text:
__//__
Miseensonni Caffee Oromiyaa, gabaasa qaama raawwachiiftuu Pireezidaantii MNO Obbo Shimallis Abdiisaatiin dhiyaate irratti wayita yaada kennan, hojiiwwan gaggaarii waliigalaan bara kana hojjetamaa turaniif beekkamtii kennaniiru.
Keessattuu, injifannoon filannoon argame, dhaloota boruu ijaaruuf hojiin gama barnootaan hojjetameefi piroojeektota buleeyyiifi haaraaf xiyyeeffannoo addaa kennuun xumuursisuun tajaajilaaf banaa taasisuun injifannoodha jedhan.
Gama biraan, gaaffilee ijoo ka’an keessaa, harkifannaa piroojeektii daandii, hospitaalotaa, qaala’iinsa jireenyaan walqabatee rakkoo meeshaalee bu’uuraa kan akka zayitaa, sukkaaraa, meeshaalee ijaarsaafi kan biroos, ibsaa, gammoojjii horsiise bulaa Booranaafi Gujii keessatti piroojektota bishaanii bara dheeraaf harkifatan xumuursisuu irratti hanqinni kan jiru ta’uu eeruun mootummaan xiyyeeffannoo olaanaan irratti hojjechuu akka qabus gaafataniiru.
Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf:
Teelegraama:
Https://t.me/CaffeeOromia
Weebsaayitii:
https://www.facebook.com/caffee.oromia/?__cft__[
Nu Hordofaa!


c: text/html

text:
Barreessitotni keessumaa dargaggoonni Afaan Oromootiin kitaabota barreessanii karaa itti maxxansiifatan dhaban hedduu dha, ka jedhan barreessaan Waldaa Barreessitoota Oromoo, Obbo Tafarii Nigusee, rakkoo kana furuuf waldaan isaanii namoota qabeenyaa qabanii fi rakkoo kana furuutti cichan barbaaduudhaan, kitaabota barreessitoota haaraa shan ka maxxansiisaa jiru ta’uu dubbata. Dorgommii hojii barreessitootaa uumuudhaan, eega beeksisanii booda kanneen dorgommichatti hirmaatan keessaa kanneen ulaagaalee lfa kaayaman guutan akka filatanii mana maxxansaa galchan dubbatu, Obbo Tafariin.
Asoosamoonni fi kitaabonni afaan Oromoo yeroo ammaa barreessamanii maxxansaman lakkoobsaan hedduu haa ta’an malee gama qaaccina yokaan qulqullina isaaniitiin rakkoon guddaan akka jiru, ka dubbatan, Obbo Tafariin,
“Baay’een isaanii kitaaba baay’ee barreessine, jechuu akka waan guddaatti ilaalanii itti fuuleffatanii jiran malee waa’ee qulqullina barreeffama isaaniif ilaalcha ga’aa hin kennine” jedhu. Sanas ta’ee, barreessitoonni tokko tokko tokko waan hegeree ogbarruu Oromoof abdii kennu akka barreessanii baasaa jiran dubbatu, Obbo Tafariin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Waraanni Kaameruun, namoota hidhannoo hin qabne yoaan siiviloota sagal, kanneen hidhattooota uummata Afaan Ingilizii dubbatu biyyattii keessaa adda-baasuuf lolaniin gara baatiilee lamaaf qabatamanii turuu isaanii dubbatae gad-lakkisiisuu dubbata.
Namoota gad-lakkisaman sana keessaa tokko tokko, riphee-loltoota sanaan daramuu, gurraawanii fi quboonni irraa ciramuu himatan.
Namoonni baay’een har’a jarreen gad-lakkisaman sun firoota isaanii yoo tahan adda-baafachuuf, mooraa waraanaa magaalaa uummata Afaan Ingilizii dubbatuu – Bameendaa keessa jirutti walga’anii turan.
Namoonni butamanii amma gad-lakkisaman kun umuriin isaanii 16 fi 27 gidduu tahuu dubbata, waraanni Kaameruun.
Riphxeeloltoonni sun garuu, miidiyaa hawaasummaa irratti deebii kennaniin, kan namoota sana bute yakkamtoota malee nu miti, jechuun haalan. Mootummaan deebii isaanii fudhatama hin laanne.


text:
COVID-19 Update June 09/2020
Ministeerri Fayyaa Sa’aa 24 dabre keessa qoronnoo geggeefameen namoota 190 irratti vaayirasiin koroonaa argamuu beeksise
Ministeerri Fayyaa ibsa Kiibxata har’aa baaseen, qorannoo laabiraatoorii sa’aatii 24 darban keessatti namoota 4,599 irratti geggeeffameen, namoota 190 irratti vaayirasiin Koroonaa argamuu beeksise.
Namoonni vaayirasichi irratti argame dhiira 135 fi dubartoota 55 yoo ta’an, hundinuu lammiilee Ityoophiyaa tahuu ibsame.
Namoota kanneen jidduu 153 jiraattota magaalaa Finfinnee, 2 naannoo Tigiraay, 10 naannoo Amaaraa, 3 naannoo Somaalee, 3 naannoo Hararii, 16 jiraattota naannoo Oromiyaa yoo tahan, 3 ammoo jiraattota naannooKibbaa tahuu ibsi ministeerichaa ni addeessa.
Haaluma kanaan Ityoophiyaa keessatti baay’inni namoota Vaayirasii Koronaatiin qabamanii 2,336 kan gahe yoo ta’u, namoonni 379 ammoo dhibee kanarraa fayyuu ibsame.
Dabalataanis ministeerri Fayyaa ibsa har’a baase kanaan, sababa vaayirasii koraanaatiin kaleessa namoonni 5 du’uu ibse. Haaluma kanaan biyyattii keessatti lakkoofsi namoota sababa vaayirasichaatiin du’anii 32 gahee jira.
Ministeerichi ibsa kaleessa baaseen lakkoofsi namoota vaayirasichi irratti argamee 136 jedhamee kan gabaafame dogongora tahuu ibsuun, namoonni 10 kanneen kanaan dura vaayirasichi irratti argamee hordoffiin godhamaafii ture akka taheefi lakkoofsi namoota vaayirasichi irratti argamee 126 jechuun sirreeffamaa baase.


text:
Humni ittisa Burkiinaa Faasaa mootummaa cee’umsaa biyyattii irratti fonqolchaa geggeessuu isaa ifa taasise. Humni woraanaa tankaarfii kana mootummaa cee’umsaa Kanfaadoo irratti kan fudhate filannoo biyyoolessaaf yeroo torbaan lama hafetti.
Sababni fonqolchaa geggeessutti isaan geesse mootummaan ce’umsaa deeggartoonni Kompaawuree filannoo dhufu irratti akka hinhirmaanne dhoorganuu isaanii ta’uu isaa gareen fonqolchaa geggeessan dubbataniiru.
Ummanni Burkiinaa Faasoon fincila geggeesseen mootummaa abbaa irree Bilees Kompaawuree yeroo dheeraadhaaf biyyattii bulchaa ture ari’ee mootummaa ce’umsaatiin bakka buusuun niyaadatama. Angawoonni mootummaa ce’umsaa, prezidaantiifi muummicha ministeraas dabalatee, yeroo kanatti too’annaa jala jiraachuu isaaniiti kan gabaasni gama sanii bayu argisiisu. Qaamni angoo afaan qawweetiin fudhate kuni paarlaamaa biyyattiis bittinsuun isaa beekameera.
Humnonni fonqolchaa adda durummaadhaan geggeessan kunniin harcaatuu mootummaa abbaa irree duraanii, Bilees Kompaawuree, ta’uu isaaniiti kan himamu.
Fonqolchaa Burkiinaa Faasotti ta’e kana mormiin kallattii hedduun isa qunnaati jira.


text:
Category: Instaagiraamii
Gorsa Ogummaa: Hayyootni/Rogeeyyiin fi Miidiyaaleen keenya Bara Addunyaan Ganda tokko ta’aa jirtu kanatti akkamitti hojii milkaa’e salphatti hojjachuu dandeessuu?
Osoo isin hin beekin Eenyummeessaan(Account) Marsaalee hawaasaa keessan isin jalaa haqamuu akka danda’u beektuu? – #Dubbisaa waliif qoodaa
Itoophiyaa: Itoophiyaan labsii haasaa jibbiinsaa fi oduu sobaa ittisu raggaasifte
Uggura Marsaalee Hawaasaa Irra aanuudhaaf Tooftaalee kanneen haa fayyadamnu – Waliif dabarsaa
Barbaadi… | Search …
Ramaddiilee | Categories
- Afaan Oromoo 20
- Barnoota Adda Addaa 206
- Beeksisa Waldorgommii 3
- Finfinnee 3
- Hanna | Hacking 51
- Kaartaa Gogilii 3
- Lakk. IMEI Qafoo 4
- Marsaalee Hawaasaa | Social Medias 24
- Feesbuukii 10
- Instaagiraamii 5
- Linkid Iinii 4
- Tiwiitarii 4
- Yuutuubii 9
- News 1
- Odeeffannoollee Adda Addaa 245
- Piroojektii 4
- Social feed 1
- Waa'ee oroict.com 4


text:
Misheel Obaamaa Hiilaarii Kiliintan caaluun 'dubartii hedduu dinqisiifatamtu' taate
Giifti dureen Ameerikaa duraanii Misheel Obaamaa 'dubartii Ameerikaa keessatti hedduu dinqisiifatamtu' kan baranaa ta'uun olaantummaa Hiilaarii Kiliintan waggoota 17'f turetti xumura gootee jirti.
Filannoo waggaa waggaan raawwatu kan baranaa irratti kaadhimamtuu pireezidantii, barreessituu haajaa alaa akkasumas giiftii duree kan turte Hiilaarii Kiliintan sadaffaan xumurteetti.
Giiftiin Biriteen Elizaabeet 2ffaa yeroo duraaf tarree namoota 10 keessa galteetti jedha kaamapaniin 'Gallup'.
Pireezidantiin duraaii Baraak Obaamaan waggoota 11'f walitti aansuun 'dhiira hedduu dinqisiifatamu' ta'anii filatamaniiru.
Donaald Tiraamp ammoo waggoota afuriif walitti aansanii sadarkaa lammataa irratti filatamaniiru.
Filannoon kun erga bara 1946 as osoo walirraa hin citiin waggaa waggaan raawwataa jira. Bara 1976 qofa kan hafe.
Namoonni 1,025 qooda fudhatan addunyaa kam irraayyuu dhiiraa fi dubartii dinqisiifataniif sagalee akka kennan taasifameera.
Dubartii Hedduu Dinqisiifatamtu
- Misheel Obaamaa - 15%
- Opirah Winfirey - 5%
- Hilaarii Kiliintan - 4%
- Melaaniyaa Tiraamp - 4%
- Giiftii Elizabeet II - 2%
Dhiira Hedduu Dinqisiifatamu
- Baraak Obaamaa - 19%
- Donaald Tiraamp - 13%
- Joorj W Buush - 2%
- Phaphasii Firansis - 2%
- Biil Geets 1%
Hiilaarii Kiliiintan yeroo 22 kan filamte yoo ta'u waggoota 17 darbaniif walitti aansitee filamte.
Opirah Winfirey tokkoffaa ta'uu dhabdus yeroo 14 lammata taatee filamtee jirti.
Gama dhiirotaan waggoota 12'f mo'achuun rikoordii qabatee kan jiru pireezidantii duraanii Diwaayit Eeyizenhower yoo ta'u, Baraak Obaamaa bara dhufu kan injifatu yoo taate ittiin qixxaata.
Tiraamp pireezidantoota osoo aangoorra jiranii waan kana injifatuu dhaban lama keessaa tokkicha. Kan hafe Jeeraald Foordi.
'Gallup' akka jedhutti, filannoon Mudde 3-12 filatame kun bu'aan filannichaa dogoggora dhibbeentaa muraasaa ykn dabaluu ykn hir'isuu qabaachuu mala.
'Gallup' kaampanii gorsaa Ameerikaati. Qo'annoof qorannoo adda addaa kan taasisu yoo ta'u filannoowwan hawaasa hirmaachisan akka kanaan beekama.


text:
Xiyyaarri Waraana Ameerikaa Baha Afgaanistaan keessatti kufuu gabaafame
Xiyyaarri qondaaltota waraana Ameerikaa fe’atee ture kun, Baha Afgaanistaan naannawa too’annaa garee Xaalibaan jalatti argamu kan Gaazni jedhamu keessatti wixata kaleessaa kufe. Haaluma kanaan namoonni xiyyaaricha keessa turan hundinuu du’uu gabaafame. Dubbi himaan garee Xaalibaan naannawa kana too’atuu Zabihullaah Mujaahid akka jedhetti “Xiyyaarri qondaaltota ol’aanoo waraana Ameerikaa fe’atee basaasa irra ture loltoota Xaalibaaniin rukutamee kufe” jedhe.
Waraanni Ameerikaa Afgaanistaan keessatti argamu gama isaatiin Xiyyaarri isaa kufuu mirkaneessee jira. Dubbi himaan Waraana Ameerikaa Koloneel Sonny Leggetti, Xiyyaarichi haala kamiin akka kufe kan qoratamaa jiru tahuu ibsuun, lakkoofsi namoota xiyyara keessa turanii kudhan kan hin caalle tahuufi, akkasumas qondaaltonni ol’aanoon keessa hin turre jechuun ibsa Xaalibaan kenne haalee jira.
Xiinxaltoonni siyaasaa akka jedhanitti, Ameerikaa fi gareen Xaalibaan marii araaraa yeroo dheeraaf geggeessaa turan walii galteedhaan goolabuuf yeroo dhihaatan kanatti, gareen Xaalibaan xiyyaaricha rukutee kuffisuu ibsuun isaa adeemsa marii ni nageenyaa danquu mala. Ameerikaan kanaan duras walii galteen xumuraa mallattaahuun duratti gareen Xaalibaan dhukaasa dhaabuu qaba jechaa turte.


text:
Oduu qabatamaa!(Addunyaa Angaasuutu balballoomse)
OPDOn baka 2 qoodamte! Sababiin qoodinsa kanas dhaabilee siyaasa Oromoo biyya galaniif kan maree marsaa 2ffaaf qophiiti jiran ABOdha jedhameera aka keesaa beekton qofti otuu hin ta’iin namoota qoodinsa kana keessaati hirmaatan keessaa Oduun nuqaqabeti!
Keessaattu gartuun yaada Dr Abiyyin deegaruun nageenyaaf fuulduree Oromoo abdii itti horuuf ABO dirqama biyya galu qaba kanas warreegama gama mootummaan barbaachisu kafaluu qabna kan jedhu ejennoo isaa kan deegaran yoo ta’uu kaan immoo haala amma jiruun ABO yoo biyyati galchine miseensa keenya dabalatee ummaani nuharkaa baha ,qulaati hafna kan jedhudha!kanaaf yeroo kanati dhaabilee kara nagaan qabsaa’uuf biyya galanif Aktivistoota bebeekamoo qeerroon harka isaanii jiru waan nuwaliin jiraniif isaan kana qabanee Oromiyaa tasgabeesinee hegeree dhaaba keenyaa mirkaneesuu dandeenya. Yaada jedhuun waldhaban jedha Oduun hirmaatota waltajii kanarati argaman irraa argame akka ibsuti. Walga’iin kunis waltajii cafee sababeefachuun karayuu Resort keessaati guyyaa lamaf kan gageefameedha!
Gartuun yaada Dr Abiyyin deegaran dhaabileen amma biyya galan kun ajandaas miseensas hinqaban wara hinaafaan guutamanidha kalatii siyaasa ifa ta’e hin።qaban xiqoo ishee wara ODF wayya isaan Mootummaalee yoo gorsan bilchaatoodha jechuun yaada isaanii ibsatu. Kanaaf ABO irrati duulura ofti qabuun bu’aan isaa dhaaba keenyaaf Ummaata yeroo nuukene kanaf hedduu murteessaadha jedhu waraani ABO yoo fedhes miseensa Poolisii Oromiyaa gochuun akka Ummaata isaa tajaajilu ykn kan fedhii hin qabnemoo fedhu jireenya isaa gageefachaa dabalee siyaasa ABO ta’ee jiraachuu Danda’aa yaani jedhu bal’inaan ka’eera waltajii kanarati! iti aansunis ABO biyyati aka galu yoo daandii mijeesinee dhaabni keenyaayyuu Ummaatan jibame nuyiif kabaja malee salphina miti yaani jedhamus akka falmiiti dhiyaateera! ABO sagantaa siyaasa isaa irraa deebi’ee yoo sireefates qoodinsa taayitaa Naannoo haanga federaalaa gochuun waliiti makamnee maqaaf Alaabaa Ummaani fedhuun Ummaata kanaaf jira jenee akka sabaati irree cimsanee qomoo dhiibanee qabsaa’uu qabnas jedhameera marii saatii bal’aa fudhate kanarati maqabaleesif tutuqaan nuti humnoota biyya galaniif aktivistoota harka keenyaati galchane jenee goonu kunis gara dhaaba keenya baleessuti nugeessa malee bu’aan isaa nuti hinmul’atu jedhameera !!yeroof garuu gartuun Obboo Lammaaf Addisu Aragaan durfamu waan injifate fakkaata waltajichi waliti dhaadachuun kan xumuramedha!haaluma kanaan Gartuu Obboo Lammaa waliin hiriiran!
1 Addisuu Aragaa
2Milkeessaa Miidhagaa
3Adaanech Abeebee
4 Lachiissaa Hayuu
5 Alamaayoo Ijiguu
6Fiqaaduu Tasamaa
7Geetuu Wayyeesa
8 Esheetuu Dasee
9Abirahaam Nugusee
10 Abaraa hayiluu
11Danyaachoo shifaraa fi kaneen biroo yemuu ta’aan Taayyee Danda’aafi Hayiluun Addunyaa waltajicha irrati hin hirmaane garuu adadurumaan warreen waan kana deegaranidha!
Kan Dr Abiyyi ABO Asmaraati dubisuun isaa siruma ABO dhidhiibnee maqaa baleesun kufaatiidha malee dhaaba keenyaafis nageenya Naannoof biyyaaf bu’aa hin Maaqabu jedhan immoo!
1 Xayibaa hasan
2 Shimalis Abdiisaa
3 Taakalee Ummaa
4 Dr Nagarii leencoo
5 Sadaati nashaa
6 Caaltuu saanii
7 Maahamad jiillo
8Abaraa Ayalee
9Dhaabaa Dabalee
10 mootummaa Maqaasaa
12Dambalaashi Ha/mikaa’el
13 Jamaal Abbaasoo
14 Damisee shitoofi Abbaan Duulaa Akasumas Dr warqinee Gabayoon waltajii kanarati hirmaachuu baatanis yaada kana deegaru jedhama! Dubiin kun waan falmii keessaa galeef Obboo Lammaan bifa haalloo ba’uuf taayitan naharka jirti jedhee ariin Caffee fuuldurati akati dubate haaluma kanaan maqaa itti Aantota pirezedaantii nama 3 goona maqaa jedhuun Xayibaa hasan achii kaasun Addisu baka ishee busuuf kan itti deemamaa jirudhas jedhameera Dr Abiyyi Obboo Lammaa waliin mari’achuuf gara waajiraMM waamus waltajiin nati baayate jechuun dhaquu didee Adaanechi Abebee har’aa ergeera!Abaan Dulaaf Warqineenis akka dubiin hinbabal’anee olii gadi figaati jiru jedhama!
Dula Dhugassa Abdissa
Muddama OPDO fi Shira JSM. Hin bari’u seete manatti agdee bariinaan – https://t.co/2BNAfaZjLD pic.twitter.com/te0WjR1z4j
— Kichuu (@kichuu24) July 11, 2018


