text:
Caamsaa 9, 2014
Ummatni Oromoo fi dargaggootni Oromoo addatti ammo barattootnii University, Kolejotaa fi Manneen barnootaa sadarkaa tokkoffaa fi Lammaffaa torbanoota lamaan darbe gaaffii sirna fi seeraa Mootummaan Oromiyaa akka deebisuu fi mirga abbaa biyyummaa Oromoo gaafataa turre.
Haa tahu malee gaaffii keenyaaf deebiin mootummaa, humana Polisa Federalaa biyyattiin qabdu hidhannoo guutuu waliinii fi waraana Agazii dargaggota, barattootaa fi ummata harka qullaa irratti bobbaasuun Oromiyaa guutuu dirree waraanaa godhee lubbuun namaa hedduu fi qabeenyi barbadaawee jira. Gaaffiin keenya gaaffii mirgaa fi seera qabeessaa waan taheef:
1. Ummatni fi barattootni kumaan lakkaawaman kan mana hidhaa haaraa bakka bakkatti Polisi Federalaa bane keessatti dararamaa jiran, hatattamaan akka gadi lakkifaman. Galmeen hidhamtootaa kumaan lakkaawamu kunis Ummta Oromoo fi addunyaaf ifa akka tahu.
2. Kanneen Barattotaa fi Ummata Oromoo nagaa meeshaa baraneen bakka bakkatti ajjeesan fi akkataa itti ajjeefaman Qaama Walabaa Mootummoota Gamtoomaniin utubameen akka qoratamanii fi seeratti akka dhihaatan.
3. Hidhamtootni Siyaasaa biyyatti guutuu keessa waggaa 23 darban,hidhaa keessatti murtii kijibaan fi murtii malee dararamaa jiran hundi, haal duree tokko malee akka gadi lakkifaman.
4. Polisni Federalaa fi waraanni mootummaa Federalaa naatoo tokko malee irra deddeebi’ee ummata Oromoo fi ummatoota biro mirga isaanii nagaan gaafatan rashanaa jiru, Oromiyaa keessaa hatattamaan akka gadi lakkisee bahu.
5. Poolisnii fi Dabballootni Wayyanneen/EPRDF University, Kolejotaa fi Manneen barnootaa keessaa akka gadi lakkisanii fi mooraan barnootaa hundi siyaasaa partii EPRDF fi tikaa fi Poolisa irraa bilisa akka tahu.
6. Oromiyaa Guutuu Keessatti Ummata Oromoo lafa irraa buqqisuun akka hatattamaan dhaabbatu fi kanneen buqqifamaniif beenyaan akka baafamu
7. Mirgi Hiree Murteeffannaan Ummata Oromoo akka kabajamu
8. Qabsoon Bilisumma Oromoo fi sochiin gaaffii mirgaa Qeerroon, gaggeeffamu nagaan kan gaggeeffamuu fi nagaan mirga falamtuu tahuu mirkaneessina. Qabsoo karaa nagaa gaggeessinu kanaaf deebii karaa nagaa akka nuuf kennamu gadi jabeessinee gaafatna.
9. Qabsoon keenya fi sochiiin nagaan godhamu kun ummata nagaa saba kamuu, lammii kamuu fi nam tokkeenis tahe gurmuun kan nagaan hojjatatee bahee galu ykn qabeenya isaa kan target godhate miti. Gaffiin keenya sirna cunqursaa fi gaaffiilee mirga ummata Oromoo fi hegeree jireeneya keenya kan ilaalan akka deebii argatan qofaa dha. Kanneen maqaa kanaan ummata biraa irratti duulaa fi doorsisa godhan ni mormina.
10. Gaaffiilee keenyas barnoota keenya barataa ummata keenya waliin nagaan akka deebii argatan sochii keenya itti fufaa, hanga gaaffiin keenya deebii gahaa argatanitti kan hin dhaabbatne tahuu mirkaneessina
11. Sochiin keenya fi gaaffiin keenya kan haqaa waan tahaniif humni Qeerroo Bilisummaa Oromoo caasaa isaa guutummaa Oromiyaa keessatti diriirfatee sochii kana adda durummaan erga gaggeessuu eegalee waggoota lama gahee jira. Ummanni Oromoo Oromiyaa keessa fi biyya alaa jiru ofitti simatee deggersa nuu taasisaa jiruuf guddoo galateeffatna. Gama biraan ammo humnoonnii fi namoonni dhuunfaan sochii warraaqsaa Oromiyaa keessatti finiinee ol bahe kana gaaffii haqaati jechaa gama tokkoon ammo sochiin biyya keessaa hogganummaa hin qabu jechuun qindoominaa fi bilchina dhalooti ammaa irra gahee sochii FDG Oromoo kana gadi xiqqeesuun sochii hogganaa fi qindoomina kan hin qabne fakkeessuun warri dhiheessuu barbaaddan doggoggora kana irraa of ittiftanii dargaggoonni humnaa fi dandeettii sochii kana qindeessuu qabaachuu keenya bartanii akka nu cinaa dhaabbattan waamicha isinii goona. Kana malees nagaa jallattootni fi kannen mirga ilma namaa kabajan hundi akka nu cinaa dhaabbatan waamicha keenya gadi jabeessinee dabarfatna
12. Ilmaan Oromoo waraana mootummaa , Poolisa Federala, hidhattootaa gandaa fi poolisni Oromiya obbolaa keessan irratti dhukaasuu keessaa akka dhaabbattan fi yoo waamicha kana diddan seenaa fi seerri akka isin gaafatu hubachiifna.
13. Waraana, Poolisa Federalaa fi tika mootummaa Fedralaa keessa kan jirtan hundi ummata nagaa fi barattoota da’aimman irratti dhukaasuu akka irraa dhaabbattan gadi jabeessinee gaaftna. Seenaa fi seeraan akka itti gafatamuuf deemtan hubachiifna
Ka’i Qeerroo!!
Qabsoon Hanga galii isaa gahu Itti Fufa!
Qeerroo Bilisummaa
Caamsaa 9, 2014
Finfinnee


c: text/html

text:
Humnoonni ABUT kka qabatanii turan naannolee Walloo kibbaa keessaa waaltaalee eegumsa fayyaa irra miidhaa guddaan ga’uu isaa qajeelfamni eegumsa fayyaa godinichaa beeksisee jira.
Gareen kun himannaa irratti dhiyaateef deebii kan hin kennine yoo ta’u, waaltaaleen kunis hojii isaanii edilee haala hojjechiisuu dandeessisu irra hin jiran jedhamee jira.
Itti gaafatamaan qajeelfama eegumsa fayyaa Walloo Kibbaa Anteeneh Demmellas VOAf ibsa kennaniin magaalaalee fi gandeen ABUT qabatee ture keessa ka jiran waaltaaleen eegumsa fayyaa manca’uuf saamicha hamaatu irra ga’e jedhan.
Miidhaa dhaqqabe illee gareen qoratu hundeeffamuu isaa beeksisaniiru.
Humnoonni ABUT lafa isaan qabatanii turan naannolee kaaba shawaa keessaa akka isaan ba’an gochuutti aansee tajaajilaawwan mootummaa jalqabsiisuuf sochiin godhamaa jiraachuu hoogganaan godinichaa beeksisan. Kaaba shawaa aanaalee shanii fi gandeen 86 seenanii kanniin turan humnoonni ABUT guutummaan naannoo sana gad akka gad dhiisan ta’uu bulchaan godinaa sanaa Taddesee G/Tsaadiq VOAf kaleessa ibsaniiru.
Kan Dimtse Wayyaaneen wabii godhatee fi dheengadda tuuta oduuf ibsa kennan kan jedhame Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el garuu humnootii isaan hooggananis ta’e qaama isaan diina ittiin jedhan haalli isaa gamaaggamamee tooftaa dhaan duubatti deebi’uu isaanii ibsuun ni yaadatama.
Bulchaan sun akka jedhanitti, naannolee gareen kun qabatee ture keessatti dhiittaan mirga namaa suukaneessaan raawwatamuu, qabeenyaan uummataa manca’uu himatu. Dubbi himaan TPLF Getaachoo Redaa garuu himannaa sana haalaa turan.
Naannolee Amaaraa godinaalee ja’a irraa buqqa’anii kanneen dhufan qaamoleen hawasaa kuma 400 ta’an jiraachuu waajjirri ittisa balaa fi wabii nyaataa godinichaa VOAf ibsee ture.
Kanneen kuma dhibbatti tilmaaman jiraattonni godinichaa gara Dabre Birhaan, Finfinnee fi naannolee hollaatti kan baqatan yoo ta’u, kanneen kaaba shawaa irraa buqa’an kaleessaa qabee deebi’anii deggersi kan godhamuuf ta’uu bulchaan kun mirkaneessaniiru.
Gama biraan sababaa wal waraansa sanaan kanneen miidhaan irra ga’eef gargaarsa midhaan nyaataa dabaluu dhaan torban darbee qabee magaalaalee Dasee fi Kombolcha keessa kanneen jiran namoota kuma 450 oliif deggersi godhamuu isaa USAIDn beeksiseera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Waayeen vaayirasi komputeraa kuun akka inni gaaffi baayyee kessannii tahee ni hubana ,mee barreffama keenya hara kessatti waayee kana isin hubachifna. Vaayirasimti komputera kun maalii ? essaan komputeera keenya seenti ? nyaatanimoo bishaaniin ? nama kofalchisa miti ?
Vaayirasiin komputeera maalii ?
Jalqaba irratti maqaan vaayirasii jedhu kun kahumsumtisaa afaan warraa yaalati ykn meedikaalati innis organizimi duhaaf jireenya giddu jiraatu jechuudha yoo jenne komputera kessattimoo organizimi miti kana jechun kan komputera irraa gara namati darbu miti , akkasumas kan nama irraa gara komputeratti darbuus miti.
Vaayirasiin komputeraa jechuun softiweeri ykn koodi programming dhimma dhunfa itti bahudhaaf barrefame qophahudha kanas kan qoophessu namoota dandeettii koodi softiweeri barreessu dandaahanindha malee kan tasa umaamu miti, namotni vayirasi hojechuti dhimma bahan badidhaaf ykn taphaaf taha. Akka toora marsaritti addaa addaa irratti maxanfamee jirutti vaayiraasiin yeroo jalqabaaf kan qophaahee baratoota yunivarsititin dandetti pirograammingi ykn koodi barressu waliti agarsisudhaaf fedha qabaniin ture. Achumaanis yaadi kun babalacha adeemuun hojii seeran ala ittin rawwachuudhaaf namoti baayyeen dhimma itti bahuu jalqaban. Kaayyoon isaan itti dhimma bahuudhaaf fayyadaman keessaa tokko odeeffanno ittin hatuuf, halo ittin waliti bahuuf , samicha addaa addaa ittin rawachuuf , ittin wal hordufuf kanaf kan fakkatanfadhaafi.
Erga waayee vayirasii hamma kana jenne gosoota isaamoo ha dubbannu , namotni koodi vaayirasii kana barressan yeroo hanga yerootti vaayirasi dhimma addaa addatif itti fayadaman kana gosa isaa jijiruun kalaquu jalqaban goosoti vaayirasoota kana mogassa argachaa dhufani jechudha. Maqaa vaayirasoota kana keessaa yartuun (Trojan horse, Spyware , Malware , Worm virus, … jedhamu). Amalotni vaayirasonni kunis agarsisan akkuma gosa gosa isaanitti gargari dhibbaan isaanis wal caala jechudha.
Mee gaaffi kana isin gaafana , Vaayirasin komputeraa kun bala maali isinirraan gahee beeka ? komputera kessan irraa odeffanno ykn data balessee beekaa ? Passwordii ykn lakkofsa darbii kessantu isin jalaa hatamee ?
Akkuma vaayirasin lubbu qabeyyii hubu qoricha qabu kan komputera hubus qoricha qaba innis antivayirasii jedhamuun bekama! Antivaayirasiin kun vaayirasi komputera keenya kessa seene qulqullessuuf nu gargara , moosaajiin antiivaayirasii kuun dhabata addaatiin kan omishamanidha dandeettin gahumsa isaanis akkuma goosa gosa issaatti gargari. Gosa kam akka filachuun isinirra jiru adda baafachuudhaaf kan ilaalcha kessa galchuu qabdan inni guddaan gahumsa komputeeraa kessanitti kana jechuun piroosasariifi raami komputera kessani jechuu keenya, Maaliif yoo jettan moosaajiin kun (Background process) waan godhuuf safissa komputeera kessan irratti dhibbaa qaba jechudha. Kanaafuu kan komputera kessan wajjiin walsimuu bitachuu ykn kan bilisaan toora marsariti irra jiru download godhachuu dandeessu.
Kutaan lammaffaa isaa itti fufa …


text:
Bitootessa 31,2015/ Godina Arsii Aanaa Suudee Magaalaa Ashmiira jedhamtu keessaa dargaggoota bifa haarawaan adamsanii hidhatti guuraa jiru, Guyyaa har’aa jimaata dargaggoota Oromoo humni kumaandi poostitiin daandirraa qabamuun konkolaataa piikaappii poolisii Oromiyaatiin fe’anii kan deemaniin yoo ta’uu yeroo ammaa bakki isaan itti hidhamanii fi sababni qabamaniifis hin beekkamne dargaggoonni hidhamanis maqaan isaanii kan armaan gadii kana,
- Muhaammad Aliyyii,
- Seeyfaddiin H/ Muhiddiin,
- Abdii Jamaal,
- Turee Ahmad,
Amiin H/ Abdallaa,
- Ismaa’il Awwaloo,
- Hamzaa Xaahir,
- Muhiddiin H/ Siraaj fi Abduljabbaar Muhaammad kanneen jedhaman keessatti argamu.


