoon saba kanaa qubsuma yeroollee dhabanii hadiyyootti hafan. Daa’imman sabichaa barnoota qaroomina addunyaa waliin tarkaanfatu akka hinarganne gochuun wixineen kaleessa saba kana moggaatti hambisuuf bahe isa dur caala hojiitti jira. Ka’imman Oromoo carraa hojii dhoowwatamanii akka warra saba isaanii ajjeessaa jiruuf ergaman halkanii guyyaa duula walirraa hincinnetu deemaa jira. Uummanni bilisaatti yaada isaa akka hinibsanne, madda walabaarraa odeeffannoo walabaa argatee dhugaa jiru akka hinakeekkanne gochuuf ammallee danqaa hamaatu jira. Caasaan tikaa qe’ee Oromoo keessatti diriiree nama shan hidhaa tokko keessatti galchuun tokkoon tokkoon dhala Oromoo hidhaa diinaa keessatti eegama. Oromoon akka saba tokkoo walgahee: aadaa, seenaa, afaaniifi mallattoolee eenyummaa isaa mul’isan akka hinguddifanne garaagarummaa sobaa uumanii walirraa fageessuuf yaalii heddutu ta’aa jira. Qabeenyaan biyya Oromoo qusannoofi of eeggannoo tokko malee, fedhii fi ayyama sabichaa malee halkanii guyyaa samaama. Ilmaan saba kanaa shira kana morman ykn. mormuu malan adamsamanii ajjeefamu; hidhaattii guuraamu; harka lafa jalaatiin jiruu hawaasummaafi diinagdee keessaa qoqqobamu, gariin ammo lubbuu oolfachuuf jecha biyyarraa godaanuu, gammoojjiifi galaana biyya ormaa keessatti bineensaan nyaatamu. Kunniin rakkoo Oromoon ittijiru keessaa hanga xiqqoodha. Gadi fageenyi isaa kana daran bal’aafi sukkanneessaadha.
Har’a akeekni keenya rakkoo tarreessuu miti. Rakkoo kanaaf furmaata barbaaduudha. Furmaataaf ammoo raajii addaa uumuun dirqama hinta’u. Garuu gatii baasuu gaafata. Gatiin nuti baasaa jirru maaliif maalirratti akka ta’e hubachuun manii keenya sirreeffachuu qabna. Har’a Oromoon hunduu gatii baasaa jira jechuun nidanda’ama. Garaagarummaan jiru, inni tokko ulfina saba isaa bakkatti deebisuuf gatii baasa. Maaliifi maalirratti akka gatii baasaa jiru beeka. Bu’aafi miidhaa dhufu dursee tilmaamee ittideema. Of otoo hintaanee faayidaa sabaaf dursa keenna. Isaan gariin gola ormaa ijaaruudhaaf gatii baasaa oolu. Gatiin isaan har’a baasan bor maal fidee akka dhufu hinbeekan. Beekanis karaatti of deebisuuf seexaa dhabanii karaa gidduutti danqamanii nama danqu. Muul’anniifi Sanaaf jecha ofiis ulfina hinqaban, sabaafis ulfina hinta’an. Ormaaf gaatii baasaa jiraatu. Gatiin isaan baasaa jiran deebi’ee isaanuma salphisa. Diina isaaniifis ta’ee, saba isaaniif hintolle jabeessanii dhaabuutti ofii kufanii hafu. Diinni yeroof ittifayadamee darabatee gata. Hedduun isaanii bakka hintaanetti darbamanii argaa jirra. Lama dhabduu. Seenaarraa barachuu yookin ammoo jiruu isaaniirraa hubachuu dadhabaniiti malee miidhamni isaanitti caala. Diinni Oromoof dhufe Oromoo isa kamiifuu toluu hindanda’u. Tolees hinbeeku. Kanaaf kabajaa saba ofii caalchifatanii faayidaa diinarraa dhufu laagachuutu wayya. Gaafa akkas gochuu danda’an qalbii sabaa keessa jiraatu. Sabni tokko yoomuu jiraataadha. Jalqabaafi xumura hinqabu. Kaleessas tureera, har’as jira, boris nijiraata. Sabni tokko akkuma oolmaa isaatti dhaloota hundaafuu madaallii qaba. Madaalliin qalbii sabaatiin haltokko murame seenaa saba sanaa keessatti hafa. Kanaaf yookan akka ulfaatanitti yookaa ammo akka salphatanitti yaadatamaa hafu. Namuu salphina hinfedhu. Kanaaf madaallii akkasiirratti of sirreeffachuutu hunda caala. “Utaaltee muka yaabdee, Buutee mucaa ishee dhabde.” Isa jedhan akka hintaane, kun dhaamsa warra karaarraa maqeef qabnu keessaa tokko.