text:
Iisaa (Iyyasuus)-Kutaa-2
Iisaan gara Samii Ol-Fuudhamuu
Akkuma beekamu Iisaan (nageenyi isarratti haa jiraatuu) gara ilmaan Israa’el nabiyyii ta’uun ergame. Garuu Yahuudonni Iisaa wantoota adda addaatin maqaa xureessu fi yakkuu turan. Dhumarratti isa ajjeesuf shira (tooftaa) baasan. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jechuun dubbata:
“Isaan tooftaa baasan, Rabbis tooftaa baase. Rabbiin immoo irra caalaa warra tooftaa baasuti. Yeroo Rabbiin [akkana] jedhe [yaadadhu] “Yaa Iisaa! Ani si fudha, gara Kiyyattis ol si kaasa. Warroota kafaran irraas si qulqulleessa.” Suuratu Aali-Imraan 3:54-55
Yahuudonni Iisaa ajjeesuuf tooftaa baasan. Garuu Rabbiin olta’aan isaan dursuun tooftaa san caalu baase. Tooftaan kunis Iisaa gara Isaatti ol fudhachuu fi nama Iisaa fakkaatu isaanitti fakkeessudha. Seenaan tooftaa kana fakkaata:
Yahuudonni yommuu Iisaa ajjeesuf walitti qabaman, Iisaan isaan jalaa dheessun mana keessa seene. Mootiin isaanii namticha maqaan isaa Yahuuz jedhamu Iisaatti seenee akka ajjeesu ykn baasu ajaje. Namtichi kuni mana ni seene, garuu Iisaa hin arganne. Rabbinis fakkaataa iisaa namticha kanarratti darbe. Kana jechuun akka Iisaa fakkaatu isa taasise, Iisaa immoo gara samii ol fuudhe. Namtichi kuni yommuu bahu yahuudonni Iisaa kan fakkaatu ta’ee isa argan. Namtichi “ani saahiba (hiriyyaa) keessan” osoo jedhu, yahudoonni isa qabuun rarraasanii ajjeesan. Ergasi ni jedhan, “Fuulli isaa fuula Iisaa fakkaata. Qaamni isaa immoo qaama saahiba keenyaa fakkaata. Kuni saahiba keenya yoo ta’e Iisaan eessa dhaqee? Kuni Iisaa yoo ta’e, saahibni keenya isa dhaqee?” Isaan jidduutti wal dhabbiin guddaan ni uumame[1]”. Kanaafi, Rabbiin subhaanahu wa ta’aala itti aanse ni jedha:
“Ammas isaan “Nuti Masiih İisaa ilma Mariyam, Ergamaa Rabbii ajjeefne jirra” waan jedhaniif [isaan abaarre]. Isaanitti fakkeefame malee isaan isa hin ajjeefne, hin fannisnes. Warroonni waa’ee isaa ilaalchisee wal dhaban dhugumatti isa irraa shakkii keessa jiru. Shakkii hordofuu malee isa irratti beekumsa homaatu hin qaban. Qabatamaan isaan isa hin ajjeefne. Dhugumatti Rabbiin gara Isaatti ol fuudhe. Rabbiinis injifataa, ogeessa ta’eera. Abbooti kitaabaa irraa eenyullee hin jiru du’a isaatiin dura kan isatti amanu yoo ta’e malee. Guyyaa Qiyaamaas isaan irratti ragaa ta’a.” Suuratu An-Nisaa 4:157-159
Yahuudonni Iisaa (nageenyi isarratti haa jiraatu) ajjeefne jirra jedhan. Garuu Rabbiin nama biraa isaanitti fakkeesse malee Iisaa hin ajjeefne. “Warroonni waa’ee isaa ilaalchisee wal dhaban dhugumatti isa irraa shakkii keessa jiru.” Waa’ee Iisaa (Iyyasuus) ilaalchisee Kiristaanonni fi Yahudoonni wal dhabbii guddaa keessa seenan. Yahudoonni ajjeefne jirra jedhan. Kiristaanoni gariin Iyyasuus nuuf jedhe du’e jedhan. Gariin isaanii Iyyasuuf gooftadha, ykn ilma gooftaati jedhan. Kuni hundi dhugaa irraa kan fagaate fi ragaa hin qabneedha. Kanaafi itti aanse akkana jedhe, “Shakkii hordofuu malee isa irratti beekumsa homaatu hin qaban.” Kana jechuun waa’ee Iisaa ilaalchisee wanti isaan jedhanii fi hordofan shakkii qofa. Beekumsa sirrii fi dhugaa ta’e hin qaban.
“Qabatamaan isaan isa hin ajjeefne. Dhugumatti Rabbiin gara Isaatti ol fuudhe.” Kana jechuun dhugumatti yahuudonni Iisaa (Iyyasuusin) hin ajjeefne. Dubbiin Kiristaanotaa “Iyyasuus cubbuu keenyaf jedhe du’e” kan jedhus soba. Garuu Rabbiin gara Isaatti ol fuudhe. “Rabbiinis injifataa, ogeessa ta’eera.” Rabbiin waan hundaa irratti Danda’aa, Injifataa fi Ogeessa waan ta’eef Iisaa gara samii ol fuudhun homaa Isatti hin ulfaatu.
“Abbooti kitaabaa irraa eenyullee hin jiru du’a isaatiin dura kan isatti amanu yoo ta’e malee.” Asitti abbooti kitaabaa yommuu jedhu Yahuudotaa fi Kiristaanota jechuu isaati. Mufasiroonni (Hayyoonni Qur’aana ibsan) aaya tanaaf ibsa lama kennanii jiru:
1ffaa– Maq-dhaalli “du’a isaatiin dura.” Jedhu keessa jiru, nama Kiristaana ykn Yahuudaa ta’e agarsiisa. Kanaafu, hiikni isaa kana ta’a: Nama Kiristaanaa ykn yahuudaatti duuti yommuu dhuftu, Iisaan (Iyyasuus) gabrichaa fi Ergamaa Rabbii akka ta’e ni amana. Gooftaa ykn ilma gooftaa akka hin taane yeroo du’aa ni hubata. Garuu kuni homaa isa hin fayyadu, ibidda irraa isa hin baraaru. Kuni kan agarsiisu Kiristaanotaa fi Yahuudota akeekachisuu fi haaluma amma irra jiraniin akka itti hin fufneefi. Waa’ee Iisaa ilaalchisee soba irra jiran yoo itti fufan yeroo du’aa ni gaabbu. Guyyaa Qiyaamaa immoo san caalaa gaabbu.
2ffaa- Maq-dhaalli “du’a isaatiin dura” jedhu keessa jiru “İisaa” agarsiisa. Hiikni isaa kana ta’a: Abbooti kitaabaa irraa eenyullee hin jiru du’a İisaatiin dura kan amanu yoo ta’e malee. Kunis kan ta’u Qiyaamaan yommuu dhiyaattudha. İisaan yommuu gara dachii bu’u booyye ni ajjeesa, Masqala ni caccabsa, Islaama malee amanti biraa hin qeebalu. Kanaafu, yeroo kanatti Yahuuda fi Kiristaanonni Iisaan gabrichaa fi Ergamaa Rabbii akka ta’e ni amanu[2].
“Guyyaa Qiyaamaas isaan irratti ragaa ta’a.” Hayyuun Qataadah jedhamu kana ilaalchisee ni jedha: “Rabbiin irraa ergaa akka isaanitti geessee fi gabricha Rabbii akka ta’e isaan irratti ragaa baha.” “Ani Gooftaadha ykn ilma gooftaati na waaqefadhaa” isaaniin kan hin jenne ta’uu ni labsa. Ragaan Iisaan (Iyyasuus) bahuu haala kanaan dhuma suuratu Maa’ida keessatti dhufee jira:
Suuratu Al-Maa’ida 5:116-118
“Yeroo Rabbiin “Yaa Iisaa ilma Mariyam! Sila situ namootaan ‘Anaa fi haadha tiyya Rabbii gaditti gabbaramaa (gooftaa waaqefatamu) lama taasifadhaa’ jedhee?” jedhu [yaadadhu]. Innis ni jedha, “Ati Qulqulloofte! Ani waan haqa naaf hin taanee jechuun naaf hin ta’u. Yoo ani san kan jedhu ta’e dhugumatti Ati beektee jirta. Wanta lubbuu kiyya keessa jiru ni beekta, ani waan nafsii Kee keessa jiru hin beeku. Dhugumatti Ati sirritti beekaa waan fagoo fi hin mul’anneeti. Waan Ati itti na ajajje, “Rabbii Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessan ta’e gabbaraa” jechuu malee waan biraa isaaniin hin jenne. Hangan isaan keessa turetti isaan irratti ragaan ture. Erga ol na fuutee booda, Ati isaan irratti Tiiksaa turte. Ati waan hundaa irratti ragaadha. Yoo isaan adabde (azzabde), gabrootuma keeti. Yoo isaaniif araaramtes, Ati Simatu Injifataa Ogeessa.”
Kuni ragaa Guyyaa Qiyaamaa Iisaan (Iyyasuus) (nageenyi isarratti haa jiraatu) bahuudha. Dubbiin erga akkana ta’ee,
Eenyutu yeroo jalqabaatif “Iisaan (Iyyasuus) ilma waaqayyooti (gooftaati)” jedhe ree?
Deebiin isaa kana fakkaata:
Yeroo jalqabaatiif Iyyasuusin Gooftaa ykn ilma gooftaati kan jedhe nama maqaan isaa Phaawulos jedhamuudha. Seenaa kiristaanaa keessatti seenaan Phaawulos seenaa gariiba (adda ta’ee) fi ajaa’ibaati. Amanti Kiristaanaa jallisuu keessatti gahee ol’aanaa kan taphateedha. Phaawulos nama Yahuudi ture. Maqaan isaa “Saa’ol” jedhamaa ture. Inni Nabii Iisaa hin argine. Yeroo Iisaan gara Amantii Rabbiitti namoota waamu fi isaan gammachisus hin dhageenye.
Yeroo isaa jalqabaa irratti, Phaawulos Kiristaanota Iisaa hordofanitti namoota diina ta’an gurguddaa keessaa tokko ture. Inumaa, isaan adabbaa fi garmalee rakkisaa ture.
Erga Rabbiin Olta’aan İisaa gara samii ol fuudhee booda Phaawulos tasa gara Kiristaanummaaa seenu isaa labse. Erga itti seenee booda oduu addaa odeessu jalqabe. Yeroo gara Damasqoo deemu ifni akka isa marsee fi gooftaan samii irraa akka itti lallabee ni dubbata. (Barreefama asii gadii keessatti Iisaa =Yesus)
Mee wanta Phaawulos (Saa’ol) jedhe Macaafa qulqulluu gara Afaan Oroomotti hiikkame, “Hojii Ergamtootaa Boqonnaa sagal” irraa fudhannee haa ilaallu:
“¹ Saa’ol amma illee bartoota gooftaa doorsisuudhaa fi ajjeesuutti banbanaa gara angafa lubootaa dhaqee, ³ Utuu adeemuus Damaasqootti dhi’aate, kunoo, dingata ifni waaqa irraa naannoo isaatti balaqqeessa’e.
⁴ Lafa dha’ees sagalee, “Saa’ol, Saa’ol, maaliif na ari’atta?” jedhuun dhaga’e.
⁵ Inni immoo, “Eenyu ati yaa gooftaa?” jedhe. Sagalichis deebisee, “Ana, Yesus, kan ati ari’attu;
⁶ garuu, ka’ii, gara mandaraatti lixi! Waan gochuun siif ta’us sitti in himama” jedheen…..
¹⁹ Nyaata nyaatees jabaate; bartoota warra Damaasqoo biras bubbule.
²⁰ Saa’ol ergasii utuu hin turin manneen sagadaa keessatti, ”Yesus kun ilma Waaqayyoo ti” jedhee lallabe.
²¹ Warri isa dhaga’an hundinuu garuu dinqifatanii, “Namichi kun, isa Yerusaalemitti warra maqaa Yesus waammatan balleessuuf dhama’aa ture mitii? Addana iyyuu isaanuma hidhee luboota warra angafootatti geessuudhaaf dhufee ture mitii?” jedhanii gaafatan.”
Madda: https://zoebible.page.link/ob
Keeyyata armaan olii keessatti lakkoofsa 20 fi 21 wanta jedhe sirratti hubadhaa!
(Barreefama armaan gadi keessatti Yahuuda=Yihudii)
Ammas Hojii Ergamtootaa Boqonnaa digdami lama (22) keessatti Phaawulos (Saa’ol) akkana jechuun dubbate:
³ “Ani Yihudii dha; Qiliiqiyaa keessaa Xarseesittan dhaladhe, addana Yerusaalemittan guddadhe. Gamaali’el birattis seera abaabilii keenyaaf kenname hundumaa ija irratti eegee bareera; akkuma keessan har’aa kanas Waaqayyoof nan hinaafan ture.
⁴ Namoota karaa barsiisa haaraa kana irra adeemanis hamma du’aatti nan ari’adhan ture, warra dhiiraas warra dubartiis qabeetan mana hidhaatti galchisiisan ture.
⁵ Angafni lubootaa, yaa’iin maanguddootaas guutummaatti waa’ee kanaaf dhugaa anaaf ba ‘u. Isaanuma biraa caaffata gara Yihudoota obboloota Damaasqoo jiraataniitti caafame baafadhee, jarreen kana qabee, akka isaan adabamanitti hidhee gara Yerusaalemitti fiduudhaaf, Damaasqoo nan dhaqan ture.
⁶ “Karaa irra adeemaa Damaasqootti yommuu ani dhi’aadhe, waareetti dingata ifni humna qabeessi naannoo kootti balaqqeessa’e.
⁷ Lafatti kufeen sagalee, ‘Saa’ol, Saa’ol, maaliif na ari’atta? jedhu dhaga’e.
⁸ ‘Eenyu ati yaa gooftaa?’ jedheetan deebise; inni immoo, ‘Ana, Yesus nama Naazireet, kan ati ari’achaa jirtu’ anaan jedhe.
⁹ Namoonni anaa wajjin turan ificha arganiiru; sagalee isa anatti dubbachaa ture garuu hin dhageenye.
¹⁰ Ani immoo, ‘Maal godhu, gooftaa?’ jedheen gaafadhe; gooftaan immoo,’Ka’ii, mandara Damaasqootti lixi, akka ati gootuuf waan Waaqayyo murtoo godhe, achitti sitti in himama’ anaan jedhe.
¹¹ Calaqqisa ifichaa irraa kan ka’es iji koo arguu dhabnaan, warri anaa wajjin jiran harka qabanii mandara Damaasqootti na galchan.
Madda: https://zoebible.page.link/ob
Yeroo kana irraa eegalee, Phaawulos Iisaan (Yesuus) ilma gooftaa (waaqeyyoo) akka ta’e lallabuu itti fufe. Kiristaanummaa keessatti kana barsiisuun namni jalqabaa hanga isa ta’u gahuutti dhiibbaa guddaa uume. Barnoota kana kan fudhatu gooftaa irraa akka ta’e himata. Wanta inni jedhu kanaan waa’ee isaa ilaalchise wanta namoonni beekan ni dhoksa. Barataa Yesus akka hin turree fi isaan akka wal hin qunnamne namoonni ni beeku. Garuu “Ani Gooftaa irraa barnoota argadha” jedhee waan dubbatuuf wanta namoonni irraa beekan ni haguuga. Himannaa sobaa kanaan hundee amantitti ni taphate Amalli yahuuda amanti jallisuu fi micciruudha. Kanaafu, Phaawulosis yahuuda waan tureef amanti jallisuu fi micciruu eegale. Sobaan ani Kiristaana ofiin jechuun amanti Kiristaanatti akkanatti taphate.
İisaan erga ol fuudhamee booda namtichi Yahudii kuni ergamtoota torbaatamaa hafuurri qulqulluun irratti bu’uu fi kiristaanummaan warra gammachiisaan keessaa tokko akka ta’ee Kiristaanonni ni amanu. Kiristaanonni warroota kanniin, “Ergamtoota torbaatama” jechuun moggaasu. Kana jechuun kallatti hundan ergamtoota kiristaanummaan nama gammachisaniidha.
Phaawulos hanga barsiisaa Maarqos ta’u gahuutti dhiibbaan isaa garmalee guddate. Maarqos namoota macaafa qulqulluu barreessan keessaa tokko. Maarqos garmalee Phaawulositti maxxanuun barnoota irra barate. Ammas ni jedhu, Luqaasis barataa jallatamaa Phaawulositti maxxanu ture. Luqaasi barreessa macaafa qulqulluu keessaa tokko ture.
Yaanni, “Iisaan (Yesus) ilma Gooftaati” jedhamu Phaawulos dura kan beekkamu hin turre. Garuu erga kiristaanummaa keessa sobaan seenee fi handhuura barnootaatti barsiisaa guddaa erga ta’ee booda naannoo adda addaa keessa deemun Kiristaanummaa haarawatti namoota waamu jalqabe. Ergaalee bakka adda addaatti ni erga. Ergaaleen isaa kunniin bu’uura barnoota amanti ta’an.
Tooftaa kanaan namtichi Yahuudi kuni kan isa faallessuu waan hin jirreef bu’uura amanti Kiristaanaa micciruu fi jallisuu danda’e jira. Sababni isaas, barnoota amantii kanniin Masiih Iisaa irraa argachaa jira isaaniin jedha. Isaanis kana amanuun ni fudhatan. Kiristaanummaa keessatti wanta seensisee ni seensise. Wanta micciree ni miccire[3].
Kanaafu, Iisaan (Yesus) (nageenyi isarratti haa jiraatu “Ani Gooftaadha na waaqefadhaa ykn ani ilma gooftaati” hin jenne. Garuu kan kana itti maxxanse Phaawulos. Ergasii Phaawulos irraa barattoonni isaa kan akka Marqoosi fi Luqaas macaafa keessatti barreessu jalqaban. San booda ummanni Kiristaanas wallaalummaan jara kana hordofuun jallinnaa fi dukkanatti kufan. Seenaa kana erga dubbisani booda gara ifaa fi karaa qajeelaatti akka bahan isaaniif hawwina. Karaan ifaa fi qajeelaan karaa Iisaan itti waamaa tureedha. Iisaan (Yesus) akkana jechuun ummata waamaa ture:
“Dhugumatti Rabbiin Gooftaa kiyyaa fi Gooftaa keessani. Kanaafu Isa qofa gabbaraa. Santu karaa qajeelaadha.” Suuratu Mariyam 19:36
Wa aakhiru daaw’aana
anilhamdulillahi Rabbil aalamiin.
Kitaabban wabii
[1] Tafsiira Qurxubii 5/151
[2] Tafsiir Sa’diyyi 233, Tafsiir Qurxubii 7/214-215
[3] Kawaashif Zuyuuf – Fuula-25-29, Abdurahmaan Habanka