text:
Koronaavaayirasi: Qorattoonni vaayirasichi Hagayya 2019 keessa Chaayinaatti mul'achu hin ollee jedhu
Qorannoon dhiheenya kana gama US irraa bahe tokko koronaavaayirasiin Chaayinaa magaalaa Wuhaan keessatti bara darbe jalqaba baatii Hagayyaa keessa mudachuu hin oolle jedheera.
Qorannoon Yunvarsitii Haarvaardiin jalqaba baatii kanaatti ifa taasifamee kun mootummaa Chaayinaafi saayintiistoota walabaatiin fudhtama hin arganne.
Qorannichi maal jedhe ture?
Qorannichi fakkiiwwan sochii taraafika naannoo hospitaaloota Wuhaan keessaa saataalaayitiin fudhatameefi qorannoo barbaacha (search) jechoota mallattoo wal'aansaa addaa intarneetii irratti taasifamee ture irratti kan bu'urreeffateedha.
Haaluma kanaan dhuma Hagayyaa hanga Muddee 1, 2019'tti hospitaaloota magaalaa Wuhaan keessaatti argaman jaha alatti baay'inni konkolaataawwan dhaabbatanii baay'ee hedduutu mullatee jedheera.
Kunis gabaasa Haarvaard kan barbaachi jechoota mallattoowwan koronaavaayirasii intarneetii irratti taasifame kan akka ''qufaa'' fi ''garaa kaasaa'' ol ka'ee mullateera jedhe waliin kan wal simee ta'eera.
Wuhaan keessatti namni vaayirasichaan qabame hanga jalqaba Muddeetti hin gabaafamne ture.
Qorannoon Haarvardi kun pireezidant Tiraamp yeroo baay'ee weerarichaaf haala Chaayinaan itti deebii kennite qeeqaa turuu waliin midiiyaaleerratti xiyyeeffannaa baay'ee argatee ture.
Argannoon qorannichaa fuula tiwiitara Oduu 'Fox' irratti maxxanfamee turees yeroo miliyoona sadii ol dubbifamee ture.
Ragaan isaanii kun hangam amanamaadha?
Qorannichi namoonni mallattoowwan dhukkubbii koronaavaayirasii ta'an keessattu 'garaa kaasaa' biyya Chaayinaa keessa intarneetii irra barbaadaa turan yeroos akkaan dabaleera jedha.
Haa ta'u malee, qondaalonni kubaaniyaa Baayidu marsariitii hawaasaa Chaayinaa keessatti beekamaa ta'ee ammoo bu'aa qorannoo kanaa hin fudhannee.
Siriiyyuu tibba jedhame sanatti namoonni jecha 'garaa kaasaa' barbaadaan hir'atee ture jechuun qorannicha kuffisan.
Dhugaattis barbaachi jecha kanaa yeroo qorannichi jedhe Hagayyaa 2019 irraa kaasee hin daballe ture.
Hanga weerarichi eegaluutti Wuhaan keessatti hir'achaa deemaa jiraachun hubatameera.
Dureen waraqaa qorannoo Yunivarsitii Haarvaard kan ta'ee Beenjaamiin Raadar BBC'tti akka himeetti, ''jechi barbaachaa nuti 'garaa kaasaaf' filannee sababii namoota Covid-19n qabamaniif sirriitti walsimuuf jecha kan filannee ture,'' jedheera.
Kana malees jechoota mallattoo koronaavaayirasii lama 'gubaa qaamaa' fi 'arganuuf rakkachuu' fa'is barbaadamun isaanii ilaalamaniiru.
Haggayya keessa namoonni jacha 'gubaa qaamaa' jedhu barbaadan hanga tokko dabalee ture, kan jecha 'qufaa' jedhu barbaadaniin haaluma walfakkaatuun.
Haa ta'u malee yeroo sana keessa namoonni jecha 'arganuuf rakkachuu' jedhu barbaadan gadi bu'eera tibba sana keessa.
Akkasumas qorannichi garaa kaasaa akka mallattoo dhukkubichaatti fayyadamuunis gaaffiiwwan kaaseera.
Qorannoo UK keessatti dhukkubsattoota kuma 17 ta'an irratti gaggeeffameen garaa kaasaan mallattoo irratti mul'ate torbaffaa ta'uun adda baafameera.
Haa ta'u malee kan baay'inaan mudatu qufaa, gubaa qaamaa fi arganuuf rakkachuudha.
Baayyinni lakkoofsa konkolaataa hoo maali hima?
Qorannoon Yunivarsitii Harvaardiin gaggeefamee kun akka mulliseetti, hospitaaloota jahan hunda keessattuu Hagayyaa hanga Muddee 2019tti konkolaattoonni lafa dhaabinsaatti mul'atan baay'ee hedduudha.
Lakkoofsi konkolaataa dabaluun haala hin baramneen namni hedduun gara hospitaalaa deemuu agarsiisa jedhu warri qorannicha barreessan.
Haa ta'u malee, fakkiiwwan saataalaayitii lafa konkoolaataan hospitaaloota keessatti dhaabamu midiyaaleerratti gadii dhiifamees, bakkeewwan kunneen gamoowwan dheeraadhaan dahamaniiru.
Kana jechuun ammoo lakkoofsa konkolaatawwan turan sirriin argachuuf baay'ee rakkiisaa taasisa.
Akkasumas hospitaala Tiyaanyau keessaa bakki konkolaataan dhaabamu lafa jala jira. Kanaafuu adeemsa kanaan argamuu hin danda'u. Garuu ammoo konkolaatawwan lafa jala dhaabbatan osoo hin taanees seensa isaa qofatu fakkii saataalaayitiin argama ture.
Barreessitoota qorannichaa keessaa tokko kan ta'e Beenjaamiin Raader akka jedheetti, ''dhuggaattis tibba qoranichaatti konkolaataawwan lafa jala dhaabbatan lakkaa'uun hin danda'amu. Kunis hanqina gosa qorannoo akkanaati.''
Kana malee haala hospitaaloota qorannichaaf filataman ilaalchisees yaaddoowwan ka'an jiru.
Hospitaallii Dubartootaafi Da'immanii Hubee iddoowwan qoranichaan hammatame keessatti argama. Haa ta'u malee daa'imman koronaavaayirasiin wayita qabaman wallaansa fayyaa barbaadan baayye gadaanaadha.
Qorattoonni kanaaf deebii wayita kennan, hospitaalli kun qorannicha keessaa baafamuus dhiisuuf lakkoofsi konkolaataa tibba sanatti mullatee akka dabalee agariisa jechuun mormu.
Akkasumas qorattoonni lakkoofsi baay'ina konkolaataafi barbaachi jechoota mallattoo wal'aansa koronaavaayirasii Wuhaan keessatti mul'ate jedhame sanas ragaa hospitaaloota Chaayinaa keessaa bakka biraatti argaman waliin wal bira qabuun ni barbaachisa ture.
Dabalataanis dhimmicha qabatamaa ta'u mirkanneessuun jiraattoota Wuhaan koronaavaayirasiif Hagayyaa kaasanii wallaansa argatan dubbisuun gumaata biraa ta'a ture.
Walumaagalattis, waa'ee vaayirasichi yoom akka Wuuhaan keessa faca'ee jedhuu ilaalchisee ammalleen wanti hin beekamiin hedduutuu jira.
- KALLATTIIN: Odeeffannoo kallattii - lakkoofsa Covid-19 addunyaarratti
- SALPHAATTI ADDA BAASUUF: Mallattoowwan koronaavaayirasii maal fa'i?
- KORONAAVAAYIRASII: Gaaffilee keessaniif deebii
- MAAL GOCHUUN QABA: Walirraa fagaachuufi adda of baasanii turuu
- WANTOOTA SAGAL: Waa'ee koronaavaayiras nuti hin beekne
- QUBA QABDUU?: Wal-qunnamtii saalaa fi Koronaavaayiras


text:
Raashaan erga Yukreen irratti weerara gaggeessuu jalqabdee as, uummanni biyyatti Miliyoona afuur baqatanii ba’u isaanii gabaasnii Tokkummaa Mootummootaa hubachisee jira.
Irra hedduun isaanii dubartootaa fi ijoollee ta’u fi isaan kunis keessattu seeraan ala nama deddebisuun yakka hojjatamuuf saaxilamuun ibsamee jira.
Dubartoota dheessanii ba’an keessaa tokko kan taatee Mariyaa Viechnaya amma Raashaa keessa kan jirtu yoo ta’u, akka isheen jettuutti/ haallii jiru hamaadha, waan jedhu kan biraa hin qabu garu filannoo biraa waan hin qabneef jecha lubbuu ijoollee keenyaa olchuuf baanee jetti.
Erga weerarrii Raashaa kun jalqabamee kaasee, qabsaa’onni waa’ee mirga dhala namaa akeekkachiisa kennaa turaniin, baqattonni kanneen seeraan ala nama deddebisaniif saaxilamuu maluu jechaa jiran.
Polisiin Polaand baqattoota keessaa lama humnaan gudeedamuu isaanii galmeessee jira. Kanaaf jecha Polisoonni kun haallii akkasii isaan mudachuu akka maluu dubartootaaf odeeffannoo kennuu irratti hojjataa jira.
Namoota fedhii isaanii baqattoota gargaaraa jiran keessaa Liliyaan Boulard akka jettuutti, Dhiiroota suuraa dubartootaa fi shamarranii kaasan arginee jirra. Battalumatti gochi seeraan ala nama deddebisuu jiraachuu akka maluu nu galee jette.


text:
Zooniin keenya naannolee rakkoon keessatti uumametti dabalamee maqaan dha’amuu isaatiif bulchaanis hojii irraa ugguramuun gaaffii nutti uume jechuu dhaan jaarsoliin biyyaa zoonii Hadiyyaa beeksisaniiru.
Iyyachuuf kan Finfinnee deeman bakka bu’oonni jaarsolii biyyaa zoonii Hadiyyaa akka jedhanitti murtii DEHIDIN murteesse haala qabatamaa naannoo jiru hin calaqqisu.
Itti gaafatamaan waajjira DEHIDIN fi miseensi koree hoji raawwachiistuu obbo Moges Baalchaa torbee VOAf ibsa kennaniin tarkaanfii fudhachuuf hanga rakkoon uumamutti eeguun akka nama irra hin jiraannee fi dogoggora darbe irraa barnoonni argamuu ibsaniiru jedha Eskinder Frew Finfinnee irraa.


text:
Oromia (WBO): Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Zoonii kibbaa 15 ajjeesee 7 ol madeese. January 16, 2016Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Zoonii kibbaa 15 ajjeesee 7 ol madeese., Oromia, Oromo, WBO
trackback
(SBO – AMAJJII 14,2016) Irree fi Gaachanni Ummata Oromoo WBOn Zoonii Kibbaa Waraana Wayyaanee Sochii Fincila Xumura Gabrummaa (FXG) Dura Dhaabbachuu fi Ummata Hiraarsuuf Qophii Irra Ture Haleeluun Injifannoo Cululuqaa Galmeesse.
Mirga abbaa biyyummaa fi bilisummaa ummata Oromoo deebisuuf qabsoo hidhannoo finiinsuu irratti kan argamu WBOn, wayta ammaa tarkaanfii godinoota Oromiyaa gara garaa keess…atti diina irratti fudhatu jabeessee itti fufee jira.
Haaluma kanaan WBOn Zoonii Kibbaa Amajjii 13,2016 guyyaa kaleessaa Godina Booranaa Ona Dirree keessatti diina haleeluun injifannoo boonsaa akka galmeesse Ajaji WBO Zoonii Kibbaa beeksiseera.
Waraanni Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa Amajjii 13,2016 Godina Booranaa Ona Dirree ganda Magaadoo keessatti waraana wayyaanee sochii Fincila Xumura Gabrummaa dura dhaabbachuu fi barattootaa fi ummata hiraarsuuf akkasumas eegumsaaf walitti qabamee qophii irra ture sa’aa booda sa’aa 3:30 irratti weeraree haleeluun 15 ajjeesee 7 ol madeessuu Ajaji WBO Zoonii Kibba Oromiyaa ifa godhee jira. Loltootni wayyaanee madaa’an gara Hospitaala Ona Meeggaa magaalaa Meeggaatti akka geeffamaa jiranis beekuun danda’ameera.
WBOn haleellaa kanaan qawwee AKM. 12, hidhannoo mudhii 12 kaazinaa 18 waliin, rasaasa kumaan lakka’amu, qarshii Itophiyaa 2500, mobila 2 fi mi’oota gara garaa diina irraa booji’uun QBOf oolchuus Ajaji WBO Zoonii Kibbaa dabalee hubachiiseera.
Tarkaanfiin diinaa fi farreen QBO ta’an irratti fudhatamu karaa hundaan cimee kan itti fufu ta’uus Ajaji WBO Zoonii Kibbaa waytuma kana hubachiisee jira.
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Hin dubbadhu jedheen ture. #Obaamaan erga gara biyya Itiyoophiyaa dhufee sa’aatiiwwan lakkoofsiseera. Namoonni baay’een oduu waa’ee dhufaatii Baarak Obamaa kana haasa’uu fi dhaadhessuu erga jalqabanii bubbuleera. Anis maaliif dhaadhessuu laata jedheen taajjabaa ture.
SIMANNAA DILBATA GALGALAA
Pirezedaantiin Ameerikaa Baarak Obaamaan daawwannaa isaanii biyya Keeniyaa erga xumuranii booda imala isaanii akka lakkoofsa sa’aatii habashaatti guyyaa keessaa sa’aatii 11:40 gara Itiyoophiyaatti eegalan.
Obamaan gaafa Itiyoophiyaa dhufu simannaa ho’aa taasisaniifii turan.
Kanaan booda bakki boqonnaas kennameef. Qilleensa Oromiyaa magaalaa finfinnee habbuuqaa bule. Kuni gaafa sanbata guddaa(dilbataa) sa’aa 12:20 kan raawwateedha.
OOLMAA GUYYAA WIIXATAA
Baarak Obamaan boqonnaa isaa erga xumuree booda wiixata ganamaan ka’ee Mana Mootummaa(Beta Mengist) daawwate. Itti fufee Muummicha Ministeera Itiyoophiyaa obboo Hayila Maariyaam Dassaaleny waliin marii xiqqoo taasise.
Sana booda #Obaamaan Itiyoophiyaan biyya kabajamtuu fi dimokiraasiidhan hundoofteedha jedhee dubbate.
Wayyaaneen(TPLF) waggaa 24 guutuu nu goyyomsitee,nu gabroomsitee,mirga keenya nurraa mulqite.
Akkatti jirru nutu beeka. Obaamaan garuu sa’aatii 24 osoo hin guutiin Itiyoophiyaadhaaf afaan guutee ragaa ba’e.
Maal argeeti laata? Waanuma simatameefi moo galma mootummaa qofa daawwatee jennaan biyya guddatte itti fakkaatee laata?
Anaaf gaaffiidha.
_Baarak Obaamaan daandiiwwan Oromiyaa keessattuu gara Qeellam Wallaggaa,Gindabarat fi kkf nama geessu osoo daawwatee hoo?
_Osoo dargaggeessa Univaristii eebbifamee finfinnee naannoo Haannaa Maariyamii dhagaa falaxu osoo argee hoo maal jedhaa laata?
_Rakkoo uummata finfinnee geejjiba dhabee,sukkaaraa,zayitaa fi kkf dhabee halkanii guyyaa hiriira qabatee dhaabbatu osoo argee hoo?
_Uummata ykn Qeerroo Oromoo mana hidhaa Qaallittii,Qilinxoo,Maa’ikalaa
wwii,Ejeree fi kkf keessatti yakka malee buddeena gidiraa nyaatan osoo argee hoo maal jedhaa laata?
Anas kanatu na aarse. Duuba,bifa,uffata namaa ilaalanii ni bareedda jechuun salphaadha.
Oolmaa wiixataa kanaan haa gabaabsinu.
OOLMAA GUYYAA HAR’AA(KIBXATAA)
Guyyaa har’aa mootummaan wayyaanee pirezedaantii USA guutuu magaalaa finfinnee daawwachiisaa turan.
Yeroo daawwannaa kanatti humnoonni waraana biyyatti akka hoomaa hawwaannisaa magaalaa finfinnee weeraran.
Uummatni kamiyyuu suuqii,kaaffee,
hoteela fi bakka hojii isaa cufuu akka qabu ajajan.
Namni kamiyyuu mandara keessa oliif gad akka hin deemne fi keessattuu daandii gurguddaa(aspaaltii) irratti akka hin baane dhorkamee ture.
Konkolaataan kamiyyuu akka hin soochone godhame.
Namni fi konkolaataan karaarra adeemu kamiyyuu sakkatta’amanii oolan.
__Kabajamtoota lammiilee keenya anis yeroo kana kanin waa taajjabe.
Innis maali jettuu laata?
Biyyi Itiyoophiyaa kun kabajamtuu fi dimokiraasiin kan hundoofte erga taatee humni waraana biyyattii maaliif uummatni manaa gad akka hin baane dhorkaa?
1.Dimokiraasiin guutumatti waan jirreef
2.Uummatni sagalee isaa dhageessisaa laata jedhanii waan shakkaniif
3.Miidhaa waggoota 24 guutuu raawwachaa turan waan beekaniif
Biyya nagaan jiru fi dimokiraasiin jiru walii galtee fi wal dhaga’uu malee humna waraanaa hin barbaachisu turen jedha ani.
Kanaaf Itiyoophiyaa keessa Dimokiraasiin hin jiru. Ani yaada Obaamaa nan morma.
Isin hoo?
Dargaggo Abdulaxiifin


