text:
Gaafa: 02/10/2016
Date:
ADDA BILISUMMAA OROMOO
OROMO LIBERATION FRONT
Ayyaanni Oromoo Guddichi Irreechi Tarkaanfii Diinaa Dhiiga Ilmaan Oromoo Dhibbaa
ol Dhagalaaseen Boora’e, Oromoof Sanbata Gurraacha
(Ibsa ABO)
Ummatni Oromoo Ayyaanaa uumaa isaaf galata itti galchu wagga waggaan Oromiyaa keessatti kabaja. Ayyaanni kun addatti ammoo lammiileen Oromoo Oromiyaa mara keessaa walitti dhufuun Har-Sadee Bishooftuutti kabajamu isa ol aanaa dha. Irreecha wagga waggaan kabajamu kana mootummaan Wayyaanee/TPLF danda’ame hanqisuuf dadhabame ammoo karaa jalee isaa OPDO, tikoota siivilii uffatanii fi humna waraanaan hanqisuuf karoora itti baafatuun yeroo dheeraaf sosso’aa akka ture ni yaadatama.
Ayyaana Irreeffannaa kana waltajjii siyaasaa mootummaa farra-ummatootaa godhatuun fedhii siyaasaa ofii ittiin guuttatuufis, deggertoota mootummaa gandoota Oromiyaa keessaa Har-Sadeetti akka argaman gochuu, akkasumas, bakka Irreeffannaatti baandii muuziqaa qopheessuu fi jal bultii ayyaana kanaa figichoo gosa adda addaa qopheessuun fuula mootummaa ittiin miidhagsuuf maallaqni irratti dhangalaafame hedduu dha. Kana malees ummatni Oromoo Ayyaana Irreechaa irratti baay’inaan akka hin argamneef karaa cufuutti dabalee gejjibni akka hin sossoonee taasifamuun ummata jalaa dhokataa miti. Kanneen hundi
Ayyaana Irreechaa tohannoo mootummaa jala galchuuf yaadamee hojjataman.
Ummatni Oromoo gochaa diinaa kana jabinaan dura dhaabbatuun Har –Sadeen bakka uumaa itti galateeffatan malee wal tajjii siyaasaa mootummaa itti faarsan ykn eebbisan akka hin tahiin hubachiisuun mootummaan gochaa kana irraa akka dhaabbatu hubachiisaa fi yaadachiisaa ture.
Haa tahu malee mootummaan humnaatti amanu kun akkuma bare humnaan to’achuun waltajjii ofii godhatuuf yaalii godheen mormii dhalateen ummata meeshaa maleeyyii ayyaana kabajataa jiru irratti boombii harkaa darbatuun lubbuu gaaga’ee, waraana lafoo fi helikooptara waraanaan marsee dhukaasa baneen lammiilee fayyaaleyyii Oromoo dhibbaa ol ajjeesuu dhaan diinummaa isaa caalaatti ifa godhee jira. Guyyaan kun Oromoof Sanbata Gurraacha seenaa
keessatti hin dagatamne tahee jira.
–
Kanneen aadaa fi safuu ummataaf kabajaa hin qabne ajjeechaa jumulaa fi tarkaanfii sanyii duguggii kana kan rawwatan bakka Irreeffannaatti tahuun ammoo mootummaan kun Ayyaana ummata Oromoof kan kabajaa hin qabne tahuu kan durii caalaa mirkaneesse. Waan taheef tarkaanfii diinummaa kana ABOn gadi jabeessee balaaleffata.
Hawaasni addunyaa, nagaa jaallattootni, dhabbattootni mirga namoomaa gochaa gara jabinaa fi faashistummaa mootummaa Wayyaanee kana akka balaaleffatan ABOn jabeessee gaafata. Addatti ammo mootummootni mootummaa kanaaf waahela tahan ajjeechaan jumulaa haa gahu jechuun callisa isaanii irra aannuun tarkaanfii barbaachisuu fi quubsaa yeroon itti fudhatan amma tahuu irra deebi’ee yaadachiisa.
Ummatni Oromoo mootummaa Wayyaanee ummatoota hunda irratti roorrisaa jiru kun akka gatiittii ummatoota irraa bu’uuf qabsoo gaggeessuun durummaan kaafama. Qabsoo ummatni Oromoo itti jiru fakkeenya godhatuun kan qabsoo mirgaa fi eenyummaa kaasuun falmaa seenanis hedduu dha. Ummatootni qabsoo eenyummaa fi mirgaatti jiran martis gochaa kana akka balaaleffatanii fi qabsoo mirgaa fi dimokraasii ummatni Oromoo itti jiru cinaa hiriiruun fi wal tumsuun falmaa isaanii akka finiinsan ABOn gaafata.
Tarkaanfiin fashistummaa guyyaa har’aa Onkoloolessa 2, 2016 ummata Oromoo irratti fudhatame hariiroon mootummaa Wayyaanee fi ummata Oromoo gidduu kan diinummaa tahuu waan daran caalatti mirkaneesseef ummatni Oromoo mootummaa kana irraa ajjeechaa fi hidhaa, xiqqeenyaa fi salphina malee kan argatu homaatuu akka hin jirre hubatee qabsoo bilisummaa itti jiru bifa hundaan akka finiinsu ABO dhaamsa dabarsa.
Dhaabotni bilisummaa fi mirgaa waliigalaaf qabsaawan hundi fi ummatootni marti akka qabsoo hadhaawaa kana finiinsanii umrii mootummaa fashitii kana gabaabsuu irratti akka fuulleeffatan waamicha keenya dabarsina.
Sanbatni kun Oromoof Sanbata Gurraacha Seenaan hin dagatamne dha.
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Onkoloolessa 2, 2016
–
Gaafa: 02/10/2016
Date:
ADDA BILISUMMAA OROMOO
OROMO LIBERATION FRONT
ከመቶ በሊይ የኦሮሞ ዜጎች ደም በጠሊት እርምጃ ፈስሶበት የታወከው ታሊቁ የኦሮሞ ባህሌ፡ ኢሬቻ፡
ሇኦሮሞ ጥቁር ሰንበት ሆኗሌ
(የኦነግ መግሇጫ)
የኦሮሞ ህዝብ ሇፈጣሪው ምስጋና የሚያቀርብበትን በዓሌ በየዓመቱ በኦሮሚያ ውስጥ ያከብራሌ። በተሇይ ደግሞ ከመሊው ኦሮሚያ ቢሾፍቱ ሀር-ሰዴ ሊይ በሚሰባሰቡት የኦሮሞ ዜጎች የሚከበረው በዓሌ ታሊቁ ነው። የወያኔ/ሕወሃት መንግስት ይህንን ዓመታዊ በዓሌ ከተቻሇሇት እንዳይከበር ሇማድረግ ካሌቻሇ ደግሞ በጀላው ኦፒዲኦ፣ ሲቪሌ ሌብስ በሇበሱ የደህንነት ሃይልቹና በጦር ሃይለ ኣማካይነት ሇማደናቀፍ እቅድ በማውጣት ሇረዥም ጊዜ ሲንቀሳቀስ እንደነበር ይታወሳሌ።
የኢሬፈና በዓሌ የሚከበርበትን መድረክ የህዝቦች ጠሊት የሆነው መንግስት ሇፖሇቲካ መደስኮሪያነት ሇመጠቀም የስርዓቱን ደጋፊዎች ከኦሮሚያ ቀበላዎች በሀር-ሰዴ ሊይ እንዲገኙ በማድረግ፣ በኢሬፈና ቦታሊይ የሙዚቃ ባንድ በማዘጋጀትና በበዓለ ዋዜማ በተሇያዩ ርቀቶች የሩጫ ውድድር በማዘጋጀት የመንግስትን ገጽታ ሇማሳመር ከፍተኛ ገንዘብ ኣፍስሶበታሌ። ከዚህም በተጨማሪ የኦሮሞ ህዝብ በኢሬቻ በዓሌ ሊይ በብዛት እንዳይገኝ መንገድ መዝጋትን ጨምሮ የመጓጓዣ ኣገሌግልትን በማቋረጥ ህዝቡን እንዳይንቀሳቀስ ማድረጉ የተሰወረ ኣይደሇም። ይህ ሁለ የኢሬቻ በዓሌን በመንግስት ቁጥጥር ስር ሇማስገባት ታስቦ የተሰራ ደባ ነው።
የኦሮሞ ህዝብ ይህንን የጠሊት ድርጊት በቆራጥነት በመጋፈጥ ሀር-ሰዴ ፈጣሪን የሚያመሰግኑበት ቦታ እንጂ መንግስት የሚወደስብት የፖሇቲካ መድረክ እንዳሌሆነ በማስገንዘብ መንግስት ከዚህ ድርጊቱ እንዲታቀብ ሲያሳስብ ቆይቷሌ። ይሁን እንጂ ይህ በሃይሌ የሚያምነው ኣምባገነኑ መንግስት እንደሌማዱ በሃይሌ በመቆጣጠር ኢሬቻን የራሱ መድረክ ሇማድረግ ባደረገው ጥረት በተፈጠረ ተቃውሞ በዓለን እያከበረ ባሇው መሳሪያ-ኣሌባ ህዝብ ሊይ የእጅ ቦምብ በመወርወር፣ በእግረኛ ጦርና በጦር ሄሉኮፕተር
ከብቦ በከፈተው ተኩስ ከኣንድ መቶ በሊይ የሚሆኑ ንጹሃን የኦሮሞ ዜጎችን በመግደሌ ጠሊትነቱን ይበሌጥ ኣረጋግጧሌ። ይህ ዕሇት ሇኦሮሞ በታሪክ የማይረሳ ጥቁር ሰንበት ሆኗሌ።
ሇህዝብ ባህሌና ወግ ክብር የላሊቸው ይህንን የጅምሊ ግድያና የዘር-ማጥፋት እርምጃ የፈጸሙት በኢሬፈና ቦታ መሆኑ ደግሞ ይህ መንግስት ሇኦሮሞ ህዝብ በዓሌ ክብር የላሇው መሆኑን ይበሌጥ ኣስመሰክሯሌ። ስሇሆነም የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ይህንን ጠሊታዊ እርምጃ በጥብቅ ያወግዛሌ።
የዓሇም ማህበርሰብ፣ ሰሊም ወዳዶች፣ የሰብዓዊ መብት ተቋማት ይህንን ኣረመኔያዊና ፋሽስታዊ የወያኔ መንግስት እርምጃ እንዲያወግዙ ኦነግ ኣጥብቆ ይጠይቃሌ። በተሇይ ደግሞ ሇዚህ መንግስት ኣጋር የሆኑ መንግስታት የጅምሊ ግድያ ይብቃ በማሇት ዝምታቸውን በመስበር ኣስፈሊጊውንና ኣጥጋቢ እርምጃ የሚወስዱበት ጊዜ ኣሁን መሆኑን በድጋሚ ያሳስባሌ።
–
የኦሮሞ ህዝብ በሁለም የሃገሪቷ ህዝቦች ሊይ ጭቆና እየፈጸመ ያሇው የወያኔ መንግስት ከህዝቦች ጫንቃ ሊይ እንዲወገድ ትግሌ በመካሄድ በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሳሌ። የኦሮሞ ህዝብ እያካሄደ ያሇውን ትግሌ እንደኣብነት በመውሰድ ሇመብቶቻቸውና ሇማንነታቸው ወደ ፍሌሚያ የገቡትም በርካቶች ናቸው። ሇመብታቸውና ሇማንነታቸው በመታገሌ ሊይ ያለት ሁለም ህዝቦችም ይህንን ኣረመኔያዊ የዘር-ማጥፋት ድርጊት እንዲያወግዙና የኦሮሞ ህዝብ እያካሄደ ካሇው የመብትና የዲሞክራሲ ትግሌ ጎን በመሰሇፍና በመተባበር ትግሊቸውን እንዲያፋፍሙ ኦነግ ጥሪውን ያቀርባሌ።
በዛሬው ዕሇት፡ ጥቅምት 2, 2016ዓም በኦሮሞ ህዝብ ሊይ የተወሰደው ፋሽስታዊ እርምጃ በወያኔ መንግስትና በኦሮሞ ህዝብ መካከሌ ያሇው ግንኙነት የጠሊትነት መሆኑን በድጋሚ ይበሌጥ ስሊረጋገጠ የኦሮሞ ህዝብ ከዚህ መንግስት ግድያና እስራት፣ ውርደትና ሃፍረት እንጂ ኣንዳች የሚያገኘው ነገር እንደላሇ ተገንዝቦ እያካሄደ ያሇውን የነጻነት ትግሌ በሁለም መሌክ እንዲያፋፍም ኦነግ መሌዕክቱን ያስተሊሌፋሌ። ሇነጻነትና ሇኣጠቃሊይ መብት የሚታገለ ድርጅቶች እንዲሁም ሁለም ህዝቦች ይህንን መራር ትግሌ ኣፋፍመው የፋሽስቱን መንግስት እድሜ ሇማሳጠር ተግተው እንዲታገለ ጥሪያችንን እናስተሊሌፋሇን።
ይህ ሰንበት ሇኦሮሞ በታሪክ የማይረሳ ጥቁር ሰንበት ነው።
ድሌ ሇኦሮሞ ህዝብ!
