text:
Hidha laga Abbaay ilaalchisee mariin kanaan dura biyyoonni sadeen geggeessaa turan fashalaayuu isaa hordofuun, mootummaan Ameerikaa biyyoota sadeen jiddutti jaarsummaa akka taa’u yaada Masri dhiheessite Ityoophiyaan jalqaba diduun isii ni yaadatama. Haa ta’u malee duula dipilomaasii cimaa Masri geggeessiteen, Ameerikaan biyyoota sadeen jiddutti marii jalqabsiisuuf kallattiidhaan affeerraa kan dhiheessite yoo tahu, ministeeronni haajaa alaa fi ministeeronni bishaanii Ityoophiyaa, Suudaan fi Masri gara Ameerikaatti imaluun Washington DC keessatti kan mari’atan tahuu beekamee jira.
Haaluma kanaan jilli mootummaa Ityoophiyaa ministeera haajaa alaa Obbo Gadduu Andaargachewtiin durfamu, Ministeerota Suudaan fi Masri waliin bakka ministeerri Maallaqa Ameerikaa fi Prezdaantiin Baankii Addunyaa argamanitti eega mari’atanii booda ibsa waloo baasanii jiru.
Akka ibsa kanaatti guutinsa bishaanii fi adeemsi sana booda jiru hundi biyyoota sadeenuu kan fayyadu akka tahu walii galuu isaanii ibsichi ni addeessa. Dabalataanis Waliigaltee bara 2015 Kaartuumitti mallatteeffame hojii irra oolchuuf karoorri ifa tahe akka qophaayu kan walii galan tahuu ibsame.
Raawwii walii galtichaa kana irratti kana booda sadarkaa ministeerota bishaanii biyyoota sadeeniitti waltajjiiwwan marii afur akka geggeeffaman, kanneen keessaa wal gahiin lama Washington DC keessatti akka geggeeffamu kan walii galan tahuu ibsi waloo kun ni addeessa. Mariiwwan kanneen hunda irratti Ameerikaa fi Baankiin Addunyaa taajjabdummaan kan hirmaatan ta’a.
Biyyoonni sadeen hanga walakkaa bara kanaatti waliigaltee xumuraa irra ga’uu dadhabnaan, waliigaltee Kaartuum keeyyata 10 hojii irra oolchuuf walii galanii jiru. Haata’u malee qabiyyeen keeyyata kanaa maal akka ta’e hin ibsamne.
Hidha laga Abbaay ilaalchisee mariin kanaan dura biyyoonni sadeen geggeessaa turan fashalaayuu isaa hordofuun, mootummaan Ameerikaa biyyoota sadeen jiddutti jaarsummaa akka taa’u yaada Masri dhiheessite Ityoophiyaan jalqaba diduun isii ni yaadatama. Haa ta’u malee duula dipilomaasii cimaa Masri geggeessiteen, Ameerikaan biyyoota sadeen jiddutti marii jalqabsiisuuf kallattiidhaan affeerraa kan dhiheessite yoo tahu, ministeeronni haajaa alaa fi ministeeronni bishaanii Ityoophiyaa, Suudaan fi Masri gara Ameerikaatti imaluun Washington DC keessatti kan mari’atan tahuu beekamee jira.