text:
Qajeelchaa Bultoo ,July 20, 2014
Hanqina 15 fi cimina 4
SEENSA
Dalagni cuftuu fedhii fi dandeettii of-danda’e gaafta. Martinuu naamusaa ogummaa, seeraa fi akkaataa itti hojjetamuun masakama.
Namni tokko tahuu kan hawwuu fi dandeettii inni qabu wal-simatuu fi dhiisuu dandaha. Kanneen akkuma hawwanitti dalaga fedhan argatanii beekaman hedduutu jiru. Faallasaatiin, fedhiin jiraatullee dandeettii fi haaalli mijatuu dhabuun bakka yaadame kan hanaqatanis hedduu dha.
Ogummaan gaazexeessuumaas akkuma warreen kaanii fedhii(kaka’umsa), dandeettii, murannoo, seera, naamusa, beekumsa, fi hubannoo ogummaa sanaa sirriitti qabaachuu, guddifachuu akkasumas ittiin masakamu fi dalagarra oolchuu gaafata.
Kana jechuun, namni marti lafaa kahee gaazexessummaa tahuu hin dandahu jechuu dha. Kana jechuun, namni sabaa himaa irra dalaghu cufti maqaa sana himatellee, gaazexessaa tahuu hin dandahu. Namni marti loltuu fi weellisaa akkuma hin taane jechuu dha.
GAXETEESSITOOTA OROMOO BIYYA ALAA
Ogummaa gaazexeessitoota Oormoo biyya keessaa kana keessatti ilaaluu hin feene. Sababiin isaas mootummaan akka fedheetti isaan ajajee waan dalaganiif , walaba tahanii hojjechuu hin dadahani. Kunimmoo isaan madaaluuf naa rakkisa. Dalagni isanaii akka walii galaattii arrabaa fi ija mootummaa ti. Warri biyya ambaa jiran garuu walabummaa yaadaa fi hojii waan qabanaiif hojii isaanii ija ogummaatiin gilgalamuu dandahu jedheeni waanan amaneefi.
Gaazexeessitoota Oromoo biyya alaa jiran, mee yoroof kan VOA-Afaan Oromoo dhiifnee, warri kaan hedduun, hedduun ogummaa gaazexeessummaa hin qabani yoo jenne dhugaarraa fagoo nutti hin fakkaatu.
Akkaataa saganataa fi oduu ittti dhiheessan, gaafii fi deebii taasisan, sirba affeeraanii fi bakkatti kutan, akka qophii tokkotti seenanii fi bahan, qabiyyeesaa, yoroosaa, jechoota itti fayyadaman, sirobboota affeeranii fi qabiyyee sagantaa dhiheessan wal-simachiisuu, seera ogummaan suni gaafatu qabaachuu, waanta jedhamuu fi hin jedhamne adda baasuu, sagalee fi fuula radio fi TVf tahu qabaachuu/dhiisuu, kkf hedduu hedduu tarreessuun ni dandahama. Ija kanaan yoo gaazexeessota Oromo madaalle hedduun isanaii hin jirani.
Muraasa irraa kan hafe warri gaazexessa jedhaman waan ogummaa gaazexeessummaa kan hubatan hin fakkaatu.
Fedhiin yoo jiraatellee xiqqaate leenjii bu’uuraa fudhachuu feesisa. Lafumaa ka’anii kan radio fi TV itti bahamu yoo tahe bu’aa isaarraa mudaasaatu caaluu mala.
SABABA BARRUU KANAA:– Yaadaa fi hanqina gaazexessitoota


text:
Kibxata har’a ganama keessaa sa’atii tokkoo fi daqiiqaa afurtamii shan irratti Maddii humna eleektrika tamsaasuu kan Gilgal Gibbee tokkooffaa fi lamaffaa gidduu abidda ka’een tiraanisformariin tokko gubachuu beekamee jira.
Waajiira humna eleektriikaa Itiyoophiyaaf Daayreekteera hariiroo alaa kan ta’an Obbo Misikkir Nagaash akka jedhanti abidda kana ituu idoo biraatti hin qabatiin dura to’achuuf hojjatoonni waajirri ittilsa Ibiddaa kan Jimma akkasumas daandiin balalii xayyaaraa fi sivilaaveshinii jimmaa raayyaa ittisaa fi bulchiinsa aanaa sokorruu waliin to’annaa jala oolchuuf carraaqaa akka turan ibsan.Sana booda
Sa’atii torbaa fi walakkaa irratti dhaamsuun danda’amee jira.Kanneen Traansformarii gubatee irraa tajaajiila argataa turan magaaloota Hosa'inaa, jimma, Aggaarroo, Boongaa fi Miizaan Teepii keessatti tajaajiilli elektirikaa kan cite jira.
Kan gubatee iddoo busuun yeroo waan gaafatauuf jecha caasaan elektrikaa jiru wal qabataa waan tureef iddoo biraa irraa tajaajiila elektrikaa cite deebisuun magaalaalee Hosaa’inaa,Jimma, Aggaaroo fi Bongaa keessatti Tajaajiila ture deebisuun danda’amee jira jedhan.Garu Mizaan fi Teepii keessatti hatattamaan akka rgatan ta’a jedhan Obbo Misikir.
Ittiin ka’uumsii ibidda kanaa baatii gannaa akka jiru irraa ka’uun rakkoo tekniikaa mudatee ta’u achii nu ibsame jira jedhan. Badii dhaqqabe ammatti tilmaamuun rakkisaa ta’uus/ gidduu galeessan Doolaara Amerikaa kuma 600 fi kuma 50 akka ta’u tilaamatu jira jedhan.Namaa fi qabeenya biraa irra midhaan dhaqqabe hin jiru jechuun/ obbo misikir Nagaash yaada isaanii xumuranii jiru.


text:
RESEPKUINI.COM - Obn waxabajjii 16 2013 haala yeroorratti ministirri muummee itiyoophiyaa dr- abiyyi ahimad waliin gaaf deebii godhame-
Here's a summary of images Obn Afaan Oromoo Dr Abiyyi Ahimad Facebook ideal By merely placing symbols you possibly can one piece of content into as much 100% Readable editions as you may like we notify in addition to display Creating articles is a rewarding experience to your account. All of us find best a lot of Cool about Obn Afaan Oromoo Dr Abiyyi Ahimad Facebook beautiful image nevertheless many of us only present this images we think would be the very best about.
The actual image Obn Afaan Oromoo Dr Abiyyi Ahimad Facebook is merely intended for amazing demo if you decide to like the about remember to purchase the original article. Support the contributor through purchasing the original words Obn Afaan Oromoo Dr Abiyyi Ahimad Facebook and so the creator provide the most beneficial images and carry on doing work At looking for perform all kinds of residential and commercial services. you have to make your search to receive your free quote hope you are good have a nice day.
Obn Afaan Oromoo Haasaa Mm Dr Abiyyi Ahimad Eebba Yuunivarsiitii D
Obn waxabajjii 16, 2013 haala yeroorratti ministirri muummee itiyoophiyaa dr. abiyyi ahimad waliin gaaf deebii godhame. 1.4k views, 97 likes, 2 loves, 6 comments, 45 shares, facebook watch videos from obn afaan oromoo: obn fulbaana 21,2012 ida'amuu irratti yaada dr. abiyyi. Obn afaan oromoo is with adiluuddiin jamaal sa'id meta. 10 hrs · obn sadaasa 29, 2014 ajajaan waliigalaa humnoota waraanaafi ministirri muummee itiyoophiyaa dr. abiyyi ahimad turtiisaanii addaa waraanaa yeroof xumuranii gara waajjirasaaniitti deebi'uusaanii beeksisan. Obn bitootessa 24, 2013 walaloo huseen waayyuu aangootti dhufuu ministira muummee dr. abiyyi ahimad waggaa 3ffaa sababeeffachuun dhiyeesse. Obn afaan oromoo 1 min · obn waxabajjii 17, 2014 gaafaa juma’aa, hawaasni muslimaa lubbuusaani dhiifamaan utubanii, huccuusaaniis urgaawwan gaariin qulqulleessanii, mana uumaa isaanitti guyyaa itti walgahaniidhaa jedhan ministirri muummee itiyoophiyaa dr. abiyyi ahmad.
Obn Afaan Oromoo Dr Abiyyi Ahimad Facebook
Obn hagayya 11,2012 koreen hojii raawwachistuu paartii badhaadhinaa haala yeroo irratti mari'achuuf walgahii taa'uusaa ministirri muummee dr. abiyyi ahimad ibsan. hojii raawwachiiftuun paartii. Obn afaan oromoo 28 de enero de 2021 obn amajji 20, 2013 ministirri muummee itoophiyaa dr. abiyyi ahimad guyyaa har’a dhaabbataa gurmeessaa qaamaa deeggrsaa fi qaamaa nam tolche daawwatan. Obn afaan oromoo ٢٨ يناير ٢٠٢١ obn amajji 20, 2013 ministirri muummee itoophiyaa dr. abiyyi ahimad guyyaa har’a dhaabbataa gurmeessaa qaamaa deeggrsaa fi qaamaa nam tolche daawwatan.
Obn Afaan Oromoo Obn Facebook
Obn Afaan Oromo Exclusive Interview With Dr Abiy Ahmed Ati Oromoodhaa
Obn Afaan Oromoo Home Facebook
Dr. Abiyyi Ahimad Deebii Marsaa 2ffaan Miseensota Mana Mariif Deebisan
itiyoophiyaa. itiyoophiyaa #ministira muummee dr abiyyi #haala yeroo. itiyoophiyaa #dr abiyyi ahmad. oduu afaan oromoo #ebc #etv #ethiopianbroadcastingcorporation. dr abiyyi ahimad #green legacy. conflict between the federal government and rebel tplf forces in ethiopia threatens the very fabric of the state, with hundreds of gaaffiilee miseensota mana maree bakka bu'oota uummataarraa ka'aniif deebiin ministirri muummee dr.abiyyi ahimad kennan ministira muummee itiyoophiyaa. ''diinoonni keenya oromoon biyya bulchuu hin danda'u,oromoon hammatee jiraachisuu hin danda'u jedhani bitaa mirgaa wan ibsa m m dr abiy ahimad. ministirri muummee itiyoophiyaa dr. abiyyi ahimad waamicha taasifameef deebii kennuun diyaaspooraa gara biyyaa dhufaa biyyi uqqubii miti dabareen kan bultu jedhan, ministirri muummee itiyoophiya dr. abiyyi ahimad.


text:
Gaarummaa fi Faaydalee Du’aayi
Du’aayin Rabbii faarfamaa ta’e biratti gocha garmalee kabajamaa ta’eedha. Faaydalee du’aayi keessaa muraasni isaanii kanneen armaan gadiiti.
1.Du’aayin mataan isaatu ibaadadha
Akkuma yeroo darbee eerame, Ergamaa Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“الدعاء هو العبادة”
“Du’aa’in Ibaadadha.”
Du’aayin gabrichaa fi Gooftaa waan wal-qabsiisuuf hojiiwwan ibaada garmalee gaarii ta’an keessaa tokko akka ta’etti ilaalun ni danda’ama. Namtichi yommuu du’aayi godhu hiyyummaa, dadhabinna, haajaa fi dhiphina isaa Gooftaa Dureessa fi Jabaa ta’etti himachaa jira. Kuni immoo gabricha Gooftaa isaatif akka gadi of qabuu fi salphatu taasisa. Gooftaaf of gadi qabuu fi itti warwaachun immoo dhuka ibaadati. Kanaafi du’aayin ibaadadha kan jedhameef.
2.Du’aayin mallattoo imaana nama tokko agarsiisa
Namtichi yommuu du’aayi godhu Rabbitti amanu isaa agarsiisa. Kana jechuun Rabbiin jiraachu fi Gooftaa dhugaa ta’uu ni amana. Akkasumas, kan kadhatamuu fi gabbaramu Rabbiin qofa akka ta’e, Maqoolee fi amaloota guutu kan qabu Rabbiin akka ta’e ni amana, Inni kadhaa gabrichaa awwaachu fi deebii deebisuufii waan danda’uf. Kanaafi, du’aayin gocha ibaada keessaa isa guddaa kan ta’eef. Yommuu Rabbiin ala wanta biraa du’aayi kadhatan, shirkii ifa bahe ta’a.
3.Du’aayi gochuun Rabbiif ajajamuudha
Rabbiin Qur’aana keessatti akkana jedha:
ۚ وَأَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
“Masjiida hunda biratti fuula keessan [ibaadaf gara Isaa] sirreessaa. Amanti Isaaf qulqulleessun Isa gabbaraa (kadhaa).” Suuratu Al-A’araaf 7:29
Ammallee Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) akkana jedha:
ۚ وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
“Gooftan keessan ni jedhe, ‘Na kadhaa isiniifan awwaadhaa.” Suuratu Al-Ghaafir 40:60
Kanaafu, du’aayin gochuun ilmi namaa Rabbiif ajajamaa jiraa jechuudha.
Nama du’aayi godhu Rabbiin mindaa ni kafalaaf, osoo du’aayin isaa fudhatama argachuu baatteyyu. Sababni isaas, ajaja Rabbii waan tole jedheef.
4.Rabbiin nama du’aayi godhutti dhiyoodha
Rabbiin Qur’aana keessatti akkana jedha:
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ
“Yeroo gabroonni Kiyya waa’ee Anaa si gaafatan, “Dhugumatti Ani isaanitti dhiyoodha.” [Jedhiin]. Kadhaa kadhataatiif yeroo inni Na kadhate Nan awwaadha. Akka qajeelaniif jecha Naaf haa awwaatani; Nattis haa amanani.” (Suuratu Al-Baqaraa 2:186)
Kanaafu, Rabbiin gabroota Isaatti dhiyoo fi yommuu Isa kadhatan kadhaa isaanii kan jala awwaatudha. Aaya tana keessatti Rabbiin gabrootatti dhiyaachu erga dubbateen booda waa’ee du’aayi (kadhaa) kaase. Kuni immoo du’aayin karaa namni tokko gara Rabbii itti dhiyaatu fi Rabbiin isatti dhiyaatu akka ta’e agarsiisa.
5.Du’aayin karaa xiyyeefannoo Rabbii itti argannuudha
Rabbiin akkana jedha:
قُلْ مَا يَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ ۖ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًا
Jedhi “Odoo kadhaan (du’aayin) keessan jiraachu baate, silaa Gooftaan kiyya homattu isin hin lakkaa’u ture. Dhugumatti isin sobsiiftani jirtu. Kanaaf, adabni [isiniif qophaa’e] kan yeroo hundaa isin waliin jiraatu ta’a.” Suuratu Al-Furqaan 25:77
Al-Shawkaani akkana jedha, “Rabbiin (subhaanahu wa ta’aala) ibaada nama kamiittu haajaa akka hin qabne ifa godha. Ibaadatti kan isaan ajajeef matama ofii akka fayyadaniif. Jechi Arabiffaa maa ya’aba’u jedhu hiika kana qaba: “Isaaf haajaa hin qabu ykn sadarka wayiitu na biratti hin qabu.” Kanaafu, hiikni Aaya, “Osoo Rabbiin kadhachuu baattanii, silaa Inni isiniif haajaa hin qabu, wayittu isin hin lakkaa’u.” ta’a.” (Fath Al-Qadiir, 3/121)
Wanti dagatamu hin qabne asitti du’aayin gosa lama. Isaanis du’aa al-Mas’alah (du’aayi gaafi ykn kadhaa) fi du’aa al-ibaadah (du’aayi ibaada). Du’aa al-Mas’alah yommuu jennuu namtichi faayda wayii argachuuf ykn miidhan isarra akka ka’u Rabbiin kadhachuu jechuudha. Fakkeenyaf, “Yaa Rabbii addunyaa fi aakhiratti waan gaarii naaf kenni.” Yoo jedhe kuni du’aa al-Mas’alaa (du’aayi gaafi) jedhama.
Du’aa al-Ibaadah (du’aayi ibaada)- gochi ibaada kamiyyuu du’aayi kana jalatti ramadama. Yommuu mu’iminni Rabbiin faarsu, salaata salaatu fi gochoota gaggaarii Rabbiin biratti jaallatamoo ta’an hojjatu, “Yaa Rabbii gocha ibaada kana kan hojjadhuuf Ati hundarra Jabaa fi abbaa aangoo waan taatefi. Faarun hundi Siif ta’a. Yaa Rabbii hojii kana narraa qeebali (ol fuudhi).”jechaa jira. Kanaafu, yommuu namtichi Alhamdulillaah, ykn subhaanallah jedhu du’aa al-ibaadah gochaa jiraa jechuudha. Akkasumas, salaannis, zakaa kennunis fakkeenya du’aa al-ibaadahti. (Yommuu namtichi hojii ibaada kanniin hojjatu , “Yaa Rabbii narraa qeebali.” Jedhe kadhataa jira.) Gosoonni du’aayi lamaan kunniin wal keessa kan galanii fi hariiroo cimaa kan qabaniidha.
Gara mata duree keenyatti yommuu deebinu, namoonni Rabbiin wayitti lakkaa’u fi sadarkaa Isa biratti qaban warroota amananii fi du’aayi godhanii jechuudha.
6.Du’aayin Arjoominna Rabbii agarsiisa
Maqoolee Rabbii keessaa tokko al-Kariim (Yeroo hundaa Arjoomaa)dha. Wanti uumame hundi halkanii guyyaa, ganamaa galgala Rabbiin ni kadhatu. Innis ni kennaaf. Sababa kanaaf, du’aayin Arjoominna Rabbii daangaa hin qabne agarsiisa.
يَسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ
“Wanti samii fi dachii keessa jiru hundi Isa kadhata. Guyyaa hundaa Inni hojitti jira.” Suuratu Ar-Rahmaan 55:29
7.Du’aayin mallattoo of gadi qabuuti– namni yommuu du’aayi godhu dadhabinna, dhiphinnaa fi rakkinna ofii Rabbi Dureessaa fi Jabaa ta’etti himachuun of qadi qaba.
8.Du’aayin dallansuu Rabbii namarraa deebisa- Abu Hureeyraa irraa akka odeefametti Ergamaan Rabbii (SAW) akkana jedhan:
“ مَنْ لَمْ يَسْأَلِ اللَّهَ يَغْضَبْ عَلَيْهِ ”
“Namni Rabbiin hin kadhanne, Rabbiin isatti ni dallana.” Jaami’a at-Tirmizi 3373
Sababni kanaa, namtichi yommuu du’aayi dhiisu, gocha ibaada isa kabajamaa ta’e dhiisaa jira. Dabalataan, of jajuu ykn miira of-gahuu (self-sufficiency) irraa kan ka’e du’aayi kan dhiisu yoo ta’e, kuni dhugumatti, Rabbitti kafaruu ta’a.
Hadiisa kana ilaalchise walaleessan tokko akkana jedhe:
Rabbiin sitti dallanaa yoo Isa kadhachuu dhiiste
Ilmi Aadam ni dallanaa yoo kadhaa itti baay’iste
9.Du’aayin karaa ibidda irraa ittiin baraaramaniidha
A’ishaan (Rabbiin ishii irraa haa jaallatu) waa’ee nama waan gaarii hojjataa ture garuu Islaama hin fudhanne ilaalchise Ergamaa Rabbii (SAW) gaafatte. Ishiin akkana jette, “Yaa Ergamaa Rabbii! Ibn Jud’aan yeroo jaahilummaa (wallaalummaa) firoota isaa kunuunsa fi hiyeeyyi nyaachisaa ture. Gochi isa kuni isa ni fayyadaa?” Ergamaan Rabbiis (SAW) akkana jechuun deebisan:
Lakki, yaa A’ishaa! “Yaa Allaah! Guyyaa Murtii cubbuu kiyya naaf araarami.” jedhe waan hin beeknef.” (Sahiih Muslim)
Kanaafu, hadiisa kana keessatti Ergamaan Rabbii (SAW) ibn Jud’aan hojii gaarii isaatirraa homaa akka hin fayyadamne fi ibidda Jahannam akka seenu A’ishatti beeksisan. Sababni isaas, Rabbiin akka araaramuuf du’aayi gonkumaa hin goone. Hadiisni kuni ibn Jud’aan Islaama kan hin fudhanne ta’uu ni akeeka. Garuu Islaama fudhachuun (qeebaluun) Rabbiin irraa araarama akka kadhatan nama kan dirqisiisu waan ta’eef Ergamaan Rabbii (SAW) Islaama fudhachuu dhiisu du’aayi dhiisun wal-qixxeessan.
10.Du’aayi dhiisun mallattoo dadhabii mul’isa–
11.Du’aayin mallattoo Gamnummaati– namni tokko wanti hunduu fedhii fi Aangoo Rabbiitin akka uumamu ykn dhufu yoo beeke, karaan hundarra gaariin kaayyoo ofii ittiin gahu Rabbiin kadhachuu akka ta’e ni hubata. Kanaaf du’aayi baay’ise godha. Akkasumas, galma ofii gahuuf garmalee carraaqa.
12.Du’aayin amala mu’iminaati- Qur’aana keessatti Rabbiin Nabiyyoota, Malaykoota, fi Mu’imintoota du’aayi godhan deddeebise kaasa. Keeyyatoonni Qur’aanaa kunniin du’aayin mallattoo mu’imina akka ta’e agarsiisu. Aayat muraasa keessatti Rabbiin gabroonni filatamoon Isaa warroota du’aayi yeroo hundaa godhan akka ta’e ibsa.
إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا ۖ وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ
“Dhugumatti isaan toltutti kan ariifatanii fi kajeellaa fi sodaan [guuttamanii] kan Nu kadhatan (du’aayi godhan) turan. Kanneen Nu sodaatanis turan.” Suuratu Al-Anbiyaa 21:90
13.Du’aayin sababa injifannooti– Du’aayin obsaa fi humna fida, diina akka moo’ataniif sababa ta’a. Kanaafi, dirree waraanaa Musliima fi Musliima hin taane jiddutti waraana adeemsifame irratti du’aayin godhame fudhatama akka argatu waadaan galame. Mu’iminoonni dirree waraanatti yommuu du’aayi godhan Rabbiin Qur’aana keessatti ni kaasa. Akka fakkeenyatti waraana Daawud (AS):
“Yommuu isaan (Daawudi fi Xaalut) jaaluutiifi waraanaa isaatif dirretti bahan ni jedhan, ‘Gooftaa keenya! obsa nurratti dhangalaasi. Faana keenya gadi dhaabi. Ummata kaafirotaa irrattis nu tumsi.’
Hayyama Rabbiitin isaan ni injifatan. Daawudis Jaalutin ni ajjeesse. Rabbiin mootummaa fi ogummaa isaaf (Dawuudif) ni kenne, waan fedhe irraas isa ni barsiise.” Suuratu Al-Baqara 2:250-251
Agartanii du’aayi godhuun mu’imintoonni ummata kaafira akka itti injifatan! Daawudi fi mu’imintoonni waliin jiran du’aayi gochuun Jaaluutii kaafira ta’e irratti injifannoo argatan.
14.Du’aayi rakkoo, dhiphinni fi balaan akka namarraa ka’uuf sababa ta’a– Namtichi garmalee rakkatee fi dhiphate yommuu gara Rabbii iyyu,Rabbiin kadhaa isaa ni deebisaaf.
Du’aayin faayda lakkaawame hin dhumne qaba. Nuti faayda du’aayi irraa argachuuf yeroo hundaa du’aayi gochuuf of leenjisu qabna.
Kitaaba wabii: Du’a Weapon Of the Believer fuula 33-52 By Abu Ammar Yasir Qaadi
Hanga torbaan waa’ema du’aayi ilaalchise mata duree biraatin walitti deebinutti Assalaamu aleykum warahmatullahi wabarakatuh