Walii galatti, Gatiin nuti har’a baasaa jirru ulfina kana keessatti kan nu deebisu yaakan ammo ulfina kana keessatti kan nu tiksu ta’uu qaba. Gatiin nuti baafnu gatii diina keenya nurraa buqqisu, nuufis saba keenyaafis ulfina fidu ta’uu qaba. Gatii biyya keenya ittiin dhuunfaannee ulfinaafi kabajaa saba keenyaa ittiin deeffannu ta’uu qaba. Oromoofi Oromiyaan dhaloota akkanaa barbaada. Lafa ulfinaatii barbaadamanii dhibuu Waaqayyo diroo keenyaan haabaqatu. Kabajamoo ilmaan aayyaa, dubbiin “ duri…” jennee jalqabne har’as nu waliin jira. Otoo akka warra dhagaa nutti gangalchuutii har’a hingeenyu ture. Dhagaan sobaa dhugaa hinkuffisuutii warri dhagaa nutti gangalchan ofumumaafuu awwaalamaa jiraachuu argine. Ammaaf jarjaraan galata galfachuuf ariifachuu baannus warra sobaan dhugaa awwaaluuf yaalaniifi akkasumas akeeka walfakkaatu qabatanii nutti qaaxxisanif dhaamsa qabna. “ Dhugaan keenya hanga’ee muul’achaa jira. Dhagaan isin gangalchitan isinumattuu garagalee awwaala keessan yoo ta’u argaa jirra. Warra gochaa kanarratti cichanii hafan ofirraa godaansisuuf, akkasumas akeeka isaanii waliin alaalatti hambisuuf dhaloonni seexaafi murannoo haaraa qabu toora waldhaansootti ce’uu firattis diinattis fuulleetti dubbachuu feena. Kanaaf diddaan barattoonni Oromoo yeroo adda addaatti gabrummaarratti agarsiisaa jiran fakkeenya mirkanaa ta’a. Warra dirqama kana hubatanii ulfina saba isaanii bakkatti deebisuuf waakkii tokko malee gatii hanga hinqabne baasaa jiran guddaa dinqisiifanna. (ittifufa)
Like this:
Like Loading...


text:
WASHINGTON,DC— Waan gargaaraa paayleetti Itoophiyaa dhiyoo tana xuyyuura Itoophiyaa Finfinnee Xaliyanatti deemu butee Jenevaa teessisee harka kennatee hedduu jejjedhan.
Namii hagii tokkoo dhiba mata qaba,kaan nama waan dansaa hojjate jedhaa kaan nama biyya nagaa dhowwee jedha.
Akka obboleessii isa Dr.Endaalemmawu Aberraa jedhetti waan tahe mala muruun duratti qorannoo poolsii biyya Swiss ta dubbii tana harkaa qabdu eeguu wayya.
Qorannoon mootummaan Swissi itti jiru kunuu tana mirkansuu dandeetti jennee abadannaa jedha obboleessii isaa kun.
Mootummaan Itoophiyaalleen waan paayleetii kanaa ammatti ballisee waan dubbate qabaachuu baatullee paayleettii kana seeraan himachuuf itti jira.
Taatullee akka obboleessii paayleetii kanaa VOAtti himetti obboleessa isaa irraa amala nama dhiba mataa qabuutti irraa mulalta.
Tamuufuu qorannoo poolsii Swissi irra wan jiraa qulqulleeffachuu wayyaa jedha obboleessii isaa kun.Gargaraan paayleetii Itoophiya kuyn balleessaa irratti arginaan haga ganna 20 hidhamuu dandaha.


text:
WASHINGTON DC—
Kutaa US Missouri keessatti xumura baatii Hagayyaatti poolisiin daragaggoo umuriin 18 rasaasaan rukutee ajjeese seeraan akka hin gaafatamne murtaa’e.
Murtiin kun kan kenname mana maree murtii uummataan ta’uun beekamee jira. Dagaggoon gurraacha ameerikaa meeshaa hin hidhanne kun erga du’ee baatii sadii booda murtii darbe kanaan hiriirtonni aariin guutaman magaalaa Ferguson keessatti hookkara kaasanii jiran.
Angawaan poolisii Darren Wilson jedhamu daraggoo lammii Ameerikaa hidda dhalata Afriikaa Michael Brown xumura baatii Hagaya irratti kan ajjeese magaalaa Ferguson keessatti ture. Abbaan alangaa kutaa Saint Louis bob Mikoolaa akka jedhanitti
Angawaa poolisii Wilson irratti himannaa dhiyeessuuf sababa ga’aa hin argamne jechuun murteessan. Himannaa irratti dhiyaate shananuuf ragaan hin jiru jechuun deebisan .
Angawaan poolsii Wilson himannaa ajjeechaa akka irratti hin dhiyaanne beeksisamuu isaa guyyoota lama dura Mikoolaan akka jedhanitti poolisiin kun dargaggoon ajjeefame Brown dursee isa rukutuu isaaf waliin qabaa turuu isaanii dhugaa ba’eera.
Kanneen raga ba’anis irra deddeebi’uun Brwontu dursee poolsii kana rukute jedhan.
Brown dubbii barbaacha gara poolsii Sanaatti deemnaan Mr. Wiolson itti dhukaase. Brown dubbii dhiisnaan Mr. Wilsonis dhukaasa dhaabe. Ammas deebisee ennaan inni dubbii barbaaduuf garasaatti deemu innis itti dhukaasuu isaa jecha isaan dhugaa ba’e jedhan.
Murtii mana maree murtii uummataa booda president Obaman White House irraa ibsa kennanii jiran. Tasgaggiin akka jiraatu poolisiinis hiriirtota nagaa haala of eeggannaan akka qabu gaafataniiru.
Anis Maatii Michael Brownitti dabalamee eenyu iyyuu kan murtii kana mormuu fedhu karaa nagaan haa godhu jedhan.
Magaalaan Ferguson Misuurin keessatti hookkarri ka’ee jira. Murtii sana, naannoo mana murtii dhaabatanii kanneen eegaa turan battaluma , murtiin haqaa meerre? Jechuun sagalee dhageessianiiru. Mormitoonni Naannoo buufata poolisii Fugrisonitti wal ga’an kaan immoo hookkara kaasan. Poolisiinis gaazii imiimmaansu biifuu dhaan hiriirtota bittimussf yaalaa ture.
