text:
KUUSAA KEENYA KEESSAA
Iddoo Nyaataa Sana Kan Geggeessu Jaalala
NYAATA hafuuraa Yihowaan qopheessu soorachuuf walgaʼuun, gammachuu guddaa argamsiisa. Yeroo kanatti nyaata waliin nyaachuunis gammachuu namaaf dabala.
Bara 1919 jiʼa Fulbaanaatti, Barattoonni Macaafa Qulqulluu Seedaar Pooyinti, Ohaayoo, Yuunaayitid Isteetisitti walgaʼii guddaa guyyaa saddeetiif ture godhatanii turan. Hoteelonni keessummootaaf bakka bulmaataa fi nyaata qopheessanii turan; taʼus keessummoonni hin eegamnee fi kumaan lakkaaʼaman dabalataa ni dhufan. Keessummoonni itti baayʼachuun isaanii waan isaan dhiphiseef, keessumsiistonni hundi hojii dhaaban. Toʼataan mana nyaataa dhiphatee ture tokko, keessummoota keessaa dargaggoota gargaarsa gaafate; dargaggoonni hedduunis gargaarsa gochuuf of dhiheessan. Saadii Giriin isaan keessaa tokko turte. “Keessumsiistuu kanan taʼe yeroo jalqabaatiif taʼus, yeroo gaarii dabarsine” jetteetti.
Waggoota sana booda turanitti, qophiin walgaʼii guddaa irratti nyaata dhiheessuuf godhamee ture Kiristiyaanonni of dhiheessan hedduun obboloota isaanii akka tajaajilan carraa baneeraaf. Dargaggoonni hedduun obbolootaa wajjin hojjechuun isaanii galmawwan hafuuraa baafachuuf isaan gargaareera. Gilaadas Booltan walgaʼii guddaa bara 1937tti godhame irratti bakka nyaanni itti qopheeffamutti tajaajilteetti. “Namoota iddoo kan biraatii dhufanii wajjin wal bareera; rakkina isaanii akkamitti akka moʼanis dhagaʼeera. Qajeelchituu taʼuu akkan dandaʼu natti dhagaʼamuu kan jalqabe yeroo kanatti” jetteetti.
Dubartiin Biyuulaa Koovii jedhamtu immoo, “Hojjettoonni garaa guutuudhaan hojjechuun isaanii, wanti hundi rakkoo tokko malee saffisaan akka hojjetamu godheera” jetteetti. Taʼus, hojichi wanta ulfaataa taʼe qaba ture. Bara 1969tti Aanjeluu Maneeraan kutaa nyaataa keessa akka tajaajilu ramadamuu isaa kan beeke, Istaadiyomii Doojar isa Loos Aanjalas, Kaalifoorniyaatti argamu erga gaʼee booda dha. “Jireenya koo keessatti akka guyyaa sanaa naʼee hin beeku!” jedheera. Qophiin walgaʼichaaf godhamu boʼoo meetira 400 dheeratuu fi gara kutaa nyaata itti bilcheessanitti gaazii geessu qotuus kan dabalatu ture!
Bara 1982 Seeraa Liyonitti obboloonni of dhiheessanii fi ciminaan hojjetan dirree tokko ciranii erga qulqulleessanii booda, meeshaa of harkaa qabaniin kutaa nyaataa ijaaruu qabu turan. Bara 1951tti Firaankifarti, Jarmaniitti obboloonni mala qabeeyyii taʼan harkistuu baaburaa hurkaan hojjetu kireeffatanii hurka inni maddisiisuun distii 40tti nyaata bilcheessuu dandaʼaniiru. Obboloonni keessumsiisan saʼaatii tokko keessatti namoota 30,000f nyaata dhiheessaniiru. Obboloota hojii sahaanii dhiquu irratti ramadaman 576f hojii salphisuuf, hirmaattonni albee fi falʼaana ofii fidatu turan. Yaangoon, Miyaanmaaritti obboloonni nyaata bilcheessanii fi warra kaaniif yaadan, obboloota biyya biraatii dhufaniif nyaata yeroo qopheessan haala yeroo kaan irraa adda taʼeen mimmixa xiqqoo qofa fayyadamu turan.
“KAN NYAATAN DHAABATANII TI”
Walgaʼii bara 1950tti Yuunaayitid Isteetisitti godhame irratti, Aanii Poogansiin iddoo nyaata itti dhiheessanitti aduu keessa hiriira dheeraa irra dhaabachuun ishee eebba argamsiiseeraaf. Akkana jetteetti: “Haasaan garaa namaa tuquu fi obboleettonni Awurooppaadhaa bidiruudhaan dhufan lama waliin haasaʼaa turan baayʼee na hawwatee ture.” Lamaanuu Yihowaan walgaʼicha irratti akka argaman akkamitti akka isaan gargaare dubbachaa turan. Aaniin, ‘Bakka sana namni obboleettota sana caalaa gammachuu qabu hin jiru ture. Yeroon dheeraan hiriira irratti dabarsanii fi hoʼi aduu sun homaa isaanitti hin fakkaanne’ jetteetti.
Walgaʼiiwwan gurguddaa hedduu irratti, dunkaanota nyaanni keessatti nyaatamu keessa minjaalli dhedheeraan jiraachuun isaa namoonni dafanii nyaatanii warra kaaniif iddoo akka gadhiisan godheera. Yeroo laaqanaatti namoota kumaan lakkaaʼamaniif nyaata dhiheessuuf kanaan ala maal gochuu dandaʼu ree? Namni Dhugaa Baatuu hin taane tokko, “Kun amantii adda taʼe dha. Kan nyaatan dhaabatanii ti” jedheera.
Abbootiin taayitaa siʼaayinaa fi qindoomina achitti argan dinqisiifataniiru. Hojjetaan Humna Waraanaa Yuunaayitid Isteetis, iddoo nyaataa Istaadiyomii Yaankii, Niiwu Yoorkitti qopheeffame erga sakattaʼee booda, innis iddoo nyaata itti qopheessinu akka sakattaʼu abbaa taayitaa Kutaa Waraanaa Biritaaniyaa Foolkinar jedhamuuf yaada dhiheesse. Foolkinarii fi haati manaa isaas bara 1955tti Walgaʼii Guddaa “Mootummaa Injifatu” jedhamuu fi Ingilaanditti godhame irratti argaman. Namichi kun iddoo nyaataa sana kan geggeessu jaalala taʼuu isaa akka hubate dubbateera.
Waggoota hedduudhaaf, hojjettoonni fedhiidhaan of dhiheessan jaalalaan kakaʼanii namoota walgaʼii irratti argamaniif nyaata madaalamaa baasii guddaa hin gaafanne qopheessaa turaniiru. Taʼus, hojii balʼaa taʼe kana raawwachuuf yeroo baayʼee saʼaatii dheeraa hojjechuu qabu turan; akkasumas sagantaan muraasni ykn guutummaan isaa isaan darba ture. Naannoo dhuma bara 1970niitti garuu, qophiin walgaʼii gurguddaa irratti nyaata dhiheessuuf godhamu ni salphifame. Bara 1995 jalqabee immoo, namoonni nyaata mataa isaanii fidatanii dhufuu jalqaban. Kunis, obboloonni nyaata qopheessaa fi dhiheessaa turan sagantaa hafuuraa fi jaalala obbolummaa irraa akka fayyadaman godheera. *
Yihowaan warra obboloota isaanii tajaajiluuf jabaatanii hojjechaa turaniif iddoo guddaa akka kennu hin shakkisiisu! Obboloonni tokko tokko, hojiin nyaata qopheessuu gammachuudhaan hojjechaa turan hafuu isaatti ni gaddu taʼa. Wanti mirkanaaʼoo taanu garuu jira: Jaalalli amma iyyuu wanta guddaa walgaʼiiwwan gurguddaa irratti mulʼatu dha.—Yoh. 13:34, 35.
^ KEY. 12 Haa taʼu malee, amma iyyuu obboloonni fedhiidhaan of dhiheessan walgaʼii gurguddaa irratti kutaawwan garaa garaa keessa tajaajiluu ni dandaʼu.


c: text/html

text:
Mataduree kana afaan %% tiin dubbisuu barbaaddaa?
Eeyyee
Lakki
Kitaabotaafi birooshuroota Macaafa Qulqulluu Qayyabachuuf Gargaaran
Kitaabotaafi birooshuroota garagalfamuu dandaʼan kanatti fayyadamii mataduree matadureedhaan Macaafa Qulqulluu baradhu.
Mootummaan Waaqayyoo Bulchaa Jira!
Waraqaa Afeerrii Ayyaana Yaadannoo 2015
Ekeraan Namoota Du’anii Si Gargaaruu Yookiin Si Miidhuu Danda’uu? Dhugumaanoo Jiruu?
Ijoollee Keessan Barsiisaa
Barreeffama Dubbii Waaqayyoo Qayyabachuuf Gargaaru
Dubbii Waaqayyoorraa Barachuu
‘Nagaa Barbaadaa, Duukaas Buʼaa.’—1 Phe. 3:11
Qajeelummaa Yihowaa Barbaadaa!—Mat. 6:33
Caaffata Qulqullaa’oo Guyyaa Guyyaan Qoruu—2015
Jijjiiramni wantoota intarneetii irratti qophaaʼan irratti godhamu warra maxxanfaman irratti hanga yoonaa kan hin godhamne taʼuu dandaʼa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Daily Archives: March 7, 2015
SBO Bitootessa 08 Bara 2015. Oduu, Gaaffii fi Deebii Itti aanaa Hayyu-duree ABO Jaal Dhugaasaa Bakakkoo: Kutaa xumuraa, Sochii FDG barattoota Oromoo Yunvarsitii Jimmaarratti gaaffii fi deebii dargaggoota Oromoo waliin taasifamee fi gaaffi fi deebii Wellisaa Bashannanaa Hayluu waliin taaifame: kutaa maayii.
“Walabummaa” Siifan Dukkana Joora Qorra Gubaa Saniini… Jaallatamtuu Artist Ilfee Qannoo
BISHAAN KEESSA DHAABBATANII DHEEBOCHUUN,QAANIIDHA !
SEENAA Y.G(2005)
BISHAAN KEESSA DHAABBATANII,,,,,,,,QAANIIDHA !!! kutaa 2ffaa.docx
Geerarsa: Garaan Na Hammaate!
Firaol Guutuu irraa.
Yeroo arfaasaan gahetti ni hamumoo ni facaasu
yeroo diinni rooriftu ni ganumoo ni bookisu
Morma dinnaa qalanii ol’antummaan weeddisu!
Yeroo roorroon hammatuu , yeroo joobirri kaattu
Jajjabee gaara keessa mul’attee baati keessa
Oljettus gubbaan dhuftee, gadjettus jalaan dhuftee
kaaban kibbaan guluftee diinatti karaa cuftee
Iyya handaaqoo ganamaa yaa korissa wenotaa
Garaanko nahammatte maal farrifteeta laata?
lammii lammii isaaf lolaa, dhiirri gaaratti gala
Kanaaf gora’ee qalaa!


text:
Waa’ee gaa’ela sanyii gara garaa gidduu Macaafni Qulqulluun maal jedha?
Gaaffii: Waa’ee gaa’ela sanyii gara garaa gidduu Macaafni Qulqulluun maal jedha?
Deebii: Seerri Kakuu Moofaa gaa’ela sanyii gara garaa gidduutti akka hin taasifamne ni abbooma Seera Keessa Deebii 7:3-4). Haa ta’u malee, isa kanaaf sababa kan ture jalqaba sanyii hin turre. Inni kan amantaa ture. sababn Waaqayyo gaa’ela sanyii gara garaa gidduutti taasifamu dhowweef namoonni sun jarreen qomoo adda biraa ta’an kan waaqolii tolfamoo sobaa kan waaqessan waan ta’aniidhaaf. Israa’eelonni yoo jara warra waaqalii tolfamoo waaqessan ormoota kanaa wajjiin gaa’eelaan walitti hidhaman Waaqayyoon isaanii irraa gara galuu danda’u. qajeelfamni wal fakkaatus kakuu haaraa keessatti kaa’ameera, garuu sadarkaa adda addaa qaba. “Warra hin amannee wajjin walitti hin hidhatinaa! Qajeelinnii fi jal’innni maal walittii qabaa? Ifnii fi dukkanni tokkummaa maalii qabu ree?” (2 Qorontoos 6:14). Akkuma Israa’eelonni (Waaqayyo dhugaa tokkichatti amanaan) akka warra hin amanne akka hin fuune abboomaman. Gaaffii kana addaatti deebisuudhaaf, lakkii, Macaafni Qulqulluun gaa’elli sanyii gara garaa gidduutti taasifamu dogoggora hin jedhu.
Akka mootichi Maartiin Luuter kaa’etti, namni tokko akka amala isaa yookiinis akka amala isheetti itti faradama, halluu gogaa isaatiin miti. Jireenya kiristaanotaa keessatti qomoo yookiin sanyii irratti hundaa’uudhaan caalaatti jaallachuun iddoo hin qabu (Yaaqoob 2:1-10). Michuu barbaaduu irratti, kiristaanni yeroo hundumaa kan dursee barbaaduu kan kaadhimachuu yaade yookiin yaadde Yesuus Kiristoositti amanuudhaan kan lammee dhalatte yookiin lammee dhalate ta’uu barbaaduu qaba yookiin qabd (Yohaanis 3:3-5). Halluu gogaa utuu hin taane, amantiin Kiristoos irratti ta’e, sadarkaa kaadhima barbaaduu isa kan Macaafa Qulqulluuti. Gaa’illi sanyii gara garaa gidduutti taasifamu, waa’ee inni sirrii fi sirrii ta’uu dhiisuu isaa miti dhimmi barbaachisaan, garuu kan oogummaati, adda baafachuu fi kadhannaa.
Sababni inni tokkichi namoota sanyii adda addaa irraa gaa’eelaan walitti hidhaman kan irratti yaaduu qaban rakkinni namoota sanyi adda addaa irraa gaa’elaan walitti hidhaman keessa kan darban sabababni namoonni kan bira jara fudhachuun ulfaataa isaanitti ta’uu isaati. Kan sanyii adda addaa irraa gaa’eelaan walitti qabaman adda baafamuu fi ga’isamuun adda adda jara irra ga’uu danda’a. Namoonni sanyii adda addaa irraa gaa’eelaan walitti hidhaman rakkina adda addaa dabarsu yeroo ijoolleen isaanii gogaan isaanii maatii isaanii yookiin obboleewwan isaanii irraa halluu adda addaa qabaatan. Namoonni sanyii adda addaa irraa gaa’eelaan walitti hidhaman waa’ee dhimmoota kana yaada keessa galfachuun waa’ee kanaa qophii taasisuu qabu, utuu wal fuuchuudhaaf hin murteessin dura. Ammas egaa daangaan kirstaanni eenyuun qofa fuuchuu akka qabu kaa’ame inni kan fuudhu nama miseensa dhagana Kiristoos kan ta’e dha.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Waa’ee gaa’ela sanyii gara garaa gidduu Macaafni Qulqulluun maal jedha?