text:
Agarsiisa Aadaa fi Sirboota Oromoo 1977
Agarsiisni Aadaa fi Sirboota Oromoo 1977 agarsiisa bara 1977tti geggeeffame yoo ta'u kan irratti xiyyeeffates Oromoota adda adda walitti fiduun aadaa fi sirboota Oromoo agarsiisuu ture.
QophichaEdit
Bara 1977, artistoonni Oromoo hawwisoo Kutaa Biyyaa Arsii, Baalee, Jimmaa, Wallaggaa, Shawaa fi Harargeerraa dhufan Finfinnee Biheeraawwii Tiyaatiriitti agariisaf walitti qabaman. Agarsiifni kun seenaa Oromoo keessatti kan jalqabaa yoo ta'u Oromoonni kutaa biyyaa adda addaa keessa jiran dhufanii yoo wal arganis kan jalqabaa ture.
Agarsiisa kana qindeessuu keessatti namoonni hedduun kan hirmaatan yoo ta'u Gaazexaan Bariisaa maallqaa fi yaadan deeggaruun shoora guddaa tabate. Namoota agarsiisa kana qindeessuu keessatti hirmaatan keessaa Kumaa Ida'ee, Mahdii Hamid Muudee, Kuwee Kumsaa, Ibraahim Hajii Alii, Bushraa Warquu, Birkaa Bulloo, Kinfaa Hindheessaa, Daansamoo Mi'eessoo, Oloo Ilmii, Anshaa Aagoo, Saamunaa Rakkisoo, Yoseef saaddoo, Bakaree Bantaa, Daaluu Baqulee, Tasammaa Nagarii, Taaddasaa Dabalaa, Ahmad Muussaa Haaji (Araarsoo) faadha.[1]
Weellistoota Hirmaatanii fi WalleesaaniiEdit
Agarsiisa kanarratti wellistoonni baayyen naannolee Oromiyaa gara garaarra hirmaataniiru. Kutaa biyyaa Harargeerraa Gaaddisaa Abdullaahii (Muhammed Abdullaahi), Alii Birraa, Shantam Shubbisaa, Hordofaa Guyyisaa, Faaxumaa Muhammad, Ashu Muhammad, Halloo Daawwee, Himee Yusuuf, fi Ibraahim Hajii Alii ti. Godina Wallaggaarraa Ilfinash Qannoo, Zarihuun Wadaajoo, Daani'eel Namarraa, Amantee Doojaa, Askaala, Alamituu, Biraanuu Quuyyoo faati. Godina Arsiirraa Bashir Dhaabii, Buttaa Makuraa, Shugguxee Naga'oo, Billisaa Kaa'oo, Xayyibaa Kattoo, Abdoo Galatuu, Xayyibaa Aliyyii, Hajii Tufaa, Urgeessaa Bantaa, Huseen Tusii, Saamu'eel Shunee, Dannabee Eda'oo faati. Godina Baalerraa Shaabee Sheekoo, Zamzam Bushraa, Raabiyaa Bushraa faan hirmaatanii jiru.[1]
Agarsiisa kanarratti wallee gabrummaa fi cunqufama Oromoo balaaleffatan, bilisummaa fi warraaqsaaf kakaasan baayyetu wallifame. Walleewwan kana keessaa muraasni armaan gaditti barreefamanii jiru.[2][1]
Tarkaanfii MootummaaEdit
Agarsiisa kanatti kan hin gammadne mootummaan abbaa hirree Dargii, manuma tiyaatiraa san keessatti boombii namootatti darbachuuf yaadee ture. Boodarra garuu achuma keessaa namoonni tokko tokko waan mormaniif, boombii darbachuun ni hafe.


text:
Ajjeechaa lammilee nagaa miseensonni raayyaa ittisa biyyaa bitootessa 10 bara 2018 Mooyyaleetti geessisaniin booda qaami biyya bulchaa ture bulchiinsi Koomaandi Poosti Sekreeteeriyaat miseesota raayyaa ittisa biyyaa gocha kana raawwatan jedhe ‘5’ to’annaa jela oolchuu beeksisee ture. Namootni kuniini to’annaa jela haa oolanuyyuu malee haga yoonaa isaan keessaa namni tokko murteef hin dhiyaatin jiru jedhu jiraattotni magaalaa Mooyyalee.
Obbo Maammud Kannuu ajjeechaa bitootessa 10’nii kanaan abbaa isaanii ganna 60 Obbo Kannuu Qancooraatu duraa ajjeefame. Ammaa gaddarra akka jiranii fi abbayeen isaanii erga raayyaa ittisaan ajjeefamee angawootni mootummaa dhufanii waan takka akka isaan hin gaafannedha ragaa bahu.
‘Waan akka malee hamtuut natti Dhagahama, yoggaan akkasitti yaadu dubbachhuuyyuu hin danda’u na hudhayyuu, silaa mootummaan
nama bira dhaabachuu qaba ture, namayyuu agarree hin gaafannuyyu.’ Maammud Kannuu
Odeeffannoon jiraattota magaalattiirraa arganne akka jedhutti, ajjeechaan kun akkuma raawwateen angawootni mootummaa naannoo fi qondaaltonni Humna Ittisa Raayyaa biyyaarraa ergaman dhufanii namoota bakka ajjeechaa kanaa turanirraa ragaa funaannatanii turani. Obbo Diidaa Booruu namoota ragaa bahan keessaa isaan tokko; isaanis Guyyaa dhukaasi ka’e lubbuu oolfachuuf gara qe’eetti yoo baqatan haga qe’eetti loltoonni mootummaa isaan ariyachuusaanii raga bahaniiru. Yeroo kanas dargaggoo hojiif gara magaalattii dhufe tokko loltootni kun fuuldura isaaniitti akka ajjeeses yaadatu.
‘Mucaa tokko ana biratti qabdee, mucaan kadhatee an keessummaadhaa, waan kana keessa hin jiru jennaan, biraa deemuuf kaanaan ka bira ejju, hin dhiisin dhahi, ‘Asxexxaawu’ አስጠጣዉ jedheen, ciisee taa’ee ilaala, akkasitti dhahe.’
Obbo Diidaa’n waan ijaan arge jedhan kana angawoota waa’ee ajjeechaa kanaa qulqulleefachuu dhufaniif himuu isaanii dubbatu. Angawoonni kunis erga teessoo koo fudhatanii raga dabalataaf si barbaanna naan jedhaniiru jedhu garuu haga yoonaa homaa waanti dhimmi kun fuulduratti deemee jiru hin agarree jedhu.
Ammas jiraattonni magaalattii dabaluun, miseensonni Raayyaa Ittisaa balaa kana geessisan ammayyuu buufata waraanaa raayyaa ittisa biyyaa ka Mooyyalee jiru keessa jiru. Haga yoonaas namootni kun murteef dhiyaachuu dhabuun isaaniis namoota warra kana irratti ragaa bahe’ sodaa keessa buuseera. Aadde Amiinaa Mohaammed namoota raga bahanii ‘sodaa keessan jira’ jedhan keessaa isaan tokko; 'namootni kun haga yoonaa murtee tokkoof dhiyaachuu dhabuun nuun nu sodaachiseera' jedhu.
Waa’ee ajjeechaa kanaa ka hordofaa ture kaan Abbaa Gadaa Kuraa Jaarsoodha. Isaanis Kanaan dura humni raayyaa ittisa biyyaa yeroo sadii ol naannoo mooyyaleetti nama ajjeesee seeraaf hin dhiyaatin hafuu himanii, ajjeechaa bitootess 10’f garuu sabi akka haqa argatuuf angawootaa mootummaa naannoo Oromiyaatti deddeebi’anii gaafachaa jiru.
Komii jiraattotaa kana Waajjira Haqaa ka Aanaa Mooyyaleef kaafnee, Waajjiricharraa Obbo Tamasgeen, akkuma ajjeechaan kun raawwatameen Ministeera Raayyaa Ittisaa Biyyaarraa ‘Qorattoonni Yakkaa lamaa fi Abbaan Alangaa tokko dhufanii waajjira haqaa Aanaa Mooyyalee waliin raga namoota irraa ragaa funaaananii deemuu himani. Dhiyeenyattis himannaan akka banamuu fi dhimma kana mootummaan naannoo Oromiyaa Ministeera Ittisa Biyyaa waliin hordofaa jirallee jedhan. Namootni yakka ajjeechaa kana raawwatan kun yoom Dhaddacha kamitti akka dhiyaatan haga yoonaa waanti beekame hin jiru.