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
(Oromedia
) — Dubbiftoota barreeffata kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, barreeffata kana kutaa tokkoffaa akka gaariitti dhamdhamachuu keessan waanan sirriitti akeekkaddheefan, kunoo ammammoo kutaa isa lammaffaa kana itti isiniif dabale. Isinumti dhalawwan haadhotii Siiqqee fi abbootii Gadaa anaafis, Oromoota keessan kaaniifis dhamdhamaddhaa malee, ani randa bayee, tabba bu’ee, laggeen ceyee, muummee qaariyuun gandeeni fi manneen Oromiyaa teenyaa mara seenuun jechoota barbaachisoo isiniif dhiyeessuu hin daddhabu! Maali kanatu natti heddummaataa-ree?
SEENSA
Kutaa dabre keessatti ani: “Afaan Oromoo keenya jechoota hedduu, kanneen akka galaana Abbayyaa waraabamanii, akka cirracha Awaash guuramanii hin dhumne qaba. Afaan kun guutumaa guutuutti
—” jedheen ture. Mee isan jedhe kana akka gaariitti kan isinitti agarsiisuu dandayun ammas fakkeenya wayii isiniif dhiyeessa. Fakkeenyi kun kan waayee maqaalee lafa Oromoo ilaalu waan taheef, wanneen tokko tokko isin akeekkachiisuu dandaya. Akki itti uummanni Oromoo namaa-lafaa, sa’aa-fardaa maqaa baasu kan hedduu nama maalaluu fi nama gammachiisi.
Barreeffatoota amma Afaan Oromootiin ifa argaa jiran garii isaanii keessatti, maqaan magaalaa Oromiyaa Bahaa tokko jallifamuun kitaabamee agartu. “Haroo Maayaa” jechuun warri barreessani kun “Hara Maayaa” jechuu isaanii ti. Oromoonni garri dhibbayyaa 90 (90%) jechoota “hara” jedhamuu fi isa “haroo” jedhamu sirriitti addaan-baafatanii dubbatu, barreessu. Jechoonni kun mataa ofii kan dandayan maqaalee garagaraa ti. “Hara” jechuun isa Afaan Ingiliziitiin “lake” jedhamu. “Haroo“-n garuu isa “pond, pool” jedhamu. Ani akkan qalbeeffaddhetti Oromoonni keenya kanneen Laga Gudar irraa gara lixaatti argaman, yaadundee lamaaninuu “haroo” jedhu. Maqaa “Hara Maayaa” jedhamu kana isa seenaa Oromoo keessa waggaalee 600 ol hulluuqee as gaye kana, nuti amma lafumaa kaanetoo wanni geeddarruuf massaan (sababni) tokkollee hin argamu. Kanaaf, adaraa Waaqaa mee “Hara Maayaa” jenneetuma haa barreeffannu. Akkanuma namoonni tokko tokko magaalaa seena-qabeettii Oromiyaa Waltajjii keessatti argamutu, “Bishooftuu” Haadha Siiqqee fi Abbaa Gadaa “Bushooftuu” jechuun nu jalaa busheessanii barreessu. Waan bakka magaalaa tanaatti harawwan jaha argamanii fi waan bishaaniin Waaqni ishii badhaaseef, Oromoon Tuulamaa lafa bishaan baay’ee qabu jechuun “Bishooftuu” jedhee moggaase. Dhageessaa-ree yaa Bishooftuu araddaa Irreechaa fi qeyee eebbaa!
Akkuman kanaan dura isniif ibse Oromoon uummata dubbii beeku, abbaa beekumsaa waan taheef: lafa isaas, nama isaas dabrees wanneen birootiif maqaalee gaggaarii kennuun moggaasa. Bakka mukni “adaamii” itti-heddummaatu waan taheef “Adaamaa” jedhetoo moggaase. Lafa ciraa qabuun “Ciro“, lafa amboo (“xabala“) qabuun “Ambo“, lafa geedni (mukni) ittii heddummaatuun “Geedoo“, lafa seenaan akka idaayaa (misirroo) naqatamteen “Naqamte“, lafa awwaala nama Doolloo jedhamuu irratti makni “dambii” margeen, “Dambii Doolloo” jedhee maggaafate. Ani kana irratti meeqa himeen dandaya-ree? Biyya Oromoo sadeen Sooddoo keessa tan amma magaalaa taate bakka tokkotu jira. Bakka kanatti muka “harbuu” guddicha tokkotu argama. Guyyaa guyyaa, saafaa keessa oggaa aduun nama waxaltu gaaddisa harbuu kanaa jala horiin dhufanii ciisu. Cululleen isaan kana keessaa “tokkoon isaa boqotaalaa?” jechuun harbuu irra hedduumminaan yaatee, teessee eeggatti. Kana hubachuun Oromoon keessan “Harbuu Cullullee” jechuun maqaa kenneefi. Naannoo Meettaa Hoolotaa bakka “Ejersa Lafoo” jedhamutu jira. Namni Bachoo irraa ka’uun gara Meettaa Roobii fi dabrees gara Salaalee deemu, goodaa Bachoo keessa kutee ennaa randa olbayu, warri fardaa dalga goggoruun akka hoddhaa gundootti maramee randa daddhabsiisaa kana baya. Warri akka kiyyaa miilaan xallisu immoo randuma kana kallattiin fuundaratti olbaya. Garuu, hedduu waan daddhabuuf erga olbayee, ejersa guddaa tokko kan achitti argamu jala taa’uun haara-baafata. Kana irraa ka’uun iddoon sun “Ejersa Lafoo” jedhame.
Maqaaleen lafaa kanneen Afaan Oromoo isaan jechoota mirree (cimdii) tahan irraa baafaman daran namatti tolu; sonaan nama gammachiisu. Sammuu fi qalbiif soorata mishaa tahu. Wallagga keessaa: “Laaloo Qilee, Siibuu Siree, Noolee Kaabbaa, Boojjii Coqorsaa, Waamaa Agaloo, Qilxuu Karaa faa agarra. Jimmaa fi Iluubbaa Booraa keessaa: Shabbee Somboo, Limmu Saqaa, Saqaa Coqorsaa, Algee Saachii, Bunoo Baddallee faa qalbeeffanna. Oromiyaa Waltajjii keessaa: Adaamii Tulluu, Tullu Boolloo, Dheeraa Walisoo, Baddaa Qeerroo, Tokkee Kuttaayee, Tulluu Maraa, Malkaa Qunxuree, Aqaaqii Basaqaa, Kaarra* Halloo, Kaarra Qoree, Muka Xurii, Garba Gurraacha, Caffee Doonsaa, Laga Daadhii faa hubanna. Barentuu (Harargee) keessaa: Daaroo Labuu, Dirree Dhawaa, Ejersa Gooroo, Kaarra Maraa, Kurfaa Callee, Malkaa Raafuu, Gubaa Qorichaa faa akeekkanna. Naannolee Arsii fi Baalee irraa: Haroo Dumaal, Gurra Dhaamolee, Nageellee Meexamaa, Madda Walaabuu faa baranna. Naannolee Booranaa fi Gujii keessaa: Hiddii Lolaa, Meettaa Gafarsaa, Malkaa Soogiddaa, Erba Muudaa, Oddoo Shaakkisoo, Saba Boruu faa qayyabanna. Mee maqaan Bulee Horaa jedhamu kan naannoo Boorana keenyaa keessatti argamuu daran isin hin gammachiisuu? Isaan kanneen fakkeenyumaafan isiniif dhayeessee malee, dacheen Oromiyaa kanneen akkanaa kumaatamaan qabdi. Mee egaa, amma kanaa gaditti jechoota kutaa kanaaf dhiyaatan ilaalaa!
JECHOOTA DIGDAMII-SHANAN HARDHAAF DHIYAATAN:
1) daga – ethnic (= goslammii)
2) danaadanee – diversity
3) geeda – tree (garuu: muka jechuun “tree” fi “wood” jechuu dha.)
4) folka – wood
5) furaa – dictionary (= galmee jechootaa, kuusaa jechootaa)
6) hadhaadhiyyaa – rehabilitation
7) hajalaa – cassette (hajalaa biidiyoo = video cassette)
8) hara – lake (= dambala, hashaaqa, tajii)
9) haroo – pond; pool (= koonnoo)
10) killayyaa – abstract (not concrete)
11) lafaala – floor
12) lamii – ambassador (mana lamii – embassy)**
13) lubbiyyoo – cell
14) ichimmee – match (= kibriitii)
15) malkee – seaport, harbour
16) miccee – carrot (= kaarota)
17) miduu – to evaluate
18) miira – sense
19) quboo – dijit
21) sadakkuu – triangle
22) talaalii – vaccination (talaaluu – to vaccinate)
23) uranee – oasis (= adaalqaljii)
24) wayyaba – majority (= irra-jireessa)
25) yaaya – logic
______________________ Hubachiisa Miiljalee _________________________
* Dhiyoo kana barreeffata tokko keessatti: “Karaa Qoree, Karaa Maraa” jechuun waan barreeffamen arge. Kun dogoggora. Nama jecha Oromoo isa “kaarra” jedhamu hin beeknetu akkanatti barreesse jechaa dha. Afaan raajeffamaa kan Biyya Gadaa kana keessa jechoota afur kanneen sirriitti addaan-baafachuu qabnutu jiru. Isaan kun: kaarra, karra, karaa fi kaarroo dha. “Kaarra” jechuun lafa akka karraa (ulaa) tahe kan tulluuwwan yookaan gaarran lama jedduutti argamu. Isa Afaan Ingiliziitiin “mountain-pass” jedhamu sani. “Kaarroo” jechuun immoo isa Afaan Ingiliziitiin “fern” jedhamu. Kanaaf: “Karra Halloo, Kaarra Qoree, Kaarra Maraa, Kaarra Warra Gulee” faa jenneetoo akkuma uummanni keenya dubbatutti barreessina.
** “lamii” dha malee, “lammii” akka hin taane qalbeeffachuun gaarii dha!
Itti-fufa ——!


text:
Finfinnee, Adooleessa 16/2013 (TOI) – Abbaan Alangaa namoota galmee Dooktar Dabratsiyoona Garmikaa’eelfaa jalatti argaman 62 irratti himata banuu beeksiise.Namoonni himanni irratti baname kunneen miseensoota Koree Hojii Raawwachiiftuu, Koree giddugaleessaa ABUT fi Miseensoota Kaabinee olaanoo naannichaa kan turan ta’uu ibsameera.
Dabalataan kanneen haleellaa keessaa kallattiin harka qaban hoggantoota Dhaabbilee Iffarti, hoggantootaa dhaabbilee mootummaa fi dhuunfaa, filannoo seeraan alaa naannoo Tigraayitti gaggeeffame keessatti kanneen hirmaannaa taasiisan Paartilee siyaasaa, akkasumasa hoggantoota olaanaa duraanii garee ABUT fi namoota biroorratti Abbaan Alangaa Waliigalaa himannaa banuu himameera.Abbaan Alangaa Waliigalaa keeyyaata yakkaa lama jalatti himata kana banuu ibseera.
Ragaa baatoota 510 fi sanada himanna fuula kuma 5 fi 329 dhiyeessuu isaa ragaan Abbaa Alangaa Waliigalaarraa argame ni muul’isa.
Manni Murtii Federaalaa dhaddacha rammaddii 1ffaa Heera Mootummaa fi yakkoota Shororkeessummaa himannaa galmee lakkoofsa 27128102 fudhachuun himatamtoonnii manneen sirreessaa keessatti argaman manneen sirreessaa akka dhiyeessanii fi kanneen hafan ammoo Poolisiin Federaalaa akkaataa seeraan akka dhiyeessu beellama jijjiirraa Adooleessa 26, 2013tti laateera.


