text:
Caamsaa 15,2014 Amboo
Caamsa 15/2014 Ibsa Gabaaba Hoggansa Qeerroo Bilisummaa Oromoo Dhiha Oromiyaa irra
kenname.
Gidduu kana Mootummaa Naannoo Oromiyaati jechuun kan maqaa Oromoo fi Oromiyaatiin of
waamaa jirtuu OPDO fi ani president naannoo Oromiyaati jechuun of aaduun walgahii uumataa kan
eegalu Muktaar Kadir ibsa Caamsaa 13/2014 Godina lixa Shawaa Amboo fi Godinaalee Oromiyaa
garaagaraatti miseensota OPDO fi ilmaan Habashaa walitti qabuun kenne ilaalchisuun bakka
bu’ootii fi qindeessitooti FDG Qeerroo bilisummaa Oromoo godina lixa Shawaa Ibsa fi marii
Muktaar Kadir gaggeesse balaaleffate jira.
Muktaar Kadir jedhamu ani Mootummaa fi presedantii naannoo Oromiyaatii jechuun erga of ibsee
booda sababa FDG gaaffii mirgaa fi dimookiraasii uummaanni keenya Oromoon karaa nagaa
gaaffateef balleessa tokko malee qe’ee isatti ajjeefama jiruuf Muktaar Kadirii dabballoota OPDO fi
ilmaan habashaa Oromiyaa keessatti dhalatanii guddatan walitti qabuun ibsa armaan gadii fulleetti
dubbachuun ni yaadatama. Qabxiiwwaan Gurguddoo Muktaar dabbaloota sirnichaaf kaasee keessa
Muraasni:
1. Mootummaan keenya tarkaanfii magaalaa Amboo fi Oromiyaa godinota garaagaraa irratti
fudhatametti ni boona, keessattuu Poolisii federaalaa guddaa galateeffanna, jechuun ergama
diinumma ifatti dubbatee jira.
2. Tarkaanfiin fudhatame sirriidha, tarkaanfii obsa guddaan fudhatamedha, jechuun dhaadate
jira.
3. Gaaffiin ka’ee jiruus gaaffii uummata Oromoo miti uummaannii Oromoo gaaffii akkasii hin
qabu,
4. Uummaanni keenyaa Misoomeera, nagaan olee bulaa jira, rakkinni uummaanni keenya
qabu nuuf hin gallee, mirgii uummata Oromoo kabajameera,
5. Gaaffii kan gaafate, hattuu, kashalabbee fi Farreen nageenyati jechuun Ifatti uummata
Oromoo arrabsee jira.
6. Sochii warraaqsa FDG nurratti gaggeeffama jiruu, hiriira baanee balaaleffachuu qabna
jechuun miseensota dabbaloota sirna TPLF/EPRDF/OPDO fi ilmaan habashaa Oromiyaa
keesatti dhalatanii guddataniif ajaja dirqama kennuun oloola afaan faajjii uumuuf tirtira
jirachuu ibsatee jira.
7. Barattoota muraasatuu humna duubaa jiru waliin ta’uun jeequmsa nurratti kaase jechuun
dabballoota hojii irraa arii’amtuu, ni hidhamtuu jedhamuun doorsisaan walitti qabaman
gidduu dhaabbatee namni ani mootuummaa uummata bakka bu’uu president mootummaa
Naannoo Oromiyaatii ofiin jedhu uummaata Oromoo dhugaa isaaf ajjeefamee qe’ee isaa
irratti awwalcha dhabaa jiru arrabsuu fi itti dhaadachuun isa mul’atee jira.
Qabxiiwwaan Ergama diinummaa Muktaar Kadir jedhamu olola afaan faajjii uumuuf, dhugaa
uummataa awwaaluuf, gumaa uummata keenyaa gara dabarsuuf, yaalii gochaa jiru irratti
dammaquun hoggansii qeerroo bilisummaa Oromoo qabxiiwwaan gaggababoo saddeet 8 baasuun jabeessee ergama Muktaar Kaadir balaaleffachuun uummata Oromoo hundaaf ergaa guddaa
dabarsee jira.
1. Mootummaan uummata bulchaa jirutti waraana bobbaasee uummata meeshaa maleeyyii
dhukaasee ajjeesuun, keessattuu daa’ima Waggaa torbaa, dargaggoota waggaa 15 gadii fi
manguddoota waggaa 75 olii dhukaasee ajjeesuun har’a waltajjii uummachuun tarkaanfiin
fudhatame sirriidha jechuun uummata Oromoo irratti dhaadachuun tuffii Muktaar Kadir
uummata Oromoof qabu ifatti kan mul’isuu fi Muktaar Kadirii fi mootummaan EPRDF
shororkeessituu ta’uu Qeerroon addunyaaf saaxilaa jira.
2. Uummaannii Oromoo Godinaalee Oromiyaa hundaa fi dhaabbilee barnoota olaanoo hanga
manneen barnoota sadarkaa 1ffatti utuu hin hafiin uummaanni Oromoo gaaffii Mirgaa karaa
nagaan gaafatneef deebiin nuuf kennamuu qaba jechuun uummaanni gamtaan dhaabbatee
utuu falmachaa jiruu; gaaffiin gaaffii uummataa miti jechuun FDG uummaannii fi
dargaggootni itti amanuun wareegama qaalii irratti kanfalaa utuu jiruu, FDG fi gaaffii
uummataa gara dabarsuuf gaaffi olola maqaa farreen nageenyaati, jechuun qabsoo
uummataa dura dhaabbachuuf olola Muktaar Kadirii fi OPDO’n oofaa jirtu jabeessinee
balaleffanna.
3. Dhaabni waggaa 24 guutuu maqaa uummata Oromootiin daldalaa qabeenyaa Oromoo
saamsisaa, Oromoo gaaffii mirgaa karaa nagaa gaafatee qe’ee isatti ajjeesisaa, hidhatti
guursisaa, reebsisaa, barnoota irra ariisisa, uummataa Oromoo arrabsaa, arrabsiisaa,
tuffachaa tuffachiisaa as geesse ammas uummata Oromoo bakka bu’uu kan hin dandeenye
ta’uu ni jabeessinee hubachiifna.
4. Shirri guddaa Muktaar Kadirii fi EPRDF/TPLF/OPDO’n xaxamaa jiru, FDG dura
dhaabbachuuf dabballoota amanamoo OPDO fi ilmaan habashaa Oromiyaa keessatti
dhalatan walitti qabuun hiriira balaaleffaanna FDG fi sochii uummataa dura dhaabbanna
jechuun wayyaanotaan qopha’ee afarfamaa jiru atattamaan dhabbachuu qaba. Uummaanni
Oromoos akeeka kana irratti dammaquun FDG jabeessuun mootummaa burkutooftuu kana
aangoo irra darbuun bilisummaa ofii mirkaneeffachuuf qabsoo FDG jabeessuun itti fufuu
qaba.
5. Ajjeechaa Suukkaneessaa Waraana Mootummaa TPLF/EPRDF/ OPDO fi Muktaar Kadir‘n
uummata nagaa karaa nagaa ba’ee mirga isaa gaafate irratti rasasa robsuun uummata
Oromoo jumlaan ajjeefamanii fi ajjeefamaa jiraniif itti gaafatamuummaa seeraa fi seenaa
jalaa ba’uu akka isan hin dandeenye jabaassenee hubachiifna.
6. Muktaar Kadiirii fi Dabbaallootni Sirnichaa fi Mootummaan EPRDF yeroodhan qabamanii
seeratti akka dhiyaatanii fi Ilmaan Oromoo jumlaan ajjeeffamanii, Hidhamanii,
Madeeffamaniif fi barnoota irraa arii’amaniif yoom iyyuu itti gaafatama seenaa fi Seeraa
jalaa ba’uu kan hin dandeenye ta’uu ni hubachiifna, kanuma hubachuun ilmaan Oromoo
bakka jirtan hundaa yakkamtoota guyyaa saafaa dhukaasee uummata keenya irratti yakka
dugugginsa sanyii rawwacha jiru irratti wal cina dhabbannee himata qophiisuun mana
murtii yakka addunya ICC irratti akka himatamanii seeratti dhiyeeffachuu dandeenyuuf
ciccoominaan haa hojjennu jechuun dhamsa isiniif dabarsina.
7. Uummaanni Oromoo hundi mirga isaa deeffachuuf, walcina dhaabbatee harkaan
walqabatee bilisummaa isaa kabachiifachuuf FDG fi qabsoo karaa nagaa eegalee Oromiyaa
mara raasaa jiru jabeessuun lafa fi qe’ee isa irratti of kabachiisuu qaba. 8. Olollii mootummaa Shororkeessa Wayyaanee EPRDF/TPLF/OPDO maqaa Master planii
Finfinnee jechuun lafa, qabeenyaa, aadaa, afaan, eenyuummaa, fi sabboonuumma, fi abbaa
biyyummaa Oromoo sarbuuf qopheeffame hatattamaan haqamuu qaba, malee maqaa
misoomaa waliinii jedhuun bukkeetti qabamee hojitti hiikamuuf kan hojjetamaa jiru
cimsinee dura dhaabbannee falmachuuf Oromoon bakka jiruu harka walqabatee ka'uu qaba.
Injifannoon uummata Oromoof!!
Gadaan Gadaa Bilisummaati!!.
Caamsaa 15/2014
Dhihaa Shawaa Oromiyaa irra!!.