text:
Namoota seenaa Uummata Oromoo keessatti seenaa dalaganii darban kaasanii mariyachuun bu’aansaa waa hedduudha… Har’aaf ….. SEENAA GABAABAA SHAALAQAA GARBII BULTOO…qabadhee dhiyaadheera…kaanis irrumaa jalaan itti fufu… …Read More »
Kitaabootni Afaan Oromoo eessatti gurgurama?
BEEKSISA KANA BOODA KITAABA AFAAN OROMOO IDDOO BITANNU DHABNE JETTANII NUKOMATTUU LAATA? AKKAAKUU KITAABOTAA AFAAN OROMOO 100 OL TA’AN IDDOO ISINITTI ARGACHUU DANDEESSAN HAALA KANAAN …Read More »
S I I F S I I N—Barruu Oromiyaa keessa caf’ jedhee guute….
Bu’aa Ba’ii Maraa Dabarsinee kunoo SIIFSIIN jildii 7ffaa saba Oromoon geenyee jirra. Dabalataanis, Jildii 8ffaa hojjennee xumuruurratti argamna. Qabiyyeewwan utubaa sadii gurguddoo jalatti kan …Read More »
Tooftaa wal dorgommii filannoo ti moo waan dhugaa hojiirra oolu?
Abdii Boruutiin Barruu gabaabaa kana akkan dhiyeessu kan na godhe, filannoo impaayara Itoophiyaa keessatti ta’uuf deemu ilaalchisee barruu tokko dubbisuu kooti. Barruun dhiyoo …Read More »


text:
Gumiin abbootii Gadaa seeraafi sirnaan gaggeeffama. Gumiin Gadaa kora ykn yaa’ii abbootii Gadaafi gosaati. Gumiin abbootii Gadaan hogganame, gosa naannawa gumiin itti teessu jiran hundaa hirmaachisa. Gumiin kora abbootii Gadaa gosa gosaan kan gaggeeffamuudha.
Korri abbootii Gadaa gosaan gaggeeffamu kun, waggaa saddeet keessatti gumii (kora waliigalaa) ni waama. Gumiin Oromoo Boranaafi Oromoo Gujii biratti walga’ii olaanaa abbootii Gadaafi ummataa yoo ta’u, Oromoo kaan biratti ammoo Caffee ykn Yaa’ii Odaa jedhamuun beekama.
Iddoowwan sirna Gadaa keessatti abbootiin Gadaafi miseensonni Gadaa Gumii taa’uun hanga har’aatti sirna ho’aadhaan itti kabajamu keessaa Gumiin Gaayoofi Gumiin Bokkoo isaan beekamoodha. Gumiin kan taa’amuuf sirna Gadaa keessatti, gamaaggama gaggeessuuf, rakkoo hawaas-dinagdee hiikuuf, seera dulloome baasuufi seera haaraa lallabuufi.
Gumiin Gaayoo ardaa jilaa Godina Booranaa, Aanaa Dhaas, Ganda Gaayootti kan argamu yoo ta’u, ardaan jilaa kun ardaa abbootiin Gadaa seera itti haaromsaniifi seera haaraa lallabame iddoo itti raggaasisaniidha.
Gumiin Gaayoo bara Gadaa Abbaa Gadaa Daawoo Gabboo (1764) irraa kaasee, Oromoo Booranaatiif wiirtuu jilaa akka taa’eefi marsa gadaa 40fa akka keessummeesse dubbatama.
Gumii Gaayoo kanarratti seerota fooyya’uufi jijjiiramuu qabanis haaluma yeroofi gaaffii gosaatiin kora itti keessumeeffamuudha. Adeemsi kora Gaayoo kun, jijjiirama hawaasaafi haala guddina hawaas-dinaagdee Oromoo Booranaarratti hojii guddaa kan raawwachaa ture yoo ta’u, jireenya Oromoo Booranaafi walitti dhufeenya inni saboota ollaa wajjin qabu kan itti madaalamuufi hiikoo argatuudha. Kana malees mirga dubartootaafi daa’immanii, akkasuma mirgoonni namoota harka qalleeyyiifi rakkinoota gosaa, dhimma buusaafi gonofaa, dheedaa, obaafi kkf iddoo itti sakatta’amuufi falli itti kennamuudha.
Gumiin Gaayoo safuu mataa ofii qaba. Oromoo Booranaa biratti Gumii Gaayoorra hinqotan; namni itti hin awwaalamu. Yoo mana itti ijaaruuf muka irraa muranis daraaraa itti naqatan. Gumiin Gaayoo walakkaa lafa Booranaa waan taateef gosoonni Booranaa 17 (Digaluu, Maxxaarrii, Karrayyuu, Daaccituu, Odiituu, Galaantuu, Maccituu, Bachituu, Siraayyuu, Koonnituu, Arsii, Hawaaxxuu, Qarcabduu, Warra Jiddaa, Malliyyuu, Dambituufi Noonnituu) Gumii Gaayoo akka wayyuutti ilaalan.
Gosoonni Booranaa 17nu Gumii Gaayoo hordofuuf yoo Ganda Gaayoo dhufan guyyoota hedduu waan achi turaniif gosa gosaan ‘diidaa mana Waaqaa’ Gaayoorratti qubatan. Yeroo qubatanitti osoo gumiin hingaggeeffamiin dursanii gosa gosaan taa’anii rakkoo gosaa qoratan. Akka ilaalcha Oromoo Booranaatti irreen Booranaa gosa Booranaati. Booranni gumii kanaan seera adda addaa qorata; seera namaa, yookiin ilmaafi intalaa, seera marraafi bishaanii, seera mukaa (muka jilaa), seera eelaa, seera galaanaa fi kkf qorata.
Haaluma kanaan sirni walharkaa fuudhinsa Baallii Gadaa Booranaa 71fa Guraandha 21 hanga 28 bara 2009tti gaggeeffamuuf godaansi gara Ardaa Jilaatti taasifamaa jira.
Sirni walharkaa fuudhinsa baallii raawwatamuun duratti jalqaba irraa eegalee, Jiloonni guguddoon; lallaba meendhichaa, sirba Doorii, sirba Raabaa, jila Odaa Buluu, muuda Qaalluu, galma dhawaa Maxxaarrii, galma dhawaa dhaamsaafi walharkaa fuudhinsi Baallii ni raawwatamu.
Yeroo ammaas adeemsichi lallaba meendhichaarraa kaasee galma dhawaa dhaamsaarra qaqqabeera; godaansi gara Ardaa Jilaatti taasisamaa jira. Jilli galma dhahaa dhaamsaa Amajjii 26 bara 2009 raawwatameera.
Gumiin Bokkoo ammoo waggaa saddeetitti yeroo tokko kan geggeeffamu yoo ta’u, gosoota sadeen Gujiitti argaman, Abbootii Gadaafi oggantoota olaanoo sirnichaa, akkasumas oggantoota hawaasa biroo bakka ni hirmaatua. Yaa’ichis guyyoota 28f kan turu yoo ta’u, aanaa Annaa Sooraa, naannawa Me’ee Bokkoo jedhamutti geggeeffama.
Sirnoota ijoo yaa’icharratti raawwaataman keessaas Baalli kennuufi fuudhuu, seera baaftonni olaanoon waan argamaniif akkaataa barbaachisummaaasaatti seera baasuu, waggoota saddeettan darban keessatti dhaddacha sadarkaa hundaatti, dhimmoota furmaata hinargatiniifi humnaa ol ta’aniif furmaatiifi murtiin xumuraa nikennama.
Madda: Gaazexaa Bariisaa


text:
Proofeesar Xaafaa Tulluu isaanii umrii 61 guyyaa kaleessaa adunyaa tanarraa galaniiru. Proofeesar Xaafaan hanga lubbuun jiranitti
Proofeesar Xaafaa Tulluu Hayyuu Yuunvarsiitii Finfinnee, Amboo, Adaamaa, Jarmanitti(Yuunvarsiitii Reestook) barsiisummaarraa hanga sadarkaa hoggansa addaddaatti tajaajiluun seenaa bareedaa dhiifatanii fi Riftvaalii Yuuniversiitittis Vice prezedantii qorannoo fi teknooloojii ammayyaa turaniiru.
Akkasumaas, Proofeesar Xaafaa Tulluu Amma du’aan boqatanitti hojjetaa Yuunvarsiitii Finfinnee kan turan yammuu ta’u, kitaabota 4 fi barreeffamoota qorannoo gaggabaaboo 25, kitaabota barnootaa 25, qorannoowwan maxxansa waggaarratti ba’an 7 gumaachaniiru.
Proofeesar Xaafaan dandeettii qorannoo (research)adda addaa geggeessurratti qabaniin waraqaalee qorannoo 20 waltajjiiwwan qorannaa gara garaarratti dhiyeessanii akka jiran seenaan ragaa bahaaf mul’iseera.
Sirni awwaalcha hayyuu qabeenya fi itti fayyadama bishaanii Proofeesar Xaafaa Tulluu guyyaa har’a magaalaa Amboo bataskaana Kidaana Mihiratitti gaggeeffamee oleera.


text:
Gaafa guyyaa Muddee 9, 2014 ALI Fuulli Fesbuukiin hordoftoota Miliyoona 4 ol qabu barruun “ABO Shaneen injifannoo argachaan jira, looltoota harawaas lenjisaan jira…. Miseensooni Poolisii Mootummaa naannoo Oromiyaa kan ta’aniis gara keenya walmakamaa jiru jadheera… miseensi ABO kamiyyuu polisii oromoyaa irratti akka tarkaanfii hinfudhanee fi tarkaanfiin ummata Amaaraa naannoo oromiyaa keessaa jiraatan irratti fudhatamaa jiruus akka ittii fufu ajajameera” jadhu tokko suuraa waliin qoodeera. Maxxansiin kuniis hanga baruun kun bahuutti yeroo kuma tokkoo ol qoodameera.
Haata’u malee HaqCheck maxxansicha hubatee GARTOKKEEDHAN SOBA ta’uu isaa dhugoomseera.
Mootummaan Itoophiyaa Waraana Bilisumma Oromoo (Kan Shanee jadhamu) Adda Bilisumma Ummata Tigiraay waliin Gurmii shororkeesaa jachuun Eebla 1, 2021 ALF Ifa basee ture. Gurmiin lamaanis Hagayya 11 ALF akkan waliin hiojjatan ibsaniiru.
Gaafa guyyaa Hagayya 1, 2014, ALI Hogganaan WBO Kumsaa Dirribaa (Jaal Maroo) Associate Pressiif ABUT waliin michoomuu isaani himee ture. Gaafa Onkolooleessa 1, 2014 ALI gaazexesituun BBC Afrikaa Katerine Byaruhanga gabaasa vidiyoo mata-dureen isaa "Ethiopia's secretive armed group" jadhu leenjii gurmii kanaa gaafiif deebi waliin hojjatee turte. Jaal maroonis kiba, lixa fi Oromiyaa jedduu too’achuu isaanii BBCti himeera.
ABO Shaneen iddoon tokko tokkoo too’anna isa jala akka jiraan toora intarneeta OLA Communique jadhamu irratti gaafa guyyaa Muddee ibsa mata duree OLA UPDATE #17 jadhuun baasee ture.
Ibsa kana irrattis waa’ee “miseensi ABO kamiyyuu polisii oromoyaa irratti akka tarkaanfii hinfudhanee fi tarkaanfiin ummata Amaaraa naannoo oromiyaa keessaa jiraatan irratti fudhatamaa jiruus akka ittii fufu ajajameera” jadhuu akka hinjirre HaqCheck hubateera.
HaqCheck Maxxansii toora intarneeta ABO Shanee fi maxxansii Fuula Fesbukiicha wal-ilaalee Postiin kun GARTOKKEEDHAN SOBA ta’uu isaa dhugoomseera.


text:
Waxabajjii 16 bara 2010 deggersa muummicha ministeera Abiyiif waltajjii masqalaa irratti hiriira waamame irratti boombii darbu dhaan lubbuu namaa balleessuu fi qabeenyaa mancaasuu dabalatee yakka shororkeessummaan kan himataman namoonni shan murtin balleessaa irratti muramee jira.
Kanneen murtiin badii kun itti murame Geexuu Girmaa, Birnaanuu Jaaar, Xilaahuun Geetaachoo fi Dessaaleny Tesfaayii namoota jedhamani.
Namoonni kun shaman wal ta’uu dhaan yeroo sanatti waltajjii masqalaatti boombii darbuu dhaan lubbuun namoota lamaa akka darbu akkasumas kanneen biroon 163 immoo miidhaan qaamaa akka irra ga’u gochuu dabalatee yakkawwan kanneen biros tarreessuu dhaan abbaan alangaa badii sana adda durummaan dalaguu dhaaf qindeessuu dhaan himatee jira.
Manni murtichaa murtii adabaa kennuuf Onkoloolessa 17 bara 2013 akka lakkoobsa Itiyoopiyaatti beellamee jira.


text:
Jeneraal Odowaa Yusuuf Rageh wiixata dabree mooraa ministrii ittisaa kan Moqadishoo keessa jiru gadhisanii akka ba'anti haleellaan kun gaggeeffame.
Yoo xiqqaate namnii tokko ajjeefamee kanneen biroon lama mada'anii jiru.
Haleellaan kun kokolaataa dhuka'an guutameen kan gaggeeffame yoo ta'u humnootiin nageenyaa kan Somaaliyaa namicha kokolaataa sana ofaa fi haleellaa geesisuuf ture dhohinsii ituu hin dhaqqabin dura ajjeessan.
Yaaliin ajjeechaa aangawaa sadarkaa olaanaa kan waraanaa irratti ennaa gaggeeffamu kun waggootii hedduu keessatti ka duraati jedhamee jira


text:
Godiina Harargee Bahaa aanaa Kombolchaa magaalaa Malkaa Raafuu keessatti weerarri dhukkuba garaa baasaa fi haqqisaa arifachisaan erga seenee torban tokko lakkofsisuu isaa jiraatonni ibsanii jiru. Sababaa dhukkuba Kanaan namoonni du’an akka jiran kana malees buufata fayyaa naannoo keessatti kanneen dhukkubsataa jiran dhibbatti laka’amu jedhu. Yeroo ammaa kanneen nama jalaa dhukkubsatte gara buufata fayyaatti eega geessanii booda ofii iyyu dhukkubichaan kan qabamaa jran jiraachuu ibsan.
Bulchaan aanaa Kombolchaa Obbo Taarikuu Baqqalaa weerarri dhukkubichaa seenuu isaa ibsanii garuu irraa jala kanneen dhukkubsatan wal’ansa argachaa fi fayyaa akka jiran dubbatan. Namnii du’e jira jechuu bira darbanii lakkobsaan meeqa akka ta’an maaliin akka du’an garu ibsuu hin feene.
Ammaan duras dhukkubii wal fakkaataan naannoo sanatti kan ka’e ta’uus to’annaa jala oolchuu dandeenyee jirra jedhan.Inni amma kun haala foyya’aa fi to’achuun danda’ame irra jira jedhu.


text:
Dhaaltuun Gonfoo Sa’uudii Muhammad Bin Salmaan daaw’annaa biyyoota Eeshiyaa keessatti geggeessaa jiru itti fufuun har’a Beejing seene
Dhaaltuun Gonfoo Sa’uudii Muhammad Bin Salmaan daaw’annaa hujii biyyoota Eeshiyaa keessatti geggeessaa jiru itti fufuun, har’a Chaayinaa magaalaa Beejiing seenee jira. Bin Salmaan daaw’annaa guyyaa lamaaf Chaayinaa keessatti geggeessu kanaan, Prezdaant Jin Ping waliin dhimmoota boba’aa, investimentii fi daldalaa irratti kan waliin mari’atu tahuu gabaafame.
Hoggantoonni lamaan ijaarsa daandii guddaa Chaayinaan karoorfatte, kan biyyoota Kibba Eeshiyaa heddu qaxxaamuruun Sa’uudii irraan gara Baha Afrikaa cehu ilaalchisee bal’inaan mari’achuuf kan karoorfatan tahuun beekamee jira.
Muhammad Bin Salmaan jalqaba torbaan kanaa Paakistaan fi Indiyaa daaw’achuun hoggantoota biyyoota lamaanii waliin walii galteewwan heddu kan mallatteesse yoo tahu, Isniina dabre Islaamabaad keessati prezdaant Imran Khan waliin eega mari’atee booda, mootummaan Sa’uudii doolaara Biiliyoona 20 kan Paakistaan keessatti investimentii adda addaatiif oolu kennuuf walii galtee kan mallatteessan tahuu odeeyfannoon argame ni addeessa.
Haaluma walfakkaatuun guyyaa kaleessaa Niwudelhii keessatti prezdaantiin Indiyaa Narendiraa Modi fi Muhammad Bin Salman waalii galteewwan daldalaa fi Investimantii Doolaara Biiliyoona 100 ol tahu kan mallatteessan tahuu gabaafame. Dabalataanis Bin Salmaan lammiilee Pakistaan 2100 fi lammiilee Indiyaa 850 kanneen mana hidhaa Sa’uudii keessa jiran gad lakkisuuf waadaa galee jira.


text:
Bakka bu’aan hawaasa baqattoota Oromoo ka Afriikaa Kibbaa lammileen Itiyoophiyaa torbee darbe magaala johaanesbergitti hidhaman ammaa to’annoo poolisii jela jiruu jechuun dubbatan. Nahwii Musaa akka jedhanitti, Hawaasi Baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa jiru warri kun akka gadi lakkifmaniif abukaatoo dhaabee mormaafii jira jedhan. Baqattootni ammas haalli jiru sodaachisaadha jedhu.
Torbee dabre wal dhabbii humna naga kabachiistota mootummaa Afriikaa kibbaan ka to’annoo jela oolfaman lammilee itiyoophiyaa 650 ol tahuu jedha hawaasi baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa. Nahwii Musaa dursaan hawaasa baqattootaa Sagalee Ameerikaaf akka himanitti warra hidhame kana keessaa amma nami caalu harka poolisii magaalaa Johaanisberg hidhaa keess jiraachuu dubbatan.
‘Mootummaan Biyyanaa “Meeshaa Sadarkaa Hin Gitne Gurgurtu” Jedhee Nu Saamaa Jira’: Baqattoota Afriikaa Kibbaa Jiraatan
Obbo Nahwiin qabeenya baqattoota ilaalchisee gaaffii gaafatamaniinis haga yoonaa baqattoonni hojii isaaniitti waan hin deebi’iniif qabeenya duraa bade kana jechuun hin danda’amu jechuun dubbatan. Ammas baqattoonni magaala Johaanesburg jiraatan ka yaada isaanii nuuf kennan haalli jiru ammaa sodaachisaa dha jechuun dubbatu. Moosisaa Gaaddisaa lammii Oromoo Johaanesburg ganna kudhaniif Johaanesburg jiraatedha.
Nahwii Musaa dursaan hawaasa baqattoota Oromoo Afriikaa Kibbaa jiraatan akka jedhanutti; hawaasi baqataa biyyas jiru lammileen biyyaa waraqaa eyyama hojii qaban akka yeroon lakkifaman taasiseera jedhan. Warra hidhaatti hafe ka galmee male biyya keessa seeraan ala jiraata turan jedhamanis murtee akka argatan yaaluutti jirraa jedhu.
Obbo Nahwiin himati lammilee Itiyoophiya kun harka mana murtee waan jiruuf yoomitti murtee akka argatan beekuun rakkisaadha jechuun dubbatan.