Gabaasa guutuu armaan gaditti caqasaa


text:
WASHINGTON,DC—
Kaan manneen nyaataa dhugaatitti yaa’ee waan abbuuqa abbuuqa,kaan diidatti yaa’ee gammachuun xinniqaa qaanqee oli facaasee burraaqa,kaan manneen amanti ufiitti yaa’ee waan dabree galateeffatee ka itti deemu abdataa waaqa ufii yaammata.
Namuu akkuma amalaa fi aadaa biyya isaatti ganna haaraa ulfeffata. Biyyotii akka henna Girigooriyaanitti bara hedatan bara 2015 ulfeeffachuutti jiran.
Amerikaa, New Yorkitti nama kuma dhibba hedduutti Time Square, lafa wadhakkaa New York jirtutti walti dhufee bara 2015 simatee abdii ganna haaraatiin lafa dhiita. keessatti lafa dhiitaa bule.
London,Ammajii 1,2015
London,Beejingi,Biraazil, Biriteen, Awustirlaaliyaa haga USA fi biyya hedduutti namii bara 2014tti nagaa dhaamtee 2015 simate.Qophii gammachuu NEW YORK bulchaa isi Bill De Blajoo fi maati jalqabsiise.
Warri Londoniilleen nama Thamestti yaahee qaanqee ganna haaraan simachuuf oli facaasan daawwachaa ulfeeffate.
Biraazilitti ammoo nama miliyoona fi kuma dhibba hedduutti magaalaa Rio De Janeriyootti yaahee lafa ciisaan bisaan qabdu haroo Copacabana walti dhufee burraaqaa ganan haaraa simate.
Jala-bulti ganna haaraa,Sidnii 2015
xJala-bulti ganna haaraa,Sidnii 2015
Warri Austiralaiyaa magaalaa Auckland keessatti simate.Azhiyaa keessaa warri Hong Kong qaanqee diimutu adii,daalaltii,babaritti fi ta akka akkaa oli facaasee bara 2015 simate.
Warri Indoneezhiyaa ammo gammachuu guddoollee hin qabu xuyyuuri biyya isaanii nama 162 baatee sanbata dabre garba Jaava keessa bu’ee nama fixe kaani boohichatti jira qophii bashannanaallee ya dhiisan.
Namuu akkuma aadaa fi amala ufiitti ganna haaraa simatee mala bultiillee itti baafate eitti jira.
Qophii ayyaana waggaa haaraa armaan gaditti caqasaa


text:
Xagge 103: Qulfe Gannoonni Minira
PHEEXIROOSINNA Yohaannisi Yesuusi reeshsha madaarroonniwiinni hadhuhu gedensaanni, Maariyaami callase hakko gattu. Iseno wi'litu. Hakkiinnino sa'u misilera laittonte gede, heeshshi yite waammate giddora la'u. La'anno wote waammate giddo lame sokkaano no! Sokkaanono, ‘Mayira wi'litanni nootta?’ yite xa'mituse.
Maariyaamino, ‘Mootichcha'ya fushshite adhitino; hiikko wortinorono diafoomma’ yite qoltu. Hatto yite badheegge caaqqi yitanno wote, mittu manchi no. Manchuno, ‘Aye hasidhanni nootta?’ yee xa'mise.
Maariyaami kuni manchi gate agadhe noo mancho lawinose; Yesuusi reeshsha adhinohuno iso lawinose. Konni daafira togo yitusi: ‘Ati haaroottoro, eeggatena woroottowa kulie.’ Kuni manchi kayinni Yesuusaati. Isi Maariyaami affinokki biso uddirino. Maariyaami isi su'mase gane woshshiseta kayinni, Yesuusa ikkinota affu. Iseno doddanni marte, ‘Mootichchawe afumma!’ yite rosaanote kultu.
Hakko barra lamu rosaano Eemahusi yinanni qachcha hadhanni heedhe mittu manchinni xaaddu. Insano Yesuusa shinoonni daafira lowo geeshsha dadillite no. Mitteenni hadhanna kuni manchi Qullaawu Maxaafinni jawaachchishannore kulinsa. Gedensaanni kayinni sagale ittara fooliishshidhuti, kuni manchi Yesuusa ikkinota affu. Hakkiinnino Yesuusi maaxaminsa; kuri lamu rosaano kayinni tenne hawaariyaatete kultara galagalte Yerusaalame higgu.
Insa higganni doogote heedheenna, Yesuusi Pheexiroosirano leelli. Wolootu rosaano tenne macciishshite hagiidhitu. Hakkiinnino ku'uri lamu rosaano Yerusaalame marte hawaariyaatetenni xaaddu. Insano doogote Yesuusi leellinonsata kultunsa. Tenne kultanni heedheenna mittu xagge ikkanno coyi kalaqami; hakku coyi maatiro afootto?
Tee''ee misile lai. Saanqaho qulfe ganne hee'neennanni Yesuusi minira e''e leelli. Rosaanono lowo geeshsha hagiidhitu! Hakko barri addinta hagiirsiisannoha di''ikkino? Yesuusi konni barrinni rosaanosira me''e hige leellinoro kiirte afatto? Onte hige leellinota kiiritto?
Yesuusi rosaanote leelli wote, hawaariyaatichchu Toomaasi insa ledo dino. Konni daafira rosaano, ‘Mootichchawe anfummo!’ yite kultusi. Toomaasi kayinni ille'yanni laummokki diammaneemmo yii. Settu barri gedensaanni rosaano xaano qulfe gannoonni mine gamba yitu; hakkawote kayinni Toomaasi ledonsa no. Hedeweelcho Yesuusi minira e''e leelli. Toomaasino xa ammani.