c: text/html

text:
Tuesday, 22 July 2014
varaalu theerchamani pattu pattina Kaikeyi
Dasaradhuni deenaalaapanalaku Kaikeyi manasu karagaledu sari kadaa,kopam nashaalaaniki antindi.Raajaa!prathijnalane thappu padathaavaa? aadina maata thapputhaavaa? nenu dharma sammathangaa korikalu koraanaa ledaa anedi ippudu anavasaramu. nuvvu ichchina maatanu nilabettukuntaavaa ledaa anede prasthutham. Nuvvu pedda dhaarmikudavani peru pondaavu. Saibyudu ichchin maata kosam thana maamsaanne degaku ivvaledaa,paavuraanni rakshinchedaani?Alarkudu thana kannulane ichchi daivathvam pondaledaa? Samudrudu ichchina maataku kattu badi,cheliyali katta daatakundaa vunnaadu kadaa? Nannu maaya maatalatho bujjaginchi Raamuniki pattaabhishekam chesi Kousalyatho kulakaalanukuntunnaavemo? adi yentha maathram kudaradu.Nenu cheppinatlu nuvvu cheyyaka pothe,andari mundu visham theesukoni chasthaanu.Prajalu Raamuni thalliki namaskaaram chesthunte nenu choosi thattukolenu. Aakhariki Kousalya peru ni uchcharinchedaaniki koodaa Kaikeyiki manasu oppukovatam ledu. Andukane Raamuni thalli ani sambodhisthunnadi. Dasaradhudu modalu narikina chettulaaga Raamaa ani arusthu padipoyaadu.Konchem sepu tharuvaatha therukunnaadu.Kaikeyi!neeku ilaanti durbodhalu yevaruchesaaru? siggu vidichi ilaa karkasangaa naatho maatlaaduthunnaavu?Neekemainaa dayyam pattindaa?Bharathudu manchi chedda vichakshana kalavaadu. Raamuniki kaadani athaniki pattaabhishekam chesedaaniki oppukuntaadaa? Kousalya kaaryeshu daasi karaneshu manthri bhojyeshu maathaa sayaneshu rambha laaga naaku daasi laaga saparyalu chesthundi. Chelikaththe laaga nannu santhushtudini chesthundi.avasaraaaniki manthri laaga salahaalu isthundi. naaku bhaaryalaaga,thodabuttina daani laaga,thalli laaga... ilaa paristhithulaku thaginatlu naaku saparyalu chesthundi. Neeku bhayapadi idivaraku chaalaa saarlu mechchukovaalannaa amenu mechchukoleka poyaanu.Alaantidi ippudu yekangaa ame kodukuni adavula paalu chesi thanaku ghora thappidam cheyamantaavaa? Ee roju nindu sabhalo repu Raamuni youva pattaabhishekam ani cheppaanu. repu cheyaka pothe nenu maata thappina vaadanu kaanaa? Kousalya kodukuni adavulaku pampisthe Sumithra bhayapadadaa ,thana koduku parisdhithi yenti ani?Prajalu cheethkarinchukoraa nannu?EE duhkhaanni Seetha thattukogaluguthundaa? Asalu ,nenu praanaalatho bathiki batta katta galanaa?Nenu chachchina tharuvaatha nuvvu vidhavaraalai,nee kodukuni raajuni chesuko! Nee roopamu choosi mosapoyaanu.nuvvu chaavu ani theliyaka ninnu kougalinchukunnaanu.Kodukuni ammukoni bhaaryanu intiki thechchukunnatlu vundi naa parisdhithi.Raamudu amaayakudu.kallaa kapatam theliyadu. Raamaa! nuvvu adavulaku po ane sare naanna ani ventane pothaadu. Raamudu nijangaa adavulaku poyaadante aa maru kshaname nenu praanaalu vidusthaanu. Bharathudu nijanga araaju avuthaanu ante,athanu naa uththara kriyalu chesedaaniki koodaa oppukonu. Naa Raamudu yentha sundara sukumaarudu. Alaanti vaadu chedu kashaayaalu thaaguthu,vagaru kanda moolaalu thinagaladaa?Kaashyaalu,naara cheeralu kattukoni,jadalu dharinchi ,nelapai panduko galadaa?chee!asalu sthreelane nammaraadu!kaadu kaadu!Kaikeyi laanti sthreelanu asalu nammaraadu. paamu kante visham kala vaallu! Raamudu thana thalli kante ninnu yekkuva aadaristhaadu,premisthaadu. athanu neeku asalu yemi apakaaram chesaadu. lokamanthaa ninnu cheedarinchukodaa,nee cheshtalaki?ilaanti maatalu maatlaadina nee noru inkaa padipodemi?nuvvu nippullo dookinaa,nee maata nenu vinanu. Malli meththa paddaadu,Dasaradhudu. Kaikeyi!nuvvu chaalaa manchidaanivi. idanthaa nannu aata pattinchedaaniki,velaa kolam gaa antunnaavu!naaku anyaayam cheyaku. nee kaallu pattukoni vedukuntaanu ani antu nijangaa kaallu pattukunnaadu. kaallu pakkaku jaripi lechi nilchukondi Kaikeyi. Yentha sepu bathimaalinaa,bhanga padinaa Dasaradhuni deenaalaapanalu Kaikeyi chevi kekkaledu. Raathri karigipothunnadi,jaamu daatipothunnadi.paristhithilo maarpu yemi kanipinchantam ledu. Dasaradhudu malli bathimalaaduthunnaadu. Kaikeyi!idi ne nijam buddhi kaadu.nuvvu chaalaa manchi daanivi. nenu neeku raajyam isthaanu. manchi manasu chesukoni Raamuniki ivvu. ilaa nuvvu,Raamudu,Bharathudu anthaa manchi vaallu gaa nilichi pothaaru,charithra putallo. Kaikeyi sasemiraa ani mondi pattu pattindi.
Thursday, 17 July 2014
Dikku thochani Dasaradhudu
Kaikeyi baagaa kalushitha mayipoindi Mandhara durbodha thoti. Kopa gruhamu pravesinchindi. Thalalo poolu theesindi.Aabharanaalu anni chindara vandaragaa padesindi. Nalla cheera kattukondi. Raaboye vaidhavyaaniki soochana laagundi,aame aakaaram choosthunte. Kaani Dasaradhudu santhoshangaa Kaikeyi mandiram thattu bayaluderaadu.Parichaarikalu Kaikeyi kopa gruhamu lo vundani selavichcaaru. Musali mogudu,paduchu pellaam kadaa. vadi vadigaa adugulu vesi,amenu thanuvanthaa thadumuthunnaadu,yemaindi,ollu baagaa ledaa ani.kaikeyi!nuvvu yelaa chebithe alaa chesthaa. yemi cheyamante adi chesthaa.yenduku neeku ee kopam?yevari paina nee kopam?Nenu nee kosam praanaalu vidichedaaniki koodaa sidhdhame ani thana premanthaa olaka bosthunnaadu. Kaikeyi visham kakkindi. Raajaa!naaku rogam ledu,roshtu ledu. kaani naa korikalu vunnaayi. avi nuvvu theerusthaanani prathijna chesthe kaani cheppanu ani anindi.Vinaasam tharumu kosthunte yevaru matuku aaga galaru!Ramuni paina pramaanam chesthunnaanu,nee korikalu thappakundaa theerusthaanu ani maata ichchaadu Dasaradhudu. Kaikeyi cheppatam aarambhinchindi. Raajaa!poorvamu devaasura yuddham appudu ninnu rakshinchinanduku naaku rendu varaalu isthaanannnaavu. kaani nenu appudu adugaledu. Ippudu aduguthunnaanu. nuvvu pancha hoothaala saakshigaa naa korikalu theerusthaanannaavu. Raamudi pattaabhishekaaaniki anthaa siddham chesukunnaavu kadaa. vaati thoti Bharathuniki Youva raaja pattaabhishekam cheyyi. Raamudini padunaalugu yellu adavulaku pampu.Athadu thaapasi laaga naara cheeralu kattukoni jadalu dharinchi dandakaaranyam lo nivasinchaali. Dasaradhudu ki dimma thirigi poindi. Moorcha vachchinantha pani ayindi. Koddi sepu mooga poyaadu.Yemi paalu poledu.Chivaragaa kopam vachchindi Kaikeyi paina. Osee!durmaargulaaraa!maa vamsaaniki cheeda purugu laaga daapurinchaavu. Ramudu neekemi anyaayam chesaadu.Vaadi paina intha kaksha yenti?Ramudini yenduku adavulaku pommantunnaavu? athaniki nuvvu ante yentha valla maalina prema?Ramudini nenu yelaanti parisdhithula lonu vadulukonu.Athanini choodaka pothe naa praanaalu pothaayi ani deenaamgaa vedukunnaadu.Nijaaniki Bharathuni kante Ramude neeku yekkuva sevalu chesthaadu,yekkuva premisthaadu. Kaikeyi!nenu musali vaadini. repo maapo poye vaadini. Naa koduku paina antha kaksha paniki raadu. Vaadini adavulaku pampa vaddu. nenu maata meeda nilabada ledane ninda naaku raakundaa nuvve nee korikalanu venakku theesuko.
Monday, 7 July 2014
Mandhara durbodha
Mandhara vadi vadi gaa ,hadaavudigaa Kaikeyini nidra lepindi.Kaikeyiki yemi ardham kaaledu. Yemi jarigindi,yenduku intha aandolanagaa leputhunnaavu ani adigindi. Dasaradhudu Ramudiki pattaabhishekam chesthunnaadu. Anthakante durvaartha manaku inkemi vuntundi ani cheppindi.Nuvvu otti amaayakuraalivi.Kapatam ante yemo theliyadu. KAABATTE dASARADHUDU NINNU MOSAM CHESI,kOUSALYA KODUKUKI PATTAABHISHEKAM CHESTHUNNAADU. RAMUDU RAJU AYITHE MANAKU ANNI KASHTAALE. BHARATHUDINI DOORA DESAM PAMPINCHI EE PAAPAM CHESTHUNNAARU. MANALANU MANAM RAKSHINCHUKOVAALI. Nijangaane Kaikeyi amaayakuraalu. gabakkuna lechi santhosham tho yentha manchi subhavaartha cheppaavu. ee aabharanaanni bahumathigaa thesuko antu medalo vunn danda theesi ichchindi.Mandhara aa haaraanni kopam tho moolaku visiresindi. Moorkhuraalaa!neeku vachche aapada kanukko leka pothunnaavu. nee savathi koduku raaju ayithe, neevu daasi laaga vundaalsinde vaalla kinda. Bharathudi adrushtam koodaa ade avuthundi. ee raaja bhogaalu meeku inka vundavu. Mandhara intha visham kakkuthunnaa Kaikeyi manasu maaraledu. Mandhara! neeku theliyadu. nijangaa Ramude raaju ayye daaniki sari ayina vaadu. Kousalya kante Ramudu nanne yekkuva premisthaadu.Nijangaa Bharathudiki raajyam kaavaalanukunte Ramudu oka vanda yellu chesi malli Bharathudiki raajyam appagisthaadu.Mandhara thana manthraangam anthaa Kaikeyi mundu vunchindi. Pichchidaanaa!Ramudi tharuvaatha ,vaalla koduku raaju avuthaadu kaani,Bharathudu yenduku avuthaadu.Asalu Ramudu raaju ayina ventane Bharathudini desa bahishkaaram chesthaademo? lekapothe champinchesthaademo? kaabatti Bharathudini atu nunchi ate adavulakannaa pampincheyyi. kaneesam praanaalatho vuntaadu.Asalu naa maatalu sradhdhagaa vinu. Raamudini nagaram nunchi bayataku pampinche yerpaatu cheyyi.Bharathudini raajuni chesedaaniki upaayam alochinchu. Ee visham anthaa baagaa thalaku yekkindi,Kaikeyiki. Nenu Kousalyaku oodigam chesedi yendi ani kopam nashaalaaniki antindi. Mandharanu bathimaaladatam modalupettindi,Kaikeyi. Ramudini thakshanam adaviki pampinchi Bharathudini raajuni chesedaaniki nuvve maargam alochinchu ani thondara pettindi. Mandhara appudu gurthu chesindi. Kaikeyi!poorvam Sambaraasuruniki,Indrudiki yuddham jariginappati sangathi. Asurulatho yuddham chesthu Dasaradhudu spruha kolpoyaadu. Appudu nuvvu athanini akkadi nunchi surakshithamayina pradesaaniki theesukelli susroosha chesaavu. appudu nee sevalaku mechchi rendu varaalu korukomannaadu. kaaninuvvu samayam vachchinappudu aduguthaanu,ippudu kaadu annaavu. aa rendu varaalu ippudu adugu. ee vishayam nuvvu chebithene naaku thelisindi. okati Bharathudini raaju ni cheyyatam. rendodi Ramudini padunaalugu samvathsaraalu adavulaku pampatam.ilaa jarigindante prajalu Ramudini marachipothaaru. Bharathuniki alavaatu padathaaru. BVharathuni padavi susdhiram gaa vuntundi. Kaabatti nuvvu ventane paatha naligina batalu vesukoni,juttu vira bosukoni,alaka gruham liki veeli nelapaina padukoni yedusthu vundu.Dasaradhudu yentha bathimaalinaa sardukovaddu. Mohamaatam lekundaa nee rendu korikalu oppukunelaa saadhinchuko ani Mandhara Kaikeyiki gattigaa cheppindi. Kaikeyiki Mandhara durbodha manasuki baagaa thala kekkindi. Ame goonithanaanni koodaa pogidindi.
Subscribe to: Posts (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Faaruu 129
Yaa Waaqayyoo ani qilee keessa ta’een si waammadhe.
gurri kee sagalee kadhannaa kootii kan dhaga’u haata’u.
Yaa Waaqayyoo osoo ati cubbuu namaa sakattaatee eenyuutu dhaabbataa?
Garuu dhiifamni si bira jira.
Kanaaf sababa maqaa keef abdiin si godhadhe;
halkaniitti lubbuun koo Waaqayyoon amane.
isa biras fayyina hedduutu jira.
Innis Isiraa’eeliin cubbuu isaa mara irraa isa fayyisa.
Abbaa Ilma Afuura Qulqulluuf galanni haa ta’u bara baraan Ameen!
Hallee luyaa galanni Waaqayyoof Hallee luyaa yeroo yerootti galanni Amaanu’eel Waaqa keenyaaf haata’u. Yaa Waaqa haraara Gooftaa hundumaa kennaa Afuura Qulqulluutiin kan yeroo kanatti akkan si galateeffadhuuf dura kee ijaajjee, yeroo eebbifamtuu kanatti kennaa Afuura Qulqulluu qulqulloota kan ta’an duuka bu’oota irratti akka abiddaa kan irratti roobsite
Hundaa kan bittu yaa Abbaa, Gooftaakeenya, Qorichakeenya, Waaqa keenya Iyyesuus Kiristoos arjummaa kee irraa kennaan barbaada. Nama kan jaal’attu Waaqa koo cubbamaa kanan ta’u kadhannaa ana garbicha keetii dhagayi kadhannaan koo dura keetti naaf haa dhiyaatu iyyi koos garakeetti.
Yaa Waaqakoo fi Gooftaa koo ani gara kettan abdadhe; kennaa Afuura Qulqulluu naaf kenni yaadi hamaanii fi cubbuun foonii fi afuura koo irraa akka fagaatuuf, bultoo Afuura Qulqulluu akkan ta’uuf; araraaf arjummaa kee akkan hawwuuf obsaa fi kasooma (gadi ofqabuu) naafkenni. Qormaata natti dhufu mara obsaaf galataan akkan simadhuuf bara jireenya koo mara ilmi kee Iyyesuus Kiristoos gidiraa inni fannoo irratti fudhate yaaduun akkan baadhu na taasisi. Eebba kee qulqulluu sana qaama kootti haguugi dhiifamaa fi araara dura ketti akkan argadhuuf Iyyesuus Kiristoos aboo waaqummaatiin qaama namummaatiin faaruu ergamootaatiin marfamee murtiif sa’aatii dhufutti warren itti murteeffamu wajjin akkani hin ifatamnee arjummaan kee naaf haa kennamu. Siif Ilma kee Kiristoosiif amalummaa jireenyakee Afuura Qulqulluuf kabajniif galanni bara hanga baraatti haata’u. Ameen!!