text:
Tajaajila Fayyaa
Fayyaa Waliigalaa/Fayyaa Walhormaataa / TB – HIV/Aids qabaman
Fayyaa walhormaataa, TB, wal’aansa HIV/AIDS, fi tajaajila daa’imman umuriin isaanii waggaa shanii gadi ta’eef ni kenna.
Magaalaa Nasr:
Teessoo: Aanaa kurnaffaa, gabaa daandii irratti, “Maktab el-tamween” Gamoo waajjira walgargaarsa maatii
Bilbila: 01211970028
Atattama: 01282112011
Guyyoota hojii: Kibxataa fi Roobii 8:00 to 14:00
Zamalek:
Teessoo: Kaatediraala Qulqulloota Hundaa, daandii Michel Lutfallah 5, Hoteela Marriott duuba
Bilbila: 01203339126
Atattama: 01211970018
Deeggarsa xiin-sammuu: 01211970032
Isniina-Kamisaa fi Dilbata 8:00 to 15:00 (Jimaataa fi Wiixata boqonnaa)
6 Waxabajjii:
Teessoo: 48 El-markazy, Kutaa 10ffaa, Waxabajjii 6
Bilbila: 01211970037
Wiixata hanga Kamisaatti: 8:00 to 15:00
Tajaajila Jireenyaa
Leenjii Ogummaa / Iyyannoowwan hojii
Haala mijeessuun hojii mindaatiin tajaajila jireenyaa ni kenna.
Iyyattoonni leenjii ogummaa hojii barbaachisaa, koorsii afaanii, piroofaayilii hawaas-dinagdee, guddina dandeettii fi haala mijeessuu gabaa hojii (keessa deemaa) Waldaa Qulqulloota Hundaa, Hoteela Mariott, Zamalek duuba, argatu.
Bilbila: 010 1889 7429
Jimaata & Wiixata malee guyyaa guyyaa: 10:00 – 13:00


text:
Oromia (WBO): Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Loltootni Wayyaanee 17 Ol Hojiin Ala Ta’an. January 2, 2016Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Loltootni Wayyaanee 17 Ol Hojiin Ala Ta’an., Oduu Tarkaanfii WBO, Oromia, Waraana Bilisuummaa Oromoo (WBO), WBO
trackback
(SBO – MUDDE 31, 2015) Ajaji WBO Godina Bahaa akka beeksisetti Mudde 27,2015 Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Godina Bahaa, Baha Harargee Ona Fadis keessaa bakka Harooressa jedhamutti humna waraana wayyaanee sababa Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG)n ummata hiraarsaa ture irratti haleellaa raawwateen loltoota 8 ajjeesee, 9 ol ammoo madeesseera. Warri miidhama irraa hafe ammoo baqaan akka of booda deebi’an ibsameera.
Lola kana irratti WBOn Kilaashii 5 fi qabeenya biroo diina irraa booji’uun dantaa QBOf oolchuunis gabaafameera.
Related (Oduu kanan wal fakkaatu):-
(SBO – AMAJJII 02,2016) Waraanni Bilisummaa Oromoo (WBO)n Zoonii Kibbaa Amajjii 01,2016 Ona Mooyyalee Keessatti Tarkaanfii Loltoota Wayyaanee Irratti Fudhateen 11 Ol Hojiin Ala Taasise.
Ajaji WBO Zoonii Kibbaa akka beeksisetti humni Waraana Bilisummaa Oromoo Zoonii Kibbaa Amajjii 01, 2016 ganama keessaa Ona Mooyyalee bulchiinsa magaalaa Tuqaa Qaqalloo jalatti kan argamtu ganda Mudhii Amboo keessatti kan argaman loltoota wayyaanee haleeluun 6 irraa ajjeesee 4 ol ammoo madeessee jira.
Humni WBO tarkaanfii kana fudhate haleellaa isaa itti fufuun, guyyuma kana ganda Maddoo jedhamtu seenuun waajjira bulchiinsaa sirna wayyaanee kan ummata irratti miidhaa adda addaa raawwatu dokumentota keessa jiran waliin guutummaatti oggaa barbadeessee jira.
Waraanni wayyaanee humna WBO tarkaanfii kana fudhatee dirqama biraaf socho’aa ture doqdoqqoota (matorcykilootaan) hordofee sochii isaa danquuf yaalii godhus, humni WBO haxxeedhaan haleelee loltuu tokko oggaa irraa ajjeesu, doqdoqqee tokko ammoo guutuutti gubee daaressee jira.
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Ministeerri haajaa alaa Suudaan Ibraahiim Ganduur ministeera haajaa alaa Itoophiyaa Dr Warqineh Gabayyahu waliin Alhada hara’aa Khartuum keessatti eega mar’atee booda ibsa kenneen, Mootummaa Suudaan sochiin waraanaa daangaa biyyoota ollaa irratti cimaa dhufe kan isa yaaddesse tahuu beeksise.
Ibrahiim Ganduur ibsa isaa kanaan ” Mootummaan Suudaan yeroodhaaf biyya kamiyyuu maqaa dhahee yakkuu fedhii hin qabu; haata’u malee keessumattuu daangaa biyya keenyaa gara bahaatiin sochiin waraanaa godhamaa jiru Suudaan irratti yaaddoo ta’ee jira. humnootni tokko tokko biyya keenya irratti xiyyeeffachuun balaa dhaqqabsiisuuf qophaayaa jiraachuu wanta hubanneef, daangaa keenya eeguudhaaf mootummaan humna dabalataan gamasitti ergee jira” jechuu isaa Anaadooluu Niiwus gabaase.
Ministeerri haajaa alaa Itoophiyaa Dr Warqineh Gabayehu gama isaatiin “rakkinni biyyoota ollaa keennaa jiddutti mul’atu karaa nagayaatiin ni hiikama jennee amanna; walhubannoon dogongoraa jidduu keenna yoo jiraate, karaa nagayaatiin mari’annee ni hiikna” jedhe.


text:
Bose Frames / Golgitu ijaa
- Gosa of ilaale ispakarii dhokataa of kessaa qabu yommu tahuu muziqaa haala baredaadhaan akka dhagefatamu nama gargara.
- Bilbila kaasus nama dandesisa
- Sagaleedhaanis Siri , Alexa , Google Assistant fayyadamuun ejajuun ni dandaahama.
- Dolara 199 gabaaf dhihaateera.
HP OfficeJet Pro 9015
- Dhabatni teekinooljii HP yeroo yerootti teknlojii pirantarii irratti foyahumsa gurguddaa fidaa jira, kanan walqabate pirantara officeJet Pro 9015 jedhamu gabaaf dhihessera.
- Faksi, pirintiifi , koopi kan of kessatti haammatee jiruudha, kanan walqabatees daqiqa 1 kessatti fuula 22 maxxansuu dandaaha.
- Pirantarri kuniis iskaaningii 1200 dpi dhaan gochu dandaaha.
- Dokumenti 35 karaa peej fidaaritin fudhachuu dandaahaa.
- Tachii iskirinii option manajaris of kessas qaba, kanaanis , iskaanii gara emailitti erguun ni dandahama ,gara kilaawuditis akkasuma erguun ni dandaahama.
A smart lock
- Dhabtni A smart lock jedhamu kanan booda balbala kessan furtun cuftani dhoksani kaahun ni haafa jedhera , furtuun ismaarti kunis salphaatti kan balbala irratti galchamu yommu tahuu, passwordidhaan cuftanii essayyu tessanii maatidhaaf mana banuus cufus ni dandessu , kunis boqonna sammuu gaari namaaf kenna jedhameera.
- Akkasumas hiriyotaf kessummaf paswordi qobaatti tolchuun kennuffin ni dandaahama.
- Furtuun manaa hin badeenis hin jiraatu jechuudha.
Netgear R6700 Nighthawk AC1750
- Rawtariin waayifayii yeroo yerotti foyahumsa teekinoolojii heddu qabatee dhufaa jira, kaanan walaqabatees saffisi kan gaaffi kessa galuus miti,
- Gosti kunis beam forcing teknoloji of keessaa waan qabuuf bakka signaliin dadhabutti device wal qunamiin jiraniff signaali dabalata kennaaf.
- Dual core processor waan qabuuf fayyadamtoota bayyee dadhabi malee kessummessu dandaaha
- AC1750-class router (450 + 1,300 Mbps)
Sony A7R IV
- Duraan camera 45px qabu qabaachuun waan guddaa ture dhabatni sony garu kun waan guddaa miti jedhera. Pixel 61 as baaseera.
- Qulqillinni isaas 8K irra nii caala.
- Saffisi isaas kan gaaffi kessa galu miti hanga firemi 10 per sekoonditti safissu ni dandaaha.
- Saffisi 61px yoo na gahuu dide yoo jettan hanga 240px suraa kaasu dandessu
- Kameeran kunis foto gitraferoota pirofeshinaali taahanif akkasumas pirofeshinalootaaf ni taaha.


text:
Kooriyaan Kaabaa qunnamtii hunda Kooriyaa Kibbaa walii qabdu dhaabde
Kooriyaan Kaabaa qunnamtii Kooriyaa Kibbaa waliin qabdu hunda kan hoggantoota biyyoota lamaanii gidduutti taasifamu dabalatee nan dhaabe jette.
Kooriyaan Kaabaa waraqaa bittineessuui Kooriyaa Kibbaa hojii “diinaati” jechuun ibsiteetti.
Wal qunnamtiin bilbilaa guyyaa guyyaadhaan waajjira magaalaa daangaa Kooriyaa Kaabaa kan taate Kaa’esoong’tti taasifamaa ture har’a irraa jalqabee ni dhaabata.
Waajjirri kun wal dhabdee biyyoota lamaanii hir’isuuf waliin dubbatanii bara 2018 booda kan banamedha.
Kooriyaan Kaabaa “wal qunnamtii hoggantoota lamaan jidduu jiru hunda ni dhaabsifti, kunis har’a guyyaa sa’aatii jaha irraa eegalee ni dhaabbata,” jedhe Eejensiin Oduu Jiddu-galeessi Kooriyaa (KCNA).
Wal qunnamtiin waraana jiddutti taasifamus ni dhaabbate jette Kooriyaan Kaabaa.
Fuulbaanarrati sababa Covid-19 wal qunnamtiinsaanii waajjiraan taasifamu yeroodhaaf dhaabbatetti biyyoonni kunneen qunnamtiisaanii gama bilbilaatiin taasisaa turan.
Biyyoonni lamaan guyyatti si’a lama ganama sa’aatii 3 fi galgala 11’tti karaa bilbilaatiin wal qunnamu. Kooriyaan Kibbaa gaafa Wixataa ji’oota 21 keessatti yeroo jalqabaatiif bilbilli ganamarratti bilbilamee osoo hin kaafamiin hafe, inni galgalaa garuu kaafamee ture.
“Qondaaltota Kooriyaa Kibbaa waliin qaamaan wal arguu akka hin barbaachisne murteerra geenyeerra, isaan yaaddoo qofa kan nutti dabalan,” jedhe Eejensiin Oduu Jiddu galeessi Kooriyaa (KCNA).
Obboleettii hogganaa Kooriyaa Kaabaan kan ta’an Kiim Yoojoong torbee darbe yoo Kooriyaan Kibbaa namoota biyya gananiin waraqaa barreeffama ofirraa qabu gara Kaabatti erguu hin dhaabsisne waajjiiricha akka cufaniif doorsifamaniiru.
Isaanis duulli waraqaa barreeffamaa kun walii galtee bara 2018 hoggantoota biyyootaa kan Kibbaa Muun Jee-iin fi Kiim Jaang-un jiddutti taasifame kan cabsudha jedhaniiru.
Lammiileen Kooriyaa Kaabaa ganan waraqaa sirna kooministii qeequu afuufeedhaan gidhanii ergu. Yeroo tokko tokko immoo akka lammiileen Kooriyaa Kaabaa waraqaa sanneen kaasanii ilaalaniif wantoota adda addaa waliin ergu.
Lammiilee Kooriyaa Kaabaaf maddi oduusaanii miidiyaa mootummaadhaan bulu qofa yoo ta’u hedduunsaanii tajaajila interneetii hin qaban.
Hariiroo biyyoota lamaanii eega hoggantoota biyyoota lamaanii bara 2018 si’a sadi wal argan booda fooyyaa’ee ture. Wal gahiin guddaan akkasii waggoota 10 oliif taasifamee hin beeku ture.
Kooriyaan Kaabaa hariirooshee Kooriyaa Kibbaa waliin kan kutteef dubbiin ishee Doonald Tiraamp waliin dhimma niwukilarii bara darbe taasifame ifa ta’ee murteerra gahamuun waan dadhabameef.
Biyyoonni lamaan eega waraana 1950-1953 booda walii galtee nageenyaa mallateessurraa kan hafe nageenyii waaraan jidduusaaniitti uumamee hin beeku.


text:
Ashamaa! Hara immoo mee waayee odeffannoo ofii balaa irraa ittisuu (How can i secure my privacy fully) kan jedhu waliin ilaala. Yeroon amma keessa jiru yeroo itti odefanno qarshi miliyoona heddutti gurguramu taheera namotni baayyeniis akka hojii idileetti irratti hirmachuu yeroo isaan itti egalan taheera. Nama aja’iba maaltu qarshi hin baasu laata yeroo keenya amma kana kessa?
Maalif odeffannoo namaa hatuun barbaachise ?
Dhalli nama akkuma waan gatii hin baafneef yeroo isaa gubu waan adunyaa kanaaf bu’aa buusuu jireenya namoota baayyee foyyessuu irrattis ni hirmaata, kalaqa addaa addaa umuudhaafis bu’aa bayii baayyee kessa seena, kun namati toola. Yaada degaramu qabudhas mitiree ? Kun akkuma tahee jirutti tahee namotni waan itti hin dadhabinitti milkaahudhaaf beekamti itti argachuudhaaf waan dandahamee hundumaa gochu dandahuu, kan isaan godhan kessaa tokko matadure hara irratti dubachaa jiru odeffannoo dhunfaa kessan hatudha. Essaa hatu ?
Yeroon keenya yeroo itti odeeffannon bifa dijitaalan olkufamu taheera , Komputari kessan laptopin kessan , mobayilli kessan akkuma kanaa immo cloud storage kannen akka Google Drive , OneDrive , Dropbox   bakka itti isin odeeffannoo kessan kannen akka suuraa, dokumentii barreffamaa , vidiyoofi kan birolle itti kufatan taheera. Tokko kana keessaa akka isin dhimma itti baatan shakkin hin jiru. Egaa namotni odeeffannoo kessan hatuu barbadan akka xiyeffanootti warreen armaan olitti dubbanne kessaa kan shakan lakkofsa darbii isaa argachuuf gamu jechudha. Kana qofaas miti, Feesbuukii , Instaagiraami , emayilii akkasumas credit card , ATM card kannen birollee xiyeffannoo kessa ni galchu jechudha.
Namoota odeeffannoo kessan hatuu barbadaniif maaltu kara bana laata ?
Namoota odeeffannoo kessan hatuu barbadaniif warreen carraa gudda banan kessaa kan murtaahee ha ilaalu
- Paswordii dherinni isaa gababaa tahee (Dherina dijitii 6 gadi)
- Paswordii sun yoo maqaa kessan tahee ykn salphati bira gahuuf kan hin cimne (fkn : 123456)
- Paswordii walfakkataa waan maraaf kan fayyadamtan yoo tahe
- Kan paswordii hin fayadamne yoo tahe
- Pattern lokii bilbilaa salpati baruuf nama hin rakisnee kannen akka qubee (Z, M,N….
- Bilbila keessan lokii osoo hin godhin kan keessan yoo tahee
- Interneti bilisaan argamuu hundumatii kan fayyadamtan yoo tahee
- Antivayireesi gaarii tahee yoo hin fayadamtan tahefi kkf
Namotni odeffannoo kessan hatuu barbadan akkataa isaan toora marsaritti fayyadamuudhan lakkofsa darbii kessan hatan mataduree biraadhan isinif qodna. Haraaf kun nu hagahuu, dhaamsi barreffama keenyaa har’atiin odeffannoo kessan balaa irraa egaa isin jenna.
Waan baratan firaaf , hiriyoota kessanniin gaha, Gaaffii qabdan nuuf barressaa ( Contact)