c: text/html

text:
Mootummaan Itiyoophiyaa duula seera hojii irra oolchuu garee “HIWEHAT” irratti jalqabetti dabalee gochaalee farra-namoomaa gareen sun geggeessaa jiru hawaasa addunyaatti beeksisuu qaba, jedha – Sochiin Humna Dimooiraatawa Amaaraa yokaan EDEHAN.
Dhaabbatni kun, har’a magaalaa Baahir Daar keessatti ibsa gaazzexeessotaaf kenneen, tarkaanfii mootummaan yeroo ammaa humna HIWAAT irratti geggeessaa jiru akka deggru ibsee, bakkawwan yeroo ammaa raayyaan ittisaa dhuunfatee to’ataa jiru deemuun, deggersa hamilee fi galaa kennuu isaallee dubbate – jechuun Aster Misgaanaaw, Baahir Daar irraa gabaastee jirti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sababoota Duubatti Deebi’iinsaa-Kutaa 19
21-Dhiibbaa Naannoo
Shakkii hin qabu naannoon jiraattota irratti dhiibbaa qaba. Saniifi, mu’iminni amanti isaa keessatti akka hin qoramneef Nabiyyiin (SAW) mushrikoota waliin gurmaa’u, isaan waliin taa’u fi isaan waliin jiraachu irraa dhoowwe. Iccitiin dhoowwa kana keessa jiru, naannoo badaa qajeelfamoonni bu’uuraa, akhlaaqni fi amantin itti bade keessatti akkasumas, hawaasni akka horii kaayyoon isaanii ol’aanan fedhii ofii guuttachuu ta’ee keessatti dhiibbaan mu’minarra gahuu danda’a. “Isaan akka horii malee homaayyu miti. Inumaa san caalaa karaa irraa kan jallataniidha.” (Suuratu Al-Furqaan 25:44)
Kanaafi, Muslimaaf biyyoota akkana deemuun isaaf hin hayyamamu wanta dirqama ta’eef malee. Kan akka qorichaa, barnoota, daldalaa. Wantoonni dirqamaa kunniin qajeelfama shari’aa qabu. Qajeelfamoota kanniin asitti kaasuuf qorannoo keenyaa miti. Ani amma asitti dhiibbaa hawaasni badaan kuni nama achi keessa jiraatu irratti fidu dubbadha: namticha Islaama qabate, amanti isaa eegu, amaana Rabbiin irra kaa’e tiiksuu fi namootaaf fakkeenya ta’e tokko nan beeka. Dhimmoota jireenya isaa keessatti ol’aantummaa qaba. Namtichi kuni yeroo gabaabaa keessatti mana isaa meeshaa taphaa fi badii irraa qulqulluu ta’etti jijjiruu danda’eera. Maatii isaa hijaabatti ni ajaje, dhiira alagaatiin walitti makamuu irraa ni dhoowwe. Kitaabbanii fi kaasetti faayda guddaa qaban isaaniif fide.
Akkuma kana hojii isaa keessatti collummaa (ciminna) guddaa agarsiise. Ciminni kuni biyyoota kufrii keessaa biyya takka keessatti gahee hojii isaatiin akka kaadhimamu taasise. (Biyya kufrii tana keessatti akka gahee hojii tokko hojjatuuf ni affeerame). Innis diddaa tokko malee wali galee. Fitnaa fi fasaada (badii) biyya tana keessa jiru osoo hin madaalin achi deemu irratti wali gale. Ergasii innis gara biyya kufrii tanaa ni deeme. Hawaasa kaafiraa kanaan ni gowwoome. Isaanii fi qabeenya isaanii balaqessa’e baduu ni dinqisiifate. Gaheen hojii isaa ni xumuramee. Qalbiin isaa suuraa jallinnaa garagaratiin tan guuttamtu taatee gara maatii isaatti deebi’e. Mana gaarii gara jama’aa jaahilaatti jijjire. Qajeelfama bu’uuraa Islaama qabachuutti ni qoose. Gatii amantii gadi buuse. Manni isaa fakkeenya badiitii fi waxxee fasaadaa ta’e. Shakkii hin qabu, kuni dhiibbaa naannoo irraa kan dhufuu fi dhimmoota haala salphaan gubbaa isaanii qofa ilaaluti.
Ustaaz Fatih Yakun akkana jechuun dubbata: namtichi tokko gara Ameerikaa deeme. Biyya isaa keessatti Muslimaaf fakkeenya gaarii ture. Obboleeyyan isaa jidduutti hidhannaa gaarii itti hidhatan ture. Garuu biyya kaafira tana keessa waggoota muraasaaf turuun isaa gara nama biraatti isa jijjire. Haala duraa irraa ni jijjiramee. Naannoon badaan isarratti dhiibbaa guddaa uumee jira. Deemsa isaatiin dura ifa isarraa ifu akka dhabu taasise.
Namtichi biraas gara naannoma kanaa imale. Waggaa tokko caalaa gadi dhaabbachuu hin dandeenye. San booda ma’asiyaa keessatti lixe. Ergasii oduun isaa ni dhokate, faanni isaa ni bade. Hanga ammaatu xalayaa waggaa jalqabaa irratti naaf erge nan yaadadha. Xalayaan kuni warra da’awaa irratti hojjatan qeequu fi faallessun kan guuttameedha. Ergasii xumurri isaa karaa qajeelaa irra jallachuu ta’e. Gargaarsa Rabbuma irraa barbaadan.” –xumurame
Gaafatan akkana jechuun of gaafachu danda’a: gochi moo’atamuu fi duubatti deebi’u kanatti geessu maalidhaa? Anis akkana jechuun deebisa:
- Ulfaatinna karaa fi ba’aatti xiyyeefachu dhiisu-Asitti nama yommuu hawaasa isaa keessa jiraatu balaa haalaa, ulfaatinna karaatii fi ulfaatinna ba’aatti xiyyeefannoo hin kennineetu jira. (Islaama qabachu keessatti ulfaatinnaa fi rakkoolee nama qunnamanitti hin xiyyeefatu). Yommuu gara hawaasa biraa deemu dhimmichaaf siinqi barbaachisu hin qopheefanne. (Beekumsa gahaa fi iimaana cimaa hin hidhanne.) Kanaafu, qormaata jalqabaa irratti kan kufu ta’e argita. Dhugumatti, karaan Islaama qabachuu qoreen kan guuttameedha. Namni kana baadhachuu hin dandeenye dhumti isaa kasaaraa fi badiidha.
- Shakkii fi jallinni gariin nama keessa jiraachu-Kunoo asitti nama Islaama qabachuun isaa hundee sirrii irratti hin hundoofnetu jira. Tarii shakkiin, jallinni amalaa fi adeemsaa muraasni isa bira jiraachu danda’a. Hundeen amanti cimaa ta’e kan fedhii lubbuu isaatirraa isa deebisuu isa keessa waan hin jirreef yeroma jalqabaa qoramuun ni kufa.
- Islaama hordofuu aadaa godhachuu fi hawaasa akkeessu-Asitti nama Islaama qabachuun isaa aadaa fi hawaasa keessa jiraatu akkeessu kan ta’etu jira. Naannoo kanarraa gara naannoo biraatti darbuu isaatiin kufaati ariifataa kan kufu ta’e argita. Sababni isaas, Islaama qabachuun isaa akkeessaa irratti kan hundaa’edha. Sababni yoo bade bu’aan isaas ni bada.
- Namoonni inni waliin ta’u jijjiramu-Sababni jallinna kanaa naannoo lammataa keessatti warroonni inni waliin taa’u jijjiramu danda’u. Naannoo lammataa kana keessatti warra beekumsaa fi da’awaa, warra alkooli dhuganii fi sirbaniin bakka buusa. Kufaatiin asirraa jalqaba. Wanta dubbatamu keessaa tokko: Hasan Al Banna yommuu obboleewwan isaa keessaa tokko biyyaa addaati fi barnoota itti baratan ykn hojjatan kaa’u, wantoota lama irraa isa akeekachiisa: dubartii jalqabaa fi dhugaati nama macheessu jalqabaa.
- Fitnaa irraa sodaachuu fi of eeggachuu dhiisu. Sababni isaas, jallinna biyya san keessa jiru herreega homaatu herreegu dhiisun kufaati kan labsuudha, yoo Rabbiin fedhe malee.
Ilmaan Muslimoota aasxaa kheeyri fi fooyya’insaa ta’anitti hasaasun mata duree kana xumura. Akkana isaaniin jedha; isin keessaa nama biyya isaa keessatti Islaama qabatutu jira. Yommuu gara biyya kufrii yookin inumaa biyyoota Muslima keessaa biyya biraatti jijjiramu gara nama biraatti kan jijjiramu ta’ee argita. Ijoollee Muslimootaa keessaa nama saalaa faallan walitti makamuu diduu fi irra of qusatutu jira. Maatii isaa of haguugu fi qaanii irratti dirqisiisutu jira. Rabbiif galanni haa galu kuni dhimma gaariidha. Garuu obboleessa kana yommuu biyya isaa keessaa gara biyya biraatti deemu bakka dhiiraa fi dubartiin walitti makaman keessa seenuu irraa of hin qusatu. Tarii akkuma kana maatii isaas qabee waliin seenu danda’a.
Kanaaf fakkeenya siif dhiyeessa: jiraattota Riyaad keessaa hanga nutti mul’atuun dargaggeessa gaarii, taqwaa qabu fi da’awaa gochuuf fedhii guddaa qabuu tokkotu jira. Fakkeenyaaf yommuu gara Jiddaa deemu, safuu fi qajeelfamoota bu’uuraa irraa duwwaa ta’a. Mataa ofiiti chaanalii babbadaa kan ilaaluu ta’e argita. Maatii isaa waliin moggaa galaanaa dhiiraa fi dubartiin walitti makaman irra taa’u irraa of hin qusatu.
Maaliif dargaggeesi kuni yommuu biyya isaa keessa jiru dubartiin walitti makamu dida, ergasii yommuu biyya biraa deemu dubartiin walitti makamutti gammadaa? Yeroo duraanii gadi qabachuun nama shari’aa waan ta’eef aadaa fi akkeessan didee? Dhugumatti, kuni gaafi nama isa deebisuu barbaaduudha?
Gariin isaanii kuni ragaalee ittiin morman qabu. Isaan keessaa, “kuni yeroo gabaabaa murtaa’aa ta’eedha. Dawa’annaa fi boqonnaa nafsee irra hin darbu.” jedhu. Kuni uzrii fokkataadha.
Akkana isaaniin jedha: sila Muslimni wanta Rabbiin dhoowween ni bashannanaa? Filmii sagaagalummaa fi wanta fokkuu agarsiisuu ilaaluun nafsee bashannansiisuun ni ta’aa? Kuni haraama ta’uu erga beektee maaliif isatti qajeeltaa?
Yoo hin beekin suni musiibaadhaa
Yoo beektee musiibaan guddaadhaa
Namoonni Islaama qabatan yommuu biyya isaanii keessaa gara biyya biraatti deeman maaliif yuniformii faasiqtotaa uffatuu? Kuni sababoota ijoo gara duubatti deebi’uutti nama geessan keessaa tokkoodha.
Dirqamni Muslima haqaa irra jiru ulfaatinna karaa beekuu fi dhoksaa ifatti Rabbiin ofirratti eegu (na arga jedhee sodaachu) dha. Fedhii nafsee isaatiif gadi jechuu hin qabu. Gabaabumatti, fedhii dachaa bakka murtaa’aa keessatti gahee murtaa’atti isa geessu qabaachu hin qabu. Yeroo biyya ofii keessa jiraatu nama taqwaa qabu, gaarii, fooyyessaa, yeroo biyya biraa keessa jiraatu immoo faasiqa, nama badii hojjatu, nama fedhii lubbuu fi salphinna hordofuu ta’uu hin qabu.
Yeroo baay’ee xumurri namoota kanniinii xumura gaddisiisaa ta’a. Innis duubatti deebi’uu fi addunyaa Aakhiratti salphachuudha. Sababni isaas, warri fedhii lama qaban yeroo dheeraaf itti hin fufan. Kufaatin isaanii dhimma murteefamaa shakkii hin qabneedha.
Furmaanni haala akkanaa ijjannoo fi jabeenya fedhii barbaada. Keessumaayyu gara alaa deemuf murtoo irra gahuu keessatti hubannoo fi qarummaa barbaaachisa.
Sertifikeetti Muslima amanti isaa irraa akka jallatu taasisu keessa Rabbiin barakaa hin godhin. Qabeenya Aakhiratti nama kasaarsu addunyaa keessatti kan nama fayyadu hin godhin.
Irra deebi’uun akkana jedhe: namoota birootiin yommuu wal-bira qabaman isaan kunniin muraasa. Rabbiif galanni haa galu. Garuu haala isaanii sirriitti barachuutu isaan irra jira.
Guduunfaa
✒Namni yommuu gara biyya alaa keessumaayyu gara biyya kufrii fi badiin itti baay’atu deemu, kasaaraa fi bu’aa wal madaalchisu qaba. Bu’aa addunyaa buufachuuf jedhe amanti isaa kan dhabu yoo ta’e, kuni dhugumatti bu’aa buufachu osoo hin ta’in kasaaraa guddaa kasaarudha. Kanaafu, iddoo amanti ofii itti dhabutti deemu hin qabu.