text:
Tuuluun Qacamaa Anaa Meettaa Roobii magaalatti anichaa Shinoorraa fageenya K.M 10 hincaalleerratti argama. Tulluun kuni roga sad’in gammoojjin yoo marfamu karaa baha biiftuu baddaan daangeffama. Namni tulluu sana kore gara lixa biiftutti gammoojjii laga Mogooriifi laga Urga’aa hanag Abbayyaa (Mormor) gahutti arguu danda’a. Ka’ins koo joograafii lafa kanaa ibsuuf miti. Waayee maatii waggaa dhibba tokko dura Salaaee ka’ee tulluu sana jala qubatee seenaa guddaa qabuu waanan beeku isini qooduufani.
Maatin kuni maatii nama Abbaa Bultoo jedhamuun beekkamuuti. Maqaan dhuunfaa Abbaa Bultoo Suufee jedham. Namni garuu maqaa kabajaa Abbaa Bultoo jedhu kana qofaan waan waamuuf maqaan Suufee jedhu kuni namoota hedduu biratti hinbeekkamu. Otoo ilmi saanii Bultoo Suufee jedhamee waammamuu baatee maqaa kana har’a beekuun rakkisaa ta’a ture.
Abbaan Bultoo (Suufeen) bara kam Salaalee ka’ee maaliif Meetaa keessa Tulluu Qacamaa jala akka qubatef lafa san eenyu kenneefii akka qubachiisee wanti beekame hinjiru. Namni kuni Ayyaantuu (qaalluu) beekkamaa Ayyaana “Abbaa Daakaa” jedhamuu baatu (dalagudha). Guddina ( ulfina) ayaanichaa ibsuuf jiraattonni naannoo sanaa “Guddicha Qarree Qacamaa” jechuun waamu. Ayyaani kuni yoo bu’u “Daalacha Bosee” jedhee akka of waamus namoonni itti dhiyaatanii argan nidubbatu. Namoonni itti bulan yoo wal jibbann( wal lolan) ittin wal abaaruu, wal maganu, yoo wal jaalatani wal galateeffatan ammoo ittin wal eebbisu.
Erguma nuti dhaqqabnee’u Oromoon Salaalee kaasee hanga Bachoo-Warabitti itti amana, itti bulaa, ijoollee saa itti hammachiifataa, yoo wal miidhe itti dhiyeeffataa, kan miidhes kan miidhames dhiyaatanii dhimma saanii himachuun, haagii baafatanii murteen kennamaafi. Eenyumtuu Abbaa Daakaa fuuldura dhaabbatee waan hinsobneef murtee waaraatu (ultimate justice) kennama. Kan wal ajjeeseerree achitti gumaa walii baasa. Kan murtee kennu Abbaa Daakaa ykn qaalluu sanaa miti. Ayyaanni yoo bu’u jarri dhiyaatanii akka dhugaa dubbatan seerratee gara shanacha qee isaa (jaarsolii seera caffee beekanitu) dhimmicha gadi fageenyaan qoratee murtee kenna. Murtiin suni niraga’a.
Ulfina Ayaana kanaa Dabtaraan Amaaraa Dabra Libaanositti qinee saanii barsiisu beekkaamaa kan ture Alaqaa Xibabu jedhamu akkas jedhee qineen weeddiseef jedhee namni achitti baratee bareessaa kanatti himee ture.
“OOO! Abbaa DaakaaKeessa beekessi kuni, yoo hiikamu akkas jechuu ta’a
Amlaaka Salaalee Wa Kuyyuu
Antewu tiqattil wa tihaayyuu”. Jedhee weeddise jedhe
“ Yaa Abbaa DaakaaGara Abbaa Bultootti yoo deebinu namni kuni galchaa ayyaanaa galu hedduu waan guuraniif biyya sanii sooressaa horiin saani (beeladoonni qaban) lakkoofsan hinbeekamne ture jedhama. Lafas bal’inaan akka qaban dubbatama. Qabeenyaan sanni yoo ka’u akka salphaatti horiin akka harkaa hinbaanees wajjin himama. Waayee kanarratti seenaan hojjatan tokko biyyasitti akka mammaaksatti ummata keessatti yaadannoo saanii ta’ee jiraata. Seenichi akkasi “ gaaf tokko doolcheen takka (ishii farankaa lamaa jechuudha) harkaa buutee kaabii dallaa keessa seente jedhama. Abbaan Bultoo Otoo qabeenyaa lakkaawwamee hindhumne sana hunda qabanuu doolchee sana tuffatanii hindhiifnee, kaabii sana diigsisanii baasan” jedhama.
Waaqa Salaalef Kuyyuu
Sumatu ajjeesaa,
sumatu fayyisaa”. Jechuudha.(waayee qaalluu kanaa warri amantii Waaqeffanna oto qoratanii waan hedduu baruun nidandama jedheen amana).
Naa hubadhaa waan ka’eef hin jalqabnee. Suufeen akkuma maqaan ibsutti ilma Bultoo jedhamu qabu. Ijoollee biraa qabaachuu saanii wanti dhagahamus wanti maqaan mul’ates hinjiru. Erga Suufeen boqotanii “Guddichi Qarree Qacamaa” Bultoorratti bu’e maqaan “Guddicha Bultoo Suufee” jedhamu moggaafameef jedhama. Bultoon Ayyaanicha kunuunsaa qabeenyaa qabeenyaa irratti kuusaa galma Ayyaanaa Macca keessa iddoo Kilbee jedhamutti, Bacho keessa lafa Kooraa jedhamutti Meettaa keessa iddoo hedduutti babal’isee ijaaruun Ijoolles horatee naga’aan biyya tajaajilaa oto jiruu Xaaliyaanin biyya weerarte. Bultooniifi Hayyoonni Meettaa hedduun weerara sana waan fudhachuu didaniif walitti qabdee hiitee Ejaree buusuun achitti gara jabinaan qaltee awwaalte jedhama.
Bultoon ijoolle 6, dhiira shaniifi dubara takka dhalfatee ture. Isaanis:
- Garbii Bultoo
- Hundee Bultoo
- Walee Bultoo
- Shaashii Bultoo (dubartii)
- Irkoo Bultoo
- Raggaasaa Bultoo jedhamu.
Guyyaa tokko loltuu Xaaliyaanii itti duultee waraana Hundeetti dhukaasa bantee jedhu. Hundeen battalumatti dhukaasa itti banee kan fuuldura deemtu yoo kukuffisu kuun fardeen yaaphattee deemtu garagalffattee baqattee jedu. Innis waraana saa qabatee duuban dhukaasaan muddee jedhu. Otuma baqattuu lafa Birbirsi hurrumni (tuuta’ee) itti marge Birbirsa Irreechaa jedhamuun beekkamu keessa seentee jedhu. Birbirsa hurruma sana keessa Birbirsi gadi gomboobee dalga marge jiraa loltuu Xaaliiyaanii kessaa inni tokko fardi fudhatee yoo Birbirsa sana jala darbuu yaalu Birbirsichi kokkee dha’ee fardarraa gombisuun battalumatti ajjeesee jedhu.
Birbirsoonni biraa ciramanii yoo dhuman Birbirsi irreechaa ammayyuu oso hintuqamin jira. Isaan keessaa Birbirsi Xaaliyaannicha ajjeese dallaan itti ijaaramee seenaan kuni taappllaa irratti barreeffamee itti maxxanfamee ture. Har’a waan irra jiru barreessan kuni quba hinqabu. Birbirisi Irreechaa akkuma maqaan ibsutti iddoo daandiin guddaan itti wal qaxxaamuuruu waan ta’eefi huumaan Birbirsoota saniis ulfina qabeessa waan ta’eef Oromoon achiin darbu jalatti irreeffatunmalee hindarbu.
Hundeen yeroo hedduu gorfamus didee loltuu fuuldura bahee otuma loluu akka wareegamee maanguddoonni waliin turan yeroo hunda gaddaan kaasu. Goonni akka saa hindhalanneesi gara fuulduraas hindhalatuu jedhu. Gootummaan isaa garuu yeroo malee akka ajjeechisiise dubbatu.
Garbiin umriinis waan caaluuf gootummaa qabaaturree akka Hundee rasaasatti hinfiigu turee jedhu. Hunda caalaa Garbiin akka balaan irra hingeenye shoora guddaa taphachaa kan turte niiti isaa Ababaa Balaachewu akka turte himu maanguddoonni. Ababaa Balaachewu dubartii dhalootan lammii Amaaraa taateedha. Ababaan Garbii wajjin bosonatti galtee lola inni qooda irraa fudhate hundumaa keessattu akka qooda fudhachaa turte himama. Ababaan Garbii of duubatti ittistee ishiin fuuldura bahuun akka dhukaasaa turte dubbatu maanguddooni waliin turan. Ababaan umrinis akka Garbii caalaa bilchaatte himamaa ture. Akka carraa ta’ee Garbiinis Hundeenis oto ilmoo hinhuummatin waan darbaniif maqaan saanii irraanfatamaa jira.
Garbiin hanga Xaaliyaanin biyyaa ari’amutti lolaa turee bara H/ Sillaaseen bqarraa deebi’u akkuma gootota/arbanyoota/ kaanii innis loltuu saa hiriirsee Finfinnee seene. Finfinneettis lafti qubsumaa Kolfeetti kennameefi loltuu saa wajjin achi qubate. H/Sillaaseen mootummaa isaa deebisee ijaaruuf namoota yoo filatu Garbii ministeera Ittisaa taasisuuf kaadhimatee akka ture himama. Yaa ta’u malee nafxanyoonni kanatti aaran battalatti Garbii summi nyaachisanii akka ajjeesan dubbatama.
Loltoonni isaas kannisa mootii dhabede ta’anii faca’ani harka duwwaa gara mana saanitti deebi’uf dirqamani. Wareegamni baasan suni hundi galata tokko malee hafee. Niitin isaa ababaan garuu waan Amaara taateef “arbanyaa” jedhamtee laftiif nishaaniin gootummaa kenneemeefi qananiin jiraachaa turte. Guyyaa injifannoo Xaaliyaaniis yoo kabajan nafxanyoota arbanyoota jedhamanii hiriiran wajjin hiriirtee hanga gaafa dabartuutti kabajaan irratti argamaa turte. Oromoonni wareegama guddaa kaffalanii turan namni as buutee saani yaadateyyuu hinturre.
Loltoota Garbii keessaa namoota muraasa qubaan lakkaawwaman:
- Bayeecha Dabalee
- Ayyaalaa Guddataa
- Tulluu Bultoo
- Dabuushee Saraxoo loltuu garbii ciccimoo kan bareessan kuni daa’imummaa keesa qaaman beekuudha.
Jarreen maqaa dhaye keessa Bayeechi Dabalee Oromoo gaaltama, magaala bareedaa yoo ta’u hanga gaafa du’utitti rifeensa mataa saa akkuma bara shiftummaa saatti goofaree filataa ture. Bayeechi hanga gaafa du’utti yoo qotatu malee qawween gateettirraa zinnaarrii mudhiraa bu’e bu’ee hinbeeku.
Dabuushe Sarraxoo nama diimaa bareeda Araba fakkaatu yoo ta’u nama dheeras gabaas hinjedhamne ijjannoo bareedaa qabuudha. Dabuusheen maatin isaa lafa hinqaban fakkaataa “ciisanyaa” ta’ee jiraachuu saatu beekkaama. Akkuma namoota naannoo qonnaan jiraataa ta’us ogummaa addaa baratee mukkeen akka Gaattiraaf Birbirsaa jigsee soqee (soofee) baqaqsee xaa’wulaatti baasuun gurgurachaa itti jiraachaa ture. Namoonni bara shiftummaa isaa beekan namni kabajaa guddaa qabu suni gadi deebi’ee yoo gudeelcha gangalchu yoo argan akkas jedhanii ittin sirbani:
“Moo yaa giddiSeenan kuni yoo ka’u namni seenaa kana keessaa hafuu hinqabne tokko nama Saggaa Abbaa Hortuu jedhamuudha. Saggaan sablammi kam keessaa akka bahefi akkamitti akka dhufe barreessan kuni beekuu baatuyyuu sablammoota naannoo Kibbaa keessaa akka dhufe nibeekkama. Namni kuni loltoota Garbii keessaa nama Garbiitti aanee argamuufi nama Garbii caalaa soddaatamu akka ture himama. Saggaan nama Maacoo duulee galeefi lola Maacoorratti matreyyeesa dhukaasuu baratee waan galeef ogummaa addaa qabu kanaaf loltoota jiran keessaa olaantummaa argate jedhama.
Dabuusheen gangalche gindii” jedhani ittin sirbani.
Dubbii dubbitu kaasa jeduu miti. Bara dargiin “goolii diimaa” jedhee barattoota biyyatti gara jabinaan lafarraa duguugee reeffa karaarraatti gatu sana akka tasaa maanguddoo fira kooti finfinnee keessa jiraatu tokko gaafachuun mana maanguddichaa dhaqe. Maanguddoon kuni gochaa sanatti hedduu garaan gubachaa turee. “ilma koo”naan jedhe “barana kan bushaayee ilma namaafi timaatimaadha. Timaatimi namni bitu dhabamee tortoree karaarratti gatu, ilma namaas kunoo akkuma timaatimii tortoree sana ajjeesanii reeffa karaarratti gatu, Waaqatuu yeroon na gaggeessuu didee umrii nadheeressee gara jabina ilmi namaa ilma namaarratti hojjatu kana na agarsiisee”. Jedheet gara jabina Saggaan bara Xaaliyaanii raawwachaa turefii dhumarratti waan irra gahe waan Mangistuun hojjachaa jiruuf dhuma saatin wal qabsiisee naa seenesse.
“Bara Xaaliyaanii Saggaa Abbaa Hortuu Garbii caalaa biyya moo’e. Yoo inni sangaa fardaatin deemu shiftaan jala jigu tuuta akannisaa fakkata. Biyya nisaamsisaa, nigarafsiisaa, kan itti hammates ni ajeesaa ykn ni ajjeechisiisa, baayyisee ummata Meetaa dararee turee” jedhe.
“Booda ummanni akkas jedhee sirba itti baafatee”jedhe. “Lagni ol yaa’u farraa, yaa Bargaa siin hinjennee’ Garbis yoo moote farraa, yaa Saggaa siin hinjennee, Yaa Saggaa Abbaa Hortuu,
Wanni Garbaa galgala hintoltuu. jedhanii ittin sirbanii” jedhe. Saggan gochaa isaa waan beekuuf erga Garbiin du’e loltoonni kuun yoo biyyatti deebi’anii jiruu saanii itti fufan inni biyyatti hindeebine. Finfinneedhuma keessa Kolfee jiraachaa turee amma kunoo dullumni qabatee Kolfee taa’e isaa kadhatuun argeen sirba ummanni Meettaa itti sirbe sana nayaadachisee. Garbichi amma nama fixu kunis akkuma Saggaa galgalli isaa hintoluu eegi, anirree dhaqabuu baadhu ati hinargitaa” naanjedhe maanguddoon kuni. Maanguddichi akkuma raage galgala Mangistu oso hinargin darbee. Ani garuu raagni isaa suni akka dhugaa taate miidhagseen ragaa baha. Kan isa ammaas arguuf teenyaa walumaan yaa eegnu.
(Lagni Bargaa laga Anaa Ada’aa bargaa magaalaa Incinni gara baha biiftuuti ka’ee gara bahaatti yaa’uun oto Hoolota hinga’in gara kibba lixaatti fuula garagalfatee Ijareefii Mattaala jidduu hulluuquun Bachotti gadii yaa’un Laga Awaasitti walda’udha. Olyaa’a kan jedhameef laggeen aanaa Ada’aa Bargaa fii Meettaa Roobi keessa jiran hundumtu madda Bargaa gara baha biiftuti ka’anii gara lixa biiftutti yaa’uun laga Mogoritti waan walda’aniifii teessumni lafaa Bargaa keessa yaa’us ijaan yoo laalan waan asii olee fakkatuuf Bargaa laga olee yaa’u jedhamee beekkama. Akka foggisootis ilaallama. Hundumaafu aanan Ada’aa Bargaa maqaa kan argatte Maqaa gosa Ada’aa fii laga Bargaa kanarraa akka ta’e hubachuun gaariidha.)
Egaa seena kuni waan qormaatarrti hundaa’e oto hinta’in waanuman daa’immummaa keessa maangoddotarra dhaga’ee bara dheeraa kana sammuu keessatti nahafen isinii qoodaa jira malee beekumsa gadi fagoo qabaadhee miti.
Gara seenaa Garbiitti yoo deebinu maqaan isaa akka hinirraanfatamne mana barumsaa sadarkaa tokkoffaa yeroo jalqabaatiif magaalaa shinoo keessatti ijaarramee maqaa isaatin akka waammammu ummataan murtaa’ee ittin waammamaa jira.
Yaat’au malee wareegama baaseen yoo madaallu gahaa miti. Maqaan Hundee Bultoo fii gootota biroo lola sanarratti wareegaman kuuwwanii akkuma irraanfatametti hafuun issa waan garaa nama nyaatuudha. Hundumaafuu dhalataan Oromoo hundi itti yaadee gara fuulduraa Garbii Bultoo, Hundee Bultoo, Kabbadaa Bizunesh fii gaatota isaan addatti qabatanii diina biyya saanirra qubate biyyarraa buqqisuuf falmaa turanii wareegamaniifi kan lubbuun jiraatani injifannoo qabsoo saanii dhaqabanirree Oromoo ta’u saanirraa kan ka’e mootummaa habashaatirraa waa tokko oto hinargatin umrii saanii fixanii darban maraafuu lafa daannoo diinaa taatee tajaajilaa turte sana gubbaatti siidaan yaadannoo ijaarrameefi seenaan saaniis hanga danda’ame qoratamee barreeffamuun dhaloota dhufuuf oto darbee nus abbootii keenya gootota kabajuu keenyaaf gahee keenya akka baaneetti nutti dhagahama.
Waayee Ayyaanichaattan isin deebisa. Ayyaanichi ilmaan Bultoo hafan keessaa Waleerratti bu’e. Waleen galma abbootin saa ijaaran babal’isee, qabeenyaa qabeenyarratti tuulee hojjachaa ture. Yeroo Irreechaa kanaan walqabatee yaadannoon natti dhufu tokko nijira. Innis kabajaa Irreechaa qaalluu kanaan adeemsifamuudha. Barreessan kuni ijaan dhaqee arguu baatuus namoonnii hedduminaan dhaqanii qooda irraa fudhatan akka odeessaa turanitti namoonnii kuma hedduun kabajaa Irreechaa kanarratti argama jedhu. Waleenis sangaa fardaa sooramee humnaa’e yaaphatee ummata kumaatamaan hordofamee gara malkaa laga Waleensutti qajeelaa jedhu. Achittis akkuma seera Oromootti eebbifatamee irreeffachuun faaruu adda addaa dhageessisaa gara manaatti yoo deebi’an fardi Waleen yaaphatu nifagaa jedu. Achiis gara manaatti yoo deebi’an namni wajjin bahe suni hundi mana seenee nyaataf dhugaatii qopha’e argachuu waan hindandeenyef Booka gadibaasanii goongatti naquuf jedhan. Namni alatti hafe gadi jedhee goongaa sana keessaa Booka sana dhugee galaa jedhu. Kuni egaa qabeenyaa isaa agarsiisuuf akka ture dubbatama. Waleen haala kanaan qananiin oto jiraatu akkuma tasa dhukubsatee duma bara kudhasagal shantamoota keessaa addunyaa kanarraa darbe.
Akkuma inni boqoteen ayyaanni ilma isaa Moosisaa daa’ima waggoota kurnoota keessa ture irratti bu’e jedhamee oto hinturin innis akkuma abbaa saa Addunyaa kanarraa darbe. Ergasii hadha warraa walee-intala ayyaantu Mccaa nama Hurrisoo Qinqini jedhamuun beekkamuu kan turte biyyi Haadha Xajjuu jedhee waamu irratti bu’e. Haati Xajjuu bara dargii qaalluu ta’u shii qfaan hidhamtee hiraarfamuun ala galmoonni ayyaanaa irraa diigamani akka hindalagne dhoorkamtee turte. Haata’u malee garuu bakka jirtutti sirna hundumaa akka raawwachaa turte dhoksaan nihimamaa ture. Bara jalqaba sagaltamootaa yroo dargiin diinagdee walmakaa labsu ishiinis ifatti hojii shiitti deebitee galmoota diigamanis qarqaarsa biyyaatin ijaarrattee hanga gaafa boqottuutti dalagaa turuu shitu beekkama. Ergasii waan jiru barreessaan kuni quba hinqabu.
FUNYAKEEWWATA
Nafxanyoonni bara Xaaliyaanii sana aanaa Meetaa Roobi keessa jiraachaa turan gurmaa’ufii tokko ta’anii sochoo’u Oromoo san yoo argan haloo nu ba’u jedhanii sodaa guddaa keessa galani turan jedhama. Sodaatanii hinbaqannee mala malatan. Hayyoota gosaa sossobatanii jifuu guuttachuun horii qalanii gosa keessa jiraatanitti funyaan keewwatani turan jedhu maanguddoonni. Halagaan tokko gosa tokkotti funyaan keewwate jechuun miseenasa gosa sanaa ta’e jechuudha. Gosti funyaan itti keewwate suni akkuma miseensa saba saatti fudhatee waan hundumarrattuu waliin dhaabbata jechuudha. Funya keewwatni kuni yoo ajjeese gumaa baasaaf, yoo ajeefame gumaa isaa baasisaa jechuudha.
Garuu Xaaliyaaniin badee Mootin saanii deebinaan muddama keessa darbansana irraanfatanii deebi’anii Oromoo kooraa malaee yaabuutti ka’ani. Barri bakka tokko hinteessuu ninaannoftii bara dargiin kufu seenan ofirra deebite (history repeats it self) jedhuu mitiree. Akkas ta’e. ABOn iddoo hundumattuu waajira banatee dabballoonni gandoota Oromoo keessa yaa’anii afaan saaniitin yoo barsiisu jalqaban jarri ammas muddamni suni itti deebite. Sirna funyaan-keewwachuu san halkanii guyyaa itti fufani. Hayyootii gosaafi abbootii gadaa sossobachuun nafxanyoonni jiran martinu gosoota keessa jiraatanitti ykn gosa keessaa cimaadha jedhanii yaadanitti funyaan keewwatan.
Haalli akka jalqabamtetti hinturree ABOn chaartara keessaa bahe. Gaafas isaaniis muddama keessaa bahanii maanguddoonni saanirree oto hinhafin OPDO tti nammanii nama ABO deggera, ykn yaada Oromumaa qaba jedhanii beekan saaxilanii OPDO tti kennuun hiisisaafii garafsiisaa turanii har’as ittuma jiru. Boru yoo Oromoof bar’ie (waan hafuu miti) waan isaan ta’an ni argina.
GALATOOMAA !!!!
OROMIYAAN NIBILISOOMTI !!!!