Yohaannisi 20:11-29; Luqaasi 24:13-43.
Xa'muwa
- Maariyaami, gate agadhe no yite heddino mancho mayitu? Ikkollana kuni manchi Yesuusa ikkinota mayinni affu?
- Eemahusi yinanni qachcha hadhanni noorira lame rosaanora mayi tuncu yiinsa?
- Lame rosaano Yesuusa la'nummo yite hawaariyaatete kultanni heedheenna, xagge ikkannori mayi kalaqami?
- Yesuusi harunsaanosira me''e hige leellino?
- Rosaano Mootichcha anfummo yite kultusita Toomaasi mayyii? Settu barri gedensaanni kayinni mayi maikki?
Wole xa'muwa
- Yohaannisi 20:11-29 nabbawi.
Yesuusi Yohaannisi 20:23 aana coyi'rino qaali, mannu oosora cubbo maarate silxaane uyinoonni yaateni? Xawisi. (Far. 49:2, 7; Isa. 55:7; 1 Xim. 2:5, 6; 1 Yo. 2:1, 2)
- Luqaasi 24:13-43 nabbawi.
Wodananke Qullaawu Maxaafi halaale adhanno gede assine qixxeessi'ra dandiineemmohu hiittoonniiti? (Luq. 24:32, 33; Izi. 7:10; Maat. 5:3; Soq. Los. 16:14; Ibi. 5:11-14)


text:
WASHINGTON,DC—
Qaroomii addunyaa laakkuma bulee kahuun dabalaa deema.Bubbee garbaa-galaanaa gara galchitu, awwaara gugurdoo fi wannii hedduun saatelaayiti jalaa dhokataa hin jirtu fa taati.
Addunyaan saatelayiti qilleensa naannoo bonaa fi ganna,jijjiirama qilleensaatii fi waan heddun tohatan jaha qabdi.Hagii tokkoo Kaabaa fi kibba irra mara, hagii tokko mudhii lafa irra hin chocho’u.Ta lafa martuun Polar satellite jedhanii ta mudhii lafaa irra teettuun ammo Geostationary satellites jedhan.
Biyyootii jahaan saatelaayitii qaban; Awurooppaa (EUMETSAT)’European Satellite, Amerikaa, Jappaan, Indii,Chaayinaa fi ta Raashiyaati.MSG,ta lafa martu,METOP ta Kaabaa fi Kibba irra martu, JASON-2 garba tohatti.
Saatelaayitiin Itoophiyaan qilleensa ufiitin tohattu akka jecha daarektera daaarekteroota Ejensii Raaga Qilleensaa fi Balaa Dursa Akeekkachisa Metrolooji biyyoolessaa Dr.Dirribaa Qorichaatti, MSG-2.
MSG Itoophiyaa qofaa mitii Afrikaanuu haajaan baati.MSG lafa harka 66 caalaa tohatti. Mudhii lafa irra gama Keeniyaatiin jirti Itoophiyaa irraa akka jecha Dr. Dirribaatti km 38,000 oli fagaattii qajeela naannoo ‘Gulf of Guinea’ gubbaa jirti.
Saatelaayiti tana bara 2002 hawaatti oli baasan. Saatelayiti akkanaa tana lafa saatelaayitii Awurooppaa gara Hawaatti oli baasan;Kourou, French Guiana fa keessaa oli baasan.MSG,waan qilleensii Afrikaa,Awurooppaa,fi Atlaantic gama Kaabaatii keessa jiru daqiiqaa 15 keessatti raaga qilleensaatii dabarsiti.
MSG-2 gama isaatiin mudhii lafaa irra teettee waan qilleensii keessa jiru daqiiqaa 15 faatti dabarsti jedha Dr. Dirribaan.
“Nuutsi ammo muuxannoo qamnuu fi akkasuma moodelii itti dadaballee saa ja’haa booda maalti mulataa bulti tokkon duubaatti …maaltu mullataa… jennee ragaa itit kennini.”
Qilleensi jijjiirame jechuun Afrikaa maal fida jennaan,”oowatti dabalaa naannoo Saaheli haga Itoophiyaatti bokkaatti dabalaa,garau gara Afrikaa gama Kibbaa bokkaatti diqqaata.”
Saatelayitiin Awurooppaa ta qaraa, Meteosat-1 bara 1977 hojjatamte.
Saatelaayitiin dhaloota ammaa jedhaniin,MSG-2, Meteosat Second Generation Hagayya 2002 naannoo Faransaay,Kourou, French Guinea Hawaatti oli tokkosan.
MSG-3 ammoo saatelayiti haaraa bara 2012 oli baasan.Saatelayitituun tuttun jijjiirama qilleensaa tohatti.
Me tanallee caqasaa


text:
Mareen paanaalii hooggantoota ol’aanaa hirmaachisuudhaan ayyaana hundeeffama waggaa 25ffaa Dh.D.U.O sababeeffachuun kaleessa irraa eegalee magaalaa Bishooftuutti adeemsifamaa ture har’a xumurameera.
Sirna xumuraa irratti haasawa kan dhageessisan dura taa’aan Dh.D.U.Ofi pireezidaantiin bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa obbo muktaar Kadir dhabbanni demookraatawa ummata Oromoo hangafummaaasaa mirkaneessuudhaan Oromiyaa bal’oo bulchuuf dirqama fudhate milkeessaa jira jedhan.
Iccitiin milkaa’ina hojiiwwan dhaabbatichaa toora sirrii qabachuusaafi hawaasatti of keennaa deemuusaa qofa akka ta’es obbo Muktaar himaniiru.