text:
Gabroomfataan Hamma Kufu Qabsoo Itti Fufna!! FDG Itti Fufe!!
Odeessa Qeerroo Ebla 24,2011 ,Barattooti Oromoo University Arbaminc baratan Ebala 14,2011 irraa eegalee hanga har’aatti qabsoo FDG itti fufanii jiru,barattooti kun gaaffii mirgaa gaafataniif deebii kennuu kan hanqate mootummaan Orom-nyaataa Wayyaanee reebicha,doorsisa fi hidhaan addatti barattoota Oromootti duulee jiraachuun beekamaa dha. Mooraa University Arbaminci keessatti humni Federaala gaaffii barattootaa tasgabbeessuu dhadhabe jechuun dhihoo waraana Agaazii keessaa dhalootaan Tigroota kanneen tahan gara mooraa geessuun gootota barattooa Oromoo hidhaatti geessaa ture.Sanas tahu gaaffii barattoota Oromoo ukkaamsuu hin dandeenye.
Kun kanaan osoo jiruu kanneen ammaan dura hidhamanitti dabaluun barattoota Oromoo lama Ebla 21,2011 mooraa University Arbaminci keessaa human loltuun qabanii bakka buuteen isaanii wallalamee Jiru, kan akka barataa Xilaahun Fufaa Guutuu fi Barataa Tasfayee Dhaaba bakka jiran baruu qabna gaaffii jedhuun kan walqabate gaaffii motummaa Wayyaaneetti waan dhihaatee jiruuf,deebiin isaa ammos warra gaaffii kana gaafate keessaa barattoota hidhuu tahe.
Akka kanaan Ebla 23,2011 barattoota:-
- Waris-yoo Bantii Management waggaa 3ffa,
- Biqilaa abshaloo Economics ” ” ,
- Dhugumaa Jabeessa Chemistry ” ” ,
- Jamaraa Tolasaa Physics ” ” ,
- Biqilaa tasfayee Irrigation ” ” ,
Kanneen bakka buufaman dhabamuun qeerroon Oromootaa Unversity Arbaminci gabaasu.Kana malees magaalota Oromiyaa kan akka Dirree Dawaa,Adaamaa,Finfinnee,Ambo,Geedoo,Naqamte,Shaambu,Gimbii,Asallaa fi Jimma keessaa barattooti FDG gaggeesitan jechuun jidduu kana mana hidhaatti guuraman akka gabaasi qerrolee naannoo irraa nu qaqqabeen dabarsina.
Qabsoon itti fufa!gabroomfataan ni kufa!


text:
Pirezidaanti Tiraampii fi bulchiinsii isaa filannoo Amerikaa bara 2016 faaydaa keessaa argachuuf Raashiyaan wal qarqaaranii filanno tana pirezidaantummaa tana borcaa bahe jedhanii himachaa bahan.
Daarektera FBI ka duri,Roobert Muuleri ganna lama qorachaa bahee waan arge Ebla 18,2019 barreeffatamaan gadi baase.
Taatullee waan qoratee arge hardha biyyatti gadi bahee afaaniin duubate.
Muuler dubbii tana qoratee Tiraampi himachuu fi dhibaachuun ammoo hujii kongireesiiti.
Muuler waan qorate arge fuula 448 irratti barreesse.Abbaan alangaa addaa US, William Barr gabaasa “Muuler kana ya agarree ammoo Tiraampi seera dabse jennee afaan guutacnnee dubbacuuf ragaa hin agarre,” jedhe.
Dubbiin tun laakkuma bultee kaatuun waan haaraan gadi baati.
Pirezidaantoti Amerikaa akka Tiraampi kana himatan Andrew Johnson fi Bill Clinton. Jara lachuu Mana Marii Amrikaatit hiamte taatullee Senetiin tana irratti walii hin galle.
Pirezidaantiin 37essoo Richard Nixon (1913-94) ammoo balleessaa gugurdoon himatanii dubbiin itti jabaannaan eegii biyya bulchee gara ganna shanii fi wayitti ufumaan hujii irraa bu’e.


text:
Hogganoonni Iraan jeeqamsa ajjechaa fi badii dalaguu jechuun kan himatan prezidaant Traamp yoo hojii kana hin dhaaban ta’e hogganoonni addunyaa Iraaniin qophaatti hambisaa jechuun gaafatan.
Bulchiinsii abbaa irree ka Iraan maallaqa argateen misaa’eela Nukleera baatu hojjachuuf, biyya ofii keessatti cunqursaa hammeessuuf, jeeqamsaa fi ajjechaa immoo Siriyaa fi Yaman keessatti gaggeessuuf itti gargaaraman.
Kanaaf Yunaaytid Isteetes ugguura irra ka’uun maallaqa kanaaf olchiitu irraa dhaabdee ajandaa dhiiga dhangalaasisuu qaban hambishuu yaalte jedhan Traamp.
Bara darbee prezidaant Traamp marii Tokkummaa mootummootaa irratti haasawaa dhagesisaniin Koriyaa Kaabaa guutuummaatti dhabamsisuuf akka jiran dorsiisaa turan.Kanaaf barana waa’ee Koriyaa kaabaa maal jedhu laata jechuun hedduun eegaa turan.
Barana moo Traamp Iraan irratti qiyyaafatan. Miseensonni Bulchiinsa Traamp gama isaaniin gumii kana dura waa’ee Iraan dubbataa turan.


text:
Mana amantaa Jushotaa kan Pittisburg keessatti nama 11 ajjesee jedhamuun mana murtii federaalaa duratti har’a himannaan 44 irratti dhiyaate Robart Bowars balleessaa hin qabu jedhee jira.
Umriin isaa 46 kan ta’e Bowars himati irratti dhiyaate yakka ajjechaa fi jibba kan of-keessaa qabi yoo ta’u yeroo mana murtii duratti yeroo gabaaf dhiyaate himata irratti dhiyaate kan hubatee fi balleessaa akka hin qabne qofa dubbate.waan biraa hin dubanne.
Abbaa alangaa mummichi Jeff sessions waa’ee yakka ilaalcha kanaa ennaa ibsan himatii yakkaa irratti dhiyaate hammeenya dubbachuun nama dhibuu fi safuu biyya kanaa walumaagala kan faalleesse jedhan.
Kanaaf dhimmi kun namoota midhaan irra ga’ee fi maatii namnii jalaa ajjefamaniif qofa otoo hin taane magaala pitiisberg fi guutuummaa biyyattiif barbaachisaa dha jedhan.
Namoota ajjefamaniif sirnii awwaalchaa isaanii kamiisa har’a kan itti fufuu ta’uun beekamee jira.


text:
Prezidaantiin Baankii Addunyaa, Kiim Yoong Kiim, har’a gaazzexessotaaf kennaniin, qindaa’inni dinagdee biyyootaa fi imammatoonni daldala jajjabeessan, biyyoota Afrikaa keessatti yeroo ammaa xiqqoo ta’uun kan nama yaaddessu ta’uu dubbatan. Korri walii-galaa ka Dhaabbata Maallaqa Addunyaa fi Baankii Addunyaa, as mgaalaa Waashington keessatti ennaa geggeessamaa jirutti kana dubbatan, Mr. Kiim.
Sagantaa keenya kaleessaa irratti, bakka korri Dhaabbata Maallaqa Adduhyaa fi Baankii Addunyaa geggeessamaa jiru irraa, waahelli keenya – Henook Semmaagzeer akka gabaasetti --- dinagdeen Itiyoophiyaa, waggaa keessa jirru kana keessa akkuma qorretti kan itti fufu ta’uu, Dhaabbatni maallaqa Addunyaa beeksisee jira. Waggaa dabre, dhibba keessaa harka kudhanii fi qabxii lamaan ka guddatee ture – dinagdeen biyyolessaa Itiyoophiyaa, gara dhibba keessaa harka afurii fi qabxii shaniitti gad-bu’a – jedhama.
Prezidaantichi Baankii Addunyaa, Kiim Yoong Kiim, ibsa har’a kennan keessatti - Iyyummaa xiqqeessuuf, biyyoonni naannoo walitti-dhufuun waliin hojjechuu fi daldalaaf haal miijessuu akka qaban, yoo rakkoon baqattootaa Awurooppaa keessaa hin furamne, akkasumas – carraan dinagdee guddisuu fi daldalaa biyyoota naannoo Saahelii fi biyyoota naannoo Gaanfa Afrikaatti babal’isuu hin guddannee fi hin jajjabaanne, naannooleen sun hagam daranuu madda baqattootaa fi godaantotaa ta’uu akka danda’an hubachiisanii jiran.


text:
Mootummaa Itiyoophiyaa guyyaa sadaaffaadhaaf Tigraayii keessatii haleellaa xiyyaara waraanaatiin raawachuu isaa dubbii himaa mootummaa Itiyoophiyaa Dr. Leggesee tulluu waabefachuudhaan maddi oduu Rooyiters gabaaseraa.
Akka gabaasin kun jedhetti haleellaan guyyaa sadaffaaf raawwatame kun kan irraatti akeekamee bakkaa waraanii leenjii itti fudhatu yemmuu ta’u, mooraan sun kanaa dura buufata waraanaa mootummaa federaalaa Ajaja kaabaa kan tureedha jedhameera.
Dubbi himaan Adda Bilisummaa Umaata Tigraay obbo Geetachoo Raddaa akka madda oduu Rooytaritti himanitti , kamisa har’aa xiyyaaronii waraanaa magaalaa maqalee irraa deddebi’anii balali’aa turan. Haa ta’u malee, Maqalee irrati haleellan isaan raawwatan akka hin jirre Obbo Geetachoon himuu isaanii Rooyoters dabalee gabaseera.
Karaa biraatiin guyyaa kaleessaa magaala Maqalee keessatti kan argamu masfin injineeriing irratii haleellaa raawwatameen namoottan 15 madaa’uu isaanii gabaasaan VOA Mulugeetaa Atsibahaa Maqalee iraa gabaaseera.
Namoottan haleellaa kanaan mada’anii Hospitaala Hayidar keessatii waldhamaa jiraa akka himanitti Masfin injineering yero ammaa wanneen tajaajila Siviilotaaf oolan malee meeshaa waraanaa akka omishaa hin jire dubbatanii haleellaan mootummaan raawwate siviilota irraati kan xiyyeefate akka ta’e himaniiru.
Daarikteerrii kutaa wala’ansa atattamaa hospiitaa Haayidar obbo Germaay Laggaas akka jedhanitti namoottan balaa sanaan madaa’nii hospitaala seenaan keessaa namoonii lamaa midhaa cimaan irra gaheeraa.
Haleellaa kana ilaalichisee prezidaantii mootummaa naannoo Tigraay kan jedhamaan Dr Debretsiyon Gebremikaa’el ibsaa barreeffamaan keenaniin, mootummaan Itiyoophiyaa namoottan nagaa irraatti haleellan inni raawwate dhumiinsa namoottan nagaa dabaluu danda’a malee dhugaa lafa irra jiruu hin jijjiruu jechuu isaanii kan gabaase Mulugeetaa Atsibahaa, bakkeewan balaan haleellaa itti raawwatamee ijaan argee bakkaa qabeenyaa siviilotaa irraatii midhaan qaqabuu isa ibseera.


text:
Obbo Jawaar Mohaammadfaa mana sirreessaa Qaalliittiitti tajaajila yaalaa akka argatan murteeffame
Manni Murtii Waliigalaa Federaalaa dhimma yaala Obbo Jawaar Mahaammadfaa namoota afur irratti oliyyannoo Abbaan Alangaa Waliigalaa dhiyeesse kuffise.
Abbaan Alangaa Waliigalaa murtee Manni Murtii Olaanaa Federaalaa damee Lidataa Obbo Jawaar Mahaammadfaan hospitaala dhuunfaa Laandmaark jedhamutti akka yaalamaniif murteesse mormuun ture Mana Murtii Waliigalaa Federaalaatti oliyyannoo kan dhiyeeffate.
Manni murtichaas dhaddacha har'a oolen oliyannoo Abbaa Alangaa kufaa kan taasise yemmuu ta'u, tajaajilli yaalaa hospitaalichaan hidhamtootaaf kennamu garuu idduma Obbo Jawaar Mahaammadfaan itti jiran mana sirreessaa Qaallittii keessatti akka ta'u murteessusaa abukaatoon hidhamtootaa Obbo Milkiyaas Bulchaa himaniiru.
"Ajajni kenname ogeeyyin fayyaa hospitaala Laandmaark jiran gurmaa'uun bakkuma isaan jiranitti dhaqanii yaa yaalan kan jedhudha," jedhan Obbo Milkiyaas.
Haata'u malee "manni murtichaa gama tokkon oliyyannoon abbaa alangaa bu'uura seeraa tokkoyyu hin qabu jechuun murteessee gama biraatin ammoo hospitaalatti akka hin yaalamne, garuu bakkuma to'annoo jala jiranitti gurmuun hakiimootaa dhaqee akka yaalu kan jedhu kan walfaallessudha," jechuun murtee kenname irraa komii akka qaban abukaatoon kun himaniiru.
"Mirgi fayyaa hin daangeeffamne kan mootummaan haala kamiinuu keessa seenuu hin dandeenyedha," kan jedhan abukaatoon hidhamtootaa Obbo Milkiyaas Bulchaa, "hospitaala ciisanii yaalun kan barbaachisu yoo ta'e, hakiimni sa'aa dheeraa kan bira turu yoo ta'e, akkasumas meeshaalen hospitaala keessaa gara mana hidhaatti socho'uu hin dandeenye yoo jiraatan irraa fayyadamuu hin danda'an.
Kanaaf mirga wal'aansa fayyaa guutuu argachuu isaanii waan hin mirkaneessineef murtii mana murtiirraa komii qabna," jedhan.
Komii kanas qaama mana murtichaa sadarkaa oliif iyyachuuf karoora akka qaban himaniiru.
Abbaan Alangaa Waliigalaa dhimma yaalaa Obbo Jawaar Mahaammad, Obbo Baqqalaa Garbaa, Obbo Hamzaa Adaanaafi Obbo Dajanee Xaafaa ilaalchisuun ture kan Mana Murtii Waliigalaa Federaalaatti oliyyannoo dhiyeeffate.
Hospitaalli 'Landmark General Hospital' jedhamu magaalaa Finfinnee naannoo Meeksiikootti kan argamudha.
Maddi: BBC


text:
Muummichi ministeeraa Israa’el Benjamiin Natanyaahuu mala waraanni Iraan giddu galeessa bahaa keessatti akka hin babal’anne ittisuu prezidaant Doonaald Traamp waliin mari’achuuf jecha Washingotonitti argamu.
Mariin isaanii kun kan dhaga’ame wayita Traamp walii galtee addunyaa bara 2015 Theran waliin irra ga’ame kan meeshaa nukleraa ishee hanqisuu irratti fuuleffate keessaa ba’uuf fi dhiisuu irratti yaadaa jiranitti.
Natanyaahuun walii galteen sun barbaachisaa miti jechuun mormaa turan.
Traamp garuu biyyoota murteessoo kan akka Briteen, Ferensaay, Germany, Gamtaa Awrooppaa, China fi Raashiyaa biraa walii galtee sana keessa deebi’amee akka ilaalamuuf deggersa hin argatin hafan.
Natanyaahuun gara Wahingtonitti utuu hin imalin dura akka jedhanitti dhimmoota hedduu irratti Traamp mari’achuuf yaadaa jiran. Keessumaa dhimma Iraan fedhii nukleraa qabaachuu isheef tarkaanfii iseen giddu galeessa bahaa keessatti fudhataa jirtuu irratti ka fuuleffatan ta’uu beeksisan.
Humnoonni Iraan Siiriyaa keessatti bal’achuu isaaf prezidaant Bashar al-Assadiin keessumaa deggeruun Natanyaahuuf yaaddoo ta’uu ibsan. Siiriyaa keessaa illee maadhee dhaabbataa qabaachuuf fedha qabaachuu Tehraan qeeqaniiru.