text:
Lalisee Mokkonnen
Lalisee Mokonnon eenyu?
Maqaan koo guutuun Lalisee Mokonnin Dinqaan jedhama. Abbaa koo obbo Mokonnin Dinqaafi harmee koo Aadde Ijjigaayyoo kabbadaarraa Hagayya 3, 1994 A.L.A ‘tti godina Wallagga bahaa, aanaa Nuunnuu Qumbaattin dhaladhe. Akkuma daa’ima hedduu biyyoo daakee, dhoqqeerra gangaladhee taphadheen guddadhe. umuriin koo barnootaaf yoo ga’u achuma aanaa nuunnuu qumbaattin oolmaa daa’immanii seene. Harmeen koo hojjettuu mootummaa waan taateef hojiif yeroo isheen jijjiiramtu anis mana barnootaa jijijjiiraan baradhe. Kutaa 1ffaa fi 2ffaa mana barumsaa Nuunnuu gabaa roobiittan baradhe. Kutaa 3-5ffaatti magaalaa naqamteetti mana barumsaa Abdii borii, kutaa 6ffaa mana barumsaa kaatolik kidaane miratii naqamteetti, sanaan boodas gara Aanaa nuunnuu qumbaatti deebi ‘un mana barumsaa Nuunnuu gabaa roobiitti kutaa 7 fi 8, mana barumsaa sadarkaa 2ffaa nuunnuutti ammoo kutaa 9ffaan baradhe. kutaa 10ffaa mana barnootaa ASK naqamteetti, kutaa 11 fi 12 mana barumsaa qophaa’ina Naqamteettin xumure. Ijoollummaa koo kaasee aadaa fi dudhaa seenaa koo maatii, naannoo fi mana barnootaatti baraan guddadhe. Keessumaa afoola oromoo hedduu ijoollummaa kootti taphachaan guddadhe. Galgala galgala abidda qarqara taa’ee hin ta’in malee maashoo(faanosii) qabsiifannee abbaan keenya hibboo fi abboonteen nu taphachiiseera. carraa horii eeguu hin arganne; ta’us tapha tikeen taphattu ijoollummaa kootti obbolaa koo wajjin taphadheera.
” Koyyee koyye baloo
ijoollee goodaa sanaa koyye baloo
kottaa hora buunaa koyye baloo
anoo irbaata hin nyaannee koyye baloo
maaliif nyaachuu diddee koyye baloo
warratu na dhowwatee koyye baloo
maaliif dhaanuu didde koyye baloo
dhaanee dhaaneen dadhabee koyye baloo…….” jechaa wal harkaa fuunee nama lamaan taphanna turre. Aartiin dhugaadha. Dhugaa hawaasa keessa jiru. Kanaaf ta’uu hin oolu ijoollummaa koo kaasee quuqqaan saba koo na quuqa. Dhiitamuu saba koo kulkulfachaa, caba oromoo dhidhiibbachaan guddadhe. Miira natti dhaga’amu kobbee kootiin waraqaatti himachaa, imimmaan koo jechaan haqee, caba koo jechaan dhidhiibee, isa qeeqamus barreeffamaan; isa jejamus barreeffamaan ibsuu hedduun jaalladha. Asoosamoota gaggabaaboo, afoola oromoo, walaloo fi seenaa barreessuun addunyaan keessa jiraadhun kataba. Barreessitoota Oromoo keessaa tokko ta’uun abjuu koo ganamaati. Aartii Oromoo fuulduratti tarkaanfachiisuun barbaada. Afaan saba guddaa guddaadha! Kanaaf guddatee latee arguun abjuu koo isa guddaadha. Yeroo ammaa kana kitaaba kuusaa walaloo “IMIMMAAN IMAANAA” jettu maxxansiisuuf adeemsa jalqabeera. Hayyuu keenya Beekan Gulummaatiin gulaalamaa jira. Fuuldurattis afoola Oromoo dagatamaa jiran suuqa keessaa baasee akka barraaqa barii ibsuuf itti gaafatamummaa koo ba’uun fedha. Ammas gaaffiin saba koo gaaffii kooti, cabni obbolaa koo na okkolchiisa, inni saba guddaa quuqu anaafis qoraattii onnee madeessudha. Anaaf kobbeen meeshaa waraanaati. Meeshaa dhugaa jiru addunyaaf ibsu. Kanaaf har’as, boris nan barreessa. Kobbee qofaan miti, guyyaanitti giimii na keessaa banbanu bakakkaatti jijjiiree diinarratti roobsus fagoo miti. Gaafa bokkaa hamaan roobee, balaqqeessi balaqqeessa’u; bakakkaa roobeen saba koorraa isa godaanuu malu saba koo wajjinan godaansa. Hamma sitti hurka ol ba’ee bokkaa ta’u qindeessuuf suuta osoon hin sokoksin galaanarran joora. Dabalataan yuuniversiitii Hawaasaatti barattuu “electrical engineering’n” ture. Bu’aa bayiin jireenyaa hedduudha. Sababoota garaa garaan itti fufuu hin dandeenye. Amma garuu yuuniversiitii riifti vaalii damee naqamteetti “Accounting” barachaan jira. Abjuun koo, mul’ati koo hedduudha. Gaaf tokko ijaan arguuf har’a adeemsa jalqabeera!
LALISEE MOKONNIN DINQAA Qunnamuuf
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- Ijaarsa Dubartoota Oromoo Addunyaa/International OromoWomen’s Organization - February 22, 2017
- Gummii Hooggansa Oromoo Lammaffaa; Ilaalchafi Dhaamsa Mataa Kootii Hiwi Elona – Gur. 2017 ——————————- - February 21, 2017
- DIINQAOROMOO Kutaa 9ffaa-Leellisaa Aadaa Bantiifaana Kutaa 1ffaarratti Dhimma Aadaafi Seenaa oromoorratti mariyanne. - February 21, 2017


text:
Ferhan Abdulselam
Aadaaf Afaan keessan malee, kan keenya dhabamsiisuun
Gabra nu godhattanii, ormatti nu gurgurachuun
Kan san dide ajjeechaan, haala mijeeffachuun
Mi’aa gabroonfachuu, hedduu dhandhamtanii
Jaarraa 21ffaa keessas, obsuu dadhabdanii
Abjuu akkanaatiin, ammas deddeemtanii?
Ummata keenya immoo, lafarraa haaxooftee jirti
Akkuma seenaan keessan, garummaa Itoophiyaa himutti
Kan keenya immoo, miidhaa nurraan gahe hima nutti
Harma dubartii murtuu, garaa jabaattanii?
Harka dhiiraa kuttuu, dura dhaabbattanii?
Nama kuma 70 yeroo takkatti ajjeeftanii?
Dhiiga Oromoo akka lolaatti yaaftanii?
Milyoona 10′rraa 5′tti nu deebiftanii?
lafa teenya qabachuuf turee, nu fixxanii
maaliif sobdu ree “Le Andinet” jettanii?
Takkaa hin argamne diinni akka keessanii
kan rifaatuu hin qabne, bineensa caaltanii
‘New York Times’ gaabaase, waggaa 139 duraa
waa hedduu maxxansee, xiqqon sii tuqa irraa
hedduu nama hawwatan, ijaa fi dhaabbiin isaanii
Biyya Gaallaa irraa fidaman saamamanii
Biyya qabeenyaan badhaatuu, biyya babbareedoowwanii
Diinni isaan moo’atee, harka diinaatti kufanii
Dubra isaanii gabaa “Gallabaat” geessanii
Daldaltoota garbaa,kan Arabaatti gurguranii
Dubra amala gaarii, waliin jireenya beeytu
Tan amanamoo taate, Afrikoota biroo caaltu
Namoonni baayyeen isaan bitachuu barbaadu
Sababa kanaaf gatiin isaanii olkaatuu
Yeroo dubri biroo ‘Pound’ kudhan baaftu
Dubri tunniin ‘Pound’ kudha shanitti kan gurguramtu
Abisiiniyaarraa dhufti haa jedhamu malee
Hanga ammaatti tan biraa hin garre Gaallaa malee
Osoo Abisiiniyaa tahanii Kiristaana tahuu malee
Garuu cufti Kiristaanaa miti tan nuti agarre”
Hin sehinaa waan ani lafaa kaasee walaleesse
Harka muraa aabbolee, yaadadhu gullallee
Lagadhu ‘Teddy Afro’, hin dhugin baddallee!!!


text:
Addunyaa kanarra aangoorra waggaa dheeraa turuun kan beekaman Mootiin baamibool kaleessa ture waggaa 88 isaaniitti addunyaa kanarraa du’aan kan boqotan.
Kanaan wal-qabtees Baankook guyyaa gaddaa biyyaalessaa labsitee gaddaan yaadataa jirti.
Mootummaan biyyattii yeroon gaddaa kun waggaa tokkoof akka itti-fufu kan labse yoo ta’u, guyyoota 30 baandiraan biyyattii walakkaatti gadi siqee mirmirfama jedhameera.
Lammileen biyyattii guyyaan gaddaa hanga darbutti gurraacha akka huffatan fi sagantaan gammachuu gosa kamiiyyuu akka hin-qopheessine fi akka irratti hin-hirmaanne ajajameera.
Fiilmiiwwan agarsiisuu, sagantaa muuziqaa qopheessuu fi dorgommiiwwan ispoortii geggeessuun dhorkameera.
Weebsaayitoonni oduus fuula isaanii duraa halluu gurraachaa fi adiin kan jijjiiranii jiran yoo ta’u, buufataaleen televizhinii Taayilaand keessaa hundi sagantaalee waa’ee seenaa jireenyaa mootichaa agarsiisan qofa dabarsaa jiru.
Waggoota 70f Taayilaandiin kan hogganan Mootiin Baamibool Adilideey lammilee biyyattii biratti maqaa gaarii kan horatan akka turan himama.
Du’a mootii Baamibooliniin wal-qabatee mootiin Mahaa Vaahiraloongkorn haaraan mootii biyyattii ta’u jedhamee eegama.
Madda: BBC


text:
Damicharratti humna namaa leenji’e 80%n ga’uun karoorfamee hojjetamaa jiras jedheera ministeerichi.
Instiitiyuutiin leenjii hoteelaa fi tuuriizimii itti gaafatamtoota waajjiraalee aadaa fi tuuriizimii, daawwachiistota, abbootii qabeenyaa hoteelaa fi eejansii mirkaneessa ga’umsaa waliin kaartaa waggaa 10 itti aananiirratti mari’ataniiru.
Ministir di’eettaan ministeerichaa aadde Taaddalach Daalachoo akka jedhanitti biyyattiin guddina damichaan galmeessistuuf humni nama baratee murteessadha.
Kanaafuu qaamoleen dhimmicharratti hojjetan marti qindoominaan hojjechuu qabu.
Daayreektarri iinistiitiyuutichaa obbo Ashabbir Taklee gama isaanitiin akka jedhanitti damicha jajjabeessuuf qooda fudhattoota hunda waliin caalman walitti siquun hojjechuun biyyaafis ta’e dhaabbileef faayidaa olaanaa qaba.
Kanaaf dhaabbatichis qorannoowwan gaggeessuu fi humna nama damichaan leenji’e baay’inaan horachuuf ga’eesaa ba’achaa akka jiru ka’eera.
Yeroo jalqabaatif digrii jalqabaatin leenjisee kan ebbisiise yammuu ta’u, fulduratti sadarkaa digrii lammaffaan barsiisuuf akka karoorfates himameera.
Maddi; Tajaajila Oduu Ityoophiyaa


text:
Labsiin yeroo ariifachiisaa rakkoolee nageenyaa mudatan akka tasgabbeessaa jiru hirmaattonni himaniiru.
Kana boodattis qaamolee nageenyaa waliin ta'uudhaan nageenya magaalittii eeguu fi misoomawwan bu'uuraas ta'e kanneen biroo badiirraa ittisuuf ni hojjanna jedhaniiru.
Hoggaanaan Abbaa Taayitaa Bunaa fi Shaayii Oromiyaa obbo Shaafii Umar gama isaanitiin nageenya ofii eeguun qaroomina jedhan.
Uummata Jimmaa fi naannaa ishee kan galateeffatan obbo Shaafiin tasgabbii isaanii milkeeffachuuf tumsi godhan godina biraatiifis fakkeenya ta'a jedhaniiru.
Muktaar Xahaatu gabaase.


text:
Kantiibaan magaalaa Room Varjiiniyaa Raagii magaalattiin sassaabbii balfaa fi farra malaammaltummaaf duursa laattee hojjetti jedhan.
Room ba’uushee ega himteen booda magaalaan Faransaay Paariis, kan Ameerikaa Loos Aanjalasii fi magaalaan Hangaarii Buudaapeest qopheessummaaf ni dorgomu jedhameera.
Haala walfakkaatun kanaa dura magaalan Boostanii fi Haambuurg kaadhimamtummaa keessaa ba’uun isaanii ni yaadatama.
Magaalan koree olompiika idil addunyaa kana qopheessitus Fulbaana bara dhuftu keessa murtoo argata jedhameet eegama.
Itti gaafatamaan koree olompiika Xaaliyaan Ji’oovaanii Maalaagoo qondaaltota magaalaa Room amansiisuuf carraaqqii godhanis deeggarsa osoo hin argatin hafaniiru.
Room 2020tti dorgommii olompiikaa qopheessuuf galmooftee turtus, mootummaan biyyattii rakkoo baajataarraa kan ka’e kaadhimamtummaa keessaa of baaset ture.
Olompiika 2020 magaalaa Jaappaan Tookiyoon akka qopheessitu ni beekama.
Maddi; BBC


text:
(Oromocentre, Melbourne, 4 Onkoloolessa 2012) Ayyaanni Irreechaa sirna hoo’aadhaan Australia, kutaa Victoria, magaalaa Melbourne keessatti kabajame; ayyaanni kun sirna ittiin aadaa fi eenyummaan Oromoo mul’isan ta’aa jira.
Ayyaanni Irreechaa hawaasa Oromoo biyya Australia, kutaa Victoria, magaalaa Melbourne fi naannoo ishii jiraataniinFulbaana 30 bakka Footscray park jedhamutti kabajame kana irratti ilmaan Oromoo uffannaa aadaa Oromoo calaqqisuun bifa hedduu miidhadgaa fi hoo’aadhaan gaggeeffamee jiru.
Ayyaanni kun akkuma aadaa Oromootti eebba maanguddoon kan eegalame yoo ta’u ittaansuun, dubartooti faaruu Irreechaa-“Mareehoo” jechaa Irreeffattota dursanii warri kaan immoo isaan hordofanii sirnaan gara Malkaatti qajeelan.
Akka Malkaa Footscray Park ga’aniin marabbaan eebbaa kenname; ittaansuun angafti irreeaffatee akka warri kaanis Irreeffatan taasise.
This slideshow requires JavaScript.
Namuu uumama qabatee, Uumaa kadhachuu fi galateeffachuun akkuma kan darbeef toletti, kan dhufus akka isaaniif tolu kadhatanii jiru.
“Irreeffannaan Waaqa tokkicha galateeffannaa dha,” kan jedhan maanguddoon Oromoo tokko, yeroo ammaa kanatti immoo “Irreechaan wiirtuu fi waltajjii Oromummaa dagaagsu ta’aa jira. Namuu Irreechaan dahatee Oromummaa isaa yeroon itti jabeeffachuuf hojjatuu dha,” jedhanii jiru.
Keessaayyuu, kanneen biyya isaanii irraa fagaatanii jiraniif Irreechaan cancalaa fi hidda eenyummaa ti,” kan jedhan Irreeffataan biro immoo, “ yeroo Irreeffannu lafa warra keenyaa, ayyaana qe’ee warra keenyaatiin deebinee guutamna. Kun hidda biyyaa fi saba keenya waliin walitti nu hidhu waan ta’eef eenyummaa keenya jiraachisuu fi waaan nu hir’ate nu guutuu keessatti gahee guddaa qaba,” jedhanii jiru.
Ayyaana Oromoon martu bakka jiru irraa waan aadaa fi eenyummaa Oromoo ibsuu ficalaqqisuun guutamanii irratti hirmaatan kun sirna Irreeffatameen booda sagantaa “Dhandhamaa” keessatti dhangaan Oromoo akka nyaatamuu fi beeksisamu godhamee jira.
Sagantaa barsiisa Irreeffannaa fi aadaa Oromoo keessattis, Irreechaan yeroo itti Oromoo nagaa fi araara gidduu isaanitti buusan, guyyaa galateeffannaa ta’uun ibsamee jira.
Irreechaan erga eegalee gara waggaa 6400 ol kan lakkoofsise yoo ta’u, yeroo ammaa keessattis ummata Oromoo biyya keessaa fi alaa biratti sirna hoo fi dammaqinaan kabajamaa jira.