Seenaan katabamaa wayita jiru kanatti warri argaa jirru amantaa keenya dachaa taasiisuu qabnas jedhan.
Injifannoowwan galmeeffaman itti fufsiisuufi filannoon biyyaalessaafi naanoo marsaa 5ffaa milkaa’inaan akka xumuramuuf lammiin hundi ga’eessaa akka ba’uufis gaafataniiru.
Hoogganaan waajjira koree jiddu galeessa Dh.D.U.O obbo Dhaabaa Dabalee gamasaaniitiin gara galii jiddu galeessaarra wayita geenyu maal ta’uu danda’a gaaffiin jedhu misoomni keenya dhaloota itti aanuun itti fufa jechuun dubbataniiru.
Fedreelaizmiin akka cimee itti fufuufi biyyi kun akka guddatuuf ga’een keenya ol’aanaadha kan jedhan ammoo af yaa’ii mana maree bakka bu’oota ummataa kabajamaa obbo Abbaa Duulaa Gammadaati.
Injifannoon dabalataa hojii guyyuutti hojjennuun kan galmeeffamu waan ta’eef hundumtuu damee hojii itti bobba’een cimee hojjechuun akka irraa eegamu obbo Abbaa Duulaan himaniiru
Mareen paanaalii sadarkaa hooggantoota ol’aanaatiin adeemsifame kun toora dhaabbatichaa irrati iftoominni gahaan akka uumamuuf sadarkaa hawaassaattis itti fufa jedhameera jechuun kan gabaase Raadiyoo Oromiyaati.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Harcaatii barattootaa uumamuu hir'isuufi qulqullina barnootaa mirkaneesuurratti xiyyeeffannoon jiru laafaadha jedhamee kan komatamu san deegaruurra ofii isaaniin qaama furmaata tahuu akka qabanidha ministir di'eetichi kan hubachiisan.
Hayyuuleen Oromoo Yuunvarsitii biyyattii gara garaarraa walitti baba'an hundeeffama waggaa 25ffaa bar-meetii dhaabbata demookiraatawa ummata Oromoo sababeeffachuun mar'aata turaniis fala hanqinaalee qulqullinaafi harcaatii barattoota sadarkaa sadarkaan jiruu ta'uudhaaf qophaa'oo tahuusaanii himaniiru.
Keessumaa barattoota shamarranii itti gaafatamummaa mana keessatti maatiin isaanirra ga’uun kan ka'ee miidhamaa dhiibbaan waan barataniif hirmaannaafi fayyadamummaa damee barnootaatiin qaban guddisuuf hayyuuleen deegarsa gamasaani akka gumaachaniif Dr.Kabaan dhaamuusaani Gammachiis Miratee gabaaseera.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
Ani amma amantii koo Yesuus irra godhadheera...amma sanatti aanseewoo?
Ani amma amantii koo Yesuus irra godhadheera...amma sanatti aanseewoo?
Baga gammadde! Murtoo jireenyaa kee irratti jijjiirama taasiisu murteessite! Tarii amma gaafachaa jirta “Itti haanseewoo? Waaqayyo wajjin karaa koo akkamiinan jalqabaa?” tarkaanfiiwwan shanan armaan gadii Macaafa Ququlluu irraa karaa sitti agarsiisu. Yeroo adeemsa kee irratti gaaffii qabaatte, toota Interneetii www.GotQuestions.org/Oromo kana do’adhu.
1. Fayyinni siif galuu isaa mirkaneeffadhu.
1Yohaannis 5:3 “ Isin warri maqaa ilma Waaqayyootti amantan jireenya bara baraa qabaachuu keessan akka beektaniifan kana hundumaa isiniif caafe.” Jechuun nutti hima. Waaqayyo akka nuyi fayyina beeknu barbaada. Waaqayyo sirriitti fayyuu keenya amnatii qabaachuu keenya barabaada. Ballinatti, mee gara qabxii isa ijoo kan fayyinaatti deemna:
(a) Hundumti keenya Yakkineerra. Waantota Waaqayyoon hin gammachiifne hojjenneerra (Roomaa 3:23).
(b) Sababa cubbuu keenyaa, adabbii bara baraan Waaqayyoo itti gargar ba’uutu nuuf ta’a. (Roomaa 6:23).
(c) Yesuus fannoo irratti du’uudhaan gatii cubbuu keenyaa kaffale. (Roomaa 5:8; 2 Qorontoos 5:21). Yesuus bakka keenya du’e, adabbii nuuf ta’u fudhachuudhaan. Du’aa kaafamuun isaa duuti Yesuus gatii cubbuu keenyaa kaffaluudhaaf ga’aa akka ta’e mirkaneessuudhaaf.
(d) Waaqayyo jarreen duu’tin isaa cubbuu keenyaaf gatii baasuuf akka ta’e amananii amantii isaanii Yesuus Kirstoosii irratti godhataniif dhiifamaa fi fayyina kenna (Yohaannis 3:16; Roomaa 5:1; Roomaa 8:1).
Ergaan fayyinaa isa sana! Akka fayyisaa keetiitti amantii kee Yesuus Kiristoos irra godhannaan, ati fayyiteetta! Cubbuun kee hundinuu siif dhuufameera, Waaqayyo lammee akka si hin dhiifneef akka si hin daganne waadaa siif gala (Roomaa 8:38-39; Maatewoos 28:20). Yaadadhu fayyinni kee Yesuus Kiristoosiin eegamaadha (Yohaannis 10:28-29). Akka fayyisaa keetiitti Yesuusiin amanannaan, ati bara baraan Waaqayyoo wajjin waaqa irratti akka dabarsitu amantii qabaatta!