የኦሮሞ ነጻነት ግንባር
ጥቅምት 2, 2016ዓም__
–
P.O. Box 6973 Asmara, Eritrea Tel 2911 110236 Email: Caalchis@gmail.com, www.oromoliberationfront.org
ibsa-abo-irreecha %e1%8b%a8%e1%8a%a6%e1%8a%90%e1%8c%8d-%e1%88%98%e1%8c%8d%e1%88%88%e1%8c%ab-%e1%8a%a2%e1%88%ac%e1%89%bb
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MARII TOKKUMMAA PAARTILEE OROMOO BIYYA ‘LONDON’ UK- Gaafa Onkololessaa 22 fi 23 bara 2016–By Abbaa Bokkuu From Oromiyaa - October 27, 2016
- OROMOON; DHAADACHAA MITI, DHADDACHATTI RAKKOO FURA! (Share.. share… share…) (Saphaloo Kadiir’iin) - October 27, 2016
- NAMNNI MANT TOKKO IJAARU CITAA WALHINSAAMU:Sanyii Nama-Xiinxala Haala Yeroo kanarratti tasgabbeessuuf kenname! - October 26, 2016


c: text/html

text:
DHIIGA OBBOLEEYYAN KEENYAA LAFATTI IRRA FIIGUUN YAKKA!
(Dubbisuun dafaa Share, share…..)
=== Kutaa 2ffaa =
(Saphaloo Kadiir irraa)
–
Akkuma beekamu waggaa keessatti guyyaan Oromoon hawwiin eeggatuufi guututti Oromummaan itti hirmaatu keessa guddaan ayyaana Irreechaati. Ayyaanni sirna cunqursaatiin awwaalamee baduuf ture kun deebi’ee dagaaguun kan ummata miliyoona 5 ol biyya keessaafi biyya alaa irraa hawwatuufii irratti hirmaatu kun duraaniis Qabsoo Bilisummaa Oromootiin deebi’ee ijaarame waan taheef ammaas qabsoo ilmaan Oromootiin cunqursaa ammaa kana jalaahiis baha. Akkuma kanaan dura ba’aa gabrummaa kana uummata isaanii irraa buusanii Oromiyaa kan oromoo taasisuf gootonni Oromoo kitilli dhiiga dhangalaasaa, lubbuuniis itti dabranii, lafee isaaniitiin qabsoo bilisummaa oromoo finiinsun wareegama qaalii irratti kafalaa sadarkaa arraa kanaan gahan nutiis asii fuunee galmaan geenya.
Aniis kanumarra dhaabbachuun Kutaa tokkoffaa barruu kiyyaa kana mata duree “AADAAFI DUUDHAA KEENYA KABAJACHUUF EENYUULLEE HAYYAMA HIN GAAFANNU!” jedhuun isiniif dhiheessuun kiyya ni yaadatama. Kutaa san keessatti maaliif wayyaaneen fiigicha irreessaa akka qopheessiteefi maaliif namni irreecha dhaquuf hayyama nu gaafachuu qaba jette kan jedhu sababoota isaa tarreesseen ture. Kutaa kana keessatti immoo, Eega wayyaaneen sababoota kana irraa ka’uun tooftaa kana qopheeffatanii nuti hoo maal godhuu qabnaree? Kan jedhuuf deebiin haala armaan gadii kana fayyadamuun kaayyoo wayyaaneefi jala deemtuu isaanii fashaleessuun, teenya immoo fiinxa baafachuun dirqama.
– Irreechi baranaa akka sirnaafi adeemsa wayyaaneen barbaadduutti osoo hin tahin akkaataa aadaafi duudhaa keenya ganamaa hin faalleessine irra dhaabbachuun roga nuti barbaannutti akka kabajamu, haala qabsoo teenya gabbisuufi finiinsuun akka raawwatamu namuu of qopheessuu qaba. Namni hayyama diinaa godhee sagantaa wayyaaneen qopheessitu irratti argame immoo diina Oromooti waan taheef fiigichi hafuu qaba. Hin hafu taanaan immoo rakkoo uumamuuf itti gaafatamni hawaasa Oromoo miti.
– Aadaafi duudhaa ofii kabajachuuf, ayyaanoota ofii itti hirmaachuuf, amantaafi seenaa ofii guddifachuuf eenyullee hayyama hin gaafannu. Kan hayyama kennuu danda’u ummata Oromooti malee diina ilmaan Oromoo ajjeessaa jiru waan hin taneef, OPDOfi warra isin bulchina jedhu kan hayyama hawaasa bulchuufuu hin qabne ayyaana keenyaaf hayyama hin gaafannu. Wayyaaneefi opdo’n mataan isii hayyama nu gaafadhaa jechuu kana dhiiftee ayyaanicha irratti hirmaachuuf isaan mataan isaanii hayyama hawaasa Oromoo irra fudhachuu qabdi. Kanaaf ilmaan oromoo ayyana irreechaa irratti hirmaannu hayyama tokko osoo hin gaafatin gara irreechaa kana dhufuu qaba.
– Baroota dheeraa ilmaan oromoo badii malee dhiigni isaanii rasaasa diinaatiin dhangala’aa kan ture tahuus bara 2014 irraa hanga ammaatti garuu osoo addaan hin citin dhiigni oromoo Oromiyaa guutuu keessa akka galaanaa bishaaniitti ya’u daran hammaatee jira. Kanaaf immoo atileetoonni Oromoos tahee kan biraa marti Oromiyaa keessatti dhiiga obboleeyyan keenyaa irra fiiguun yakka. Yakka qofa osoo hin tahin diinummaafi hadooddii dhabuu waan taheef atileetoonni marti fiigicha guddaa jala bultii ayyaana irreechaatti godhamu kana irratti hirmaachuu hin qaban. Ayyaanichaas tahee jala bultii ayyaana irreechaa fiigichaan osoo hin taane akkuma hawaasa oromootti waan ayyaanicha irratti raawwatamu godhuun kabajachuu qaban.
– Namni kamiyyuu kan Oromo tahee T-shirtiis tahee uffata biraa kan wayyaaneen qophaa’e kana tokkolleen akka hin binne, hin uffanne. Kan bittan yoo jiraattan gubaa, ciraa malee jala bultii ayyaanaafiis tahee ayyaanaaf ykn yeroo biraa uffattanii akka hin argamne. Guyyaa ayyaanaa irreechaa dhalli Oromoo marti uffata aadaa Oromoo qofaan faayamee argamuu qaba. Gama biraatiin barana ayyaanni irreechaa kan yeroo biraa caalaa kan tokkummaafi baayyinni Oromoo itti mirkanaa’u tahuu qaba. Osoo eenyullee hayyama hin gaafatin kan oromoo tahe marti gara irreechaa deemuuf of qopheessuutu irra jiraata. Wayyaaneen baayyina keenya daran tokkummaa keenya sodaattee jirti waan taheef nuti immoo inaada isaaniitiif irreecha irraa tokko hafuu hin qabu.
– Akkaataa Irreechi baranaa itti kabajamu Gumiin Abbootii Gadaa murtii isaanii ifa godhanii jiru. Murtiin abbootii gadaa kuniis: Fiigichi maqaa Irreechaatin godhamu kan isaan beekanfi qopheessan akka hin jirre, Ayyaana irreechaatti hirmaachuuf dursanii galmaa’uus ta’ee hayyamni homaatuu akka hin barbaachifne, Alaabaa Oromoo malee kan OPDOs ta’ee kan Wayyaanee akka jiraachu hin qabne, Ayyaanichi Abbootii Gadaatin waan geggeeffamuuf qondalonni mootummaa akka haasawa hin goone, Baandiin sirbaatis akka hin jirre, kan murtii ummataafi murtii Abbootii Gadaa kan dabree dhiiga warreegamtoota keenyarratti haasaa ololaa oofuufi sirbaan lafa dhiituu barbaadu, tokkummaan ofirraa dhoorguun gahee ummataa akka tahe ibsa jira. Kanaaf akkaatuma gumiin abbootii gadaa murtii kaayan kanaan deemuu qabna.
– Koreewwan ayyaana irreechaaf mootummaan ijaaraman caasaa mootummaa qofaan kan wixineeffame malee hawaasa bal’aa kan hammatee miti. Kanaaf yoo danda’ame ammaan koree san hordoofuun yoo adeemsaa ala bahan ykn faaydaa mootummaa qofa guutuuf yoo sossoo’an kallattii ifa tahee fi nama hojjechiisuu danda’utti qajeelchuu. Yoo hin danda’amne immoo kanuma mootummaan ijaare san fayyadamuudhaan hayyootni Oromoo dhaabbilee barnootaa gara garaa keessa jiran, gumiin abbootii gadaa, namoonni dhuunfaa isaanitiin dhimma kana irratti hojjechudhaaf kaka’umsaa fi fedhiin haala kamiinuu akka ayyaanni kun galma gahu hojjachuu qaban.
– Oromoon dur irraa hanga ammaa lubbuun isaa rasaasa diinaan madaawaa, du’aa, badii malee hidhamaas turee, arraas itti jira. Keessattuu Bara 2014 irraa eegalee hanga arraa hidhaaf ajjeechaan baayyee hammaatee jira. Bara 2016 kana inumaatuu kan hidhamee mana hidhaa jirullee ibiddaan gubee galaafachaa jira. Sababa kanaan lubbuu obboleewwan keenyaa, abbootii fi haawwan keenyaa dhiibbota hedduun lakkaawwaman itti dhabnee jirra. Kun hanga guyyaa roorroo jalaa bilisomnuttiis itti fufuun isaa hin oolu. Hanga duuti jirtu gaddiis jira waan taheef guyyaa irreechaatiis gadda keenya guutuu Oromiyaattiis tahee warri biyyoota alaa jiran, kan carraa ayyana irratti hirmaachuu hin qabnees dabalatee bifaafi haala wal fakkaatuun mallattoo gadda keenya nuuf ibsuu danda’u fayyadamuun ibsachuu qabna.