text:
(Ibsa ABO)
Baatiin Sadaasaa waggaa 11 darban kana guyyaa ilmaan Oromoo muratoo fi qaroo, ol guddatoon lubbuu tokkittii qaban osoo hin mararfatiin mirga saba isaaniif jecha of wareeguu dhaan Qabsoo bilisummaa Oromoo FDG gara FXG-tti ol guddisuun diina muddamsuu keessa seensisan itti yaadannu dha. FXG waggaa tokkoof adeemsifame kanaanis ABO fi kanneen Qabsoo bilisummaa deggeran marti boonaa fi injifannoon yaadatan. ABOn Qabsoo Bilisummaa Oromoo hirmaatnaa ummataan galii isaan gahuuf waamicha FDG 2005 dabarseen fincilli bifa haaraan Itti fufame dhawaataan guddataa FDG irraa gara FXG-tti jijjiiramee qabsoo bilisummaa boqonnaa haarayaa seensisee jira.
Sadaasa 9 kan bara kanaa wayta kabajnutti QBO bakka har’a gahe kana dhaqqabuuf haala keessa dabre ilaallatuun, haala qabsoo keenyaa caalaatti hubatuuf gargaara. Ummatni Oromoo gabrummaa of irraa ittisuuf, akkasumas, cabiinsaan booda gabrummaa ofirraa jigsuuf wareegama ulfaataa baasaa as gahuu seenaan ragaa baha. Gabrummaa jalatti kufuu diddaaf Kaaba Oromiyaa irraa hanga Aannoolee fi Calanqootti wareegamni baase yoomiyyuu kan hin dagatamne, bara baraan yaadatamu dha. Wareegamni ulfaataan yeroo adda addaatti diddaa gabrummaaf Oromiyaa bakka adda addaatti baafames akkanuma yaadatamaa jiraata.
Ummatni Oromoo salphinaa fi qaanii hacuuccaa fi cunqursaa jalaa of baasuuf lubbuu wareeguu irratti of hin qusatin malee Qabsoo Bilisummaaf adeemsisu kaayyoo ifaa fi daandii mul’ataa kan qabte dhaloota ABO waliin tahuunis haqa hin haalamne dha. Dhaloota ABOn boodas wareegamni qabsaawotni, hogganaa hanga miseensaatti, kan sab-boontotaa fi qabsoo mararfatanii ulfaataa tahuun hin haalamu. Wareegamni naannoo keenyatti dorgomaa hin qabne qabsaawota bilisummaan baafame kun tokkummaa Oromoo dhugoomseera. Oromummaan utubaa sibilaa qabsichaa tahuu mirkaneessee jira.
QBO sadarkaa har’a irra jiru osoo hin gahin dura bu’aa-bahii hedduu keessa qaxxaamuruu yaadatuunis barbaachisaa taha. Qabsoon bilisummaa Oromoo har’a hundaan leellisamuu fi irratti dorgomamaa jiru waggoota dheeraa dabraniif lola diinni labsee fi rakkoo keessa mooraa QBOn akka hawwamutti tarkaanfatuu hanqatuu irraa abdii kutatuun kanneen sadarkaa qabsoon hin jiru jedhanii ololuu gahan akka turan, gariinis jireenya ofiitti fuulleeffatuun qabsoo irraa of fageessuu fi daandii biraa nu baasa jedhan filatuu irraa mooraan qabsoo bilisummaa fi walabummaa haphatuun dhugaa waggoota muraasaan dura mul’ataa ture dha. Haa tahu malee miseensotaa fi deggertoota cichoo fi muratoo waadaa ummataaf seenan tiksaniin qabsoon irra aaname har’a caalaatti ifee mul’atuu danda’e.
Warraaqsi biyyoolessa Oromiyaa ABO-Qeerroo Bilisummaa Oromoon Sadaasa 9, 2015 qabsiifamee guutummaa ummata Oromoo akka sossoosee fi wareegamni itti baasamaa jiruu osoo mul’atuu Qeerroon hin jiru jechuun kan waakkataa turan jiraatanillee diina muddamsuu seensisuu fi mararfatnoo alagaa fi ummatoota ollaa argatuu danda’e kun Paartiin Wayyaanee ummatoota biratti jibbamaa fi balaaleeffatamaa tahuu saaxiluu danda’uu isaatiin addunyaa ajaa’ibsiiseera.
Har’as taanaan galatni kan qabsaawotaa ti, qabsoon bilisummaa ABO-Qeerroo Bilisummaan hogganamu dargaggoo duree godhate, hirmaatnaa ummata Oromoon daran dagaagee fuula dura tarkaanfatuu irratti argama. Gulantaa har’aa dhaqqabuuf wareegamni bara 1992 Wataritti baafame, dhumaatiin bara 2014 gootota Oromoo qacalee fi abdii borii Ambootti rasaasa diinaan tumaman, dhumaatii sukanneessaa fi gaddisiisaa Bishooftuu Har-Sadeetti baatii Onkoloolessaa bara 2016 ummata irra gahe keessaa kan tuqamuu qabanii fi qabsoo bilisummaa gulantaa har’a irra gahe dhaqqabsiisuu keessatti gumaacha ol aanaa qabani dha.
Wayta ammaa waraanni mootummaa weerartuu Wayyaanee ummatatti bobbaafame, ilmaan Oromoo jumlaan fixuutti seene, QBO sirna weerartuu fi gabroomfataa dhabamsiise malee boodatti kan hin deebine tahuun mirkana tahuu irraa ti. Mootummootni Itophiyaa ummata Oromoo jumulaan fixuu yeroon itti dhaaban hin turre. Ajjeechaa fi hidhaan murna Wayyaanee, kan ifatti raawwatamuu fi tarkaanfii diinummaa kanaanis seerawaa dha jedhee falmatuutu sirnoota isa dura turan irraa adda taasisa. Kunis tahee ajjeechaan gaggeeffamaa turee fi jiru ummata Oromoo jilbeenfachiisuutti gumaache osoo hin taane, onnatee qabsoo isaatti akka cichuu taasise. Gootota qabsaawota bilisummaa kumaatamaan magarsee mooraa diinaa raasuun gara galii isaatti dhiheessuutti gumaache. Har’a lammiileen Oromoo hundi FXG keessatti wareegamni baasan qabsoo bilisummaa barii bilisummaan gahee jira jechuutu danda’ama. Ajjeechaa fi hidhaan jumulaa, dararaan dhala namaaf hin malle irra gahu qabsoo bilisummaa ni jabeesse malee hin laaffisne.
Dhiignii fi lafeen gootota ilmaan Oromoo Qabsoon Bilisummaa Oromoo Waltajjii Addunyaa irratti mul’ise. Wareegamni gootota Oromoo mootummaan Wayyaanee farra dimokraasii fi ummatootaa tahuu addunyaatti agarsiise. Qabsoon bilisummaa Oromoo ABO-Qeerroo Bilisummaan durfamu humni ummata malee baay’ina qawwee akka hin tahin irra deebiin dhugoomse. FXG Oromiyaa keessatti finiinsuun, ilmaan Oromoo alaa fi keessaan qabsoo bilisummaaf akka hiriiran taasise. Hundaan olitti ukkaamsaa irra aanee naannoo keenyaaf fakkeenya tahuu danda’uu fi ummatoota olola diinaan sobamanii qabsoo keenya irraa shakkii qaban irraa mararfannoo argatuu danda’uu dhaan diina irratti injifannoo gonfateera.
FXG ummata Oromoon finiinaa jiru furmaatni rakkoo siyaasaa Impaayera Itophiyaa maqaa dimokraasii fi wal qixxummaan sabaa fi sab-lammoota gowwoomsuun dhaabbatuu akka qabu, Ummatootaaf kan dhimman fakkaatanii dantaa dhuunfaa fi garee tarkaanfachiisuun dhabamuu akka qabu bareechee agarsiise. Furmaatni siyaasaa amansiisaa fi waaraan dhabama abbootii irree fi saamtotaan kan dhugoomu tahuu addeesse.
Barana ayyaana Sadaasa 9 boonaan kabajna. Lafeen gootowwan Oromoo QB irratti cabee fi dhiigni dhangala’e bilaashatti hin hafne. Seenaa haaraa fi boonsaa, akkasumas injifannoo galmeessera. Qabsoon Bilisummaa Oromoo kan haqaa tahuun mirkanaa’aa dhufuunis bu’aa wareegama gootota keenyaa ti.
Fincilli Xumura Gabrummaa kan FDG irraa guddatee baatii Sadaasaa bara 2015 irraa eegale, golee Oromiyaa mara waliin gahuudhaan sirna abbaa irree ummata Oromoo humna qawween bitaa jiru hundeen raasee qarqara dhabamaan gahee jira. Waan taheef FXG ABO-Qeerroo Bilisummaan qabsiifame wareegamni ulfaataan itti baafame daran jabeessuu fi finiinsuun sirna gabroomsaatti xumura gochuun galii hunda keenyaa tahuu qaba. Gumaan wareegamtoota keenyaa bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaatin bakka gaha jennee dirqama lammummaa keenya bahachuuf jabinaan yeroo itti ka’uu qabnu keessa jirra.
Addi Bilisummaa Oromoo sochii warraaqsa Fincila Xumura Gabrummaa galiin gahuu fi labsa muddama Wayyaanee laamshessuuf kan isaaf danda’ame hunda raawwataa akka arma gahe duranaafis kan irraa eegamu hunda guutuuf caalaatti kan hojjatu tahuu hubachiisa. Wareegama ilmaan Oromoo bilisummaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaatin baasuuf qabsoo gosa hundaa mootummaa Wayyaaneerratti cimsee itti fufa. Qabsaawotni, deggertootnii fi waliigala ummatni keenya tokkummaa jiru jabeeffataa fi tikfataa tarkaanfii suukaneessaa fi olola kijibaa sa’aatii dhumaa murna Wayyaanee fi jalee isaa OPDOn alaa fi keessaan dibbee reebamuun osoo hin gowwoomne falmaa mirga abbaa biyyummaa itti jiru cimsuun akka itti fufu ABO waamicha isaa dabarsa.
Sadaasa 9, 2016 bakka Oromoonni jiraatan maratti haala ho’aa fi addaan wayta kabajnu ilmaan Oromoo qaalii fi muratoo lubbuu isaanii wareegan faarsuun yaadachuutti dabalee bilisummaa kalaa’e harka galfatuuf qabsoo keenya finiinsuuf waadaa keenya haaromsuun tahuu qabna. Yeroosis ekeraan wareegamtoota keenyaa boqota. Imimmaam haawwan Oromoo qoora.
QBOn deggersa alagaa herregatuun osoo hin taane ummata Oromoo abdatuun kan gaggeeffamaa turee fi jiru waan taheef duranaafis kaayyoo ofirratti hirkannoon gabrummaatti akka xumura godhu ABOn hin shakku. Waan taheef, ummatni Oromoo addatti ammoo dhalootni haaraan gootummaan diina hidhate dura dhaabbataa jiru kan bilisummaa isa gonfachiisu qabsoo isaa qofa tahuu hubatuun fincila isaa bifa haala haaraan walgituun akka finiinsu ABOn guyyaa kabajamaa kana irratti dhaamsa isaa dabarsa. Ummatni Oromoo keessaa fi ala jirus akkuma amma itti jiru gurmuu isaa jabeeffatuun FXG finiinsuu keessatti hirmaatnaa isaa akka guddisu ABOn kabajaan yaadachiisa. Addatti ummatni keenya alaa haala ulfaataa biyya keessaa jiru yaadatuun dhimma Konferensii, Walgahiilee haala nama dagachiisan irra aanuun akka hojii qabsoo biyyaa keessatti fuulleeffatuu fi ummata keenya cinaa dhaabbatu gadi jabeessee hubachiisa. Kaayyoo fi Akeeka Gootowwan Oromoo irratti Wareegaman bakkaan gahuun dirqamaa fi gaafatama nurra jiru tahuu hubannee xumura itti gochuuf haa kaanu!
Dhuma irratti ilmaan Oromoo caasaa cunqursaa fi ukkaamsaa diinaan hammatamtanii har’allee farra qabsoo bilisummaa tahuun ummata keessan fixaa fi ficcisiisaa jirtan mootummaa otontoree jiru kana waliin dhabamuu fi boris yakkaan gaafatamuu irra ummata keessan waliin hiriiruun roorroo irraa ittisuu keessatti akka hirmaattan ABOn waamicha isa dhumaa maqaa ummata Oromoon isiniif dabarsa. Kanneen kana diduun ulee fashistootaa Wayyaanee tahanii ummata keenya ficcisiisaa jiran, ala kanattis dibbee ololaa oofaa jiran ummatni keenya galmee isaanii akka qabataa deemu gadi jabeessee dhaammata.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 31, 2016


text:
Gootonni Oromoo Salaaleetti Seenaa Agarii Tulluu Haaromsan, Gootummaanis Wareegaman.
Suurri argaa jirtan kun GOOTOTA ilmaan Oromoo roorroon hammaannan Wayyaanee fuuldura gootummaa dhaan falmaa dhaabbatanii utuu lolanii kanneen harka diinaatti gaafa kufan wayyaaneen gochaa suukaneessaa akkanaatiin uummata yaamtee raawwii akkasii jiilchaf ilmaan Oromoo kanneen irratti raawwatte. Oromoo diina isaa ajjeessaa, falmaa du’uun ykn wareegamuun kabajaa guddaa dha. Bakki gochaan fashitii Wayyaanee kun itti raawwatame godina SALAALEE, aanaa Darraatti baatii dabre gaafa 09/12/2014 ture. Read more…


text:
Waajirri Gidduugaleessa OPDO birrii Miliyoona 30 Kolleejjii Tigiraayii tokkoof kennuun saaxilame
OMN:Oduu Waxb.07,2016 Wajjirri giddu galeesssaa OPDO qarshii miliyoonaa sodoma kolleejjii teekinikaa fi ogummaa ummataa naannoo Tigraay magaalaa maqaleef kennu ragaan baankii daldala Itoophiyaa fi koree giddu galeessaa OPDO irra bahe ni mul’isa.
Waajjirri koree giddu galeessaa OPDO kan naannoo oromiyaa bulcha jiru, qarshii miliyoonaa sodooma deegarsaan kolleejjii teekinikaa fi ogummaa ummataa naannoo Tigraayiif kennuu isaa ragaan wajjiiriicha fi baankii daldala Itoophiyaa arganne ni mul’isa.
Koreen Giddu galeessaa OPDO kuni, qarshii miliyoonaa 30,000 kana waadaa kan galees, bara darbe yeroo hundeeffama addaa bilisaa baasa ummataa Tigraay- TPLF waggaa 25ffaan kabajamu akka tahees ragaan keesssa beektota irra arganne ni mul’isa.
Osoo lammiilleen naannoo oromiyaa, sabni oromoo rakkoollee bu’uuraalee misoomaa kanneen akka daandii, bishaanii qulqulluu, buufatalee fayyaa fi beela guddaadhaan dararamaa jirani qarshii hanga kana naannoo kanaaf kennuun badhadhummaa Oromiyaamoo , itti aantummaan OPDO naannoo bulchuuf qabu gadi aanaa tahu kan agarsiisa laata?
Akka keessaa beektonni dubbatanitti, naannoo kuni dhimmichatti amannee osoo hin taane; biyyichaa kan bulchu qaama TPLF tahuudha jechuun, deegarsi kuni qondaltoota OPDO sadarkaa sadarkaadhaan jirani giddutti gumguma uumu bira darbe, wal-dhaabde guddaa uuma akka jiruus beekameera.
Waggoota 25dhaaf iddoon hundeeffama OPDO naannoo oromiyaa godina shawaa kaabaa aanaa Daarraa jedhama kan turees, diraamaa mootummaan TPLF oromoota muraasa taatota gochuun itti faayadama ture akka tahees hayyoonni fi xinxaltoonni siyaasa tilmama kenna turuun isaaniis ni yaadatamaa.
gibe
Latest posts by gibe (see all)
- Leaked document from Atlanta Leadership Convention - November 12, 2016
- Will the U.S. Presidential Election Be Rigged? - October 27, 2016
- Ankuar: Feyisa Lilesa Special - October 26, 2016