2. Waaldaa Kirsitaanaa gaarii Macaafa Qulqulluu kan barsiisan barbaadi.
Waldaa Kiristaanaa akka mana ijaaramaatti hin yaadin. Waldaan kiristaanaa namoota. Kan Yesuus kiristoostti amanan akka walitti dhufeenya qabaatan baay’ee barbaachisaadha. Barbaachisummaan waldaa kiristaanaa inni angafti isa. Amma amantii kee Yesuus irra godhatteetta, waldaalee Macaafa Qulqulluutti amanan naanna keetii akka barbaaddattu fi soortuu waldaas akka haasofsiiftu cimsnee si jajjabeessina. Amantii kee haaraa Yesuus kiristoostti qabdu haa beekuudhaaf.
Barbaachisummaan waldaa kiristaanaa inni lammaffaan Macaafa Quqlulluu barsiisuudhaaf. Abboommota Waaqayyoo akkamiin jireenya kee keessatti akka hojii irra oolchitu ni baratta. Jireenya milkaa’aadhaa fi jireenya humnaan guutuu ta’e jiraachuudhaaf Macaafni Qulqulluun bantuu akka ta’e hubachuudhaan. 2 Xiimootewoos 3:16-17 irraa akkas jedha, “Caaffanni qulqullaa’oon hundinuu geggeesssaa Hafuura Waaqayyootiin caafame; barsiisuuf balleessaa hubachiisuuf, qajeelchuuf qajeelummaattis leejjisuudhaaf dhimma ni baasa. Namni Waaqayyoo waa gochuu kan danda’e, hojii gaarii hundumaafis kan qophaa’e akka ta’u ni godha.”
Barbaachisummaan waldaa kiristaanaa inni sadaffaan waaqeffannaadha. Waqeffannaan waanta godhe hundumaadhaaf Waaqayyoon galateefachuudha! Waaqayyo nu fayyiseera. Waaqayyo nu jaal’ata. Waaqayyo nuuf qopheessa. Waaqayyo nu geggeessa karaa nuttu agarsiisa. Akkamiin isa hin galateeffannuu? Waaqayyo qulqulluudha, kan jaallatudhas, ayyaananis guutuu. Mul’atni Yohaannis 4:11 Akkana jedha, “Ati waan hundumaa waan uumteef, isaanis jaalala keetiin waan uumamaniif, waan jiraataniif gooftaa keenyaa! Waaqayyo keenyaa! Guddina ulfina aangoos fudhachuun siif ni ta’a.”
3. Guyyaa guyyaatti Waaqayyo irratti xiyyeeffachuuf yeroo adda baafadhu.
Guyyaa guyyaatti Waaqayyo irratti xiyyeeffachuuf yeroo fudhachuun baay’ee barbaachisaadha. Namoonni heedduun isa kana “yeroo gabii” jedhanii waamu. Kaan immoo “yeroo arsaa gochuu” jedhanii moggaasu, sababni isaas inni yeroo nuyi yeroo keenya Waaqayyoodhaaf aarsaa gochuudha. Kaan yeroo isaanii gara ganamaa Waaqayyoo wajjin dabarsuu jaallatu, kaan immoo galgala filatu. Yeroo kana maal jettee akka waamtu fi yeroo kam akka filattu rakkina hin qabu. Kan barbaachisu yeroo kee sirriitti isaa wajjin dabarsuu keeti. Yeroo keenya Waaqayyoo wajjin akka dabarsinu maalfaatu taasisu?
(a) Kadhannaa. Salphaadhumatti kadhannaan Waaqayyotti haasa’uudha. Waa’ee rakkina keetiitiif yaaddoo kee Waaqayyootti himi. Ogummaa fi gaggeeffama akka siif kennuuf Waaqayyoon gaafadhu. Waanta si barbaachisu akka siif qopheessuudhaaf Waaqayyoon gaafadhu. Waaqayyoon ammam akka jaallattu fi waantota inni siif godhee hundumaaf amma akka isa jajattu isatti himi. Waluma galatti kadhannaa jechuun isa kana.
(b) Macaafa Qulqulluu dubbisuu. Macaafa Qulqulluu waaldaa keessatti, barmusa sanbataatiin, yookiin qo’annoowwan Macaafa Qulqulluutiin barachu dabalatee ati dhuunfaakeetti Macaafa Qulqulluu dubbisuutu si barbaachisa. Macaafni Qulqulluun akka ati jireenya kiristaanummaa milka’aa jiraattuudhaa fi waanta beekuun si barbaachisu hundumaa qabatee jira. Inni akkamiin murtoo ogummaan guuutuu ta’e akka taasiftuu, akkamiin jaalala Waaqayyoo akka beektu, akkamiin namoota kan biraa akka tajaajiltu, akkamiin akka hafuratti guddattu geggeessummaa Waaqayyoo qabatee jira. Macaafni Qulqulluun nuuf Sagalee Waaqayyooti. Macaafin Qulqulluun akkaata inni jireenya keenyatti gammaduu fi nuttis immoo tolee jiraannuf, qajeelfama Waaqayyoo is bu’uura qabeessa ta’e barbaachisaadha.