text:
“Namoonni baay’een ani beeku jireenyi maatii isaanii sababa xixiqqoodhaan diigameen arga. Sababni xixiqqoon kun akkamitti jireenya maatii kabajamaa kana akka kanatti diiga jechuun baay’ee natti dhaga’ama ture. Sababni isaa maali jechuu yeroon gadi fageenyaan yaadu inni guddaan maatiin sun kan sodaa Rabbii irratti ijaarame ta’uu dhabuudha. Fakkeenyaaf jalqabuma yeroo gaa’ila isaaniitiin duraa gurbaafi intalli karaa Rabbiin dhorge baay’ee irratti wal qunnamu. Yeroo nikaan hidhamus wantoota sharii’aa faallessan lakkoofsa hin qabnetu raawwatama. Inni guyyaa cidhaa immoo waan dubbatamee dhumuu miti. Akka Sheekhni tokko jedhanitti sharii’aan ummata keenya biratti kan inni hojiirra oolu hanga guyyaan cidhaatiifi du’aa dhufutti. Yeroo ciini dhufe ajajni Rabbii hunduu diigamee wanti Rabbiin hin jaallanne hunduu hojjatama. Muuziiqaan, isheen heerumtu qullaa manaa bahuun, marii (miizee) jedhanii warra fira hin taane fira fakkeessanii ajaja Rabbii diiguun, bosona adda addaa deemanii waan Rabbiin jibbu meeqaatama achitti dalaguun, qarshiin hammana hin jedhamne achitti gubamee dhumuun, yaa Allaah isa kamin dubbadhee isa kam dhiisa! Yaa Ummata Islaamaa Rabbiin isinitti haa ta’u! Garuu silaa yaa ummata keenya yeroo gammachuu Rabbiin yaadannaan Rabbiinis guyyaa rakkoo keenyaa nu yaadata ture. Mee ummanni guyyaa har’a wal fuudhu badii heddu irratti wal qunname akkamumatti jireenyi isaa fuulduraa milkaa’aa ta’a? Wallaahii jireenya haara galfiifi boqonnaa ta’uu hin danda’u. Kun tasumaa hin yaadamu. Kun mindaa wal madaaluu miti. Mindaan wal madaalu warra ajaja Rabbii irraa gara gale Rabbiin jireenya dhiphoo isa jiraachisuudha. Yoo irra keessi isaa gaarii fakkaatee mul’atellee keessi isaa yoomuu gaarii hin ta’u. ” barressaa kitaabicha. Waluma galattii gorsonni afurtaman mana keenyaa haala sharia’aan Islaama jallatuu fi gargarsa Rabbittiin rakkoolee dangaa Rabii darbuun dhufaan ofirraa maqsuuf nugargaara. Galatani guddaan kan Rabbii tokkichaa yeroo ta’uu barressaa keeny Gaaliis Rabbii si irraa haqebalu jechaa, Islam House fi hunda keenyaaf Du’aii nuuf godha.
Gorsii hanga 40 ittii deebie jiraa
Version 2.10.5799
Developer Scopely
Uploaded March 05, 2020 02:51
Filesize 92.6 MB
Version 1.0.3
Developer ZimFlash FGame
Uploaded November 11, 2019 15:45
Filesize 73.6 MB
Version 1.0
Developer Mostafa Developer
Uploaded January 25, 2020 02:17
Filesize 5.3 MB
Version 1.5
Developer Homa Games
Uploaded January 02, 2020 00:44
Filesize 55.2 MB
Version 6.09
Developer InfinityGames.io
Uploaded June 26, 2019 10:26
Filesize 14.7 MB
Version 46
Developer smart apps smart tools
Uploaded May 19, 2019 03:06
Filesize 26.9 MB
Version 1.3
Developer Baby Care Inc
Uploaded October 15, 2019 21:05
Filesize 42.6 MB
Version 5.1
Developer Fastlane Studio
Uploaded February 11, 2019 01:02
Filesize 4.8 MB
Copyright© 2020 rgevolved.com


text:
Tile (Meeshaa Furtuu namaa barbaadu)
Telefoona keenya yoo mana keeysatti bakka keenne dhabne, telefoona nama birootiin itti bilbillee yoo inni yaame barbaannee argina. furtuun yoo dhabame hoo? teknoolojiin haarawa dhufe kun, “amma booda furtuu eessa kaaye jettanii barbaadaa ooluun hafe” jedha. meeshaan kun haalaan xiqqaadha. furtuu irratti hidhuu ykn wallet(boorsaa) keessa kaayachuu ni dandeenya. achi booda softweer isaa install goonee, telefoona keenyaan wal qabsiisna. yoo fortuu bakka keenne wallaalle, telefoona keenya bannee FIND jennaan. hoggasuma bakka jiruu iyyuu eegala. sagalee isaa dhageeyfataa barbaannee argachuu ni dandeenya jechuudha. haaluma wal fakkaatuun yoo telefoonas dhabne, meeshaa Tile jedhamu kanarraa Button takka tuyna. yeroo san telefoonni keenyas iyyuu eegala. akkanatti wal barbaada teknoolojiin.
Tile meeshaa xiqqaa gatii rakishaan bitamu yoo tahu, faaydaan isaa garuu haalaan guddaadha. habbaan tokko Amazon irratti $25 qofa. guyyaa hunda furtuu dhabanii barbaadaa ooluu irra, Tile $25n bitanii barbaacharraa oolutu irra woyya fakkaata.


text:
Xayyaara Indoneshiyaa kan wiixata darbee ganama akka lafa gadhisee ka’e daqiiqaa muraasa booda galaana Java keessatti kufee Laayan Eer kan ta’e saanduuqa odeeffannoo qabu kan “Black Box” jedhamu humnii galaana biyyatti galaana keessaa arguun isaa beekamee jira.
Kanneen galaana daakanii seenuun baasan kun gabaastoota Televiziyoona naannoof har’a akka ibsanti mi’a sagalee waraabame qabatee jiru tokko qofa galaana jalaa arganii baasanii jiru.
Caccabaa xayyaarichaa Bo’iing 737 kana argachuuf baraarsitoonni ituu wal irraa hin citiin hojjataa kan jiran yoo ta’u xayyaarri kun erga ka’e booda maaltu akka isa mudate odeeffannoo akkaan barbaachisaa ta’e qaba.
Kana malees balalisaan xayyaarichaa sa’atii dhumaa gara dirree xayyaarratti deebi’uuf qunnamtii dhumaa inni warra lafa irra jiru waliin godhebaatee jira.
Angawoonni Robii kaleessaa akka jedhanti xayyaarri kun dhuma irratti samii irraa eega dhabamee booda eessatti akka kufee jiru baranii jiran.


text:
Koreen kun, gabaasa raawwii hojii Biiroo Eegumsa Fayyaa, Biiroo Barnootaa, Biiroo Barnoota Leenjii Teekniikaaf Ogummaa, Biiroo Dhimma Hojjetaafi Hawaasummaa, Biiroo Aadaafi Tuuriizimii, Biiroo Dhimmoota Komunikeeshinii MNO, OBNfi Ejensii Mirkaneessa Gahuumsa Ogummaa Oromiyaa qorate.
Raawwii hojii Biiroo Eegumsa Fayyaa Oromiyaan walqabatee, miseensa inshuuraansii fayyaa horachuufi tajaajilli kennamaa jiru jajjabeessaa ta’uu, hospitaalota, buufataaleefi keellaawwan fayyaa jiran keessatti adda duree baasuu, kenni tajaajilaa kunuunsa dahumsa duraa, talaallii farra dhibeewwan akka gifiraafi pooliyoo, sirni deeggarsaafi hordoffii hanga gadiitti diriirfamee jiraachuufi sochiin koorniyaa idileessuu gaarii ta’uu korichi gamaaggama taasiseen cimina jedheera.
Gama Biiroo Dhimma Hojjetaafi Hawaasummaa Oromiyaan, waldiddaa hojjetaafi hojjechiisaa gidduutti uumame 2,752 waltaasisuu, gocha seeraan alaa namoota naannessuu irratti hubannoo hawaasaa cimsuufi aadaa hojii irratti hoji barbaaddota 1,393,382f hubannoo uumuu, maatii harka qalleeyyii 33,440tiif deeggarsa xin-sammuufi haawaasummaa akka argatan taasisuu, hojii tajaajila lammummaa hojjetameen, maanguddoota, qaama miidhamtoota, maatii harka qalleeyyii ta’aniif tajaajilli adda addaa, Qarshiin, humnaan, qabeenyaan taasifame gamaaggamuun korichi cimina jedheera.
Hanqinoota dhiyeessii qorichaafi meeshaalee yaalaa karaa guutuu ta’een dhiyeessuu dhabuu, paakeejiin eksteenshinii fayyaa bakka hundatti haala wal fakkaataa ta’uu dhabuu, dhibee COVID -19 ittisuufi to’achuuf of dagannaan hawaasa biratti bal’inaan mul’achuufi sadarkaa yaaddessaarra jiraachuu, saamicha humna daa’immanii hambisuuf humna guutuun hojjechuu irratti hanqinni jiraachuu, seeraan ala namoota naannessuu irratti hubannoon bal’inaan kennamus godaansi seeraan alaa babal’achaa jiraachuu, ijaarsi pirojeektota gidduu gala manguddootaa magaalaa baay’eetti harkifataa ta’uu, argannoo odiitiifi tarkaanfileen deebisiisuuf fudhataman gabaasa keessatti kan hin haammachiifne ta’uu hanqina jedheera.
Koreen kun, itti fufuun manneen hojii hafanis gamaaggamuun dhimmoonni akka hanqinaatti ilaalamaniifi xiyyeeffannoo barbaadu jedhee adda baase kallattii fuula duraa keessatti xiyyeeffannoon hojjetamuu akka qabu Dura Teessuun Korichaa Aadde Alamnash Asfaaw akeekaniiru.
Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf:
Nu Hordofaa!


text:
Taphni kubbaa miilaa kan dhiheenya kanaa
Nashaaxa hin qabuu usneeti daawwanna
Kan duraan taphatus amma ni batachaa
Goolii bakka wallaalee ifumatti galcha.
Inni jidduu taphatu hiriyaaf dabarsaa
kan silaa karra eegu harkuma facaasaa
Morkataan miliqsee goolii itti mirmirsaa
Boqannaan duratti takkaaf duwwaa baasa.
Dirree alagaatti waliin wal dorgoomaa
Boqonnaan boodatti tahe duwwaaf lama
Deeggartoonni gamanaa hamilee cabanii
Gammachuudhaan galan warri gama kaanii.
Gaafa dirree ofiitti tapha biraa qabu,
Taphattoota filuu irratti wal dhabu
Dirree ol seennaan jeequmsa eegaluu,
Lama keelloo argatee sadii diimaan galu.
Fuul-duraaf hin sobaminaa tun isiniif gorsaa
Kubbaa yeroo dhiittan firraa achi fageeysaa
Waliin wal ilaaluun kennaa waliif dabarsaa
Goolii naqaa mo’adhaa geeba argamsiisaa!


text:
Gaaffii
Waaqayyo akkamitti kennaa hafuuraa hira? Waaqayyo kennaa hafuuraa an gaafadhe naaf kennaa?
Deebii
Roomaa 12:3-8 fi 1 Qoronxoos boqonnaa 12 Kiristiyaanni tokko kennaa hafuuraa kan fudhatu/ttu akka fedha (filannoo) Gooftaatti ta’uu isaa ifa godha. Kennaan hafuuraa kan kennamu dhaqna(qaama) Kiristoosiin cimsuufi (1 Qoronxoos 12:7, 14:12). Yeroon addaa itti kennaan kun kennamu keessaa baafamee hin ibsamne. Namootni baayyeen kennaan hafuuraa yeroo namni hafuuraan dhalatu (yeroo itti fayyu) kennama jedhanii tilmaamu. Garuu, luqqisii muraasni Waaqayyo kennaa hafuuraa boodarras akka kennu ni ibsu. 1 Ximootiyoos 4:14 fi 2 Ximootiyoos 1:6 Ximootiyoos yeroo muudametti “raajiidhaan itti dubbatamee” kennaa fudhachuu isaa ibsu. Kun tarii maanguddota keessaa tokko yeroo muudama Ximootiyoositti Ximootiyoos ergama isaa egeree raawwachuuf kan isa dandeessisu kennaa hafuuraa inni qabaachuu qabu dubbate ta’a.
Akkasumas, 1 Qoronxoos 12:28-31 fi 1 Qoronxoos 14:12-13 keessatti kennaa kan filu Waaqayyo akka ta’e dabalee (nu miti) nutti dubbateera. Caaffatootni kun akka dabalanii ibsanitti namni hundi kennaa addaa tokko hin qabu. Phaawulos amantoota Qoronxoositti kan dubbatu, yoo kennaa hafuuraa fudhachuuuf kan dhimman ta’e, kennaa waldaa kiristiyaanaa caalaatti cimsu kan akka raajii dubbachuu (obboloota ijaaruuf sagalee Waaqayyoo dubbachuu) argachuuf dhama’uu akka qabani dha. Egaa erga isaan kennaa isaaniif kennamuu malu kennameefii carraan kennaa isa caalu dabalataa argachuun hin jiru ta’ee, Phaawuloos maalif cimsee kennaa “isa caalu” akka isaan argatachuuf hawwaniif itti himaree? Solomoon saba Waaqayyoo irratti bulchaa gaarii ta’uuf ogummaa akkuma barbaade, nuufis kennaa nu barbaachisu faayidaa waldaa Isaatiif jecha nuuf kenna jennee amanuu dandeenya.
Akkasuma ta’ee iyyuu, kennaa kana hiruun akka fedha (filannoo) Waaqayyootti, malee keenya miti. Yoo warri Qoronxoos hundi cimsanii kennaa addaa tokko, kan akka raajii dubbachuu, hawwan, Waaqayyo sababuma isaan cimsanii hawwaniif kennaa sana hunda isaaniitiif hin kennu. Yoo kan kennu ta’e, eenyutu hojiilee qaama (dhaqna) Kiristoos warra kan biraa tajaajilaree?
Waanti baayyisee ifa ta’e tokko jira – Abboommiin Waaqayyoo dandeessisuu Waaqayyooti. Yoo Waaqayyo waan tokko (kan akka dhugaa ba’uu, nama jaallatamuu hin qabne jaallachuu, saboota duukka buutuu gochuu, kkf.) akka goonuuf nu abboome, waanta sana akka gonuuf Inni nu dandeessisa. Namootni tokko tokko hamma warra kaanii kennaa Wangeela labsuu hin qaban ta’a, garuu Waaqayyo hundutuu akka dhugaa ba’anii fi duukka buutota akka godhaniif in abbooma (Maatiyoos 28:18-20). Kennaa hafuuraa wangeela lallabuu qabaannus qabaachuu baannus hundi keenya wangeela labsuuf waamamne. Kiristiyaanni kutataan Sagalee Waaqayyoo barachuun dandeettii barsiisuu isaatii guddisuuf dhama’u tokko isa kennaa hafuurichaa qabaatee daagii ta’e irra caalaa barsiisaa gaarii ta’uu in danda’a.
Kennaan hafuuraa yeroo Kiristoosiin fudhannu nuuf kennamaa, moo kan adeemsa nuti Waaqayyo waliin goonu keessatti guddatu dhaa? Lamman isaa deebii dha. Yeroo baayyee kennaan hafuuraa yeroo fayyinaatti kennama, garuu guddina hafuuraa wajjin kan guddachaa deemu ta’uu qaba. Hawwiin garaa keetii hordoftee kennaa hafuuraatti guddisuu dandeessaa? Kennaa hafuuraa addaa tokko barbaaddee argachuu dandeessaa? Qoronxoos isa jalqabaa 12:31 akka kun danda’amu waan dubbatu fakkaata: “kennaa isa caalu argachuuf dhama’aa.” Kennaa hafuuraa Waaqayyo harkaa fudhachuuf barbaaduu fi guddisuuf dhama’uu dandeessa. Haa ta’u malee, kennaa hafuuraa addaa tokko yoodhuma cimsitee barbaadde iyyuu fedha Waaqayyoo miti taanaan siif hin fudhattu. Ogummaan Waaqayyoo daangaa hin qabu, Inni kennaa isa kamiin akka ati baayyistee mootummaa Isaa keessatti bu’a qabeessa taatu beeka.
Yoo hammam kennaa isa tokko yookaan isa kaan qabaanne iyyuu, hundi keenya waantota baayyee kennaa hafuuraa keessatti tarreeffaman qabaachuudhaaf waamamne: namoota keessummeessuu, araara agarsiisuu, wal tajaajiluu, wangeela labsuu, kkf. Yeroo nuti jaalala irraa kaanee Waaqayyoon tajaajiluun ulfina Waaqayyoof jennee namoota biraa ijaarru, Inni maqaa Isaa in ulfeessa, akkasumas gatii keenya nuu kenna (1Qoronxoos 3:5-8, 12:31–14:1). Waaqayyo waadaa nuuf galeera, Isa yoo gammachiisne Inni immoo hawwii garaa keenyaa nuuf kenna (Faarsaa 37:4-5). Kun sirriitti kaayyoo fi gammachuu akka arganutti Isa tajaajilluuf kan nu qopheessu dabalata.
English
Waaqayyo akkamitti kennaa hafuuraa hira? Waaqayyo kennaa hafuuraa an gaafadhe naaf kennaa?