text:
Friday, January 30, 2015
Barruuleen Warraaqsaa fi Dhaadannoon Qeerroo Godina Gujii Aanaa Garagaraa Keessatti Maxxanfamee, Bittimfame Uummataanis Raabsame.
Gabaasa Qeerroo Godina Gujii aanaa Shaakkisoo Amajii 30,2015,
Dargaggootni fi Qeerroon oromoo godina Gujii kaleessa Amajii 29 aanaalee garagaraa Gujii keessatti waraqaalee dhaadannoo bittimsuun mootummaa Wayyaanee rifaasisuu fi uummatnis dammaqsuun Qeerroon gabaase, baatiima kana keessa mootummaan wayyaanee rakkoo uummanni jiraattotni Gujii miliyoonaan lakkaawamu rakkina daandii fi ibsaa qabaachuu,rakkina isaanis furmaata itti gochuuf, yeroon filannoon jala gahetti hojii misoomaa daandii baasuu fi ibsa uummataaf galchuu irratti caasaa isaa misoomaa gara bobbaasee jiraachuu miidiyaa of harkaa qabu RTVOn lallabaa ture, odeessi midiyaa Wayyaannootan darbu uumata biyyattii biratti odeessa kijibaan darbu malee kan haqa of keessaa qabu akka hin taane saboonni biyyattii gahaatti ni beeku. Haala kanaan Qeerroon godina Gujii keessa jiraatu olola mootummaa Wayyaanee soba of keessaa qabu ifatti saaxile, dhaadannoolee:-Mootummaan wayyaanee waggaa 25 aangoo ture keessatti rakkoo uummataa
furuu hin dandeenye,Daandii baasuu fi ibsaa galchuun mootumma wayyaaneef dadhabbii tahe,
kanaaf nurraa haa ka’u,Dirqamaan kaardii filannoo hin fudhannu,Humni waraana mootummaa nu keessa hin deemin nu keessaa haabahu,Nuti bilisummaa barbaanna,walabumaatti ammanna! Oromiyaan kan oromooti, kan habashaa miti!Mirgi keenya nuuf haa kabajamu!Mootummaa sobduu hin barbaannu!Mootummaan Wayyaaneen ajjeesaadha, saamtuudha, aangootti fufuu hin qabu!
Dhaadanollee hedduun uummata keessatti aanaalee adda addaa keessatti darbatamuun bittimfamee jira, uummannis har’a akkuma jirutti waraqoota faca’e kanatti gurra dhaabuun gammachuun itti dhagayame, diddaan isaaniis dargaggoota godinichaa waliin hiriiruuf mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachuun falmii gaggeessuu kutatan,dhaadannon Qeerroo kaleessa galgala ka’ee aanaalee hunda keessatti naannoo mana barumsaatti faffaca’uu fi bakka uummanni arguttis maxxanfamuun dhagayame, kanumaan har’as barattootni kanneen akka mana barumsaa sadarkaa lammaffaa, qophaayinaa aanaa Shaakkisoo barumsa dhaabuun dhagayame.
Dargaggootni fi Qeerroon oromoo godina Gujii kaleessa Amajii 29 aanaalee garagaraa Gujii keessatti waraqaalee dhaadannoo bittimsuun mootummaa Wayyaanee rifaasisuu fi uummatnis dammaqsuun Qeerroon gabaase, baatiima kana keessa mootummaan wayyaanee rakkoo uummanni jiraattotni Gujii miliyoonaan lakkaawamu rakkina daandii fi ibsaa qabaachuu,rakkina isaanis furmaata itti gochuuf, yeroon filannoon jala gahetti hojii misoomaa daandii baasuu fi ibsa uummataaf galchuu irratti caasaa isaa misoomaa gara bobbaasee jiraachuu miidiyaa of harkaa qabu RTVOn lallabaa ture, odeessi midiyaa Wayyaannootan darbu uumata biyyattii biratti odeessa kijibaan darbu malee kan haqa of keessaa qabu akka hin taane saboonni biyyattii gahaatti ni beeku. Haala kanaan Qeerroon godina Gujii keessa jiraatu olola mootummaa Wayyaanee soba of keessaa qabu ifatti saaxile, dhaadannoolee:-Mootummaan wayyaanee waggaa 25 aangoo ture keessatti rakkoo uummataa
furuu hin dandeenye,Daandii baasuu fi ibsaa galchuun mootumma wayyaaneef dadhabbii tahe,
kanaaf nurraa haa ka’u,Dirqamaan kaardii filannoo hin fudhannu,Humni waraana mootummaa nu keessa hin deemin nu keessaa haabahu,Nuti bilisummaa barbaanna,walabumaatti ammanna! Oromiyaan kan oromooti, kan habashaa miti!Mirgi keenya nuuf haa kabajamu!Mootummaa sobduu hin barbaannu!Mootummaan Wayyaaneen ajjeesaadha, saamtuudha, aangootti fufuu hin qabu!
Dhaadanollee hedduun uummata keessatti aanaalee adda addaa keessatti darbatamuun bittimfamee jira, uummannis har’a akkuma jirutti waraqoota faca’e kanatti gurra dhaabuun gammachuun itti dhagayame, diddaan isaaniis dargaggoota godinichaa waliin hiriiruuf mootummaa Wayyaanee dura dhaabbachuun falmii gaggeessuu kutatan,dhaadannon Qeerroo kaleessa galgala ka’ee aanaalee hunda keessatti naannoo mana barumsaatti faffaca’uu fi bakka uummanni arguttis maxxanfamuun dhagayame, kanumaan har’as barattootni kanneen akka mana barumsaa sadarkaa lammaffaa, qophaayinaa aanaa Shaakkisoo barumsa dhaabuun dhagayame.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Dhimma walihubannoo fi waliigaltee ABO ilaalchise hawaasota Oromoo, waldaalee Oromoo, fi miseensota ABO biyya Jarmanii jiraniif Guraandhala 16 bara 2013 ibsi kennameera. Waligayiin kun ganamaa saatii 11 irraa egalee amma waaree boda saatii 18:00 magaalaa Frankfurt, galma Universitii Joon Volfigaang kessatti geggefame.
Walgayiin ergi ebba manguddoo fi faaruu alabaa Oromiyaan banameen booda jalle Aster Gammadaa (Miseensaa Gumii Sabaa ABO), ShG ABO bakka bu`uun, Jalle Mulugeetaa Mosiisaa ABO QC bakka bu`uun, fi Jalle Dr. Baqqalaa G/ Maariyaam gurmuu qabsaawota bilisummaa Oromoo bakka bu`uun hirmaatota waligayiif wa`ee walihubannoo gurmulee ABO irratti ibsa gutuu kennaniru. Hirmaatoti waligayii gaaffiilee fi yaadota ijaaroo dhiyeessuun mariin gadifagenyaan ergii geggefamen booda ibsa ejjannoo baafatun sagantaan waligayii milkiin xumurameera.
Ibsa ejjennoo hirmaatota waligayii
Nuti miseensotiin hawaasotaa fi waldaalee Oromoo biyya Jarmanii walgayii walihubannoo fi araara ABO irratti hirmaannee turre ibsa waliigaltee karaa bakka bu`ota ABO nuuf kenname irratti ergi mariyanneen booda ibsa ejjannoo armaan gadii baafatun waligayii xumure.
- Ummata Oromoo sirna kolonefataa Habashaa, gartuu TPLFn hogganamaa jiru, jalatti gidirfamaa jiru bilisomsuuf qabsoo bilisummaa Oromoo (QBO) hogganummaa jaarmaa ABO fi jaarmalee siyaasa bilisummaa Oromoon geggefamaa jiru mara ni deggerra.
- Qabenyaa gumachuun sochii waraana bilisummaa Oromoo ni deggerra.
- Saamichaa fi shororkaa ummata Oromoo irratti dinoti fi farreen QBO raawataa jiraatan injifachuuf akka jaarmoleen siyaasa QBO hundinuu hubannoon walitumsanii sochowan waamicha isaanif dabarsina.
- Jaarmaleen siyaasa QBO hogganummaa jaarmaalee QBO itichuun (qindeesun) ilaalcha siyaasaa tokkoomeen (walitumsuun) qabsaawuf akka murteesan waamicha Oromummaa isaanif dabarsina.
- Jaarmaleen QBO hogganan haala hundumaa kessatti sagalee ummata Oromoo akka tarsimoo tokkoomeen hawaasota adunyaa dhageesisan ni dhaamanna.
- Yakkoota dhittaa mirga-namomaa ummata Oromoo irratti karaa motummaa kolonefataa, TPLF, raawatamaa jiru ni balaaleffanna.
- Dhimmoota amantii (jaarmalee waaqefannaa) kessa seraan ala senuun golessummaa motummaan kolonefataa, TPLF, raawataa turee fi rawataa jiru mara ni balaalefanna.
- Ummata baadiyaa Oromomiyaa lafa qonnaa irraa buqisuun saamicha hiriyaa hin qabnee motummaan konolefataa, TPLF, geggesaa jiru ni balaalefanna.
- Hogganummaa motummaa wayaaneen yakkoota dhiittaa mirga namaa ummata Oromoo irratti raawatamaa jiru hambisuuf akka hawaasoti Adunyaa dhibbaa godhan ni gaafanna.
- Lammii Oromiyaa kanneen meeshaa motummaa TPLF ta`uun yakkoota hiriyaa hin qabne ummata Oromoo irratti raawachisuun sirna motummaa Habashootaa tiksuuf boojiyamtan akka gara moraa QBO makamuun mirga abbaa biyyummaa ummata Oromoo kabachisuuf qabsooftan waamicha ilaalcha Oromummaa hundeefate isiniif erginerra.
Hirmaattota waligayii walihubannoo fi araara ABO
Jarmanii, Frankfurt, Guraandhala 16 bara 2013


text:
- Poolisii Dabaloo Dassalee Godina Baha Wallaggaa aanaa Kiiraamutti kan dhalate yeroo Qeerroon dargaggootni barattootni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa FDG mootummaa irratti gaggeessan, Qawwee fudhattee gara Godina dhaloota kee Kiiraamuu deemuun uummata FDG kakastee, fincala baha Wallaaggaa keessatti gaggeeffame keessa harka qabda jechuun sobaan yakkamee wajjira Poolisii Godina Jimmatti hidhamuun dararama jira.
- Poolisiin Daani’eel jedhamus maamila poolisii Dabaloo Dassaleetti Qeerrootti ijaaramtanii FDG gaggeeffama jiru keessa qooda guddaa qabdu, Ajaja fudhachuu diddaan, Barattoota Oromoo Yuuniversitii Jimmaa fi Koolleejjii barsiisota Jimmaa waliin hariiroo qabdu, barattoota qaba hidha jechuun ajajamtanii barattootni akka hin hidhamne mootummaa dura dhaabbatan jedhamuun kanneen hidhamanii dararama jiran keessatti kan ramadaman ta’u.
mandag 7. juli 2014
FDG Tumsitan Sababa Jedhuun Mootummaa Abbaa Irree EPRDF Poolisoota Dhalootaan Oromoo Ta’an Irratti Qormaata Gaggeessaa Jira
Gabaasaa: Adoolessaa 5,2014 Godina Jimmaa magaalaa Jimmaa keessatti FDG Qeerroo ykn dargaggootaa fi barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaan gaggeeffama jiru daran jabaachuun gara mooraa waraanaa fi Poolisootatti tarkaanfachaa jira.
Ilmaan Oromoo mooraa waraanaa Wayyaanee magaalaa Jimmaa keessatti argamuu kan kutaa 12ffaa (Asira 12nya kifile xoor’ jedhamee beekamuu fi buufata waaraanni eegumsa godhina dhiha biyyattii jedhamee beekamuu keessatti FDG eegaleen humnooti waraanaa ajaja mootummaa irraa gadi darbu fudhachuu diduun gaaffii kakaasaa jiraachuun isaanii beekame.
Haala kanaan kan baarage mootummaan Wayyaanee humna qorattaa addaa jechuun kallattiin dhalootaan Oromoo kanneen ta’an warreen ta’an qoratamaa akka jiran beekame. Ajajootni Waraana TPLF/EPRDF aangoo waraanaa ofiin dhunfachuun Oromoo fi saboota biroo maxxantuu fi ergamtuu godhachuun itti fayyadamaa jiraachuu irraan mormiin mooraa waraanaa kana keessatti dhalatee jiruu ilmaan Oromoo qorannoo guddaaf saaxilee jira.
Poolisootni dhalootaan Oromoo ta’anii fi Oromummaa isanitti amanan maqaa sochii FDG barattootni Oromoo Yuuniversiitii Jimmaa gaggeessa jiran keessa harka qabdu, dargaggoota barattoota Oromoo Yuuniversiitii Jimmaatu isin ijaaree, miseensa Qeerroo ta’uun ijaaramtanii jirtu fi gaaffiilee kanneen fakkaatan dhiheessuun qormaataan akka cinqaa jiran gabaasi keessa moorichaa qeerroo dhaqabe addeessa.
Yeroo amma kanattui Poolisootni haala kanaan dararamaa jiran:
Qindeessitooti FDG Oromoo ilmaan Oromoo kun Oromoo ta’uu qofaan balleessa tokko utuu hin qabaatiin dararamaa waan jiraniif Polisootni Oromiyaa dhalootan Oromoo ta’an bakka jiranii dammaquun roorroo saba isaanii irraa akka ittisaniif wamicha caasaa keessaan akka dabarsaa jiru addeesee jira.
Abonner på: Legg inn kommentarer (Atom)


text:
Duree:
Kaayoon Marsaa kanaa inni duraa Odeeffannoo Muslimtoota Ilaallatu Bifa Qulqulluu Ta’een Osoo itti hin eda’in takkii immoo irraa hin hir’isin akkuma argametti Cuunfee Hawaasa Muslimaatiin Gayuu fii baruumsa amantaa Islaamaa bifa Quubsaa Ta’een Hawaasa Muslima Oromootiif Kennuu yoo ta’u dabalataanis Odeeffannoo Oromoo fii Oromiyaa Ilaallatuu fii Odeeffannoo Guutuu Adduniyaa Irratti Ta’amaa jiru Akka gaaritti Ummata keenna biraan Gayuudha.
Marsaan kun dhaabbilee Siyaasaa Kam Irraayyuu Bilisa/dhaabbilee siyaasaa kamuu tokko Kabiraa Irra osoo hin Caalsisin Ija Tokkoon Ilaala.
Gara Marsaa kanaa dhufuu Keessaniif Galatoomaa.