4. Namoota jireenya hafuuratti si gargaaranuu wajjin walitti dhufeenya kee cimsadhu.
1Qorontoos 15:33 akkas jedhee nutti hima, “Hin gowwominaa: ‘hiriyaa gadheen amala gaarii ni mancaasa .”’ Macaafni Qulqulluun waa’ee dhiibbaa namootin“gadheen” nurratti taasisanuu akkeekkachiisaan guutuudha. Namoota hojii cubbuu irratti boba’anii jiranii wajjin yeroo dabarsuun akka nuyu hojiiwwan cubbuu sana keessatti hirmaannu nu qora. Amalli jarreen naannaa keenya jiranii nurratti “darba.” Kunis kanaaf namoota kan biraa kan jireenya isaaniitti gooftaaf amanamoo ta’aniin gidduu ta’uun barbaachisaa kan ta’e.
Micuu tokko yookiin lama argachuu barbaadi, tarii waldaa kee keessaa, warra si gargaaranii fi si jajjabeessan(Ibroota 3:13; 10:24). Michuun kee yeroo kadhannaatti dabarsitutti, waanta raawwattu hundumaatti, adeemsa kee Waaqayyoo wajjinii itti gaafatamummaa akka fudhatuudhaaf isa gaafadhu. Akkuma jaraa ati wanna walfakkaataa akka taasisaa jirtu gaafadhu. Kun jechuun michoolii kee hunduma warra gooftaa Yesuus Kiristoos akka fayyisaa lubbuu isaaniitti hin beekne irraa addaan ba’I jechuu miti. Michoolii isaanii ta’uu fi isaan jaallachuu ittuma fufi. Salphaadhumatti Yesuus jireenya kee akka geeddaree fi waanna ati kanaan dura hojjechaa turte amma akka raawwachuu hin dandeenye haa beekan. Yesuusiin michoolii keetti akka himtuuf Waaqayyo carraa akka siif kennu isa gaafadhu.
5. Cuuphami.
Namoonni heeddun jecha cuuphamu jedhu karaa male hubatu. “Cuuphuu” jechi jedhu biishaan keessa gad galchuu jechuudha. Cuuphaan karaa kan Macaafa Qulqulluu ta’e amantii kee Kiristoos irratti qabdu haaraa fi isa duukaa bu’uudhaaf of-kennuu kee kan ittiin beeksftudha. Bishaan keessa gad lixuun kee kiristoosii wajjin awwaalamuu kee kan agarsiisuudha. Bishaan keessaa ba’uun kee Kiristoos du’aa kaafamuu isaa agarsiisuu keeti. Cuuphamuun du’a, awwaalamuu fi du’aa kaafamuu Yesuusii wajjin tokko ta’uu kee agarsiisuudha(Roomaa 6:3-4).
Cuuphaan waan si fayyisu miti. Cuuphaan cubbuu nama irraa hin dhiqu. Cuuphaan salophaadhumatti sadarkaa ajajamuuti, fayyina keetiif kiristoositti amanuu kee ifatti kan ittiin labsitudha. Cuuphaan barbaachisaadha sababni isaa inni sadarkaa adeemsa amatii- kee Kiristoos irratti qabdu fi isaaf amanamaa ta’uu kee ifatti kan ittiin labsitudha. Cuuphamuudhaaf qophoofnaan soortuu waldaa keetiitti himi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Ani amma amantii koo Yesuus irra godhadheera...amma sanatti aanseewoo?


text:
Dhaabbileen barnoota damee fayyaatiin barsiisanii fi gosa barnoota digirii jalqabaan wal-hin simneen leenjisan shan akka karaatti deebi'aniif akeekkachiifni kennameefiira.
Uummannis dhaabbilee akka kanaa saaxiluu fi isaaniin akka hin burjaajofnes of eeggannoo akka godhu Ejensichi gaafateera.
Dhaabbileen barnoota dhuunfaa fi mootummaa 92 ga'an heeyyama guutuu fudhachuudhaan ogummaa gara garaatiin humna namaa boru guddina biyyaaf gumaacha ol'aanaa laatu qaruutti jiru.Isaan kunniin dhaabbilee sadarkaa Yuunivarsiitii koolleejjii fi yuunivarsiitii jiranidha.
Ejensiin mirkaneessa qulqullinaa fi madaallii ga'uumsaa dhaabbilee barnoota ol'aanaa fedhii biyyattii giddu galeessa godhachuudhaan imaanaa dhaabbileen barnoota ol'aanoo qaban kallattii barbaadametti akka qajeelchan too'annoofi hordoffiidhaan duukaa bu'a.
Heeyyamni barattoota simachuu fi muummeewwan barnoota ittiin barsiisaniif beekkamtiin kennameefiin ogeeyyota horachaa jiraachuu fi daba hojjachuu isaanii sakatta'ee adda baasuu keessatti adda durummaadhaan hojjeta.
Ejensichi hanga yoonaa dhaabbilee barnoota ol'aanoo kan mootummaa fi dhuunfaa 50 gahan akka sakatta'ee jiru eera.Bara kanammoo 16 sakatta'uudhaaf karoora qabachuu isaa odeeffanneerra.
Tibba kana Ejensichi dhaabbilee barnoota ol'aanoo dhuunfaa beekamtii kennameefiin ala hiixatan ja'a adda baasuudhaan tarkarkaanfii itti fudhachaa jira.
Ragaan kutaa sab-qunnamtii Ejensichaa irraa argame akka muul'isutti dhaabbileen barnoota dhuunfaa ja'a ga'an hanga ulaagaa barbaachisu guutanitti barnoota fagoo akka hin barsiifne qoqqobamaniiru.Dhaabbileen humni isaanii fi barattoonni simachuu qaban wal-hin simnes kanneen adabbii kana keessa galanidha.