– Irreecha baranaa qeerroon Oromiyaa guyyaa bilisummaa godhuuf irratti qophaa’aafi socho’aa jiran shakkii jettuun mootummaan nannoo Oromiyaa humna raayyaa ittisa biyyaa, agaazii fi humna addaa federaalaa guyyaa ayyaanaa nageenya eeguuf hirmaatu mootummaa fedeerala gaafatee humni ramadamu leenjii (orentetion) fudhachaa jiraachuu kutaa 1ffaa barruu kootii keessatti ibseen jira. Fedhan miliyoona haa leenjisan nuti immoo dhaabbii tokko qabaachuu qabna. Oromoon Oromiyaa irratti irreeffattu eegumsaafi to’annaa qaama biraa tokko hin barbaaddu. Warri sirna nageeyaa addunyaa kanaafuu kalaqe ofiif nageya isaa eegata malee tigree hin eegduuf. Kanaaf nuti Oromiyaa, lafa Oromoo irratti yoo irreffannu humni Tigree kan nu ajjeessaa, mana hidhaa keessatti oromoo gubaa jiru nu eeguu hin qabu. Hantuutaafi adurreen takkaa nagaya walii eeganii hin beekan waan ta’eef waraanni tokkolleen gaafa irreechaa qarqara san bahuu hin qaban. Kana tuffachuufi diduun humnoonni waraanaa ummata kan goolu yoo ta’e, tarkaanfii ummanni bal’aan mirga isaa kabachiisuuf fudhatuufi gaaga’ama dhalatu maraaf itti gafatamummaa fudhachuuf mootummaan akka of qopheessu ammuma irraa akkeekachiisuun gaariidha.
– Namoonni irreecha irratti roga maraan hirmaatu dhaadannoo irreecha ibsitu, tan warraaqsa cimsitu, tan mirga keenya gaafattufi kkf qopheeffatanii qabatanii gara irreechaa dhaquu qaban. Gama biraatiin abboottiin qabeenyaa dhiiga Oromoo tahaniifi sabboontoonni warreen irreecha dhufu kanaaf tajaajila tolaa laachuuf qaban. Keessattuu warreen konkolaataa qaban guyyaa ayyaana irreechaa kana warra irreecha dhaquuf tajaajila tolaa fedhii irratti hundaa’e osoo laatanii deeggarsa qabsoo qofa osoo hin tahin seenaa oromoo keessattiis galmee kabajaa irratti qalama warqiitiin barraa’u. Kanaaf abboottiin qabeenyaa keenya qabeenyi sabaaf hin taane gatii akka hin qabne hubachuun magaaluma jiran irraa akka tajaajila tolaa laatan lafa jala ibsuun konkolaataa isaanii gaafa irreechaa san tolaan warra ayyaaneeffatu gara bishooftuu geessuuf of qopheessuu qaban.
– Yaada armaan olii dabalatee kanneen biroo kan fiinxa bahiinsa ayyaanichaa saffisan mara Gumiin Abbootii Gadaafi koreen qopheessituu Irreechaa sirritti xiinxaltanii hojitti akka hiikuu qaban. Akka hojitti hiikaniis ni abdanna. Kana tahuu baatee mootummaan fedhiifi faaydaa isaa eegsifachuuf yoo sossoo’u kan itti dhiiftan yoo tahe ummata Oromoo waliin akka walitti buutan hubadhaa.
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- MARII TOKKUMMAA PAARTILEE OROMOO BIYYA ‘LONDON’ UK- Gaafa Onkololessaa 22 fi 23 bara 2016–By Abbaa Bokkuu From Oromiyaa - October 27, 2016
- OROMOON; DHAADACHAA MITI, DHADDACHATTI RAKKOO FURA! (Share.. share… share…) (Saphaloo Kadiir’iin) - October 27, 2016
- NAMNNI MANT TOKKO IJAARU CITAA WALHINSAAMU:Sanyii Nama-Xiinxala Haala Yeroo kanarratti tasgabbeessuuf kenname! - October 26, 2016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kabaji guyyaa Waraana bilisummaa Oromoo gaafa 18/01/2014 sa’aa 13.00 irra eegalee eebba maanguddoota Oromoo amantaa garaa garaan baname. Guyyaa WBO kana hawaasni Oromoo biyya germanyf dhaaboliin siyaasa Oromoo bakka garaa garaarra kan irratti afeeramanidha. Walga’ii kanarratti yaadannoo gootota Oromoo wareegamaniif dungoon qabsiifamee faarun alaabaa Oromo faarfatameera.
Matadureen walga’ii erga beeksifameen booda barumsi namoota garaa garaan kennameera.
Durataa’aan tokkummaa barattoota Oromoo Bayer Luba Mulugeeta Girang sababa bu’uureffamuu qabsoo bilisummaa Oromoo bara Minilik 2ffaa kaasee qabxilee:-
• Qabsoo eegaluu saba Oromoof sababa kan ture
• Mootummaa minilikii kaasee rakkoo saba Oromoorra ga’aa ture irratti barumsa ballinaan kennaniiru.
Barreessaan TBOM Obbo Tamaam Yasin waraana bilisummaa Oromoo ijaarun maaliif akka barbaachise akkasumas bu’aan waraanni bilisummaa Oromoo argamsiise maal akka ta’e ballinaan ibsaniiru. Qabsoon WBOn godhe-
• Oromoon akka ofbaru
• Biyyi Oromoyaa jedhamtu daangaan adda baatee akka beekamtu
• Aadaaf seenaa afaan saba Oromoo kanbeeksise ta’uusaa ibsaniiru. Akkasumas guyyaan WBO Amajjin 1 maaliif kabajuun akka barbaachisellee ibsaniiru.
Walaloon bareedaa gootota Oromoo faarsu dargaggoo Oliyadi f dargaggoo Baahiru dhaan dhihaateera.
Durateessuun TBOJ adde Boontuu duula yeroo ammaa habashaan ummata Oromoorratti gochaa jiru kana dura dhaabbachuuf Oromoon tokkummaasaa cimsachuu akka qabu waamicha dabarsaniiru.
Xumurarratti yeroon gaaffiif deebii ballinaan akkasumas mariin ballinaan erga godhamee booda ibsi ejjennoo armaan gadiittii caqasamee nutii miiseensoonii TBOM fi TBOH kabaja guyyaa WBO kana sababeefachuun ibsa ejjano keenyaa akka armaan gadittii dabarfanee raa.
Ibsa Ejjano:
1. Seera shororkeessummaa isa tumatee jirutti hirkachuutiin wayita uumani Oromoo mirgasaaniif gaaffii dhi’eessanii, qabeenyasaaniirraa buqqa’uu fi saamamuu mormantti moottumaan TPLF wayyaanee hidhaa, ajjechaa fi dararrii saba keenya irraan ga’u nii mormina, nii balaalleffanas.
2. Bilisummaa Oromootiif bifa adda addaatiin karaa isaanii mijate qabsaa’u kessatti qooda fudhachuun beektotni, dargaggootnii fi abbootiin Oromoo mana hidhaa bulchiinsa wayyaaneetti dararaman haal-duree tokko malee akka hiikaman cimsinee gaafanna.
3. Dargaggota, barratoota, beektota, qote bultoota, daldaltoota Oromoo fi kan biros mirgasaaniif falmuuf jecha hidhaa, reebicha fi ajjeechaa mootummaa wayyaanee utuu homaatti hin lakkaa’in bakka hunduatti dura dhaabachuun qabsoo bilissumaa Oromoo geggeessaa jiran nuti miseensonni Tokkummaaa Barratoota Oromoo Jarmanii dame Bayern fi Hessen qabsoo isaanii kana galmaan ga’uudhaaf tumsa goona.
4. Sababa rakkoo siyaasatiif, akkasumas baratanii sababa miseensa yookaan deggertoota mootummaa TPLF wayyaanee hin taaneef qofa hojii dhabuurraa kan ka’e dargaggootni ilmaan Oromoo fi lammiiwwan Itiyoopiyaa biroo reebichaan lubbuunsaani biyya Arabaatti darbeef bulchiinsa mootummaa wayyaanee ni balaaleffanna.
5. Sababa mirga amantii isaanii sarbame gaafachuudhaaf hiriira nagaa magaalaa Finfinnee fi Arsii keessatti geggeessaniif rasaasa loltuu wayyaaneetiin kan ajjeefamaniif mootummaan Itiyoopiyaa itti gaafatamaadha.
6. Harr’a dhaaba siyaasaa biya Itophiyaa keessatti maqaa mormituu mootumaa Itoophiyaatiin of ijaaree karaa biraamoo uumata Oromoo seenaasaa fi adaasaa, afaansaas balleessee koloneefachuuf sirna Minilik II as deebisuuf lafa cira jiru kan akka Samaayawii Party (Blue Party) gochasaa nii balaallefanna; dura dhaabbanas.
7. Tooftaa, tarsiimoo fi sochii hiddi nafxanyootaa warra ilmaan Minilik II ta’an uummatta Oromoorratti hojjetan bifa kamiin iyyuu dura dhaabbana.
8. Rakkina Saba kenyaa furuuf Qabsoo bifa kam iyyu geggessuun mirga kenya fi dirqama lammumma kenyaa hubachu dhaan har’aas Qabsaa’oota Bilisummaa Oromoo walhubanno fi waliigalteen gara tokkumaatti akka dhuufani fi qabsoo jalqabame tokkummaahaan fiixaan akka baasnu waamicha kenya kabajaa dabarsina.
9. Biyyonni ilmaan Oromoo rakkoo siyaasatiif jecha itti baqatanii jiran soba mootummaa wayyaanee dhageefachuu dhiisanii rakkina saba Oromoo gad fageenyaan hubatanii mirga baqqattummaa akka kennan gaafatna.
Injifanoon Ummata Oromoof
Frankfurt/Main, 18.01.2014


text:
Daraartuu Abdataa jedhamti. Biyya Garasuu Dukii kan taate Magaalaa Walisoo keessatti dhalattee Guddatte. Aadaa fi Afaan Oromoo Guddiisuuf barnoota sadarkaa gadii irraa jalqabdee kan tattaafachaa turte Daraartuun, Yunversiitii Dire Daawaa erga seentee boodas Piredizaantii Gumii GAAO ta’uu dhaan Dargaggoota Oromoo gurmeessitee Yunversiitii D/Daawaa keessatti akka Aadaa fi Afaan Oromoo dagaaguuf Shamarree carraaqaa turte dha!
Haa Ta’u malee Maaster Pilaanii Finfinnee uummata keenya buqqaasuuf ka’e mormuu dhaan yeroo Barattoonni Yunversiitii D/Daawaa gaaffii mirgaa waan gaafataniif qofa mana hidhaatti guuramanitti Daraartuu Abdataa shamarran torba faana dargaggoota keenya waliin waajjira poolisii magaalaa D/Daawaa qaxanaa 2 keessatti hidhamte.
Guyyaa Ja’aaf bakka kanatti erga dararamanii booda shamarran hundi isaanii akka gara barnootaatti deebi’an ajajni darbe.Haa ta’u malee Daraartuu Abdataa akkas jechuun deebii Laatte.