text:
WASHINGTON, DC—
Garaa kaasaa ykn garaa baasaan dhukkuboota ijoollee Afrikaa keessaa ajjesuun sadarkaa duraa qabatan keessaa tokko ta’uu gabaasaan haaraa ba’e hubachisee jira.
Angawonni eegumsa fayyaa yeroo baayyee maaltu weerara dhukkuba garaa baasaa akka fidu waan hin beekneef jecha biyyonni hanga tokko dhukkuba kana ittisuuf jecha talaalii gargaaramu.
Koleejii Teeknooloojii varjiniyaa kan qabeenya uumamaa keessatti gargaartuu profesaraa kan ta’an Kathleen Aleeksaander waggotii 20 caalaaf Afrikaa keessa kan hojjataa turan yoo ta’u lakkoofsi ijoollee garaa kaasaan du’an isa gabaasamu ni caalaa.Kanaaf naanoo baadiyyaa Afrikaa keessatti qorannaa gaggeessuun akkaan barbaachisaa dha jedhu.
Gama kaaniin waggootii darban 10 keessatti facainni vaayrasii HIV kan dhukkuba Eedsii fidu gad bu’un isaa gabaasamee jira.Dubartonni ulfaa vaayrasii HIV waliin jiraatan hedduun dawaa fudhachuu waan jalqabaniif jecha vaayrasiin kun haadha irraa gara mucaa gadameessa keessa jiruutti darbuu hin danda’u.
Dubartonni ulfaa kanneen vaayrasii HIV waliin jiraatan dhibba keessaa harka jaatamii lama ta’an dawaa farra vaayrasichaa fudhataa jiru.Kanaaf lakkofsi ijoollee vaayrasii HIV waliin dhalatan isa waggaa kudhan dura ture sana irraa walakkaa miliyoonaan gad cabse.
Waggaa darbe jechuun bara 2012 uummata miliyoona soddomii shanii fi qabxii sadiitu guutuummaa addunyaa irratti vaayrasii HIV waliin jiraata.Kanneen miliyoona tokko fi qabxii ja’a ta’an immo dhukkuboota Eedsii wajjin hidhata qabaniin du’an.
Addunyaa irratti uummata vaayrasii HIV waliin jiraatu keessaa harka 75 kan ta’an biyyooTA Afrikaa uffee sahaaraa gadii keessatti argamu.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
WASHINGTON, DC—
Dargaggoo Dararaa Molee konferensii YALI/Young African Leadership Intiative jedhamuu fi kan waggoota afur dura prezidaant Baaraak Obaamaa dhaan labsame irratti argamuuf as Gara Yunited Isteetes dhufe.
Biyya keessatti waggoota shanii fi misooma hawaasummaatti hirmaachuun kan hojjete si’a ta’u yeroo ammaa dhaaba harmee Education for Development Association, jedhamuu fi godina Arsii keessatti argamu keessaa qindessaa sagantaa ta’uun hojjeta.
Dhaabi kun dubartoota, ijoollee, dargaggootaa fi namoota qaamni isaanii hir’uu kanneen gandeen baadiyyaa keessa jiran gargaaruu irratti hojjeta.
Dargaggoo Dararaan garee “Youth for Action and Charity” jedhuuf dura taa’aa akkasumas waajjira mootummaa kan hojii fi dhimmootii hawaasummaa keessas hojjetee jira.
As gara Ameerikaa kan dhufe dargaggoota Itiyoopiyaa kuma lama gumii “YALI” irratti hirmaachuuf galmeeffaman gidduu dhaa kudha lama kan filataman yoo ta’u Dararaan tokko. Waa’een hooggantummaa ykn Leadership cimsee kan yaadachiisu daraggoon kun hoogganaa jechuun taayitaa irratti ol ba’anii taa’uu utuu hin taane uummata ofii ofitti qabanii rakkoo isaa hubachuun waliin hojjechuu dhaa jedha.
Gaaffii fi deebii guutu dhaggeeffadhaa


text:
Tamil Songs » Kappaleri Poyaachu
Song: Kappaleri Poyaachu
Album: Indian
Language: Tamil
Artist (s): P.Susheela, SPB
View: 242
Song Lyrics
Kappalaeri Poyaachu, Suthamaana Ooraachu, Kannammaa Natta Nadu Raavaachu, Natta Vetha Poovaachu, Ponnammaa Vidiyum Varaiyil Poraadinoam, Uthiram Nathiyaai Neeraadinoam Vetkkalellaam Vaalaachu, Thukkamellaam Thoolaachu Kannammaa, Kannammaa Namma Vaasal Thaedi Saaral Varum.. Ethir Vaanam Thoovum Thooral Varum.. Vaazhvil.. Soozhntha.. Sogam.. Yaavum.. Ippa, Kappalaeri Poyaachu, Suthamaana Ooraachu, Kannammaa Natta Nadu Raavaachu, Natta Vetha Poovaachu, Ponnammaa.. Vanna Maan Vanjai Maan Neerkolam, Kangalaal Kannathil Poda.. Innuma Innuma Poarkkolam, Ingu Nee Angu Naan Poraada Unai Kaettaa En Nenjai Allikkoduthaen Thinam Naanthaan En Anbae Mullil Paduthaen Naano Theeva Aanaen Vaa Vaa.. Ammammaa Naalellaam.. Kaanal Neerai Kudiththaen.. Ippa, Kappalaeri Poyaachu, suthamaana Ooraachu, Kannammaa Natta Nadu Raavaachu, Natta Vetha Poovaachu, Ponnammaa.. Annamae Annamae Naan solli, Vanthathaa Thendralum Nee Aetru Unnaiyae Unnaiyae Naan Enni Venthathai sonnathaa Poonkaattru.. Unthan Kaalil Metti Pol Kooda Nadappaen.. Unthan Kannukku Kanneer Pol Kaaval Iruppaen, Maalai.. soodi.. Thozhil Aaadi.. Kai Thottu Mei Thottu, Unnil Ennai Karaippaen.. Kappalaeri Poyaachu, suthamaana Ooraachu, Kannammaa Natta Nadu Raavaachu, Natta Vetha Poovaachu, Ponnammaa Vidiyum Varaiyil Poraadinoam, Uthiram Nathiyaai Neeraadinoam Vetkkalellaam Vaalaachu, Thukkamellaam Thoolaachu Kannammaa, Kannammaa Namma Vaasal Thaedi saaral Varum.. Ethir Vaanam Thoovum Thooral Varum.. Vaazhvil.. soozhntha.. sogam.. Yaavum.. , , , , , , , .. .. .. .. .. .. , , , , , .. , .. , .. .. .. , , , , , .. , .. .. , .. .. .. , .. , , , , , , , .. .. .. .. .. .. ..
Note: If you find any mistake in lyrics/details kindly report us by Click Here


text:
Maalifan of ajjeesuu hin dandeenye?
Gaaffii: Maalifan of ajjeesuu hin dandeenye?
Deebii: Garaan keenya jarreen karaa ofii isaanii ajjeesuutiin jireenya isaanii akka raawwatan baratanii deemeera. Inni suni yeroo kanatti yoo si ta’e, inni tarii waa’ee miirawwan heedduu dubbata, fakkeenyaaf abdii kutachuun namatti dhaga’amuu. ati tarii boolla gadii fagoo keessa akka waan jirtuutti sitti dhaga’amuu danda’a, tarii waanti foyya’aa deemu akka hin jirretti sitti dhaga’amuu danda’a. namni kami illee eessaa akka ati dhfte kan hubatu yookiin kan yaadu kan jiru sitti hin fakkaatu. jireenyis kan gatii qabu miti….yookiin mitii?
Yoo amma yeroo xinnioo ishee yoo fudhate miijantees ilaaltee Waaqayyo jireenya kee irraatti akka dhugumaan Waaqayyoon ta’u yoo hayyamteef, inni amma akka guddaa akka ta’e siifmirkaneessa, “Waaqayyoodhaaf waanti dadhabame hin jiru” (Luuqaas 1:37). Tarii godaannisni miidhaama darbee namoota kan biraatiin gatamuu yookiin dhiifamuu guddaa akka sitti dhaga’amu si taasiseera. Inni tarii gara gaddaa, aarii, hammenyaan guutamuu, yaada gadoo fiduu, yookiin sodaa gaarummaa hin qabaanne tti si geggeeseera ta’a walitti dhufeenya kee isa baay’ee barbaachisaa irratti rakkin auumeera ta’a.
Maaliifi of ajjeesuun kan sirra hin jirreef? Michuu koo, jireenya kee keessa kan jiran waantota hamoodhaaf rakkinni hin jiru, Waaqayyo jaalalaa jira akka inni sigaggeessuudhaaf akka isaaf hayyamtu kan si eegaatti jiru abdii kutannaa kee keessa gara ifa isaa isa dinqisiisaatti akka si fiduushaaf .Inni abdii isa dhugaadha. Maqaan isaa Yesusii dha.
Yesus kun, mucaan Waaqayyo inni cubbu maleeyyii ta’e, yeroo gad deebifamuu keetiittii fi gatamuu keetiitti jireenyi isaa kee wajjin wal fakkaata. Raajichi Isaayaas waa’ee isaa Isaayaas 53:2-6 keessatti barreesseera, akka nama namootni hundinuu, “tuffatanii isa irraa goran” akka ta’etti isa agarsiisa. Jireenyi isaa gaddaa fi dhiphinaan kan kan guutame ture. garuu gaddii inni baate garuu kan isaa miti; jarri kan keenya turan, inni ni waraaname, ni madaa’e, ni rukutames, hundinuu sababa cubbuu keenyaatiif. Sababa rakkina isaa, jireenyi keenya fayyina argate fayyaas ta’e.
Michuu, Yesus kiristoos akka ati dhiifama cubbuu aragattuudhaaf kana hundumaa baateera. Cubbuu ammam hulfaatu uiyyuu baadhu, akka fayyisaa keetiitti yoo isa fudhatte akka inni siif dhiisu beeki. “Guyyaa rakkinaatti na waammadhu ani isa keessa butee sin baasaa…” (Faarsaa 50:15). Hamaan kan ati kanaan dura hojjette waanti Yesus siif hin dhiifne hin jiru. garbootin isaa kan isaan filataman tokko tokko cubbuu hamaa hojjetaniiru fakkeenyaaf ajjeechaa (Mosee), ejjaa fi ajjeechaa (Mooticha Daawiit), miiraanis qaamanis nama miidhuu (Phaawuloos.) Ta’us illee dhiifamaa fi jireenya irraa hafaa ta’e haaraa Gooftaa biraa ta’e argatan. “Kanaafis namni kan Kiristoos yoo ta’e uumama haaraadha; inni moofaan darbe kunoo inni moofaan darbeera!”
Maalif ofii kee hin ajjeeftuu? Michuu, Waaqayyo waanta “cabe” deebisee ijaaruudhaaf dhaabbatee jira fakkeenyaaf, jireenya ati amma qabdu, jireenya ati of ajjeesuudhaan raawwachuu barbaaddu. Isaayaas 61:1-3, keessatti raajichi akkas jechuun barreesseera, “ Hafuurri Waaqayyo gooftaa ana irra jira, sagalee misiraachoo warra gadadamootti akkan himuuf, Waaqayyo na dibeera; warra garaan isaanii cabe akkan fayyisuuf, warra booji’amanitti gad dhiifamuu warra hidhamanittis hiikamuu akka labsuuf inni na ergeera. Waggaa Waaqayyo biratti jaallatamee fudhatame… warra gaddan hundumaas akkan jajjabeessuudhaaf na ergeera warra gadduu irra jiran qooda daaraa mataatti firfirfatan huffata miidhaginaa mataa irra akka buufatan qooda gaddan dibatanii akka gammadan qooda hafuura gaddaas gammachuudhaan akka faarfatan.”
Gara Yesus kottu, inni mee gammachuu keetiif barbaachisummaa kee siif haa deebisuu jirreenya kee keessatti jireenya haaraa akka jalqabuudhaaf yeroo isatti amanattu. Gammachuu ati dhabde sana akka siif haaressu fi akka ati jiraattuufis hafuura haaraa akka siif kennu waadaa siif galeera. Garaan kee inni cabaa isa duratti gatii guddaa qaba “Hafuurri yaada cabaa aarsaa Waaqayyo biratti fudhatamuudha yaa Waaqayyo ati garaa cabaadhaa fi bula’aa hin tuffattu” (Faarsaa 51:12, 15-17).
Ysusiin akka tiksee keetiittii fi akka Gooftaa fi fayyisaa keetiitti ni simattaa? Yaada keetii fi addeemsa kee si geggeessaa- yerootti guyyaa tokko, karaa sagalee isaa, Macaafa Qulqulluu. “ Waan gochuun siif ta’u sin hubachiisa karaa irra adeemuun siif ta’u sittan agarsiisa” (Faarsaa 32:8). “Waaqayyo bara keetti gabii fayyina guutuu ogummaa fi beekumsa siif ni ta’a isa sodaachuunis badhaadhummaa guddaa kana ni argachiisa” (Isaayaas 33:6). Kiristoosii wajjin, amma illee walaansoo qabaa jirta, garuu amma abdii qabda. Inni “fira obboleessa caalaa namatti dhiyaatu dha” (Faarsaa 18:24). Yeroo murtoo itti taasiftutti ayyaanni Gooftaa Yesus Kirstoos sii wajjin haa ta’u.
Akka fayyisaa dhuunfaa keetti Yesus Kiristoositti amanuu yoo barbaadde, jechoota kana garaa keessatti Waaqayyootti dubbadhu: “Waaqayyo, jireenya koo keessatti sin barbaada. Waantan hojjedhe hundumaa naaf dhiisi. Amantii koo isa irratti godhadheen Yesus Kiristos fayyisaa koo akka ta’e nan amana, maaloo na qulqulleessi, na fayyisi, gammachuu koos jireenyatti naaf haaromsi. Jaalala anaaf qabduu fi Yesus bakka koo du’uu isaatiif sin galateeffadha.”
Sababa waantota bakka kanatti dubbisteef Kiristoosiif waanta murteeffatte qabdaa? kana taanaan, maaloo, kolbaa isa “An har’a Kiristoosiin simadheerra” jedhu tuqi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Maalifan of ajjeesuu hin dandeenye?


text:
WASHINGTON DC—
Baatiin amajjii torban sadaffaan as US keessatti ayyaana waggaa Federaalaa kan dhalooti qabsaa’aa mirga namaa kan Martin Luther King itti yaadatamu.
Har’a guyyaa kanatu Ameerikaa keessatti yaadatamee oola. Waggaa kana ayyaanni kun erga gurrachonni lama poolisiin ajjeefamanii as hiika addaa qabaaf.
Dhiyeenya kutaa Muzuurii Furgison fi imagaalaa New York keessatti gurraachonni hidhannoo hin qabaanne lama rasaasa poolisiin ajjeefamanii jiran. Uummatis kana irraan kan ka’e mormii hookkaraan guutame kaasuun isaa ni yaadatama.
Maartiin Luuter Kiing mormii hookkaraan alaa geggeessuu dhaan mirga ofiif falmachuun akka danda’amu Bara 1963 keessa hiriira mormii geggeessame irratti qabsoo karaa nagaa geggeessame ennaa hooggananitti dubbatanii jiran.
Matin Luther King har’a utuu jiraatan ta’ee du’ua Michael Brown kan Ferguson Missouri keeessaa fi kan meeshaa warnaanaa harka utuu hin jiraatiin NY Keessatti Poolisiin ajjeefame Eric Garner kanaanis mormii uummataa guddaa kaasise Sanaa utuu arganii uummataan hookkara hin kaasina, garaa nagaan qabsaa’uu dandeenya jedhu turan jedhu as Amerikaa kutaa Michiganitti kan argamu Universitii Katriin irraa hayyuu seenaa kan ta’an Doktor Iziqi’eel Gabbisaa.
Gaaffii fi deebii Dr. Hizqeel Gabbisaa waliin geggeessame caqasaa


text:
Seenaa 57: Waaqayyo Daawitiin Filate
WANTA taʼaa jiru ni argitaa? Gurbichi ilmoolee hoolotaa kana amaaketa jalaa oolche. Amaaketichi ilmoolittii nyaachuuf dhufe. Gurbichi garuu isa duukaa fiigee afaansaarraa ishee buuse. Amaaketichi deebiʼee yeroo dhufu gurbichi amaaketicha rukutee ajjeese. Yeroo gara biraattimmoo, hoolaa tokko leenca jalaa oolcheera. Gurbaan kun cimaa mitii? Eenyu akka taʼe beektaa?
Gurbaan kun Daawitidha. Kan jiraatu magaalaa Betlihem keessadha. Akaakayyuunsaa ilma Boʼaziifi Ruut kan taʼe Yoobeedidha. Isaaniin ni yaadattaa? Abbaan Daawitimmoo Isey jedhama. Daawit hoolota abbaasaa tiksa ture. Daawit kan dhalate, Yihowaan Saaʼoliin mootii godhee filachuusaa waggaa 10 duradha.
Yihowaan Saamuʼeliin akkas jedhe: ‘Zayitii adda taʼe fudhadhuutii gara mana Isey gara Betlihem dhaqi. Ilmaansaa keessaa inni tokko mootii akka taʼu filadheera.’ Saamuʼel ilma Isey isa hangafaa kan taʼe Eliiyaabiin yommuu argu, ‘Kun dhugumaan isa Yihowaan filatedha’ jedhee yaade. Haataʼu malee, Yihowaan: ‘Dheerina hojjaasaafi bareedinasaa hin ilaalin. Ani mootii akka taʼu isa hin filanne’ jedheen.
Kanaafuu, Isey ilmasaa Abinaadaabin gara Saamuʼelitti fide. Saamuʼel garuu: ‘Yihowaan isa kanas hin filanne’ jedheen. Itti aansee, Isey ilmasaa Shamaahiin fide. Saamuʼel: ‘Yihowaan isa kanas hin filanneʼ jedhe. Isey ijoolleesaa torbanuu gara Saamuʼelitti fide; haataʼu malee, Yihowaan isaan keessaa tokkoyyuu hin filanne. Saamuʼel ijoolleen kee kanumaa?ʼ jedhee isa gaafate.
Iseyis: ‘Inni quxisuunis jira; garuu hoolota tiksa’ jedheen. Daawit ennaa dhufu, mucaa bareedaa taʼuusaa Saamuʼel ni arge. Yihowaan: ‘Kanan filadhe Isa kanadha; zayitii dibi’ jedheen. Saamuʼelis akkasuma godhe. Yeroon Daawit mootii Israaʼel itti taʼu ni dhufa.
1 Saamuʼel 17:34, 35; 16:1-13.
Gaaffiiwwan
- Mucaan fakkii kanarra jiru maqaansaa eenyu? Ija jabeessa taʼuusaahoo maaliin beekna?
- Daawit eessa jiraachaa ture? Maqaan abbaasaafi akaakayyuusaa eenyudha?
- Yihowaan, Saamuʼel gara mana Iseyi gara Betlihem akka dhaqu kan itti hime maaliifi?
- Iseyi ijoolleesaa torban gara Saamuʼelitti yommuu fidu maaltu taʼe?
- Daawit ennaa achi fidamu Yihowaan Saamuʼeliin maal jedhe?
Gaaffiiwwan dabalataa
- 1 Saamuʼel 17:34, 35 dubbisi.
Yeroo kanatti Daawit ija jabeessaafi kan Yihowaatti amanamu taʼuunsaa kan mulʼate akkamitti? (1 Sam. 17:37)
- 1 Saamuʼel 16:1-14 dubbisi.
Yaadni 1 Saamuʼel 16:7rra jiru, akka namoota wal hin caalchisneefi bifasaanii arginee itti faraduurraa akka of qusannu kan nu gargaaru akkamitti? (HoE. 10:34, 35; 1 Xim. 2:4)
Fakkeenyi Saaʼol, Yihowaan hafuurasaa isa qulqulluu yommuu namarraa fudhatu hafuurri xuraaʼaan iddoo sanatti akka guutu, ykn waan dogoggora taʼe raawwachuuf akka nama kakaasu kan argisiisu akkamitti? (1 Sam. 16:14; Mat. 12:43-45; Gal. 5:16)