text:
Maqaa Jijjiiramaatiin Seenaa Oromoo Haqanii, Kayoo Bilisummaa Fonqolchanii fi ABO Butatanii Alagatti galuu hinhayyamnu!
Xalayaa Sadaasa 8, bara 2008 Gurmuu qabsaa’ota bilisummaa Oromoo deebisanii ijaaruu jedhu jallatti, koreen yeroo ABO yaamicha Dhaaboole oromoo walabaa taniif ergitee akkana jedha:
“Ummanni Oromoo mootummaa mataa isaa akka qabaatu. Biyya Oromoo, Oromiyaa, irratti mirga abbaa- biyyummaa akka gonfatuu fi kana fiixaan baasuuf waraana biyyaa fi sabaa kan diina cabsuu fi rorroo kamuu saba keenya irraa ittisuu danda’u ijaaruu dha” jedhuu fi wa’aada iffatti kaayyame kana amanuuni marii fi mormii woggaa tokko fixee booda gurmuu qabsaawootaa kana mirkaneeysuu irratti bobbaanne.
Onkolooleessa 31, bara 2009 seenaa boonsaa galmeessuun abdii fi hawwii ummatni Oromoo eegachaa ture mirkaneessuun mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo keessatti warraaqsi jijjiirraa hundee godhamuun isaa ummata Oromoo fi qabsaawoota Oromoo maraaf dhokataa miti. Sochiin QBO fuulduratti tarkaanfachiisuufi jijjiirraa hundee fiduuf godhamaa ture bara lamaan ardhaa gulantaa olaanaa dhaqqabe. Lammiiwwan Oromoo kanneen jijjiira bu’uraa deebotan kuma heddutti lakkaawamuu tu socho’e. Waggaa lamaan ardhaa jaarmayoonni, gurmuulee fi qabsaawoota walabaan Oromoo walitti baquun kaayyoo siyaasaa qulquulluu bilisummaan ummata Oromoo ittiin masakamu ifaa godhuun ilaalcha arrab-lamummaa injifatan. Afanfaajjiin QBO keessatti dhalte akka dhaabbatu iggitiin itti godhame. Sagantaan siyaasaa qulqulluun Walabummaa Oromiyaa dhawwaaqu, heeraa fi seerri sirna siyaasaa abbaa-irrummaa dagaagsu mooyatamee sirna jaarmaya dimokiraatummaa waaltaa mirkaneessu wixinamee waadaa seename. Mallattoo hogganootaa olaanoo jaarmataa fi gurmuule qabsaa’otaatiin sumudame. Walumaagalatti tarkaanfiin seena-qabeessi kun QBO keessatti boqonnaa haarawa taraaruun abdii fi hamilee haarawa ummataa fi qabsaa’ota Oromoo keessatti uume.
Jilli qabsaawootaa Onkoloolessa dhuma bara 2009 tti taa’ee daandii qabsoo fuul dura ittiin masakamtu karoorsuun Sagantaa siyaasaa ABO kanaa gaditti ibsame kana haaromsuun ragaase.
“1. Kaayoo masakaa
A) Hundeen siyaasaa kaayoo masaka ABO madda cunqursaa siyaasaa, roorro diinagdee, farra mirga namoomaa, farra mirga dimokraasi akkasumas farra aagaa fi nagayaa kan taye sirana Impaayerummaa fi kiyyo- gabrummaa Habashaa hiddaa buqqisuun ummata Oromoo bilisaa, biyya Oromiyaa walabaa keessatti mootummaa birmaduu dimokraatawaa ummata Republika Oromiyaa ijaaruu dha. Jaarmayaa fi hogganni waligaltee keenyaan uumamu akeeka kana fiixa baasuuf hojjata; murtii ummanni Oromoo eega bilisa ta’een booda hiree mataa isaa mataa isaatiin murteefachuuf qabus daangaa tokko malee ni kabaja.
B) Kaayyoon keena uummani Oromoo bilisoomee mirga abbaa biyyummaa isaa sarbame deefate, Oromiyaa walbaa irratti mootummaa dimokraatawaa birmaduu republika Oromiyaa ijaaratee, sirnaa fi seera gadaa jalatti nagayaan, walqixxummaan, haqaan, gamachuu, qanannii fi qaroomaan dagaagee badhaadhee isaa jiraatu arguu dha. Ummatoota olla Oromiyaa jiraatan hundaafillee kannuma hawwina.
C) Jaarmayaan tokkoomuu jaarmayoota, gurmuulee fi qabsaawoota Oromoo walabaatiin dhaabate kun tumsa tarsimoo akeeka qabsoo bilisummaa Oromiyaa hiddaan faallessu hin godhu”
Kana malees qabxii 12. jalatti, “Wixineen sagantaa siyaasaa kunis, haga teessuma Jila qabsaawootaa itti aanuun murtaawee’utti akka sagantaa Siyaasaa GTW-ABO ta’ee hojiirra oole jira,” kan jedhu uf keessaa qaba.
Kana hundaa kan ibsuu barbaaneef walitti baquun jaarmayootaa fi gurmuulee walabaa karaa dheeraa deemuuf kan ture malee, ilaalcha arrab-lamee irratti sagantaa arrab-sadee/Itoophiyummaa sadaffaa uumuuf yknis biqqilchuuf akka hinture qabsaawootni fi ummatni Oromoo akka basaqqeessatti hubatu jennee amanna.
Eega waliigaltee maqaa Onkololessatin beekamu kuni ta’ee boodas, arrab–lamummaan kana booda akka hinjiree fi galiin bilisummaa Oromoo mamii tokko maletti, fedha saba oromoo hundeen bilisummaa (liberation), walabummaa dha (independence) kan jedhu irratti waliif galamee irbuu seename. Kaayoon ifaan kun seenaa ummata Oromoo keessatti wareegama lafee fi diiga ilmaan Oromootiin akka galmeessame diinaa fi fira isaa jalaa dhokataa miti. Nutileen dhugaa fi seenaa qabatamaa kana hubanee, ummataa fi qabsaawoota oromootti gadii baannnee hiree arganeen ibsuun hojiitti bobbaanne.
Akkuma hojiitti seeneen sagantaa kanaa fi kaayyooleen masakaa kan bu’ura jaarmayaa fi kkf. fi faalleffamuu fi dachaafamutti seename. Haa tawu malee haala adeemsa keessatti nu mude kana obsaa fi malaan dhaaba keenya qajeelfachaatti waldhaansoo uf irratti fi waliirrattis godhaa turre. Hoggana keessatti irbuu Onkoloolessa 31 waliin seenne tiiksuuf tattaafii walirraa hincitne godhaa turrus tattaaffiin keenna garee faallaa hojjatun milkaawuu hindandeenne. Haalli kun guyyaa irraa gara guyyaatti ni wayyaawa jennee osoo obsaa fi abdiin jirruu boodee kana wixineen sagantaa siyaasaa “ammayyaa fi tarkaanfataa” jedhamuu fi booddessaan GS ABOn akka murteeffamu hoggana irraa dhihaate. Hoggana dhaabichaa keessaa namoonni hagoon ajandaa dhoksaatii fi sagantaa siyaasaa booddesitummaan hiriyaa hinqabne qabatanii hiree argatan kanatti gargaaramanii seenaa Oromoo haquuf, akeeka bilisummaa dachaasuu fi ABO diiganii dhuumfachuuf akka riphanii hojjataa turan ifa baye. Waa hundaa caalaa wanni nama gaddisiisaa yoo jiraate namni Jilli qabsaa’otaa Hayyu-durummaa muudee aango olaanaa itti kenne barreeffama sagantaa boodessaa kana osoo MKHR hinbeekne “wixinee sagantaa kun nu jalaa hatame,” jedhee internet gubbatti waadaa seene irra ejjachuu isaati.
Qabiyyee Sagantaan siyaasaa booddessaa kana gaggabaabsine akka armaa gaditti dhiyeessina: tuqaa lama fuul tookooffaa irratti,
“2. Galii siyaasaa qabsoo Oromoo
2.1. Itoophiyaa fedha Oromoo fi fedha sabaa-lammootaa biroon ijaaramte mirgi siyaasaa, diinagdee fi hawwaasummaa Oromoo sadarkaa hundatti keessatti kabajamu ijaaruu.” kan jedhu miseensoota GS maraaf raabsamee yeroo arginu gariin keenya rifaatuun nutti dhagahame. Akka nama ilmoon irraa duuteetti boonye. Ilmi namaa waan hin eeganee fi hin yaadne tokko yeroo isa mudate numa rifata.
Kan daran nu gaddiisisee garuu, KJQ waan isii hingalchine keessa galuun, cillaanfanaan miseensoota GS amansiisuuf ykn dhiibbaa irratti gochuuf, Sagantaan ABO moofaan “saaynsumaa kan hinqabne, gaaffiin walabummaa jedhu kan yeroon itti darbe, gaaffii sirna Wayyaanee gabbisu, gaaffii Wayyaanee, namoota hubannoo siyaasaa hin qabne, namoota jecha walabummaa jedhu hiikaa saynisummaa isaa hin beekne, sagantaa Itoophiyummaatiin ala bahuun oromoo irratti duuludha. Oromummaa keessaa bahuu dha. Kanaaf, Oromoon akka gaaffii walabummaa kana keessaa hinbaanee Wayyaaneen namootaa fi murnoota horiin bituun ykn addatti bifa dhaabaan ijaaruun gaaffiin kun akka Oromoo biraa hinfagaanne itti hojjatti, seenaa hin mirkanawinii fi qabatamaa hin taanerratti hundaahuu fi kkf…” xiinxalaa fi murtii siyaasaa barreeffama jedhu keessatti dhihaate.
Qabxiin kuni akkuma ka’een akkaa itti xumuramuu (due procces) isaa fi haala qabiyyee galii isaa irratti mormiin ka’uu bira taree walamantiin duraanu haphachaa deemaa ture daran hidda godhachaa dhufe. Maayyiirrattis, hogganooni gariin GS sabaa sagantaa siyaasaa ABO hundeen jijjiiruuf tabaroo itti akka hinqabnee hubatuun hoggannis MGS irraa deegara argachuuf mala adda addaa dhawwu jalqabe. Kanarraa kan ka’e duraanuu rakkoon hoggannoota olaannoo fi miseensoota keessa ture irraatti kuni dabalamuun dhaaba keenya jeequmsa keessa galche. Garuu hogganooni itti gaafatamni itti dhagahamu waan kana irratti jarjaruun gaarii miti yaada jedhu yeroo dhiheessan hogganaa fi gareen (clique) waan kuni akka hojiira oluuf barbaadan hamii fi komii akkasumas hoggannootaa fi miseensoota garee gareetti qoqoodu jalqaban. Ammalee abdii fi hawwii jaarmaya jabbeesuuf qabnu irraa ka’uun osoo garaagarumaan galii akka utubaa kaabaa (North pole) fi utuubaa kibaa (south pole) adda fagaatee jiru obsaan haalli jiru ni wayyaawwa jennee tattaafachaa jirru,
1. Onkololessa 15, bara 2011 hogganni hangi tokkoo fi miseensi hangi tokko maqootti eega mari’ataniin booda, walgahii KHR ABO hatattamaa yaamuun Caasaa Dhaabaa marii miseensootaa fi qormaata tokkoon maleetti dhachaasuu, eega sagaleen murteesisee booda yeruma sana gadii bahuun walgahii miseensaa hogganooni gariin hinbeeknee fi hin dhageenye yaamman daranuu ibida belbelutti gaaza waan itti firfirsaniif;
2. “Rakkoo” hogganoota ol aanno gidduu dhalatee fi hogganaa fi miseensoota giddu ummamee KHR marii fi karaa araaraatiin akka hiikamu akeekte irratti hirkachuun furmaata mataan dame Siyaasaa mariin fixee J/HD fi KHR mirkaneeysite e, akkasumatis furmaata kora gamtaa USA fi Caanada irratti walhubanoota umamme hogganni hojiitti hikuu fi dhugoomsuu didduun rakkoon ture akka daran hidda godhataa waan dhufeef;
3. Rakkoo dhaaba keenna keessatti dhalatte naamusan, qaroomina siyaasaa, safuu, obsaa fi aadaa qabnun furuun osoo dandayamu gochaa abbaa-irrummaatiin ciniinnachuun rakkoo dhalate daranuu akka hammaatu godhuun itti fufe. Kanarratis dabalee garaagarumaa ilaalchaa bifa hedduun muldhatu akka rakko nama dhuumfaa godhanii dhiheesuun waan akeekatameef fi dogoongora mula’ate sirreeffachuun waan didameef;
4. Tokkummaa sabaa fi qabsaawoota mirkaneeysinee diina kaayyoo tokkicha irratti xiyyeefana imaammata jedhu osoo lafaa qabnu tarkaanfii miseensoota keenya faccaasu fudhachuun imaammata keenya waan faalleeysuu fi … kkf …
Nuti hogganooni maqaan keenya kanaa gadiitti ibsamuu
1. Galii bilisumaa Oromoo sagantaa (Onkoloolessa 31 wixiname) harkaa qabnu irratti ittisuuf
2. Akeekni keenna dhaaba ABO keessatti kayo-dhablummaa fi abbaa-irrummaa dagaagsuu waan hintayiniif
3. Dhaabni keenya miseensaan alatti dhaaba waan hintaaneef, dhaaba keenya dandamachiisuu fi fuulduree dhaaba keenyaa fi qabsoo bilisummaa Oromoo miseensoota dhaabaa waliin mar’ane tilmaamuuf,
4. Qabsaawoota Oromoo kan jaarmaya keessa jiran, jaarmayaa ala jiranii fi ummata Oromoo waliin warra bilisummaa fi walabummaa Oromiyaatti amanan waliin mooraa qabsoo bilisummaa Oromoo kaayyoo qulqullu irratti eega utubnee booda,
5. Maqaa hoggana ABOtiin namoota hagoo mootummoota diinaa fi halagaa keessatti maandheffatanii caasaa alagaatii dhimma bayanii qabsoo oromoo kortoo aango dharaa godhanii qabsoo qancarsan jalaa baanee hiree teenya harkatti fudhachuun dirqama qabsaa’otaa fi miseensota ABO hundumaa tawuu isaa yaroon waan gaafateef;
6. Ummatootaa fi humnoonni siyaasaa yoo sagalee takkaan socho’an mootummoota abba-irree haga funyaanitti hidhatan buqqisuu akka dandayan warraaqsi Afrikaa Kaabaatii fi jiddu-gala baya biiftuu maqaa Arab Spring jedhamuun beekamu waan mirkaneessuuf, kanaafuu dursinee humnoota siyaasaa Oromoo, qabsaa’otaa fi ummata Oromoo sassaabuu fi humneessuu, akkasuma humnota biraa wajjiin diina waloo irratti hojjachuu yaroon waan gaafatuuf;
A. Oromoo ta’anii warra Itoophiyaatti amanan garuu roorro Oromoo irra gahaa jiru kan morman waliin ammo bifa adda tokkummaa ummachuu nu dandeeysisuun waliin hojjachuu fi
B. Dhaaboota alagaa kamuu waliin, eega nutti tokkoomne humnoomne booda galii keenya ifatti qabane, diina waloo waliin irratti bobba’uun waan nu dhoorku akka hinjire jala muru barbaana.
Haalloota gubaa irraa, hanga xiqqaa tutuqne, irraa ka’uun guyyaa hara’aa irraa kaasee qunnamti garee (clique) madda rakko fi hookoraa ta’ee kana waliin itti gaafatama waloo akka hinqabne miseensoota, qabsaawoota Oromoo fi ummata Oromoo hubachiisu barbaana.
1. Karoorsaa Boosonaa – Mataa Damee beeksisaa fi aadaa fi MKHR-GS ABO fi B-KFDG
2. Ibsaa Nagawoo – Mataa Damee siyaasaa, MKHR- MGS ABO fi DD-KFDG
3. Amaanoo Duubee – MGS fi itti gaafatamaa Birkii Jaarmaya biyya alaa-ABO
4. Ahmed Ajmal – MGS ABO fi Itti Aanaa mataa damee Hawaasummaa ABO
5. Hundee Lataa – MGS ABO fi Itti gaagatama Diinagdee Awurphaa ABO
IUOf
Oromiyaan ni bilisoomti.