“Nuti hundi keenya iyyuu gaaffii mirgaa gaafanne. Kun immoo badii hin qabu. Kanaaf iyyuu yoo nu gadhiistu ta’e hunda keenya gadhiisaa yoo nu adabsiisa ta’e immoo hunda keenya adabaa”jechuu dhaan deebii laatte. Deebiin Daraartuun Laatte kun qorannoo cimaaf akka saaxilamtu taasise. Kan barattoota kakaase sidha jechuu dhaan dararaan itti jabaate. Ji’oota hedduu dhaaf erga mana hidhaa keessatti dararamtee booda Guyyaa kaleessaa manni murtii Olaanaa badii tokko malee obboloota ishee 16 waliin murtii irratti dabarseera. Daraartuu Abdataas uummata Oromoof jecha keessumattuu qonnaan bultoota Oromoo naannawaa Finfinnee jiraataniif jecha barnoota ishee irraa addaan cittee umurii dargaggummaa ishee irraa waggaa tokkoof akka hidhamtu murtiin Diktaataroota irraa itti murtaa’eera. Akkasumas qarshii 500 akka adabamtu taasifameera! Waggaan tokko bor dhumti. Jireenya ofii dhiisanii saba ofiitiif akka Daraartuutti jiraachuun garuu boqonnaa sammuu bara baraa namaaf Kenna!
Bakka namni hin jirretti nama taatee kan argamte Daraartuu Abdataa seenaan uummata Oromoo yoom iyyuu ni Faarfata!


text:
Empayerri Itophiyaa kan uumame naannaa jarraa tokkoo fi walakaa dura bara gooftoliin fudaal Habashaa biyyoota kibba Itophiyaatt argaman koloneeffatan. Barri saa, bara Awuroopaan Afrikaa koloneeffatteen wal faana. Yeros Awuropaan teknolojii waraanaa fi misaa barasiisn kan dursitu turte. Humna abidaa koloneeffatoo Awuropaa irraa argatteef malee, Habashaan biyyoota koloneeffatte tokko tokkoo gadi yoo taate malee tecnolojiin caalmaa hin qabduu turte. Kolonooti moo’ummaa fi walabummaa saanii dhabani. Koloneeffataan akkuma gaheen fixaqacee raawate qofa utuu hin tahin bulcha hammeenyaan gita hin qabne irratt fe’e; waan qaban hunda, lafa, qabeenya, homishaa fi humna saanii same. Warra saanii manchaase. Jireenya, afaanii fi aadaa haalee eenyummaa saanii haquu yaale. “Quluun yero argatte dhagaa cabsiti” jedhama. Garuu yerron sun barabaree akka hin taane kan beeku gamna qofa. Oromoon, gola malbulchaa manii murtawe qabu yeroo kana gabaabsuuf jalqaba ABO ummate. Dhaaboti Oromoo firaa fi diina gargar baafatan hundi isa keessaa bahu saniif ABOn jalqabaa seenaa saanii wan tahef mararfannoo yaadachuun saanii hin shakkamu.
Kolonooti hacuuccaa sarmaan hin fudhanne, hanga sochooti bilisummaa ijaaramanitt abba tokkeen hamma qabaniin ofirraa lolaa jiraatani. Sana duba, isaan akka aangoo sababaawaa jaboott diinaan wal dura dhaabbachuu kan eegalan. Kanneen keessaa addoti Afar, Sidaamaa, Ogden, Oromo, Eritrea fi Tigray kan duraa turani. Diinni saanii finnaa empayera gita fudal Amaaraan hogganamu ture. Hawaasa Itophiyaa keessa jeequmsis ture. Dhaaboti malbulchaa Amaara tahanuu sabahedduu ofiin jedhan garuu Amaaraan hogganamanii fi miseensoti saanii hedduun Amaara tahan, ijaaramanii turan. Qabsoon aangoo godhan barbadeessaa tahe, kan jalqaba Dargiin, itt haansee TPLF, empayerittii to’achuuf injifatoo itt tahan wal irratt gageessan. Kaayyoon dhaabota bilisummaa shananii empayera diiganii ummatoota bilisoomsuu dha. Yero kanneen kolonummaan lolalan hundi fira tahan kan gamaa dhaabbatanii empayera koloneessaa utuban hundi diina. Addoti bilisummaa jaalbiyyaa tahan ejjennoo lachan, firri eenyu dinni eenyu akka tahan baasanii labsuu gonka hin maman.
Erga ejjennoo saanii labsanii booda kan addoti bilisummaa empayericha horfuutt ka’an. Si’ana diinaa fi firri kan hoganoota harka wal dhahe he fakkata malee qabsoon diina hin qabne jiraachuu hin dandahu. Leadership that cannot differentiate friends from enemy is the expired and has to surrender if there is any one that takes its hand. Hoggansi diinaaf fira walii wallaale fixate jechuu dha; kan harka fuudhu jeraannaa harka kennachuu dha. Qabsoon ni jalqabe suutas bulchi Itophiyaa Amaaraan hogganamu hanga haleellaa dhumaa hidhati riphee lolaa Tigrayiin durfamuu obbaafachiisutt bitintruu eegale ture. Golooti Amaaraa sab hedduu ofiin jedhan dirree diliitt TPLFn dabsataman. Murnoota Habashaa keessaa kan injifannoon gad bahe TPLF qofa ture. Yaa’ii mootummaa cehumsaa uume keessa namicha Universitii iddoosee dhufe, Professor Asraat malee maqaa Amaaraan murni qooda fudhate hin turre. Inni empayera Amaarri mataa itt tahe deebisee ijaaruu akeekkataa, Amaaraa akka sabaatt yaayyoo irra kaa’uuf qabsaawee . “Mallaa Amaaraa” saa dorgommee horee Nafxanyaa kan inni “Hodaam Amaaraa” jedhuun kan ka’e yk garlamee tahuu Amaaraan hin lalisin hafe.
Murni harcaatuu nafxanya kun, sadarkaan amma irra gahame sirni kolonii kana caalaa of tursuu dadhabuun akka tahe hubachuu dadhaba. Isaanumaafuu, utuu madaa bule irratt soogda riguu baatanii wayyaa. “Kan darbe haa hafuu” akka jedhamu dhoofisisan malee, kan durii yoo hafe, dhiiga Oromoo fi kan biroo kan dhaloota hardha lubbuun jiru manatt dhufanii lolaasan gumaa itt gaafataman hedduutu jira. Oromoon seeraan bulmaata fi akeeka demokraasii safuutt amana malee sirna Habashaa “Aangoon mirga” kan jedhutt miti. Oromoon, “Gamna gowwoomsuun jibba barbaacha” jedha. Gaaga’amaaf tumsun Oromoof kaayyoo dha; diina dullachi akka isa haaraa bakka bu’u afeeruu miti. Akka sanatti utuu ilaalamuu baate misha. Ollummaa gaarii malee akka hariiroon cunqursaan umame itt deebi’u Oromoon hin fedhu.
Qabsoon sochii bilisummaa Eertraa, qaama Minilik jaarraan dura xaaliyaaniif gaddhiisee, Haayila Sillaaseen walitt fayyise irraa qela’e. Durbiin Tigrinyaa Eertraa, Tigraayoti cunqursaa Amaaraa jala biyya ofii bilisa baasuuf gammoojii bu’an yoo milkaawan akka jedhan Tigray qofatt hin dhaabbanne. Dargii dadhabaa argatanii sana irratt fi gargaarsa mootota addunyaa anga’oo, keessaayyuu kan FAT dabalachuun empayerittii guutummaatt too’achuutt darban. Hacuuccaan Amaara komataa bahan Dargi waliin raawwate. Erga caalmaa irratt argatanii mormitoota maqaa Amaaraan sosso’an hunda injifatanii Amaararri lamuu mataa akka ol hin qabanne taasisan. Isaan nakkaruuf dandeettii Amaarri qaban tuffatan. Sana irrayyuu gola ANDM jedhamu uumaanii, akkuma PDO kolonotaa irratt fe’an. Sun Amaara sadarkaa kolonotatt gad buuse jechuu dha. Garuu yaada guddaa empayera deebisanii dhuunfachuu keessaa hin haqne.
Ammas ga’oo fi mirkanii gargar baafachuu kan hin dandeenye , Empayerri Itophiyaa deebi’ee lalisaa yaadan, harcaatuun miseensota raayyaa koloneeffataa, oftuultoti mata jaboon jiru. Jarri kun yeroo Amaarri gadadoo, roorroo fi beelaan gidiraa argaa ture maqaa saaniin samicha kolonotaan bashannanaa diina horaafii hin turree? Amma maal fedhu, maqa sanaan Oromiyaa fi olloota deebisanii qabachuu dhaa? Sun gonka hin tahu. Amaarri akka ummataatt ayyaana walabummaa fi bilisummaan olloota waliin nagaan gammadee jiraachuu barbaadnaan murteeffachuun amma. Harcaatuu fi kanneen iseett sagadan waa’ee tokkummaa fi Itophiyummaa namoota akka haalichi dhalatu godhanitt lallabuu barbaadu. Garuu yeroo bilisummaa fi ulfina ilmoo namaaf hedduun lubbuu saanii kennan eessa turan? Yeroo bulchaan dhufee darbu hundi ummata nagaa goolan eessa jiru? Yeroo gaga’amtooti Goolii Diimaa fi Adii hedduun reeffi saanii akka kosiitt asii fi achichitt darbamu eessa turan? Akka fakmishoon saanii Itophiyaanessuu hin hojjenne muxannoo irra maaliif qayyabachuu dadhaban? Qiliwwee ofii malee maaliif nama biraa hin dhaggeeffatanii? Yoo xinnaate waan namoota isaanitt baqatanitt dhagahamu maaf hin kabajan? Dagachiisanii injifannoolee ummataa hankaaksuu fedhu.
Jarri kun deebisanii Oromiyaa qabachuun hafee biyya ofii irraa diina ittisuullee hin daddahanii. Fooggali saanii adurree qeerransa of fakkeessuuf yaaltuun adda miti. Kanaaf hardhas dhimma ofiif galtuu Oromoo hiriirsanii, bor isumaan deebi’anii Oromoo rukutuu yaalu. Sun utuu OPDOn dhaabbate dansa. Lallaba saanii guyyuu irraa yaadi saanii hariiroo Oromiyaa fi Itophiyaa gidduu akka hin jijjiiranne ifaa dha. Utuu kana arganii kan itt dirmuuf gaman kanneen faarmullis hirkannaa qaban yk Oromoo Oromummaa ofitt qaana’anii. Amma durfannoon, tokkummaa fi Itophiyummaa saanii utuu hin tahin walabummaa sabaa akka tahe hubachuu qabu. Amaaraa fi Tigrawayi lachanuu Habashaa, yeroo fagoo kaasee lolli angoof wal gidduutt gaggeessan takkaa dhaabbatee hin beekne. Kan si’anaa adda kan tolchu Tigray isa kaan malee dagaaguu barbaachuu dha. Sudaan waliin daarii qabaachuuf karaa itt cehuu biyya Amaaraa irraa Walqaayit kutee, gammoojii dhihaa keessa kan jiran lafa Nayilotik, kan Oromoo irras waa itt ida’atee ofitt dabaluuf abjootaa jira jedhama. Kun yaada maraataa fakkaata, garu jarri kun maraatuu waan tahaniif jette jettee amanuu dhiisuun nama rakkisa.