text:
Baatiin keessa jirru Bitooteessa kan seenaan Dubartootaa itti yaadatamuu ta'uun beekama. Keessuummaan keenya har'a waa'ee ishee dhiyeessinu Fooziyaa Jamaal Abdallaa Jedhamti.
Yunuvarsitii Odaa Bultum irraa qabxii ol’aanaa galmeessuun barnoota Ikonomiksiin eebbifamte. Gosa barnootaa ykn Korsii walii galaan waggaa afur keessatti fudhattee 38 keessaa 31 A+ kanneen hafan 7 immoo A argachuun qabxiin walii galaa ka waggaa afuuriif (GPA) 4.00 argachuun eebbifamtee achuma Yunivarsitii Odaa Bultum keessatti akka barsiiftuuf ramadamte.
Kutaa 11 barataa yeroo turtetti kan heerumte Fooziyaan barattuu Yunivarsitii waggaa lammataa taatee ituu jirtuu ulfooftee mucaa deesse. Sunis barnoota ishee irraa duubatti akka ishee hin deebisiin dubbatti. Milkaa’ina kanaaf deggeersi abba warraa ishee fi kan maatii ishee akka iddoo ol’aanaa qabu ibsite, Fooziyaan.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa


text:
Browsing Tag
Finfinnee
Dorgommiin Qur’aanaa Idil addunyaa yeroo jalqabaatiif jimaata irraa jalqabee Itiyoophiyatti geggeeffamaa jiru, sagantaan!-->…
Baankiin Zamzam Magaalaa Finfinneetti Dameewwan lama kan biroo bane
Baankiiwwaan Islaamaa tajaajila sirna Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e Keennuuf biyyatti keessatti hundeeffamaa jiran jidduu,!-->…
Waldaan Islaamaa Imaamuu Bukhaarii Barattoota 274 kan Tafsiira Qur’aanaa fi…
Waldaan Islaamaa Imaamuu Bukhaarii barattoota Tafsiira (hiikaa) Qur’aanaa barsiisaa ture marsaa lammaffaaf, akkasumas barattoota!-->…
Baankiin ZamZam hojii jalqabe
Baankiin Zamzam Sirni Faayinaansii Dhala irraa walaba ta’e, biyyaattiitti akka hundeeffamu adda durummaan sochii kan jalqabe!-->…
Makiinaawwan qajeelfamoota tatamsaa’a dhibee COVID-19 ittiin to’aachuuf…
Biiroon geejjiba magaalaa Finfinnee Makiinaawwan lakkoofsaan 1002 tahan kan tatamsaa’a weerara dhibee COVID-19 to’aachuuf!-->…
Waldaan Aksiyoona Baankii Hijraa Gamoo Abbaa Darbii 9 bite Eebbisise
Baankiiwwaan dhalarraa bilisaa biyyatti keessatti hundeeffamuun hojiitti seenuuf sochii irra jiran jidduu tokko kan ta’e, Waldaan!-->…
Majlisni Oromiyaa,sagantaa deeggarsaa qopheese irratti Muslimoonni…
Manni marii Dhimmoota Islaamaa naannoo Oromiyaa, manneen marii dhiimmoota Islaamaa naannoolee biroo dursuun hojii jajjabduu!-->…
Sheikh Huseen Alii gara ganda Aakiraatti godaanan
INNAALILLAAHII WA’INNAA ILEEYHII RAAJ’UUN Masjida guddicha Anwaar kan magaalaa Finfinneetti itti aanaa Imaamaa tahuun kan!-->!-->!-->…
Yaa’ii Majliisa Federaalaa irratti qooda fudhachuuf keessummoonni magaalaa…
Yaa’ii walii galaa marsaa lammaffaa mana marii dhiimmoota Islaamummaa Itoophiyaatin waamame irratti qooda fudhachuuf,!-->…
Manni Marii Ulamaa Itoophiyaa, Koree Boordii Hojii Raawwachiistuu Majlisa…
Manni Marii ulamaa Majlisa Federaalaa, Koree boordii hoji raawwachiistuu mana marichaa ugguruu xalayaan kan beeksise tahuu!-->…


text:
Eebila 8/2014(TOI) – Afrikaa Bahaatti nagaafi tasgabbii waaraa fiduuf biyyoonni qaxanaa kanaa qindoominaan hojjechuu akka qaban Raayyaa Ittisa Biyyaatti hogganaan Qajeelchaa fi odeeffannoofi Letenaal Jeneraal Biraanuu Baqqalaa himan.
Fooramiin Intelejensii Raayyaa Ittisaa Afriikaa Bahaa Magaalaa Finfinneetti taa’amaa jira.
Fooramii kanarratti qooda fudhachaa kan jiran Itoophiyaa,Jibuutii,Somaaliyaa,Sudaan Kibbaa,Sudaan, Yugaandaa fi Taanzaaniyaa dha.
Foramii kanaan Rakkoon nageenyaa fi tasgabbii qaxanaa kanaa karaa waaraa furuuf haala qabatamaa jiru qorachuufi kallaatti furmaata kaa’asi jedhameera.
Raayyaa Ittisa Biyyaatti hogganaan qajeelchafi odeeffannoo letenaal jeneraal Biraanuu Baqqalaa akka himanitti qaxanichi Alshabaab,ISIS fi shororkeesstootta sadarkaa idil addunyaatti jiran hedduun qoramaa jira.
Halleella Keeniyaa jiddugala gabaa Weestigeetiifi Somaaliyaatti haleella tapha kubbaa miillaarratti raawwatamees akka fakkenyaatti eeraniiru.
Itoophiyatti gareen shororkeessaa ABUT fi Shanee jireenyaa uummata miidhaa kan jiran ta’uu eeraniiru.
Haleellaa Shorokeessitoonni raawwattaan dursee kan miidhu lammilee nagaa waan ta’eef qindoomninaan tokko taanee irratti haa hojjennu jedhaniiru.
Kaayyoon Foramii kanaas walitti dhufeenya biyyoota qaxanaa kanaa cimsuun nageenya fi tasgabbii waaraa buusuudha jedhameera.


text:
Bakkabu’oonni paartii Kongirasii Federaalawa Oromoo Godina Wallagga Bahaa aanaalee Diggaa fi Nuunnuu Qumbaa keessatti miseensota isaanii waliin mari’achuuf eeyyama gaafatani ka dhorkan tahuu Raadiyoo Sagalee Ameerikaatti himan.
Bulchaan aanaa Diggaa, bulchiinsi Aanaa eeyyema hin dhorkanne, yeroo kamittuu mirga miseensota isaanii waliin mari’achuu qabu erga jedhaniin booda, kan isaan geggeessuuf turan duula nu filadhaa waan taheef dhorkatamanii jedhaniiru. Bulchaan Aanaa Nuunnuu Qumbaa immoo, “miseensota isaanii tu hin argamiin hafe malee nuti galma hin dhowwanne” jedhu.
Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa


text: Godinaalee Oromiyaa hedduu keessatti hoji-dhaabinsi mormii fi bakkawwan haga tokko keessatti immoo, hiriirawwan mormii, guyyaa lammaffaaf itti fufanii jiran. Kan kaleessa hiriirri guddaan keessatti geggeessame – magaalaa Naqamtee keessatti gaaffiilee hiriirtonni dhiheessan qaamni mootummaa dhaggeeffachuu simachuu isaa jiraattonnii fi aangawoonni nuuf ibsanii jiran. Magaalaa Buraayyuu keessatti immoo, humnoonni mootummaa Federaalaa dargaggoota kaleessa mormiitti hirmaatan hedduu akka hidhanii jiran tu dubbatama. Gabaasaa guutuu dhaggeeffadhaa.