text:
Taarike 92: Yesuusi Hayqqida Asata Denttiis
HA NE be'iyo na'iyaa 12u laytta na'a. Yesuusi i kushiyaa oyqqi uttiis; qassi i aayyiyaanne i aaway matan eqqidosona. Eti keehi ufayttidaba milatiyoy aybissakko eray? Ane be'oos.
Na'ee aaway Yaa'iroosa geetettiya erettida asa. Issi gallassi a na'iyaa sahettin, hiixan zin''issidosona. SHin issi aynne kehana danddayibeenna. Issi sahoy goobi goobi biis. Bantta guutta na'iyaa hayqqana haniyaabaa milatin, Yaa'iroosinne a machchiyaa keehi hirggidosona. Etau ippe hara na'i baawa. Hegaa gishshau, Yaa'iroosi Yesuusa koyanau biis. I Yesuusi oottiyo maalaalissiyaabatubaa siyiis.
Yaa'iroosi Yesuusakko gakkiyo wode, a matan keehi cora asay de'ees. SHin Yaa'iroosi cora asaa giddoora kantti biidi, Yesuusau tohuwan kunddiis. I: ‘Ta na'iyaa keehippe sahettausu. Hayyanaa baada o pattarkkii?’ yaagidi woossiis. Yesuusi baanau eeno giis.
Eti biishin, asay a mata shiiqanau, sugettiiddi dees. Qoppennan Yesuusi eqqi aggiis. I: ‘Tana bochchiday oonee?’ yaagidi oychchiis. Yesuusi baappe wolqqay kiyidoogaa erido gishshau, bana bochchida uray de'iyoogaa eriis. SHin a oonee bochchiday? Bochchidaara 12u layttaa keehippe harggada de'ida issi maccaasiyo. A yaada Yesuusa maayuwaa bochchaanne paxa aggaasu!
Issi ura pattanaagee Yesuusa metennaagaa Yaa'iroosi er'idoogee a keehi minttettiis. SHin issi bitanee kiitaa ekkidi yiis. I Yaa'iroosa: ‘Yesuusa coo daafurssoppa. Ne na'iyaa hayqqaychchaasu’ yaagiis. Eti haasayishin Yesuusi siyidi Yaa'iroosassi: ‘Dagammoppa, a paxana’ yaagiis.
Eti wurssettan Yaa'iroosa soo gakkiyo wode, asay keehippe azzanidi yeekkiiddi de'ees. SHin Yesuusi: ‘Yeekkoppite; na'iyaa xiskkausuppe attin, hayqqabeykku’ yaagiis. SHin eti na'iyaa hayqqidoogaa eriyo gishshau, miccidosonanne Yesuusa bolli qilliccidosona.
Hegaappe Yesuusi na'ee aayyiyonne aawaa qassi ba kiittidoogeetuppe heezzata ekkidi, na'iyaa zin''ido kifiliyaa geliis. Yesuusi i kushiyaa oyqqidi: ‘Dendda!’ yaagiis. Ne hagan be'iyoogaadan, na'iyaa hayquwaappe dendda aggaasu. Qassi dendda eqqada yaa haa hemettaasu! I aayyiyaanne i aaway keehippe ufayttidoy hegaassa.
Yesuusi hayquwaappe denttido koyro asi ha na'iyo gidukku. Koyro i denttidoy Nayna kataman de'iya issi am''ee na'aa gidiyoogaa Geeshsha Maxaafay yootees. Hegaappe takkidi, Yesuusi Marttinne Mayraami ishaa Al''aazaarakka hayquwaappe denttiis. Yesuusi Xoossan sunttettida kawo gididi haariyo wode, hayqqida keehi daro asaa de'uwau zaaridi ehaana. Hegan nuuni ufayttana bessennee?
Luqaasa 8:40-56; 7:11-17; Yohaannisa 11:17-44.
Oyshata
- Misiliyan de'iya na'ee aaway oonee? Inne a keettayiyaa keehippe hirggidoy aybissee?
- Yaa'iroosi Yesuusa demmidi waanidee?
- Yesuusi Yaa'iroosa soo biyo wode hanettidabay aybee? Ogiyan de'ishin Yaa'iroosau gakkida kiitay aybee?
- Yaa'iroosa son de'iya asay Yesuusa bolli miiccidoy aybissee?
- Kiitettidaageetuppe heezzatanne na'ee aawaanne aayyiyo ekkidi, Yesuusi na'iyaa de'iyo kifiliyaa gelidi ay oottidee?
- Yesuusi hara oona hayquwaappe denttidee? Hegee ay bessii?
Gujo oyshata
- Luqaasa 8:40-56 nabbaba.
Yesuusi suuttay goggiyo maccaaseessi qarettiyaagaanne yuushshi qoppiyaagaa gidiyoogaa waati bessidee? Ha wodiyan de'iya Kiristtaane gubaa'iyaa cimati hegaappe ay tamaarana danddayiyoonaa? (Luqaasa 8:43, 44, 47, 48; Wogaabaa 15:25-27; Maatiyoosa 9:12, 13; Qolasiyaasa 3:12-14)
- Luqaasa 7:11-17 nabbaba.
Siiqiyo asati etappe hayquwan shaahettidoogeeti, Yesuusi Naynan de'iya am''eessi zaaridoban keehippe minettana danddayiyoy aybissee? (Luqaasa 7:13; 2 Qoronttoosa 1:3, 4; Ibraawe 4:15)
- Yohaannisa 11:17-44 nabbaba.
Siiqiyo asi hayqqin azzaniyoogee bessiyaaba gidiyoogaa Yesuusi waati bessidee? (Yohaannisa 11:33-36, 38; 2 Sameela 18:33; 19:1-4)


text:
Gaaffiilee waa'ee Waldaa Kiristaanaa
Gaaffiilee waa'ee Waldaa Kiristaanaa
Waldaan kiristaanaa maalii dha?
Kaayyoon waldaa kiristaanaa maalii?
Barbaachisummaan cuubbaa Kirstaanummaa maalii dha?
Waa’ee kurnaffaa baasuu kiristaanaa Macaafni Qulqulluun maal jedhaa?
Hirbaatni gooftaa faayidaan isaa maalii dhaa/hirbaatni qulqullun kiritanootaas?
Waldaa kristaanaatti argamuun maaliif fayyadaa?
Sanbatii guyyaa yoomitti, sanbat-duraa dhaamoo dilbata? Kiristaanoonni guyyaa sanbataa eeguun irra jiraataa?
Amantaa qindaa’eetti maaliifan amanaa?
Dobartoota tiksee/ lallabdoota? Macaafni Qulqulluun waa’ee tajaajila dubartootaa maal jedha?
Gaaffiilee Macaafa Qulqulluu deebiin kennameef


text:
Araara argadhuu? Waaqayyo biraa akkamittan araara argadha?
Gaaffii: Araara argadhuu? Waaqayyo biraa akkamittan araara argadha?
Deebii: Hojii Ergamootaa 13:38 akkasitti ibsa,” kanaafis karaa Yesuus isa du’aa ka’e kanaan dhiifamuun cubbuu isintti ni lallabama.”
Araarri maali maalifis na barbaachisa?
Jechi “araara” jedhu haaxa’anii qulleessuu, haa hafu jechuu, liqii namaa dhiisuu jechuudha. Yeroo nama tokko yakkinu, araara gochuu isaanii barbaadna waltti dhufeenyi keenya deebi’ee akka haarmfamuudhaaf. Araarri namichi waan araarri isaaf ta’uuf miti kan kennamuuf. Araara argachuudhaaf namni isaaf ta’u hin jiru. Araarri hojii jaalaala, araaraa fi ayyaanaaati. Araarri nama kan biraa irratti waa qabachuu dhiisuu murteessuudha, waanta jarri si irratti hojjetan ta’u illee.
Macaafini Qulqulluun hundumti keenya araarri Waaqayyoo akka nu barbaachisu nutti hima. Hundumti keenya cubbuu hojjenneerrra. Macaafni Lallabaa 7:20 kan dubbatu, “Haa ta’u malee namni qajeelaan yeroo hundumaa waanta gaarii hojjetu cubbuus kan hin hojjenne lafa irra hin jiru” 1Yohaannis 1:8 “cubbuu hin qabnu yoo jenne of ni soosobna dhugaanis nu keessa hin jiru.” jedha. Cubbuun hundinuu guutummaatti hojii Waaqayyo irratti finciluuti (Faarsaa 51:4). Kana waan ta’eef, dhiifamin Waaqayyoo guddisee nu barbaachisa. Cubbuun keenya yoo nuuf hin dhiifamne, adabbii cubbuu keenyaatiif bara baraan gidiraa keessatti dabarsina (Maateewoos 25:46; Yoohaannis 3:36).
Araara - akkamiinan argadha?
Waanti nama gammachiisu, Waaqayyo kan jaallatuu fi araaraan kan guutamedha- cubbuu keenya nuuf dhiisuudhaaf kan qophaa’eedha! 2Pheexroos 3:9 kan nutti himu, “…inni namoonni hundinuu yaada garaa isaanii akka geeddaratan malee, garri tokko iyyuu akka badan waan hin barbaadneef obsaan isiniif ni danda’a.” Waaqayyo nuuf ddhiisuu barbaada, kanaaf araraa keenyaaf ni qopheesse.
Addabbiin cubbuu keenyaaf ta’u inni sirriin du’a. garri jalqabaa walakkaan Roomaa 6:23 kan dubbatu “Beenyaan nama cubbuu hojjetu du’a…” Duuni bara baraa gatii cubbuu keenyaa waan nuyi argannuudha. Waaqayyo, karoora isaa isa guutuudhaan, ilma namaa ta’e-Yesuus Kiristoos (Yohaannis 1:1,14). Yesuus fannoo irratti du’ee, adabbii nuuf ta’u-du’a fudhachuudhaan. 2 Qorontoos 5:21 kan inni nu barsiisu, “Isa cubbuu tokko illee hin qabne nuyi karaa isaa qajeelina Waaqayyoo akka argannutti nuuf jedhee cubbuu isa godheera.” Yesuus fannoo irratti du’e, adabbii nuuf ta’u isa keenyaa fudhachuudhaan! Akka Waaqayyootti, duuti Yesuus cubbuu biyya lafaa guutummaatiif araara argamsiisa. 1Yohaannis 2:2 kan dubbatu, “Inni furee cubbuu keenyaati cubbuu keenya duwwaafis miti cubbuu guutummaa biyya lafaatiifis malee.” Yesuus du’aa ka’e, du’aa fi cubbuu irratti gooftummaa qabu labse (1 Qorontoos 15:1-28). Galanni Waaqayyoodhaaf haa ta’u, karaa du’aa fi du’aa ka’uu Yesuus Kiristoos kutaan lammaaffaan Roomaa 6:23 dhugaadha, “ …kennaan Waaqayyoo inni Kiristoos Yesuus gooftaa keenyaa wajjin tola kennamu garuu jireenya bara baraati.”
Cubbuun kee akka siif dhiifamu ni barbaaddaa? Yakkaaf jinaa’uun sitti dhaga’maa dhiisuun kan hindanda’amne sitti fakkaatee? Cubbuu keetiif dhiifamni qophaa’eera yoo amantii kee Yesuus Kiristoos irra godhatte akka fayyiisaa lubbuu keetiitti. Efeesoon 1:7 akkas jedha, “ Akka badhaadhummaa ayyaana isaattis Kiristoos dhiiga isaa nuuf dhangalaasuu isaatiin furamuu dhiifamuu cubbuus qabna.” Yesuus liqii keenya kaffaleeera, kanaaf araara argachuu dandeenya. Kan ati hojjettu walumaa galatti karaa Yesuus akka siif dhiisu isa gaafadhu, Yesuus cubbuu kee kaffaluudhaaf akka du’e amanuudhaan- innis siif dhiisa! Yohaannis 3:16-17 ergaa dinqisiisaa qabatee jira, “Yesuus gooftaa akka ta’e afaan keetiin yoo beeksifte Waaqayyo du’aa akka isa kaase immoo garaa keetti yoo amante fayyina bara baraa ni argatta. Waaqayyo biyya lafaatti farachiisuuf miti biyyi lafaa isaan haa fayyuuf ilma isaa biyya lafaatti erge malee.”
Araara- akka sana dhugumatti salphaadhaa?
Eeyyee inni salphaadha! Araara Waaqayyo biraa argachuu hin dandeessu. Araara kee Waaqayyo biraatiif umaa kaffaluu hin dandeessu. Fudhachuu duwwaa malee, amantiidhaan, karaa araaraa fi ayyaana Waaqayyootiin. Yoo akka fayyisaa dhuunfaa keetiitti Yesuus Kiristoositti amanuu barbaadde, cubbuu keetiifis Waaqayyo biraa araara argachuu barbaadde, kunoo kadhata kana kadhachuu dandeessa. Jechuun kadhannaan kun yookiin kadhannaan gosti kami iyyuu si hin fayyisu. Kadhatni kun karaa ati amantii kee Waaqayyo irratti qabdu itti agarsiiftu fi araara siif qopheessuu isattii isa galateeffattudha. “Waaqayyo, ani sirratti akkan cubbuu hojjedhe fi adabbiin akka naaf ta’u nan beeka. Garuu Yesuus Kiristoos adabbii anaaf ta’u fudhateera kanaaf karaa isatti amantii qabuun araara argachuu nan danda’a. fayyinaaf amantii koo sirrattan godhadha. Ayyaana kee fi namaaf dhiisuu kee dinqisiisaadhaaf sin galateeffadha! Ameen!”
Sababa waantota bakka kanatti dubbisteef Kiristoosiif waanta murteeffatte qabdaa? kana taanaan, maaloo, kolbaa isa “An har’a Kiristoosiin simadheerra” jedhu tuqi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Araara argadhuu? Waaqayyo biraa akkamittan araara argadha?


text:
Kaayyoon keenya
Wangeela Maatewoos 19:14 keessatti Yesuus “daa'imman xixiqqooni gara kiyya haa dhufanii hin dhowwinaa! Mootummaan samii kan warra akkanaatii" jedhe.
Daa’immaniif Macaafni Qulqulluun daa’imman karaa Seenaawwan Macaafa Qulqulluu ibsitoota ta’aniinifi wantoota haala adda addaa fi midiyaa wal qabatoo ta’aniin, World Wide Web, bilbila mobaayilii/GDD dabalatee, afaan daa’imti tokko dubbatu kamiinuu tiraaktiiwwan haalluu qabanfi kitaabota haalluu qabaniin Yesuus Kiristoos daa’immaniin akka beekkamu gochuu dha.
Seenaawwan Macaafa Qulqulluu kunniin hamma danda’ameen guutummaa addunyaa irratti daa’imman miliyoona 1.8f tolaan ni raabsamu.


text:
Gaaffiilee waa’ee Yesus Kiristoos
Gaaffiilee waa’ee Yesus Kiristoos
Yesus Kiristoos eenyu?
Yesus Waaqayyoodhaa? Yesus Waaqayyo akka ta’e dubbatee beekaa?
Waaqayyummaan Kiristoos Macaafa Qulqullu irraati?
Yesus dhugumaan ni jiraa? Yesus jiraachuu isaatiiff ragaan seena qabeessa ta’e jiraa?
Du’aa ka’uun Yesus Kiristoos dhugaa dha?
Yesus ilma Waaqayyooti jechuun maal jechuudha?
Durbi da’uun maaliif barbaachise?
Yesus gaafa guyyaa Jimaataa du’e?
Yesus du’a isaa fi du’aa kaafamuu isaa gidduutti gara si’ol dhaqeera?
Yesus guyyoota sadiidhaaf eessa ture du’a isaa fi du’aa ka’uu isaa gidduu?
Gaaffiilee Macaafa Qulqulluu deebiin kennameef