text:
Akka leenjisaan atileetota Keenyaa fuudhee dorgommiin dhaqe Girigoorii Kolandoo jedhutti jabaatanii leenjisaan akkuma diqqaatti moo’an.
Gama kaaiin ammoo atileetotii biyya hedduu dorgommi Bitootessa 29,2014tti Kopenhengen, Denmaarkitti dorgomaniif qophii jirti. Keenyaan atileetota hedduu qopheeffaate. Amerikaalleen atileetota 10 qopheeffattee, Itoophiyaan akkanuma atileetota dorgommii tanaa ergatti.
Dorgommii Fardaa
Addunyaan dorgommii fardoo qolchaa itti wal dorgomsiisaan ta Bitootessa 29,2014-Dubaahiitti jalqabaniif qophii jirti. Dorgommii teettoon fardaa bebeekamoon itti walti dhufan tana tun karaa dhoqqee km lamaa keessaa fardoo gussaa wal qolchisiisan.
Dubaahiilleen wal dorgommii fardoo addunyaa ta abbaa moohatee waancaa fi horii guddaa kennaniifitti qophii jirti.Fardoon akkanaa yoo hedduu ganna 3-5 fa.Dorgommii akkanaa yoo hedduu Amerikaatti moo’a.Ganna dabrellee farda Amerikaa dhaaba Animal Kingdom keessaa dhufe ka ganna 5tti moo’e.
Atileetiin Itoophiyaa Alemitu Heroyetti dorgommii km 6tti lammeessoo,Alem Beqqelee ammoo km 8tti 5essoo,atileetiin Eertiraa Birhaanee Afeworqi ammoo km 8 bahe. Naannoleen Itoophiyaalleen dorgommii Guutuu Itoophiyaa magaalaa Baahir Daaritti jalqaanitti dorgomuutti jiran.Oromiyaan dorgommii tanaf atileetota hedduu ergattee haga guddaan moohachuuf abdii qabdi.
Atileetiin Amerikaa Kendel Williamsillee Chaampiyoonaa mana keessaa NCAA Amerikaa kutaa New Meksikootti qopheessite rekordii haaraan moote.Intaltii ganna 19 ta university Joorjiyaa baratttu tun ulee dagalee hedduu haga metirii 60 dheeressanii naqan nama cufa caaltee kuruphattee kuttee rekordii haaraan moote.
Kubbaa Miilaa
Dorgommii kilaboota kubbaa miilaa Ingiliiz English Premiere League dorgommii ta eegii jalqabanii torbaan 30essoo keessa jriani Bitootessa 15,qofatti goolii 20 gale. Dorogmmii Bitotootessa 16-tti ammoo Arsenal Tottenham 1-0 moote.Goolii Arsenal Tottenhaamiin moote tana Thoomaas Roskiskiitti daqiiqaa 72-ti keessa buuseef.
Dorgommii Bioteessa 22-tti ammoo Chelsiin Arsenal waliin Manchester Sitiin Fuul Haam waliin,Kiristaal Sitiin Niiwu Kaastile waliin taphachaa walumattu tapha 20 taphatan.Akka amma jirutti Chelsiitti qabxi guddoon dura jira.


text:
Category: featured
Koreen hojii raawwachiistuu ADWUI murtee dabarseen, jeequmsa, shororkeessummaa fi mankaraarsummaa amantaatin namoota himannaan irratti banamee.
KGGDhDUO jalqabbii imala haaroomsa jijjiiramaa fi kallattii eegareerratti marii fi qorannoo baldhaa guyyoota kurnan darbaniif.
(Addisu Arega Kitesa) Karaa marsaalee miidiyaa hawaasaatiin tibbana waamichi lagannaa gabaa guutuu Oromiyaa keessatti waamamaa.
(Betru Dibaba) Heera Mootummaa Federaalaa keewwata 93 hordofuun, ‘Heera, nageenya fi tasgabbii uummataa eegsisuuf’ Manni.
Yaa’ii Idilee 6ffaa Waggaa 2ffaa Bara Hojii 5ffaa irrattii gabaasa raawwii hojii mootummaa bara 2009.


text:
Abdii Boruutiin
Yeroo hunda, dhimmi uummata Oromoo ykn waayeen qabsoo bilisummaa isaa yoo ka’u, Habashootni, waan kana busheessuuf jedhanii siyaasaa ykn polotikaa gosaa wajjin walqabsiisanii fedhii isaanii guuttachuuf carraaqqii akka godhan hubatama. Dhiyoo kana waayee Maastar Plaanii Finfinnee (MPF) ilaalchisee marii VOA sagantaa Afaan Amaaraa irratti godhame tokko akka tasaa dhaggeeffadheen ture. Habashootni, maqaa Oromootti yookaanis namoota Oromoo jedhamanitti fayyadamuudhaan kaayyoo dhokataa isaanii hojiirra oolchuuf shira dalagaa akka turani fi ammas itti jiran waan haaraa miti. Dhaggeeffattoota raadiyoonii isaanii afaanfaajjessuuf; dhimma kanas marii dhugaa fakkeessanii garuu isa kana keessatti dhaamsa qaban tokko dabarfachuuf jedhanii tooftaalee adda addaatti fayyadamu. Tooftaalee kana keessaa inni tokko, namoota Oromoo jedhaman garuu dhimma uummata Oromoo dhiisanii kan fedhii Habashootaa guutuuf carraaqan barbaadanii mariitti dhiyeessuu dha.
Dhimma MPF ilaalchisee, marii VOA irratti godhame sanarratti namoota Oromoo saditu dhiyaatan. Isaanis Dr. Bulcha Ta’a, Dr. Demissie Oluma fi Dr. Gizachew Tesso kan jedhaman turan. Akkan sabaa-himaalee adda addaarratti dhaggeeffadhetti, Dr Gizaachoon beekumsa fi ogummaa isaaniitti fayyadamuudhaan waayee dhimma MPF sirriitti ibsanii jiru. Jarreen lamaan hafan garuu, waanuma dhiyaataniif sanaayyuu yookaan hin hubanne ta’a yookaanis ammoo sababa kanaan dhiyaatanii dhaamsa biraa dabarfachuuf waan qophaa’an fakkaatu malee ibsi isaan lamaanuu kennan, akka hubannoo kiyyaatti, quubsaa ykn gahaa hin turre. Sirumaa, dhimma yaamamaniif dhiisanii waan biraa haasawuu keessa galanii turan. Ijoollee teenya, ijoollee Dhaloota Qubee, kan qabsoo kana keessatti dhalatanii guddatani fi dhimma saba isaanii hubatanii; mirga uummata isaaniitiif falmii gochaa, kuun ajjeefamaa, kuun dararamaa, kuun ammoo kan lakkoofsi isaani hin beekamne mana hidhaatti guuramaa otuu jiranuu; waayee kanarratti marii akka godhan kan affeeraman keessaa namootni lamaan qabsoo kana keessatti dhalachuu ijoollee teenyaatuu waan balaaleffatan fakkaatu. Kan nama dinqu, ijoolleen kun bu’aa polotikaa gosaa ti jechuudhaan dubbii gabaabsuu yaalanii turan.
Warra jara kana mariif affeeranis yoo ilaalle, akkuma yeroo adda addaa hubatamaa turetti, keessumaayuu gaazexeessituun Tizita Belachew jedhamtu, dhimmoota gara garaatti fayyadamuudhaan kaayyoo dhoksaa hojiirra oolchuuf tattaaffii godhaa akka turte waan beekamuu dha. Oromoota keessaa dhimma MPF sirriitti ibsuuf beekumsa, dandeettii fi ogummaa warri qaban otuu jiranuu; isaan kana dhiisanii warra fedhii Habashootaa calaqqisan barbaadanii mariitti dhiyeessuun, jarri kun kaayyoo maal akka qaban hubachuun waan nama rakkisu natti hin fakkaatu. Asirratti wanti hubatamuu qabu garuu, hammuma fedhan shira xaxuudhaan; warra fuudha fi heerumsaan yookaanis ammaao amantiidhaan Habashoota wajjin walitti-hidhannoo qaban; akkasumas warra ayidoolojiidhaan mataan isaanii naannaye barbaadanii akka meeshaatti itti fayyadamanii qabsoo keenyarratti duula godhuun, qabsoo kana dhaabuu ykn duubatti deebisuu akka hin dandeenye dha. Fuudha fi heerumsaan walittimakamuun Oromootaa fi Habashootaa akkasumas waliin hordofuun amantii Ortodooksii mirga hiree ofii murteeffachuu uummata keenyaa dhaabuu gonkumaa hin danda’u. Dhugaan kun firaafis ta’ee diina QBOtiif ifa ta’uu qaba.
Asirratti, olola oofuuf otuu hin taane, waan hubadhe tokkon ibsuu barbaada. Yeroo sochiin barattoota keenyaa biyya keessatti qabsiisamee akka ibiddaa boba’aa jirutti; yeroo sababa kanaan ijoolleen teenya irbaata rasaasaa ta’anitti; yeroo uummatni Oromoo biyya ambaa jiranillee yoomiyyuu caalaa tokkummaadhaan walbira dhaabbatanii sochii ijoollee teenyaa deeggaraa jiranitti; yeroo bakka-bu’ootni hordoftoota amantii hundaa walbira dhaabbatanii sagalee tokko dhageessisaa jiranitti, kan nama dinqu bakka-bu’ootni hordoftoota amantii Ortodooksii mul’achuu dhiisuu isaanii ti. Kun maal agarsiisa? Dhugaan lafarra jiru, amantiin Ortodooksii kun akka amnatii tokkootti qulqulluu ta’ee miidhaa ilma namaarra gahaa jiru balaaleffachuun silaa karaa Waaqayyo jaalatu ta’ullee; garuu har’as akkuma dur, amantiin kun kan Habshootni fedhii isaanii guuttachuuf akka meeshaatti itti fayyadaman ta’ee mul’ata. Kanaaf, Oromootni tokko tokko kan amantii kana hordofan, eenyummaa ofiitiif (Oromummaadhaaf) quuqamuu dhiisanii eenyummaa amantiitiif (religious identity) dursa kennuudhaan Habashootaaf meeshaa ta’anii argamu. Jiraachuu Oromiyaarra tokkummaa Itoophiyaatiif falmatu jechuu dha.
Ani walumaagalatti wantin jechuu barbaadu, Oromoo ta’anii dhalachuun qofaa gahaa hin ta’u. Yookaanis ammoo maqaa Oromoo qabaataniif Oromoodhaaf ykn dhimma saba keenyaatiif quuqamu jechuun nama rakkisa. Warri marii kanaa olitti tuqame sana keessatti affeeramanii dhiyaatanis, tokkoffaa, Oromoo qulqulluu ta’uun isaaniituu shakkisiisaa ta’uu mala. Lammaffaa, jarri kun akkuman armaan olitti ibsuu yaale, warra fuudhaa fi heerumsaan Habashoota wajjin maatii horatan ta’uus danda’u yookaanis warra karaa amantii Habshootaatiin (Ortodooksiitiin) eenyummaa kanaaf dursa kennanii fi dhimmi saba isaanii kan isaan hin quuqne ta’uullee malu. Sadaffaa, warra karaa ilaalcha siyaasaatiin ayidoolojiin tokkummaa impaayarittii sammuu isaanii guutee; sababa kanaan mirga hiree murteeffannaa sabootaatti hin amanne ta’uus danda’u. Kan ta’es ta’u, Habashoonni, keessumaayuu qopheessitootni VOA sagantaa Amaaraa, eenyummaa fi waayee jara lamaan sanaa sirriitti waan beekaniif; ejjannoon isaaniis maal akka ta’e waan hubataniif, isaan kana barbaadanii mariitti dhiyeessan. Shira dalaguuf yoo ta’e malee, beektotni fi kan ogummaa qaban hawaasa Oromoo keessaa dhabamaniitii miti jechuu kooti.
Dhumarratti, Habashoonni keessumaayyuu warri sirna durii dulloomaa sana deebisuuf carraaqan Nafxanyootni moofaan, waayee sirna Federaalisimii karaa danda’amu hundaan waan busheessuu yaalaniif, gaafiin mirga sabootaa, keessumaayyuu kan saba Oromoo yoo ka’u, kan dursanii lallaban waayee polotikaa gosaa, akka Afaan isaaniitiin jedhamu “Ya gosaa polotikaa” ti. Kanaaf, ijoollee keenya kan mirga uummata keenyaatiif wareegamaa jiran, isaaniif mararsiifachuun hafee siriidhaa isaan komachuudhaan, ijoolleen kun kan bara 1991 as dhalatan ykn Qubeedhaan baratan, bu’oota polotikaa gosaa ti jedhanii dhimma hin gaafatamneef deebii kennuu yaalu. Jarreen Oromoota jedhaman kunis ta’ee keessummeessitootni isaanii, otuu akka hawwii fi ilaalcha isaanii ta’ee, dhalootni Qubee kan har’a diina hamma funyaaniitti hidhate, faashistii Wayyaanee, dura dhaabbatanii mirga saba isaaniitiif falmatan kun, eenyummaa ofii dagatanii tokkummaa Itoophiyaa fi olaantummaa saba Amaaraaf kan dubbatan ta’ee, bu’oota polotikaa gosaa otuu hin taane, dhaloota biyya boonsisanii dha jedhanii ol ka’anii dubbatu turan. Haa ta’u malee, dhugaan hubatamuu qabu, Dhalootni Qubee, bu’aa qabsoo keenyaa ti malee, bu’aa polotikaa gosaa akka hin taane dha.
Galatoomaa!
Abdii Boruu: aboruu@gmail.com


text:
Finfinnee, Amajjii 12, 2013 (TOI ) – Itoophiyaa fi Sudaan gidduu burjaajjiin jiru karaa nagaan akka furamuuf Itoophiyaan ammas qophii ta’uu Dubbii Himaan Ministeera Dhimma Alaa Ambaasaaddar Diinaa muftii himaniiru.
Dubbii Himaan Ministeera Dhimma Alaa Ambaasaaddar Diinaa mufti ibsa laataniin, sochiin Sudaan naannoo daangaatti taasiftu fedhii ummata biyyattii mitis jedhaniiru.
Mootummaan Itoophiyaa wayita olaantummaa seeraa kabachiisuu naannoo Tigiraayyitti eegale Sudaan naannoo daangaa cimsitee akka eegduu Itoophiyaan yaadachiifte turte.
Haata’uutii loltoonni Sudaan daangaa ce’uun lafa Itoophiyaa too’ataniiru jedhan.
Mootummaan Itoophiyaan loltoonni Sudaan lafa Itoophiyaa qabatan gadi dhiisaanii akka bahaniif yaadachiisuu beeksiseera.Haata’utii, ammas dhimmi daangaa biyyoota lameen giduu jiru gara walitti bu’iinsatti fudhachuun qaamoleen socho’an jiraachuu kaasaniiru.
Daangaa Itoophiyaafi Suudaan waliin walqabatee ammas ejjannoon Itiyoophiyaa Suudaan lddoo ishee duritti deebitee qaama sadaffaa malee Itiyoophiyaan mari’achuuf qophii ta’uu himaniiru.


text:
Caamsaa 10 /2012(TOI ) – Qorannaa laabraatoorii sa’aa 24 darbe keessatti namoota 1771f gaggeeffameen namoota 35 irratti vaayrasiin koroonaa argamuusaa Ministeerri fayyaa beeksise.
Namoota vaayirasiin koronaa irratti argame 35 keessaa 6 seenaa imala biyya alaa kan qaban yemmuu ta’u, 24 ammoo namoota dhibichaan qabaman waliin tuttuqaa kan qaban, 5 seenaa imalaas ta’e tuttuqaa kan hin qabne ta’uun beekameera.
Namoota soddomii shanan keessaa 29 Finfinneerraa, 1 Oromiyaarraa ta’ee konkolaachisaa daangaa qaxxaamururra kan hojjetu, 4 naannoo Somaalee bakka adda baasuun tursan Jigjigaarraa, 1 naannoo Amaaraa tursa addaa magaalaa Axaayyeerraa ta’uu ibsaniiru Ministirri fayyaa DR. Liyaa Taaddasaa ibsaniiru.
Namoonni kanneen 17 dhiira, 18 ammoo dubartoota yemmuu ta’an, umuriinsaanii waggaa 18 amma 80 akka ta’e ibsameera.
Amma ammaatti waliigalaan Ityoophiyaatti lakkoofsi namoota vaayrasii koroonaatin qabamanii 352 qaqqabeera kan qaqqabe yemmuu ta’u,
qorannaan laabraatoorii namoota 59,029f taasifameera.