text:
LibreOffice 7.3 Help
Too`annaa yookiin qaaqa filatameef ramadamoota mudata hiiki. mudatootni argaman akaakuu too`annaa filatamee irratti hundaa`a.
Mudatni kun kan uumamu too`annaan xiyyeeffannoo yoo argatu.
Mudatni kun kan uumamu too`annaan Xiyyeeffannoo yoo dhabu.
Mudatni kun kan uumamu yeroo itti fayyadamaan furtuu kamiyyuu dhiibu garuu too`annaan immoo xiyyeeffatu.
Mudatni kun kan uumamu yeroo itti fayyadamaan furtuu kamiyyuu gadhiisu garuu too`annaan immoo xiyyeeffatu.
Mudatni kun kan uumamu, yeroo too`annaan xiyyeeffanaa dhabuu fi qabeentootni too`annaa sababa dhabuu xiyyeeffanaan jijjiiramani dha.
Mudatni kun kan uumamu yeroo barruu dirree naqaa keessaatti saagdu yookiin fooyyessitu dha.
Mudatni kun kan uumamu yeroo haalojiin dirree too`annaa jijjiiramu, fakkeenyaaf, filatame hanga hin filatamne.
Mudatni kun kan uumamu yeroo hantuuteen too`anntti saagamu.
Mudatni kun kan uumamu yeroo hamtuuteen harkisamu garuu furtuun dhiibamu.
Mudatni kun kan uumamu yeroo hantuuteen too`annaa irraa siiqu dha.
Mudatni kun kan uumamu yeroo hantuuteen qabduu dhiibamu garuu akeektuun hantuutee immoo too`annaa irra ta`u dha.
Mudatni kun kan uumamu yeroo hantuuteen qabduu gadhiifamu garuu akeektuun hantuutee too`annaa irra ta`u dha.
Mudatni kun kan uumamu yeroo hantuuteen too`annaa gadhiisu dha.
Mudatni kun kan uumamu yeroo kabali maraa harkisamu dha.


text:
Afrikaa waaltaa keessatti miseensoota isaa imala nagaa eegsisuu irra ituu jiranii qabaman Arfan akka gadhiifaman gochuuf hojjachaa kan jiru ta’u Tokkummaan Mootummootaa beeksisee jira. Namoonni arfan kan hidhaman gara jalqaba torban kanaatti ture.
Arfanuu miseensoota waraana Faransaayii yoo ta’an kan hidhamanis Wiixata dabree ture. Dirree xayyaaraa magaalaa galma mootummaa kan taate Baanguu’ii keessatti ennaa Jeneeraala Faransaayii Steefan Marchenior iif eegumsa gochaa turanti qabaman.
Jeneraaltichi ajajaa humnootii naga eegumsaa kan Tokkummaa mootummootaa turan.
Wiixata dabree prezidaantiin Ripaabliika Afrikaa waaltaa Beljiyamii ennaa deebi’anti Jeneraaltichi dirree xayyaaraa sana turan.Isaaniis eega biyyatti gadhiisanii ba’anii booda, eegdonni isaanii arfan hidhamanii sa’atii walakkaa booda xayyaarri prezidaantin biyyatti qubatte jedhamee jira.
Dubbii himaan Tokkummaa Mootummootaa Steefan Jaariik Kibxata dabree Niiw Yoork keessatti oduu gabaastotaaf akka ibsanti, qaamnii imala nageenya eegsisuu mootummaa Ripaablikii Afrikaa waaltaa wajjiin quba kan qabu yoo ta’u warra hidhame 4n gadhiisiuuf hojjataa jiru.
Maaliif akka hidhaman polisiin ibsa kan hin laanne.


text:
Sababootaa fi Furmaata waliin Oduu warra Fooyya’iinsa booda duubatti deebi’anii-Seensa
Kutaa darbe keessatti dursa kitaaba “Min Akhbaaril Muntakisiina (oduu warra fooyya’iinsa booda duubatti deebi’anii)” jedhu jalqabne jirra. Dhugumatti, kitaaba kana keessatti wantoota ajaa’ibaa baay’ee arguuf jirra. Kitaabni kuni seenaa dhiyeessun garmalee nama hawwata. Sammubani.com’s osoo guutuun isaa gara Afaan Oromootti hiikkame ummata bira gahee gammachuu guddaatu itti dhagahama. In sha Allah hanga dhumaatti yoo waliin turre gammachuu kana waliin qoodanna. Haala kitaabaanis maxxanfame ummata bira akka gahuu abdii guddaa qabna. Amma gara hiikkaa kitaabaatti haa dabarru:
Seensa
Erga karaa qajeelaatti (Islaamatti) qajeelte booda namoonni si jallisuuf hawwu
Qajeelchi qananii Rabbiin sirratti oolee akka ta’ee fi warri kufrii, badii fi ma’asiyaa hojjatan akka si hinaafan beeku qabda. Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ni jedha:
“Warra kitaabaa irraa baay’een isaanii haqni erga isaaniif ifa ta’ee booda hinaaffi nafsee isaanii irraa kan ka’e amanuu keessaniin booda kaafiroota godhanii osoo isin deebisanii jaallatu.” Suuratu Al-Baqarah 2:109
Ammas, Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Gareen warra kitaabaa irraa ta’an osoo isin jallisanii jaallatu. Isaan nafsee ofii malee hin jallisan. Garuu isaan hin beekan.” Suuratu Aali-Imraan 3:69 (Asitti warri kitaabaa-Yahuudotaa fi Kiristaanota. Gareen yahudootaa fi kiristaanota irraa ta’an Muslimoota osoo jallisanii garmalee jaallatu. Kanaafi, akkuma yeroo ammaa arginu, warri mishinarii (peenxen) Muslimoota kafarsiisuuf wanti isaan hin goone hin jiru.)
Nama erga Islaamatti qajeelee booda jallate qajeelchun dhimma jabaa ta’eedha
Nama erga qajeelee booda jallatee qajeelchun dhimmoota garmalee cimoo ta’an keessaayyi. Qur’aana keessatti:
“Sila Rabbiin namoota erga amananii, Ergamaan haqa ta’uu ragaa bahanii fi ragaaleen ifaa isaaniitti dhufanii booda kafaran akkamitti qajeelchaa? Rabbiin namoota zaalimota ta’an hin qajeelchu. Isaan suni jazaan isaanii: abaarsi Rabbii, malaaykotaa fi namoota hundaa isaan irratti ta’uudha. Kan keessatti hafan ta’anii adabbiin isaan irraa hin laaffifamu, yeroonis isaaniif hin kennamu. Kana booda warra tawbatanii fi fooyyessan malee. Dhugumatti, Rabbiin Araaramaa, rahmata godhaadha.” Suuratu Aali-Imraan 3:86-89
“Dhugumatti, warri erga amananii booda kafaran, ergasii kufrii dabalatan, tawban isaanii isaan irraa hin qeebalamtu (hin fuudhamtu). Isaan suni isaanumatu jallattoota.” (Suuratu Aali-Imraan 3:90)
Islaamaa irraa duubatti deebi’uun ykn kaafira ta’anii du’uun adabbii cimaatti nama geessa
Dhugumatti, gaabbiin cimaan nama kaafira ykn jallataa ta’ee du’e irratti ta’a.
“Dhugumatti, warroonni kafaranii fi kaafiroota ta’anii du’an, isaan keessaa namni tokko warqii dachii guutuun osoo ittiin of bituu [fedheyyuu] irraa hin fuudhamu. Isaan sun adabbii laallessaatu isaaniif jira. Isaaniif tumsitoonni hin jiran.” Suuratu Aali-Imraan 3:91
Sababoota Jallinnaa
Sababoota jallinnaa keessaa inni guddaan kaafirotaaf ajajamu, karaa isaanii keessa deemuu fi tooftaa isaanii hordofuudha. Rabbiin olta’aan ni jedha:
“Yaa warra amantan! Garee warra kitaabni kennameef irraa ta’aniif yoo ajajamtan, erga amantanii booda kaafirota godhanii isin deebisu.” Suuratu Al-Baqarah 2:100
Garuu eenyutu Qur’aanatti xinxallee ittiin gorfamaa, qajeelfama jireenya isaa godhataa?
Yaa Muslima beeki! Islaama irraa duubatti deebi’uun hojii sheyxaanaatii fi shira isaatii. Rabbiin kanarraa ni akeekachiisa:
“Dhugumatti, warri erga karaan qajeelan ifa isaaniif ta’ee booda duubatti deebi’an, sheyxaanni isaan sossobee abdii isaaniif dheeresse. Suni sababa isaan, warroota wanta Rabbiin buuse jibbaniin “Dhimma muraasa keessatti isiniif ajajamna” jedhaniif. Rabbiin iccitii isaanii ni beeka. Yommuu malaaykonni fuula isaaniitii fi dugda isaanii rukutaa nafsee isaanii fudhatan [haalli] akkam ta’aa? Suni sababa isaan wanta Rabbiin dallansiisu hordofanii fi jaalala Isaa jibbaniif. Kanaafu, Inni hojiiwwan isaanii jalaa balleesse.” Suuratu Muhammad 47:25-28
Beeki! Islaama irraa duubatti deebi’uun abbicha irratti miidhaa guddaa fida. Namni Islaama irraa duubatti deebi’u nafsee ofii malee Rabbiin gonkumaa hin miidhu:
“Namni koomee isaatirra garagalee, inni gonkumaa Rabbiin homaaniyyuu hin miidhu. Rabbiin warra galata galchaniif mindaa ni kennaaf.” Suuratu Aali-Imraan 3:144
Kana jechuun namni Islaama irraa duubatti deebi’ee, inni gonkumaa Rabbiin hin miidhu. Inni nafsema ofii qofa miidhaa guddaa miidha. Namni Islaama irratti gadi dhaabbatee fi Gooftaa isaatiif galata galchee immoo Rabbiin mindaa hundarra gaarii isaaf kenna.[1]
Nama kabaja fi guddinna booda salphinni isa tuqe ta’uu irraa of eeggadhu. Muslim, Ahmadi fi isaaniin ala kan biroo biratti hadiisa Abdullah ibn Sarjas gabaase keessatti akkana jedha: Ergamaan Rabbii (SAW) ulfaatinna imalaa, yeroo deebi’uu gadda cimaa keessa ta’uu fi kabaja booda salphachuu Rabbiitti maganfachaa ture.
Dhugumatti, Rabbiin nama gorfame, sodaatee fi barnoota fudhate hin jallisu.
“Osoo isaan wanta ittiin gorfaman hojjatanii, isaaniif irra gaarii fi [amanti irratti] gadi dhaabbachuufis garmalee cimaa ture. Silaa yeroo san Nu biraa mindaa guddaa isaaniif kenninaa turre. Karaa qajeelaas isaan qajeelchinaa turre.” Suuratu An-Nisaa 4:66-68
Karaan haqaa ifa ta’uu waliin jallinnaaf nafsee ofii kan masakuu fi karaa jallinnaa nafsee ofiitiif kan filatu nama akka ta’e ifa gochuun Rabbiin akkana jedha:
“Yommuu isaan jallatan, Rabbiin qalbii isaanii ni jallise. Rabbiin namoota faasiqota ta’an hin qajeelchu.” (Suuratu As-Saf 61:5)
Qur’aanaa fi hadiisa irraa keeyyattoota hanganaa erga dhiyeesse, nama barreesse fi dubbise akka ittiin fayyadu Rabbiin kadha.
[1] Tafsiir Muyassar-68
Min Akhbaaril Muntakisiina ma’al asbaabi wal ilaaji-fuula 8-10