Anga’ootatt dabalee, Tigrawayi Camsaa 1991 kaasanii aangoo butuu fi jabeeffachuuf gara caaluu kan gargaaraman ABO, dhaabota Oromoo fi kolonoota biraan ture. Dargii duuba mootummaan cehumsaa hidhata addoti bilisummaa gubbaatt dhahaman keessatt qooda fudhatantu dhaabbate. Garuu miseensita hidhatichaa akkuma jaarraa tokko dura Goobana godhan dhiitanii baasan. Isaanis akkuma Amaaraa Habashaa waan tahaniif, jalqabuma isaan amanuun gowwummaa ture. Kan darbe irraa barachuu dadhabuu dha. Hidhatichi utuu waggaa lama hin guutin diigamee Tigraawayi fi dhaaboti iddoosota sobaa tahan aangoo dhuunfatan. Amaaraa bakka bu’anii akkuma dudhaa habashaa hirree cimaa fi hammeenyaan bulchuutt kahan. Addoti bilisummaa keessaayyuu kan Oromoo fi Ogden akkuma bulchoota isa duraa tolchan kan TPLFis butuchuu itt fufufan. Humna buqisu dhabanuu akka inni aara hin galfanne tolchaniiru. Gargaarsa sabgidduu haa qabaatu malee gaaffii ummatooti bilisummaaf qaban gad qabuu hin dandeenye. Isaan dadhabsiisuuf lafa saanii irraa fudhate, hogganoota fi dargaggoo saanii ajjeese, tuutaan hanga dandahu guuree hidhe, garuu mormii ummataa dhaabuu hin dandeenye. Kana TPLF kophaa hin tolchine, garuu kalchitu tokko tokkoon saboota keessaa bahaniin gargaarameetu. Amma qabsichi guutummaa ummatichaan fudhatameera. Kan nama gaddisiisu garuu, sabooti bucuun naannaa Laga Oomoo, kaasanii hanga Matammaatt jiran salphaatt haqamuu dandahan, buqqifamanii lafti saanii qonnaa daldalaaf jalaa kennamuu saati.
Hedduun akka Sidaamaa, Tsamaay, Shekechoo, sabaawota Gambeela, kkf. kanaan dura roorroo fi bulcha garaa jabina TPLFiin mormanii hiriira bahanii turan; garuu ajjeechaa, hidhaa, biitteen dhibamuu fi biyyaa dheessuu sadarkaa fixaqacceetiin simataman. Sun qabsoo bilisummaa hin dhaabne garuu finnaa empayeraa TPLF jalaatt butuchuu itt fufama jira. Empayericha irraa bu’aa kan argatan, keessaayyuu korporeshinooti saba qari’oon, addoti fedha ummata ofiif waan dhaabbataniif argaa saanii hin fedhani. Hariiroon diinagdee haa tahu malbulchaa iddoosota ummatootaa malee abbaa hirrootaa yk koloneeffatoo waliin tahuu hin qabu. Sun akka yeroo keettolii fi koloneeffatoo isaan waliin akeeka wal fakkaataa qaban wojjin dhoofsisanii gaddhiisaa hin tahu. Haa tahu malee addoti bilisummaa isaan balleessine jedhan ummata saaniitt makaman malee eessayyuu hin dhaqnee. Isaan ummataa. for establishing independent democratic republic Oromiyaa become realized. That is the ireversable goal of Oromo liberation movement.
Dhaaboti malbulchaa akka baroota kufaatii Minilik, Iyyaasuu, Tafarii fi Dargii carraan ummata saanii hin mucuceeffamne mirkaneessuuf naannaa jiraachuu dammaqanii eeguu qabu. Ummata saanii haala walmaraa, daguu, sobaa fi rakkoolee adda addaa itt heddumaatan keessa masakuuf ijaarsa jabaa gad dhaabbachuutu eegama. Rakkooleen jedhaman hisataawota sabaa, bolola guddaa aangoof qabanii fi keettolee halagaa aanga’oo tajaajila jiraniin uumamuu dandahu. Muuxannoo, dudhama fi murannoo yeroo dheeraa dhaabota malbulchaatu qaba. Gabaabaatt isaan fedha dansa dorgomaa hin qabne uummatanii jiru. Yeroo waa’ee Addota bilisummaa dubbannu kaayyoo sabichaa utubanii fi sagantaa malbulchaa saanii fi abdii achi keessatt calaqifamanii dubbannaa. Yero ABO jennu dhaaba ganama ayyaanaa fi abjuu Oromoon republic Oromiyaa demokraatoftuu dhaabbachuuf qabu dhugoomsuuf bobba’e jechuu keenya. Sun manii hin dachaane sochii bilisummaa Oromooti.Hoggansaa fi miseensi yaada ganama kana jajallisuu fi ganuullee ni dandahu. Ilmaan namaa maaf dogoggoran hin jedhamu; garuu isaan sirreessa yk buqqisa malee ummati dhaaba isaa hin gatu. Dudhaa malbulchaa Oromoott hogganooti hundi Abbaa Gadaa dabalatee buqifamuu dandahu; sirnich garuu calaqqee ayyaana ummataa waan taheef jiraachuu itt fufa. Kun Adda bilisummaa Oromoofis dhugaa tahuu qaba.
Akeeka bilisummaa Oromoo bakkaan gahuuf kan gaara seenan jara soda hin beekne fi qaroo turan yartuu dha. Hankaaksaa fi gufuuleen hedduun jiraataniyyuu jara yaraa sanaan jija guddaatu argame. Haa tahu malee dharraan ummataa guutummaatt hin bane. Namooti wayyabi qooda fudhachuuf itt baha fi holola diina dabsachuun hin dandahamu kan jedhu sodaachuun of qusataa turan. Amma yeroo hacuuccaa baachuun dadhabamu sodaan du’aa fi qaammi hubamu jannummaaf bakka gad lakkisee. Du’a fi jireenya gidduu garaagarumma arguu dadhabani. Waan maqaa qabuun du’uun ofis firaa fi saba ofiis boonsuu irrayyuu kan irraa hafan bilisummaatt siqsa jedhanii fudhatani. Amantee kana irratt hundaaweetu sochiin mormii Oromoo si’anaa kan eegale. Galaanni dhiigaa yaa’aa jiru duubaatt deebi’uu rakkisaa taasisuun soda dirree qabsoo keessaa caalaattuu fageesse.
Mormiin Amaaraas tuffii fi roorroo Tigrawayiin irra gahu itt haddhoofnaan akka jalqabame himama. Sirnaan, akka dudhaa lachaniitt iyyannoon dhiheeffatan fudhatama dhabuun salphina, hidhaa fi ajjeechaa irran gahe. Miltolee Itophiyaa lamaan gidduutt dudhaatu cabe, wal amanteetu bade. Amaarri of dhossanii waaroo Itophiyaa kan Amaaraa irratt darrabanii deemuun amma reef eenyummaa dhabsiisun saa itt mullate. Beekoti Itophiyummaa afarsan Amaaraa hin taane, ummati Amaara jedhamu hin jiru jechuun, Amaarri akka maqicha dhiisee Itophiyummaa qofa fudhatu dhiiban turani. Kanaaf yaadanmal ummati Amaara jedhamu hin jiru kan jedhu oofuutt kaha. Sun murna Habashaa jedhamu keessa ummata maka hin qabne tokko, Tigray qofatu jira jechuutt geessa.
Kanaaf yero dargaggoon Tigray maqaa ofiin ijaaramtu isaan motummaa fi dhaabota sab hedduu abdatanii hin ijaaramin hafanii. Sun madaala dhabsiiseen. Amma dubbiin jijjiiramee jira; Amaarri tokkumaa ofi jabeessuun TPLF ofirraa lolachuu murteeffatani. Mormiin Amaaraa akkasitt kan eegale fakkaata. Ergasii dhibbootatu eenyummaa fi bilisummaa Amaaraaf wareegamaa jiru.Hamma mirga sabummaa ofii ofiin murteeffachuu umata kolonotaa hin haallett, eenyummaa fi bilisummaa saanii akka mirkaneeffatan ummatooti bilisummaa jaallatan hundi isaan cinaa dhaabbatu. Itophiyaan maqaa Kush durii keessaa guddifatame Habashaa Aksumaawoo walitt qabee jiraachise.Maqaa kana humnaan sabootaa fi sabaawota wagoota dhibba duran qabaman irrratt fe’uuf yaalamee ture. Amma itt fufi saa lamaan deebisanii waliin jiraachuuf dhoofsisuu yk ummatooti Kush naannaa saanii jiran akka Agawuu fi Qimant dhimma itt bahuu itt fufuuf fedha agarsiisuu irratt hundaawa. Waliigalatt godinichi nokkorroo sabgidduu keessaa olguddachuun waa’ee tokkuma Afrikaa yaadu eegaluutu irra jira. Hamaa hariiroota durii dhiisanii afuura obbolummaa haaraan jalqabuu dha.
Qabsoon kolonoota empayera Itophiyaan bilisummaaf godhamu caccabina sirna dullacha fi isa itt haanee dhufes mirkaneesse jira. Sirni lachanuu gooftolii fudal Amaaraan gaggeeffamu turan. Miltoo maandhan, sana irraa fudhatee empayerittitt biyya Amaaraa dabalachuun hamma dandahu keessaa cunfataa jira. Biyyooti kun akka harka hin bubbulle baree akka koloneeffataa durdurii, hamma harka jiranitt kan dandahu hunda saamee biyya ofii ijaarrachuu eegale. Bulchi Amaarri kan isa dura ture, walmara kolonooti barabaraan nu harkatt hafaa keessa turan. Kanaaf bishaan dhugaatii gaalchaallee magaalaa guddoo Amaaraa Gondoriif galchuu dhimma hin godhanne. Ruchoo saanii fi qananii bakka jiraniitu Gondor caaleef jechuu dha. Tigrayi arfacha jaarraa darban keessa karaa gandoota walitt fidu sadarkaa tokkoffaa; buufata tarfbaallee; universitoota hedduu; dhiheessii bishaan dhugaatii fi jallisii fi elektrikaa, tajaajila hawaasaa akka waaltaa fayyaa fi waabarii; warshoota; bolqa albuudaa fi sirna ittisa qilleensaa fi lafaa, kanaan dura hin beekamnetu dhihaateef. Amma Amaara moggeessanii, obbolaa saanii Marab gamaa, kan ulaa Abisiiniyaa dullati harka qabaniin, harka wal qabachuuf of qopheessaniiru. Tigray Tigrinyi bara hedduuf jette jetteen jiru yeroo hogganooti sabdiin si’anaa karaa gad dhiisan dhugoomuuf deemaa. Kun wan haaraa miti, deebi’ee ijaaramuu mootummaa Yohaannis IV fi Aluulaatii.
Si’ana ollaan Oromiyaa guddichi, Amaarri Oromoo fi jara biraan walqixxummaan haasawuutt dhiifamanii jiru. Aarsaa bilisummaaf tahe haa galatu jijjiirammi sadarkaa empayittii mirkanaawaa jira. Keessaayyuu yeroo ammaa kana, sirna empayera caccabsuu saaniif addota bilisummaa Oromoo, Ogdenii fi kan biro, galata qabu. Itophiyaan empayericha dura turtee ammas deebitee feenaan akka duriitt nagaan jiraachuu dandeessi. Gaanfi Afrikaa godinaa ummatoota walqixxee fi birmaduu tahuuf deema. Horeen Nafxanyaa durii ummata biraan addatt hin laalamani akka abba tokkeett walqixxumaan kolonot keessatt qoodda fudhachuuf mirga guutuu qabu. Yoo ofuma qoollifatan malee, miseensota hawaasota keessatt dhalatanii guddatanii tahanii jiraataa akkuma turanitt itt fufuu kan isaan dhorgu hin jiru. Kanneen dur gabarsdiifnuun walqixxee hin jirannu jedhanis Itophiyaa waliin dacha’uun mirga saaniitii. Itophiyattin mataa ummata warra abbaa biyyaa irra isaan keessu lamuu achiin hin baatu. Garbummatt kan deebi’u waan hin jirreef utuu nagaa booressuu hin yaalle wayya. “Akka durii fi harka xuriitt” hin hafan jedhama nagaan buunaan godinichi hunda ni gaha.