text:
Saxaaxa kasaa
Qaaqni Saxaaxa Kasaa jedhu akka kasaalee gabatee ammaaf gulaaltu si gargaara.
Tarreeffama kasaa
Kasaalee jiran agarsiisa.Kasaa tarree keessaa filadhu gulaaluuf. Gadi fageenya kasaa filamee qaaqa keessatti argama.
Kasaa haaraa
Kasaa haaraa uuma.
Kasaa ammaa haqi
Kasaa ammaa haqi.
Kasaa ammaa maqaa haaraa baasi
Kasaa ammaa maqaa haaraa baasi.
Kasaa ammaa olkaa'i
Kasaa ammaa madda deetaa keessatti kuusi.
Kasaa ammaa haaromsi
Qindaa'noota yeroo qaaqni eegalu qabutti kasaa ammaa haaromsa.
Liixaa kasaa
Akkuma liixaa kasaa ammaa jijjiirtee fi san booda kasaa biraa yoo filatte, jijjiiramni yeruma sana gara madda deetaatti dabra. Qaaqa qofa dhiisuu, ykn kasaa kan biraa filachuu, yoo jijjiiramni guutumaa guutuutti madda deetaan galateeffame. Ta'ullee, sajoo Kasaa Ammaa Haaromsi jedhu cuqaasuun jijjiirama gara dura turetti deebisuu dandeessa.
Addata
Kasaan ammaa gatii addaa qofa ykn kan biraa adda baasuu isaa agarsiisa. Filannoo Addaa mirkaneessuun deetaan al lama akka dirreetti hin galchinee fi amanamuummaa deetaa mirkaneessa.
Dirreewwan
Iddoon Dirreewwan jedhu tarreewwan dirree gabatee ammaa keessa jiran agarsiisa. Yoo barbaadde dirreewwan hedduu filachuu dandeessa. Dirree filannoo irraa balleessuuf, jalqaba tarree irratti galcha duuwwaa filADHU.
Kasaa dirree
Gabatee ammaa keessaa dirreewwan tarree agarsiisa. Dirree tokkoo ol filachuu dandeessa.
Tarree foo'insa
Tarree foo'insa.
Cufi
Qaaqa cufi.


text:
Namni biyya Araba jiru maalif osoo biyyaa qaabu gubaachaa jira.
Wayyanen Mormitoota biyya keessa dhaadhabsitee Paarlamaa keessa ariatee erga qoofa isaa siirna biyyati dhunfatee booda tarkanfiin lamfa Diaspora fi Haawwasa biyya ala isaan mormuu facasuu fi wal dura dhaabuuf Dabalota fi SPY kumaa ol adunya irra facasun isaa ni beekama. Gummiin Paarlamaa Oromoo yeero bayee akkekachisa media hunda dabarsee jira
Dhaabbilee Siyyasa keessatu QINJITIn akka Shunkurt erga ququnciftee baleesitee booda ABO cacabsuu saganta isaa gudaa xumuratee jirti. Kan ishee hafee Diasporra baleesu ykn of jala galchuu boba’aa gudda gochuu ishee waltajii arganee hunda fi Media hunda irrati ibsa ture. Namoon heedun gura nu hin lanee hara garuu waan of eegannoo lacha ture sun Wayyanen hojii irra olchitee argina. Dhaabbilee fi Diasporan garuu utuu iti himamuu harka wayaneti kunfun nama gadisisa.
Boba’aa wayyanee kun bara 2007 kassee namoota VIP visan kan biyya ba’aan yamuu ta’uu erga biyya ala ga’aan booda Kezei keenameefin akka baqatatii harka keenan hoji basasa hojeetu kan amoo akka baratoota scholarship ergaman baracha diaspora basasuu. Dhimma kana kan hordofu Diaspora Directorati jeechun Departiment guda tokko Ministera ala keessati saquun Bajeeta Milioona heedu ramaduufn socha’aa turan sochasi jiru. Erga ba’aan booda SPY kun mal goocha turan?;
Dhabbilee siyyassa hunda keessati miseensaa fi actvisti ta’uun keessa ta’aan hojeechuu egalan;
Haawwasaa biyya ala hunda bakka adda addati akka faca’uu goodhan, Targeti gudda Haawwassa Oromoo facasuu ture ABO mada galii cufuuf heedu hojeetan, Bqatoota Ethiopia keessatu Baqatoota Oromoo Targeti goochun irrati hojeeta turan keesumati Baqatoota Siyyassa Keniya, Sudan fi Djibuoti irra Qabani deebsuun mana hidhatii guuran isaa kan amoo biyyma sunti soodachisan ofti debsuun SPY godhatan.
Baqatoon Oromoo siyyasa heedun bakka itti baqatan fi gara ABOti c’ee’uu ykn galuuf kara dha jeedhamee yaadamu Yemen irrati malaqa gudda dhangalasun, Mootuumaa Yemen, Militery fi Police Yemen Malaqa qabachuun, UNHCR keessa ilee namoota Yemen hunda qabachuun Baqatoota Oromoo irrati bara 2011 kassan wagga 1 fi walka dulla irrati goochun ajeesisuu, Daiman wagga 3 fi dubartoota jarasa Oromo utuu hin hafiin Dirqisian guddeedun (Rape) goochisisun, Mana hidha tokko keessa namoota Kuma heedu Bishan fi Manan Malee mana fincani malee darararaman biyya Ethiopiati dirqini akka galan goodhaman. Kan hin galuu jeedhan utuu gara Sauditi Milan deeman Kara irrati qalaman Onnee, Tiruu fi Ijia isaani keessa bassan arabi gurguratee. Dubartoon fi Dardaarii Oromoo heedun dirqisifaman erga gudeedaman booda abidan gubaman ajeefaman awalcha malee hafan.
Sagantan dula Dasipora irrati banamee kun barana amoo Caaraa saudiin banteen TPLF fayadamun mal akka goote gababati ibsun isaa kan qooratoota seenaf dhiifna. Sauid Arbia Hojeeta seeran ala biyya ishee galan basuuf ibsaa bafteen mootummata biyya hunda marsiftee wal galteen murteesun ishee ibsitee jirti. Biyyoole heedun namoota biyya isaa kara seera kabajan akka biyya isaanti deebiyyan, qeebeenyi isaan qaban akka hin xuqamnee, enyuman isaan fi naggenyi isaa akka egamuu, qabeenya qaban fudhatani akka ba’aan yeero wal galteee malateessan. Ethiopian garuu wayee lammi isheeti ba’uu haala dure tokko ilee utuu hin ka’iiin of isheeti ilee baqatoota kanafi utuu kara isaan itti ba’aan haalaa hin mijeesinif caalfte akka Saudi arituu fi bakka isaan amoo namoota haraa erguuf wali galuu ishee Saudin ibstee jirti.
Sa’uditi maltuu goodhamee?
Nammota kara deeman hojii irra jiran suqa isaan keessa hojeeta jiran qaban utuu waan tokko harkatii hin fudhatiin mana hidhati darban; Dargagoota Saudi gurmessan itti bobasun mana nama keessa bobasuun dhiira hunda qaban mana hidhati erga darban booda dubartoota fi da’iiman manati hafaan dirqisaan gudeeduu fi itti xabachuun dararan; Namoon biyya ala kun bakka Qacaraman hojeetan malaqa jaruma biirti waan kufacha turan hunda dhorkaman ariaman;
Namoon Maqa Araboota Konkolata gurguda bitatan ittin hojeetan fi Maqa Araban Suqi banatan ittin hojeetan Arboon ni ganan of irra ari’an; Waluma galati Qabeenya isaa hunda samaman, ni ajeefaman, ni reebama, dirqifaman gudedama, Bishan fi Manan malee hidhaman, biyya isaanti nama galchu daban giyya Onnge fi Galgala Qoora bakkee keessati hidhaman. Mootmmaa isaaf iyyatu dhaban lamiijn Ethiopia Milloon 90 iyyachuufif mirga dhabee caalisuu dirqamee. Haawwsi ala jiru akka hin iyyanee durasamee waan digameef TPLF mo’ichan xumurte garu seena badiisa ishee babaliftee.
Walumaagalati Sauditi lammi Oromoo fi Ethiopia irrati waan dhala namaafi hin malee hundatu irrati raawwatamee. Ethiopian yaakka akasii maliif lamii ishee irrati hojeete kan jeedhu gaafi hunda namati deebin isaa Ethiopian rakkoo lammii irra ga’uu kana irraa bu’aa siyyassa kana gadii argachuuf gaga’am lammi ishee irrati goodhamuu akka nama hin dhageenye caaliftee ilaalaa turte.
Nammoon kun siirna wayyanee baqatan kan karaa adda adda Sauidi galaan fi ajeeja waayanen kan hin fudhanee fi Bond Abay Wayyanen gurgurtu kan bituu didan waan ta’aanf akka isaan ariamuu fi darararamuu isaan irra bu’aa siyyasa argati, kara birra amoo Mootmitoota bu’aa fi degersa isaan baqatoota kana irra argatan irra kutuun; Sagaleen keenya Hadhaga’amuu kan jeedhu mormi Musilama biyya keessa Saudi Arabiya fi Namoota kanatu degera jeechun madda degersa kana cufufi yaaladan; Ajeechaa, Darara fi samiichi namoota Saudi Arabiyan Lammi Oromoo fi Ethiopia irra ga’een Musimi achii dararamee qabeenya isaa dhabee galuu kun utuu hin jalatiin Musilama Sunni Saudi jibee AlHabasha (Musilma TPLF ijarte) akka degeruuf waan dirqamuuf wayyanen bu’aa guda argati yeero tokkoti Musilma kuma 40 ol irra degersa argati kara birra musilma Sunni jibisifti.
Walmuagalati Saudi Arabiyan lammi isheef hojii banuuf jeecha lammii Ethiopia biyya ariuuf murteesun waayanee caaraa gudda baneef jira. Wayyane gidiira lammi Ethiopia irra ga’uuf denta waan hin qabneef ajjeecha lamii kana caaraa fi da’oo goodhatee danta siyyasaa ishee itti argatee jirti. Wayyanee Danta fi Malaqa bakka jiru keessa hin dhabamtuu, Danta argachuuf amoo cubuu hunda dalaguu irra dubati hin deebitu. Wayyane Angoo qabatee wagga 23 booda ilee akkuma yeeroo bosona turtee Uumataa Ethiopia akka diina hamatii ilaalti malee akka uumataa bulcha jijrtuti hin ilaaltuu.
Wayyanen erga balan kun ga’ee ilee lubu lamii kana bararuu dhiiftee soba fi olola facasuun, lammi darararama jirtii qoosun, yaakaa ishee gaafachisuu heedu dalaga jirti.
Mummichi Ministera H/Mariyam Dasalenyi Lammi kana irra balan ga’aa jiru akka dhabatuuf mediati bayee, xalaya Mootummaa Sauditi bareesun ykn Bilibila lubu lammii kana basuuf hin caraqine; Ministeri dhimma ala gara Sauditi Emailun qaman Mootumma Saudi dubsuun furmataa hin barbaneef; Ministeri dhimmaa ala Ethiopia Ambassadara Saudi Ethiopia jiru waamee of eganuu itti lachun lammi Ethiopia Saudi jiran akka hin xuqamnee goochuu hin yaalee; Lammiin kuma40 ti tilmamamuu rakkoo irra jirachuu erga hubatee boodasi lamiin kun akka biyyati deebiyyan xiyyara fi dooni qabuu gara biyya sunti hin erginee; Nammota mana hidha Saudi keessati qabaman jiran fi biyyati galuuf galmanan kuma 23 jirachuu erga beeke UHNCR, IOM, Red cros internationa fi kkf degersaa gafachuun lammin kun akka biyyati deebiyyan hin gonee.
Embassy Ethiopia Saudi jiru Mootummaa biyya sanati iyyachuun lammi isaa dura reebicha fi ajeechaa irra olchuu hin dandeenye, kana malee amoo akka isaan rakko hin qabnee bakka Bashananti kunnameef akka jiranti ibsaa VOA lachuun yaakka; Qabxiilee kana olti caqasaman kun kan nuuf ibsuu Mootumman Ethiopia darararama lammii Oromoo fi Ethiopia irra biyya Sauditi ga’ee harkan kan keessa qabuu qoofa utuu hin tanee darararamii kun ga’uun feedha isaa ta’uu mulisa. Mootummaa badisa uumataa isaati barbaduu amoo of isaati baduun isaa hin toluu. Wayyaneen danta ini argachuuf jeecha da’iman , dubartoota fi jarsolu irrati yaakaa dalgsisee kun samuu Uumata keessa yoomi ilee hin baduu, kun amoo yakka TPLF gaafa tokko ittingafatamuu keessa isaa tokko. Wayyaneen yaakka ittin ittigafatamuu ofuma isaati tolchata jira. Siirni waaynee ciimmina mormitootan kan kufuu utuu hin tanee yakka of dalagun Ofuma isaatiin of takklee of kufisa.


text:
Hojjattoonni Daandii Xiyyaara Ityoophiyaa 36 tahan seeraan alatti hujjii irra aari’amne jedhu
Hojjatoonni dhaabbatichaa dalagaa irraa ari’aman kunniin akka jedhanitti, hoogganatoonni Daandii Xiyyaara Itoophiyaa, dhalattoota Saba Oromoo fi Amaaraa tahuu keennaa qofaaf addatti nurratti xiyyeefatuun karaa seeraan ala taheen hujii irraa nu ari’an jechuun himatan. Itti gaafatamaan dhibbaa addaa kana isaan irraan gahe hoogganaa Dhaabbata Daandii Xiyyaara Itoophiyaa Obbo Tawolde Gabramaariyam tahuu hojjataan dhaabbaticha irraa ari’ame tokko nuuf hime.
Akka hojjataan kun jedhutti:
“Tarkaanfiin nurratti fudhatame kun ulaagaa seeraa kan guutee miti. Mana murtii dabalatee qaamota mootummaa dhimmi ilaallatu hundaaf iyyaannoo dhiheefannus, furmaata tokkollee argachuu hin dandeenye, inumaayyuu doorsisatu nurra gahe. Nu jidduu namni waggaa 30f dhaabbaticha tajaajilaa ture ni jira, kan maatii heddu qabu ni jira, hardha kunoo maatiin keenya nurraa bittinnaa’aa jiru. Hojjataan saba hoogganaa kanaa irraa tahe badii raawwate yeroo 6 ol ari’amee ture hojjitti deebifamee jira. Nuti immoo badii tokko malee sababa eenyummaa keenyaatiif ari’aamnee maatii keenya waliin rakkoof saaxilamnee jirra” jechuun nuuf hime.
Hojjattoonni dhaabbatichaa kunniin jijjiirama Siyaasaa biyya keessa jiru kana abdachuun iyyannoo isaanii hanga waajjira Muummicha ministeeraatti dhiheeffatun deebisaa eeggataa kan jiran yoo tahu, mootummaan gocha seeraan alaa isaan irratti raawwatame kana hubatee tarkaanfii sirreeffamaa hatattamaan akka isaaniif kennu gaafatanii jiru.


text:
Akka itti gaafatamaan Biiroo Barannoota Oromiyaa Dr.Tolaa Bariisoo jedhetti wal dhaba kanaan ganna lamaan dabran manneen barnootaa sadarkaaa 1-12 godina Oromiyaa keesaa cufamee, saamamee ykn caaccabe.
Kana keesaa tokko Baalee jedha Dr.Tolaan. Akka warrii Baalee dubbifne jedhetti lolii Liyuu Poolsi Baalee aanaa Saawwenaatii nama hedduu baqachiisee manneen baranootaatii fi ka akimiilleen cufsiise.
Fulaan manneen barnootaa sadarkaa tokkeessoo keessaa cufaman jedhan tokko olloota Burqaa-Dharroo, Qillisaatii fi Jaarraa-Abbayyaa.
Warrii Qillisaa dubbifne Baalee keessaa manneen barnootaa afuritti tanaan cufamee jedha.
Akka jarii Baalee dubbimne jedhetti gandoota Sawweennaa fi olloota isaa keesaa nama kuma 10 caalutti baqate.
Dubbii tana warra lafa bulchu irrallee qulqulleeffahcuuf jennee itti dedeebinee dadhamne.
Namii Qillisaa dubbinfne ammoo ka ufiifuu achii baqatee bahe nama 400 tahu Qillisaa qofa keesaa baqachuu hin ooluu tanaan manneen barannootaa kuta 1-5 lamatti cufame jedha.
Qillsisaan akka warrii lafaa jedhetti duruu handhuraa Oromooti.
“Kanumaaf abbootiin teenna Qillisaa eela eela raayaa wayi qillftuu haadha saayyaa jedhanii weellisan,” jedha.
Walumattuu godina Baalee keesaa manneen barannootaa haga shani tahanitti waldhaba kanaan cufame jedhan.
Godinii Oromiyaa lola Liyuu Poolisiif jedhanii keessatti barachuu dadhaban kana keesaa ijoollee kuma hedduutti barnoota dhabe.
Ijoolleen kuta 10 fi 12 dhiyoo qormaata biyyoolessaa fudhattee ya irraa baate Ijoolleen kutaa 8 dhiyoottuu fudhatti.
Ijoolleen tun lola kanaafuu guddoollee hin baranne taatullee namii tanaa jedhee qormaatii biyyoolessa dabre akka jecha Dr.Tolaatti waan hedduu miti.
Taatullee Mooyaletti ijoolleen adoo barumsa dansaa hin argatin qormaata fudhatan.Ministiri barnootaa akka guyyaa qormaataa duratti hiissaniif jedhullee akka jecha Dr.Tolaatti maatiin ijoollee ammoo akka ilmaan isaanii barachuullee baatan qormaata fudhatan fedhanii fudahciisan.
Godinii Oromiyaa shan waldhaba daangaa Oromiyaatiif jedhanii barumsa dhaban kun lafuma duruu ykn waraanaa ykn ammoo bonaaf jedhanii ijoolleen barumsa dhabdu.
Godinii Booranaa aanaa 14 qabu kun yuniverstii dhiisii koollejjiiyyuu hin qabu. Yuniverstiin Booranaa ta jaaruuf dhagaa yayyabaa dhaabanilleen haga jalqaban jedhanii ji’a hedduu turte.
Koolleejjii horsiisee bulaa takkitti Yaaballotti jaaran jedhanillee eegii ganna dabre ijoolleen galmoofteen duubatti hin taane jedhanii dhiisan. Akka jecha Dr.Tolaatti ammoo Kaabineen Oromiyaa kora torbaan dhufuutti fala kennitiif.