text:
Duraan dursee bilisummaa saba ballaadhaaf hawwaa,
Dhaamsaan an Obboleetiiwwan fii Obboleewwaniif dabsuu fedhii qabuutu, barreefama kana akkaan barreessu na dirqe. Humna seenaan qabdu irraanfachuun akka beektoota ‘Habeshootaati’ nama godha. Kanarraa kan ka’e nuti ilmaan oromoo, seenaan waan nu barsiisaa turte irraanfachuu hin qabnu. Fakkeenyaaf yooniin takkaa-lama ja’e : wanni sammuu tiyya tanarraa achi hin seqne, seenaa ‘QEESONNI HABASHAA’ oromoof lachaa ture. Tuffiin isaan nuuf qabanirraa kan ka’e wannoota sammuun nama fudhachuu hin dandeenye nuun jechaa turan, ammallee jechuurraa if-duuba hin deebine. Barnoota ammayyaatiif galanni haa gayu, nutilleen humna barattee fii barachaa jirtuus ‘HABASHOOTA’ ol qabna! Oromoon wanni hubachuu qabdu – akkaan ani yaadutti – Habashaan Jaalattuus jibbituus OROMIYAAN biyya of dandeesse tahuuf teessi. If-qoltoonni Engeeneroota ethiopia boruuti if sehu, carraa kanatti fayyadamuudhaan akka dogoggoraa jiran isaniif ibsuun fedhu, isaan akka abdii sabaa kara ifiin fadhanitti jallisuu hin dandeenyees kanuma kessa itti himuun barbaada. An, akka nam-tokkeetti, seenaan ‘beeta kristiyaana amaaraa’ keessatti odeefamtu gurrarra na yaatu. Amata 3000 miti kumaatamanuu maaf hin herregamne!
,, ABC janneeti baranna, kanumaan guddana. Afaanuma keenyaan katabnee dubbifnaa” ja’eeti wallise wallisaan keenya beekkamaan Alii Birraan. Namni afaan mi’awaa kana, qubee akkanatti barreessuuf namatti toltu , qubee adunyaan harki irra-guddaan ittiin fayyadamu, tana dhiisaati fedela saba bicuutti fayyadamaan nuun jechuuf yaalii godhu, ni maaraate moo? manamaan (abjuudhaan) zabana ‘nafxanyootiin’ borcumarra teesse dhaqe? gaafilee tanneen innuumaan yoo kan hirriiba keessa jiru irraa ka’e nuuf deebisuu haa yaalu, silaahilettuu tuffataan akka tuffatamu of hin beeku.
Dhumaratti namootiin oromoon akka gaafa ‘andenet’ lalisaa turee san jirti ja’ee yaadu, abjuu keessa jiru irraa akka ka’u waqayyoo kadhanaaf! Tokummaan ta Oromoon hawwaa jirtu tana yoo taate malee tokkomuu habashaan deemtuun diduu akka qabnuun dhaamsa dabarfachuu barbaada!
Bilisummaan ta saba ballaati!
Dargagoon Abdii saba Keenyaati!
Barnootnni Afaanuma keenyaani!
Abbaa Anaol


text:
Walwaraansaa Raashaa fi Yukireen gidduutti taasifamaa jiruu irratti akka garee qabachuu hin barbaanne Prezidaantiin Afrikaa kibbaa Siiyriil Raamapoozaa irraa deebi’ani ibsuun isaanii gabaasameera.
Raashaa abaarani,i Yukireeniin deggeruu qabuu jedhamee qeeqa irratii dhihachaa tureef kan deebii kennan Raamapoozaan, wal dhaabiinsichaa kan furuu danda’uu wal waraansa fi qoqqobbii diinagdee ittu hin ta’in, waliin maryyachuudha jechuudhaan ijannoo isaanii irratii akka cichan gabaasameera.
Gabaasinii Lindaa Giveetaash Johaansiberg irra qindeesite akka ibsutti Afrikaan kibbaa waltii dhufeenyaa seena qabeessa ta’e karaa Siyaasatiif Dinagdeetiin Raashaa waliin qabduu eegdee turuu barbaaddi.
Waltii dhufenyii fi froomnii Raashaa fi Afrikaa kibbaa bara 1960 yemuu Tokkumaa Soviiyeet irraa kan jalqabuu yemuu ta’u, tokkumaan Sooviiyeet qabsoo farraa Appaartaayid deggeruudhaan warren bilisumaadhaaf lolan gargaaraa turte.
Boodaa irras , paartii biyyatti isa biyya bulchaa jiru dabalatee namoottan siyaasaa Afrikaa kibbaa hidhata Raashaa waliin qaban akka jabeessaa deeman kan ibsee gabasii Liindaa Givetaash dhaabanii Presidaantii Afrikaa kibbaa duraaniin Jaaqoob Zuumaan hundaa’e Prezidaantii Raashaa Viladimiir putiiniif akka sagalee degersaa kennaa ture ibseera.