text:
Waaqayyoon duratti akkamittan sirrii ta’aa?
Gaaffii: Waaqayyoon duratti akkamittan sirrii ta’aa?
Deebii: Waaqayyoon duratti “Sirrii” ta’uudhaaf, jalqaba “dogoggorri” maal akka ta’e beekuutu nurra jira. Deebiin isaa cubbuudha. “Namni gaarii godhu tokko illee hin jiru, lakkii tokko iyyuu hin jiru” (Faarsaa 14:3). Seera Waaqayyoo irratti fincilleerra; “akka hoolotaa karaa irraa badnee turre” (Isaayyaas 53:6).
Oduun gadheen gatiin cubbuu du’a ta’uu isaati. “Lubbuun isa cubbuu hojjetuu haa du’u jedheera!” (Hisqi’el 18:4). Oduun gaariin immoo Waaqayyo inni jaalalaan guutuu akka gara fayyinaatti nu fiduudhaaf barbaade. Yesus kaayyoo isaa maal akka ture ibseera, “isa bade barbaaduudhaaf fayyisuudhaafis dhufeera” (Luuqaas 19:10), innis kaayyoon isaa kun akka xumurame hubachiiseera yeroo fannoo irratti du’e jecha, “Raawwatameera!” jedhuun (Yohaannis 19:30).
Waaqayyoo wajjin walitti dhufeenya gaarii qabaachuun cubbuu keenya beekuu irraa jalqaba. Itti aansuun, of gad-deebisuudhaan cubbuu kee bariitii gara Waaqayyoo kotu (Isaiah 57:15) cubbuu dhiisuudhaafis murteessi. “Namni garaa isaatti amanee qajeelaa ta’a , afaan isaatiinis beeksisee ni fayya.” (Roomaa 10:10).
Qalbii diddiirachuun amantiidhaan raawwatama, keessummattuu, du’aa arsaa ta’uu Yesus fi du’aa kaafamuun dinqii akka inni fayyisaa kee ta’uuf isa dandeessisa. “ … Yesus gooftaa akka ta’e afaan keetiin yoo beeksifte Waaqayyoo du’aa akka isa kaase immoo garaa keetti yoo amante fayyina bara baraa ni argatta” (Roomaa 10:9). Keeyyattoonni heedduun gara biraa barbaachisummaa amantii ni dubbatu fakkenyaaf Yohaannis 20:27; Hojii Ergamootaa 16:31; Galaatiyaa 2:16; 3:11, 26; fi Efeesoon 2:8.
Waaqayyoon duratti sirrii ta’aun dhimma waanta Waaqayyo bake kee hojjeteef deebii laattu irratti. Fayyisaa erge, cubbuu kee sirraa fuuchuudhaaf aarsaa dhiyeesse. (John 1:29), abdiis siif late: “Maqaa gooftaa kan waammatu hundinuu immoo ni oola” (Hojii Ergamootaa 2:21).
Cubbuudhaaf agarsiisi gaariin qalbii diddiirranna fakkeenya ilma isa badee sana (Luuqaas 15:11-32). Ilmichi inni quxisuun kennaa abbaa isaa cubbuu nama qaanessuutti balleesse (lakkoofsa 13). Balleessaa isaa yeroo bare, gara manaatti deebi’uu murteesse (lakkoofsa 18). Lammee illee akka ilmaatti akka hin fudhatamne yaade (lakkoofsa 19). Garuu inni sirrii hin turre. Abbaan isa fincilee deebi’ee isa duraa caalaa jaallata (lakkoofsa 20). Hunduu ni dhiifameef, gammachuunis itti fufe (lakkoofsa 24). Waaqayyo abdii isaa eeguudhaan gaariidha, adbii araara argachuu dabalatee. “Waaqayyo warra garaan isaanii cabetti dhi’oo dha warra yaadni isaanii caccabee bullaa’es ni fayyisa” ” (Faarsaa 34:18).
Waaqayyoon duratti sirrii ta’uu yoo barbaadde, kadhannaan salphaan kunooti. Yaadadhau, kadhannaa kana jechuun yookiin kadhaannaa gosti kami iyyuu si hin fayyisu. Yesus Kiristoos duwwaatti amanuutu cubbuu irraa si fayyisa. Kadhatni kun salphaadhumatti karaa ati amantii kee Waaqayyo irratti qabdu itti agarsiiftu fi fayyina siif qopheessuu isattii isa galateeffattudha. “Waaqayyo, ani sirratti akkan cubbuu hojjedhe fi adabbiin akka naaf ta’u nan beeka. Garuu Yesus Kiristoos adabbii anaaf ta’u fudhateera kanaaf karaa isatti amanuutiin araara argachuu nan danda’a. Fayyinaaf amantii koo sirrattan kaa’adha. Ayyaana kee fi araara kee dinqisiisaadhaaf sin galateeffadha – kennaa jireenya barabaraatiif! Ameen!”
Sababa waantota bakka kanatti dubbisteef Kiristoosiif waanta murteeffatte qabdaa? kana taanaan, maaloo, kolbaa isa “An har’a Kiristoosiin simadheerra” jedhu tuqi.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Waaqayyoon duratti akkamittan sirrii ta’aa?