text:
OROMIA
Monday, July 03, 2006
Ani kanan dhaladhe naanoo Aqaaqii irraa gad bahee jiru dha. Kanaan guddadhee fi haga sadarkaa lammaffaatti kanaan baradhee magalaa Aqaaqii keessatti. Eegan barumsa Sadarka lammaffaa fixee booda bara 1997 keessa Univesity Finfinne seeneen Business Managment waggaa afurii fi barataa ture.Yeroo ani rakkoon na irraa gahee mana barumsaa sana bahu ebbifamuuf ji'a tokkotu na hafe.Sochii Oromoo kana bifa adda adda ani ijollee ta'ee eegalee haga biyya bahu sanatti bifa adda addaan himraataan ture.Article adda adda Gaazexoota Amhara irratti barressaan ture.Eegan Univesity seenee bara 2000 yeroo Ibiddi Bosona Baalee fi Booranaa gubate sana namoota koree waan sana irratti campigh godhaa turee fi sochiin suni sana booda bifa wal-qabataa ta'uun akka inni itti fufu kalaale( design godhe kessa) dura dha yoon jedhe of himu hin ta'u.Sana booda bara 2001 yeroo sochii barattoota walii galaa babal'ate sana rakkoon suni mormii anaa fi Professor Mesfin waliin National Loterry Hall kessatti ta'etu akka "Immediate cause" ta'ee ana illee ija Wayyanee fi Amharota keessa na galchee.Wan Kuni kitaaba warri Amhara "Brutality Versus Intellect" jedhanii barressan(unpublished) ture yoo ani dubbisu amma maxxanfamu danda'a keessatti ibsamee jira. Rakkoon kuni akkasumaan otoo itti fufee jira gaafa kaane barreffame ani gaazexaa wayii irratti baasee na harkatti "diraft" isaa arguun ID na irraa fudhatan.Anis bifa sanaan biyya sana keessa yeroo sana turuun rakkoo waan tureef kara Nairobi haala rakkisaa kessa dhaqee.Yeroon ani achi gahuu yeroo ABO gidduu rakkoon turee fi isaan bakka lamaatti bahan waan tureef, haga danda'ametti barattoota Oromo kara 50 ta'an yeroo sana achi turan waliin wal-ta'uun nuti dhamaasuu (confusion) kana keessa haga waan tokkotto bahutti neutral taanee turuu qabna waan jedhun waldaa EAST AFRICAN OROMO STUDENT waan jedhu ijaarre.Anis hagan biyya amma jiru kana dhufutti dura ta'aa waan sanaan ture.
Ani dura akkan itti dhufe jaruma keenya kana waliin dhubadheen akka ORA irraa hojjadhuu walii galleetan dhufe.Yeroon Nairobi ture biyya tures hundi keenya akkuma deggara ABO yeroo Nairobi ture immoo akka "de facto member" walumaan waan tokko tokko godhaa turre. Gidduutti gama kana ni dhufta jedhanii na gaafannaan anis waanan achi deeme godhu yoo jiraatte hayyee jedhan, Scholarshipn yeroo sana University America Nairobi jiru kessatti kara namaan argadhe illee nama biraatiif dabarsee bakkan amma jiru kana dhufe.Karana kan ani dhufe November 14 2002 dha.As eegan dhufe yeroo kara ji'a sadeetii ta'uuf waan tokko illee hin hojjannee.Sana booda wajjirri ORA asitti baname.ORA eegaa hojjuuf akka aanjuuf ABO jala hin jiru jedhamu illee hoggana ABO Damee Dantaa Hawassummaa jalatti hojjataa ture. Ani haga yeroo tokko akkuma miseensatti hojjataan ture.Booda garuu haala naannoo kana jiruu fi rakkoo mul'ataa turan irratti hundaa'udhaan yaada kiyya kennatuu jalqabnaan ati "Fomrally misseensa miti" waan jedhu dhufe.Suni yeroo sanatti waan jedhameef qaba.Kanaaf kana booda tartiiba eeggattee miseensa taata waan jedhu dhufe.
Kuni kan ta’ee bara 2004 jalqaba irra dha.Anis rakkoon yeroo sana turan kaasuun yoo rakkowwan kuni furmaata hin argatin miseensummaa fudahtuu akka hin feene ejjannoo koo ibsadhe.Garuu ORA waliin hojjii otoo hin dhiisine itti fufe.ORA ani akka Project Officer ta’een hojjataa ture.
Rakkoowwan ani yeroo sana kaasee
1.Dhaabni kuni Mula’ta ykn ( Lack of Clear Vision) ifa ta’e tokko hin qabu.
What is exactly the picture of Oromia after victory waan jedhu suni deebii hin qabu.Miseensi dhaabaa hundi otoo waan kaan gaafatanii yaaduma mataa isaa (opinion) malee Mul’ata (Vision) hunde-qabeessa( Realistic Vision) hin qabu.Kanaaf karamitti deemnaa, sirna amma jiru kana ni mormina, ni diigna jenna, kan akkamii akka ijaarru namni hundi waan itti amanu tokko fi of-duratti ilaalu qabaatuu qaba yaada jedhu ta’ee.Namni akkamiin maal akka dhufu( Ultimate goal) ifa hin taaneef du’aa? Yoo Vision ifaan hin jiraatiin cichi(commitment) ni hir’ata, murannoon nama ni laaffata yaada jedhu? Bilisummaa waan jedhamu kuni haala qabatamaa(concreate) ta’ee tokkoon ummataan fudhatamuu qabu.Bakka convition hin jirreetti cichi(committementn) jiraatuu hin danda’u yaada jedhu?
2. Tarsimoo dhug-dhundessa fi hojjataa ta’e hin jiru( Lack of Realistic and pragmatic strategy)
Rakkinni tarsimoo dhabuu kuni rakkoo vision dhabuu waliin wal qabata.Namni bakka gahuuf deemuu hin beekne akkamiin fi maaliin akka achi gahuu beekuun isa rakkisa.Dhaabni keenya tarsimoo fi tofta mataa isaa qaba jechuun Radiyoo dubbatamaa olu illee qabatamaan tarsimoon hojjitti jijjiramuu danda’u, kan humnaa keessaa fi haalaa xinxalee hubate, kana sababoota( factors) qabsoo kanaaf gufu ta’uu danda’an addaan baase, kana yeroo waliin of-mijeessa deemu(tuned to time), fi kan dhugumaan hojjiitti jijjiramuu danda’u hin jiru.Namni waan gaarii hawwuu ni danda’a, garuu akkamiin waan gaarii sana argachuu akka danda’u yoo lafa hin ka’iin bira ga’uun gonkumaa hin jiratu Nuti mirgaa dhabuun, algaan cabuun keenya dhugaa dha.Kanaaf teenye yoo Minilik Abarree fi Gobanaatu kana nu godhee qofa yoo himannee suni furmaata ta’a natti hin fakkatu.Kanaaf Maal barbaadna qofa otoo hin taane akkamiin waan barbaadnu sana bira geenyaan sirritti tolfamuu qaba yaada jedhu,
3.Diinaa fi Fira ifatti addaan baasuu dhabuu:-
Namni qabsoon uummata tokkon bilisoomsa jedhee deemu, eennyutu, diinaa ta’ee kaayoo koo kana dura haga dhummatti dhabbatta(strategic enemy), eenyutu ani waliin haga dhumaatti sirna jiru kana diiguuf warana(strategic friend), eenyutu yoon ani jabaadhe na deggara yoo ani laaffanne natti duula(gidduu deemtu), diinooti koo kuni maal fayyadamuun kaayoo keenya gufachiisuuf deemu, nuti akkamiin irra annaa waan hin jedhu hin jiru.Radiyoon qofa Habashaan akkas nu gootee, uummata keenya fixxee, nu garboofatte jechuun qofti Oromoof furmaata hin ta’u.Namni waan waranu tokko, akamiin akka waraana, yoo maal ta’an injifataman jedhama gaaffii jedhu.
4.Tokkummaa fi Sab-bonummaa dhabu (Lack of Unity and Weak nationalism)
Tukkummaan Oromoo waggootuma 14 ani arge kana keessatti guddataa deemuu irra laaffataa deeme.Kunis sababiin duraa sochiin qabsoo Oromoo ABOn hogganamuu mul’ata ifa ta’e( clear vision) dhabuu irraa kan madduu fi, saboota akka tarsimoon gaariin waan hin jirreef injifannoon argamu xiqqaataa deemuu, haguma injifannoon dhabamu uummati immoo mufaatuu jalqabuu, suni immoo bifa gaariin yoo hubatuun hanqate wal-jibbuu fi laaffina jiru walitti laqqatuu dhufe.Dhaabni kuni immoo haala deemaa jiru( prevailing trend) kana hubatuun yoo yeroo gabaatti furmaati hin argatin tokkummaan Oromoo laffataa akka deemu, akkasumas Sab-bonummaan uummataa kufuun gabbii fi dubbatti deeb’uun( apologistic) ta’uun, qabsoo kana irraa abdii dhabaa deemutu dhufa.Suni immoo dhaabni kuni murti hin taane akka fudhatuu fi yeroo dheeraa keessa uummata irraa citaa akka deemu ta’aa kanaaf waan kana furuu qaba kan jedhu,
5. Toftaa waliti-bu’iinsa itti furan dhabuu (Lack conflict resolving mechanism),
Akkan ani yaadutti ilmi nama hundi akka tokkotti waan hunda hin hubatu. Sababa(factors) adda addaa irraa ka’ee waan tokko bifa adda addaan hubata.
Dhuguma lafa jiru( objective reality) bifa adda addaan hubata.Kuni namni gaarii ykn hamaa waan ta’eef qofa otoo hin ta’in uumami ilma nama akkasitti kalaale( design) godhe.Sababooti( factors), namni waan tokko bifa adda addan akka inni hubatu godhu hedduu dha. Kanneen keessa,
1.1. Odeffennoo( information)
1.2. Aadaa keessatti guddatan( cultural background)
1.3. Dandetti fi barumsa( Educational background)
1.4. Ilaalcha( attitude)
1.5. Fedhii waan sana irratti qaban( interest)
Namni tokko waanuma tokko sababoota olitti xuxxuqee sanaa fi sana waliin walqabtee bifa adda addaa hubata.Namni rakkoon tokko yoo uumame, maalummaa rakkoo sanaa fi furmaata rakkoo sana bifuma ittiin hubate sanatti hiikuu fi furmaata kennuuf tattafata.Kan biraas akkuma ofii hubate sanatti rakkuma tokko sanaa fi furmaata mataa isaan kennuuf tattafata.Kana gidduutti walitti-bu’insi(conflict) uumama.Yoo walitti-bu’insi( conflict) kuni bifa qorannoo fi hubannoo gaha irratti hundaa’ee ta’e tokkoon hiikame, walitti-dhufeenya hawaasaa( social harmony) guddataa deema.Yoo rakkoon sana bifa sanaan hin hiikamin rakkoo biraa uumuun walxaxaa deemee, kara wal-) hikamuu hin dandeenyetti guddata.Kuni tokkummaa fi walitti dhufeenya uummata dhabiinsa(contradiction tokkoo, akkasumati wal-amanu dhabiinsa( paranoid) uumuun sochii qabsoos ta’ee sochii biro irratti uuma.Rakkoon akkas akka hin uumanee, hogganooti dhaabaa fi haayooti Oromoo bifa yeroo yeroon hubannoo uummataa qaraa deeman, miseensoti dhaaba kana fakkenya nama ta’an fi barsiisan yoo hin uumnee, rakkootu dhufa, rakkoon amma illee Oromoo keessatti uumame kuni, wal-hubannoo dhabiinsa( confilict) bifa bilchaata ta’ee tokkoon hiikuu dhabu irraa kan madde dha, kanaaf kuni furmaata argatuu qaba yaada jedhu,
6.Karoora Hojjii fi Jarmyiyaa ( Lack of action plan and Organization)
Hojjiin ani irra jiru kan ORA irraa kaasee waan hedduun bifa karoora qabu fi ijaaramaa ta’e( planned &organized) ta’e tokkoon hojjatamaa hin jiru.Namni waan tokko yoo hojjatu, dura maal akka hojjatu beekuu, sana booda hojjii sana irratti humna akka mallaqaa, dandeetti namaa, yeroo, fi waan biroo waan isa barbaachisu addaan baasuu, sana booda yoo hojjiin kuni dhume, bu’aa maal fakkaatutu dhufa jedhanii suraa bu’aa sana agarsiisu mataa keessatti qabaatuu, gaafa hojjiin suni hojjatamee dhume, bu’aa argamee fi waan karoorame sana waliin ilaaluu, yoo bu’aan argame suni waan karoora irra ture sanaa gad-ta’ee maaltu bakka geenyu sana nu hanqise jedhanii yaaduun furmaata kennuu sirni hojji jarmiyaa dha jedhee yaada ani.Garuu waanan ani argaa jiru kuni waan kanaa alaa dha. Namni karoora hin qabne haaluma yeroo waliin raafama.Karuma bubbeen yeroo dhuftetti isa fudhatti, sochii ABO irratti waan akkasiin arge waan kuni sirra’uu qaba yaada jedhu.
8.Dandeetti Humna Nama Guddisuu dhabuu( Lack of Human Resource Devlopment),
Namni hundi waan hundaa hin beeku.Ilmi nama hundi immoo waa baratuu ni danda’a.Namni waan sirritti hin beekne hojjatu hundi haamaa dha.Nama barate fidanii akka inni cicha (commitment) qabatu godhuu irra, nama cicha qabaatu barsiisutu irra bu’aa qabu.Namni baruumsa sadarkaa fedheetuu qabaatu, waan inni yeroo sana mataa keessatti qabaataa turee fi amma otoo qabsoo irraa jiruu yoo barate bu’aan isaa wal-irraa fagoo dha.Namni tokko wagaa digamma qabsoo keessa ture, ykn kudhan ture jechuun qofa aangoo itti kennuun bu’aa hin qabu.Waan inni hin beekne hojjadhu jechuunii ta’a.Namni akkasii akkuma hojjii jalqabeen namni inni walitti bu’uun nama waan inni irratti ramadame sana haalaan beeku garuu bara gabaabaa waan sana irra turee dha.Kuni dhaaba tokko akka inni hin guddannee fi sabtinsa( stability) hin horanne godha yaada jedhu,
9.Toftaa Madduu Dinagdee Dhabuu( Lack of Reliable economic Source)
Akkuma beekamutti sochiin qabsoo bilisummaa uummata kamiyyuu madda diinagdee jabaa yoo hin qabatiin dhugaa (cause) qabatanis galii ka’aniif sana gahuu ni rakkisa.Waan sanatti yoo humni hin qabaanne.Namni haga fedhe otoo hin taane haga humna itti qabu argata( fudhata).Akkuma beekamuu qabsoon Oromoo waan uummata Oromoo ala jiru lakkobsaan hedduu xiqqaa ta’e( humna qabsoof feesisu waliin yoo wal bira qabanii ilaalan) dha.Namni keenya biyya alaa jiru immoo haggi inni kennus xiqaa dha.Suni immoo sochii jiru irratti hunda’aa.Kanaaf yoo qawween haga tokko dhukatee injifannoon wayii argamte jedhan waan takka takka walitti qaba, yoo sagaleen qawwee hin jirre mallaqi takkas hin jiru.Yoo mallaqi xiqqoon suni hin jirre, immoo waan itti waan xixxiqqoo bitan illee hin jiraatu kanaafuu bara baraan xiqqaachaa deemuun( diminishing) rakkoo hamaa keessa galuu deema.Maddi gala biraa immoo biyya fira jedhamuu kana dha.Biyyi kunis humna humnaan isaa hedduu laafaa dha.Kana malees otoo humnuu jabaa ta’ee guututti biyya tokko irratti illee irkachuun walabummaa nama dhabsiisa suni immoo deeme deeme biyyumti suni akka meeshaatti akka nama ergattu fi fayyadamtu godha.Haguma algaatti irkatuun guddataa deemen, yeroo tokko tokko murtii fedhii uummataa hin eegne murteessuun dhufa.Suni immoo uummata irraa waan nama kutuuf, kallattiin qabsoo jijjiramee wareegami hedduun maqaa dhaba kanaan kafalame gaatii dhaba, kanaaf waan furmaata amansiisaa falamuu fi qaba yaada yaada jedhu
Rakkooleen kana ol-jiran kana malee, kan akka Naanummaan waan hundaa hojjatuu, (Group Mentality) babala’atuu, Employee Mentality warra qabsaa’ota ofiin jedahn keessatti baba’atuun, dhaabota Oromoo waliin bifa “Prisiones dilemma” ttiin hojjatuu fi waan akkas rakkoon ani yeroo sana kaasee dha.
Amma kanaan isin erge waanuma disket irraa qabu dha malee gariin isaa na jalaa haqamee jira. Rakkoo kana Itti aanaa Hayyu Duree, Miseensota Shanee Gumii Lama, akkasumas kaaseen haga koraatti ilaaleen yoo kan Kora Sana irratti waan tokko tokko sirra’uu ta’e waliin hojjanna ykn immoo itti hin fufu ibsadhe.
Rakkoon ani jedhu kuni akka hin jirree fi kana booda miseesnsumma fudhattee hojjii dhaabni sitti kennuu akka hojjattuu waan jedhu dhufe.Waan kana irratti walii galuu hin dandeenye, sana booda hojjii ORA irraa si dhaabnee jira waan jedhu dhufe.Hayyee eega na dhaabdanii, bakkuma fidantti na deebisaa, ani akkuma beektan, Document biyya kanaatinan dhufe, kanaaf kara biraa dhaquun anaa fi illee isinifis, mootummaa kanaafis rakkoo ta’aa jedheen.Uumurii kee guutuu iyyuu lafa kanaa hin baatu naan jedhan.Anis waan fedhes ta’uu haga koraa akkuma kanatti turuun qaba jedheen ture.Haga sanatti, bakka ani bulaa ture illee nama biraa itti galchanii, bajata manaas akkawaan ani manaa sana keessa hin jirretti baasaa turan.bifa hedduu jibbisiisaa ta’e tokkoon ture. Kora booda waan tokko illee jijjiramuu dhabamuu qofa otoo hin ta’in, uleedhaan si jeessu malee jechuun Abbaan Caalaa mana keessa bakkan ani taa’utti na rukute.Mana kana keessa ta’ee nama nutti kakasaa jechuun uleen natti dhufe.Haga sanatti ani asitti firan qabu hin qabu.Bakkin dhaquu danda’us hin jiru.Yeroo sanaaf waan furmaati ta’ee UNHCR galmaa’uun lubbuun turuu ta’e.Ani yeroo sanatti ijollee ammaa rakkuma wal-fakkataan bahan kanas dabalatee namoota achi jiran hundaan akka ani hin qunnamnee seeraa labsaa bahan.Haaluma kanaan otoo jiru walga’iin rakkoo dhaaba kana keessa jiru kana irratti deemaa ture. Sana irratti ijollee gaazexxissitootas ta’ee barattooti amma bahanii kuni gaaffii fi rakkoo illee amma olitti ani tarresse kana kaasaa turan, sanas akka waan yaadne kuni ana biraa maddee, ana booda namni biraa jiruutti( diinni jechaa dha) akka namni hubatuu tattafataa turan.Booda namni hundi irraa yaa’ee.Sana booda eegaa hundumatti keenyaa bifa asitti rakkannii, kara dhaqnu dhabu irratti hojjataa turan.Diasporan Oromoo guyyaa lama iyyittii, maaltu nutti dhufaa jechuun alagaatti eegee naqatanii gama danda’aniin nu hiraarsuu fi rakkoo nu irraan gahuutti seenaan.Biyyi kuni immoo akka biyyoota biro sana miti.Waanti hunid ni toohatamaa.Isaanii fedhii mataa isaanii waan qabanii fi wanti jarri hojjatan sirrii dhaa sirrii mitii jedhanii ilaaluu hin fedhan.Kana silaa gubbaa irrattuu siif ibseen jira. Kan koos akkuma ijollee Gaazexxessitoota sana , booda warri UNHCR resettlement programme keessa na galchuun Netherlands naaf kennane.Sunis dhumannaan mootummaatti himanii Exit akkan hin arganne godhan.
Eegaa waan kuni sitti dheeratuu ni mala.Garuu haaluma keessa darbee fi walumaa galatti rakkoo nama keenya as jiruu kana fakkaata.