text:
Warra seera malee biyyaa nama oofu jara Afrikaa ka jireenna wayyaa qabu barbaada yaa’u Iddoolaa Kanaarii Canary Islands qubsiisa.
Warrii lafa eegu ammoo garba Mediteraaniyaan lafa Ispeen keessatti qaqqaba.
Jireennii baqataa fi warra jireenna barbaada garba irra maruu olii gadi. Dhiyoo tanallee baqataa 49 bidiruun diqqaan tokkotti guuranii garbaa irra dadaaquutti jiru warrii lafa eegu dhaqqabee afaan balaatii guure.
Baqataa Afrikaa Awurooppatti jireenna dansaa barbaadu yaahu du’aa fi jireenna jidduu yaa’a.
Idoolaan Canary tun lafa Ispaanishiiti Afrikaa gama Kaabaati karaa Awurooppaatiin taakkanii abdatan.
Warrii horii guurratee biyya alaatit nama oofu kun karaa bubbee fi karfaffuu hamtuu qabu Afrikaa gama Dhihaatiin taakkee Ispeenittiin dabra achii ammoo Mediteraaniyana baqatee Atlaantik irraa yaa’a.
Hujiin Idoolaan Kanaarii tun ganna kana harka 520 dabalte. Jara jireennaan barbaada yaa’an keessaa nama 239ti dhumate.
Karaan kun karaa akka malee hamaa du’aa fi balaa guddaa qabu jetti Maria Greco falmituun mirga jara jireenna waryyaa qabu barbaad bisaan irra yaahuu.
Deemma garba irraa km 1000 durii kiraan doolara 2,377 baasa amma ammo gadi buusaniifii 951.Bidiruun nama itti guuran tun Morookoo fi Moritaaniyaa qofaa mitii Senegaali fi Gaambiyaallee hin kaha.


text:
Baarentuu Gadaatin | Hagayya 5, 2013
Dhalataan Oromoo kamiyyuu, kan biyyoota alaa jiraatus ta’ee kan biyya abbaa isaarratti wayyaaneen gabroonfamee jiraachaa jiru hawwiin inni bilisummaa gonfachuuf qabu olaanaa tahuun kan wal nama gaafachiisuu miti. Bittaa halagaa waggoota dhibbaa oliif irra ture kana jalaa bahee biiftuu bilisummaa arguuf xiqqaa guddaan, dhiiraa dubartiin Oromoo hundi hawwii guddaa qaba. Eenyuyyuu wantii oduu hin gaafatamin dubbatuu fi of gaafatu yooman harka diinaatii bahee bilisummaa koo argadhaadha? Yooman ajjeechaa, hidhaa, dararaa fi saamicha murna abbaa irree wayyaanee jalaa bahee biyya abbaa kootii keessatti nagahaa fi badhaadhinaan jiraadha dha? Kan jedhuu dha. Kun hawwiin Oromoo ajjeechaa fi dararaa wayyaanee baqatee biyyaa bahee fi kan biyya keessatti yeroo ammaa kana dararamaa jiruu hundaa ti.
Sabni Oromoo; Oromiyaa kallattii kamittuu argamu, hawaasni Oromoo mootummoota Habashaa kaleessaatii fi mootummaa abbaa irree wayyaanee har’aatiin biyya abbaa isaatii baqatee biyya ambaatti argamu; wayyaanee diina qayee isaa dhuftee nageenya isaa goolaa jirtu, diina qayee isaa dhuftee qabeenya isaa saamtee isa hiyyoomsaa jirtu, diina biyya abbaa isaarratti humnaan isa gabroonfattee ajjeechaa irratti raawwachaa jirtu, diina ilmaan isaa baruumsarraa ariitee doofuumaaf isa saaxilaa jirtu, diina lafa isaa gabbataa saamtee gurgurachaa jirtu akka jibbuu fi ijaan arguu hin barbaanne beekamaa dha.
Har’a Oromoon kamuu yoo gaafatame guyyaa tokkoofilleen tahu uummanni Ormoo bulchiinsa abbaa irree TPLF jala buluun salphinaa fi qaaneessaa akka tahe dubbata. Saamichaa fi dhiittaa wayyaanee jala sabni ammana gahu biyya isaa keessatti dararamaa jiraachuun qaanii fi salphina dorgomaa hin qabne tahuu dubbata. Ajjeechaa, hidhaa, dararaa fi saamicha wayyaaneen Oromoorratti
gaggeesituutti nuffuu aarii fi xiiqiin dubbata. Gaafiin jiru garuu diina keenya wayyaanees tahee kan sanaan duraa; mootummoota Habashaa kan jibbinuu “Qalbii fi haasawa afaanii qofaan moo qaamaa qalbiidhan, gochaan jibbina? ” kan jedhuu dha.
Baayyeen keenya waayeen mootummoota Habashaa kaleessa; warreen saba keenya dararaa turaniis ta’e waayeen wayyaanee har’aa yoo ka’u miidhaa kallattiidhaan akka nama dhuunfaatti murnoota kanaan nurra gahee fi akka Oromootti waloodhan nurra gahe yaadachuudhaan qalbiin diinoota keenya kana jibbina. Afaaniinis mana, mana keenya teenyee ni abaarra, ni arrabsina, osoo haruma gateettii keenyarraa bu’anii ni hawwina. Gaafiin jiru garuu qalbiin wayyaanee jibbinee afaanin mana, mana keenya teenyee abaaruu fi arrabsuu cinaatti gochaan hoo sochii murna nama nyaataa abbaa irree kana diigu keessatti ni hirmaannaa? Amma diina saamichaaf nurratti gurmaawee olaantummaa isaa eeguuf nujjeesaa fi dararaa jiru kanaa; nut Oromoon wal gurmeessinee roorroo jalaa bahuuf qaamaa qalbiin, gochaan TPLF irratti tarkaanfii fudhachuuf socha’aat jirraa? Kan jedhuu dha.
Gaafii kana yoo irra deddeebinee of gaafanne safartuu kamiinuu wal madaaluu hin dandeenyu. Diinni caalaatti nu ukkaamsee nu saamaa jiraachuuf gurmuudhaan halakanii guyyaa hojjeta. Diinni qaamaa qalbiin halakanii guyyaa wal ijaaree biyya abbaa keenyaa saamaa jira, sabboontota Oromoo hidhaa fi ajjeesaa, baruumsa dhabalee godhaa jira. Nuti garuu baayyeen keenya gabrummaa jalaa baanee bilisummaa arguu hawwina malee gochaan waan nurraa egamu gumaachurratti dubatti hafnee jirra. Kanneen hafnes baayyeen keenya wayyaanees haa t’au diinoota keenya qalbii fi afaanin jibbina, ni arrabsina, ni abaarra faa ta’a. jibba keenya garuu gadi baafnee qabatamaan,gochaan agarsiisuu keessatti dirqamni kan qabsaawoota muraasaatii fi kan sabboontoota Oromoo bilisummaa Oromoof cichoominaan qabsaawaa jiraniit goonee ilaalla. Kun ilaalcha dogoongooraa, ilaalcha diinoota keenya humrii nurratti dheereessee gabrummaa nurra tursiisee dha. Osoo saba gama hundaanuu guutuu taanee jirruu balaa ilaalcha dogooggooraa kanaan diinni keenya wayyaaneen nu saamaa, ajjeesaa fi biyyaa nu baasaa akka waggaa 22f nurra turtu ta’eera. Fuunduraafis hanga ilaalcha kana jijjirrannee hundii keenyaa qaamaa qalbiin, Goshaan Tokkummaadhan mirga keenyaaf qabatamaan hin sochooneetti, tarkaanfii keessa deebii hin qabne irratti hin fudhatinitti dhiittaan wayyaaneedhaan Oromoorratti gaggeefamu jabaatee itti fufuun hin oolu.
Rakkina har’a keessa jirru kana furuuf fi bilisa bahuuf dhalataan Oromoo dararaa wayyaanee fi mootummoota Habashaa baqatee biyyaa bahee fi bahaa jiru rakkina biyya keessattii fi kaampii baqattootaa Keeniyaa, Suudaan, Jibuuti, Soomaalee, Misraa, Yemanii fi kanneen biroo keessatti isa muudachaa ture garagalee yaadachuu qaba. Biyya amma dahannaa itti aragte taa’ees tahee karaa biraatiin; hawaasa isaa biyyatti yeroo ammaa kana wayyaaneen dararamaa jiruuf mirmachuu qaba. Gongumaa lammii isaa daqiiqaafilleen tahu dagachuu hin qabu. Miidhaa isaa fi saba isaarra gaheef wayyeenee qalbii fi afaaniin jibbuu qofa akka falaatti ilaalee callisuu hin qabu. Sabni Oroomoo guddichi biyya abbaa isaarratti murna wayyaanee bicuudhaan gabroonfamee jiruus gama isaatiin wayyaanee garaatti jibbuu fi gumgumuu qofaan akka ofirraa buqqisee darbuu hin dandanyee hubatee gochaan, tarkaanfii qabatamaan jibbaa fi diddaa wayyaaneef qabu agrsiisuu qaba.
FDG kana ammoo caalaatti biyya keessatti sochoosuuf Oromoon baqannaan haat’uu sababa biraatiin biyyoota gara garaa keessa jiru deeggarsa irraa eeggamu hunda gumaachuun fardii ta’a. hammeenyaa fi gara jabina, dhiittaa mirga namoomaa fi saamicha wayyaaneen Oromoo fi saboota cunqurfamoo biroorratti gaggeechitu tokkummaan ifatti bahee balaaleeffachuu fi Adduunyaaf saaxiluu qaba. jibba wayyaaneef qabu mana taa’ee abaaruu fi arrabsuu qofaan osoo hin taane gadii bahee hiriirra adda addaa sabboontootaan qophaawurratti hirmaachuu agrsiisuun barbaachiisaa fi fardii dha. Humna, mahaalaqaa fi beekumsa qabun qabsawwota bilisummaa deeggaruu fi jajjeebeesuu aadaa taasifachuu qaba. Tokkummaadhan Hundii keenyaa bakka jirruu wayyaaneerratti qabsoofnaan, qaamaa qalbiin gochaan deeggarree tarkaanfii laaleessaa fudhannaan wanti guyyaa gabaabaa keessatti gateetti keenyarraa diina buufnee biiftuu bilisummaa hin qaammanneef hin jiru.
I.U.Of!
B.Gadaa gessogeda@gmail.com