text:
Hogganaan Kooriyaa Kaabaa Kim Jong-Un fi prezdaantiin Kooriyaa Kibbaa Moon Jae-In daangaa biyyoota lamaanii irratti iddoo Panmunjon jedhamutti wal argan. Panmunjon biyyoonni lamaan waraana biyyoota lamaan jiduttii gaggeeffamaa ture dhaabuuf bara 1953 walgaltee iddoo itti mallatteessan yoo tahu, ammas waldhabdee biyyoota lamaan jiddutti hammaachaa dhufe furuudhaaf Panmunjon keessatti marii jalqabaniiru.
Mariin Biyyoonni lamaan amma jalqaban kun eega waraanni Kooriyaa lamanii dhaabbatee waggoota 65 dabran keessatti sadaffaa yoo tahu, Kim Jong-Un hoogganaa Kooriyaa Kaabaa gara Kooriyaa kibbaa seene kan jalqabaa akka tahe AFP gabaase. Prezdant Kim Jong-Un sarara daangaa biyyoota lamaanii cehuun Kooriyaa Kibbaa seenee gita isaa prezdant Moon Jae-In eega harka fuudheen booda, dabaree isaa ammoo hoogganaa Kooriyaa Kibbaa gama Kooriyaa Kaabaatti ceesise.
Kooriyaan Kibbaa jila Kooriyaa Kaabaa prezdant Kim Jong-Un durfamu kan gara daangaa biyya isii cehe kanaaf simannaa hoo’aa kan gooteef akka tahe gabaasni arganni ni addeessa.


text:
__//__
Argannoon Odiitii Keessaa Biiroo Maallaqa Oromiyaafi Odiitiin Waliigalaa Mana Hojii Odiitara Muummicha Oromiyaatiin gaggeeffamaa ture hooggansi manneen hojii lamaanii walduraa duubaan bu'aa argannoo odiitii isaanii gabaasa dhiyeessaniiru.
Hoogganaa Biiroo Maallaqaa Oromiyaa Obbo Tolasaa Gaddafaa, gabaasa waliigala Argannoo Odiitii keessaa (odiitara keessaa), herreega walitti qabamaafi kanfalamaa sadarkaa Naannoo, Godinaa, Magaalaafi Aanaatti jiru dhiyeessaniiru.
Itti fufuunis, I/A/Hoogganaa Mana Hojii Odiitara Muummicha Oromiyaa Obbo Tolasaa Abboomaa, Argannoo Odiitii Waliigalaa Bara 2011 -2013tti gaggeeffamee hordoffii hojiirra oolmaa yaada odiitii taasifameen Godinaaleefi Magaalota dhimmi ilaaluuf gabaasa qophaa’e dhiyeessaniiru. Gabaasa dhiyaate irrattis mariin kan gaggeeffamu ta'a.


text:
Hojji:Wa'ee
Naziiruu Muzamil
Kan dhalate guddate Godina Jimmaa aanaa sasxxamma tii Barumsaa sadarkaa tokkoffaa haga sadarkaa 4faa achuma ganadaa saduuu tii baratee sanaa booda garaa magaalaa gatiraaa deemun Barumsaa isaa itti fufe yunivarsiitii Jimmaa achumatii Ebifamee digirii lammaffaa fudhatte Ebifamee gara magaalaa gatiraaa deemun mana barumsaa sadarkaa 10faa Bariisaa ture Ergasii
Baraa 2012 Wayyaanee qabu fii utuu Barbadamu
Barisisuma addaan kutee baqachuu tii kahee kara mila baqachuu itti fufe milan deemee Jibuutii gahee Jibuutii irraa donii Yamen yabatee Yamen keessa woggaa tokko tokko sana booda Sa'ud Arabiyaa magaalaa Riyad waggaa sadi'i ture [Naziiruu Muzamil 1]
Cite error:
tags exist for a group named "Naziiruu Muzamil", but no corresponding
tag was found


text:
Gareen wal fincilan kan Sudaan kibbaa kaleessa galgala walii galtee lolaaf wal barbaaduu dhaabu Finfinnee keessatti erga mallatteessanii booda, lola dhaabinsi tolfame kan biyyattii waraanaan bututtee, jala bultii ayyaana dhaloota Gooftaa Yesuus Kiristoos hojii irra ooluuf jira.
Kan walitti bu’iinsa biyyootaa qoratu International Crisis Group irraa xiinxaltuu kan ta’an Casie Copeland akka jedhanitti mootummaa fi gareen momituu guddich lamaan isaanii wixinee walii galtee Sanaa irratti rakkoo guddaan jiraachuu erga dubbatanii booda walii galtee sun mallatteeffamuuf shakkiitu ture jedhan.
Mootummaan walii galteen sun dhimma ka biroof deebisanii hidhachuu fakkeenyaaf kan akka seeraa fi qajeelfama biyya keessaa bakkatti deebisuu nu dhorka yoo jedhan, gareen mormituu immoo lola dhaabinsi sun nageenya jiru to’achuu dhaan qaama haala jiru xiinxaluu fedhuuf karaa saaqa jedhan.
Dhuma irratti jedhan Copeland, walii galteen sun dantaa gam lamaanii akka fayyadu ofitti haammate.
Walitti bu’iinsi Sudaan Kibbaa Muddee bara 2013 erga eegalee qabee uummati kurna kumaan laka’amu ennaa du’eu kanneen miliyoona lamaa ol ta’an biyyattii dhaa baqataniiru.


text:
Tajaajila Eegumsaa
Yeroo Muddamaa Seeraa & Af-gaaffii
Abukaatonni Yunaayitid baqattootaa fi koolu galtoota hundaaf gargaarsa seeraa ni kennu. Tajaajiloonni kanneen akka: sanadoota akka dhalootaa, gaa’ilaa, fi ragaa wal hiikuu argachuuf gargaaruu. Baqattoota aangoo fi mana murtii duratti bakka bu’uu. United Lawyers daa’imman taateewwan jeequmsa Koorniyaa irratti hundaa’an irraa dhalataniif waraqaa ragaa dhalootaa argachuuf gargaaru. Gorsa seeraa kennuu bira darbee leenjii fi waltajjii hubannoo uumuus ni kennu.
01154526171
Dilbata – Kamisa: 10:00 – 18:00
Daandii 105, Gamoo 114, Gamoo 3ffaa, Flat 8, Hadayeq El-Maadi


text:
Prezidaant Baaydiin daawwannaa biyyoota Eshiyaa kaaba bahaa keessatti gaggeessan eega xumuranii sa’atilee hanga tokko booda, Koriyaan Kaabaa yaalii dhukaasa misaa’iila Baalistiik sadii kan ardiwwan qaxxaa muuruu dabalatee gaggeessuu ishee Koriyaan Kibbaa beeksiiftee jirti.
Garu yeroo daawwannaa prezidaant Baaydiin otoo hin taanee eega imaltuu xumuranii ba’anii sa’atii 12 booda yaalii kana Koriyaan Kaabaa gaggeessite.
Waraanni Koriyaa Kibbaa deebii kenneen, shaakala jettoota waraanaa 30 kanneen F-15K jedhaman hirmaachisee gaggeessee jira.Kana malees Amerikaa fi koriyaan kibbaa dhukaasa misaa’eelaa kan lafa irraa ykn Donii irraa waan irratti qiyyaafatamee haleeluu shaakaluun isaanii ibsamee jira.


text:
Tafsiira Suuratu Yuusuf-Kutaa 4
Kutaa darbe irraa itti fufuun tafsiira (ibsa) Suuratu Yuusuf ilaalu itti fufna.
‘Boodarra nan tawbadha’ jettee badii hin hojjatin
“Yuusufiin ajjeesaa yookiin lafa [fagootti] isa gataa; ergasii fuulli abbaa keessanii isiniif qofa ta’aati. San booda namoota gaggaarii taatu.’” Suuratu Yuusuf 12:9
Hanga “Yuusufiin ajjeessaa” waliin jedhan gahanitti waanyun keessarraa isaan nyaataa ture. Waanyun (hinaaffin) isaanii yaada isaanii jaamse maraatutti isaan oofe. Haa ta’uu malee, isaan amala gaarii ol’aanaa tokko waanyaa akka jiran arguu hin dandeenye.
Ni jedhan, “…lafa [fagootti] isa gataa…” kana jechuun lafa fagoo isa arguun hin danda’amnetti gataa.
Dhimmoota lamaan kanniin (ajjeesu ykn lafa fagootti gatuu) keessaa tokko yoo hojjattan, fuulli abbaa keessanii isin qofaaf ta’a. Abbaan keessan mararfannaa fi jaalalaan gara keessanitti qajeela. Dhugumatti, qalbiin isaa haala isiniif bakka hin kennineen Yuusufin waliin koo’omte (biizi taate).” waliin jedhan.
Isaan gowwummaadhaan wanta abbaan isaanii jaallatu fuula isaa duraa yoo dhabamsiisan, jaalala isaa hunda isaan irratti akka gadi lakkisuutti yaadan. Wanti isaan hin hubanne, jaalalli qalbii keessa jiraata, jaallatamaan nama fuunduraa dhabamuun qalbiin garmalee akka isatti rarraatu taasisa.
“San booda namoota gaggaarii taatu.” Asitti obboleeyyan hima ajaa’ibaa tokko fayyadaman. Akkana jechaa turan, “Hojii sukanneessaa haa hojjannu. Ergasii san booda tawbannee namoota gaggaarii ta’uu dandeenya.” Ifaan ifatti yaanni kuni sheyxaana irraayyi. Sheyxaanni shira isaanii badaa haqa akka ta’etti akkana jechuun isaanitti agarsise: hin dhiphatinaa, boodarraatti tawbattanii ni fooyyeessitu.” Yeroo jalqabaatiif sheyxaanni haala kanaan namoota gowwoomsa. Obboleeyyan takkaa yakka hojjannaan, yakka kana haguuguuf kijibuu fi san irratti kakachuu akka qaban hin hubanne. Gochi badaan tokko xumura oduu ta’uu hin danda’u. Seenaa Yuusuf keessatti Rabbiin tooftaa sheyxaanaa irraa nu akeekachiisa.
Namni badii hojjadhee ergasii nan tawbadha jedhu, dhugumatti dogongoree jira. Hanga tawbatutti jiraachu ykn jiraachu dhabuu isaa, maaltu isa beeksisee? Tarii badii irra osoo jiruu lubbuun isaa qabamuu (du’u) dandeessi. Rabbiin sababa tawbaa fi fudhatama argachuu akka laaffisuuf ykn hin laaffisneef maaltu isa beeksisee?
Tuqaan ijoon biraa keeyyanni tuni agarsiistu, obboleeyyan Yuusuf niyyaan isaanii hojii badaa erga hojjatanii akka Rabbiin isaaniif araaramu hojii gaarii hojjachuu ture. Kaayyoon isaanii yoo Yuusufin dhabamsiisan xiyyeeffannoon abbaa isaanii isaaniif ta’a. Isaan kaayyoo lamaanu ni dhaban. Kaayyoon tokkoffaan dogongora tokko hojjatanii ergasii san booda namoota gaggaarii ta’uudha. Garuu badiin takkattiin suni badiiwwan biroo baay’etti isaan geessite. Kaayyoon lammataa immoo xiyyeeffannoo abbaa argachuudha. Garuu abbaan isaa gaddaan isaan irraa garagalee. Osoo Yuusuf achi jiraate, silaa abbaan isaanii ijoollee biroo hanga ta’e ni jaallataa ture. Yuusufin abbaa isaanii duraa waan dhabamsiisaniif, qalbii isaa cabsan, achumaan hamma jaalalaa inni isaaniif qabu ni hir’isan. Kanaafu, isaan kaayyoo addunyaas galmaan hin geenye; hanga guutumatti tawbatanii fi badii isaanii amananitti kaayyoo namoota gaggaarii ta’uus galmaan hin geenye. Rabbiin faallessuun barakaa qaamaa fi hafuuraa hin fidu!
Barnoota baay’ee barbaachisaan seenaa obboleeyyan Yuusuf irraa baasu dandeenya: kaayyoo gaarii (ol’aanaa) galmaan gahuuf karaa badaa fi salphinnaatti fayyadamuu hin qabnu. Obboleeyyan wanta halaala tokko argachuu barbaadan; innis jaalala abbaa. Garuu karaan isaan itti fayyadaman haraama. Obboleeyyan abbaan isaanii Yuusufin garmalee jaallachu akka dhiisu barbaadan, garuu gochi isaanii bu’aa faallaa uume: jaalalli fi yaanni abbaan Yuusufiif qabu inumaa ni dabale.
Yuusufin Hin Ajjeessinaa
“Isaan keessaa dubbataan tokko ni jedhe: Yuusufin hin ajjeessinaa. Kan hojjattan yoo taatan, hundee eelaatti isa gataa; imaltoonni gariin isa fudhatuuti.” Suuratu Yuusuf 12:10
Kana jechuun obboleeyyan Yuusuf keessaa namni tokko akkana jedhe: Yuusufin hin ajjeessinaa. Isa ajjeesuun yakka guddaa fi fokkuudha, kaayyoon keessan osoo hin ajjeesin, abbaa isaa irraa isa fageessun galma ni gaha. Kanaafu, akka warri karaa deeman isa fudhataniif hundee eelaa (biiritti) darbaa. Kaayyoo keessan galmaan gahuuf isa ajjeesun hin barbaachisu.
“…Yuusufin hin ajjeessinaa. Kan hojjattan yoo taatan…” Obboleessi yaada ajjeecha irratti wali hin gallee kuni guutumatti isaan hin faallessine. Garuu miidhaa hir’isuuf carraaqe. Yuusufin ajjeesu ykn gammoojitti isa gatu barbaadan. Haa ta’uu malee obboleessi kuni akka namoonni gariin biirii keessaa baasanii fudhataniif biiritti akka darban yaada dhiyeessef. Inni haala kanaan yaada kennuun isaa, Yuusuf tarii garbicha ta’a ykn xiqqaate xiqqaatu lubbuun ni jiraata. Badiwwan lamaan keessaa badii irra xiqqaa filachuun qajeelfama bu’uuraa beekkamaa ta’eedha. Bu’uura fiqhi keessatti seerri akkana jedhu ni jira: namni tokko wantoota haraama lama filachuun yoo isarratti dirqii ta’e, haraama xiqqaa ta’e haa filatu.
Asitti obboleeyyan Yuusuf hojii babbadaa baay’ee walitti qaban: hariiroo firummaa addaan kutaa jiru. Abbaa fi ilma xiqqaa zanbii hin qabne addaan baasuun hariiroo ilmaa fi abbaa jidduu jiru muraa jiru. Akkasumas, haqa abbaa isaanii sarbaa jiru. Kuni hundi badii waanyu (hinaaffi) irraa dhalatuudha.[1]
Guduunfaa:
✏”Ani amma ijoolleedha, fedhii kiyya haa guuttadhu, boodarra tawbadhe nama gaarii ta’a” jedhanii yaaduudhaan badii hojjachuun qilee gadi fagootti nama darba, badii irratti badii biraa akka dabalan nama taasisa. Mee ilaalaa obboleeyyan Yuusuf: jalqaba Yuusufin erga ajjeesne booda ni tawbanna jedhan. Sababa obboleessi isaanii guddaan ajjeecha irraa isaan dhoowwef haa ajjeesu baataniyyu malee, badii baay’ee hojjatanii jiru: Kijibanii abbaa fi ilma addaan baasan. Mucaa badii homaatu hin qabne eela (boolla gadi fagoo bishaan of keessaa qabutti) darban. Eelatti erga darbanii booda jeedalatu nyaate jedhanii soban. Ammas, kijiba isaanii kana dhugaa fakkeessuuf uffata dhiiga itti dibanii fidan. Kijiba irratti kijiba, badii irratti badii hojjatan. Kunoo akka kanatti, boodarra nan tawbadha jedhanii badiitti seenun badii baay’ee akka hojjatan nama taasisa.
[1] Tafsiiru Muyassar-235, Tafsiir Sa’adii-454, Lessons from Surah Yusuf-fuula 35, Yaasir Qaadi