Garuu Finfinnee irratt walitt gooji’anii empayera deebisanii ijaaruuf carraaquun dhaabbachuu qaba. Akka Oromiyoott yk akka halagaa hayyamameefitt Oromiyaa keessatt hafuu hin barbaadan taanaan filmati kan saaniitii. Finfinneen Oromiyaa, Oromiyaan Finfinnee dha; kan haasofnu waa’ee abbaa biyyummaa malee waa’ee fedhaa miti. Fixiqaccee guddaan naannaa itt raawatame keessaa tokko. Lolli kolonummaa fi cunqursaa irratt gaggeeffamu, kan qabame bilisoomsanii kan itt dabameef qajeeltuu argamsiisuu dha. Oromiyaan kan Oromoo tahuu haaluun buqifamuu abbaa biyyaa, qulqulleessa lammii fi waliigalatt yakka namummaa irratt tolfame fudhachuu dha. Jiraattoti Finfinnee ammaa bu’aa yakkoota sanan kan badhaafamani. Yoo Oromiyoon to’atamuu batte Finfinneen bakka koloneeffataan irraa ka’ee babbalatu taatee hafti. Finneen laaqii halagaa wiirtuu gabra Oromoo keessaa taatee hin haftu.
Qabsoon Oromoo Oromiyaa guutummaatt bilisoomsuun waan hin oolee. Qulqulleessa lammiin Oromoon si’ana Finfinnee keessatt lakkoofsaan bucuu tahuu dandaha. Qabeenyi seeraa fi sirrummaan horame kanneen sobaan adda baafamanii nammi tokko irba tokko akeeki jedhu jiraattota magaalot Oromoo si’anaa hundaaf eegamuu qaba. Murtii sochooti bilisummaa irra gahan ollootii fi addunyaan yaada ummatichaa tahuu mirkaneeffachuuf referandom gaggeessuun barbaachisaa tahee, akka tasaa Oromoon sirna federalaa filatan, Finfinneen Oromiyaa irraa gargar bahuu hin qabdu. Kanaaf gaaffii malee magaalaa muummee federeshinichaa taati jechuu miti; waan keessa deebi’ee ilaalamu taha. Horeen jiraattota jalqabaa guddina fulduratt godhamu keessatt durfannoon kennamuufiin daba qajeelchuu gargaaruu dandaha. Kan darbeef bakka buusa argachuufis mirga qabu. Bakkoooti seena qabeessoo fi galmooti bakka saaniitt deebifamuu qabu.
Harcaatuu duula koloneeffataa qofa utuu hin tahin abba tokkeen kolonota keessaa bahan kan magaalota Oromiyaa jiratan jiru. Jarri sun humna, ogummaa fi homisha saanii ummatatt gurgurataa jiraatan. Hireen Oromoo fi ummatoota kibbaa wal xaxaa dha. Kolonummaa duraayyuu wal irratt hirkatanii akka olloota gaariitt jiraataa turan. Kanneen lola farra kolonummaa irratti hariiroo jaallummaa waliin qabanis turan. Kun kanneen koloneeffataa waliin tahanii kan Oromoo dorsisaa fi samaa jiraatan hin turre jechuu miti. Haa tahu malee, Oromoon adda addummaa malee ifaajjee ummatooti kibba empayera Itophiyaa jiraachuuf godhan hunda deggeruu hin dhaabu. Utu kun jiru, diina saanii waliin kan dhaabbatu jiraannaan hamaa dhaqabu hundaa dandahuuf qophee tahuu qaba malee tarkaanfii qabsaawoti bilisummaa fudhachuu dandahaniif eenyuunu komachuu hin qabu.
Hojii badaaa murnooti Oromiyaa keessa faca’anii jiraniif Oromoon hariiroo dansa ummatoota biyyatt hafan waliin hin kutu. Oromoon saba, lafquwii, aadaa, fi seenaan isan hundaan firoma qabu; diinni saanii Kaaba fagoo jira; hedduun akka achi jiraatanii daldala gaggeessuu hin dandeenye beeku. Oromiyaa waliin nagaa fi firoma qabaachuun hunda irra anjaa qabeessa. Qabsoo bilisummaaf Oromoott makamuu; hammeenya garaa malee Oromiyaa keessa hojjechuu fi indo buufachuu ni dandahu. Moo’ummaa Oromiyaa akkuma Oromoon kan saanii kabaju isanis dhaabbachuufii qabu.
Akkuma dursee jedhame Amaarri sabummaan ijaaramaa jiru. Garuu garee sadaffaan akka empayerri nagaan hin raawwanne dubbii borcan jiru. Bara Dargii ummati Oromoo qabsoo haddhooftuu fi aarsaa guddan jala darbe deebisanii yaadachiisuu kan yaala jiran jiru. Qooqoti dhiphoo, fottoqsitu, jibba afarsituu, addaan baastuu jedhan hardhallee as deebi’anii, qabsawota Oromoo sochi saaniitt cichaa jiran hamilee tuquuf yaalamaa jira. Oromoo Itophiyaa keessatt of ilaalan qofatu holola wayitt hin gallee saniin tuqama. Jechi saanii “Waraanni kan facaase irra kan hololli facaase” jedhu akeeka saanii masakaati. Wacaan kan Oromoo bittimsan itt fakkaatee gadoodaa jiru. Sun ummatooti empayera jala jiran hundi waa’ee egeree saanii waliin marihachuuf carraa argachuu malanitt gufuu tahuu dandaha. Silaa dhaaboti malbulchaa hundi yaa’ii marii irratt karaa saba ofii argamuu dandahu. Akka bara 1991 barcuma argachuuf yaadanii jaarmaa hedduu ijaarrachuun amma kan yeroon itt darbe. Yoomu moo’ummaa ummataa irratt dhoofsisi hin jiru; kan jiraatu waa’ee nagaan wal cina jiraachuutii. Sun gaaffii mormii Oromoo hin jajallifamneeti. Dhaaboti malbulchaa qindeessuu dandahu, garuu kan suduudan waliin mari’achuu fi dhoofsisuu qaban ummatoota tahuu qabu.
Addoti bilisummaa hardhas akkuma durii barbaachisoo dha. Luxeegala, hankaaksaa fi hogansi dadhabaan, laashessuunii dandahu. Garuu maqaa fi kaayyoon dhaabbataniif jabaa waan taheef, fakkeessaa, roga dhabsiisa fi hisataawoti gaddhiisaan ofiif malee murna haa tahuu qaama tokkoofuu itt gaafatama hin qabne, bakka bu’uunii hin dandahani. Yoo xinnaate, kan kolonoome gaddhiifamuu, kan garboofame bilisoomuu qaba. Addoti ammallee akka kallachoota murnoota saba biroott maayii baasuutu irraa eegama. Kaayyoon sochootii bilisummaa Oromoo angoo mormii Oromoo duuba jira. Kanaaf yeroo waa’ee mormii golee empayeraa hunda keessaa dubbannu hallekaas isaan duuba jiru, dhaarraa ummati bilisoomuuf qabu akka sochoota bilisummaan ifsamanii qubqabsiisotan faca’anitt dubbachuu tahuu irraanfachuu hin qabnuu. Kanaafi kan bakka ABOn hin jirrettillee alaabaa mogge laman diimtuu walakkan see aduu fi Odaa Bakkalcha gubbee irraa qabu, dubbeen magarissaa, erga isaan barsiifamtee jaarraa walakaa booda sochii ummatan akka faajjii diddaa sabaatti kan fudhatamte. Isatt dhalooti qubee harka duwwaa qaxamurfamee ol kaafamu yk fulduratt mullifamu, akka mallattoo diddaa ummataatt, itt dabalanii jiru; hiriyaan saanii Fayisaa Leellisaa sana addunyaan walbarsiisee. Sun dargaggoo dura sana agarsisaa ajjeefamee jedhamuuf akka yaadannoo tahu yaadamee tahuun ni himama.
Alaabaan diddaa qooda addaa qaba; halloota dudhaa Oromoo durii gurraacha diimaa fi adii wal morkaa mitii. Sun seenaa dha kan waliin ilaalamu qaban mallattoolee hedduutu jira; innichi si’anaa wareegamaa fi injifannoolee amma deemaa jiran agarsiisa. Walabummaa duuba sabichi mirga alaabaa isaaf tahu filatee kan hafe musiyemitt erguu qaba. Diinoti Oromoo ABO, alaabaa diddaa fi Qubee Oromoo jibbu. ABO kan jibbaniif saba Oromoo keessaa addatt sabboonummaaf walabummaan kan ijaarame tahuu saafi. Alaabicha kan jibban mallattoo walabummaa tahuu fi kan walabummaaf dhaabbatanii tahuu saafii. Fudhatama sanaaf argate dhabsiisanii kan hallee tahuu haalchisuuf, murni tokko akka hayyama dhuunfachiisu (patent) it baafatu gorsa kan dhihessan turan. Garuu ni fashalee. Qubee kan jibbaniif, irra marsaa aadaa halagaa jalaa kumkumoota waan baaseef; hunda irra, dhaaloti Oromoo hin sarmine qubeen kota’amee guddate akka dhaloota “Fidalaa” sammuu dhiqaa saaniitiin gad hin qabamne, as bahuu saafi. Kaayyoo sabaa ABOn qabsaawaafii ture fudhachuun, alaabaa diddaa fannisee balali’ee fagoott akka mullatu godhe.
Addota bilisummaa kan ummata uumamaniif irraa gargar baasu hin jiru. Isaan Sidaamaa, Afar, Ogden, Oromo, Gambeela, kkf. TPLFis akkasuma; Tigraway isa hammachuu saaniif utuu hin tahin roorroo ilmaan namaa irraan gahuuf itt dheekamuu dhiisuu saaniif komatamuu qabu. Wareegama lubbuu fi qabeenyaa guddaa booda addoti bilisummaa empaayera koloneeffataa jeeqanii malbulcha godinichaa sadarkaa amma jiruun gahaniiru. Leellistuun empayerichaa hagam yoo jibbanii fi hagam gantooti itt duulan ummata saanii irraa gargar baasuu hin dandeenye. Kanneen hanga yoonaa riphaa turanuu dammaqfamanii dhossaa fi ifaan hanga mirgi bakkallett beekame “mirgi sabootaa hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu” mirkaneefamutt ummata saanii hogganuu itt fufu.
Eenyuu, adda bilisummaa haa tahu hisataan ummataaf sana murteessuu hin dandahu. Ummati hiree ofii ofiin murteeffata. Akeek ABO yaa’a sana keessa masakee walabummaa fi firii qabeenya Waaq kenneefiin akka bashahan geessisuuf, dhiibbaa TPLFiin utuu hin tahin ABOn guyyaama eegalaatii kanaafi of ijaare. Oromoon gara manii ofiitt dhihaatanii jiru; humni kamuu sadarkaa dura turan kamittuu isaan deebisuu hin dandahu. Oromiyaan kan Oromooti, casaan keessa see fi sirni bulchaa mal akka fakkatu kan murteessuu ummata Oromooti. Kanneen ammas koloneeffachuu barbaadan “Xaqilay Gizatiitt” deebisuu abjootu taha, dhugaamoo? Geengoo seenaa duubatt deebisuuf abboolii sanaa caalaa sadarkaa akkamiirra jiraataniif laata? TPLF akka heera ofii hojiirra hin olchine malaamaltumaa fi sabdummaatu gufuu itt tahe. Kanaaf malee, guboo rakkina naannicha fi hacuuccaa sabootaa, mototi isa duraa akka saa kan hubatan hin jiranii. Humni itt haane dhufu jija argaman akka Aangoo 39 heera TPLF irratt dabalu malee kan fuggisiisu yaalu hin milkaawu. Oromoon TPLF lolaa kan jiru mootii empayeraa tahuu saa fi roorroo ilmaan namaa irraan gahuuf malee Tigraway tahuu saaf miti. Gooftolii gidduu kan filatan hin qabanii; michooma kan soqu garuu ofitt ni dhiheessu. Malamaltummaan saa guyyaa jalqaba waajira galee eegalee. Dhaabichi guutummaatt isa abba tokkee itt komatu, waggaa digdamii torban darbaniif “Kiraay Sabsaabii” tahee jira. Akka hin afaalla’amne hundee bososee jira; ulfina ofii baachuu dadhabuun, dhiibbaa alaa malee akkuma kanneen isa duraa kufaatiin saa waan hin oolle.