text:
Tafsiira Suuratu Al-Ankabuut-Kutaa 2.2
Haadhaa Abbaatti Tola Oolu–Lakk.2
Kutaa darbe keessatti akkaataa haadha abbaatti tola oolan ilaalle jirra. Har’as itti fufuun “Faayda Aayah tanaa keessaa” jedhu jalatti ni ilaalla.
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa akkana jedha:
“Haadha abbaa isaatti tola oolu namaaf dhaamne jirra. Wanta beekumsa itti hin qabne akka Natti qindeessituuf yoo sitti qabsaa’an, isaaniif tole hin jedhin. Deebiin keessan garuma Kiyya, wanta hojjataa turtanis isinitti hima.” Suuratu Al-Ankabuut 29:8
Faaydalee Aayah tanaa keessaa:
Faaydan 1ffaan-dubbiin, hojii fi qabeenyaan haadha abbaatti tola oolun dirqama ta’uu.
Faaydan 2ffaan-haadha abbaan osoo kaafirota ta’anillee haqa qabu. Aayah keessatti Rabbiin olta’aan, “Wanta beekumsa itti hin qabne akka Natti qindeessituuf yoo sitti qabsaa’an, isaaniif tole hin jedhin.” Waan jedheef. Isaan lamaan mushrikoota ykn kaafirota. Ilmas akka shirkii hojjatu itti qabsaa’u. Kana waliinu Rabbiin isaanitti tola oolu dirqama godhe.
Faaydaa 3ffaa-Laa xaa’ata li makhluuqi fii ma’asiyatil Khaaliqi (Khaaliqa faallessuun uumamaaf (makhluuqaaf) ajajamuun hin jiru.) “isaaniif tole hin jedhin” waan jedheef. Badii keessatti makhluuqaaf ajajamuun hin jiru.
Faaydan 4ffaan- Yoo isaanitti tola ooluun wanta ma’asiyaa (badii) hin taane keessatti ta’e, isaaniif ajajamuun dirqama ta’uu. Sababni isaas, ma’asiyaa keessatti isaaniif ajajamu qofarraa dhoowwame. Asitti akkana jedhamu danda’a: shirkii keessatti namni haadha abbaaf ajajamu irraa ni dhooowwame, shirkiin ala wanta jiru keessatti isaaniif ajajamu irraa ni cal’ise. Kana jechuun ma’asiyaa keessatti isaaniif ajajamu irraa ni dhoowwe, ma’asiyaa wanta hin taane keessatti isaaniif ajajamu irraa ni cal’ise.
Wanta dirqamaa (waajibaa) keessatti isaaniif ajajamuun dirqama. Sababni isaas, waajiba kana Rabbiin dirqama godhee jira. Fakkeenyaaf: abbaan kee, ka’ii jama’adhaan salaati yoo siin jedhe, salaatun sirratti dirqama.
Wanta gaarii ykn badii hin taane keessatti isaaniif ajajamu ilaalchise immoo akkana jenna: isaaniif ajajamuun isaanitti tola oolu yoo ta’e, aayan kuni dirqama ta’uu agarsiisti. Rabbiin olta’aan, “Haadha abbaatti tola ooluu”[1] waan jedheef.
Isaaniif ajajamuun isaanitti tola oolu yoo hin ta’in, aayanni dirqama ta’uu hin agarsiistu. Kanaafi, sheykhul Islaama akkana jedha: “haadha abbaaf ajajamuun wanta isaaniif faayda qabuu fi isa hin miine keessatti qofa dirqama.”
Aayanni wanta shekhni jedhe agarsiisti. Sababni isaas, Rabbiin ma’asiyaa keessatti isaaniif ajajamu irraa ni dhoowwe. Ma’asiyaan ala wanta jiru irraa ni cal’ise. Amma haa ilaallu: Isaaniif ajajamuun wanta ma’asiyaa hin taane keessatti yoo ta’ee fi isaanitti tola oolu yoo of keessatti hammate, isaaniif ajajamuun dirqama. Jecha Rabbii olta’aaf, “Haadha abbaatti tola oolu.” (Suuratu Al-Baqarah 2:83)
Fakkeenyi kanaa: yoo abbaan kee suuqidhaa waan gaarii akka bittu si ajaje, kuni sirratti dirqama. Sababni isaas, kuni isatti tola oolu irraayyi. Kanaafu, hojjachuun sirratti dirqama ta’a.
Gama biraatin ebalu nama qajeelaa waan ta’eef akka isaan hin hiriyyoomne abbaan kee yoo si ajaje, asitti isaaf ajajamuun sirratti dirqamaa miti. Sababni isaas, kana keessa miidhaatu jira. Yookiin xiqqaate xiqqaatu faaydan nama jala darbuudha. Abbaa keetifis faaydan keessa hin jiru. (Nama qajeelaa fi gaarii ta’e waliin hiriyyoomu yoo dhiiste xiqqaate xiqqaatu faaydan isarraa argattu si jala darba.)
Garuu yoo abbaan kee ebalu waliin diinummaa (gadoo) dhuunfaa waan waliin qabaniif “Nama kana waliin hin hiriyyoomin” yoo sin jedhee fi sirra miidhaan kan hin geenye, nama kana waliin hiriyyoomu irraas faayda kan hin arganne yoo taate, abbaa keetif ajajamun dirqama. Sababni isaas, diina abbaa keeti waliin hiriyyoomun abbaa kee dallansisa.
Yoo abbaan kee: niiti tee hiiki siin jedhe, fooyya’insi shari’aa kana keessa yoo jiraate malee isaaf tole jechuun dirqamaa miti. Fakkeenyaf, abbaan kee dhimma wayii arguu fi sababa kanaan niitin tee si waliin turu tan hin dandeenye ta’u. Garuu isaa fi ishii jidduu diinummaan dhuunfaa yoo jiraate, ilma irratti niiti isaa gadi dhiisun dirqamaa miti. Haa ta’u malee,haala akkanaa keessatti ishii bakka biraatti dabarsuun dhoksuu dandeessa. Kanaafu, innis, ishiinis ni boqatu.
Gocha ibni Umar abbaa isaa waliin hojjate ilaalchise Imaamu Ahmad ni gaafatame. Namni tokko Imaamu Ahmaditti dhufee, “Abbaan kiyya niiti tiyya akka hiiku na ajaje” jechuun gaafate. Imaamu Ahmadis ni jedhe: Ishii hin hiikin. Namtichis ni jedhe: Umar ilmi isaa akka niiti isaa hiiku hin ajajnee? Kanaafu, Nabiyyinis (Sallallahu aleyh wassallam) akka ishii hiiku ajaje. Imaamu Ahmadis ni jedhe, “Eeyyen. Kuni ta’ee jira. Garuu abbaan kee Umari?”
Deebiin: Inni Umari miti.
(Umar Ibn Al-Khaxxaab nama gamnaa waan ta’eef ilmi isaa niiti akka hiiku kan ajajuuf tarii waan badaa irratti argeeti. Tarii namni kuni immoo akka Umar waan hin taanef sababa qabatamaa hin taanef akka hiiku ajaju danda’a.)
Kanaafu, aayan tuni ma’asiyaa keessatti isaaniif ajajamun dhoowwaa akka ta’e agarsiisti. Wanta maa’asiyaa hin taane keessatti immoo ni cal’ise. Kanarratti hundaa’e, jalqaba aayah keessa kan seenu yoo ta’e malee isaaniif ajajamuun dirqamaa miti. Kana jechuun isaaniif ajajamun dirqama kan ta’uu yoo isaanitti tola oolu ta’eedha. Rabbiin olta’aan waan akkana jedheef “Haadha abbaa isaatti tola oolu namaaf dhaamne jirra”
Gabaabumatti, qajeelfamni bu’uura haadha abbaaf ajajamuu: Rabbiin faallessu (ma’asiyaa) keessatti ta’uu hin qabu, isaanitti tola oolu irraa ta’uu fi isa irra miidha kan geessu ta’uu dhiisu.
Faaydaa 5ffaa: Haqni Rabbii haqoota hunda caalaa guddaadha. Kana keessa haqni Nabiyyii (sallallahu aleyh wasallam) ni seena. Haqni Nabiyyi aleyh salaatu wassalaam haqa abbaa fi haadha keeti caala.
Faaydaa 6ffaa: Shirkiin (Rabbiin waliin waan biraa gabbaruun) sirrii ta’uu ragaan agarsiisu tokkollee hin jiru. Ragaaleen hundi shirkiin soba akka ta’e agarsiisu.
Faaydaa 7ffaa: du’aan booda kaafamu fi gara Rabbii deebi’u mirkaneessu. “Deebiin keessan garuma Kiyya.” Waan jedheef.
Faaydaa 8ffaa: namni hojii isaatiin kan mindeefamuudha (jazaa argatuudha). “Wanta hojjataa turtanis isinitti hima” waan jedheef.
Faayda 9ffaa: Beekumsa Rabbii mirkaneessu. Sababni isaas, himuun beeksisuudha. Beeksisuun beekumsarraa malee hin ta’u.[3]
“Warra amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, dhugumatti saalihoota keessa isaan seensifna.” Suuratu Al-Ankabuut 29:9
Kana jechuun namoonni iimaana isaanii dhugaa fi sirrii ta’e irratti gadi dhaabbatan, fitnaan (qormaanni) iimaana isaanii irraa isaan hin sochoofne, dhugummaa iimaana (amanuu) isaanii hojii gaggaarii hojjachuun dhugoomsan, Guyyaa Murtii garee warra saalihoota (warra gaggaarii) gara Jannataa garee gareen oofaman keessa isaan seensifna.[4] Guyyaa Qiyaamaa namoonni hunduu hojii isaanii irratti hundaa’e garee gareen walitti qabamu. Mu’minni garee mu’mintootaa waliin, kaafirri garee kaafirotaa waliin walitti qabama.
“Iimaanaa fi hojiiwwan gaggaariin aasxaa milkaa’innaati.” Garuu hojiiwwan gaggaariin ulaagaalee lama kan guute ta’uu qaba: ikhlaasaa fi shari’aa hordofuudha.
Guduunfaa
Ma’asiyaa keessatti haadha abbaaf ajajamuun dhoowwadha. Ma’asiyaa jechuun Rabbiin faallessuudha. Ma’asiyaan kuni wanta Rabbiin dhoowwe hojjachuu fi wanta dirqamaa Rabbiin itti ajaje hojjachuu dhiisu of keessatti hammata. Kanaafu haadha abbaan kee wanta Rabbiin dhoowwe akka hojjattu ykn wanta dirqamaa Inni itti ajaje akka dhiistu yoo si ajajan, isaaniif ajajamu hin qabdu. Fkn, shirkii akka hojjattu yoo si ajajan, isaaniif hin ajajamin. Salaata fardii akka dhiistu yoo si ajajan, isaaniif ajajamu hin qabdu.
Kitaabban wabii:
[1] Suuratu Al-Baqarah 2:83
[2] Tafsiir Qur’aanil Kariim-Suuratu Al-Ankabuut-Ibn Useymiin, fuula 35-39
[3] Ma’aariju Tafakkuri wa daqaa’iqu tadabburi- 15/227


text:
Harkaa fi harma muraa Aanolee
Harma Muraa fi Harka Muraan Aanolee yakka sukkanneessaa Minilik ummata Oromoo Arsii irratti raawwatedha. Ummata Oromoo Arsii bakkaa Aanolee jedhamutti walitti qabuun dhiira irraa harka mirgaa dubartiirraa ammoo harma muruun gocha suukanneessaa kana irratti raawwate. Kanas kan raawwate ajajaa gita bittaa Arsii godhuun kan Minilik ramade Raas Daargee ture.
Ajaajaan waraanaa Minilik, ummata Arsii nagaa fi araara dubbannaa koottaa jedhee Aanoleetti akka walga'an waamee. Ummannis nagaa buusuf jecha yaa'ee walitti qabame. Yeroo kana, karaa dhiphoo keessa nama tokko tokkoon akka darban itti himane. Yeroo namoonni karaa dhiphoo kana keessa darbu achitti qabuudhan, warra dhiiraarraa harka mirgaa muranii morma isaanitti fannisanii gad lakkisani. Dubartootarraa ammoo harma muranii mormatti rarraasan. Namoonni guyyaa sana achitti walitti qabaman tilmaaman yoo xiqqaate hanga nama kuma tokkoo yoo ta'an barreessitoonni tokko tokko hanga kumaa sadi'iillee baayyachuu danda'u jedhu. Ummanni nagaa dubbachuuf waan dhaqeef, ofirraa ittisuufillee meeshaa waraanaa hin qaban turan.
Gocha kana warri Abashootaa kan raawwataniif, ummata Arsii haaloo ba'uufi salphisuu fi. Ummanni Arsii Lenjisoo Diigaan durfamuun waggaa saddeetiif loltoota Minilik moo'ee waan deebiseef kana haaloo ba'uuf godhan. Kana qofa odoo hin taane ummanni sodaatee akka isaanif buluu gochuuf ture.
Wabii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
- Abbas H. Ganamo (2014) Conquest and Resistance in the Ethiopian Empire, 1880 -1974: The Case of the Arsi Oromo
- AANOLEE: A TRAGEDY ON WHICH ETHIOPIAN SOURCES ARE SILENT, dhumarratti kan baname: Ebla 13, 2015


text:
__//__
Aadde Sa'adaan hasawaa taasisaaniin, qaamolee mootummaa sadeen keessaa Caffeen ykn qaamni seera baaftuu naannichaa gaaffii misoomaa, bulchiinsa gaarii, kenniinsa tajaajilaafi haqaan walqabatee ummanni keenya kaasu deebisuun ergama bakka bu'ummaa isaa qajeelloon bahatee fayyadamummaa ummata isaa mirkaneessuu waan qabuuf, akkasumas, waadaa ummata bakka isa buufateef gale haqummaafi amanamummaa olaanaan tajaajiluuf gurmaa'iinsa haaraa taasisuun hooggansa isaa filatee hojiisaa eegale jedhan.
Caffeen, ergamoota gurguddoo gama hojii seera tumuun, sirna wal hordofuufi to'achuu, Manneen Maree Ummataa sadarkaan jiran cimsuu irratti xiyyeeffatee wayita hojjetutti galmoota Imala Karoora Badhaadhinaa Waggoota Kudhanii Caffee kanaan mirkanaa'e milkeessuuf qooda isaa bahachuu qaba jedhan.
Kanaaf immoo, dandeettii raawwachisummaa Koreewwan Dhaabiifi ogeessota deeggarsa ogummaa kennan cimsuun barbaachisaa waan ta'eef, mata dureewwan adda addaa sadii: gurmaa'ina, hojimaataafi naamusa Caffichaa, sirna hordoffiifi to'annoofi adeemsa seera tumuu irratti ogeessota muuxannoo gahaa qabaniin leenjii kennuuf yaadamee waltajjii qophaa'e ta'uu Aadde Sa'adaan eeraniiru.
Leenjicha irratti Koreewwan Dhaabbii Caffee miseensota isaanii waliiniifi ogeessota deeggarsa ogummaa kennaniif leenjiin guyyoota sadiif Adaamaatti kan kennamu eegaleera.
Odeeffannoo Dabalataa Argachuuf:
Teelegraama:
Https://t.me/CaffeeOromia
Weebsaayitii:


text:
Kitaabni bexxellee haaraa kamiyyu yommu maxxanfamu yoo nuuf barreessuu yookaan ergaa argachuu barbaaddan, unka armaan gadii fayyadamaa:
TUIMPân pirojektii gamtaan hojjetamuu fi qabiyyeen garee keenyaan qophaaâu hundinuu, addunyaa kanarra kan jiran namootni kam iyyuu bilisaan itti fayyadamuu ni dandaâu. Salphaatti kan gaafannu, hojiin keenya yeroo hundaa gatiin kan itti kennamuu fi kaayyoo daldalaa kan of keessaa hin qabne taâuusaati. Odeeffannoo gadi-fageenyaaf, furtuu Hayyama Waliigala Kalaqa armaan gadii irratti cuqaasi!