text:
Sirna Gadaa
Sirna Gadaa sirna ittiin bulmataa Oromoo ti. Gadaan jaarmayaa umurii fi dhalootan ijaarame yoo ta'u sirna bulchiinsaa diimokiraatawaadha. Gadaan sirna ittiin siyaasni, dinagdeenii fi hawaasummaan ummata Oromoo ittiin murteeffamu, kan miseensi sabichaa mirgaa fi dirqama isaa beekee ittiin walii galuu fi tokkummaan ittiin waliin jiraatudha. Sirni Gadaa diimookraatawaa ta’uu isaa beektoonni seenaa fi saayinsii hawaasaa hedduun mirkaneessanii jiru.
Contents
- 1 Sadarkaa Gadaa
- 2 Gogeessa Gadaa
- 3 Duula Bilisummaa Sirna Gadaa Jalatti
- 4 Wabii
Sadarkaa Gadaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Akkaataa waggaa dhalootaatiin gurmuu ykn murni ilmaan kormaa tartiibaan keessa dabran sadarkaa Gadaa jedhama. Sadarkaan Gadaa tokko waggaa saddeet qaba. Waggaa saddeet saddeettan kanaan namni Oromoo hamma gaafa dulloomee du'utti hawaasa keessatti bakkaafi qoodama dalagaa qabaata. Sadarkaaleen Gadaa ilmaan kormaa keessa dabran bakka gariitti amala addaa yoo qabaatanillee waliigalatti akka armaa gadiitti keenya.
- Dabballooma (waggaa 0-8)
- Gaammoma (waggaa 9- 16)
- Dargaggooma (waggaa 17- 24)
- Kuusoma (waggaa 25- 32)
- Raaboma (waggaa 33 - 40)
- Gadooma (waggaa 41- 48)
- Yubooma (waggaa 49- 56)
Dabballee (Ganna 0-8)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Dabballeen sadarkaan daa’immaaniiti, da'imman umurii 0-8 qaban Dabballee jedhamu. Riifeensi mataa mucaa sadarkaa Dabballee hin haadamu, guduruu guddifata. Akkasumas Dabballeen maqaa kan argatu yeroo sadarkaa kana huluuqe, amma sanatti maqaa manaatin waamama (fakk. Jaldeessoo, Qamalee kkf.). Warri isaanii horii aannanii kan hin qabaane yoo ta’an gosatu annan kennaf. Wa’ee safuu bu’uuraa baratu, fkn kan akka gadhee fi gaarii, firaa fi diina addaan baasuu baratu. Galgala galgala himtee (myth), taba hiibboo fi seenaa akaakayuu fi abbaabileetuu itti himama.
Ittimakoo (Gaammee Didiqqaa) (Ganna 8-16)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Mucaa sadarkaa Dabballeerraa rifeensi mataa haadamee, firri waamamee ayyaani guddaan godhamme, kennaan goromsa tokkoo (Gubbisa) erga godhameefii booda gara Sadarkaa Gadaa Ittimakootti (Gaammee Didiqqaa) ce’a. Kana jechaan Hammachiifamee maqaan baafama. Guyyaa hammachiisaa kanaa eegalee maqaa kanaan beekama. Ijooleen Sadarkaa Ittimakoo seenan bara afur booda gaammee haaddatanii, Roggee filatanii, jabii tiksuu, bishaan daakuu, farada gulufuu, sirba sirbuu fi geerarsa geeraruu baratu. Hidda saynii yoo xinaate amma mana kudhatokkoo beekuu qabu. Hojii tiiksaa, qonnaa fi adamoo, morkii ispoortii akkasumas warri durbaa hojjii jirbii fo’uu baratu. Wa’ee siyaasa (mirgaa fi dirqamaa, seeraa) fi hawaasummaa baratu.
Ayyaana ijoolee ykn guyyaa kabaja ijoolee (ayyaana taaboree), obbolaa fi hiriyaa ofii wajjin ayyaaneffatu. Guyyaa taaboree ijooleen bixxillee nyataa, farsoo dhugaa, sirbaa gammachuudhan dabarsu. Yeroo gaammee haadattanu goromsi tokko dhuunfaatti nikeenamaaf. Karaa uumatiin waggaa 16tti ijoolen areeda fi guntuta baasu, sagaleen isaanii ni jijjiirama. Haaluma kanaan qoodni fi itti-gaafatumman isaanis ni jijjirama jechaadha.
Foollee (Gaammee Guguddaa) (Ganna 16-24)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Gaammee Didiqqaan Ukkee ykn Unkee jala ba'uudhan gara sadarkaa Foolleetti ce'u. Godoon Ukee ida ijaaramee booda isa keessatti haati gurbichaa waan barbaachisaa ta’an hundaa (fkn Coqorsa kichuu miila isaa irratti hirreeffachuu, bixxillee sagal caccabsuudhan itittuu fi aannan itti dhibaasuudhaan) erga qopheessitee booda hiriyoonni isaa bakka argamanitti eebiftee sirni ayyaanaa sirbaan calqabama. Sirbuma kana keessa gurbichi godoo cabsee karaa boroo keessaan baha. Sana booda ijoolleen maaliif godoo keenya keessa bahe jedhanii dhaanuuf itti fiigu. Innis arreedee ykn dhaadachuudhan harkaa baha, ukee cabsee bahe jedhama. Ijoollummaa keessaa bahe jechuudha. Ciisa ijoolleetii baheetu mana jala buluu eegala. Ayyaani ukee kun yeroo gannaa rawwatama. Namni ukkee bahe birraa masqalarratti Giifatoo sirbee horii fudhata. Achumaan Foollee sirbuu itti fufa.
Dardaroonni sadarkaa Gadaa Foollee keessa jiran adamoo adamsuu (bineensi akka horii hin nyaane ittisuu) akkasumas barumsa waraanaa fi ispoortii kkf. baratu, biyya irra deemudhaan sirbaa, foolisaa sabaan wal baru.
Yeroo buttaan qalamu foolleetu korma kuffisee qaba. Cinaacha korma buttaa akkuma jirutti foolleetu fudhata. Foolleen foon buttaa akka leencaattii wal harkatti ciree nyaata. Yoo sirni buttaa jalate (seera irraa gore) foolleen korma hin kuffisu, foonis hin nyaadhu jechuuf mirga qaba (fkn namichi buttaa qaluu fedhe nama seera cabsee yoo ta’e). Foollee malee immoo buttaan hin qalamu. Foolleen seera malee nama hin sodaatu, waan jedhuu fedhe, saalfii tokko malee sirbaan ibsa. Foollisaa, yoo fedhe abbaa Gadaa ni faarsa (seera tolchuu irrati jabaa yoo ta’e) ykn ni abaara (seera yoo cabse). Dhiisi jedhama malee hin adabamu.
Sadarkaa Gadaa Foollee keessati dargagoon siritti biyyas walis baru (hiriyumaadhan wajjin deemu). Booranatti, jalqabaaf koree hayyuu hiriyaa jedhamu namoota jaha kan of keessaa qabu ofuma isaaniitii filatu. Akkuma sadarkaa Gadaa Ittimakkootii Foolee gidduutis walmorkiin jiru kanuma qaamaa (ispoorti fi dandeetti adamoo kkf.) qofaadha. Yeroo isaanii isa irra caalaa waan wajjin dabarsaniif sirriiti wal beeku. Dur Foolleen yeroo ajjeesu hin gaafatamu, du’us gumaa seeraan hin qabu jedhama.
Qondaala (Kuusaa) (Ganna 24-32)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Dursee galmi (masari) guddaan gosa gosatti erga ijaaramee booda hayyoota (koree) Gadaa sadarkaa kanaa hoogganuutu filatama. Alaabaa mallattoo Kuusaa (diimaa adii) kan ta’e erga dhaabatanii booda sirba Xunnee (kan umurii isaanii) fi sirba ce’umsaa Mokkee jedhamu sirbu. Abbootiin ijoolee kanaa (sadarkaa Gadaa Yuuba 3ffaa keesa kan jiranu), bakka faajjiin isaanii itti dhabatte irraa jalqabuudhan sirba Mokkeetiin haadha manaa ofii (haadha ijoolee kuusaa) faarsaa gara bosonaa deemanii damee muka mi’eessaa kan baala qabu muratanii qabatanii deebi’u. Baala mi’eesaa karraatii suuqu. Haadhotiin ammoo bishaan aannaniin makaniii gabatee guutuu dhiyyeesu. Abbootiin ijoolee bishaan aannanii kanaan rifeensa mataa ijoolee ofii laaffisanii irraa erga haadanii booda morma irraati callee godhuuf.
Kanati aansee saan eelmamtu tokko jabbii ishii waliin badhaasa kan godhameef fudhatee hiriyyoota ofii wajjin torban lamaaf bakka tokkooti ulma galu. Haadhoonni isaanii achitti Galaa aannan fiduuf. Garuu ijoolleedhaan wal hin arganu. Galaa yeroo kennanu maqaa ilma ofii otoo hin ta'in maqaa gosaa ofiitti waamuu. Torban lama booda wayyaa aadaa ufatanii Liichoo bokkuu xiqqoon itti hidhamee qabatanii galama ulmaa keessaa bahu. Horii badhaasaan fudhatan sana horii warra ofiitti dabalatu. Kana booda ulmaa bahe jedhama. Ayyaani kun boorana keessati Ayyaana Godiyyaa jedhama. Jarreen kun Foollee sirbaa horii sanbi kennuuf qalachaa nyaachaa, bineensaa fi diina adamsaa bara saddeetif wal-faana turu.
Raabaa (Raabaa Doorii) (Ganna 32-40)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Ce’umsi sadarkaa Gadaa Kuusaa iraa gara sadarkaa Gadaa Raabaatti godhamu hangas sirna guddaa hin qabu. Hayyoonni warri sadarkaa Gadaa kuusaa keessatti filataman kan du’anii fi kan dadhaboo ta’an bakka buufatamu malee akkuma jiruti itti-fufuu. Warri sadarkaa Raabaa hoogganan kun Aduulaa Raabaa jedhamuudhan beekamu Ittigaaffatumaan isaanii ini duraa waraana hoogganuu yoo ta’u yeroo nagaa immoo aadaa, seeraa fi Seenaa adda addaa baratu. Torban tokkoof jaarsolii isaan gorsan (barsiisan) wajjin ardaa-jilaatti ulma galu. Yeroo kana nama biraa waliin dubbachuun dhoowadha. Yeroo ulmaa fixanii bahan hiriyyoon isaansii damee muka daannisaa badhaasudhaan sirbaa siimatu. Isaanis kanaaf galata galfachaa daanisa sana irra dhaabatanii waliin sirbaa sirnichi xumuurama.
Sadarkaa Raabaa keessati niitii fuudhuu fi qabeenya dhuunfaa godhachuu nama irra eegama. Miseensi Aduulaa Raabaa ta’e tokkoo fuudhuu akkasumas qabeenya dhabee yoo dhabe horii shan kan kottee afuriin adeemu qabaachuu isaan irra jira. Kana guutuu baanan umrii isaa guutuu Raabaa ta’eet hafa (Gadoomuu hin danda’u jechaadha). Namni akkanaa Qolee ykn Cufattee jedhama. Cufatteen nama waan waamuu fi waan yaasu hin qabaanee dha. Cufateen hin gadoomu malee waan yakka miti (namn ofii ta’uu dadhabe biyyaafis hin ta’u jedhameetti). Sadarkan Gadaa Raabaa waggoota sadeet idda xumuurre booda Raabaa Doorii jedhama. Warra hayyuu fi Abbootii Gadaa aangoo irra jiran irraa sirriiti muuxannoo argachuu akka danda’anu walumatti waggoota 13 sadarkaa Raabaa fi Raabaa Doori keessa turu. Sana booda ni Gadoomu.
Waggaa 40tti namni tokkoo waan hundaanuu ni bilchaata (muuxxannoo fi beekumsa gahaa ni argata), kanaafuu biyya bulchuu fi ittigaafatumaa fudhachuu ni danda’a jedheeti Oromoon amana.
Gadoomaa (Luba) (Ganna 40-48)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Sadarkaa hoogganaa siyaasaa fi amantii itt ta’amu. Sadarkaan kun sirna bulchiinsa Gadaa keessatti sadarkaa murteesssaadha. Warri aangoo qabachuuf carraa qaban warra sadarkaa kuusaa, Raabaa fi Raabaa Doorii keessatti dandeetii adda addaa agarsiisudhaan morkii hedduu keessa injiffannoon darban ta’u.
Yuuba 1ffaa amma 4ffaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Jarreen kun warra umurii 48 amma 80 keessa jiranidha. Yuubni warra aangoo gadi-dhiisee sadarkaa adda addaa keessa jiru. Ittigaafatumaan isaanis, keessatuu yuubni 1ffaan akka gorsituu, seera hiiktuu fi seera murtuu ta’uun hojjata. Yuubni 4ffaan (Booranatti) immoo sadarkaa Raabaa Doorii (ijoolee ofii) wajjin seera tumuu irratti qooda qabu. Akkasumas ijooleen isaanii dorgommii (morkii) irratti injifatanii akka filatman ni gargaaru. Kana malees yuubni gosaa keessatti wa’ee araaraa fi misoomaa ilaalchisee tajaajjila guddaa biyyaaf kenna. Seerri, aadaani fi safuun akka hin badne kan to’aatu yuuba sadarkaa adda addaa keessa jiranu. Tuulama keessati Yuubni warra Ayyaantuu (Qaalluu) wajjin iccitiidhan miseensota Gadaa filanii sabatti dhiyeesu. Tuulamni jaarsolee kana Guula jedheetti waama.
Gadamoojjii (Ganna 80-88)[edit | Lakkaddaa gulaali]
Namni sadarkaa Gadamoojjii seenu umuriin isaa waggaa saddeetama tahee, nama sadarkaa gadaa darban kurnanuu seeran huluuqe tahuu qaba. Ijoolen Gadamoojjii aangoo qabatanii biyyaa bulchaa kan jiranidha. Umurii isaanii keessatti yeroo sadiif Gadaa ofii aangoo irrattii arguu warra danda’an jechuudha, kana jechaan:
- Bara dhalatan, sadarka Daballee (umurii 0-8) keessa yeroo turan ykn bara abbootiin isaanii biyya bulchaa turan
- Waggoota afurtama booda, ofii isaanitii yeroo Abbootii Gadaa ta’an (aangoo qabatani)
- Waggoota saddeettama booda yeroo ijooleen isaanii aangoo fudhatanii biyya bulchaa turan, paartiin keessa jiranu, fkn Meelbaan wayita sadaffaaf naanna’ee yeroo dhufu jechaadha.
Ce’umsa irratti sirni godhamu ni jira, sirni kun sirna Qumbii wal irraa fudhachuu jedhama, sirna ce’uumsaa ti. Sirna kana irratti xinnaa guddaa otoo hin jedhamin sabni hundaa argamuu ni danda’a. Seenan gootota kanaa ni himama, warri biyyaa waan jabaa hojjatan akka gootaati ni faarfamuu, ni kabajamuu, isaanis ni dhaadatu. Sana booda amma lubuun jiranutti ittigaafatumaa hin qabani, sabn jara kana amma lubbuun jiranitti ni kunuunsa, ni qananiinsa.
Gogeessa Gadaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Gadaan gogeessa (garee) shan kan qabu yoo ta'u isaanis shanan Gadaa Oromoo jedhamu. Gareewwan kun ganna sadeet sadeetiin aangoo wal harkaa fuudhu. Shanan Gadaa Oromoo kun bakka adda addaatti maqaa adda addaatiin beekkamuu (gabatee ilaali).
Ilmi Oromoo kamiyyuu, guyyaa itti dhalatee eegalee gogeessa shanan Gadaa keessaa tokko keessatti haammatama. Duraan dursee kan inni hammatamu, shanan Gadaa keessaa miseensa isa gaafa inni dhalatu aangoorra jirutini, kunis gogeessa abbaa isaa keessati jechuudha.
Duula Bilisummaa Sirna Gadaa Jalatti[edit | Lakkaddaa gulaali]
Keessumatti, bara 1270 (bara ka'umsa Yukuno Amlaak) irraa eegalee hanga dhumaa jaarraa 15ffaatti Oromoon dhiibbaa fi roorroo humnoota Kiristaana fi Islaamaa jala akka ture ragooleen niibsu. Roorroo kana ittisuurratti gootota fi hayyoota hedduutu wareegame, kanarraan kan ka'e sabni Oromoo walakaansaa manaa fi biyya abbaa ofii gadi-lakkisee waan qabu fudhatee gara kibbaa fi bahaatti godaane. Achiittis dhiibaan ittuma fufe. Kana booda Oromoon gara waggaa dhibba tokkootif roorroo kana ofirraa ittisuuf mala dhahaa ture, keessumaa bara Gadaa Gadawwoo Galgaloo 1470n keessa haala karaa lolaattin biyyaa ofii falmanii deebifachuuf akka toluutti of ijaaruun barbaachisaa akka ta’e amanee, hawaasa umuriin ijaaree, akka umurii isaatti dirqama itti kenne. Gadaan inni jalqabaa akka haarati waan ijaarameef "Gadaa mala haaraa baase ykn Gadaa mala-baase" jedhamee hayyootan moggaafamee, meedhicha hidhate. Maqaan Gadaa kanaa seenaa keessatti Gadaa Melbaa (Gadaa mala-baase kan jedhurraa dhufe) jedhamee beekkama.
'Bara Gadaa 'Melbaa (bara 1522-1530)
Gadaan Melbaa Oromoodhaf Gadaa isa jalqabaa miti; isa durayyuu ganna kuma caaluuf Oromoon Gadaan bulaa akka ture ragaan nijira. Gadaan Melbaa garuu uummata bara saddeet saddeettin qoodee namoota waggaa 8 olii fi 80 gad jiraniitti dirqama adda addaa kenne. Bara Gadaa kanaa Oromoon jalqabaaf Abbaa Duulattiin of ijaaree, akka kana duraa yeroodhuma ormi ittidhufu ofirraa ittisuu qofaa dhisee biyya ofii deebifachuuf jecha lafa diinnonnisaa (Habashoonni) irraa fudhatan dhaqee loluu jalqabe. Waraani Oromoo bara sanaa akka waraana qaroomeetti hiriiree loluu eegale. Gadaan Melbaa Baale deebifachuuf yeroo lolu mooticha Habashaa Faasil jedhamu ajjeese. Gadaan kun lola irratti cimaa akka ture Abbaan Baahireefaa raggaa bahee jira.
'Bara Gadaa 'Muudana (bara 1531-1538)
Melbaatti aanee kan Gadaa fudhate Muudana. Bara Muudana kana seera jajjabaa lama tumatan.
- Lubni hundi akkuma aangoo qabateen akka duulu
- Lubni hundi osoo lafa dabalee hin bilisoomsiin meedhacha akka hin hidhaanne kan jedhan ture.
Baalli kan Melba weeraruu jalqabe Muudannii dhufatee hamma qarqara laga Awaashitti irra qubatan. Barri Gadaa Muudanaa kun bara Muusliimonni Imaam Ahimadiin geggeefamanii kiristaanootaan waraanaa turani. Waraana diinoonni isaa lamaan godhaa jiran kana Oromoon faana bu’aa ture. Daareel Baates namichi jedhamu kana barreessee ture. Waan waaqni diinoota isaa lamaan wal waraansiseef, Gadaa kana waaqatu mirga muude jechuudhan Gadaa Muudanaa jedhee moggaase. Gadaa Muudanaatu dura laga Waabee ce’ee lafa qabate jedhe Abbaan Baahire.
'Bara Gadaa 'Kiilolee (bara 1539-1546)
Muudanarraa Gadaa kan fudhate Kiiloleedha. Kiiloleen duula bal’isee Dawaaroo rukutuu jalqabe. Yeroo gabaaba keessati handhuura Dawaaroo gahe. Galaawudoos mooti Habashaa waana isaa kan nama Adaal Mabraq jedhamuun hoogganamu Dawarrootti bara 1545tti erge. Waraanni Adaal Mabraq harka Oromootti baqe, inniniis lbaqatee laga Awaash ce’e. Dawaaroo kan jedhamu Arsii har’aatt akeekuun ni dandayama. Galaawudoos Islaamoota mohuu dandahullee Oromoo biyaa isaaf lolu moohuu hindandeenye.
Muudanatti aanee kan baalii fudhate Gadaa kiilolee ti. Bara Gadaa Kiilolee keessa Habashoonni gargaarsa warra Poorchugaalin, Imaam Ahimadiin bara 1543 waan ajjeesaniif qalbii tokkoon Oromorratti xiyyeefatanii meeshaa ammayyaa fi human waraanaa Awuroopparraa argataniin gargaaramuudhan Oromoo irratti duulani. Mootichi Habashaa Galaawudoos Imaam Ahimadiin erga ajjeese booda, waraana guddaa nama Adaal Mabiiraq jedhanuun hoogganamu gara Oromootti bobbaase. Gadaan Kiilolee waraana Habashaa fi Faranjii meeshaa hammayyaa akka madfii hidhate kana bara 1545 ofirraa rukutee, ajajaa waraanaa ari'ee laga Awwash ceesise. Waraani habashaa hedduun harka Gadaa Kiiloleetti baqee dhume jedhe Abbaan Baahire. Humnoota Habashaa fi Faranjii meeshaa hammayyaatti gargaaramanu waan mo’eef, Gadaa dhugaa lole, kan Lole jedhamee seenaa keessati yaadatama. Jechi "kan lole" jedhu kun bara dheerina keesa "Kiilolee" jedhamuun beekkama.
Bara Gadaa Biifolee (Bar 1547-1554)
Barri Gadaa Biifolee bara mootiin Habashaa lola warra Islaamaa waliin qabu moo'atee humna isaa mara gara Oromoo qofaatti xiyyeefate ture. Mootichi Habashaa Galaawdos, Adal Mabiraq moo’amuu dhaga’ee humna isaa walitti gurmeesee waraana Porchugaal wajjin Oromoo irratti bara 1548 duula guddaa saaqe. Gadaan Biifolee diina itti dhufe qolee, rukuutee moo’uudhan ofirraa deebise. Lafa bal’aa dabalee qabachuu dadhabus, humana guddaa kana falmee moo’ee ofirraa deebisuu waan danda’eef, waanti hojjate akka gootumaa guddaati fudhatameefii maqaa Bif-oole jedhamu akka argatu ta’e. Bif-oole jechuun odoo hin dabaliin, odoo hin hirrisin akkuma jirutti, bifuma duraan jiruun eegee dabarse jechuu dha. Jechi "Bif-oole" jedhu kun bara dheeraa keessa Biifolee jedhame. Gadaan Biifolee dangaa Oromoo eegee, dirqama ofii raawwatee aangoo Gadaa Michilleetti dabarse.
Bara Gadaa Michillee (Bara 1554-1562)
Miidhaan warra Abashaa fi Islaamaa karaa lamaan jabaatee waan dhufeef Gadaan Michillee seerota sadii baasee labsuudhan hojjaa irra oolchee ture, isaanis:
- Namni diina hinajjeefne akka hinfuune, akka rifeensa mataasaa hin aaddanne
- Namni ganna 8 oli fi 80 gadii lola keessatti qooda akka fudhatu
- Waraanni Fardaan lolu hedduun leenjifamee akka bobba’u seera jedhu, kun immoo iddoo fagoo deemee akka lolu isa taasise.
Fardaa fi gaachanaan jabaatee loluu kan jalqabe Gadaa Michilleetti. Michillee waraana Galawudos, Hamalmaaliin hogganamu waraanee moo’e, Faxagariin (Ererii fi Karrayyu) guutuummaatti harka Oromooti galche. Itti dabalees hooggani Islaamaa Amir Nuur mooticha Habashaa Galawudosiin waraanee moo’ee (ajjeesee), gammadee ayyaaneffachaa otoo jiru Michille Harariin qabate. Amir Nuur oduu kana dhaga’ee otoo inni gara Haraaritti deebi’uutti jiruu Michille bakka Tulluu Haazaaloo jedhamutti haxxee hidhatee rukute. Lola kana irratti Oromoon hedduun dhumullee waraanni Amir Nuur moo’amee harka Michilleetti baqee raawwate. Abbaan Baahire akka barreesetti Gadaan 5ffaan Missillee jedhamu biyya waraanee moo’atee idda balleesee booda loon ofii fudhatee itti gale jedha. Oromoon durii biyya waraanee waan barbaade erga godhee booda gara dhufetti deebi’aa jechuu isaattii. Seenaa Oromoo keessatti kan akka Gadaa Michillee diinota, warra habashaa (kan Porchugaalin gargaarame) akkasumas Afaar (kan Turkiin gargaarame) haleelee dangaa bal’aa bilisoomse hinjiru. Michillee jechuun, bineensa bara caamsaan hammaatee yeroo haroon qooru bakka bishaan ture keessa bahu, bineensa gurraatti hanga saree xiqoo geessu, kan waraanni hin seenne, kan nama hin soodaanne, kan nama duukaa kaattee nama ciniintu, bineensa hamtuudha. Gadaan Michillee farda luka afur qabu yaabatee gaachanaan waraana of irraa qolatee waan bakka yaade ga‘eef Gadaa Michillee jedhamee moggaafame.
Gadaa Harmufaa fi Gadaa Hambisaa (Bar 1563-1570)
Gadaan Michillee dangaa bal’aa waan bilisoomseef dangaa bal’aa kana Gadaa tokkoon hoogganuun rakkisaa waan ta’eef Gadaan duraan Boorana fi Baarentuu irraa ijaaramee hooggana tokkoon walfaana socho’aa ture bakka lamatti qooduun dirqama ta’e.
Baarentuu Gadaa Harmufaa akkasumas Boorani Gadaa Hambisaatiin akka hoogganaman godhame. Harmufni Bageemidir rukutee gosati moggaasee of jala galche, Hambisaan immo duula guddaa mooticha habashaa Minaas Oromoo irratti bobbaase jabinaan falmee, balaa dhufu danda’u hambise. Hambisni akka Harmufaa lafa bal’aa dabalee qabachuu baatuus, kan ture akka jirutti eegee dabarsuu waan danda’eef, Gadaa Harmufaa wajjin meedhicha hidhatanii baali dabarsanii Gadaa Roobaleetti kennan.
Bara Gadaa Roobalee (Bara 1571-1578)
Gadaan kun Roobalee Baarentuu fi Roobalee Booranaati. Roobaleen lachuu wal gargaarudhaan Bagamdir fi Wallootti duula guddaa bananii (keessatuu Roobalee inni Booranaa Amaaroota hallayyaa fi holqatti naquudhan) dangaa biyyaa ballisuu danda’anii turan. Wa’ee Gadaa Roobalee Abbaan Baahire akkas jedha, waggaa saddeet booda kan bakka Harmuufaa qabate Roobaleen ilma Gadaa Muudanaati, isa kan Shawaa balleessee Gojjaamin rukutee, nama aangoo cimaa qabu Azmaachi Zari Yohannis ajjeese jedhe.
Bara Gadaa Birmajii (Bara 1579-1586)
Gadaan kun Birmajii Baarentuu fi Birmajii Booranaa ti. Gadaan Birmajii Baarentuu habashaa Kaabaa akka malee muddee qabuudhan, Dambiyaa rukutee Abooli fi Baahera Nagaash yeroo ajjeesu, Gadaan Birmajii inni Booranaa maqaa Maccaa fi Tuulamaatiin ijaaramee Amaaroota bakka hundaatii ari’ee, lafa fardi isaa seenuu danda’u hundaa qabate. Amaarris gaaratti, hallayyaatti, holqatti galtee dhokatte. “Utuu gaarrii, hallayyaa fi holqi hin jiru ta’ee namni hafu hin jiru jedhe” barreessaan habashootaa Alaqaa Atsimeen.
Bara Gadaa Muul’ataa (Bara 1587-1594)
Gadaan kun Muul’ataa Baarentuu fi Muul’ataa Booranaa ti. Bara Gadaa Muul’ataa kana Walloo hedduu hinduulle. Yeroo lama qofaa Gondoritti duulee deebi’ee qubate jedhama. Muul’ataa Maccaa fi Tuulamaa garuu duulasaa itti fufee. Bifa lolaa geeddaree Amaara karaa irratti gaadee ajjeesuu jalqabe. Gaara gidduu fi saqa dhiphoo ta’an gidduutti eegee ajjeesaa, murataa ture. Bakka farda isaaf mijaa’u mara Goojjaami fi Gondor keessa gulufee, qabatee, basha’ee achi taa’e.
Barreesan yeroo sanaa Abbaa Baahire akka jedhetti, biyyi Gadaa Booranaa jalatti bule, kan hafe tokkollee hin jiru jedhe. Muul’anni baalii Gadaa Duulootti dabarsee kenne. Haala kanaan Abbootin Gadaa injiffannoo erga argatanii booda sabni Oromoo hanga sirni Nafxanyaa jaarraa 19ffaa keessa ka’uutti jaarraa lamaa ol tasgabbaa’ee Gadaa isaa kabajataa nagaadhan jiraataa ture.
Sirni Nafxanyaa kan jalqabe, Amaari Oromoo waraanuu dadhabnaan araarfachuu calqabe. Walitti makamuu (wal fuudhudhaan) uummameen kan ka’e Oromoonni Gondarii fi Goojjam keessa jiraatanu Afaani fi Amantaa ofii irraanfachuudhaan kan Amaaraa fudhatan jedhama.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Saba Oromoo fi Sirna Gadaa, dhumarratti kan baname Sadaasa 25, 2014
- Sirna Gadaa Qomoo Maccaa, dhumarratti kan baname Sadaasa 25, 2014
- Zelalem Tesfaye Sirna. Ethiopia: When the Gadaa Democracy Rules In A Federal State: Bridging Indigenous Institutions of Governance to Modern Democracy. Masters of Philosophy, University of Tromsø, 2012