TPLF diina, diina isa kootama, empayera Itophiyaa bakka bu’e nama fixaa jira. Innis empayerris kolonoota irratt meeshaa hacuuccaa Itophiyaa isa dhuma tahuu qabu. Naannichatt nagaa fiduuf Itophiyaanoti harka saanii kolonota irraa kaasuutu irrra jira. Yoo wanti halle akka jirutt ture, TPLF malee qaammi bu’uura hacuucaa qabu kan hin jirre waan fakkaatuuf, Amaarri eenyummaa fi bilisummaa ofiif lolachuun, aangoo nagaa fi tasgabbii godinichaa jabeessuuf carraa guddaatu jiraata. Tumsi amma walii agarsiisaa jiran, akka waan akeeka jaarraa walakkaaf qabsaawaafii bahan dhiisaniitt fudhatamu hin qabu. Tumsa eenyuu malee diina ofirraa faccisaa hededa irraan gahanii jiru. Fedha walii kabajuun hariiroo egereef furtuu tahuun beekamuu qaba. Oromoon saba malee “Gosas” “Itophiyaas” mitii. Xiqqeessuu fi eenyummaa saanii haaluutt fudhata. Waligalteen jiraannaan hamaa tokkoon saanii irra garee sadaffan gahuuf, waliin tarkaanfii sirreesaa fudhachuu ni dandahu. Godinaa sana keessa lafa ummata biraa qabachuun yk ummatota hin hidhatin nagaa irratt humna agarsiisuun callifamee kan laalamu hin tahu. Ummatooti lafa fi qabeenya saanii irratt moo’ummaa qabachuun kan tuqamu miti. Surraan dabaan kufoota keenya lubbuu ofii bilisummaa fi walabummaa kennaniif! Godinaa keenya irratt demokraasii, wal qayyabannoo fi nagaan haa dagaagu! Oromiyaan haa jiraattu! Tokkummaan Afriikaa haa jiraatu! Addota bilisummaa waliin fulduratt! Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Fulbana 2016


text:
Ibsa ABO Guyyaa Fincila Diddaa Gabrummaa Ilaalchisee
Posted by MADDA WALAABUU PRESS on 11/03/2014
Sadaasa 03, 2014 | Adda Bilisummaa Oromoo (ABO)
Qabsoo Bilisummaa Oromoo hirmaatnaa ummataan caalaatti utubuu fi sirna gabrummaatti xumura gochuuf bara 2005 ABOn ummata bal’aa Oromoof alagaan bitamuun nu haa gahu! Jedhee akka diina irratti finciluuf waamicha dabarse. Ummatni Oromoos waamicha Dhaaba isaa ABO irraa dabreef gammachuun ofitti fudhatee Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) guutuu Oromiyaa keessatti adeemsisuun tarkaanfii boonsaa yoomiyyuu yaadatamaa jiraatu fudhate.
Fincilli bara 2005 itti fufame bifa adda addaa fi sadarkaa adda addaatti adeemsifamaa har’a gahuunis haqa qabatamaa fi mul’ataa dha. Itti fufi Fincilli Diddaa Gabrummaa bara 2005ni kunis baatii Eblaa Bara 2011 irraa eegalee muratoo ilmaan Oromoo Qeerroo fi Dargaggoon haaraatti bifa jarmyaa qabatee caalaatti ol kaafame guutuu Oromiyaa waliin gahee akka itti fufetti jira. Fincilli Qeerroon Bilisummaa ol kaafame hirmaatnaa ummata bal’aa Oromootiin tumsamuun kan mooraa diinaa raase QBO ammoo galii isaatti dhiheesse tahuu FDG bara 2014 keessa adeemsifamaa turee fi jiru caalaatti mirkaneessa.
Fincila ummata Oroomoo qooda ola aanaa Qeerroon finiinaa jiru ummata Oromoo keessaa fi ala jiraatu irraa tumsaa fi deggersa ol aanaa argatuu danda’uun isaas hammeenyaa fi daba ummata Oromoo fi Oromiyaa keessatti hojjatamaa jiru addunyaaf ifa gochuu dandeessiseera. Injifannoon galmeeffame kunis laafaatti kan hin argamne tahuun ammoo eenyuyyuu jalaa dhokataa miti. Ummatni Oromoo bilisummaa kan barbaadu tahuu ifatti mul’isuuf wareegama qaalii fi ulfaataa baaseera. Wareegama lubbuu, qaamaa, qabeenyaa fi kan biroo maallaqaan hin shallagamne irratti baasaa jira.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo hirmaatnaa ummataan caalaatti utubuu fi sirna Hundaan olitti haala impaayera Itophiyaa keessatti mul’atee hin beekneen Qeerroon Bilisummaa Oromoo falmaan mirga Abbaa Biyyummaa isaaf gochaa turee fi jiru sirna gabroomfataa Wayyaanee waxalaa bilisummaan Oromoo kan hin hafne tahuu ifatti mirkaneessee jira. Dargaggootni, barattootnii fi sabboontotni Oromoo Bilisummaan Oromoo kan hin hafne ta'uu lubbuu isaanii bakka bu'aa hin qabne wareeguun mirkaneessan kanneen ammoo yaadatuu dirqama lammummaa lammii Oromoo hundaa ti.
Sadaasa 9 Guyyaan Yaadannoo Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) bara 2014, Oromiyaa keessaattii fi biyyoota alaa bakka Oromoonni argaman maratti haala o'aa fi addaan ilmaan Oromoo qaalii fi muratoo lubbuu isaanii wareegan faarsuun yaadachuutti dabalee qabsoo rarraga bilisummaan gahan kanatti xumura itti gochuuf waadaa keenya haaromsuu qabna. Kanaanis imimmaan haawwan Oromoo ilmaan isaanii kaayyoo haqaa fi kabajamaa kana irratti dhaban qorsuuf caalaatti qabsaa’uuf muratnoon ka’uun nurraa eegama. Qeerroo fi Dargaggoo Oromoo, barattootaa fi sabboontota bilisummaa Saba isaaniif FDG keessatti lubbuu isaanii aarsaa godhan yaadatuun dirqama Oromummaa tahuu hubachuun guyyaa kana bakka jirru maratti haa yaadannu. Wareegamtoota keenya oggaa yaadannu lammiiwwan keenya hidhaa gabroomfataa keessatti hiraarfamaa jiranis dagatuu hin qabnu. Karaa danda’ame hunda bira dhaabbatuun dirqama dabalataa Oromoon hundi ofitti fudhatuu qabu dha.
Mootummaan gabroomfataa Wayyaanee ummata Oromoof kan naasuu hin qabne dhabama isaatiin jiraatuu karoorfatee kan hojjatu tahuu waggootni 23 bittaa Wayyaanee haala hin mamsiisneen agarsiisan. Oromoo dhabamsiisuu irraa kan of hin qusanne tahuu gaddaan alatti lafa akaakilee isaa irraa buqqaasuun ofii fi shariikota isaa waliin qooddatuu, Oromoon dinagdeen akka hin jabaanne shira adda addaan deegsuu, ilmaan Oromoo wallaalummaa keessatti ittisuuf jumulaan manneen barnootaa keessaa ari’uu, hidhaa keessatti hiraarsuu fi ajjeechaa gara jabinaa raawwataa jiru kanaaf ragaa tahan.
Gama kaaniin Fincilli Diddaa Gabrummaa alagootni isa hawwatanis tahan firoomfatuu barbaadan hundi bilisummaa fi mirgi dimokraasii isaa kabajamee akka Oromootti biyya isaa irratti ajajaa tahee akka jiraatu kan hin barbaanne tahuu mirkaneesse. Wayta ilmaan Oromoo kaa’iman osoo hin hafiin guyyaa saafaa rasaasa diinaan tumaman, kumoota kudhanootaan hidhaatti guuraman, seeraan alatti badii malee waytaa hidhaan waggoota dheeraa itti jigfamu dirmatuufii hanqatuun calleessaan bira dabruun maaliif akka akka isa barbaadan ibsa. Kaleessas tahe har’a, fuula durattis taanaan QBO tumsaa fi deggersa alagaan osoo hin taane kaayyoo of irratti hirkannoon gaggeeffamuun kan xumura argatu tahuun amantaa ABO ti. Kanaaf, ummatni Oromoo addatti ammoo dhalootni haaraa gootummaan diina hidhate dura harka qullaa hiriiruun falmaa geggeessaa jiru kan bilisummaa isa gonfachiisu qabsoo isaa qofa tahuu gadi faginaan hubatuun Fincila isaa finiinsee xumrua akka itti godhu ABOn hiree kanaan dhaamsa isaa dabarsa. Ummatni Oromoo keessaa fi ala jirus akkuma amma itti jiru tokkummaa isaa cimsatee gurmuu isaa jabeeffatuun FDG finiinsuu keessatti hirmaatnaa isaa akka guddisu ABOn kabajaan yaadachiisa. Humna taanee hidda gabroomfataa buqqaasuun of irraa gatuuf tokkummaa keenya haa jabeeffannu.
Yeroo ammaa kana mootummaan Wayyaanee bittaa isaa itti fufuuf ammas filmaata kijibaa aangoo irra isa tursu adeemsisuuf qophii irratti argama. ABOn filmaatni baatii Waxabajjiif Waxabajjiif baallamame kun filannoo kanaan dura adeemsifaman irraa adda taha jedhee hin amanu. Waltajjii filannoo kan qopheessu, kan geggeessuu fi irratti nama filamu qopheessu Wayyaanee fi Wayyaanee qofa. Kana irraa ammoo ummatni Oromoo faaydaa argatee hin beeku fayida argatus hin qabu. Waan taheef, ummatni Oromoo olola kijibaa diinaan bara baraan osoo hin dagamne filannoo isa hin ilaallatne irratti yeroo isaa qisaasuu lagatuun diddaa isaa akka itti fufu ABO dhaama. Cidha alagaaf hamaamota tahuun raawwatuu qaba.
Dhuma irratti muyxannoo fi jabina akkasumas injifannoolee Fincila Diddaa Gabrummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoon argaman kuufachaa, qabsoo roga maraa kan bilisummaa nu gonfachiisu finiinsuuf irree tokkoomee fi gamtoomeen haa qabsoofnu! Akeeka jaallanii fi ilmaan Oromoo qaqqaalii lubbuu kitimaa godhaniif bakkaan gahuuf mudhii hidhannee murannoon haa warraaqnu. Ilmaan Oromoo, Sabboontotnii fi Qabsaawotni Fincila Diddaa Gabrummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti wareegaman yaadataa, Kaayyoo fi Akeeka Gootowwan Oromoo Irratti Wareegaman bakkaan gahuun dirqamaa fi gaafatama nurra jiru tahuu hubannee xumura itti gochuuf haa kaanu!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Sadaasa, 2014
Qabsoo Bilisummaa Oromoo hirmaatnaa ummataan caalaatti utubuu fi sirna gabrummaatti xumura gochuuf bara 2005 ABOn ummata bal’aa Oromoof alagaan bitamuun nu haa gahu! Jedhee akka diina irratti finciluuf waamicha dabarse. Ummatni Oromoos waamicha Dhaaba isaa ABO irraa dabreef gammachuun ofitti fudhatee Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) guutuu Oromiyaa keessatti adeemsisuun tarkaanfii boonsaa yoomiyyuu yaadatamaa jiraatu fudhate.
Fincilli bara 2005 itti fufame bifa adda addaa fi sadarkaa adda addaatti adeemsifamaa har’a gahuunis haqa qabatamaa fi mul’ataa dha. Itti fufi Fincilli Diddaa Gabrummaa bara 2005ni kunis baatii Eblaa Bara 2011 irraa eegalee muratoo ilmaan Oromoo Qeerroo fi Dargaggoon haaraatti bifa jarmyaa qabatee caalaatti ol kaafame guutuu Oromiyaa waliin gahee akka itti fufetti jira. Fincilli Qeerroon Bilisummaa ol kaafame hirmaatnaa ummata bal’aa Oromootiin tumsamuun kan mooraa diinaa raase QBO ammoo galii isaatti dhiheesse tahuu FDG bara 2014 keessa adeemsifamaa turee fi jiru caalaatti mirkaneessa.
Fincila ummata Oroomoo qooda ola aanaa Qeerroon finiinaa jiru ummata Oromoo keessaa fi ala jiraatu irraa tumsaa fi deggersa ol aanaa argatuu danda’uun isaas hammeenyaa fi daba ummata Oromoo fi Oromiyaa keessatti hojjatamaa jiru addunyaaf ifa gochuu dandeessiseera. Injifannoon galmeeffame kunis laafaatti kan hin argamne tahuun ammoo eenyuyyuu jalaa dhokataa miti. Ummatni Oromoo bilisummaa kan barbaadu tahuu ifatti mul’isuuf wareegama qaalii fi ulfaataa baaseera. Wareegama lubbuu, qaamaa, qabeenyaa fi kan biroo maallaqaan hin shallagamne irratti baasaa jira.
Qabsoo Bilisummaa Oromoo hirmaatnaa ummataan caalaatti utubuu fi sirna Hundaan olitti haala impaayera Itophiyaa keessatti mul’atee hin beekneen Qeerroon Bilisummaa Oromoo falmaan mirga Abbaa Biyyummaa isaaf gochaa turee fi jiru sirna gabroomfataa Wayyaanee waxalaa bilisummaan Oromoo kan hin hafne tahuu ifatti mirkaneessee jira. Dargaggootni, barattootnii fi sabboontotni Oromoo Bilisummaan Oromoo kan hin hafne ta'uu lubbuu isaanii bakka bu'aa hin qabne wareeguun mirkaneessan kanneen ammoo yaadatuu dirqama lammummaa lammii Oromoo hundaa ti.
Sadaasa 9 Guyyaan Yaadannoo Fincila Diddaa Gabrummaa (FDG) bara 2014, Oromiyaa keessaattii fi biyyoota alaa bakka Oromoonni argaman maratti haala o'aa fi addaan ilmaan Oromoo qaalii fi muratoo lubbuu isaanii wareegan faarsuun yaadachuutti dabalee qabsoo rarraga bilisummaan gahan kanatti xumura itti gochuuf waadaa keenya haaromsuu qabna. Kanaanis imimmaan haawwan Oromoo ilmaan isaanii kaayyoo haqaa fi kabajamaa kana irratti dhaban qorsuuf caalaatti qabsaa’uuf muratnoon ka’uun nurraa eegama. Qeerroo fi Dargaggoo Oromoo, barattootaa fi sabboontota bilisummaa Saba isaaniif FDG keessatti lubbuu isaanii aarsaa godhan yaadatuun dirqama Oromummaa tahuu hubachuun guyyaa kana bakka jirru maratti haa yaadannu. Wareegamtoota keenya oggaa yaadannu lammiiwwan keenya hidhaa gabroomfataa keessatti hiraarfamaa jiranis dagatuu hin qabnu. Karaa danda’ame hunda bira dhaabbatuun dirqama dabalataa Oromoon hundi ofitti fudhatuu qabu dha.
Mootummaan gabroomfataa Wayyaanee ummata Oromoof kan naasuu hin qabne dhabama isaatiin jiraatuu karoorfatee kan hojjatu tahuu waggootni 23 bittaa Wayyaanee haala hin mamsiisneen agarsiisan. Oromoo dhabamsiisuu irraa kan of hin qusanne tahuu gaddaan alatti lafa akaakilee isaa irraa buqqaasuun ofii fi shariikota isaa waliin qooddatuu, Oromoon dinagdeen akka hin jabaanne shira adda addaan deegsuu, ilmaan Oromoo wallaalummaa keessatti ittisuuf jumulaan manneen barnootaa keessaa ari’uu, hidhaa keessatti hiraarsuu fi ajjeechaa gara jabinaa raawwataa jiru kanaaf ragaa tahan.
Gama kaaniin Fincilli Diddaa Gabrummaa alagootni isa hawwatanis tahan firoomfatuu barbaadan hundi bilisummaa fi mirgi dimokraasii isaa kabajamee akka Oromootti biyya isaa irratti ajajaa tahee akka jiraatu kan hin barbaanne tahuu mirkaneesse. Wayta ilmaan Oromoo kaa’iman osoo hin hafiin guyyaa saafaa rasaasa diinaan tumaman, kumoota kudhanootaan hidhaatti guuraman, seeraan alatti badii malee waytaa hidhaan waggoota dheeraa itti jigfamu dirmatuufii hanqatuun calleessaan bira dabruun maaliif akka akka isa barbaadan ibsa. Kaleessas tahe har’a, fuula durattis taanaan QBO tumsaa fi deggersa alagaan osoo hin taane kaayyoo of irratti hirkannoon gaggeeffamuun kan xumura argatu tahuun amantaa ABO ti. Kanaaf, ummatni Oromoo addatti ammoo dhalootni haaraa gootummaan diina hidhate dura harka qullaa hiriiruun falmaa geggeessaa jiru kan bilisummaa isa gonfachiisu qabsoo isaa qofa tahuu gadi faginaan hubatuun Fincila isaa finiinsee xumrua akka itti godhu ABOn hiree kanaan dhaamsa isaa dabarsa. Ummatni Oromoo keessaa fi ala jirus akkuma amma itti jiru tokkummaa isaa cimsatee gurmuu isaa jabeeffatuun FDG finiinsuu keessatti hirmaatnaa isaa akka guddisu ABOn kabajaan yaadachiisa. Humna taanee hidda gabroomfataa buqqaasuun of irraa gatuuf tokkummaa keenya haa jabeeffannu.
Yeroo ammaa kana mootummaan Wayyaanee bittaa isaa itti fufuuf ammas filmaata kijibaa aangoo irra isa tursu adeemsisuuf qophii irratti argama. ABOn filmaatni baatii Waxabajjiif Waxabajjiif baallamame kun filannoo kanaan dura adeemsifaman irraa adda taha jedhee hin amanu. Waltajjii filannoo kan qopheessu, kan geggeessuu fi irratti nama filamu qopheessu Wayyaanee fi Wayyaanee qofa. Kana irraa ammoo ummatni Oromoo faaydaa argatee hin beeku fayida argatus hin qabu. Waan taheef, ummatni Oromoo olola kijibaa diinaan bara baraan osoo hin dagamne filannoo isa hin ilaallatne irratti yeroo isaa qisaasuu lagatuun diddaa isaa akka itti fufu ABO dhaama. Cidha alagaaf hamaamota tahuun raawwatuu qaba.
Dhuma irratti muyxannoo fi jabina akkasumas injifannoolee Fincila Diddaa Gabrummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoon argaman kuufachaa, qabsoo roga maraa kan bilisummaa nu gonfachiisu finiinsuuf irree tokkoomee fi gamtoomeen haa qabsoofnu! Akeeka jaallanii fi ilmaan Oromoo qaqqaalii lubbuu kitimaa godhaniif bakkaan gahuuf mudhii hidhannee murannoon haa warraaqnu. Ilmaan Oromoo, Sabboontotnii fi Qabsaawotni Fincila Diddaa Gabrummaa fi Qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti wareegaman yaadataa, Kaayyoo fi Akeeka Gootowwan Oromoo Irratti Wareegaman bakkaan gahuun dirqamaa fi gaafatama nurra jiru tahuu hubannee xumura itti gochuuf haa kaanu!
Injifannoo Ummata Oromoof!
Adda Bilisummaa Oromoo
Sadaasa, 2014
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Diddaa Barattooti Oromoo Yuuniversitii Jimmaa Kaasaniin Qondaaloti Wayyaanee Wal Jeeqaa Jiraachuun Gabaafame.
Caamsaa 19,2013 Jimmaa
Ibsaa Ejjeennoo Qeerroo Baratootaa Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa:
- Kayyoon keenyaa Bilisummaa Sabaa Oromoo fi Walabummaa Oromiyaa mirkaneessuu, dimokiraasii dhugaa mirkaneessuu, mirgaa dhala namaa kabachiisuu, Nagaa fi nageenyaa sabootaa ollaa keenyatti bifa hin buuneen FDG jabeessuun abbootii irree Oromiyaa fi Ummataa Oromoo keessaa baasuu sabaa fi sab-lamootaa irraa jibbinsaa tokkoolee kan hin qabnee ta’ee, utuu jiruu kaayyoon keenyaa sirnaa abbaa irree saggoo uummata keenyaatti ba’ee dararaa fi gidiraa barabaran Ummata Oromoo irraan ga’uun Ummataa Oromoo sababa ilaalcha siyaasaan mana hidhatti guuruun ukkamsee hidhuun dararuu fi kan ajjeeessee, kan biyyaa irraa arii’ee, kaan lafaa fi qee’ee irraa buqqisuun halagaa dhaalchiisaa jiruu duraa dhaabbaachuun mirga keenyaa falmachuu ta’uu halagaas ta’ee firaa jabeessinee hubachiifna.
- Sabootaa fi murnotaa xixiqqoo Mootummaa wayyaanee jala fiiguun uummata Oromoottii duluu barbadanii fi kannee kaayyoo fi ergama mootummaa abbaa irree baatanii fiigaa jiran yeroon akeekaa Wayyaanee irraa yoo kan of hin dhabnee ta’ee tarkaanfii barbaachiisuu fudhachuuf kan duubattii hin jennee ta’uu ni hubachiifna.
- Sabootnii rakkoo fakkataa Uumataa Oromoo kan qabdaanii fi kanneen mirga keessaan kabachiifachuuf Wayyaanee irraatti FDG gaggeessaa jirtaan ni jajjabeessina.
- Tokkummaa keenyaa fi tokkummaa uummataa keenyaa tiksuun qabsoo FDG egallee jirruu jabeessinee kan itti fufnuu ta’uu keenyaa ni beeksifna. Ummataa Oromoo fi dargagootaa Oromoo dhaabbilee barnotaa Olaanoo biyyaatti garaagaraa keessaa jirtaan hundaan akka Qabsoo FDG Sochiin dargaggotaa Biyyaaleessaa Oromiyaa Qeerroon Bilisummaa gaggeessaa jiruuttii dirmannaa lammuummaa gootaaniif dhaammanna jiechuun ibsa gabaaba dabarsatan.