text:
Daldala daangaan irraafi qajeelfama wixinee akkaataa hojii seera qabeessaan nii uuma jedhameeqophaa’ee
Daldala daangaan irraafii qajeelfama wixinee akkaataa hojii seera qabeessaan nii uuma jedhameeqophaa’ee ministeera Daldalaafi walitti hidhama waliiniifiqophaa’ee yaadaa qooda fudhattoota eegaa jiraachuun ibsame.
Waajjirri ministeericha kanaan dura daldala kanaan dura hidhata seeraa tokko malee deemuu gara boqonnaa haaraatti kan ceesiisuudha jedhee itti amanee qaama qoodafudhataa kan ta’e komishinnigumuruukiifeerguu isaa beeksiseera.
Wixineen kun kan qophaa’e bara 1994tti biyyaaleen 16n hundeeffamee yaroo ammaa biyyaaleen miseensa 21 kan qabu daldalaa waliinii biyyaaleen Afrikaabahaafiikibbaaf kan jedhuun kan hundeeffame sanada sirna daldalaa 2010 bahee raawwachiisuudhaafqophaa’eedha.
Sirni daldalaa si’ataa kun dhimmoolee kan akka Ashura irraa jalqabee galttewwaniidaldalaafi dhiyaatan adda baasuudhaan akka ka’u eerameera. DabalataanisDaldaltonni daangaan irraa fageenya ammamii seenanii daldaluu danda’u isa jadhu kan ka’uudha.
Sirni daldalaa dhalattoota daangaan irra jiranii seera dhabeessa kan ta’ee sirnnichii kan itti gaggeeffamuseerrika’ame waan hinjirreef ta’u ibsu .’’Daldalaan daangaan irra jiru hundi gara magaalota gidduutti sitehojjachuudhaan homisha dhiyeessuuhindandeenye.Sababiin isaa kontiroobaandiijedhamee ijaa fudhatamu kunis daldalaa tilmaama keessa kan hin galchineemiti’’jachuudhaan Togo Wucaaleetti daldalaa kan ta’an Farhaan Ahimad Addis Maaladaatti himaniiru.
Kanaan dura daldallii daangaan irraa baliinaammamiin kan jedhuun wantiika’amef hinjiru.amma doolaara meeqaan Daldalaafi bittaa gaggeessuu akka danda’amuswantika’ame hinjiru. Humni bituu birrii keenyaa gad bu’u isaatiin biyyaaleen ollaa wajjin kanaan dura birrii biyyaaleelaachuunfayyadamaa tureera amma garuu walitti hidhamnni daldalaa Somaalee wajjin jiruu akka isaan yaachisuFarhaan dubbataniiru.
Qaamooleen wixinichi isaan ilaallatuerga irratti mari’atanii booda fooyyessi itti taasifamuu akka qabuu xumura irrattis karaa ministeera hajaa alaa biyyaaleen ollaaf dhiyaateergii irratti mari’atamee booda akka ragga’u ministeera Daldalaafi walitti hidhama damiichattidaayireektaraDaldalaafi maree isaa GabratsaadiqXaaseew Addis Maaladaatti himaniiru.
Komishinarakomishiiniigumuruuk Dabalee Qaabataa gama isaaniitiin seerri daldalaa dhalattoota daangaan irraaqophaa’uun isaa walitti hidhama biyyaaleen waliin jiruu akka cimsuu dubbataniiru. Daldalakontiroobaandiito’aachudhaafis haala gaarii uuma gara fula duratti waajjiraministeericha wajjiin walitti dhiyeenyanhojjenna jadhaniiru
Wixineenqophaa’ee humna daldala ittisuu uumuu isaa irra daldala baasiifi galii biyyaatti kan itti beekanudha kan jedhan Gabratsaadiqseeriichii yammu ragga’uDaldaltonni mirga isaanii fayadamanii bilisummaa hojjechuu qabuu.jadhaniiru
Akkaataan hojii amma jiru daldalii daangaan irraa Kessumaa karaa Keenyaa sanada tokkoon malee amma doolaara 2000 akka kan hayyamamu yoo ta’es maree daldaltoota waliin taasifamuun gara doolaara 5000tti akka guddatudaldaltoota magaalaa Moyyaaleettigaaffiin akka dhiyaateGabratsaadiq Addis Maaladaa hubachiisaniiru.
Biyyaalee shan Itiyoophiyaa waliin walitti dhufeenya daldalaa qaban keessaa tokko Keeniya yammu taaturakkooweerarakooviidiin dura shaqaxa doolaara miliyoona 75 ta’u gara Itiyoophiyaatti eergiteetti.Haaluma walfakkaatuun Itiyoophiyaan gara Keeniiyaatti bara 2009 tti daldala alaa miliyoona 57 ta’u akka raawwatee ragaan nii agarsiisa.
Qophaa’uun wixiniichaa waan gaarii ta’u isaa yuuniivarsiitii new janareeshinii barsiisaaquunnamtii qorannaa idiiladdunyaa Dr UrgeessaaDheeressaa eeraniiru.Wixiinichii gara hojiitti yammu galu walitti hidhama gabaa biyyaaleen giddu jiru cimsuutti dabalee hojii seeraan alaafi qisaasama humna seeraan alaa itisuudhaaf gargaarra jachuudhaan ibsaniiru.
Bariisiichi itti dabalaniis sababiin hiri’inna sharafa alaa hanquu gabaa mudatu maallaqabiyyaalee oolaa fayyadamuudhaan hiri’inicha sirreessuun nii danda’ama.jadhaniiru.
አዲስ ማለዳ 13 Onkololessa. 2014 No 18
______________________________
ትክክለኛውን የአዲስ ማለዳ ሶሻል ሚዲያ በመቀላቀል ቤተሰብ ይሁኑ
Telegram ➲ t.ly/SOXU
Facebook ➲ t.ly/flx8
YouTube ➲ t.ly/vSgS
Twitter ➲ t.ly/mxA4n


text:
Unkaa Masakaa - Galfata deetaa qindeessi
Unkaa haaraatiif qabinsa halata deetaa adda baasa.
Inkichi deetaa haaraa galchuu qofaaf fayyada. Deetaan amma hin muliffamuu
Unkaa deetaa haaraa galchuuf fayyadu qofa uuma.
Unkichi deetaa hunda mul'isuuf
Unka deetaa amma jiru mul'isa akkasuumas deetaa haaraa galchuuf fayyadu uuma.
Fooyya'insa deetaa amma jiruuu hin hayyamiin
Gulaalinsi deetaa akka hin hayyamamne gochuuf fili.
Haqinsa deetaa akka hin hayyamamne gochuuf fili
Haqinsa deetaa akka hin hayyamamneef fili.
Dabalata deetaa haaraa hin hayyamiin
Deetaa haaraa dabaluun akka hin hayyamamne gochuuf fili.


text:
Cheeriin Jappaanitti daraaraa biyyoolessaa (National Flower)ti.Biyya akka China, Korea, Awurooppaa,Saaybeeriyaa gama Dhiyaa, Indiyaa, Kanaadaa, Amerikaa fi Jappaan keesatti beekama.
Muka kakkana Bitootessa 27,1912 keessa bulchituun Tookiyoo, Yukio Ozaki bulchiinsa Waashington,DC bara sunii Ozaakii kennite.Kennaan tun hariyummaa biyya lamaanii jabeessite.
Eegii sunii asitti yoo Afraasaa (Spring) ka akkanaa kanatti kaan karaatti yaa’ee baandii waliin sirbaa,kaan afuuffaa afuufee qilleensa keessa gadi lakkisaa,kaan diidatti yaahee caama aduu qanqaamataa waan hedduu.
Daraaraa kun keessattuu Tidal Besinii fi paarkii Potomaak gama bahaati. Mukii gara yaadannoo pirezidaanti Linkolin jaaran Lincolin memorial, Soodduu Waashington Washington Monumenti fi fulaa hedduu.
Festivaaliin Cheerii daraaree fi qopheessan Cherry Festival ammoo Bitootessa 18-Ebla 17, 2017 taati.Qophii sirbaa fi bashannanaa hedduutti karaa irratti tolaan ummataa qopheessan.
Akka bulchiinsii magaalaa Washington,DC jedhutti saatii akkanaa tanatti nama miliyoona sadii caalutti magaalaa tana daawwiif itti yaa’a.
Waashington,DC qofaa mitii Amerikaayyuu yoo Afraasaa ka akkanaa kana midhaaddi.
Mukii Cheerii barana ammoo akka silaa daraaruu male kaaniti hin daraarre.Yoo tokko tokko bokkaa,yoo tokko tokko ammoo dhaamochaatti daraaru isaa turse.Taatullee haga innii jiru kanatti daawwataniif foollee qilleensaa urgaa kanaa jedhee nama hedduutti qophii Cherry Blossoms Festival jedhanitti yaahuutti jira.


text:
Laakkuma barii jijjiiramaa deemuun qaroomii baraalleen waan haaraan gadi dhufa.Waan haaraa kana keessaa tokko Roobooti.Roobootiin durii midhaadduu jechuu irraa amma qaroo jechaa maqaa itti baasaa dhufuutti jiran.
Torbaan kanallee agarsiisaa roobootii addunyaa tokkotti godina Nevaadaa, magaalaa Las Vegaasitti keessatti jalqabuuf deeman.
Roobootiin baranaa akkuma namaa namaan haasahaa wa hojjachaa namaa waahela tahuutti jirti.
Namii amma saree fi qaxurree fa dhiisee roobootii waliin ooluuf fa deema. Roobootiin waahela namaa taatu tun hagii tokko $1,500n bitatan.
Roobootin hagii tokko nama waliin teenisii dirree taphatti, hagii tokko ammoo ila lilibsatti,afaan mumunyuufattee waan akka akkaa hojjatti.
Hagii tokko hin hamoommattii,hagii to afaan namii hin beenne dubbatti.Bara kana roobootii akkanaa arginee hin beennuu jedha Rodolphne Hasselvander itti gaafatamaan dhaaba Roobtii Blue Forg Robotics.
Woma taateefuu barana Roobootii hedduutti Las Vegaasitti gadi yaahuutti jira.


text:
Muummici barreessaan synoodoosii qulqulluu waldaa Orotodoksii Itiyoopiyaa Abune Abune Yooseef tuuta oduuf ibsa kennaniin ibsi dhiyeenya Abune Maatiyaas kennan kan dhiittaan mirg namaa fi gochi fixiinsa sanyii Tigiraay keessatti raawwate jedhame ejjennoo waldaa keenyaa miti jedhan
Paatriyaarkichi ulaagaa fi qajeelfama aadaa waldatii cabsan. Abune Yooseef akka jedhanitti, siynoodosii qulqulluun dhimma paatriyaarkichaan tuqame ilaalchisee hin mar”anne hanga yoonaas ejjennoo qabaate hin qabu. Hawaasi addunyaa, lammiiwwan biyya alaa as jiran akkasumas mootummaan Itiyoopiyaa yaadi paatriyaarkichaan dhiyaate ejjenoo keenya akka hin ta’in akka hubatan barbaanna jedhan. Siinoodoosii qulqulluun waldaa Orotodoksii Itiyoopiyaa qaama ol aanaa murtii kennu.
Hoogganaan waldaa Orotodoxii Itiyoopiyaa abune ibsa isaan waraansa Tigraay ilaalchisee kennan tarkaanfii Itiyoopiyaan fudhatte kan akkaan qeequ yoo ta’au, akka isaan amananitti fixiinsa sanyii ti.
Abunichi akka jedhanitti “uummata Tigraay fixuu barbaadu.” Viidiyoo mobaayila harkaan baatii darbe waraabamee Itiyoopiyaa dhaa alatti geessameen, Paatiriyaarkiin waldaa ortodoksii Abuna Maatiyaas hordoftoota miliyoonaan laka’amaniif hawaasa addunyaaf akka himanitti kana dura dubbachuuf yaalii isaan godhan ni uggurame jedhan. isaan dhalata Tigiraay.
Viidiyoon kun maxxanfamee kan ba’e walitti bu’iinsi Tigraay keessaa baatilee ja’a qabatee ennaa jirutti. Uummanni kumaan laka’amu lola Itiyoopiyaa fi humnoota michoota isaa ta’aniif kan Tigraay gidduutti kan geggeessamee yoo ta’u falmiin siyaasaa baatii sadaasaa keessa lubbuu galaafate.
Kanneen ijaan argan hedduun dhaabbata oduu APf akka himanitti siiviloota irratti fuuleffatame jedhan.
Abune Maatiyaas akka jedhanitti “maaliif fixiinsi sanyii uummata Tigraay irratti akka labsame hin beeku”. Badii Abune Maatiwoos tarreessan keessaa waldaan kirstiyaanaa manca’eera, namni beelaaf akka saaxilamu ta’eera, saamichis geggeessameera. Balleessaan ture kan uummata Tigraay miti. Addnyaa guutuun beekuu qaba jedhan.
Jajjabinni akka jiraatu eeranii yeroon hamaan kun hin darba jechuu dhaan addunyaan tarkaanfii akka fudhatu gaafataniiru.
Mootumaan Itiyoopiyaa akka jedhutti du’uu siiviilotaatti akkaan gaddee, hoogganoota naannoo Tigraay duraanii himatee jira. Naannoon sun tasgabbaa’aa jiraachuu isaa ibsee kan sababaa dhalattoota Tigraay ta’aniif irratti fuuleffatame jedhan garuu haalee jira. haa ta’u malee kanneen ijaan argan dhaabbata oduu APf akka ibsanitti reef namaa daadnii irratti argama, dhalattoonni Tigraay
Gama biraan Itiyoopiyaatti ambaasaadderri Yunaayitid Isteetis Geeta Pasi Abune Maatiyaasiin mana ofiitti afeeranii jiran. Lamaanuu haala Itiyopiaa keessaa, ibsa isaan dhiyeenya kennan dabalatee keessumaa rakkoo namoomaa Tigraay keessaa irratti mari’atanii jiran. Gara fuula duraatti illee marii amantiiwwan gidduutti embasichatti geggeessamu irratti arrgamanii daran haala jiru hubachuuf marii isaanii akka itti fufan affeeranii jiran.


text:
Dubbi himaan ministrii dantaa alaa kibxata kaleessaa ganama Associated Press-f email erganiin saamichii fi hookkara saala irratti hundaa’e akkasumas qubsuma baqattootaa keessatti haleellaalee raawwatamanii fi dhiittaa mirga namaa ilaalchisee gabaasaalee qabatamaan jiraachuu tuqee jira.
Dubbi himaan kun loltoonni Eertraa baqattoota Eertraa dirqisiisanii gara Eertraatti deebisuu isaaniifis Assoiciated Press torban kana baqattoota kanneen naannoo Tigraay keessaa godaanan tuquu dhaan loltoonni Eertraa saamicha raawwataa jiraachuu, manaa mana irra deemanii dargaggoota ajjeesuu fi innumaa akka angawaa naannoo fakkaachuu dhaan hojjetaa jiru jedha.
Mootummaan Itiyoopiyaa loltoonni kun gamas jiraachuu haalus loltoonni Eertraa hoogganoota naannoo Tigraay keessaa dheessan adamsaniii kan lolan ta’uun ibsamee jira. Bulchiinsi Tramp duraanii Eertraan of qusachuu isheef galateeffataa kan ture keessaa walitti bu’iinsi sun ennaa jalqabamu ejjennoon Yunaayitid Isteetis akkaan jijjiiramee jira.
Ibsi Ameerikaa inni harawaan dararaa raawwatamaa jira jedhame qaama walabaan mull’inatti qorannaan akka geggeessamu gaafatee jira. Loltoonni Eertraa hagam Tigraay keessa akka jiranii fi sirriitti eessa akka jiran hanga ammaatti ifaa mitii jedha ibsichi.
Yunaayitid Isteetis gaaffii kana kallattiin angawoota Eertraaf dhiyeessuu ishees hin beekamin jira. Waajjirri muummicha ministera Itiyoopiyaas gaaffii kanaaf battala deebii hin kennine. Kanneen ijaan argan lakkoobsi loltoota Eertraa gamasii kumaan kan laka’amu ta’uu tilmaamu.
Angawoonni Eertraas gaaffii dhiyaateef deebii hin kennine. Addnyaa irraa cufataa kan taate ministeerri odeeffannoo Eertraa torban kana fuula twitter isaanii irratti barreessuu dhaan Ertraa irratti duullli maqa balleessii geggeessamu ammas irra deebi’uun ka’eera jedhan.
Yunaayitid Isteetis waraansi Tigraay keessaa hatattamaan dhaabatee gargaarsi namoomaa guutummaa fi amansiisaa ta’e danqaa tokko malee naannoo addunyaa alaattii adda cite jiruu fi bakka yeroo hedduu humnootiin naga eegumsa Itiyoopiyaa gargaarsa ergamu waliin deemaniif akka banamu gaafattee jirti.