text:
Seenaa 5: Jireenya Ulfaataa Taʼe Jiraachuutu Jalqabame
ADDAAMIIFI Hewwaan iddoo dhaaba ashaakiltii Eedenii erga baʼanii booda, rakkoowwan baayʼeetu isaanirra gaʼe. Waan nyaatan argachuuf baayʼee dadhabanii hojjechuu qabu turan. Naannoosaaniitti mukoota miidhagoo ija gaggaarii biqilchanii mannaa, qoraattiiwwan baayʼeetu biqiluu jalqabe. Wanti kun hundi Addaamiifi Hewwaanirra gaʼuu kan dandaʼe, Waaqayyoof abboomamuu diduusaaniifi walitti dhufeenyi isaan Waaqayyoo wajjin qaban gargar cituusaatiin kan kaʼedha.
Kana malees, Addaamiifi Hewwaanirra wanti kana caalu jechuunis, duunis irra gaʼeera. Waaqayyo, ija muka dhowwame sana yoo nyaatan akka duʼan isaan akeekkachiisuusaa yaadadhu. Kanaafuu, guyyaa ija mukaa dhowwame sanattii nyaatanii jalqabee, duʼatu isaan eeggata ture. Wanta Waaqayyo isaaniin jedhe dhaggeeffachuu diduunsaanii gowwummaa guddaa ture!
Ijoolleen Addaamiifi Hewwaan hundi kan dhalatan, erga Waaqayyo warrasaanii dhaaba Eeden keessaa baasee booda ture. Kanaafuu, ijoolleesaaniis duʼaafi dullumatu eeggata jechuudha.
Addaamiifi Hewwaan utuu Yihowaadhaaf ajajamaniiru taʼee, isaanis taʼan ijoolleensaanii gammachuudhaan jiraatu turan. Hundisaanii bara baraaf gammachuudhaan lafarra jiraachuu dandaʼu turan. Silaa namni tokkoyyuu hin dulloomu, hin dhukkubsatu, akkasumas hin duʼu ture.
Waaqayyo, namoonni bara baraaf gammachuudhaan akka jiraatan barbaada; yeroon akkasii akka dhufus waadaa galeera. Yeroo sanatti kan bareedu guutummaa lafaa qofa utuu hin taʼin, namoonni hundis guutummaatti fayyaa kan qabaatan taʼu. Namoonni hundinuu waliisaaniis taʼe, Waaqayyoo wajjin michummaa gaarii qabaatu.
Haataʼu malee, Hewwaan michuu Waaqayyoo taatee itti hin fufne. Kanaafuu, yeroo ijoollee deessetti ciniinsuunshee salphaa hin turre. Baayʼee rakkatti turte. Dhugumaaniyyuu, Yihowaadhaaf ajajamuu diduunshee, gadda guddaa irraan gaʼeera. Sitti hin fakkaatuu?
Addaamiifi Hewwaan ijoollee dhiiraafi durbaa hedduu qabu turan. Ilmisaanii inni angafni yeroo dhalatetti, Qaayin jedhanii maqaa baasaniif. Isa quxisuudhaafimmoo, Abeel jedhanii maqaa moggaasaniif. Ijoollee kanarra maaltu akka gaʼe beektaa?
Uumama 3:16-23; 4:1, 2; Mulʼata 21:3, 4.
Gaaffiiwwan
- Jireenyi Addaamiifi Hewwaan bakka dhaaba Eedenii alatti maal fakkaata ture?
- Addaamiifi Hewwaan maal taʼuu jalqaban? Maaliif?
- Ijoolleen Addaamiifi Hewwaan kan dulloomaniifi kan duʼan maaliifi?
- Addaamiifi Hewwaan Waaqayyoof utuu ajajamaniiru taʼee, jireenyisaaniis taʼe kan ijoolleesaanii maal fakkaata ture?
- Hewwaan ajajamuu diduunshee rakkina kan itti fide akkamitti?
- Maqaan ijoollee Addaamiifi Hewwaan warra jalqabaa lamaan eenyu?
- Ijoolleen fakkicharra jiran garabiraanoo eenyu faʼi?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Uumama 3:16-23 fi 4:1, 2 dubbisi.
Lafti abaaramuunshee jireenya Addaamirratti miidhaa kan geessise akkamitti? (Uma. 3:17-19; Rom. 8:20, 22)
Maqaan Hewwaan jedhu hiiknisaa “Jiraattuu” taʼuunsaa sirrii kan taʼe maaliifi? (Uma. 3:20)
Addaamiifi Hewwaan cubbuu erga hojjetanii boodallee, Yihowaan akka isaaniif yaadu kan argisiise akkamitti? (Uma. 3:7, 21)
- Mulʼata 21:3, 4 dubbisi.
“Wanti duraa” yeroo badu wanti arguuf hawwitu maalidha?


text:
Xagge 91: Yesuusi Ilaalaho Ofolle Rosiisi
LAI Yesuusi koye ofolle no. Isi Galiila yinanniwa ilaalaho, konne manna baala rosiisanni no. Isiwa gamba yite ofoltinori rosaanosiiti. Insa giddo 12 hawaariyaatesi ikkitara doodhino. Hawaariyaate Yesuusira baxxitino rosaannooti. Ati su'mansa afootto?
Mittu Simiooni Pheexiroosiiti; wolu qole rodoosi Indiriyaasiiti. Hattono roduuwa ikkitinori Yaaqoobinna Yohaannisi no. Woluno Yaaqoobi yinanni rosaanchi no; mittu qole Simiooni yinanniho. Lame hawaariyaate su'mi Yihudaati. Mittu Asqoorootu Yihudaatinna wolu Yihudi kayinni Taadiyoosi yinanniho. Wolootu qolte, Filiphphoosinna Naatinaeeli (wolu su'misi Bertelemewoosi) yinannireeti; Maatewoosinna Toomaasi yinannirino no.
Yesuusi Samaariyunni higi gedensaanni, ‘Iimi mangiste daggaraati’ yaanni farci'ra hanafi. Hatti mangiste maatiro afootto? Umosi dandiino Maganu gashshooteeti. Tenne mangiste nugusi Yesuusaati. Isi iima hee're gashshanno; qoleno uullate keere abbanno. Maganu mangiste wo'ma uulla biifado gannate assitanno.
Yesuusi koye mangistennire mannaho rosiisanni no. Togo yee kulanni noonsa: ‘Togo yitine huuccidhe: Iima hee'ratto Annanke, su'mikki maassamo. Mangistekki daggo. Fajjokki iima ikkitanni noonte gede, uullano ikkito.’ Duuchchu manni tenne huuccatto ‘Mootichchu Huuccattooti’ yaanno. Wolu manni qole, ‘Abbaataachchinote’ yaanno. Ati tenne huuccatto gudisse assite afatto?
Yesuusi mannootu mimmitu ledo hiitto ikkite hee'ra hasiissannonsarono rosiisanni no. Togo yiinsa: ‘Mannu assa'nera hasidhinannire ki'neno assensa.’ Atera mannu danchare assannohe wote tashshi diyaannohe? Konni daafira Yesuusi hatto yiinohu, ninkeno wolu mannira danchare assa hasiissannonketa rosiisateeti. Baalunku manni hatto assanno yannara gannate ikkitanno uullara hee'ra hagiirsiissannota di''ikkitanno?
Maatewoosi fooliishsho 5 kayise 7; 10:1-4.
Xa'muwa
- Misilete aana, Yesuusi hiikko ofolle rosiisanni no? Isiwa gamba yite ofolte noori ayeooti?
- Tonaalame hawaariyaate su'mi ayeeti?
- Yesuusi mannaho kuli Mangiste maati?
- Yesuusi mannu mayyee huucci'ranno gede rosiisino?
- Yesuusi mannu mimmitu ledo hee'ra hasiissannonsa gara rosiisanni mayyii?
Wole xa'muwa
- Maatewoosi 5:1-12 nabbawi.
Ayyaanaamittete hasattonkera baqqi yinoommore ikkanke hiittoonni leellisha dandiineemmo? (Maat. 5:3; Ro. 10:13-15; 1 Xim. 4:13, 15, 16)
- Maatewoosi 5:21-26 nabbawi.
Roduuwinke ledo noonke fiixoomi Yihowa ledo noonke fiixooma kisannota, Maatewoosi 5:23, 24 luphphi assite leellishshannohu hiittoonniiti? (Maat. 6:14, 15; Far. 133:1; Qol. 3:13; 1 Yo. 4:20)
- Maatewoosi 6:1-8 nabbawi.
Kiristaanu fafa hasiissannonsahu mitu mitu meessaneeto keereensate gari hiikkonneeti? (Luq. 18:11, 12; 1 Qor. 4:6, 7; 2 Qor. 9:7)
- Maatewoosi 6:25-34 nabbawi.
Maalaamittete hasattonkera Yihowa addaxxa lainohunni, Yesuusi mayyee rosiisino? (Wol. 16:4; Far. 37:25; Fil. 4:6)
- Maatewoosi 7:1-11 nabbawi.
Maatewoosi 7:5 aana noohu xawe leellanno lawishshi maa rosiisannonke? (Law. 26:12; Ro. 2:1; 14:10; Ya. 4:11, 12)


text:
OPDOn Biyya Alaatti Mormiin Ishee Muudatu Itti Fufee Jira
Eddoo Addaa Addaatti Hiriira-mormiitifi Gaffilee akka OPDOtti Deebisuu Hindandeenyen Dhiphachaa Jirti
Gurraandhala 10, 2015
OPDOn biyyaa addaa addaatti mormiin ishe muuddata jira. Haaluma kanaan magaala Stockholm/Sweden irratti gaafa Guraandhala 7, 2015 gaaffileen dantaa Oromoo kallattidhaan ilaalatan heddu kaan gaafataman yoota’u ergamaan OPDO, Dhaaba Dabalee akka OPDOti hanqni akka jiru ammanuuf dirqamuus deebi sirri itti kennu hindandeenye, silaays akka deebsu hindandeenye beekamaadha. Gaaffileen dhiyaatan dhimoota akka: Maqaa investmantiitin badiin oromoo irra gahaa jiru, Aangoo OPDO kan TPLFn danga’e ta’u isaa, Dhimma Finfinnee fi rakko oromoo, Ugguramuu guddina Afaan Oromoo fi aarti, Ugguramuu bilisummaa amantiilee fi miidiyaa (media) fii Rakkoolee daangaa Oromiyaa irratti kalattiidhan kan xiyyefatan ture. Gaaffilee ka’an keessa hangi tokko kan armaan gadi kana:
- Oromiyaa misomsaa jirraa jechaa nama biyyaa ala jiru afaanfajjesuuf odeessa jirtu. Ilmaan oromoo tiif garu mana hidhaa babaldhisaa jirtu. Kuni misomaa?
- Oromoon eddoo baayyedha (Finfinnee, Harargee, Baalee kkf) buqa’a jira. Keessumattu Oromiyaa bahaa irratti humni mootummaan qawwee hindhachiise ilmaan oromoo ajjeesaa lafaa fi qabeenya irraa saama jira. Issin warri OPDO maal eegdu yeroo ummanni dhumu kana? Yoo qawwee dhabdaan seerri jira jettan kuni ho maaf badii kana ittisuu dadhabe?
- Maqaa investmentitin ilmaan oromoo manca’a fi baqataa jira, nannoon summidhaan badaa jira. Badii kanaatti OPDOn itti hingaafatamtu?
- Finfinneen Magalaa gudditti Africa oso ta’eyyu maalif bulchiinsa Oromiyaa jalatti hingallee?
- Afaan Oromoo guddisne jettu, garu Afaan Oromoo maalif hanga amma afaan federalaa gochuu dadhabdan?
- Ijjoollee oromoo harka qullaa ba’ani mirga isaani waanta gaafataniif qofa, waraana Agazitiin rasaasan dhumuun isaani isin warraa OPDO hingaddisiisu?
- Biyyaa bulchaa fi misomsaa jirraa jettu, garuu akkuma OPDOtti amata 20 oliif ilmaan oromoo sadarkaa angoo murteessa ta’an kan akka muumchaa minsteeraa, minsteera dhimma alaa kkf qabachuu hindandeeny. Kanaafu OPDOn biyyaa bulcha hinjirtu. Hanga yoom akanatti itti fuftu?
- Minsteera ittisaa keessa ilmaan oromo sadarkaa olaanatti akka hinguddanne ugguramani, sadarkka gadi aanatti qabamani jiraachun isaani kun akka OPDOtti maaltu isinitti dhagayama? Hangaa yoomitti ofifis sodaachaa ummataas ficisisaa jiraattu?
- Dimookraasi guddisaa jirra jettu, gamaa biraatin ammoo dhaabolee akka OFC (oromo federalist congress) akka dorgomee hininjifanne ugguraa jirtu. Ilmaan oromoo barumsaa ga’a qaban kara OFC dorgomaani akka hininjifanne gochuun kun dimookirasii dagaagsudha?
- Ilmaan muslima waanuma mirgaa amantaa isaanii gaafataniif qofa ajjeefamun kuni maali?
- Hawaasa oromoo dubbifna jechaa biyya alaa keessa deema jirtu. Garuu bakka hundatti oromoota osoo hinta’in saba biraatu isin simachaa jira. Walga’i keessan Tigrootatu hordofa jira. Kuni isiin hinqaanessu?
Deeggartootni OPDO/TPLF tokko tokko OPDO dhaf harka dhau’uf kan argamani turan carraa akka hinargannee waan ta’ef akkasumaas gaffilee armaan olii kanneen yeroo dhagayaan sodaatani osoo yaada deegarsaa hinkennin bahuuf dirqamanii jiru.
MN Oromos attack Abba Duulaa at a restaurant, Minnesota
Frankfurt, Germany
TVOMT: Boobbaan Mootummaa Wayyaanee Salphinaan Xumuramte!


text:
VIEWS: 165 PAGES: 2 CATEGORY: Religion and Spirituality POSTED ON: 12/10/2008
Siif Garuu Jireenyi Jira! Jireenyi namaa isa isa jiraachisuttii adda banaan miidhamaadha. Jireenyi akkasii jireenya du'aa fi du'attis adeemaa jiru dha. Sababni du'ichaa garuu sababa namni kun cubbuu qabuuf qofa otuu hin taane sababa qalbii hin diddiiranneefi! Dhugaadha, cubbuun summii du'aati. Jireenyi cubbuu dhaan summaa'e immoo yoo gola araaraatti ol gale malee iddoo boqonnaa fi nagaa bara baraa gahuu hin danda'u. Mee asumattuu gaffiin si gaafadhaa. Ati araarri Waaqayyoo akka si barbaachisu beektaa? Araaras argachuu ni feetaa? yoo dhuguma akka si barbaachisu hubatte taateef, akkas jedhi, "Yaa Waaqayyo araara keen barbaada. Ana nama cubbuu baay'ee qabu kanatti araarami." Namni yoo araara Waaqayyoo argate malee gammachuu bara baraa hirmaachuu hin danda'u. Ulaan gola araaraatti galchu immoo garaa gaabbiin guuteen qalbii ofii jijjiirrachuu dha. Macaafni Qulqulluun, "Egaa yaada garaa keessanii geddaradhaa, inni cubbuu keessan akka isiniif haxaa'utti gara Waaqayyootti deebi'aa. Waaqayyo yeroo itti hafuurri keessan haareffamu akka isiniif fiduuf, ...deebi'aa!" jedha (Hojii Ergamootaa 3:19-20). Yaa obboleessa/obboleettii koo, Waaqayyo, "...Lubbuun cubbuu hojjettu haa duutu!"jedhee kanaan dura dubbateera(Hisqeel 18:4,20). Itti dabalees Macaafni Qulqulluun, "hundinuu [siinis dabalatee] yakkaniiru, ulfinni Waaqayyoos itti hir'ateera....beenyaan nama cubbuu hojjetuu [immoo]du'a[Waaqayyottii gargar bahuu dha]; Kennaan Waaqayyoo inni Kiristos Yesus Gooftaa keenyaa Wajjin tola [naaf ta'aa ykn hojii ofii malee] kennamu garuu jireenya bara baraati!" jedha (Romaa 3:23 fi 6:23). Jireenyi namaaf kennamu Waaqayyo biraa qophaa'aa dha; garuu Yesuusii Wajjini! Namni Yesusiin simatu jireenya fudhata! Isa diduun garuu du'a ofitti murteessuu dha. Yaa michuu koo, ati du'a moo jireenya feetaa? Gammachuu moo gadda? yks Isa si Jaallatuu wajjin jiraachuu moo isa si jibbu harkatti yeroo hundaa dhiphachuu? Seexanni si jibba. Waaqayyo immoo si Jaalata! Amuma har'aatti iyyuu Waaqayyo 2 harka isaa bal'isee jaalala isaa isa dinqisiisaa sitti argisiisuuf si eega. Maaloo ariifadhu. Maaloo isa hin didin! Garaa kees isatti hin jabeessin! Waaqayyo siif in oo'a. Inni badiisa kee gonkumaa hin fedhu! Abbaa fi michuu bara baraa siif ta'uu barbaada. Dubbiin isaa,"Namni ilma Waaqayyoo qabaatu jireenya qaba; namni ilma Waaqayyoo hin qabaanne jireenya hin qabu" nuun jedha(1Yoh. 5:12). Yaa obboleessa/obboleettii koo, tarii ati, "Ani nama hojii gaarii fi amala gaarii qabaachuun beekamu; nama namootni jaalatanii fi kabajan ..." jettee cubbuu of irraa dhabda ta'a. Hojii fi amalli gaariin ba'eessa. Haata'u iyyuu malee dubbiin Waaqayyoo waan siin jedhu dhaga'i, "Cubbuu hin qabnu yoo jenne of in sossobna; dhugaanis nu keessa hin jiru. Cubbuu keenya yoo isatti himanne, inni amanamaa fi qajeelaa waan ta'eef, cubbuu keenya nuuf in dhiisa, jal'ina keenya hundumaattiis nu qulleessa."(1Yoh.1: 8-9). Tarii immoo, "Ani cubbuun koo baay'ee dha; hammina baay'ees ija jabinaan godheera....kanaafuu Waaqayyo anaan cubbuu koo waan naaf 3 1 dhiisuu danda'u natti hin fakkaatu" jetta ta'a. Kana irraa kan ka'es, jireenya keessa turtee fi ammuma iyyuu keessa jirtu ilaaltee, abdii kutatta ta'a. Siinis Waaqayyo akkas siin jedha, ''Ani du'a namaatti hin gammadu, kanaaf Yaada garaa keessanii geddaradhaatii jiraadhaa!"(Hisq. 18:32). Itti dabalees, Macaafni qulqulluun, "Dhiigni ilma isaa [Ilma Waaqayyoo] cubbuu hundumaattii nu qulleessa"(1Yoh. 1:7)"... Dhiigni Kirstoos isa hafuura bara baraatiin, aarsaa mudaa hin qabne godhee, ofii isaa Waaqayyoof dhiyeessee immoo, isin hojii isa du'atti geessu dhiiftanii, Waaqayyo isa jiraataa dhaaf hojjettoota akka taataniif, ammam guddaa caalchisee yaada garaa keessanii haa qulleessu ree?" jedha (Ibiro. 9:14). Egaa, yaa michuu koo, wanti sirraa eegamu Gooftaa Yesus isa si jaallatutti amanuu fi fayyisaa jireenya kee gootee fudhachuu dha. Inni immoo Yeggusii jalqabee burqaa nagaa fi gammachuu ta'ee si keessa jiraachuu fi si geggeessuu jalqabaa. Mee egaa amma yoo, 'Araara Waaqayyoo argadhee jiraachuun barbaada' jetteef, garaa guutuu amantii dhaan akkas jedhii kadhadhu. "Yaa Gooftaa Yesus, sagalee fayyinaa isa ani dhaga'aa jiru kanaaf siif haa galatu. Atis anaaf dhimmitee guyyaa har'aa carraa jireenya filachuu waan anaaf laatteef ulfinni siif haa ta'u. Cubbuu ani ammaan dura godhe hundumaatiif dhiigni kee inni waa'ee koof dhangala'e qoricha ta'ee waan na fayisuuf sin galateeffadha. Kunoo ani yeroo ammaa kanaa jalqabee jireenya koo sitti kennadheera. Cubbuu koo hundaattii qulleessitee eebba gammachuu bara baraa akka na hirmaachiftun barbaada. Ana irratti mootee geggeessaa yeroo hundaa akka anaaf taatu nan fedha. Har'aa jalqabee anaaf Gooftaan koo si'i. Maqaa koo galmee jiraattotaa keessatti anaaf barreessi. Waan na simachuun sitti toleef galatoomi. Ameen!" Waamicha Waaqayyootiif ulfina laattee, Kadhata kana garaa guutuun kadhatte taanaan, ati ammaa jalqabdee mucaa Waaqayyoo taateetta. Abdii fi eebba warri Gooftaatti amanan qaban irraas hirmaattuu dha. Kanaaf Jireenya haaraa argatte kana yeroo hundaa Waaqayyoon Kadhachuu, Macaafa Qulqulluu dubbisuu fi amantootaa wajjin tokkummaa godhachuu dhaan eeggadhu. Waaqayyo si haa eebbisu! Gaaffii ykn yaada yoo qabaatte teessoo kanatti fufee jiruun nu qunnami: Teklu T. Guta The Word-the Blood-the Spirit Siif Garuu JIREENYI JIRA! T-12 PO Box 4003 (Finfinne) E-mail: tekluwbs@yahoo.com 4 5


text:
Godina Booranaa
Booranni godiina Oromiyaa keessa jiran keessaa tokko dha. Laftii Booranaa kibbaan Keeniyaan, dhihaan Saba, Sabotta fi Ummatta kibban, kaabaan Baalen (Booranaa fi Baale jiddu Laga Gannaalee Doriya ttu ce'a), bahaan immo Sumaaleen dangeffamtee argamti. Bakki dheeraan lafa Booranaa keessatti argamu Gaara Dara Xiniro tti. Aanolee Booranaa gugguddoon Moyyaalee, Nageellee Booranaa, Yaaballoo fi Bulee Horaa jedhamu.
Rakkoon qilleensa gogaa Boorana kan bara 2006 wal-dhabi Booranaa fi Gujii Caamsaa 22, 2006GC jaqabe akka gudattu sababa ta'ee ture. Torbaan tokkon dudduba immo waranni ka'e ergaa guyya 10 wal hadhanii booda, jaarroleen adda waraana qabbaneessuu danda'aniru. Haa ta'u malee waraana suni qofaan namni 100 hanga 150 ta'anii du'anni, kumii isaani immo bakka isaani irra baqataniru.
Bara dhuma 2005, barreeffama Abbaa Taayitaa Bunaa fi Shaayii Itoophiyaairratti hundeffame Abbaa Taayitaa Istaatistiksii Itoophiyaa(CSA) akka gabaasetti toniin buna 13,533 kan ta'u zonii kanatti akka biqila. Kuni immo ba'ii Oromoffi parsentii 11.8% yoo ta'u, bayyi biyyaffi (Itoophiyaa)f immo parsentii 6.0% ta'a. Booranni bakka warqee oomishamu sadii qaba: kunnis - Kibra Mangisti (Warqee), Laga Dambii(warqiiee) fi Kenticha(Tantalum) kan Shaakkisoo tti dhihattu dha.
Gabaasa Booranaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Akka Abbaa Taayitaa Istaatistiksii Itoophiyaatti, bayyinni ummata Booranaa 2,019,383 yoo ta'u kana keessaa 1,025,393 dhiraa fi 993,990 immoo dubartii dha. Ummatni 234,391 yokaan parsentiin 11.6% aanaa guggudatti yokan magaalaatti galu. Tilmama lafa ballina 95,740.23 square kilometers qabu kessatti ummatti borana tuuta'insa namaa isquweer kiilometirii tokkotti nama 21.09 qaba.
Akka Meemoraandamii Baankii Addunyaa Caamsaa 24, 2004tti parsentiin ummatta 4% elektiriikii fayyadama, akkasumas zoniin kuni karaa konkolatta road density 27.5 kilometers per 1000 square kilometers. Avireejjiin abbaa manaa badiyyaa tokko hektara 0.5 lafa fi horii 0.6 qaba. Parsentiin 14.4% ummatta hojii qotee bulaa hin ta'iniin bula. Parsentiin 53% ijollee mana barumsaa sadarka tokkoffa kessatti argaman yoo ta'an 9% immo mana barumsa sadarka lammaffatti argamu. Parsentiin 35% zonii Booranaa busaaf kan saaxilamee yoo ta'u tokkollen tisiisa tsetse fly jedhamtuun carraa qabamuu hin qabu. Memoraandamiin godina kana carra haala qillensa gogaa 410 kennafi.
Godinni Booranaa bara 2004tti Ministeera Qonnaa fi Misooma Baadiyyaa iin bakka fedhini ummatta biraa rakko bayyina ummatta qaban fudhachun filatamtee dha. Bara kanatti Booranni nama mana 9145 fi walii galatti nama matti hundaa irra 45,725 ta'anni fudhatterra.


text:
Addunyaa Kana Kan To’atu Eenyudha?
Maal sitti fakkaata?
Waaqayyodhaa?
Ilmaan namootaatii?
Moo qaama kan biraadha?
MACAAFNI QULQULLUUN MAAL JEDHA?
‘Guutummaan biyya lafaa harka isa hamaa jala jira.’—1 Yohannis 5:19.
“Ilmi Waaqayyo . . . hojii Seexanaa diiguudhaaf mul’ate.”—1 Yohannis 3:8.
KANA BEEKUUN FAAYIDAA MAALII SIIF ARGAMSIISA?
Rakkina addunyaarra jiruuf wanta sababii ta’e hubatta.—Mul’ata 12:12.
Sababii haalli addunyaa kun ni jijjiirama jettee amanuuf si gargaaru argatta.—1 Yohannis 2:17.
WANTA MACAAFNI QULQULLUUN JEDHUTTI AMANUU NI DANDEENYAA?
Eeyyee, yoo xinnaate sababii sadiin kan ka’e amanuu dandeenya:
Bulchiinsi Seexanaa ni balleeffama. Yihowaan, olaantummaa Seexanni ilmaan namootaarratti qabu balleessuuf murteesseera. ‘Seexana balleessuudhaaf,’ akkasumas miidhaa inni geessise hunda balleessuuf abdii kenneera.—Ibroota 2:14.
Waaqayyo, addunyaa kana akka bulchuuf Yesus Kiristosiin filateera. Yesus, Seexana isa gara jabeessaafi ofittoo yerooo ammaa addunyaa kana bulchaa jirurraa guutummaatti addadha. Waaqayyo bulchiinsa Yesus ilaalchisee abdii, “Inni isa dadhabaadhaa fi isa wanta barbaachisu dhabeef in oo’a . . . Lubbuu isaanii cunqurfamuu, humnaan irratti ka’uu jalaas in fura” jedhu kenneera.—Faarfannaa 72:13, 14.
Waaqayyo hin sobu. Macaafni Qulqulluun, ‘Waaqayyo hin sobu’ jechuudhaan ifatti dubbata. (Ibroota 6:18) Yihowaan yeroo abdii kennu wanti inni dubbate akka waan raawwatameetti lakkaa’ama! (Isaayaas 55:10, 11) “Inni hamaan biyya lafaa kana seerratus amma gad in gatama.”—Yohannis 12:31.
WANTOOTA KANARRATTI YAADI
Inni addunyaa kana bulchaa jiru erga balleeffamee booda haalli addunyaa maal fakkaata?
Macaafni Qulqulluun, gaaffii kanaaf FAARFANNAA 37:10, 11fi MUL’ATA 21:3, 4rratti deebii kenna.


text:
Viidiyoowwan JW.ORG Irra Jiran
Viidiyoowwan Weeb saayitii keenyarratti argaman mata duree mata dureedhaan ilaali. Viidiyoowwan Macaafa qulqulluurratti hundaaʼaniifi maatii, dargaggoota, akkasumas ijoollee gargaaran ilaali ykn garagalfadhu. Viidiyoowwan waaʼee dhugaa Baatota Yihowaa ibsanis ilaali. (Afaan Oromootiin yeroodhaaf hin argamu)
JIREENYA BETʼEL
Egzibiishinii Macaafa Qulqulluu Adda Taʼe
Yihowaan durii kaasee maqaa isaa namootatti beeksisaa ture. Maqaan Waaqayyoo baroota darban keessatti hiikkaawwan Macaafa Qulqulluu keessatti eegamee kan ture akkamitti?
SEERA BUʼUURAA MACAAFA QULQULLUUTIIN JIRAACHUU
Akkaataa Jireenyaa Kootti Hin Gammanne
Diimiitrii Korshunoov araada dhugaatii nama qabu ture; taʼus Macaafa Qulqulluu dubbisuu jalqabe. Jijjiirama akka godhuu fi gammadaa taʼuuf maaltu isa kakaase?
VIIDIYOOWWAN WALITTI AANSANII BAʼAN
Michuu Yihowaa Taʼi
Hatuun Sirrii Miti
Waaqayyo hannaaf ilaalcha akkamii qaba? Baʼuu 20:15 dubbisi. Viidiyicha ilaaluudhaan waaʼee Kaaleeb caalaatti baradhu.
BARREEFFAMOOTA QOPHEESSUU
Macaafa Qulqulluu Haaraa Qopheessuu
Macaafni Qulqulluun Hiika Addunyaa Haaraa akkamitti akka qophaaʼe ilaali. Bara 2013tti haaressuuf yeroon, qarshii fi carraaqqiin hammanaa maaliif barbaachise?
QOPHIIWWAN ADDA TAʼAN
Yaada Ijoo Walgaʼii Waggaa
—Onkoloolessa 2014
Keessummoonni kumaan lakkaaʼaman walgaʼii waggaa Waach Taawor Baayibil Eendi Tiraakti Soosaayitii Oov Pensilvaaniyaa 130ffaa irratti argamuuf walitti qabamanii turan. Yaada ijoo qophii waggaa 100ffaa Mootummichaa nu yaadachiisu kanaa ilaali.
QOPHIIWWAN ADDA TAʼAN
Yaada Ijoo Eebba Mana Barumsaa Giilʼaad Kutaa 137ffaa
Manni Barumsaa Giilʼaad bara 1943 kaasee namoonni fedhii qaban waaʼee Waaqayyoo dhugaa isaa akka beekan gochaa jira. Eebbaa irraa wantoota ijoo ilaali.
HOJII IJAARSAA
Gabaasa Haaraa Waaʼee Waarwiik #2
Namoonni hedduun iddoo fagoodhaa dhufanii waajjira muummee Dhugaa Baatota Yihowaa fedhaan wal faana ijaaraa jiru.
HOJII IJAARSAA
Dhugaa Baatota Yihowaa
—Daangaa Malee Ijaaruu
Dhugaa Baatonni Yihowaa daangaan, aadaanii fi afaan utuu isaan hin daangessin galmawwan mootummaa fi gamoowwan Yihowaaf ulfina fidan kaan ijaaru.
HAWAASA GARGAARUU
Lolaa Cimaa Filippiinsiin Mudate
—Amantiin Diinummaa Moʼe
Yeroo lolaa cimaan Suupper Taayifuun Haaʼiyaan jedhamu Filippiinsi mudatetti wanta taʼe namoonni irraa oolan ni dubbatu


text:
SHaahuwaa 3: Gibxxe Aylletettaappe Kiyoosappe Biidi Israa'eele Koyro Kawuwaa Gakkanaashin
Muusee Israa'eeleta Gibxxe aylletettaappe kessidi, Xoossay etau ba higgiyaa immidosaa, Siina Deriyaa gakkanaashin kaalettiis. Hegaappe guyyiyan, Muusee Kanaane biittaa xomoosanaadan, 12u asata kiittiis. SHin etappe 10ti iita woriyaa ekkidi yiidosona. Eti asay Gibxxe guyye simmanau koyanaadan oottidosona. Eti ammanuwaa xayido gishshau, Xoossay Israa'eeleta 40u layttaa bazzuwan toylattanaadan oottidi qaxxayiis.
Wurssettan, Israa'eeleta kaalettidi Kanaane biitti efaanaadan Yaasu doorettiis. Eti biittaa laattanaadan maaddanau, Yihooway maalaalissiyaabaa oottiis. I Yorddaanoosa SHaafay goggiyoogaa agganaadan, Yarkko dirssaa gimbbee kunddanaadaaninne awa ayfee qammikka wullennan takkanaadan oottiis. Usuppun layttappe guyyiyan, Kanaanetu biittaa ekkidosona.
Yaasun doommidi, Israa'eeleti 356n layttaa dannatun haarettidosona. Baaraaqa, Geedoona, Yofttaaha, Samssoonanne Sameela gujjidi etappe darotubaa tamaarana. Ra'aabo, Debooro, Yaa'eelo, Uruto, Naa'oomonne Daliilo misatiya maccaasatubaakka nabbabana. SHaahuwaa HEEZZAY muleera 396n laytta taarikiyaa oyqqiis.


text:
Siyaatil
Siyaatil magaalaa naannoo qarqara garbaa jirtu yoo taatu, USA keessatti mootummmaa naannoo Waashingiten keessatti argamti. Bara 2012tii, magaalaan kun jiraattota 634,535 kan qabduu fi akkasumaas magaalaa USA ariitidhaan guddachaa jiran keessa ishii tokko. Naannoo magaalaa Siyaatil uummata miliyoona 4 ta'u kan jiraatu wayita ta'u kunis USA keessaa sadarkaa 15ffaa qabata.
Dhalattoonni Ameerikaa (Native Americans), odoo qubattooni Yuurooppi kan jalqaba hin dhufin dura, naannoon Siyaatil waggaa 4,000 ol achi jiraachaa turan. Artur A. Deenii fi gareen isaa gaafa Sadaasa 13, 1851 iddoo Alkii Pooyint jedhamu ga'an. Bara 1853, qubsumni isaanii gara iddoo amma magaalaan Siyaatil jirtu kanatti kan jijjiirrame yoo ta'u maqaa Siyaatil jedhus kennameef. Maqaan kunis kan moggaafameef nama yeroo sana gosa naannoo san turan kan Duwamish fi Suqu'amish jedhaman bulchu kan Si'aal jedhamu irraayi.