text:
Caffeen Oromiyaa Yaa’ii ariifachiisaa hardha geggeesseen Obbo Shimallis Abdiisaa Itti aanaa Prezdaantii mootummaa naannoo Oromiyaa godhuun muude.
Prezdaantiin mootummaa naannoo Oromiyaa duraanii Obbo Lammaa Magarsa Ministeera Raayyaa Ittis Biyya tahuun kan muudame yoo tahu, bakka isaa immoo Obbo Shimallis Abdiisaa Itti aanaa Prezdantii mootummaa naannoo Oromiyaa tahuun muudamee jira.
Obbo Shimallis Abdiisaa miseensa mana maree federaalaa yoo tahu, sadarkaa Itti aanaa prezdaantiin Naannoo Oromiyaa kan hoogganu ta’a.


text:
Fakkeenya Nama Rabbiin ala wanta biraa waaqeffatuu-kutaa 3
3-Gabricha nama baay’een horatamuun wal fakkeessu
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa mushrika gabricha namoota baay’een horatamuutiin wal fakkeesse. Nama Rabbiin qofa gabbaru immoo gabricha namticha tokko qofaan horatamuun wal fakkeesse. Ergasi isaan lamaan akka wal hin qixxoofne ni ibse.
“Rabbiin gabricha shariikonni irratti wal mormanii fi gabricha namticha tokkoof qofa ta’e fakkeenya dhiyeessa. Isaan lamaan wal-qixaa? Faaruun hundi kan Rabbiiti. Garuu baay’een isaanii hin beekan.” Suuratu Az-Zumar 39:29
Asitti shariikonni namoota wanta tokko waliin horataniidha.
Fakkeenyi kuni haala nama Rabbitti waa qindeessu (Isa waliin wantoota baay’ee gabbaruu) fi sheyxaanotaaf ajajamu, isaan wal jidduutti wal dhabanii, amalli isaanii badaa fi haala nama mu’minaa Rabbiin malee homaa hin gabbarree ibsa. Mushrikni akka gabricha namoota baay’ee wal mormanii fi amala badaa qabaniif ta’eeti. Isaan keessaa namni hundu faayda isaatiif gabrichi kuni akka isa tajaajilu barbaada. Muwwahid (Namni Rabbii tokkicha qofa gabbaru) immoo akka gabricha nama tokko qofaaf buleeti. Inni tasgabbaa’aa, namoonni isarratti wal dhabuu irraa ni boqota. Sababni isaas, namni namoota baay’ee wal mormanii fi amalli isaanii badaa ta’eef gabricha ta’e, hundi isaanitu haqa waan isarraa qabaniif caafi isaa qabanii ofitti harkisu. Muhawwid immoo Gabbaramaa tokko qofaaf gabricha ta’a. Kuni fi namni wantoota gabbaraman baay’eef gabricha ta’e wal hin qixxaa’an.
Ibn Al-Qayyim aayah armaan oli ilaalchisee ni jedha: Kuni fakkeenya Rabbiin subhaanahu mushrikaa fi muwwahidaaf dhiyeessedha. Mushrikni akka gabricha gareen baay’een wal morman, wal dhabanii fi walitti nyakkisan isa hortaniiti. Namni nyakkisu amalli isaa dhiphaadha. Mushrikni wantoota gabbaraman adda addaa waan gabbaruuf gabricha garee baay’eef gabra ta’een wal fakkeesse. Namoonni kunniin akka gabrichi kuni isaan tajaajiluuf wal dorgomu. Innis isaan hunda gammachiisu hin danda’u.
Muwwahid immoo Rabbii tokkicha qofa waan gabbaruuf fakkeenyi isaa akka gabricha namticha tokko qofaaf ta’eeti. Isaaf harka kenne, wanta inni barbaaduu fi karaa jaalala isaatti geessu beekee jira. Namoonni isarratti wal mormuu fi nyakkisu irraa hara galfata. Wal mormii tokko malee bulchaa isaa qofaaf ta’ee jira. Kana waliinu bulchaan isaa rahmata isaaf godha, isaaf mararfata, tola itti oola, faayda isaa eegaf. Gabroonni lamaan kunniin wal qixaa? Kuni fakkeenya daangaa ol’aanaa irra gaheedha. Dhugumatti, wanti nama namoota wal mormaniif gabricha ta’eef hin mallee caalaa nama bulchaa tokko qofaaf gabricha ta’e ni mala. Namni bulchaa tokko qofaaf gabricha ta’e gargaarsa, tola, kunuunsa, haala fi dhimmoota isaa fooyyessu ni argata.[1]
(Akkuma kana namni Rabbii olta’aa qofaaf gabricha ta’e gargaarsa, tolaa fi xiyyeeffannoo Isaa argata. Rabbiin isa gargaara, haala isaa ni fooyyessaaf. Namni Rabbii olta’aa dhiisee wantoota baay’ee gabbare immoo gargaarsa, tola fi xiyyeeffannoo Rabbii dhaba.)
[1] Ash-Shirku fiil qadiimi wal hadiisi-fuula 1373-1374, Abu Bakr Muhammad Zakariya


text:
LibreOffice 7.3 Help
Yommuu wardii keessatti man'ee ykn hangiin man'ee filatame, ergaa agarsiisuu barbaadduu galchi.
Yommuu wardii keessatti man'ee ykn hangiin man'ee filatame,sanduuqniQabeentootaergaa galchitee agarsiisa.
Yoo qaaqa sanduuqaQabeentoota keessa barruu galchite,itti ansuun erga filaattee booda sanduuqa mirkaneesaa haqun,barruun ni gatama.
Yommuu wardii keessatti man'ee ykn hangiin man'ee filatame, mataduree agarsiisuu barbaadduu galchi.
Yommuu wardii keessatti man'ee ykn hangiin man'ee filatame, ergaa agarsiisuu barbaadduu galchi.