Itti gaafatamaan sab-qunnamtii Ejensii mirkaneessa qulqullinaa fi madaallii ga'uumsaa dhaabbilee barnoota ol'aanoo obbo Taarraqany Garasuu akka himanitti dhaabilee barnootaa amma qoqqobaman kunniin gama meeshaalee barnootaa barbaachisu guutuu fi muummee ittiin barsiisuuf heeyyama hin arganneenis barsiisaa jiraachuu muraasa isaanii irra ga'ameera.
Ogeeyyonni ga'umsa qaban yoo hin horatamin borii biyyattiis dukkaneessaatuma deemuun amanama.Dhaabbileen barnootaa gosa barnootaa beekamtiin kennameniifiyyuu barsiisudhaaf ulaagaa barbaachisan maraa guutuu irraa eegama.
Akka ulaagaa tokkoottuu manni kitaabaa dhaabbata bornoota ol'aanoo beekamtii qabu tokko keessa jiru yeroo tokkotti barattoota isaa harka 75 keessummeessuu qabaata.
Meeshaaleen barnootaa akka koompiyuutaraa fi kanneen birootis adda ba'aniiti hojiin baruu fi barsiisuu kan eegalamu.Sana ta'uu baannaan humna qabuu ol hiixachuun akka bakka hin dhaqqabne hooqqachuu jalaa ta'a.
Dhaabbileen barnootaa dhihoo kana gosa barnotaatiin hojiirraa ittifaman keessaa lama ulaagaa irraa eegamu waan guutaniif barnoota fagootiin barsiisuu danda'uun karri saaqameefiira.Barnoota fagootiin ture duraan utuu beekamtii hin horatin barsiisuu kan eegalan.Dhaabbileen hafan adeemsaan qulqullaa'ee humna sana guuttataniiru taanaan barsiisuu eegalu jedhaniiru obbo Taarraqany.
Dhaabbilee barnoota ol'aanootiin ala kanneen heeyyama Biiroo barnootaa irraa fudhatamanis qulqullinaa fi madaaalliin isaanii akkuma kanaan hordofama.Koolleejjota Naannolee keessatti hojjatan utuu beekamtii homaatuu hin argatin uummata burjaajessan of eeggannoon qorachuu fedha.
Barsiisummaadhaan koolleejjota dhuunfaa keessatti barsiisuun erga ittifamee gara waggaa shaniitti dhihaate koolleejjiin Horaa jedhamu magaalaa Shaashamanneetti waajjira ol'aanaa banatee dameewwan heddun qabaadhaan ijoollee burjaajessaa ture yaadannoo yeroo dhihooti.Biiroon Barnootaas Koolleejjiin maqaa sana qabu ana biratti hin galmoofne jedhee ture.
Barattoonni hawwii qabanirraan kan ka'e galmeef dhaqan birrii kafaluudhaan rakkinarra bu'uu isaanii FM'n Faanaa Shaashamannee gaggaafateenii ture.
Waajjirri barnoota magaalaa Shaashamannee ennasitti dhaabbatichi burjaajessa isaa akka itti hin fufne dhaabsisees ture.Iddoowwan biroottis haallan akka kanaa irra deddeebiin mudachuu waan danda'aniif hawaasichi of eeggachuu fi ragaa dhaabbileedhaa sirnaan gaafachuu akka qabu eeru itti gaafatamaan waajjira barnoota magaalichaa obbo Musxafaa Kaliiloo. Adabbii barbaachisu akka argatus waajjirri nageenya magaalichaa hojii isaa jabeesseera.
Ejensiin mirkaneessa qulqullinaa fi madaallii ga'uumsaa dhaabbilee barnoota ol'aanoo eeruuwwan hawaasarraa kennamee fi kan ofumaa tasa sakatta'anii irra ga'aniin maqaa amantaa dahoo godhachuudhaan kanneen barnoota idilee barsiisuurratti bobba'anis argamaniiru jedha.
Ejensichatti itti gaafatamaan sab-qunnamtii obbo Taarraqany Garasuu akka himanitti hojiin sakatta'a qulqullinaa fi madaallii dhaabileedhaa, manneen barnotaa amantaaf beekamtii kennuudhaaf gahee hin qabaatu.Maqaa amantaatiin barnoota idilee kennuu waan hin dandeenyeef jedhamee garuu adeemsa isaanii eerudhaan sakatta'uun irraa hin hafu.Dhaabbileen muraasni gatii xinnaa kafalchiisaa barnoota idilee bori hojiiti bobbaasuu hin dandeenye barsiisan muraasni irra ga'ameera.
Ejensichi bara kanatti dhaabbilee karooraan qorachuudhaaf karoorfateen ala kanneen guddina silaa eegamuuf ogeessa ga'uumsa qabu dhabsiisan too'achuun ittuma fufa jedhameera.Dhaabbilee beekamtee kennameef malee burjaajessa jabeessanis hawaasni eeruu kennuudhaan akka saaxilu gaafatameera.Getaachaw Mul’ataatu gabaase.
Gulaalaan:Birhaanuu Hurrisaa


text:
Dhimma kanarratti federeeshiniin kubbaa miilaa Itiyoophiyaafi waaliyaa Biiraan waliigaltee spoonsaraa Bitootessa 9 bara 2007 mallatteessu jedhmeera.
Biiraan Harar Baddalleefi Waaliyaa akkasumas abbaa omishawwan biiraa kudhanii gadi hin taanee kan ta’e Heeniikan kanaan duras waaliyaawwan omishasaa Baddalleedhaan spoonsara akka taasise ni yaadatama.
Gareen biyyaalessaa kubbaa miilaa Itiyoophiyaa bara 2013 gulaalaa waancaa Afrikaaf waan darbeef waggoota sadiif birrii miliyoona 24n waggota sadiif spoonsara taasisee ture.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa