text:
Motummaan Wayyaannee sagalee uummataa saamee aangoorra turuudhaaf tattaaffii gochaa jiruun walqabatee mormii fi hokkara uumamu hundaaf itti gaafatamaadha
Caamsaa 26, 2015
Filannoo
biyyoolessaa bara 2007 ilaalchisee dhaabbileen mirga namoomaa hedduun
erga duula nafiladhaatii kaasee haalli jiru haqa qabeessaa fi bilisa
akka hin taane mirkaneessaniiru. Wayyaaneen duula nufiladhaarratti
tumaatii, dhaanicha, ajjeechaa fi hidhaa raawwachuun ni beekama.
Dhaabbileen mormitootaa wal-falmii filannoorratti injifannoo guddaa
galmeessisuudhaan deeggarsa ummata bal’aa argachuunis ni beekama.
Rifaatuu kanarraa kan ka’een, mootummaan gabroomsaa kun filannoodhaaf
guyyaan lama yoo hafu muummichi ministeeraa yeroo isaa malee paarlaamaa
biyyattii walga’ii waamuuudhaan mormitootarratti doorsisaa fi dhaadannoo
dhageessisanii turan. Kunis mootummaan bu’aa filannoo humnaan saamuuf
qophii jabaa godhaa turuu isaa ni mirkaneessa.
"ወያኔ ኢሕአዴግ በምርጫ ተሸንፎ እያለ አጭበርብሮ በሥልጣን ለመቀጠል በሚያደርገዉ መፍጨርጨር ለሚከተለዉ ማንኛዉም ሕዝባዊ ተቃዉሞ ተጠያቂ ነዉ።"- የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ አለም አቀፍ ድጋፍ ሰጪ ቡድን
በ 2007 ብሄራዊ ሀገር አቀፍ ምርጫ የተለያዩ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች ከምርጫው ቅስቀሳ ጊዜ ጀምሮ ያለው ሁኔታ ነፃና ፍትሃዊ አለመሆኑን ባወጡት ሪፖርት አረጋግጠዋል::ወያኔ በምርጫው ቅስቀሳ ሂደት ድብደባ፣ አፈና ፣እስራት ፣ግድያ እና እንግልት በግልጽ ፈጽሟል:: (በምዕራብ ሸዋ ዞን ሚዳቀኝ እና በአርሲ ኮፈሌ የተፈጸመው ግድያ ፤ በእነ በቀለ ገርባ ላይ በበደሌ፣ ጅማ እና በነቀምቴ የተፈጸመውን ድብደባ ልብ ይሏል)
ተቃዋሚዎች ወያኔ ኢሕአዴግን በምርጫ ክርክር አዋረዷት:: ህዝቡ ለመድረክ የሰጠው ድጋፍ ስላስደነገጠው ሃይልን በመጠቀም ጫና ቢያደርግም አልተሳካላትም:: ተስፋ ስቆርጡ ለምርጫው ሁለት ቀናት ሲቀሩት ጠ/ሚኒስትሩ ፓርላማው በማይጠራበት ወቅት ስብሰባ በመጥራት ማስፈራሪያ እና ዛቻ በተቃዋሚዎች ላይ ሰንዝረዋል:: ይህም አስቀድሞ የምርጫውን ውጤት ለመቀልበስ በሃይል ምርጫውን ለማጭበርበር ቅድመ ዝግጅት እያደረጉ እንደነበር የሚያስይ ነበር :: የኢሕዴግ ካድሬዎች የምርጫው ዋዜማ ሌሊት ከአለቆቻቸው የተላለፈውን ትእዛዝ ለመፈጸም አስቀድመው ኮሮጆ በመሙላት በሁሉም የምርጫ ጣቢያዎች የፌዴራል ፖሊስ: ሚሊሺያዎች: ፈጥኖ ደራሽ ፖሊስ እና አድማ በታኝ ፖሊሶችን በማዝመት የምርጫ ቦርድ ተወካዮችን እና የተቃዋሚ (የመድረክ) የምርጫ ታዛቢዎችን መታወቂያቸውን በመቀማት እያስፈራሩ እየደበደቡ በርካቶችን (90%) ሙሉበሙሉ ማለት ይቻላል ከምርጫ ጣቢያ በሀይል አባረዋል።በርካታ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ተማሪዎች የምርጫ ካርድ ተከልክለዋል። የመምረጥ መብታቸዉን ተነፍገዋል።
ተቃዋሚዎች ወያኔ ኢሕአዴግን በምርጫ ክርክር አዋረዷት:: ህዝቡ ለመድረክ የሰጠው ድጋፍ ስላስደነገጠው ሃይልን በመጠቀም ጫና ቢያደርግም አልተሳካላትም:: ተስፋ ስቆርጡ ለምርጫው ሁለት ቀናት ሲቀሩት ጠ/ሚኒስትሩ ፓርላማው በማይጠራበት ወቅት ስብሰባ በመጥራት ማስፈራሪያ እና ዛቻ በተቃዋሚዎች ላይ ሰንዝረዋል:: ይህም አስቀድሞ የምርጫውን ውጤት ለመቀልበስ በሃይል ምርጫውን ለማጭበርበር ቅድመ ዝግጅት እያደረጉ እንደነበር የሚያስይ ነበር :: የኢሕዴግ ካድሬዎች የምርጫው ዋዜማ ሌሊት ከአለቆቻቸው የተላለፈውን ትእዛዝ ለመፈጸም አስቀድመው ኮሮጆ በመሙላት በሁሉም የምርጫ ጣቢያዎች የፌዴራል ፖሊስ: ሚሊሺያዎች: ፈጥኖ ደራሽ ፖሊስ እና አድማ በታኝ ፖሊሶችን በማዝመት የምርጫ ቦርድ ተወካዮችን እና የተቃዋሚ (የመድረክ) የምርጫ ታዛቢዎችን መታወቂያቸውን በመቀማት እያስፈራሩ እየደበደቡ በርካቶችን (90%) ሙሉበሙሉ ማለት ይቻላል ከምርጫ ጣቢያ በሀይል አባረዋል።በርካታ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ተማሪዎች የምርጫ ካርድ ተከልክለዋል። የመምረጥ መብታቸዉን ተነፍገዋል።
Godina Lixa Shaggar AANAA MIDAA QAANYII tti Waraannii Mootummaa Wayyaanee Uummata Nagaan Gaaffii Migaa Gaafachaa Jiru Irratti Dhukaasa Banuun Qotee Bulaan Oromoo Tokko Ajjeefame
Caamsaa 25, 2015 | Qeerroo.org
Oromoo tokko ajjeefame. AANAA MIDAA QANYIItti uummatni Filannoo fakkeesii fi gowwomsaa Wayyaanee hin fudhannuu, korojoon wayyaanee dabballootaan itti guutamaa ture, filmaatichi akka walii galaatti umrii abbaa irree kan dheeressuu malee kan gabaabsuu mitii gaaffii mirga abbaa biyyummaa isin gaaffachaa jiruuf deebiin nuuf kennamuu qaba jechuun Qeerroon goototni barattootni Oromoo Uummata waliin tauun karaa nagaa fi dimookiraasii utuu qabeenyaa fi mirga nama dhuunfaatti hin buiin mirgii keenyaa nuuf haa kabajamuu jechuun sagalee mormii waan dhageessisan qofaaf waranni wayyaanee dhukaasa irratti banuun ilmaan Oromoo nagaa rasaasaan reebee ajjeese jira.
Kanneen rasaasaan reebaman keessa : . Obboo Giddiisaa Camadaa ganda Galaan Gumjee, kan ajjeefamee yoo tauu, qotee bulaan Oromoo mirga isaa kabachiifachuuf wareegama qaalii kanfalaa jira. mormiin uummataa haalaan jabaatee itti fufee jira.
Oromoo tokko ajjeefame. AANAA MIDAA QANYIItti uummatni Filannoo fakkeesii fi gowwomsaa Wayyaanee hin fudhannuu, korojoon wayyaanee dabballootaan itti guutamaa ture, filmaatichi akka walii galaatti umrii abbaa irree kan dheeressuu malee kan gabaabsuu mitii gaaffii mirga abbaa biyyummaa isin gaaffachaa jiruuf deebiin nuuf kennamuu qaba jechuun Qeerroon goototni barattootni Oromoo Uummata waliin tauun karaa nagaa fi dimookiraasii utuu qabeenyaa fi mirga nama dhuunfaatti hin buiin mirgii keenyaa nuuf haa kabajamuu jechuun sagalee mormii waan dhageessisan qofaaf waranni wayyaanee dhukaasa irratti banuun ilmaan Oromoo nagaa rasaasaan reebee ajjeese jira.
Kanneen rasaasaan reebaman keessa : . Obboo Giddiisaa Camadaa ganda Galaan Gumjee, kan ajjeefamee yoo tauu, qotee bulaan Oromoo mirga isaa kabachiifachuuf wareegama qaalii kanfalaa jira. mormiin uummataa haalaan jabaatee itti fufee jira.
Godina Bahaa Wallaggaa AANAA HAROO LIMMUUtti Uummatni Oromoo fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo wal ta’uun Filannoo kijibaa Wayyaanee Irratti FDG dhoosuun waraana Wayyaanee Dura Dhaabbatan. Ilaamn Oromoo Nagaan Afur Rasaasaan Rukutaman
Caamsaa 25, 2015 | Gabaasa Qeerroo
Caamsaa 25, 2015 Godina Bahaa Wallaggaa AANAA HAROO LIMMUUtti Uummatni Oromoo fi Qeerroon Bilisummaa Oromoo wal ta’uun Filannoo kijibaa fi waliin dhahaa itti fakkeessii Wayyaanee irratti FDG dhoosuun waraana Wayyaanee Dura Dhaabbatan., ilaamn Oromoo nagaan afur rasaasaan wayyaaneetiin madeeffaman.Godina Baha Wallaggaa AANAA HAROO LIMMUUtti FDG Qeerroon bilisummaa Oromoo uummata Oromoo waliin ta’uun filannoo kijibaa wayyaanee irratti finciluun Wayyaaneen abbaa Dimookiraasii sobaa,abbaa filannoo filannoo sobaa kan halkan dabballeen motuummaa Wayyaanee korojootti ofiin of filaa bulee hin barbaadnu, filannoo waliindhaa dura bilisummaan uummata Oromoo mirkanaa’ee walabummaan biyya keenyaa mirkanaa’ee mootummaa mataa keenyaa hundeeffachuu qabna jechuun uummatni fi dargaggootni Oromoo jechuun sochii warraaqsaa FDG jabeessuun mootummaa wayyaanee haalan Yaaddessuu maddeen Qeerroo bilisummaa Godina Wallaggaa Bahaa magaalaa Neqemtee irraa gabaasan.
Itti fufti qabsoon!!! [Walaloo Abdii Baalee Oromiyaa Irraa]
Caamsaa 21, 2015 | Abdii Baalee Oromiyaa Irraa
Akkam nagaa jirtan, obbolaan koo martuu,
Ilmaan Oromiyaa, Booranaa fi Baarentuu,
Warri biyya alaa, kan addunyaa guutuu,
Warri biyya keessaa, diinaan wal mormitu,
Warri roorroo diinaa falmatarra jirtu,
Warri gaashiretti Wayyaaneen darartu,
Nagaan Onnee koo, isin naaf haa geettuu,
Daran wal kabajaa tokkummaan haa cimtuu,
Keessaa fi alattis qabsoon itti haa fuftuu!!!!!!
Kan Tiitisarraa Damma Eegee Dhabe, Kan Aaruu Qabu Ofitti Malee Tiitisattii Miti
Caamsaa 19, 2015 | Baarentuu Gadaa Irraa
Mee seenaa Habshootaa keessatti bara kam …? eenyurraa eenyutti Angoon karaa nagahaa darbee beeka …? Seenaa isaanii keessa kan jiru.. kan beekamu … aangoof jecha ilmi abbaa ajjeesa, abbaan ilma ajjeesa, niitiin dhirsa ajjeesti, dhirsi niitii ajjeesa. Kan seenaa isaanii keessatti beekamu aangoof jecha yoo Obboleessi, obboleessa ajjeesu, yoo lammiin lammii ajjeesuu, saamuu, hidhuu fi dararuu dha. Inni aangoo dabarsus, inni aangoo kennus du’aa fi ajjeechaa malee aangoo walii dabarsuu akka salphinaatti ilaala. Mariin, karaa nagahaatin aangoo walii dabarsuun Habshoota biratti du’a, aadaa badaadha, sirna cabsuu dha. Nagahaan wal bulchuu hin barbaadanis hin beekanis. Aadaan isaanii, barmaatileen kunuunsanii wal-dhaalchisaa asiin gahan jaalala, ollaa ofii waliin nagahaan jiraachuu osoo hin ta’in aangoof jecha wal qaluudha, wal fannisuudha, wal hidhuudha. Dhiiga walii dhangalaasanii, summii wal nyaachisanii aangoo walirraa fudhachuudha.
Mee seenaa Habshootaa keessatti bara kam …? eenyurraa eenyutti Angoon karaa nagahaa darbee beeka …? Seenaa isaanii keessa kan jiru.. kan beekamu … aangoof jecha ilmi abbaa ajjeesa, abbaan ilma ajjeesa, niitiin dhirsa ajjeesti, dhirsi niitii ajjeesa. Kan seenaa isaanii keessatti beekamu aangoof jecha yoo Obboleessi, obboleessa ajjeesu, yoo lammiin lammii ajjeesuu, saamuu, hidhuu fi dararuu dha. Inni aangoo dabarsus, inni aangoo kennus du’aa fi ajjeechaa malee aangoo walii dabarsuu akka salphinaatti ilaala. Mariin, karaa nagahaatin aangoo walii dabarsuun Habshoota biratti du’a, aadaa badaadha, sirna cabsuu dha. Nagahaan wal bulchuu hin barbaadanis hin beekanis. Aadaan isaanii, barmaatileen kunuunsanii wal-dhaalchisaa asiin gahan jaalala, ollaa ofii waliin nagahaan jiraachuu osoo hin ta’in aangoof jecha wal qaluudha, wal fannisuudha, wal hidhuudha. Dhiiga walii dhangalaasanii, summii wal nyaachisanii aangoo walirraa fudhachuudha.
Filannoon Fakkeessaa fi Kijibaa Abbootii Irree Malee Ummatoota Hin Fayyadu
Caamsaa 19, 2015 | Ibsa Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Bittaan gita bittoota Tigraay ummatootaa Itophiyaa irratti humna qawween of irroomse Itophiyaa tarree biyyoota hiyyeeyyii keessaa baasuu hin dandeenye. Kadhaa gargaarsa alagaa irraa argamuun jireessuu keessaa baasuu dadhabee har’as taanaan Impaayerittiin hiriira biyyoota gargaarsaan jiraatan keessatti akka hiriirtetti jirti. Saaminsi daangaa dhabe murna aangoo irra jiruun adeemsifamu abbootii aangoo duroomsee lammiilee sadarkaa of jiraachisuu dadhabuu fi abdii dhabuu irraa, kanneen osoo jireenya barbaadanii galaana keessatti dhuman, biyyoota gara garaa keessatti haala suukanneessaa fi gaddisiisaan ajjeefaman lakkoobsi guddaa dha. Bilisa tahanii gurmaa’uun, yaada qaban ibsatuun guutummaatti yakkatti fudhatamee hidhaa, ajjeechaa fi roorroo gosa gara garaa lammiilee irraan gahuun Itophiyaan biyyoota Afriikaa irra dabree sadarkaa addunyaatti iyyuu tarree duraa keessatti argamuun haala qabatamaa biyyattii keessaa ibsa.
Bittaan gita bittoota Tigraay ummatootaa Itophiyaa irratti humna qawween of irroomse Itophiyaa tarree biyyoota hiyyeeyyii keessaa baasuu hin dandeenye. Kadhaa gargaarsa alagaa irraa argamuun jireessuu keessaa baasuu dadhabee har’as taanaan Impaayerittiin hiriira biyyoota gargaarsaan jiraatan keessatti akka hiriirtetti jirti. Saaminsi daangaa dhabe murna aangoo irra jiruun adeemsifamu abbootii aangoo duroomsee lammiilee sadarkaa of jiraachisuu dadhabuu fi abdii dhabuu irraa, kanneen osoo jireenya barbaadanii galaana keessatti dhuman, biyyoota gara garaa keessatti haala suukanneessaa fi gaddisiisaan ajjeefaman lakkoobsi guddaa dha. Bilisa tahanii gurmaa’uun, yaada qaban ibsatuun guutummaatti yakkatti fudhatamee hidhaa, ajjeechaa fi roorroo gosa gara garaa lammiilee irraan gahuun Itophiyaan biyyoota Afriikaa irra dabree sadarkaa addunyaatti iyyuu tarree duraa keessatti argamuun haala qabatamaa biyyattii keessaa ibsa.
As Ethiopia votes, what’s ‘free and fair’ got to do with it?
May 19, 2015 | Washingtonpost.com | By Terrence Lyons
Ethiopia, Washington’s security partner and Africa’s second most populous country, is scheduled to hold national elections on May 24. The ruling Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF) and its allied parties won 99.6 percent of the seats in the last round of elections in 2010. There is no doubt that the ruling party will win again.
Ethiopia, Washington’s security partner and Africa’s second most populous country, is scheduled to hold national elections on May 24. The ruling Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF) and its allied parties won 99.6 percent of the seats in the last round of elections in 2010. There is no doubt that the ruling party will win again.
BEKELE GERBA SPEAKS!
May 16, 2015 | Addis Standard
Born in 1961 in West Wollega region of western Ethiopia, Bekele Gerba went to elementary school in Boji Dirmaji and completed his high school in Gimbi senior secondary school. Bekele was graduated with BA degree in foreign language and literature from the Addis Abeba University (AAU) and taught in Dembi Dolo and Nejo high schools in western Ethiopia, among others. He finished his post graduate studies in 2001 in teaching English as a foreign language at the AAU and went to Adama Teachers’ College, 98kms south of Addis Abeba, where he taught English and Afaan Oromo.
THEOLOGY OF HOPE IN OROMO STRUGGLE FOR FREEDOM
May 16, 2015 | By Wake Jeo Gerbi*
Historicity and creative responsibility
The concept of theology of hope has its origin in the 1980s when it was formulated by Jurgen Moltmann, who believed that Christian hope is something that we start to experience on the earth, it is not only a hope after death. Jurgen’s book entitled the theology of hope was first written in German. The book was translated in to English and published in 1976. Jurgen was very popular for reinstating the doctrine of Christian hope in academic discussion. The theme of his book was connected to the turmoil of 1960s to introduce Christian hope to the post-war victims. He asserted that Christians hope starts on the earth.
‘የፍቅር ከተማ’ jedhanii? ‘Yaa Marqa si Afuufuun si Liqimsuufi’:- [Kutaa 2ffaa]
Caamsaa 15, 2015 | Boruu Barraaqaa Irraa*
Kutaa 1ffaa dabre keessatti afanfaajjii maqaa jedhuun Habashoonni magaalaalee Oromiyaa akka Jimmaa, Dirree Dhawaa fi Harar dhaaluuf geggeessaa jiran laaluuf yaallee jirra. Kutaa 2ffaa har’aa keessatti ammoo magaalaalee akka Adaamaa, Baatee fi Bushooftuu faa gaggabaabsinee laaluu yaalla.
Kutaa 1ffaa dabre keessatti afanfaajjii maqaa jedhuun Habashoonni magaalaalee Oromiyaa akka Jimmaa, Dirree Dhawaa fi Harar dhaaluuf geggeessaa jiran laaluuf yaallee jirra. Kutaa 2ffaa har’aa keessatti ammoo magaalaalee akka Adaamaa, Baatee fi Bushooftuu faa gaggabaabsinee laaluu yaalla.
Magaalaan Adaamaa bar tokko baay’ina lakkoofsa ummata Amaaraa irraa kan ka’e, ‘ሁለተኛዋ ጎንደር’ hanga jedhamuu geessee turte. Inumaa akkuma Dirree Dhawaa iratti milkaahanitti Adaamaas Oromiyaa irraa muranii ‘bulchiinsa addaa’ godhachuuf hedduu tattaafatani. Mootummaan Wayyaanee OPDO Shaggar keessaa ari’ee Adaamaatti galchuuf waan karoora qabuuf dubbii tana fudhachuu dide malee silaa har’a Adaamaanis Dirree lammaffaa taatee Oromiyaa irraa citti ture. Booda kana garuu xiiqii mootummaa Wayyaaneef jecha ilmaan Oromoo OPDO keessa jiraan tarkaanfii mataa isaanii fudhatan. Ilmaan Oromoo OPDO keessaa kan sabboonummaan itti dhagahamu duula taasisan kanaan qubsumni ummata magaalaa Adaamaabifa isaa jijjiiraa dhufeera. Oromoon heddumminaan Adaamaa keessa qubachuu fi kanaanis wal qabatee hawwiin Habashoonni magaalaa kana dhunfachuuf qabaachaa turan gufuu mudachuun isaa waan haalamuu miti.
‘የፍቅር ከተማ’ jedhanii? ‘Yaa Marqa si Afuufuun si Liqimsuufi’:- [Kutaa 1ffaa]
Caamsaa 15, 2015 | Boruu Barraaqaa Irraa*
Namni marqa jaalatu akka kootii tokko barruu kana mammaaksa marqaatiin yoo jalqabu hancuufatu afaan guuta. Eeyee! Marqi nyaata aadaa Oromoo ti. Ho’aatti nyaatama. Xiqqoo qabsoo waliin qabuu gaafata. Qabsoo sin liqimsaa fi nan liqimsituudhaa. Dhuma irratti maraqatu moohama. Hangamuu yoo gube afuufamee qabbaneeffamee liqimfamuun isaa waan hin oolle taha.
Dubbii kaaneefitti haa deebinu. Habashoonni ummata Oromoo kana, gowwaa akka marqaa kan salphaatti afuufamee qabbaneeffamee liqimfamuuf godhanii laalu. Carraaqqii gowwoomsaa Habashootaa keessaa har’aaf ‘የፍቅር ከተማ’ jarri baantu fudhannee laalla. Magaalaaleen Oromiyaa kan Habashoonni ‘የፍቅር ከተማ’ jedhanii hurrii nutti maruu barbaadan bebbeekamoo dha. Jimma, Dirree Dhawaa, Baatee, Harar, Adaamaa fi Bushooftuun ‘የፍቅር ከተማ’ jedhamuun ‘leellifamu’. Kibba keessaa ammoo Hawaasaatu akkasitti ‘faarfama’. Hiikkaan ‘የፍቅር ከተማ’ kun abbaa dafee galuufii fi dafee hin galleef qaba.
Godina Addaa Oromiyaa Naannawa Finfinnee Aanaa Sulultaatti Keessatti Hojjettooti Dhalootaan Oromoo Ta’an Tikoota Wayyaaneen Dararamaa Jiraachuu Qeerroon Gabaase.
Caamsaa 15, 2015 | Gabaasa Qeerroo Sulultaa
Godina addaa Oromiyaa naannawa Finfinnee aanaa Sulultaatti hojjattoota mootummaa dhalootaan Oromoo tahanii karaa basaastota isheetiin adda baasuu fi doorsisuutti akka jiran Qeerroon gabaase.
ABO fi Paartii congiransii federalistii Oromoo waliin tahuun hojjachaa jirtu sababa jedhuun sabboontota hojjattoota mootummaa addatti dhalootaan Oromoo tahan dabballootaa fi kaadiroota Wayyaaneetiin goolamaa jiru. Osoo hojii keenya hojjatanuu maaliif dhaaba biraa duukaa hiriirtu? Dhaabni keenya ni moo’ata booda eessa seentu? Kanaafuu Xaalayaa bakka bu’iinsaa dhaaba mormitootaa irraa fuutan nuuf laadhaatii gara dhaaba keenyatti deebi’aa jechuun doorsisaa kan jiran yoo tahu sabboontonni hojjattoonni kunneen mirga diimookraasii jettanii lallabaa turtaniidha waan taheef nu dhiisaa jechuun mormii dhageessisuun dura dhaabbataniiru.
Warraaqsa Bilisummaa Yuuniversitii Wallaggaa Keessatti Ka’een Wal Qabatee Engineering Waggaa 3ffaa Kan Baratu Gammachuu Mangistuu Fi Baratooti Hedduuminaan Poolisoota Wayyaaneen Reebamuun Midhaman.
Caamsaa 15, 2015 | Qeerroo Naqamte
Barattootni muummee Afaan Oromoo Yuuniversitii Wallaggaa baratan Jira barumsa dhaabuudhaan kaleessa Caamsaa 14/2015 fincila kaasuu Qeerroon gabaase.
Yeroo ammaa barattootni Yuuniversitiilee keessa jiran barumsa dhaabuudhaan mootummaa wayyaanee filannoof of qopheessaa hala mijeeffataa jiru dura dhaabbatuun FDG finiinsuu eegalan, barumsi sirnaan kan kennamaa hin jirre Yuuniversitiilee Adaamaa,Bulee Horaa, Madda Walaabuu, Hawaasa, Finfinee, Haromayyaa, Mattuu, Amboo fi Wallaggaa keessatti barataan yeroo itti bilisumma faarsaa jiru, barumsa dhaabee mooraa keessa dhaadannowwan garagaraa maxxansaa, sagalee dhaadannoo sagalee sirboota qabsoo dhageessisaa jiruudha. Odeessa Qeerroo Yuuniversitii Wallagga irraa nu qaqqabe addeessuun kaleessa galgala irraa kaasanii mooraa keessatti:
"Sagaleen wayyabaa ukkaamfame miilli mataa tahee mataan miila tahe jira!":- shira Oromoo Harargee Bahaa irratti dalagame!!!
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 5/13/2015
Caamsaa 13, 2015 | Murti Guuto Irraa
Akka Heera Mootumaa Hararii amma jiruun Oromoon Harargee bahaa kan magaalaa harar keessa jiraatu osoo magaalaan Harar teesso handhuura Oromiyaa harargee bahaa taate jirtu Oromiyaarraa kophaa baasani naanoo ummata Hararii jedhamee yerroo ammaa daangefamee keessa jiraatuu tun sagalee isaatin dhaaba Oromoo filatee naanichii Oromoo dhaan akka bulu goochuu irraa kan isa dhoorkuu ta’uu ni beektuu laata?
Akka Heera Mootumaa Hararii amma jiruun Oromoon Harargee bahaa kan magaalaa harar keessa jiraatu osoo magaalaan Harar teesso handhuura Oromiyaa harargee bahaa taate jirtu Oromiyaarraa kophaa baasani naanoo ummata Hararii jedhamee yerroo ammaa daangefamee keessa jiraatuu tun sagalee isaatin dhaaba Oromoo filatee naanichii Oromoo dhaan akka bulu goochuu irraa kan isa dhoorkuu ta’uu ni beektuu laata?
MANDAROOTA FI MAGAALAAWWAN OROMIYAA – OROMIAN TOWNS AND CITIES: Kutaa Sadaffaa
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 5/12/2015
Caamsaa 12, 2015 | Taammanaa Bitimaa Irraa
Kutaa Duraa Duubisuuf Addana Tuqaa & Kutaa Lammaffaa Duubisuuf Addana Tuqaa
Kutaa Duraa Duubisuuf Addana Tuqaa & Kutaa Lammaffaa Duubisuuf Addana Tuqaa
KUTAA SADAFFAA
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa sadaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi nageenyi, walabummaa fi bilisummaan Oromiyaa taanyaaf haa dhufu!.
Egaa, erga Asgorii Abeebeetti gortanii Oromiyaa miidhagduu tana keessaa isa reera (naannoo) kanaa waa agartanii amma garuma kaataniif sanatti qajeelaa! Ilaamee kuunnoo, gandi gara fuula kibbaatti argitan sunGololee jedhama. Galmoota naannoo kanaa kanneen beekamoo tahan keessaa inni Gololee kun kan hunda caala beekamu. Naannoo Amboo fi naannoo Bishooftuutti galmoonni Waaqefannaa hin bannee ammallee heddumminaan jiru. Galmi kun “Galma Maaram Jijoo Gabataa” jedhama. Jijoo Gabataa qaalluu naannoo kanaa fi kan naannoo Afran Walisoo kan ture. Ilmi imla isaas kan ayyaanni itti-bu’e Allabbaa Xaafaa, nama bara Hayila-Sillaasee ture. Maqaaleen Oromoo kanneen Allabbaa Xaafaa Jijoo Gabataa hammachiisaa irratti baase kan hedduu raajeffatamu. Inni ennaa baay’ee gaafa namni tokko hammachiisaaf galma isaa dhaqe, nama hammachiisaaf mucaa yookaan mucayyoo san geesse, “maqaan abbaa-saatii” yookaan “maqaan abbaashii-tii eenyu jedhama?” jechuun gaafata. Maqaan ilma/ intala sanii oggaa maqaa abbaa wajjin waamamu akka himtee (“sentence“) guutuu tahu fedha, qaalluun keenya beekaa fi beekamaan sun. Mee maqaalee inni baase keessaa, hamma tokko fakkeenyumaaf waa haa ilaallu!
Development and democracy debate ahead of Ethiopia vote
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 5/10/2015
May 10, 2015 | Aljazeera | Simona Foltyn*
Opposition critics say May 24 elections will not be free and fair, but the government praises the democratic climate.
Addis Ababa, Ethiopia - If Ethiopians ever possessed a strong desire to express their political views through the ballot, that sentiment seems to have dwindled in the run-up to national elections on May 24.
One 28-year-old student, who requested anonymity fearing reprisals, shrugged at the thought of the upcoming vote.
"To say we have elections, there have to be real alternatives," he said. "This election is just so we can tell Western governments we are a democratic country," the finance and accounting master's degree student told Al Jazeera at Addis Ababa University's Siddist Kilo campus.
Difference between Oromoo Organizations
May 04, 2015 | By Ibsaa Guutamaa
There are many organization founded by Oromiyaan nationals. But they have differences in the way they view objectives of Oromo struggle. Except about the actors being Oromoo, no one brought forward those differences for discussion. For this reason whenever people in different camps clash verbally or in writing, questions that seem criticism “Why do you gang up against each other leaving the enemy aside?” had been arising from different directions.
Garagarummaa Dhaabota Oromoo gidduu
May 04, 2015 | Ibsaa Guutamaa Irraa
Sabaawota Oromiyaan kan ijaaraman dhaabota hedduutu jira. Garuu akki isaan akeeka qabsoo Oromoo itt ilaalan adda addaa. Oromoo tahu taatotaa malee garagarummaa akeekaa fulduratt fidanii kan irratt mari’achiisan hin jirani. Kanaafii afaaniin haa tahu barruun yeroo namooti mooraan gargar bahanii walitt bu’an, “Diina dhiiftanii maaliif walitt bobbaatu?” gaaffiin qeeqa fakkaatu, kallattii hundaan ka’aa jiraate.
Kaasaa walitt bu’aa kanaaf kan dhimme jira hin fakkaatu. Oromoon mooraa walgaarreffatan adda addaa keessa jiran akka firaatt wal ilaaluu ni dandahu yk akka qabsaawota mooraa adda addaa keessa jiraniitt walii obsuu ni dandahuu? Garaa garummaa kana ifa godhanii furmaata barbaachuu irra, nammi gad qotee akka hin barrre gochuu kan yaalan jiru; kaan kana hubachuu kan hin dandeenye. Dhaabota walaba gidduu rakkinni oo’ifamee himamu hin jiru. Addaddummaa dhaabota maqaa saba tokkoon ijaaraman gidduu akka hinjirrett bira darbuun garaagarummaa sabicha keessa jiru fi saboota godinicha gidduu jiran furuun nama dhiba.
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
Qixxeessaa Lammii | Muddee 09, 2017
Lafa bari’e halkaneessuuf yaaluun makkalummaadha. Maallaqa nama irra ofitti aansuun kabajaa dhalli namaa uumaan qabu wal waakkachuudha. Kan horii qabu kabajuun kan horii hin qabne kabajaa dhabsiisuun hin barbaachisu. Qarshii harka namaattu tolcha. Nama garuu Rabbitu uuma. Waan Rabbi uume kabajaa dhoorgatanii waan harki namaa uumeef kabajaa kennuun wallaalumaadha. Sababa malee waan kana mara jetne.
Beekaa qarshii hin qabne irra wallaalaa qarshii qabutu har’aan tana kabajaa addaa qaba. Jabaa humna uumamaa qabu irra laafaa ibidda harki namaa uume harkaa qabutu irra sodaatama. Nama hojiin lafa irratti waa mul’isu irra nama afaaniin ykn haasawaan fagoo deemutu irra dhageettii qaba. Dhugaa gadi dhiisanii dhara harkatti maratanii ceehuun garuu galgala nama qaanessa. Nama namooma isaan kabajuun dirqama uumaan nama irra jiru. Dhiira, dubartii, dhibamaa, fayyaa, dureessa, hiyyeessa Jabaa, laafaa, beekaa, wallaalaa, goota, dabeesa, naafa, ballaa, duudaa, qarayyoo fi kkf hundaa Rabbitu uuma. Namooma irratti cuftuu wal qixa. Waan harki namaa guyyaa keessa uumu isaan waaqaan uumaman waliin wal qixxeessuun ykn irraa gaditti ilaaluun kabajaa dhoorgatuun cubbuudha.
Waan gadaan deemmatuun waan ofii dhalchan godhanii ittiin boonuu fi ittiin of faarsuun dogongora. Miidiyaaleen baraneen har’a addunyaa tana irratti oolii bultii hawaasa addunyaa walii galaa gabaasan cufti harka dhala namaan tolfaman. Kan nama dhibu garuu beektota meeshaalee hammayyaa kana uuman irra caalatti warri ittiin of faarsuu fi ittiin wal faarsuu barbaadan namoota irraa kireeffatan ta’ee jira. Beektotni, warraaqxotni, moototni addunyaa tanaa warra hojiin lafa irratti mul’atan osoo hin taane warra haasawa mi’aawan ta’anii jiru. Kun garuu dogongora guddaadha. Dhalli namaa dogongorsitoota akkanaa duukaa burraaqu ammoo of irratti abdi dhabdoota.
Wal gahiilee dhimma sochii Oromoo Oromiyaa keessatti bara dheeraaf deemaa ture sochii yeroo gabaabaa keessatti dhalchanii guddisan godhanii namootni ittiin of faarsuu barbaadan as bahuun yaadatnoo baranaa qofa soo hin taane yaadatnoo har’aati. Inni jiruu fi jireenya itti dhabe har’a maqaan isaa hin ka’u. Kan maqaan isaa ol ba’ee qilleensa keessa hafarfamu isa daqiiqaa tokkofis ta’u qabsoo sabaatiif miidhamee hin beekneedha. Dhara liqimsanii dhugaa tufuu irra dhugaa liqimsanii dhara tufuu wayya.
Qabsaawaan ykn warraaqaan moofaa fi haaraya hin qabu. Hamma hin wareegamin qabsoo irra jirutti yoomuu haarawuma. Qabsoon qawwee diinatti dhukaasuu qofaa miti. Qabsoon saalaa fi umrii hin daangeessitu. Waan danda’aniin waan qabaniin saba ofiif qabsaawuun ni danda’ama. Qabeenya ummata irraa gurataniin qabsawaa of taasisuuf dhidhitachuun garuu salphina. Ummatni Oromoo qaroodha. Gingilchaan ummata Oromoo biratti fudhatama nama gonfachiisuu fi fudhatama nama dhoorgu hojiidha.
QBO ABOn durfamtu dura dhaabbachuu ykn saamuuf wal gahiin namoota hagoo beektota Oromoo ofiin jedhaniin waamamu kasaaraa malee bu’aan argamsiise ammaan dura hin mul’atne. ‘Beektotni dhimma Oromoo fi Oromiyaa irratti wal gahii qopheessan kun dhuguma dhala Oromootii?’ nama jechisiisa. Qaama qabsoo harkaa qabu dhiisanii qaama kam waliin mari’achuuf akka ummta waaman namaa hin galu. Fayyaaleyyiin shira deemu kana quba hin qabnee fi hin beekne murna kana ABO seehanii jala badu. Garee ABO akkuma Tigreen jibbitutti jibbu kana ABO seehanii deeggaruun qabsoo Oromoo dura dhaabbachuu qofa osoo hin taane irra ijjachuudha. Kan hanga ammaattuu qabsoo sabaa guddinna dhoorgee qancarse diina irra caalatti dhala Oromoo sammuudhaan gabroome akka ta’e beekkamuu qaba. Qaama maqaa Oromoon ijaaramee Itophiyaaf ykn Tigreef ifaaju bira dhaabbachuun of irratti yakka dalaguudha.
Murni aktivistoota Oromoo maqaa jedhu ofitti baasanii qilleensa keessa haasawaan addunyaa irra naannawan akeekaa fi kaayyoon isaanii Itophiyaa kalee bakkatti deebisuu akka ta’e beekuun barbaachisaadha. Oromoon Itophiyaa kalee dhiisee Itophiyaa har’aatuu hin fedhu. Oromoo fi Oromiyaa fedha. Beekaa wallaale gorsuuf yaaluun bilaasha of dadhabsiisuu ta’a. Beektotni Oromoo beekaa jallatan hiree Oromoo jallisuuf waan hin goone hin qaban. Beekkomsi sabaaf hin fayyadne isaaniifuu waan fayyadu hin qabu waan ta’eef ummatni Oromoo dhaaba isaa ABOn ala qaama kamuu abdachuu hin qabu. Biyyaa fi sabummaa humnaan sarbame humnaan deeffachuuf karaan tokkichi kaayyoo fi akeeka eebbifamaa ABO hordofuu callaadha.
ABOn horii ykn qarsii akka TPLF ykn OPDO ala kanaa hin qabu jechuudhaan qarshiif ykn doolaaraaf kabajaa laachuun dhaaba ofii kabajaa dhoorgachuun boolla umrii guutuu keessaa bahuu hin dandeenye keessatti of ittisuudha. Kanaaf, horii har’aa irra horooma boruuf bakka ol aanaa kennuun ulfinatti nama geessa waan ta’eef dhalli Oromoo marti calalaqa murnootni gara garaa deemaniin booji’amee kaayyoo isaa kan walabummaa fi bilisummaa irraa maqee gara qileetti fiiguu hin qabu!
ABOn horooma Oromooti!
Gadaan tan Oromooti!
Wayaaneen ni kufti!
Qixxeessaa Lammii

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Goofta jalatti ni baqannaa da’oo keenyaa rakkinatti
Badisa iraa inni nu eegaa da’oo keenyaa rakkinatti.
Buufata
Hirkoo keenyaa yeroo gidiraa yeroo aduu gaddiisa keenyaa
Nuu geggeessa kara keenyaa irrattii da’oo jireenya rakkinatti.
Halkani fi guyyaa nuu eega da’oo keenyaa rakkinatii
Gaddaa fi dhiphinaa nuraa fudha da’oo keenya rakkinatii.
Buufata
Da’oo guddaan yoo nu qabee da’oo keenyaa rakkinnitii
Waaqaa birratti ni baqannaa da’oo keenyaa rakkinati.
Buufata
Da’oo keenyaa gooftaan keenyaa da’oo keenya rakkinati
Gargaarsaa keenyaa nuuf ta’a da’oo keenyaa rakkinatii.
Buufata


text:
Yeroo ammaa kana namoota gandoota kana keessa jiraatan abbootii warraa 274 (maatii 3,662) miidhaan tokko utuu irra hin ga’in baraaruun danda’amee jira.
Guyyaa har’aas jilli hoggantoota ol’aanoo ministira Ministeera Dhimma Alaa Dooktar Warqinaa Gabayyoo fi miseensota kaabinee mootummaa naannoo Oromiyaatin duurfamu namoota balaa kanaan buqqa’an daawwataniiru.
Daawwannaa kanaanis namoota buqqa’an kanaaf deeggarsa barbaachisu; uffata, midhaan nyaataa, qorichi taasifamaafii jiraachuun isaa ibsameera.
Gara fuula duraattis namoota sababa balaa kanaan buqqa’an hanga of danda’anitti deeggarsi taasifamu cimee kan itti fufu ta’a.


text:
AGAROOSHSHU SHAE—XIINXALLOTE ITTIME Woxawaajje 2016
Tini ittime Wocawaaro 26 kayise Birra 23, 2016 geeshsha noota xiinxallote birxichuwa amaddino.
HEESHSHOTE XAGGE
Aa Hagiirre Afiˈreemmo Gede Assitinoe
Mittu Ingilizete gobbara ilamino wedellichi Puwerto Rikora misiyoone ikke hagiirraame heeshsho heeˈra hanafino.
Yihowa Adhanna Adhama Xintinohu Mayiraati?
Adhanna adhama Maganu eltooti yaa dandiinanni?
Kiristaanu Adhamansa Hagiirru Woˈminota Assiˈra Dandaannohu Hiittoonniiti?
Kaajja amaale afiˈri.
Culka Roorinore Hasiˈri
Qullaawa Maxaafa seekke xiinxallanno manni shiilo hasiˈranno manchi ledo mitto assannonsaha sase coye huwati.
Ayyaanaamittetenni Lopha Hasiissannohehu Mayiraati?
Tenne assa dandaattohu hiittoonniitiro rosi.
Woloota Qajeelsa Hasiissannohu Mayiraati?
Haaruuddu hiittenne mixo fushshidhanno gede kaaˈla dandaatto?
Nabbawaano Xaˈmitanno Xaˈmo
Yesuusa gibbannori anga hayishshiˈrate budi lowori gede assite laˈannohu mayiraati?
XAGGENKE MAAREEKKO GIDDONNI
“Yihowara Guweenya Abbanno Guma Laalanni Noommo”
Umihu Alamete Oli yannara Qullaawu Maxaafi Rosaano poletikaho anga wodha hoogate daafira woˈmunni woˈma huwattinokkiha ikkirono, assitinori dancha guma abbino..


text:
Abbaawayii irraa
TPLF angoo, maallaqa, biyya fi waraan ittisa biyaa harka isii osso jiruu dargageesaa fi shamaran Orommoo harka duwaa dhaan mormanin mohamtee. Kana ragaa kan tahu TPLF filmaata democracy dhann gaggeessameen 100% filmaata mohee jattee osso hin turin labsi hatatamaa (state of emergency) labsu dhaan biya waraanan akka bulchaa jirtu addunyaan beeku dha. Injifanoon dhigaa fi lubbu daa’iman fi hawwaan Oromoon arkaame akka laafaatti kan of booda hin deebinee tahu isaa TPLF kan bartee yaroo isiin labsi hatatamaa kan baati jahaaf labsitee dheerafachu waan dirqamteefi. Angoon, maallaqni fi biyyaa humna waraanaan bulchun akka muranoo Orommootaa if booda hin deebsnee kan bartee TPLF tarsimoo mofaa kan bilchinsoota duraaniraa barateen Oromootaa fi Oromia waraan Liyu Policin itti bantee. Kunis hin tahu janaan amma tarsimoo harayaan dhiheenya kana as baatee – Faa’idaa Oromian Finfineeraa Arkachu.
TPLF akkamitti Orommodhaaf faa’idaa Orommoon Finfineeratti qabu murteesufi dandeesee? Kana deebisuf seenaa walfakaatu haa laalu. Baraa 1700s keessa waraan gugguudootu Franch fi British jidutti lafa Kaaba Americaa keesa turee. Lafti biyoottan Europaa lama haalaalaraa dhufanni iratti waloolan lafa Hindi America (Native Americans) noottati. Lafa Hindi ratti kan walalan biyoottan lameen qoofa osso hin tahin biyoottan akka Spain fi Netherland ykn Dutch keesa jiran. France waan humna Englandin mohamteef bara 1763 France fi England waltahinsa Treaty of Paris ja’aamu malateesu dhaan akka France lafa Hindi kan harka isii jiru heddu Englandif kanitu tahee.
Maaltu dura France lafa Hindi fudhachu dandeesisee? Maaltu akka deebittee gadhiistu taasiseen? France irree waraanaan dachi Hindi fudhatee booda moo England irree waraanan dachi san France raa fudhatee. Kanaafu Finfineen kan enyutii yoo kan janee wal gaafanu tahee debiin isaa….
Maqaleen ykn Bahardar kan enyuti maaf hin ja’aamnee? Sababaan TPLF fi warri Finfineen akka Addis Ababa taatee haftuf mormaa jiran akkuma France fi England dachi tenyya ratti faraqaa dhaa waan bulchaa jiranif mirga kanuff dhorkachu kan qaban itti fakaata. Isaan itti haa fakaatu malee Orommoon akka keenaa TPLF bu’aa addaa jatee nuf kanituun hin gamadnee fi akka mormin waroottan kana mormaa jiran nuun yaachisnee hujidhaa isaan garsisun yaroon fi dirqamni Oromootaa hunda ammaa. Kuniis kan tahu dandayu yaada (imaamata) keenya, ija keenya, dandeetti fi humna keenya yoo karaa qabsoo TPLF angooraa kufisu ratti deebisnee qofa. Yoo huji dhaan irree horachuu dandeeny qoofa dha. Irreen nubarbaachisu kan amma TPLF angooraa ittin buqifnu qoof osso hin tahin kaan mirgaa dhigaa fi lubbu Oromootaan arkamee fula dura ittin tikfachu dandeenyun tahu qaba. Irreen kun irraa waraanaa qoofa – aa’daan waraanaan iffi fi qabenya iffi kabachusun kan addunyaara wagaa dheeraa turee, ammalee jiru fi fulduraafilee jiraach taa’uu dha.
TPLF oloola bu’aa Finfineef kanamee jachun yaada Oromoota fafacaasuf fi eegalli kufinsa isii digaa fi lubbu Oromootaan arkkamee bakka dhoorkuf maalaqa heddun namootaan heedu Facebook fi Tweetin boobbaaftee hoojjachaa jirti. Oromootni hundumaa – keesaafu kan diaspora – tersimoo isii kana baru dhaan osoo hin gamadin ykn osoo warroota kanaan mormanin hin gaddin irree Oromoo akka ittin jabeesachu dandayuu wal marihachun waan lamaaf barbaachisaa dha. Tokkofaa, yoo Oromoon dhara TPLF beekaa facaastee kana jalaa calisudhaan (ignoring) irree keenyaa cimsuratti hojjanee maalaqni isiin baastee fi hoojjatooni isii walin kasaaran jachu dha. Lemafaa, kana taasisun akka sadarkaa Oromoon siyaasaa ittin hubatu fi gageesu kan duraanira chaalu waroottan lameen lafa keenyaratti murteesa garsisa. Sedafaa, TPLF akkuma barteetti tersimoo biroo baasachuf dirqamtii. Kun imoo akka issit dhagayamu ykn hifanaa (frustration) itti fida.
Kana waan taheef Oromoon hundumtu kan dhimmi saba kiyaa nayaachisa ja’uu yaroo amman tanaa filmaata lama qaba. Tersimoo TPLF faana bu’uun isii walin dhimma Finfinee hafarsuu fi hafarsiisu ykn tersimoo isii hubatani dhimma Finfinee hasawu fi qooda iraa fudhachu baachun akka tarsimoon isii kufu tolchu dha. Waan Oromoon hundumtuu beeku qabu


text:
Biyyoonni Baha Afriikaa fi Giddu Gala Baha biyyoota nageenyaa fi tasgabbii hin qabnee akka ta’an qorannoon tokko mirkaneesseera.
Akkaataa qorannoo dhaabbata Ameerikaa tokkootti, Sudaan Kibbaa nageenyaa fi tasagabbii dhabuun Sumaaliiyaa dursuun sadarkaa tokkoffaa irratti argamti.
Itoophiyaan Qorannoo kanaan dura qoratameen biyyoota nagaa fi tasgabbii hin qabne jedhaman keessaa sadarkaa 19ffaa irra kan turte yoo taatu, amma immoo sadarkaa 15ffaa irra geessee jirti.
Qorannoo Biyyoota nagaa fi tasgabbii hin qabne jedhaman 178 irratti gaggeeffameen, Biyyi Guddu galeessa Afriikaa sadarkaa sadaffaa, Sudaan sadarkaa 5ffaa, Dimokiratik Kongoon sadarkaa 7ffaa akkasumas Keeniyaan sadarkaa 22ffaa irra akka jiran beekameera.
Biyyoonni kunniin nagaa fi tasgabbii hin qaban kan jedhamaniif rakkoo Diingdee, mana jireenyaa, carraa hojii fi walaitti bu’iinsa jiruun giddugala gochuun jedhameera.
Oduu Biraan immoo miseensonni Mana marii nageenyaa Mootummoota Gamtoomanii haala nageenyaa biyyoota Afriikaa ilaalchisuun Kawuunsilii nagaanyaa fi tasgabbii Afriikaa wajjin mari’atan.
Mariin Garee lamaanii haala nageenya Sumaaliyaa, Sudaan Kibbaa fi naannoo haroo Chaad irratti akka xiyyeeffate himameera.


text:
Qabsoo Qarayyoo Ilmaan Sabaatiin Jalqabamte Galiin Gahuuf Cufti Ilmaan Oromoo Bakkayyuu Kaanee Dirqama Oromummaa Keenya Bahachuun QBO Itichuuf, Diinota Qabsoo Keenyaa Addaan Baafnee Beekuun Murteessaadha.
Ibsaa Gaaddisaa irraa
Yeroo ammaa Sochiin Qabsoo Bilisummaa Oromoo guddatee sadarkaa Ol aanaa irra gahee jira. Ilmaan Oromoo addaatti ammoo Sabboontotni sabaa sadarkaa garaagaraa keessatti haala adda addaan qooda irraa fudhataas turan;fudhataas jiru.Waan ta’eefis Kanaan booda qabsoo kana wanni of booda deebisu tookkollee hin jiru.
Lukkeelee diinaa garaaf jiraatan ykn gantoota dantaa isaaniitiif jecha diina jala fiiganiin ala, yeroo ammaa irra guddeessi ummata Oromoo hiree isaa akka sabaatti ofii murteeffachuu kan hin feene hin jiru.
Jarreen garaaf bulan kunneen QBOn yoo gufate dantaa isaanii miti.
Har’a nyaatanii buluu fedhu waan taheef. Dhiigni ilamaan Oromoo Qabsoo bilisummaa Saba isaaniif jecha akka Lolaa gannatti dhangala’ee isaan hin gubu. Lubbuun sabboontota qaqqaalii qabsoo kana irratti wareegamee fi lafeen ilmaan Oromoo baddaaf gammoooojjii keessatti dantaa saba isaaniif jecha harca’ee awwaalcha dhabee isaaniif homaa miti. Yeroo diinni qacalee ilmaan Oromoo fuuldura isaaniitti dhiiga lolaasu akka waan hin argineetti callisanii bira darbuun reeffa saba isaaniirra tarkaanfatanii lammii isaanii dabarsanii bineensaaf laatu. Oromoon akka sabaatti ilmaan Yartuu akkasii qabaa? Jennee wal hin gaafannu.
“Badduun ofumatti baati” akkuma jedhan kunoo yartuu Saba beekaa keessaa dhalatte waggoottaan lamaan darban kana keessatti ija keenyaan maal akka raawwataa turte agarree jirra.
Jarreen kun akeekni isaanii har’a nyaatanii garaa isaanii guuttachuu fi ergama diinni itti kenne galamaan gahuu qofa. Kanaaf yeroon amma keessa jiru yeroo nuti ilmaan Oromoo xiqqaa guddaan waltaanee diina inikkaa keenya Wayyaanee fi ergamtoota isaa kanneen garaaf bulan of irraa kaasuun hiree keenya ofiin murteeffachuuf hojjennuudha.
Ummanni Oromoos yeroo akkaan murteessaa tahe kanatti kan wal gaafachuu fi irratti maryachuu qabu yoo maal goone lubbuu Gabroomfataa gabaabsuun mirga abbaa biyyummaa keenyaa mirkaneeffanna isa jedhu tahuu qaba.
Mootummaan EPRDF/TPLF ummata Oromoo qofaaf osoo hin taane ummatoota Impaayera Itiyoophiyaa keessa jiran maraf diina tahuu hubachuun akkaan barbaachisaadha. Ummata Oromootiif yeroon amma keessa jirru kun gaaffii jiraachuu fi jiraachuu dhabuuti. Saboota cunqurfamoo biraatiifis kanuma. Kun jala sararamee ilaalamuu qaba.
Mootumaan Fashistii TPLF kun ilmaan Oomoo waloon araddaa Oromiyaa irra dugugee balleessuuf ifatti xiyyeefatee hojjetaa jira. Kan Agaazii fi Poolisa Federaalaa hanqatee yeroo ammaa Waraana Sumaalee Liyyuu hayil jedhamu leenjisee ummata Oromootti bobbaasee jira.
Gochi kun akeeka hedduu of keessaa qaba. Ini jalqabaa QBO ummanni Oromoo taasisaa jiru ittiin dura dhaabbachuuf. Keessattuu QBO ABOn geggeeffamuu keessatti WBO adamsuuf akkasumas duubbee isaa jeequuf kan akeekkatee dha.
Akeekni isaa inni kaan ammoo Ilmaan Oromoo fi Qabeenyaa Oromoo barbadeessuudha. Yoo danda’ameef ammoo Ummata Soomalee fi Oromoo walitti naquun YKN buusuun umurii bittaa isaa dheereffachuuf akeeka qophaaheedha; kana gochuu isaatti arma duras hin milkoofne, sii achis hin milkaayu.
Ummanni Oromoo bakka jiru maraa shira Mootummaa wayyaane kanatti dammaqee fashalsuu qaba. Ummanni Oromoof Sumaalee waggaa hedduuf waliin jiraachaa ture. Rakkinootni amma mul’atan kun yeroo gara garaatti diinaan shiramus, hawaasa lamaan biratti mul’atani hin beekan. Shirri diinni saboota lamaan giddutti shiraa ture akka nama dhuunfaatti haa ta’uu akka saboota bal’aa lamaanitti mootumichaaf milkaa’inni argame hin turre, hin jiraatus. Saboota kanneen jidutti rakkinootni uumaman yoo jiraate, Hawaasni lamaan akka addaa waliin jireenyaa qabuun karaa jaarsummaatiin rakkina mul’atan furachaa ture.
Sii achis Shira diinni ooliibultii isaa keessatti shiraa turee fi jiruuf jilbiifachuun wal dhibdeen isaan giddutti uumamuu hin qabu.Kan kanatti hawwuu fi shira diinaa galmaan gahu yoo jiraate lukkeelee diinaa dantaaf jiraataniidha.
Kan ummanni keenya beeku qabu keessaa inni biroon ammo; namoota fedhii dhuunfaaf jechaa Midiyaalee hawaasummaa irratti holola diiggaa ofan kan ilaallatuu dha. Namoonni Muuxannoo Qabsoo hin qabnee fi Hubannoo fi Dammaqiinsa gahaa hin qabne holola namoota murasa dantaa isaaniif jechaa midiyaa hawaasaa irraatti hololaniif gurra laachuun akka waan Oromoon gandaa fi Amantiin adda adda facahee jiruutti fudhatu. Kun dhugaa qabatama hin qabneedha. Ilmaan Oromoo keessattu dhaloonni ammaa; holola akkasii bira taree jira. Kan akkasitti hololan kanneen qabsoo Ummanni Oromoo taasisaa jiru fi sadarkaa ummanni keenya biyya keessaa irra jiru hin hubanneedha.
Seenaa uummata Oromoo keessatti haalli fokkisaa fi badaan yaaddoo namatti naquu fi Kuufaatii ummata Oromoofis sababa tahe akkasumas erga gabroomnee asis akka gabrummaa jalaa hin baaneef yaadoo guddaa kan tahee fi tahaa jiru ilmaan Oromoo jajjaboo fi beekaa jedhamantu diinaan waliin hariiroo uummachuun qabsoo sabaatti danqaraa tahaa jiraachuudha. Fakkeenyaaf OPDOn akka ummanni keenya gabrummaa jalatti hafuuf dhaaba hojjetu.Ilmaan Oromoo dhaaba kana keessa hojjetan hunda tahuu baatanis kanneen dhaabichaaf amanamoo ta’uun QB sabni keenya taasisutti gufuu ta’an hedduun jiraachuudha. Dalagaan qondaaloti OPDO raawwachaa jiran kan seenaa addunyaa keessttuu mul’atee hin beekneedha. Otuu isaan jiranii fuuldura isaanitti Qonnaan bulaan Lafa isaarraa buqqa’a, ajjeefama.
Maal kana qofa ilmaan Oromoo qaqqaaliin gaaffii mirgaa gaafachuu isaanii qofaaf akka bineensatti adamfamanii ajjeefamu. Hawwanii fi shammarran Oromoo milishoota fi waraana wayyaaneen daandi irratti gudeedamu.Oromumma isaaniitiin yakkamanii kanneen hidhaman mana hidhaa keessatti Zaliilii irraatti raawwatamuun qaamaa hir’uu tahu. Innuu atuu jiruu mana hidhaa keessatti ibiddaan waadamu. Abbaa ilmi duraa du’een “Foon ilma kee waadi nyaadhu” ittin jechuu fi Ilmoo ajjeesanii haadha irra teechisuun yakka addunyaa kana irratti hin dalagamne atuu isaan jiranii wayyaanotaan raawwatameedha. Kana hunda osoo kan seenaa irraa dubbifnu ta’ee amanuuf waan nama dhibuudha.
Yakka namni sammuu qabu kana sabaafan hojjedha jedhu hin dalagnetu yeroo ammaa OPDOn ummata keenya irratti raawwatamaa jira.
Jarreen kun gata (rubbish) dha. Sababa Afaan Oromoo dubbataniif Oromoo isaaniin jechuun hin danda’amu. Bineensu qomoo isaaf ni gadda ni falmaafis. Gochi Qondaalota OPDO waan akkanatti dubbannee fixnuu miti seenaaf olkaayyanna.
Jarreen kana QBOn diinaan adda baasee hin ilaalu. Yakka dalaganiifis bubbulus itti gaafatamuun isaanii waan hin oolle.
Kana malees haala adda addaatiin akkasumas fedhii ykn dantaa dhuunfaaf jechaa kanneen mooraa Qabsoo ABO keessaa bahan wayita qabsoon Oromoo Qabsaahota muratoo fi jaboo cichanii qabsicha keessatti hafaniin finiinee sadarkaa kana gahu qabsicha gara ofiitti harkisuuf dhagaan isaan hin buqqifne hin jiru. Silaa kan tahuu qabu yoo kan ummataaf waan hojjedha kan jedhan tahee akeekaa fi kaayyoo isaanii ibsachuun akka haaraatti maqaa haaraan ijaaramanii hawaasicha biratti hojiidhaan mul’achuudha malee, ijaarsa duraan keessaa bahan abaaruu fi hoggantoota isaatti quba qabuun beekumsa miti. Kana raawwachuudhaanis bu’aan isaan ummata Oromof argamsiisanis hin jiru qabsaahaadhas isaan hin taasisu. Ofumaaf dhamahuu yoo tahe malee.Ofii dhama’anii Saba gabrummaa jalatti tursuuf wixxifachuun, Oromoo hadhaan tana golee Oromiyaa cufa keessaa damaqee “dinne gabrummaa didaa” jechuun falmataa jiru biratti daallee ta’uudha.
Kan nama ajaahibu keessaa tokko ammo namootni muraasni midiyaa hawaasaa irratti seeraaf heera Dhaaba tokkoo atuu hin beekin akkasumas dhaabicha keessattillee atuu hin hirmaatin ebelu angoorraa bu’uu qaba, akkas ta’u qaba yoo akkas hin taane sirrii miti jedhanii odeesu. Kun ammoo yaada nama hubannoo hin qabneeti. Jarreen akkasii hawaasin keenya eenyutuu eenyuun akka ta’e ni beeka waan ta’eef “dhama raasuu” irraa of qusachutuu isaaniif akka caalu ifatti itti himuu qaba.
“Dhugaan ni qal’atti malee hin cittu” akkuma jedhan namoonni ta’e jedhanii Dhoortoo diinni laatuufii fi dantaa bubuutuuf jecha hojii fokkisaa saba isaanii keessatti isaan xiqqeessu hojjetaa jiran boru gaafatama Seenaa fi seeraa jalaa bahuuf amma osoo lafti isanitti hin dhihin dhugaa jiru jala masakamuun saba isaanii waliin hiriiruu qabu.
Waluma galatti ilmaan Oromoo guddaa xiqqaan karaa isaanii anjahe hundaan QBO keessaatti qooda fudhachuun murteessadha. Keessatti WBO fi Qeerroo Bilisummaa Oromoo lubbuu isaanii qaalii wareeganii halkanii fi guyyaa diinaan kokkee walqabanii jiran karaa dandeenyu maraan cinaa dhaabbachuun hamilee isaanii jabeessuun waan fardiidha.
Kanneen WBO fi QBO akkasumas qabsahoota Bilisummaa jireenya isaanii wareeganii saba isaniif falmataa jiran irratti holola diiggaa hafarsan lukkee diinaa kanneen Bilisummaa Ummata Oromoo hin feenee waan ta’aniif ummanni keenya addaan baafachuu qaba.
Mootummaan Wayyaanee/TPLF qabsoo Oromoo yoo danda’e dhabamsiisuuf ykn ammoo laaffisuuf basaastota hedduu leenjisee garaagartee nu gidduutti uumuuf bobbaasee akka jiru dagachuu hin qabnu. Tokkoon tokkoon keenya QBO sabni keenya taasisa jiru galmaan gahuuf kanneen dalagaa diina hojjetaa jiran addaan baafachuun yoo kan wallaalummaan dalagaa jiran tahe gorfachuun sirreeffannee gara qabsoo keenyaatti hiriirsuu, kanneen beekaa QBOti gufuu tahuuf dalagan ammoo diinaan waliin dhabamsiisuun qabsoo keenya gara fuulduraatti furgaasuu irratti hojjechuun ummata keenya gabrummaa keessaa baasuun dirqama dhaloota kanaa tahuu qaba.
Abbootiin Amantaa fi jaarsoliin biyyaa ilmaan Oromoo beekas tahee osoo hin beekin qabsoo ummatichaa booressuuf oliif gadi fiigan gorsuu fi dandii sirrii itti akeekuun Qabsoo saba keenyaaf akka qooda Oromummaa keessan bahattan isiniif dhaama.
Horaa bulaa!
Gadaan gadaa Bilisummaati!


text:
DIINQA OROMOO: BADHAADHAA DHAQQABAA WAARIYOO-Hayyuu Dhaloota Qubee-Keessummaa qophii, Kutaa 13ffaa
DIINQA OROMOO: Kutaa 13ffaa: BADHAADHAA DHAQQABAA WAARIYOO-Hayyuu Dhaloota Qubee-Keessummaa qophii – Beekan Guluma Erena
Maqaansaa Badhaadhaa Dhaqqabaa Waariyoo jedhama. Biyya Oromiyaa godina Arsii Lixaa Shaashamannee Ganda Kuyaaraa jedhamtuuttii dhalatee guddate. Dargaggoo ogummaa lama gonfatedha; Ogummaa herregaa/Mathematics fi Seeraa/Law ti. Barumsa Herregaa barsiisuun dhaloota qubee nama qaraa turedha. Manneen barnootaa naannoo Finfinnee marsanii jiran hedduu barsiiseera. Erga barnoota seeraa Yunivarsiitii Finfinnee seenuun abratee boodammoo ogummaa seeraa gadi fageenyaan leenji’eera. Abbaa murtii Godina Baalee ta’eemagaalaa Roobee keessa hojjetaa tureera.
Sadaasa 3 bara 2015 gara Awuropaa biyyaa switzerland magaala Geneva lenjiif dhufee sirnnicha nama nyaataa sana baqatee as cehee jira. Yeroo ammaa kana biyyuma Switzerland hirkattummaa siyasaan gaafatee jira. Akksumasii carraa barnnoota (Scholarship ) biyya Awurooppaa argatee barnootasaa Masters of International commercial law and dispute resolution jedhuun bara kana xumurataa jira. Wolumaagalatti Abbaa murtii nannoo Oromiyaa duraan fi Barataa LLM International commercial law and dispute resolution dhaan qaroo waaqni dhangi’edha jechuun nidanda’ama.
Muuxannoowwn keessa darbe hundaa…haala jiruu biyya keessaa…waan OPDO n itti jirtuufi iccita golasheeti hundarratti mariyanneerra. Waa’ee Oromoo diyaaspooraas gadi fageenyaan ilaalleerra. Walgahiiwwan biyya alaa kana keessa adeemanirrattis iccitaafi duubeesaa mara ija ogummaan ilaalleerra.
Abbootiimurtii Oromiyaafi federaalaa maal gochuu akka qaban ibsa kenneera. Icciti aangoosaaniis maal akka ta’e addeessee jira. Qeerroofi Qarreen biyya keessaa maalitti akka jiraniifi maal gochuu akka qabanillee xiinxalameera. Dinagdeen Oromiyaa eessa akka jirus soqneerra. Dinagdeemoo Bilisummaa kan jedhus gadi fageenyaan ilaalleerra.
–
DIINQA OROMOO: Qophii Diinqa Oromootiin dhugaan dabe niqajeela; seenaan haqaan qoratama; dhugaan abbaa dhugaatii nideebi’a; hayyoonni Oromoo beekumsa diinqa sammuusaanii keessaa sabasaaniitiif qoodu; waan badaan niqeeqama; waan qajeelaan nijajjabeeffama; dhaloonni haaraan irraa barata; dabaan ittiin qajeelfama. Hayyoonni Oromoo aadaa, seenaa, afaan, falaasama, qorqalbii, dinagdee, takinooloojii, qonnaafi kkf leenjii gaggaarii qabaniifi saba isaaniitiif beekumsa qaban qooduu barbaadan teessoo keenyaa Email: beekanguluma@gmail.com nuquunnama. Dabalataanis marsariitii keenya: http://www.beekanguluma.org jedhamu keessaa seenuun email’ keessan subscribe’ gochuun dhaamsa barumsaa karaa keen nuhorteessoo isaanii akka nubeeksisan kabajaan gaafanna.
Qopheessaan: Beekan Gulummaa Irranaa
Keessummaan: Badhaadhaa Dhaqqabaa Waariyoo
Ogeessa Takinkaa: Nuuree Sabaa
Bara: Adoolessa, 2017
–
-ISINTUU NAMARAACHE
””””””””””””””””””””””””””’
Iccitiikoo baastee
Alagaatti laattee
Alagaa Filattee
Foon Harmeekee nyaattee
Ilmaan Aayyaa hunda
Shiraan Galafattee
Galtee Lammii gante
Duwwaa na hambistee
Ana maraachite
———-
Iccitii lammiikee
Baastee dhangalaastee
Dhugaa lammii keetii
Qottee kan Awwaalte
Dukkana uwwistee
Lammii maraachistee
Ofiis Raatessite
********
Anoo hin maraane
Hinjedhiin maraatuu
Atuu jirta Raatuun
Kan Lammii qalatee
Dhiiga lammii Xuuxu
********
Atuu jirta Gantuu
Kan lammii qalsiise
Foon lammiisaa nyaatu
Dhiiga lammii keetii
Dhugaa kan jiraatu
———
Joora jiraachuun koo
Moofaa Uuffachuun koo
Maraatu fakkadhus
Sirridha sammuun koo
Atuu jirta BOORKON
Kan jiraatu QOONQOOF
*********
Kanaafan siin jedhe
Miti Ani maraatu
Gantuun lammii gante
Lammiitti hindeebitu
Lammii maraachitee
Atoo taate Raatuu
–
Yaa shumbur qotiyyoo
way booqqisaa loonii
kan dhuftikee hin oolle
Na boossisaa hin ooliin!
Warri keenya qotanii
Garbuufi qamadii galchu
Garaakootu na cite
Yartuufi dabeessa dhalchuu!
Loon keenya dhibba ta’u
Malkaa guddaatti yaafna
Dhadhaa gabaatti gannee
Dhamashee raafnee nyaanna!
Warri qotiyyoo qabu
Xaafii dilbii galfatuu
Kan akka kee goota kana
Lama qofaa dhalfatuu
Warri ameessa hin elmanne
Nyaata itittuu dharra’u
Hawwinee boo’aa hin hafnu
Rabbumti achiin nu haaga’u!
Amma gamootti galle
Dur manni Keenya gaara
Maaltaate naan jetturee?
Dhiira garaan ni aara!
Isayyuu ijaarradheenii?
Kumaanan kireeffadha
Akkasiinillee hin haftu
Gaaf tokko nan deeffadha!
Manni isaanii shagarri
Gajjallaa gooda jamoo
Akkasittiin hin hafu
Amma ijaarranna gamoo!
–
A habit is a routine way of thinking, feeling, or behaving, which tends to occur unconsciously.
For instance, no Oromo intentionally undermines his/her Oromo identity. However, because of the habits we developed over time, we commit common errors on the following words.
Habitually adopted words/attitude Correct words
====================== =============
1.Shawaa– Shaggar/Walttajjii Oromia
2.Addis Ababa- Finfinnee
3. Yee Oromo Zeegoch- Lammilee Oromiyaa (Yee Oromiyaa Zeegoch)
4. Lammii Oromoo- Lammiilee Oromiyaa
5. Aruusii –Arsii
6. Lixa, Kaabaa, Kibba Wallagga etc- Use original place names, Najjoo, Gimbiietc
7. Laqamt -Naqamtee
8. Bushooftuu- Bishooftuu
9. Debre-Zeyit-Bishooftuu
10.Lixa Harargee, Baha harargee Baha Oromia..- Galamsoo, Ciroo
11. Ijoollee Shawaa… Wallgaaa- Ijoollee Oromiyaa
12. Makaanisaa- Bakkaniisa
13. Lagahaar Laga –Harree
14. Piyaassaa-Birbirssaa
15. Maallaqa-Qarshii, Horoo, Horii
16. Warra Wallaggaa/warra Shawaa– Use the involved persons name
17. Laaqana/Laancha– Oltee
18. Ciree/Breakfast –Bultee
19. Dinar/Iraataa –Irbaata
20. Gabra-Gurraacha-Garba Gurraacha
21. Mootummaa Itoophiyaa- Bulchiinsa Tigiree
22. Skuula/school- Mana barumsaa
23. Class – Kutaa
24. Girgiddaa-Gorroo
25. Xaariyaa –Baaxii
26. Dalagaa Jiruu-Hojjaa
27. Amataa Waggaa/-Gannaa
28. Copying/ the Habasha journalist accent- Use local Oromo dialect instead
29. Dressing like the European as civilization- It is ok to dress like an Oromo
30. Preaching rumors- Learn the truth before gossiping
31. Insincerity, shiftiness, arrogance -Have clear stand
32. Acting knowledgeable -Don’t lie about yourself


text:
Gamtaa Awroppaatti bakka buutuu gameetttii dhimmootii alaa Federica Moherin torbanneen hedduu keessatti yeroo lammataaf gola naga eegumsaa kan tokkummaa mootummootaaf ibsa kennanii jiru.
Godaanota lammiiwwan afriikaa fi Arbbaa kanneen baqattoota namoota seeraa ala nama deddeebisaniin Awrooppaa seenuu yaalaniif yeroo hedduu galaana keessatti dhuman ilaalchisee furmaati dinqii dhaan ta’u hin jiru, garuu guutummaan addunyaa deebii wlaii gala itti kennuu male jedhan.
Gargaarsa namoomaa kan yeroo hatattamaa qofaa utuu hin taane caasaan namoota baqattoota seeraa ala deddeebisanii wal qabataa waan ta’eef, yeroo tokko tokkos dhimmootii maallaqaa fi hojii shororkeessotaa kan naannoo duruumaanuu jeeqamee jiruutti jeeqama ka biroo dabale waliin hidhata qaba jedhan.
Waggaa kana uummata 1800 kanneen hiyyummaa, walitti bu’iinsaa fi hacuucaa biyya ofii keessaa dheessantu galaana Mediterranean qaxxaamuranii Awrooppaa seenuu utuu yaalanii dhuman.
Hedduun isaanii maallaqa qusatan baasuu dhaan namoota ofittoo baqattoota seeraa ala deddeebisan harkatti kufuu dhaan imala hamtuu gara biyya akka Libya ofumaa iyyuu walitti bu’iinsaa fi jeeqaman raafamuutti geggeessu. Achiis achumatti gatamu ykn immoo bidiruu amansiisaa hin taanee fi humnaa ol nama fe’eate yaabatanii galaana keessatti dhumu. Moherinin akka jedhanitti godaantota kana lubbuu oolchuu jechuun humnaan biyya irraa dhufanitti deebisuu miti.
Mul’inatti kan ani mirkaneessuu fedhu, baqattoonni ykn koolu galaantoonni galaaqana utuu qaxxaamuranii qabaman tokko iyyuu fedha isaaniin ala biyyatti hin deebisaman. Mirgi walii galtee Geneva sun guutummaatti ni kabajama jedhan.
Moherini-n akka jedhanitti namoota baqattoota seeraan ala deddeebisaniif daandii kan ta’e Libya qofa utuu hin taane irra hedduun namoota kanaa biyyattii keessa darbu.
Gama biraatiin immoo torban kana warren Awropa baqattoota kurna kumaan laka’amaniif ardittii seenan biyyoonni miseensa gamtaa Awropa ta’an meeqa akka simatan kootaa ramaduu irratti wal falmaa jiran.
Mariin kun kan dhaga’ame amenesty International godaantota Libya irra dararaa hamaa fi humnaan gudeeddiin raawwatamaa waan jiruuf kana jalaa miliquuf jecha gara garba Mediterraneanitti yaa’aa jiru jechuun akeekkachisee booda. Namoonni polotiikaa Awrooppaa dhimma immigration ilaalchisee falmii geggeessaa wayita jiran kanatti bidiruuwwan gamas seenuu itti fufaniiru.
Koolu galtoonni 400 ta’an doonii Germaniitiin Xaaliyaanii gama kibbaa andaara galaana Reggio Calabria ga’anii jiran. Germaniinis koolu galtoota hedduu biyya simattu keessaa took. Kan waggaa darbee irraa dacha ta’e waggaa kana namoota dahata siyaasaa barbaadan kuma 400 oltu biyyattii seenu jedhamee eegama.
Dhimmi kunis chanselerittiin Germany Angela Merkel har’a gumii yeroo hatattamaa akka waamanii fi michoonni isaanii Awrooppaa itti gaafatama kana akka qooddatan waamicha gochuuf isaan dirqisiise.
Kanaaf furmaata waliinii barbaaduu caalaa tokkummaa Awrooppaa kan agarsiisu filannoo ka biraan hin jiru jedhan. Torban torbaniin baqattoota dhibbaan laka’amantu karaa buufata xaaliyaanii Milan darbuu dhaan gara Germaniitti imalu. Hojii gargaarsaa fedha ofiin kan hojjetan Susy Lovieno baqattoota kanaaf nyaata, huccuu fi gorsa kennuun tajaajilu. Awrooppaan jijjiirama gochuu qabdi jedhu.
Kun rakkoo gargaarsa namoomaa uuma. Qooda kanaa embasilee biyyoota hollaa jiran kan akka Lebannon, Jordan fi Tuerkey irraa visa seeraan gamana isaan seensisu yoo argatan gaarii ta’a. Sun imala seeraan alaa fi sodaachisee ta’e irraa ittisuuf gargaara jedhan.
Awrooppaan har’a baqattoota meeqa biyyoonni miseensa gamticha ta’an fudhachuun akka irra jiraatu irratti bor falmii geggeessuuf jiru. Hangary-n biyya koolu galtoonni Balkans irraa dhufan karaa ishee darban ennaa taatu biyyoota hedduu kootaa kana fudhatama dhabsiisan keessaa tokko. Muummichi ministeeraa Viktor Orban deebii cimaa kana kennanii jiran.
Hungary keessatti koolu galtoota arguu hin feenu jedhan. Miseensonni gamtaa Awrooppaakanneen biroon yaada keenya yoo gaafatan isinuu isin hin barbaachisu ka jedhu deebiin koo jedhan.
Biyyoonni Awropa hedduun bidiruuwwan gara galaanaatti yaa’uuf sababaan jeeqama Libya keessaa ti jechuun himachuu dhaan dooniiwwan waraanaa andaara galaana Libyatti akka bobba’an gaafataniiru. Yaada kana garuu kan bulchiinsa diina walii ta’an keessaa kan mootummaa Tripoli to’atee jiruuf muummicha ministeeraa yeroofii kan ta’an Khalifa Al Ghweil fudhatama dhabsiisn.
Khalifan akka jedhanitti kan nuti gamtaa Awrooppaa irraa barbaannu mootummaa biyyoolessaa Tripoli keessaa fi waliin walii galee godaantummaa kana dhaabisuun karaa itti danda’amu mala dha’uu dha.
Gareen mirga namaaf falmu Amnesty International godaantonni Libya keessaa haala hamtuu keessa kan jiran si’a ta’u kun immoo gara galaanatti akka baqatan isaan dirqisiisa jedhee jira.


text:
ONN:Oduu Olmaa Oromiyaa Onk 28/2017
Abo jachuun dawid ibsa jachuu miitti amma abon hin jirtuu afoosha fi gantuu maalee
Biyyaa keenyaa akka siriiyya hin gonu egaa je.ee boda eltira ta.uun maaliif barbachise? maaliif hin galee eltiira ta.ee umaata oromoo Dhmaasa?
Hoogganoonni Dhaaba OFC haala yero amma Oromiyaa keessa jirurratti Ibsa TV OBNiif kennan. TV OBN fi Gazexestoonni heddu galatooma hujii gaarii hojjata jirtu!!
Xiinxala Jawar Mohammed , Adeemsa Jaarraa Abbaa Gadaa irratti
“Artistoonni Oromoo TOKKUMMAA OROMOO irratti hojjechuu qabu”. PBMNO Obbo Lammaa Magarsaa.
“Waa’ee Tokkummaa Yeroo sirbinu miidiyaan nuuf hin dabarsu.”
የኢሰማኮ ፕሬዝደንት አቶ ካሳሁን ፎሌ መንግስት ለውይይት በሩ ክፍት ካልሆነ በመላው ሀገሪቱ የስራ ማቆም አድማ እንጠራለን አሉ ዝርዝሩን ከራሳቸው አንደበት።
Giddugalli gabaa Jimaa Awwaday gara bakka birootti diinni jijjiruuf karoorfate hin milkaa’u jedhan jiraattonni.
Artist Haacaaluu Hundeessaa waan jedhu dhageeffadhaa, wal-dhageessisaa . Buli Haacee


text:
Ji’oota muraasa darbee keessaa konkolaata dhunfaa Laand Krusar jedhamu Finfinnee irraa gara Jigjigaatti ituu adeemaa jiru Bordoddee keessatti seeraan ala maallaqa deddebisaa akka jiru baramee to’anna jala ooluu mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira.
Namoonni lama jechuun Obbo Haabaannee Arabnur fi Obbo Ahmad Mahammad doolaara Amerikaa 541,771.00 seeraan ala deddebisaa akka turan waan bira ga’ameef manni murtii olaanaa kan godina Haarargee Lixaa lameenuu mata mataatti hidhaa jabaa waggaa saddeetii fi adaba qarshii kuma dhibba tokko akka baasan murtii adabaa kennee jira.
Dolaarri qabamees Oromoota sababaa walitti bu’iinsa daangaan bulchiinsa naannoo Somaalee keessaa manaa fi qe’e ofii irraa godaanaiif herrega baankii banameetti akka galu manni murtii olaanaan Harargee Lixaa Murteessuu isaa mootummaan naannoo Oromiyaa beeksisee jira.


text:
Konferensiin waggaa kan tokkummaa waldoota Kirsityaana Oromoo addunyaa 17ffaan kamisa darbe jechuunis Adoolessa 5 barra 2012 Minisootaa magaalaa Minneapolis keessa kan jiru waldaa Kirstiyaana Oromoo Minnesootaa keessatti Sirnaan banamee jira. Adoolessa ja’a sanbata galgala immoo galgala aadaa Oromoo jechuun amantoonni wayyaa aadaa uffachuu dhaan ayyaana sanaaf miidhagina addaa kennanii jiran.
Lubi waldaa kirsityaana oromoo Mimesootaa Luba Melkamu Nagarii konferensii sana eebbaan bananii jiran. Mata dureen konferensii bara kanaa “balbala banamaa Waaqayyo sii kenneera Eeyu illee cufuu kan hin dandeenye jedha”
Faarfannaan garaagaraa faarfattoota adda addaa akkasumas amantootaan faarfatamaa ture. Ayyanni baranaa adda kan isa godhu yeroo waldootiin rakkoolee uumamaniin addaan cabaa jiranitti si’a ta’u tokkummaa kana walitti fiduuf walii galteen amantootaa barbaachisaa ta’uu hoogganoonni amantii ibsanii jiran.
Gabaasa guutuu MP3 tuquun dhaggeeffadhaa.


text:
Paartiin biyya bulchu IHADEG torbee ibsa kan baase wal ga’ii isaa idilee kan Hagaya 10-15tti jiru erga geggeessee booda. Waggoota 15n darban dameewwan adda addaa gama ilaaleen ba’ii ol aanaan galmeeffamuu isaa ibsee adeemsi itti aanu illee daran bu’aa kan qabaatu kallattii jijjiiramaa kana rakkoo jiru irraa ittisaii itti fufuun ta’uu ibsee jira.
Sirna demokraatawaa fi misoomaa sanatti danqaa kanneen ta’u keessaa aangoo mootummaa dantaa ofiif itti fayyadamuu akka ta’e ibsee, aangoon mootummaa kanneen irra jiran akka meeshaatti tajaajiluu ennaa jalqabu misooma jalqabametti gufuu ta’a, bulchiinsi gaariinis ni bada jedha ibsi sun.
Rakkoo yeroo ammaa uummata hiraarsaa jiruuf bu’uurri ijoonis isuma kana jedha. Kanaaf jecha aangoo mootummaa jireenya dhuunfaaf hundee akka ta’uuf itti gargaaramuu isa jedhu irratti tarkaanfii itti dabalaa fudhachuuf murteessuu isaa illee beeksisee jira.
Koreen hoji raawwachiistuu sun gama Kanaan ofii isaa irraa ka’ee yaada dhiphoo fi of tuulummaa akkasumas aangootti hirkatanii jiraachuu cimsee itti duuluu dhaan hojii akkasii ittisuuf karoora bal’aa lafa kaa’achuu isaa illee ibseera.
Uummati keenyas dogoggorri bakka adda addaatti mul’atu akka ittisamuuf qabsoo cimaa isaan geggeessan koreen hoji raawwachiistuu kan fudhate ejennoo jijjiiramaaf bu’uura jabaa ta’ee nu gargaaree jira jechuun illee beeksisee jira.
Ibsa sana attamiin akka hubatan angawaa IHADEG fi mootummaa gameessa duraanii fi hoogganaa garee mormituu yeroo ammaa obbo Gebruu Asraat akka jedhanitti ibsi koree hoji raawwachiistuu sun rakkoo biyyattii keessa jiru haala akkaan dhiphataa ta’eef haaluma bartameen kan ilaalee jedhan.
Paartiin biyya bulchu waa’ee rakkoo kanaaf furmaata kennuuf ibsa kana irratti kan inni turqe kan kana dura dubbateen gadii jedhu obbo Gebruun.
Akka jecha isaaniitti miseensonni hoji raawwachiistuu paartii biyya bulchuu wal ga’ii kana dura geggeessaniin rakkoo jiru isa ammaa irra cimsanii ibsuu yaalanii turan. Inni ammaa garuu hamma isa duraa hin ga’u. ibsi sun sochiiwwan mormii biyyattii keessatti ka’ee jiruuf illee deebii hin kennine jedhan.
Koreen hoji raawwachiistu IHADEG ibsi inni torbee baasee fi murtii inni dabarse haala biyyattii keessa jiru haala dhiphaa ta’ee fi baratameen kan xiinxale jechuu dhaan hoogganaan paartii mormituu fi miseensi koree hoji raawwachiistuu ARENA TIGRAY obbo Gebruu Asraat ibsanii ibsi sun gaaffii uummataaf deebii hin kennine jedhan.
Gama biraan Presidentiin Itiyoopiyaa duraanii Dr. Nagaasoo Gidaadaa gaaffii uummataa kan yeroo ammaaf deebiin hatattamaah in kennamu yoo ta’e biyyattiin rakkoo hamaa keessatti kufuu malti jedhan.


text:
Leelloo baga nagaan dhufte! Akka hedduun keenya giddu kana dhageenyetti, Leelloon maqaa gaazeexaa dhuunfaa Afaan Oromootiin maxxanffamtee Jimaata darberraa kaasee gabaarraa ooleeti. Maqaaa baay’ee miidhagaa fi baayye’ee nama hawwatu dha.
Waggoota hedduudhaaf gaazeexaa fi barruu dhuunfaa Afaan Oromootiin akka gabaarra oolu hawwaa turre. Kun amma hawwiin keenya kara Leelloo dhugoomee jira. Dhugaadha, kufaattii Dargiin booda Gaazeexaa fi barruullee hedduun Afaan Oromootiin barreefamanii gabaarra oolaa turan. Fakkeenyaaf, Urjii (gaazeexaa), Gadaafi Odaa(barruulee) kaasuun ni danda’ama.Garuu, gaazeexaa fi barruulleen kunneen umurii dheerachuu hindandeenye. Sababni isaas kannneen guddina Afaan Oromoo jibban gaazeexota fi barruullee sagalee Oromoo ta’anii turan akka cufaman taasisan. Sana booda gaazeexoota fi barruullee uummata Oromoof sagalee ta’an arguun hindanda’amne.
Akkuma beekamu, gaazeexoonni fi barruulleen Afaan Oromootiin maxxanfaman ni jiru; garuu kunneen holola mootummaa biyya bulchaa jiruu kan dhiyyeesanni dha. Gaazeexoonni/barruuleen kunneen uummata Oromoo biratti fudhatama tokkoollee hinqaban. Mootummaan torbe torbeen maxxansee birroollee isaatiif tolaan raabsa. Oromoonni gaafa gaazeexoota ykn barruullee kunneen argan, ashaboo fi barbarree ittiin marachuuf itti fayyadamu. Faayidaan isaaniis kana bira kan darbu miti.
Yeroo adda addaatti gaazexoota fi barruu Afaan Oromoo dhuffaatiin maxxanfaman gabaarra oolchuuf carraaqqiin taasifamaa tureera. Garuu, mootummaan biyya bulchu, gaazexoonni Afaan Oromootiin sadarkaa dhuunfaatti akka maxxanfaman yoo eeyyame rakkina natti fiduu jedhe waan sodaatuuf yeroo adda addaatti eeyyama namoota gaazeexaa dhuunfaa banuuf gaafataniif hinlaatu ture. Yoo laates, maxxansa lama ykn sadii booda, namoota gaazexoota kana maxxansan qabee mana hiidhaatti naqa. Kanarraan kan ka’e, gaazeexaa ykn barruu Afaan Oromootiin maxxanfamu arguun baay’ee rakkisaa ture. Kana malees, nuti Oromoonni hamma deemu qabnu dhiibnee gara fuulduraatti deemuu hindandeenye ture.
Amma garu, haalli kun jijjiiramuuf kan deemu fakkaata.Gabaarra ooluun Leelloo kana kan agarsiisudha. Akka ani amanutti Leelloon salphaatti sadarkaa kanarra hingeenye. Leelloo asiin ga’uuf qabsoon guddaan akka godhame beekuun nama hinrakkisu. Rakkina hedduu keessa darbame sadarkaa kanarra ga’amuun isaa Oromoota baay’ee gammachiiseera. Anis akka Oromoo tokkootti baay’ee gammadeera. Ammas Leelloo rakkina karaa siyaasaa fi diingadee uummata Oromoo irra ga’aa jiru ifatti baasuu fi mootummaa amma aangoora jiruu wajjin wala’ansoo walqabuun salphaa kan ta’u natti hin fakkaatu. Mootummaan kun Leelloo kaayyoo dhaabbateefii galmaan akka hingeenye ammaa jalqabee dura dhaabbachuu akka jalqabu gaaffii hinqabu. Haata’u malee, qopheessitoonni Leelloo fi uummanni Oromoo kutannoodhaan yoo hojjetan, Leelloon gara fuuldurratti Leelloowwan hedduu ta’u akka dandeessu nan amana.
Dhumarratti, namoonni Leelloo dhugoomsuuf aarsaa kafaltan hundaaf kabajaa fi jaalala guddaa isiniif qaba. Hojiin keessan uummata Oromoo kan boonsudha. Jabaadhaa, nutis isin wajjin jira. Waaqni Oromoo isin haagargaaru; hojiin keessan ifee haamula’tu; kan isin goomatu isinirraa haaqabu! Leelloonis sagalee uummata Oromoo taatee akka aduutti haa mula’attu!


text:
OSFA,maqaa ispoortii Hawaasa Oromoo Amerikaa gama Kaabaa’ Oromo Soccer Tournament of North America’ jedhee irratti wal dorgomu.Baruma baraan wal dorgomanii tana waliin ganna 20essoo keessa jirti.
Yoo hedduu kilaboota Oromoo Amerikaa fi Kanaadaa dhufanitti wal dorgomaa barana Awustiraaliyaleen ya itti dabalamte.Walumattuu kilabii19 Hagayya 2 haga Hagayya 9,2014 istaadiyoomii MN, Central High School jedhan keessatti taphachaa bahe.
Dorgommii baranaa kilabii MN,’Oromo United’ kilabii MN, Utaa-Waayuu 4-2 moo’ee waancaa fudhate.Akkuma kanaan Oromo United badhaasa $3000 argatte,ta lammeessoo baate Utaa-Waayyuu ammoo $2000 fi TTL)Ten Thousnad Lakesii sadeessoo baateef ammo $1000 kennan.
Kilabootii 19 taphatan Dire Dawa(MN),Abdi Saba(Denver), Qeeransa (Portland),TTL(MN),Uta Wayuu(MN), Burqituu(Denver),Ten Thousand Lakes, TTL(MN),11 Stars(MN), Finfinnee(MN), Bilisummaa(MN). Calanqoo (Arizona), Siouxland (IOWA)Madda-walaabuu (Seattle), Oromia (Austiralia) Leenca (DC),Oromo United Gold(MN),Oromo United(MN), Risaa (MN),fi Oromia Toronto.
Nama tapha kana daawwate keessaa tokko Saladdiin Abdaati. “Qophiin baranaa baayyee bareeddi, takkuma ta akkana bareeddu argee hin beeku”nama Oromoo hedduu walti fidee,jaalala jabeessitee waan hedduu wal irraa baratan.”
Dorgommiin baranaa kubbaa harkaa dhiiraa fi dubraa,fiigicha maqaa Abbebee Biqilaatiin wal dorgoman,badhaasa ijoollee barnootaan jabaatani kennanii fi qophii hedduu.
Gama kaaniin ammoo taphattootii kubbaa miilaa Itoophiyaa leenjiif Biraazil jiran.Taphattoota tana dorgommii waancaa kubbaa miilaa Afrikaa ganna dhufu taphataniif muuxannoo fudhachuuf Biraazil geessan.Itoophiyaan dorgommii Waancaa Afrikaa Bara 2015 irratti Maalii,Maalaawwii fi Aljeeriyaa waliin taphatti.Itoophiyaan suniin duratti kilabii Biraazil ta AC Anapolina, Club Do Remo,Brasiliense fi Itubiara waliin istaadiyoomii JK waliin taphatti.
Akka perezdaantiin Federeshiinii kubbaa miilaa Itoophiyaa obboo Juneddiin Bashaa jedhutti federeshiiniin isaanii kubbaa miilaa jalaa kaasee guddisuuf haga dandahutti hujiitti jira.
Yoo Biraazil deeman kilaboota Biraazil shan waliin tapha hariyummaa taphatan jedha.
Dider Diroogbaa kubbaa miilaa taphachuu ya dhaabe jedha
Taphataan kubbaa miilaa addunyaa ka dhalootaan Ivory Coast tahee amma kilabii Ingilish Piriimiyer Liigi, Chelsea taphatu, Dider Diroogbaa tapha ya dhiisaa jedhee labsate. Diroogbaan nama ganna 36 diqqaa asitti marroo hedduu taphate.Tapha104 keessatti goolii 65 glafate. Diroogbaan kilabii Chelsea qofaa marroo 40 tapahtee goolii 16 galcheef.Dirgoobbaan abbaa ijoollee sadiitii lama dhiiraa takkatti dubra.
Atileetiksii:Dorogmmii Shaampiyoonaa dargagggoota Afrikaa Marakach, Morookootti itti jiran metirii 10,000 irratti gurbaa Eeritaa,Nguse Amlosomitti ittum ciniinnatee wmoo’ee warqiin galate.Amolomiin kun nama biyya isaatiif yoo jalqabatiif dorgommii akkanaa tana irratti warqii fuudhe ka qaraa tahe. Dorgommiin tun tana waliin 19essoo Hagayya 14,2014 dhumatti.


text:
Filannoon Itiyoophiyaa geggeessamuuf ennnaa dhihaataa jirtutti, kaadhimamtoonni paartiilee mormituu fi ka paartii aangoo Mootummaa harkaa qabuu, wal-falmii filannoo televiiziyoonaa fi raadiyoon tamsaasamu ka marsaa jalqabaa torban dabre keessa jalqaban. Biyya mirgi yaada ofii ibsachuu dukkanaawee jiru keessatti carraa xiqqoo kana argachuunuu waan gaarii dha, jedhu hoogganoonni mormitootaa.
Garuu, wal-falmiin kun, bakka uummatni hin jirretti dursee waraabamuunii fi saansurii godhamuun, akkasumas ennaa wal-falmi sanatti paartii mootummaaf yeroo dheeraa kennaniin ka mormitootaa xiqqeessuun fi kanneen fakkaatan kan isaan mufachiise ta’uu dubbatanii jiran. Barreessaan Kongiresa Dimookiraatawa Oromoo, Obbo Beqqelee Nagaa akka jedhanitti, amma illee kaadhimamtoota paartii isaanii fi uummata isaan deggeru irratti dhiibbaa jabaa tu godhamaa jira.


text:
Yihooway Wozanappe Bana Koyiyaageeta Woytees
“Xoossaakko yiya ooninne Xoossai de7iyoogaanne bana koyiyaageetuyyo woituwaa immiyoogaa ammananau koshshees.”—IBR. 11:6.
MAZAMURE: 26, 55
1, 2. (a) Siiqoynne ammanoy gayttidaba gidiyoy aybiinee? (b) Nuuni beˈana oyshati awugeetee?
YIHOOWAY “koiro nuna siiqido gishshau” nuunikka a siiqoos. (1 Yoh. 4:19) Yihooway baassi ammanettidi oottiyaageeta siiqiyoogaa bessido issi ogee eta anjjanawu qaalaa gelidoogaa. Nuuni nu Xoossaa kaseegaappe aaruwan siiqiyo wode, i deˈiyoogaa xalla gidennan, i ba siiqiyoogeeta woytiyoogee attennaagaa mintti ammanoos.—Ibraawe 11:6 nabbaba.
2 Woytiyoogee Yihoowa oonatettaaranne i oottiyoobaara gayttidaba. “Ammano giyoogee, demmana giidi ufaissan naagi uttidobai [ammanttiyoogaa]” erissiyaaba gidiyo gishshawu, Xoossay wozanappe bana koyiyaageeta woytiyoogaa nuuni mintti ammanennaba gidikko, nu ammanoy polo gidenna. (Ibr. 11:1) Ee, ammanoy Xoossay anjjanawu gelido qaalay polettanaagaa ammanettiyoogaa. Yaatin, woytuwaa naagiyoogee nuna waati maaddii? Yihooway ba ashkkarata beni waati woytidee, ha wodiyan shin waati woytii? Hegaa ane beˈoos.
YIHOOWAY BA ASHKKARATA ANJJANAWU QAALAA GELIIS
3. Milkkiyaasa 3:10n Yihooway qaalaa gelido woygiyaabay deˈii?
3 Yihooway baassi ammanetti oottiyaageeta woytanawu qaalaa gelido gishshawu, nuuni a anjjuwaa demmanawu baaxetanaadan minttettees. Yihooway, “Taani saluwaa maskkootiyaa dooyada anjjuwaa intteyyo palahissada gussana xayikko, tana . . . paaccite” yaagiis. (Mil. 3:10) Yihooway nuuni a paaccanaadan yootidoogaadan oottiyoogan nashshiyoogaa bessoos.
4. Maatiyoosa 6:33n deˈiya, Yesuusi yootidobaa nuuni ammanettiyoy aybissee?
4 Yesuusi ba erissiyo ashkkarati Xoossaa Kawotettaa sinttayikko, Xoossay eta maaddanaagaa yootiis. (Maatiyoosa 6:33 nabbaba.) Yesuusi hegaadan giidoy Yihooway qaalaa gelido ubbabaa poliyoogaa eriyo gishshataassa. (Isi. 55:11) Nuunikka Yihoowa wozanappe ammaniyaaba gidikko, i, “Taani nena mulekka yeggikke woikko aggikke” giido qaalaa polanaagaa ammanettana danddayoos. (Ibr. 13:5) Yihooway gelido ha qaalay kasetidi Xoossaa Kawotettaanne a xillotettaa koyanaadan Yesuusi yootidobaa ammananaadan oottees.
5. Yesuusi PHeexiroosawu yootidobay ammanuwaa minttiyaaba gididoy aybissee?
5 Kiitettida PHeexiroosi Yesuusa issitoo, “Nuuni nuuyyo de7iya ubbabaa aggi bayidi, nena kaallida; yaatidi nuuni ai demmaneeshsha?” yaagidi oychiis. (Maa. 19:27) PHeexiroosi hegaadan oychido gishshawu Yesuusi a seeriyoogaappe, ba erissiyo ashkkarati bantta goˈˈaa aggido gishshawu woytuwaa demmanaagaa yootiis. Kiitettidaageetinne ammanettida harati Yesuusaara saluwan haarana. Ubba ha wodiyankka demmiyo woytoy deˈees. Yesuusi hagaadan giis: “Ta sunttaa gishshau, keettata woi ishantta woi michchentta, woi aawaa woi aayyiyo woi machchiyo, woi naata woi gadiyaa aggida ooninne, xeetu kushiyaappe dichchaa ekkana; qassi merinaa de7uwaakka laattana.” (Maa. 19:29) A erissiyo ashkkarati aggido, banttana goˈˈana danddayiya aybippenne keehi dariya anjjuwaa demmana. Ayyaanaaban demmiyo aawati, aayeti, ishati, michotinne naati nuuni Xoossaa Kawotettawu giidi aggido aybippenne keehi aadhokkonaa?
‘SHEMPPUWAAYYO QAAXXENNA BIRATA MALABAA’
6. Yihooway baassi goynniyaageeta woytanawu qaalaa gelidoy aybissee?
6 Yihooway baassi goynniyaageeta woytanawu qaalaa gelidoogee, ammanuwaa paacciyaabay gakkiyo wode eta maaddees. Xoossaa Yihoowayyo ammanettidi oottiyaageeti ha wodiyan ayyaanaaban daro anjjettoosona; qassi sinttappe keehi daro anjjuwaa demmanawu yeemottoosona. (1 Xim. 4:8) Ee, Yihooway “bana koyiyaageetuyyo woituwaa immiyoogaa” nuuni mintti ammaniyoogee, ammanettidi deˈanaadan maaddees.—Ibr. 11:6.
7. Hidootay markkabee qaaxxennaadan oyqqiya birata mala gidiyoy aybiinee?
7 Yesuusi deriyaa bolli tamaarissiyo wode, “Intteyyo saluwan gita woitoi de7iyo gishshau, ufaittite; hashshu giite; aissi giikko, asai intteppe kase de7ida hananabaa yootiyaageetakka hegaadan waissiis” yaagiis. (Maa. 5:12) Xoossaa ashkkaratuppe amaridaageeti bantta woytuwaa saluwan demmana. Harati qassi saˈan gannatiyan merinaa deˈuwaa woytuwaa demmana. Hegee ‘ufayssiyaabanne hashshu giissiyaaba.’ (Maz. 37:11; Luq. 18:30) Nu hidootay saluwaa biyoogaa gidin, woy saˈaa laattiyoogaa gidin, hegee “nu shemppuwaayyo markkabiyaa oiqqiya qaaxxenna birata mala” minonne ammanttiyaagaa. (Ibr. 6:17-20) Beetay denddiyo wode, he biratay markkabiyaa mintti oyqqiyoogaadan, woytuwaa demmanaagaa ammanettidi hidootiyoogee nuuni qofaaninne ayyaanaaban yeeqennaadan maaddees. Hegee metoy gakkiyo wode nuuni genccanaadan maaddana danddayees.
8. Hidootay nuuni unˈˈettiyoogaa agganaadan waati maaddii?
8 Geeshsha Maxaafay yootiyo hidootay ha wodiyan nuna hirggissiyaaban keehi unˈˈettennaadan maaddees. Tiyettiyoobay bollaa looxigissiyoogaadan, nuuni unˈˈettiyo wode Xoossay qaalaa gelidobay nu wozanaa woppissees. Yihooway ‘nuna zemppissanaagaa’ eridi ‘nu toohuwaa a bolli wottiyoogee’ keehi minttettiyaaba! (Maz. 55:22) Xoossay “nuuni woossiyoobaa woi qoppiyoobaa ubbaappe keehi darissi oottanau” danddayiyoogaa mintti ammanettana danddayoos. (Efi. 3:20) Yihooway nuna darissidi woy keehi darissidi maaddanaagaa xalla gidennan, ubbaappe keehi darissidi maaddanaagaa hassaya!
9. Yihooway nuna anjjanaagaa waani ammanettana danddayiyoo?
9 Woytuwaa demmanawu, nuuni Yihoowa mintti ammanananne a kaaletuwaa azazettana bessees. Muusee Israaˈeela deriyaa hagaadan giis: “Intte GODAA intte Xoossaa qaalaassi azazettikko, taani hachchi inttena azaziyo azazo ubbaa balennan oottikko, . . . intte laattanaadan GODAI intte Xoossai inttessi aqo oottidi immiyo biittan GODAI inttena anjjana. GODAI intte Xoossai intteyyo giidoogaadan, i inttena anjjana.” (Zaa. 15:4-6) Neeni Yihoowayyo ubbatoo ammanettada oottikko, i nena anjjanaagaa ammanettay? Qommoora beˈidobay neeni ammanettanaadan oottiyaaba.
YIHOOWAY ETA WOYTIDAAGAA
10, 11. Yihooway Yooseefa waati woytidee?
10 Geeshsha Maxaafay nu goˈˈawu xaafettiis. Xoossay awu ammanettidi oottidaageeta anjjidoogaa bessiya darobaa Geeshsha Maxaafay yootees. (Roo. 15:4) Yooseefabay hegawu loˈˈo leemiso. A ishantti a bolli maqettidosona; qassi guyyeppe a godaa machiyaa wordduwan a mootido gishshawu, i Gibxxen qashettiis. Yaatin, Xoossaara deˈiya dabbotay duuxxidee? Mule duuxxibeenna! “GODAI [Yooseefaara] de7ees. I ayyo qarettiis; . . . GODAI aara de7ees; i oottiyoobaakka ubbaa ayyo inijeyiis.” (Doo. 39:21-23) Yooseefi he meto wodiyan ba Xoossaa danddayan naagiis.
11 Unddenna layttappe guyyiyan, Paarooni Yooseefa qashuwaappe birshshidi, he ashkke ayllee Gibxxen baappe kaalliya suntta gidanaadan oottiis. (Doo. 41:1, 37-43) A keettaayiyaa awu naaˈˈu attuma naata yelin, “Yooseefi ba baira na7aa Minaasa sunttiis; aissi giikko i, ‘Xoossai tana ta metuwaa ubbaanne ta aawaa so asaa ubbaa dogissiis’ yaagiis. Naa77antto na7aa Efireema sunttiis; aissi giikko, i, ‘Xoossai taayyo ta tuggatido biittan tana aifissiis’ yaagiis.” (Doo. 41:51, 52) Yooseefi Xoossaayyo ammanettidi deˈido gishshawu, Israaˈeela asaakka Gibxxe asaakka a baggaara koshaappe ashshiyoogan Xoossay a woytiis. Yooseefi bana woytidaageenne anjjidaagee Yihoowa gidiyoogaa akeekiis.—Doo. 45:5-9.
12. Yesuusi paacee gakkishin waani ammanetti deˈidee?
12 Yesuus Kiristtoosikka ammanuwaa paacciya darobay gakkishin Xoossaayyo azazettiis; yaatidi woytuwaa demmiis. I genccanaadan maaddidabay aybee? Xoossaa Qaalay, ‘i yeellaa karidi wodeppe awu deˈiya ufayssaa gishshawu mittaa bolli misimaariyan xishettidi hayqqana gakkanaashin genccidoogaa’ yootees. (Ibr. 12:2) Yesuusi Xoossaa sunttay geeyanaadan oottiyoogan ufayttiis. Qassi ba Aawan nashettiyoogaaninne ufayssiya daro maataa demmiyoogan woytuwaa ekkiis. Geeshsha Maxaafay i “Xoossaa kawotaa araataappe ushachcha baggaara” uttidoogaa yootees. Qassi harasan, “Xoossai a keehi Xoqqu xoqqu oottiis; qassi suntta ubbaappekka aadhdhiya xoqqa sunttaa ayyo immiis” yaagees.—Pili. 2:9.
YIHOOWAY NUUNI OOTTIYOOBAA DOGENNA
13, 14. Yihooway nuuni assi oottiyoobaa waati xeellii?
13 Yihooway nuuni ayyo haggaazanawu oottiyo ubbabaa nashshiyoogaa ammanettana danddayoos. I nuuni hirgganaadan woy siranaadan oottiya ubbabaa akeekees. Nuna miishshi metiyo wode woy nuuni harggidi woy unˈˈettidi kaseegaa keenaa haggaazennan aggiyo wode, i nuussi qarettees. A ashkkarati ayyo ammanettidi deˈanawu oottiyoobaa, Yihooway nashshiyoogaa ammanettana danddayoos.—Ibraawe 6:10, 11 nabbaba.
14 Nuna qofissiyaabaa i siyanaagaa ammanettidi ‘woosaa siyiyaagaakko’ shiiqana danddayiyoogaakka hassaya. (Maz. 65:2) ‘Maarotettaa Aawaynne minttetto ubbaa Xoossay’ qofaaninne ayyaanaaban nuussi koshshiyaabaa kehatettan immees; i yaatiyoy nu mala Kiristtaanetu baggaara gidana danddayees. (2 Qor. 1:3) Nuuni haratuyyo qarettiyo wode Yihooway ufayttees. “Hiyyeesaassi kehiya asi GODAASSI tal77ees; GODAI he lo77o oosuwaa acuwaa qanxxees.” (Lee. 19:17; Maa. 6:3, 4) Metootidaageeta nuuni kehatettan maaddiyo wode, Yihooway hegaa awu talˈˈidobadan qoodees. Hegaadan kehiya uraa i woytanawu qaalaa geliis.
HAˈˈINNE MERINAWU DEMMIYO WOYTUWAA
15. Neeni demmanawu yeemottiyo woytoy aybee? (Doomettan deˈiya misiliyaa xeella.)
15 Yesuusi ayyaanan tiyettida Kiristtaanetuyyo ‘xillotettaa akiliiliyaa’ immidi woytana. (2 Xim. 4:7, 8) SHin Xoossay neeyyo hegaappe dummatiya hidootaa immidoogee i nena ziqqi oottidi xeelliyoogaa bessiyaaba gidenna. Miilooniyan qoodettiya Yesuusa ‘hara dorssati’ sinttappe gannate gidana saˈan demmana merinaa deˈuwaa yeemottidi naagoosona. Yan, “eti sarotettaaninne duretettaani ufaittidi daana.”—Yoh. 10:16; Maz. 37:11.
16. Nuuni 1 Yohaannisa 3:19, 20ppe demmiyo minttettoy aybee?
16 Issi issitoo nuuni oottidobay pattennabadan xeellana danddayoos; woy nu oottiyooban Yihooway ufayttaneeshsha giidi qoppana danddayoos. Ubba nuuni ay woytonne ekkana bessennabadan qoppanakka danddayoos. SHin ‘Xoossay nu wozanaappe gita gidiyoogaanne i ubbabaa eriyoogaa’ mule dogana bessenna. (1 Yohaannisa 3:19, 20 nabbaba.) Ammanoynne siiqoy denttettin neeni Yihoowayyo oottiyo aybanne, ubba hegee neeyyo pattennaba milatikkokka, i nena hegawu woytanaagaa ammanettana danddayaasa.—Mar. 12:41-44.
17. Nuuni ha wodiyan demmiyo issi issi woytoy aybee?
17 Seexaanaa iita alamiyaa wurssetta gallassankka Yihooway ba asaa anjjiiddi deˈees. I nuuni kumetta saˈan deˈiya ishanttunne michonttu yara gididi ayyaanaaban daro eraanne ufayssaa demmanaadan oottees. (Isi. 54:13) Yesuusi qaalaa gelidoogaadan, ha wodiyankka Yihooway kumetta saˈan deˈiya, so asa gidida ayyaanaaban ishanttanne michontta immiyoogan nuna woytees. (Mar. 10:29, 30) Qassi Xoossay wozanappe bana koyiyaageetuyyo aybinne laggetenna sarotettaa, woppatettaanne ufayssaa immiyoogan woytees.—Pili. 4:4-7.
18, 19. Bantta demmiyo woytuwaa xeelliyaagan Yihoowa ashkkaratuyyo aybi siyettii?
18 Kumetta saˈan deˈiya Yihoowa ashkkarati nu Aawaappe maalaaliya woytuwaa demmoosona. Leemisuwawu, Jarmanen deˈiya Biyanka hagaadan gaasu: “Yihooway taani unˈˈettiyo wode tana maaddiyo gishshawunne ubba galla taassi miyye gidido gishshawu a keehi galatays. Ha alamee maaraa mankkaa xayidoogee unˈˈettanaadan oottees. SHin taani Yihoowaara oottiyo gishshawu a kiyuwan woppu gaada deˈays. Taani ayyo oottanawu ta goˈˈaa aggiyo wode ubban, i xeetu kushiyaa zaariyoogan tana anjjees.”
19 Qassi Kanaadan deˈiya, layttay 70 gidido, zokko meqettaa keehi sahettiyo gishshawu yaa haa gaanawu metootiya Poolibaa beˈa. A hagaadan gaasu: “Qaaxxanawu metootiyoogee loytti haggaaziyoogaa diggenna. Silkkiyaaninne haggaazuwaa kiyennan markkattiyoogaa gujjin, dumma dumma ogiyan haggaazays. Tana minttettanawu xiqisetanne nu xuufetuppe ekkido qofaa xaafa oyqqays; koshshiyo wode hegaa beˈays. Taani hegaa ‘Tana Minttettiya Masttooshaa’ gays. Nuuni Yihooway qaalaa gelidobaa ubbatoo qoppikko, darotoo hidootaa qanxxokko. Nu hanotay ay gidikkokka, Yihooway nuna ubbatoo maaddees.” Ne hanotay Biyankiigaanne Pooliigaagaa mala gidennan aggana danddayees. SHin Yihooway nenanne harata waati woytidaakko qoppana danddayaasa. Yihooway nena haˈˈi waati woytiyaakko, sinttappekka waati woytanaakko wotta denttada qoppiyoogee daro loˈˈo!
20. Nuuni ubbatoo Yihoowayyo kumetta wozanaappe oottikko ay hidootana danddayiyoo?
20 Neeni wozanappe Xoossaakko woossiyoogee ‘gita woytuwaa’ demissiyoogaa mule dogoppa. ‘Xoossay koyiyoogaa oottada, i neeyyo immana giidoogaa ekkanaagaa’ ammanettana danddayaasa. (Ibr. 10:35, 36) Hegaa gishshawu, nu ammanuwaa minttiyaageetanne Yihoowayyo kumetta wozanaappe oottiyaageeta gidoos. Nuuni Yihoowappe woytuwaa demmanaagaa eridi, hegaadan oottana danddayoos.—Qolasiyaasa 3:23, 24 nabbaba.


text:
Olaantummaa isaanii kanas dirree ofiirratti osoo hin taane biyyoota biroorratti cinaadhan irree isaanii walitti muul’isaa jiru jedhame.
Ameerikaan bara Faranjootaa 2015 kaasee Saawdii deeggartee naannichatti dhiibbaa uumuu ega cimsitee, Iiraan dhimma nuukleeraa ishee dhiisuu baattus akka laaffisuu gootetti.
Ammammoo Saawdii Arabiyaan olaantummaa nananichaarratti qabdu muul’isuuf, muummee ministiraa Liibaanoos Saad Hariirii Riyaaditti ittisteetti jedhama.
Muummen ministirichaa garuu ani Saawdiin hin qabamneen, odichi soba ta’uu ibsa laataniiru.
Saawdiin Hezboollaah Liibaanoos keessa socho’u akka Iiraan deeggartutti quba qabdi. Iiraan garuu irra deddeebiin dhimmichi maqaa balleessaa akka ta’etti deebii laatti.
Saawdiin amma amma daangaa ofiirrayyuu dabartee dhimma biyyoota olla akka Iiraan, Sooriyaa fi Yamanitti hiixachaa jirti.
Maddi; Aljaziiraa


text:
Saa'udiifi gamtaan arabootaa yeroo jalqabaatiif ashuuraa hojiirra olchuu eegalan
Sa'udiifi gamtaan Araboota Eemreetis ashuraa (VAT) yeroo jalqabaatiif hojiirra olchuu yoo eegalan, tajaajilaafi gatii mi'aa irratti dabala dhibbeentaa shanii akka taasisan beeksisaniiru.
Biyyoonni arabootaa kunneen tajaajilliwwan hedduufi gurgurtaan isaaniin ashurraa irraa bilisa waan ta'eef lammiilee biyyoota biraa hedduun hojiidhaaf gara sana akka deeman beekamaadha.
Hir'ina gatii boba'aa hordofuun garuu biyyoonni ashuraa hojiirra olchuuf dirqamusaanii dhagahameera.
Ashuraan VTA kunis hojiirra kan olfamu bara faranjootaa 2019 guyyaa jalqabaa irraa eegaluun ta'u barameera.
Gamtaan Arabootaa kunneenis ashuraa waggaa tokko qofatti walitti qabamuun galii dirihaamii biliyoona 12 (dolaara biiliyona 3.3) akka argatan ni tilmaamama.
Kanfaltiiwwan tajaajilawwan akka boba'aa, nyaata, uffannaa, bishaanii fi ibsaa akkasumas ashuraan tajaajilawwan hoteelotaa dameewwan ashurichi hojiirratti itti olfamu keessaayi.
Haa ta'u malees walaansi, faayinaansii fi geejjibni ashuraa irra bilisa akka ta'u beekameera.
Dhaabbanni Maallaqa Addunyaa (IMF) biyyoonni arabaa madda galii isaanii akka heddumeessan gaafataa turuunsaa ni yaadatama.
Sa'udiin galii waggaa ishee keessaa dhiibbeentaa 90 kan dhufu gurgurtaa omishoota boba'aa irraa yoo ta'u, Gamtaan arabootaa garuu dhibbeentaa 80 madda walfakkaatu irraa argatu.
Sa'udiin kana dura tamboofi dhugaatiiwwan lallaafaa irratti ashuraa ka'unshee ni yaadatama. Gamtaan araboota ammoo, kanfaltii daandiifi turizimii irratti ashuraa busuun gali isaanii balifataniiru.
Biyyoonni kunneen ashuraa hojiirra yaa olchan malee hanga ammaatti lammiilee ashuraa galii kamiyyuu hin kanfalan.
Biyyoonni muraasnis dhimmichi bara 2019f akka turu taasisan illeen, biyyoota lamaannii alattis Bahireen, Kuweet, Omaan fi Kataar VAT hojiirra olchuuf hojii eegalaniiru.


text:
(Oromedia, 12 Fulbaana 2013) Korri Konyaa ABO Adelaide yeroo duraaf Australia Kibbaa magaalaa Adelaide keessatti guyyaa lamaaf gaggeeffame milkiin xumurame; kora hawaasaa kana irratti hawaasti Oromoo Australia Kibbaa WBOf gargaarsa maallaqaa gumaachanii jiru.
Maddi Oduu ABO Adelaide irraa akka gabaasetti, Korri Konyaa ABO Adelaide fi Korri Hawaasa Oromoo Konyaa Adelaide kan marraa duraatiif qophaawee guyyaa lamaaf, Fulbaana 7 fi 8, 2013 gaggeeffame irratti haala qabsoon bilisummaa fi warraaqsa Oromoo ilaalchisuunis mariin bal’aa godhamee jira.
Kora Fulbaana 6, 2013 galgala sirna ho’aan baname kana irratti miseensi Gumii Sabaa fi BBA ABO J/Gaashuu Lammeessaa, miseensonni koree hojii Qindeessituu ABO kutaa Australia fi miseensonni ABO konyaa Victoria irratti argamanuun korrichi kan jaalalli miseensotaa fi qabsoo, kutannoo fi of-kenniinsi jaallummaa dhugaa irraa calaqqise ta’uu mul’isanii jiru.
Sirna baniinsa kana irratti jaallan qabsoo bilisummaa Oromoo irratti wareegamaniif yaadannoo yaadaa fi qalbii kana godhame yoo ta’u, qabsoon bilisummaa Oromoo bu’aa bahii olaanaa keessa qaxxaamuree sadarkaa ammaa irra gahe dhaqqabuun isaa yaadachiisamee jira.
Baniinsa kora Konyaa ABO Adelaide kana irratti J/Toofiq Umar dureen damee Jaarmiyaa ABO konyaa Adlaide, “baga nagaan dhuftan!” erga jedhanii booda sirni miseensota konyaalee lamaanii wal barsiisuu gaggeeffamee jira.
Itti aansuunis Dura Taa’aan Konyaa ABO Adelaide, J/Ahimad Abdurahaman, sagantaalee fuula duraa gaggeeffachuun dura korrichi sirnaan akka banamu ibsuun J/Gaashuu Lameessaa MGS fi BBA ABO qophii ta’ee fi afuura jaallummaa jiru dinqisiifachuun korri sun sirnaan banamuu isaa mirkaneessani.
Itti aansuunis, miseensota haaraa lama bornoota dirqama dhaabaa fi ulaagaa miseensummaa isaan guuchise baratanii xumuratan akka hirbuu seenan ta’e waraqaan ragaa kennameefii jiraa.
Kora kana kan adda godhu yoo jiraate galgala irbaataa sirna baniinsaa kana miseensota ABO konyaa kanaa wajjin wal ta’uun hawaasti naannoo kana jiraatu irratti gammachuun hirmaannaa isaanii agarsiisuun kora kana adda godhee jira.
Ittaansuunis, dureen damee jaarmayaa Konyaa ABO Adelaide, J/Toofiq Umar, qabsoon bilisummaa Oromoo dhiiga gootota kumaatamaan akk biqile jiru yaadachiisanii, haga qabsoon bilisummaa Oromoo galii isaa gahuttis wareega qaqqaalii gaafatuun isaa waan hin oolleef miseensotii fi deeggartooti qabsoon bilisummaa Oromoo of kenniinsaa akka hojjatan dhaamanii jiru.
Jaallan sirna baniinsaa kana irratti argamanis sagalee fi afuura jaallummaan haala adeemsa qabsoo fi adeemsa hojii walhubachiisuun, sagantaa kora Konyaa ABO Adelaide guyyaa lamaaf taa’amuuf dursanii haala mijjeesanii jiru.
Bakki qophii kanaa alaabaa dhiigni qabsaawotaa hedduun itti wareegame, kan halluun irraa fi jalaan diimaa, gidduun immoo magariisaan kan faayame yoo ta’u, sagantaa adda addaa kan of keessatti hammate sirni simannaa keessummoota kora kun milkiin xumurameera.
Haluma kanaan korri karoorfame, Kora Konyaa ABO Adelaide, Fulbaana 7, 2013 ganama sirna hoo’aan, yaadannoo gootatota wareegamniif godhamee fi faaruu alaabaa Oromoon faarsuun eegalame.
Kan malees, Dura Taa’aan Konyaa ABO Victoria, J/Bantii Oliiqaa, dhaamsa deggersaa dabarsan keessatti, “adeemsi qabsoo Bilisummaa hadhooftuu fi dheeraa waan taateef diina keenya irra akka aannuu fi injifannoon keessa baanee bakka galii keenyaa bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa arguuf jabaannee wal-ta’uun harka walqabannee qabsoo keenya yaa finiinsinu!” jechuun milkaa’ina korichaaf hawwii qaban maqaa miseensota ABO konyaatiin dabarsaniiru.
Ittaansuun gabaasti waggaa darbee dhiyaate keessatti konyaan ABO Adelaide waggaa walakkaa darbe keessatti hojiin raawwatee fi mudaan mul’ate dhiyaatee jira.
Gabaasa hojii milkii hojii konyaa Adelaide agarsiisuu fi mudaa hojii mul’tan sirreessuuf tattaaffii godhame hubachiisu kana irrattis marii fi gamaaggamni bal’aan i taasifamuun gabaasichi sagalee guutuun ragga’ee jira.
Sana booda sirna filannoo miseesnota koree hojii raawwachiiftuu Konyaa hir’atan guutuu fi duree to’annoo herregaa fi hojii dhaabaa gaggeessu filuun erga raawwatee booda miseesnoti haarawaa filaman akak duudhaa fi srina dhaabaatti waadaa isaanii seenuun dirqama isaanii akka bahan mirkaneessanii jiru.
MGS fi BBA ABO, J/Gaashuu Lammeessaa, haala adeemsa QBO, sochiilee dhaabaa biyya keessaa fi alaa, haala jaarmiyaalee hawaasaa fi firoottan qabsoo Oromoo, haala diinaa fi farreen QBO bal’inaan ibsanii jiru.
Ibsa godhame keessatti qabsoo bilisummaa Oromoo karaa hundaan maseensuu fi gufachiisuuf duulli olaanaa gaggeeffamaa ture jabinaa fi murannoo qabsoo’otaan fashaluu isaa ibsanii, “ABOn akkuma kanaan duraatti kaayyoo qabsoon Bilisummaa Oromoo milkeessuuf karaa hundaan hidhatee hojiitti jira,” jechuun haala ABOn keessatti argamu addeessanii jriu.
“Keessayyuu, yeroo diinni haaraa fi moofaan walitti hidhatee ABO balleessuu fi injifannoo qaxxaamuraan butachuuf foolachaa jiru kana keessatti ummati keenya, deeggarooti keenyaa fi miseensoti keenya kaayyooo ABO, sagantaa siyaasaa fi seeraa fi heera ABO Kora Sabaan tumamee jiru milkeessuuf cichoominaan hojjjachuu qabu,” kan jedhan J/Gaashuun, “amma illee kan nurraa hin dhaabbanne, olola diiggaa fi shira diinotaa mseensuu keessatti gaheen ummata keenyaa olaanaa dha,” jedhanii jriu.
“ABOn ummata keenya dammaqsee akka Bilisummaa isaaf qabsaa’u gochuu malee, bilisummaa manatti namaaf fiduuf hin qabsaa’u,” kan jedhan J/Gaashuun, “ummati keenya mirgoota haga ammaatti goonfate tifkachaa, gantootaa fi ayyaanlaallattota yeroo keessa waaroo salphinaa uffatanii biyya mana hidhaa sabootaa taate, Itoophiyaa dullattii, haaromsuuf foolatan” akka ofirraa deebisu dhaamanii jiru.
Kanaan duras abbootiin Oromoo diinaaf jilbeeffatanii akk hin beekne kan yaadachiisan J/Gaashuun, “ummati seenaa boonsaa galmee seenaa keessaa qabu kun yeroo abbaa argeen dhaanamu ilaaluun dhaloota keenyaaf saalfachiisaa dha; gootummaan abbootii keenyaa humna weerartuu biyya keenya irratti abbaa nutti ta’aa jirtu ofirraa kaasuudhaan haaromuu qaba,” jechuun dhaamsa dabarsanii jiru.
Haala qabsoon Oromoo irratti ibsa godhameen boodas gaaffilee mana keessaa ka’aniif deebiin kennamee jira. Keessayyuu, Kaayyoo Oromoo tiksuu fi milkeessuu irratti sochiin karaa ABO godhamaa jiru amma illee kana hin daddaaqamne ta’uun marii kana irratti ibsamee jira.
Xumura irrattis hirmaatoti Kora Konyaa ABO Adelaide ibsa ejjennoo baafatan keessatti kutannoo fi murannoo qabsoon Oromoo milkeessuuf qaban irra deebi’anii mirkaneessuun, umurii sirna wayyaanee dararaa fi dhumaatiin adeemaa jiru gabaabsuuf waan danda’an maraan akka hojjatan waadaa isaanii haaromsanii jiru.


text:
Yunivarsitii Jigjigaatti Hin Deebinu,Lubbuu Keenyaaf Sodaanna: Barattootaa fi Barsiisoota
WAASHINGITAN, DIISII (VOAAfaanoromoo) — — Walitti bu’iinsii dhiyeenya kanaabulchiinsa naannoo Somaalee fi Oromiyaa giddutti ituu hin ka’iin dura iyyu barattoota Oromoo kanneen yunivarsiticha keessa jiran irratti loogii fi dararaan dhaqqabaa akka ture kan ibsan barattonni Liyyuu Polisiin yeroo fedheetti seenee nu reebaa nu hidhaa ture jedhu.Yeroo nyaata fudhachuuf hiriiran illee barattoota ka biraa irraa addaa baafamnee ilaalamaa turre jedhu.Yunivarsitiin Jigjigaa dallaa ykn mooraa ijaaramee waan hin qabneef waan hundumaaf saaxilamoo ta’u dubbatu barattonni.
Barsiisonni gama isaaniin waggaa haaraan kan Itiyoophiyaa seenee guyyaa lammaffaatti magaalatti keessatti nama Oromoo ta’e reebuu godaansisuu fi ajjesuun waan hammaateef maatii isaanii qabatanaii moraa Yunivarsiitiitti akka galanii turan sana boodas irraa jalaan geejiibi akka argameetti Finfinnee dhaqqabuu dubbatu.
“Haalli amma jiru lubbuu keenyaaf sodaachisaa dha achitti hin deebinuu” jedhan iyyu aangawoota barnoota sadarkaa olaanaa biraa “ achumatti deebi’aa” deebii jedhu nu kennan jedhu.Walumaagala barattonni Oromoo Yunivarsitii Jigjigaa keessa jiran kuma 4 akka caalan barsiisoonni Oromoo immo hanga 70 ni ga’a jedhu.Gaaffii fi Deebii Gaggeeffame caqasaa.


text:
Qaraa, biyya 50 caalutti jalqabe,eegee 16 walti hafe ,sun keessaa amma lamatti waancaaf waliin taphata.Taphii dorgommii kubbaa miilaa Afrikaa,28tessoon dhumachuutti jiraa,bori Zaambiyaa fi Ayvoorii Koosti(Côte d'Ivoire) waliin taphatan.
Zaambiyaan,ta ganna 19n duratti taphattootii kubbaa miilaa isii 23 xuyyuurii lafaan dhahee fixe taan amma asi gahuun gammachuu guddoo.Jarii kun silaa moohatee waancaa sun oli fuudhee,dhungatee wal irra marse jechuun biyya tanatti namii imimmaan haqachaa jara dhumate qaabachaa jiraata.Taatullee Ivory Coast moohachuun dubbii akkanumatti dhuftuu miti
KootiDivoor ammo biyya duruu waancaa Afrikaa argattee ammallee lammeeffachuuf itti jirtu.
Zaambiyaan gareen,Chipolopoln tun asi gahuuf;Equatorila Guinea 1-0 qaariftee,Suudan ammoo 3-0 lafaan dhooftee,Gaanaa 1-0 ufi jalaa buuftee asi geette.
KootiDivoor ykn Ivory Coast ammoo;Equatorial Guinea 3-0 lafa buuftee,Angoolaa 2-0 callisiiftee,Maalii 1-0 itti galchitee bira dabarte.
Gareen KootiDivoor(Elephants) tun ammallee taphattoota biyya alaatii fidatte hedduu waan qabduuf sodaatan.Rasaasnii Zaambiyaa woma Gaanaa,(Black stars) godhe kaan goonaan wannii jarii Arba Ivory Coast lafaan hin dhoofneef hin jirtu.Arbii,Ayivoorii Koosti ammoo dhufuma dhufee kubbaa gooli jalaan gahatee jennaan waan innii godhu abbaa beekutti beeka.
Woma taateefuu gareen KootiDivoorii fi Zaambiyaa,arbaa fi rasaasii bori taphatan.
Qophii Ispoortii ta tana mee MP3 tana irraa caqasaa.


text:
Seera immigireeshinii yokaan godaantummaa Yunaayitid Isteets fooyyessuuf wixineen gurmuu paartiilee lameeniin barreeffame ennaa Mana-maree bakka-bu’ootaa bira ga’ee danqamee jiru kanatti, dhiheenya kana godaantonni kuma hedduutti lakkaawaman Ameerikaa waaltaa irraa daangaa qaxxaamuranii gara Yunaayitid Isteetsitti cehuu itti fufuun aangawoota biyyattii wal-falmsiisaa jira. Miseensonni Paartii Rippaablikaanii “Prezidaant Obaamaa tu godaantonni yeroof akkka gara biyyaa irraa dhufaniitti hin ergamne ajaja baasee rakkoo kana hammeesse” jechuun falmu.
Dimookiraatonni heduunii fi Prezidaanti Obaamaan immoo, “Ripublikaanota Mana-maree keessa jiran tu wixinee seera immigireeshinii fooyya’ee seenetii irraa gara isaaniitti dabre dafee raggaasisuu dhiisee rakkoo kana hammeesse” jedhu. Dhimma kana irratti, ogeessa seeraa dhimma immigireeshinii fi dhimmoota seeraa ka biroo irratti hojjetan Obbo Israel Goobanaa, Namoon kutaa Minesootaa irraa haasofsiisee jira.