text:
WASHINGTON DC—
Yunaaytiid steetes kutaa Mizuurii magaalaa Fargusan keessatti dargaggeessa gurraachi polisii aadiin ajjefamuu isaan kan ka’e dhimmi seeraan ilaalamaa ture dhuma irratti murtiin kenne biyyatti iddoo adda ddaa keessatti hokkara hamaa hordoofsisee ture. Murtiin kenname kunis polisii ajjechaa kan rawwate irrratti himannaa dhiyeesuuf ragaan dandeesisuu qubsaan hin jiru kan jedhu ture. Namoota uummata keessaa funaanaman kanneen jiraatoota naannoo ta’an kudha lamatu akkaataa deemsa seeraa Amerikaa GRAAND JURII jedhamuun murtii kana kennaan. Namoota kana keessaa sagal Aadii sadii immooa gurraacha ta’uun ibsamee jira.
Murtiin kenname kun ilaaalcha uummata biyyatti gidduutti adda addummaa kan uume yoo ta’u rakkoo gurraachaa fi adii giddu jiruus daran hammeessee jira.Prezidaantiin Yunaaytiid steetes Baraak Obaamaan wiixata Muddee 1, bara 2014 masaraa Waayit Haawuus keessatti kaabinee isaanii hogganoota mirga sivilii fi aangawoota seera kabajsiisan wajjiin dubbatanii jiru.
Lammiwwan Amerikaa hidda dhalata Afrikaa qaban polisotaan waan irratti rawwatamuun gadduun hawaasa keessatti wal amantaa dhabiinsa hammeessee biyyatti dadhabsisaa jira jedhan prezidaant Obaamaan.
Polisoonni siviloota yeroo qunnaman walitti dhufeenya qaban kan waraabu kaameeraa kuma shantama bituuf akkasumas polisootaaf leenjii dabalataa akka argatan gochuuf mootummaan Doolaara Miliyoona hedduu akka ramadamuufis gaafatanii jiran.
Rakkoo Fargsan keessatti uumamee fi deemsa seeraa JURII kan ilaaleen ogeessa seeraa fi haayyuu waa’ee mirga dhala namaa kan ta’an Obbo Haabtaamuu Biraanuu Aweetu walin gaaffii fi deebii gaggeeffame armaa gadiitti caqasaa.
Gaaffii fi deebii arman gaditti caqasaa


text:
SEENAA Y.G(2005) | Bitootessa 1, 2015
Ummati Oromoo biyya keessaa fi alatti sagalee tokkon, diina balaaleffachaa fi falmachaa jiraachuun diina rifaasisun mamii hin qabu. Diinni yeroo dheeraaf mooraa qabsoo Oromoo diigee, umurii bittaa isaa dheereffachuuf ifaajjiin taasisie fashalee, qabsaa’oonni bakka maraa yoo xiqqaate dhimma ummata isaa fi Oromiyaa irratti wal dhaga’uu eegaluu fi tokkummaa qabatamaatti tarkaanfachaa jiraachuun, ammas diina irratti shororkaa jabaa uumuun shakkii hin qabu. Diinni gaaffii Abbaa Biyyummaa Oromoo gara dabarsuuf, addunyaa irrattillee fudhatama dhabsiisuuf, Qabsoo isaas Biyya keessaa baasanii , Ummata isaaniif jilbeenfatu qofaa ummachuuf shirri hammeenyaan guutame fashalee, Biyyuma keessaa falmaa cimaan isaan mudachuun, wayyaanoota irriiba dhawwuu irra dabree, Anga’oonni waltajjii irratti bookkisaa arraba darbaa dubbachuutti ceesisuun haqadha. Wayyaaneen akka saree maraattee sagal ciniinaa fi doorsiisaa kan jirtuuf, sochiin Biyya keessaa fi alatti jiru itti jabaachuu irraa malee, qabsoo ofii akka nuuti tuffannee qeeqa irratti baayyisaa jirrun akka hin taane ifadha.
BISHAAN KEESSA DHAABBATANII DHEEBOCHUUN, QAANIIDHA !!!!.docx


text:
Gabaasa Qeerroo Adaamaa Bitootessa 3,2015
Har’a Bitootessa 3,2015 irraa kaasee Mootummaan Wayyaanee karoora Shamarran haadhoolii godinoota Oromiyaa gandoota adda addaa irraa walitti qabuun Adaamaa galma abbaa gadaa keessatti maqaa leenjii Shamarranii jedhuun Bitootessa 3,2015 walitti qabaa jira.
Akka gabaasi Qeerroo Adaamaa irraa addeessutti ergamtooti Wayyaanee OPDO gariin kan durfamu leenjiin kun kan kaayyeffatee ka’ee fi qabxiileen marii dhihaatee jiru:-
- Bakki hundeeffama dhaaba OPDO dirree darraa otoo hin taane dirree Adeet ta’uu
- Filmaata bara kanaa gufuu tokko malee mo’achuu akka qabamuuf qoodi shamarran kennan guuddaa ta’uu.
- Waayee Master Plan Finfinnee fi gaaffii lafaa qotee bulaan kaasu seeraan waan isa gaafachiisuuf shamarran qonnaan bultoota akka gorsan.
- Magaalaa fi Baadiyyaa keessatti dargaggoonni Oromoo mootummaaf waan hin abboomamneef harmootiin ykn shamarran dargaggoota Oromoo akka gorsanii fi mootummaa irratti kaka’uu irraa akka dhaaban.
Leenjiin Haadhotii ykn Shammaranii kun Adaamaa galma Abbaa Gadaa keessatti guyyaa sadiif kan turu ta’uu gabaasi Qeerroo addeessa.
Bakka walgahii kanaatti ulaagaan shamarran baadiyyaa irraa gara leejichaa dhufan kan uffachuu qaban keessaa T-shirti mallattoo kanniisaa qabu ta’uu qaba. Kunis hirmaattota walgahichaaf raabsamee jira.


text:
Sardama Cabbiif Bu'uura
(Yeroo gannaatti lafa konkolaataa dhaaban laalchisee seera jiru "Winter Parking Basics." ka jedhu laali.)
Sardamni Cabbii Maali?
Yeroo cabbii hedduun bu'utti daandii fi bikka konkolaataa dhaaban guutummaatti haxaa'uuf jecha magaalaan Minneapolis, Sardama Cabbii labsa.
Sardama Cabbii jedhamee kan beekamu kun, seera ifatti lafa kaa'amee jiru fi gurmuu karaa haxaawaniif cabbii bu'e guutummaatti haxaa'uuf mirga kan kennu dha. Cabbii karaa irra jiru cufa haxaa'uuf akka mijeessutti konkolaataan karaa irra dhaabuun hin danda'amu.
Hubannoo dabalaa yoo feete Snow Emergency Parking Rules a lafa konkolaataa dhaabanii kan jedhu laali.
Konkolata ji’ota cabbiin bu’u keessa harkisamu irraa olchi (pdf)
Sardama Cabbii labsuuf eenyutu mirga qaba?
Akka Danbiin Magaalaa jedhutti, Ajajaan Poolisii fi Maandisi Magaalaa (Geggeessaa Hujii Uummataa) Sardama Cabbii labsuuf dirqama qabu. Erga warra dalaga irra jiran fi qondaalota nageenya uummataa eegan wajjin marihatanii booda kana tolchuuf aangoon kan isaaniiti.
Sardamni Cabbii kun yeroo (sa'a) meeqatti labsama?
Yeroo, baayyinni, dheerinni fi haalli qilleensa dhufaa jiruu erga tilmamamee booda murtiin labsii laalu fudhatama. Haa taatuu, hanga sa'a 6 w.b. tti yoo Magaalaadhaa Sardamni Cabbii hin labsamne tahe, telefoonaan tahe karaa oduu addaa addaa waan kana qorachuuf dirqamni hin jiru. Magaalaan Minneapolis sa'a 6 w. b. booda Sardama Cabbii hin labsu. Cabbiin bu'ee haalli isaa yoo feesisaa tahe, warri karaa haxaawan osoo Sardamni Cabbii illee hin labsamin galgala fi halkan san cabbii haxaa'uutti bobba'u. Haala akkanaatti, namuu ganama itti aanu fi guyyaa guutuu hanga sa'a 6 w. b. Sardamni Cabbii labsame fi hin labsamnee isaa qorachuu qabu.
Yoggaa cabbiin bu'utti guyyaa guutuu deddeebi'anii qorachuun hedduu feesisaa dha.
Yeroo tokko tokko, haalli isaa ifaa yoggaa tahutti Sardamni Cabbii guyyaa san labsamee seerri konkolaataa akkaataa itti dhaabanii galgala san yeroo 9 w. b. tii ka'ee hujii irra oola. Yeroo biraa immoo murtiin kan tahu takka tureeti.
Gaafa labsii Sardama Cabbii sa'a 6 w. b. dura bahuu hanqatutti warri karaa haxaawanii, cirracha fi ashaboo firfirsan dalaga isaanii itti haa fufan iyyuu malee uummataaf yeroo gahaan waan hin kennaminiif guyyaa san labsi Sardama Cabbii hin bahu.
Sardamni Cabbii Labsame fi hin Labsamnee isaa akkamiin ani Bara?
Yoo Minneapolis keessa jiraatta tahe ykn yeroo hedduu daandii magaalaa Minneapolis irra konkolaataa dhaabda tahe, haala qilleensaa laaltee Labsiin Sardama Cabbii baheera fi hin baanee baruun dirqama keeti.
Karaan kana itti tolchan hedduu dha.
Toorbelbeltuu sa'a 24 banaa taate kana bilbili:
Komputera irraa e-mail laali
Kan magaalaa kan taate E-Mail Snow Alert kana irraa ibsa dhimma labsii Sardama Cabbii fi seera lafa konkolaataa dhaabanii argachuu ni dandeessa.
Ammas kan magaalaa kan taate ( MinneapolisMN.gov) dhaqii laali.
Xurree Keebilaa 14, 79 ykn KBEM-FM (88.5 MHz) irraa soqi/caqasi.
Meeshaa sabquunnamtii ka akka -- raadiyo, televishena, gaazexaa irraas odeeffadhu.
Battala labsiin Sardama Cabbii bahetti, magaalaan Minneapolis toorbelbeltuu san, 348-SNOW (348-7669) dirree kompuuteraa fi xurree keebilaa 14 fi 79, ni haaressa, dhaamsa karaa e-mail alert warra galmaa'aniif ni dabarsa (bara kana dhaamsi gabaabaan warra karaa telefoona harkaa, karaa PDAs argachuu fedhaniif ni darba) akkasumas televiishena warra gurguddaa afran, dhaabiilee radiyoo 11 fi maxansitoota gaazexaa gurguddoo sadani tti ni dabra.
Snow Emergency Basics - Oromo
Last updated Jan 31, 2014


text:
WASHINGTON,DC—
Baankiin Addunyaa dhaaba maallaqaa akka addunyaan hiyyumaa keessaa baatu gargaaru.Waajjirii isii guddaan DC.
xBaankiin Addunyaa dhaaba maallaqaa akka addunyaan hiyyumaa keessaa baatu gargaaru.Waajjirii isii guddaan DC.
Korii Baankii Addunyaa Bitootessa 12-13, 2014,Kigaalii,Riwaandaatti taa’e akka biyyoota Afrikaa Gammoojjii Sahaaraa gadi jiran rakkoo baasaniin irratti waan hedduu dubbate.
Afrikaan guddinna hunda qabuu argachuf injineerota miliyoona hedduu barbaaddi.
Misooma biyyoota Afrikaa gammoojjii Sahaaraa gadii guddisuuf sadarkaa olaanaatti barnoota saayinsiitii injineerota hedduu qabaachuun fala misoomaa jabaa taha.
Korii Afrikaa barnoota sadarkaa olaanaa saayinsii fi teknooloojii,oguma wa uumuu fi waan hedduun guddisuuf mari’ate kun Afrikaan guddinna misooma bara kumeetti milkhaauuf qabenna uumaan kenneef irratti nama barateef hedduu qabachu malte jedha.
Barnoota kana irra gahuuf barnoota jabanaa investerootilleen jaalatan qabaachuun ammoo faaydaa guddaa qaba.
Ufumaan beelaa-dheebuu,oolaa dhukkubaa fi wallaalaa keessaa ufi baafti.Warra kora kana dhufe keessaa tokkoo itti aanaa Perzdaantii Baankii Addunyaa damee Afrikaa,Makhtar Diop.
“Akka ganna dhufu jalqabee barnootii herregaa,saayinsii fi teknooloojii sadarkaa digriitiin sadarkaa olaanaa Afrikaatti baballatu feena.Akka horii kennamu keessallee gama kanaan qoodii guddaan argamu feena.”
Gama kaaniin ammoo akka gabaasii inistituutii IFPRI
, International Food Policy Research
jedhaniin bahe jedhutti jireenna ilmee namaa wayyeessuuf jalqaba namii nyaata nafa isaatii tahu argachuu qaba.
Akka gabaasa Tokkummaan Mootummootaatti addunyaa irraa nama miliyoona 840-tti guyyuma guyyaan nyaata nafa isaatii taatu dhaba, biliyooa lamatti ammoo woma argate nyaatee oola.
Taatullee biyyootii hedduun nyaata nafa isaaniiti tahu argachaa dhufuutti jiraatanillee biyyootii gammoojjii Sahaaraa gadiitii fi Eezhiyaa Gama Kibbaa rakkoo akkanaa keessuma jiran.
Birazil Chaaynaa,Taaylaadni,Vetnaami faan ammoo hiyyuma keessaa bahuutti jiran. Hujii qonnaa biyyootii tun wayyeeffatanitti rakko tanaa isaan baase.
Tanaan bahuuf ammoo akka Daarktera kanaatti mootummaa,dhaabbilee hawaasaa, fi investeroota fi qonnaan bultootii waliin hojjachu malan
Initituutiin tun akka namii biyya guddachuutti jiru amala amma itti deemuutti jiru waan mi’ooftuu,sooddii irra dabree fi cooma nyaachuu amala tolfatee deemu kana diqqeeffatee kuduraa fi fuduraallee ittti dabalatu gaafata.Soodaa fi waan mi’ooftuu coomillee irra dabre ufitti dabaluun dhiba akka akkaa keessa nama buusa.


text:
Taarike 59: Daawiti Baqatido Gaasuwaa
DAAWITI Gooliyaada wori simmin, Israa'eele olanchchatu halaqay Abaneeri a Saa'oolakko efiis. Saa'ooli Daawita keehi dosiis. Saa'ooli ba olanchchatu giddon a halaqa oottidi, kawo keettan de'anaadan ekki efiis.
Hegaappe guyyiyan, olanchchati Pilisxxeematuura olettidi simmiyo wode, maccaasay: ‘Saa'ooli sha'aa woriis; shin Daawiti tammu sha'aa woriis’ yaagidi yexxidosona. Daawitassi Saa'oolaagaappe daro bonchchoy immettido gishshau, hegee Saa'ooli a qanaatanaadan oottiis. SHin Saa'oola na'aa Yonaataani qanaatibeenna. I Daawita keehippe siiqees, qassi Daawitikka a siiqees. Yaatiyo gishshau, eti naa''ay audekka gidin issoy issuwaayyo lagge gididi de'anau qaalaa gelidosona.
Daawiti diittaa loytti diixxiyo gishshau, Saa'ooli i diixxishin siyiyoogaa dosees. SHin issi gallassi qanaatee issi keehippe iitabaa Saa'oola oottisiis. Daawiti diittaa diixxishin Saa'ooli: ‘Taani a godaara gattada sikkana!’ yaagidi ba toora akko xonggiis. SHin Daawiti deshidi aattin, tooray a haliis. Hegaappe takkidi, Saa'ooli naa''anttuwaakka tooraa xonggidi Daawita haliis. Yaatiyo gishshau, ha''i Daawiti keehippe naagettana koshshiyoogaa eriis.
Saa'ooli gelido qaalaa hassayay? Gooliyaada woriya uraayyo ba na'iyo machcho oottidi immanau qaalaa geliis. Wurssettan Saa'ooli ba na'iyo Miikaalo Daawiti ekkana danddayiyoogaa yootiis shin, Daawiti koyro, morkke Pilisxxeematuppe 100ta worana koshshees. Ane hegaa qoppa! Saa'ooli Pilisxxeemati Daawita woranaagaa qoppidoogee qoncce. SHin eti Daawita woribookkona; yaatin Saa'oli ba na'iyo assi machcho oottidi immiis.
Issi gallassi Saa'ooli Yonaataanassinne ba ashkkaratu ubbaassi Daawita worana koyiyoogaa yootiis. SHin Yonaataani ba aawaassi: ‘Daawita qohoppa. I neeyyo aybanne balabaa oottibeenna. Hegaappe ubba i oottido ubbabay nena keehi maaddidaba. I Gooliyaada worido wode ba shemppuwau qarettibeennaagaa be'ada, neenikka ufayttadasa’ yaagiis.
Saa'ooli ba na'ay giidobaa siyidi, Daawita qohennaagau qaalaa geliis. Daawita simmanaadan oottin, i Saa'oolassi a son kase oottiyoogaadan zaarettidi oottiis. SHin issi gallassi Daawiti diittaa diixxishin, Saa'ooli zaarettidikka ba tooraa Daawitakko xonggiis. Daawiti deshidi aattin, tooray godaa caddiis. Hagee heezzantto! Ha''i Daawiti baqatanau bessiyoogaa eriis!
He galla qammi Daawiti ba soo biis. SHin Saa'ooli amarida asata Daawita woranaadan kiittiis. Miikaala ba aaway ay oottanau qoppidaakko eraasu. Yaatiyo gishshau ba azzinaayyo: ‘Hachchi qammi neeni baqatana xaykko, wontto hayqqaasa’ yaagaasu. He galla qammi Miikaala, Daawiti maskkootiyaara kiyidi baqatanaadan maaddaasu. Saa'ooli bana demmennaadan, Daawiti laappun layttau issisaappe harasan qosettidi de'iis.
1 Sameela 18:1-30; 19:1-18.
Oyshata
- Saa'ooli Daawita qanaatidoy aybissee? SHin Saa'oola na'ay Yonaataani dumma gididoy aybiinee?
- Issi gallassi Daawiti Saa'oolassi diittaa diixxishin aybi hanidee?
- Daawiti Saa'oola na'iyo Miikaalo machchanau koyro ay oottana bessiyoogaa Saa'ooli yootidee? Saa'ooli hegaa giidoy aybissee?
- Misiliyan beettiyaagaadan, Daawiti Saa'oolassi diittaa diixxishin, heezzantto wodiyau hanidabay aybee?
- Miikaala Daawita shemppoy attanaadan waata maaddadee? Hegaappe simmin Daawiti laappun layttau waanana koshshidee?
Gujo oyshata
- Koyro Sameela 18:1-30 nabbaba.
Yonaataani Daawita siiqido duuxxenna siiqoy ‘hara dorssatinne’ ‘amarida dorssa wudee’ issoy issuwaa siiqiyo siiquwaayyo waanidi leemiso gididee? (1 Sameela 18:1; Yohaannisa 10:16; Luqaasa 12:32; Zakkaariyaasa 8:23)
Saa'oola laattanay Yonaataana gidiyoogaa qoppiyo wode, 1 Sameela 18:4y Yonaataani kawo gidanau doorettidaagaassi haarettidoogaa waati qoncciyan bessii?
Qanaatee wolqqaama nagaran yeggana danddayiyoogaa Saa'oola leemisoy waati bessii? Hegee nuussi ayba seera oyqqidee? (1 Sameela 18:7-9, 25; Yaaqooba 3:14-16)
- Koyro Sameela 19:1-17 nabbaba.
Yonaataani 1 Sameela 19:4, 5n de'iyaagaa haasayido wode, waanidi bana metuwan yeggana danddayiyaaba hanidee? (1 Sameela 19:1, 6)