text:
UNHCR, Jaarmayaan baqattootaa kan tokkummaa mootummootaa mooraa baqataa baqattoonni Eertraa keessa jiran kan naannoo Tigraay Maay Aayinii fi Adi Haruushiin seenuuf karaa argachuu beeksisee jira. Erga Adoolessa 13 qabee walitti bu’iinsi lolaa naannoo sana jiru hojjettoonni UNHCR gamas akka hin seenne ittisee ture.
Baqattoota 23,000 kanneen mooraa lamaan keessa jiraniif gargaarsi hatattamaa barbaachisu Hagayya 5 qabee raabsamuu jalqabee jira. Haa ta’u malee haala naga egumsa wal xaxaa ta’een gamas seenuuf haalli jiru murtaa’aa dha. Baqattonni immoo haala akkaan hamtuu keessa jiru.
Tajaajilli bu’uuraa kan akka kunuunsa eegumsa fayyaa, bishaan dhugaatiiqulqulluu amma iyyuu hin jiru. UNHCR baqattoonni Maay Aayinii fi Adi Haruus keessaa gara keellaa haaraa Alemwachi kan magaalaa Dabaat km 135 achi fagaatee jirutti akka darban gaafatee jira.
UNHCR fi dhaabbati baqattootaa fi baqaa deebi’anii kan Itiyoopiyaa Alemawaach keessaa hojii jiru xumuraa jiranitti, qubsummni hawaasaa Dabaat keessaa yeroo hatattamaaf qophaa’ee jira. Hawaasi naannoos baqattoota 126 gargaarsa dhiyeessuun gargaaraa jiran. Tobrbanneen darban keessa gargaarsa namoomaa Tigraayiif akka darbu haalli isaa fooyya’uun kan ibsame yoo ta’u, hojjettoonni UNHCR fi konkolaattonni gargaarsa fe’atan 12 Maqalee seenanii jiru.
Erga Hagayya 4 qabee UNHCR fi dhaabbati baqattootaa fi baqaa deebi’anii kan Itiyoopiyaa akkasumas jarmoliin gargaarsaa kan mootummaa hin ta’in, baqattoot Eertraa kanneen mooraa baqataa Shimelbaa fi HItsaats kan naannoo Tirgaay kaabaa jalqaba waggaa kanaa manca’an irraa gama Finfinneetti baqataniif waraqaa eenyummaa kan yeroofii kennuu jalqabanii jiran. Galmeen waggoota sadiif kenname kun baqattoonni kun tajaajila gargaarsaa fi eegumsi akka godhamuuf gargaara.
UNHCR itti dabaluu dhaan, qe’ee irraa buqqa’uun haaraan sababaa waraansaan naannoo Amaaraa fi Affaar keessaa isa yaaddisuu ibsee jira. Akka angawoonni naannoo fi waajjiiri qindeessa dhimmootii gargaarsa namoomaa tokkummaa mootummootaa tilmaamaitti uummanni 100,000 naannoo Amaaraa akkasumas kanneen 70,000 ta’an immoo Affaar irraa qe’ee irraa buqqa’aniiru.
UNHCR baqattoonni itti dabalaa Itiyoopiyaa irraa gara Sudaanitti bqataa jiraachuu ibsee jira. Baqattoonni 275 ol baatii darbe gamas kan seenan yoo ta’u, namoonni 900 Qimaant irraa karaa Agallabat ba’uun gara Sudaanitti baqachuun beekamee jira. UNHCR baqattoota Eertraa 96,000 fi kanneen biyya ofii keessatti Tigraay keessaa qe’ee irraa buqqa’an akkasumas baqattoota Itiyooppiyaa Sudaan keessa jiran kanneen 120,00 ta’an gargaaruuf doolaara miliyoona $164.5 gaafatee jira.


text:
Manni murtti Oliyyannoo kun Arba’aa hardhaa prezdaantii duraanii Dr Muhammad Mursii dabalatee namoota 1,538 galmee shororkeessummaa irraa kan haqe tahuun beekameera. Himatamtoonni kunniin kanaan dura maqaan isaanii galmee shororkeessummaa keessaa akka haqamuuf, oliyyannoo dhiheefatanii kan turan tahuu gabaasni Anaadooluu Niiwus irraa arganne ni mul’isa.
Namoota maqaan isaanii galmee kana keessaa haqame jidduu taphataa kubbaa miilaa beekamaan Muhammad Abu Xariiqa keessatti argama. Abdulfattaah Al Siisii bara 2013 prezdaant Mursii kan Kara dimokraatawaa taheen filatame fonqolchuun taayitaa eega qabatee booda, namoota kumaatamaan lakkaahaman shorokeessummaan yakkuun mana hidhaatti kan darbate tahuun ni beekama.


text:
Jiraattonni Aanaa Oddoo Shaakkisoo humnootni mootummaa nagaa kabachiisan tarkaanfii humnaa ol nurratti fudhatan jechuun komatan.
Jiraattonni Aanichaa VOA’f yoo dubbatan miseensota Raayya Ittisa biyyaa dabalatee warri nagaa kabachiisuuf garasitti bobba’e qabeenya balleessuu fi manneetii jireenyaa namootaarraan balaa geessisuu dubbatan.
Torbee darbee kanaa kaasuun Aanaa Oddoo Shaakkisoo gandootii sadii keessatti humnootni nageenya kabachiisuuf bobba’an tarkaanfii humnaa ol fudhataa jiru jedhu jiraattonni Aanaa Oddoo Shaakkisoo.
Kanaanis qabeenyi akka bade, manneetii jireenyaarrallee balaan dhaqqabuu jiraattonni nuuf himanii jiran.
Jiraataan kun yoo dubbatan yakka kana, warri naannoodhaa nagaa kabachiisu, miseensa raayya ittisa biyyaa waliin keessatti hirmaateera jedhu.
Ammaaf miseensonni Raayya Ittisa biyyaa gandoota kana keessaa bahanus nageenyi gandootii rakkinni kun keessatti mullatee ammas fooyya’uu dhaba sodaa jedhu qabnaa jedhu.
Jiraattonni gandoota Sawwaanaa, Danbii Uddoo fi Hangad dabalanii keessumaa warri seera kabachiisuuf tarkaanfii fudhate kun namoota bakka kaanii dhufee gandoota kana keessa jiraataa turerratti filee miidhaa geessiseeraa jechuun komatu.
Himannaa isaanii kana mirkaneffachuuf jiraataadhuma Aanichaa tokko gaaffee tarkaanfiin gandoota kana keessatti fudhatamuu himanii garuu jiraattota adda kan fooye mitii jechuun deebii kennan. Haalli nageenyaas nami qe’ee akka baqatu taasiseeras jedhu.
Obbo Alamuu Jaarraa Bulchaa Aanaa Oddoo Shaakkisooti gandoota akka sawwaanaa keessatti manni gubachuu, quba hin qamnu jedhu.
Jiraattonni nuti dubbisne nageenyi gandoota kanneenii bakkatti hin deebinee jedhanus bulchaan Aanaa oddoo Shaakkisoo obbo Alamuun garuu, sichi waanti ummata sodaachisu hin jiruu jechuun deebii kennanii jiran


text:
Hegeree Oromiyaatin Sabbonaan Oromo Obbo Mohammed Abu Baker Mohammed Hunbannaa Guraandhala 3/2015tti Kiniyaa Magaalaa Naayrobitti Du,aan Addunyaa Kanarraa Boqatee jira. Obbo Mohammed Abu Baker (Maammadeem) …Read More »
JAALA KEENYA DHABNUS DALGAN ISAA UTUBAA SEENA TA’EE NUU WALIN JIRAATA. IBSA GADDAA JAARMIYAA HAWAASA OROMOO ARIIZONA IRRA KENNAME
Obbo Mohammed Adam Muummad, bara 1959 baha Oromiyaa Nannawa gaara mul’ataa Ona Baddannoo Laga Raammis Araddaa Ija Bunaa bakka ja’amtutti dhalate. Akkuma Oromoota biroo, roorro …Read More »


text:
Tajaajila Daldalaa
Gabaa addunyaa keessatti baankiin Intarnaashinaalii Oromiyaa maamiltoota isaatiif tajaajila meeshaalee biyya alaatii galchuu fi erguu ni kenna. Baankiin Intarnaashinaalii Oromiyaa gurgurtootaa fi bittoota gidduutti haalli bittaaf gurgurtaa akka sirratuuf walitti dhufeenyi akka mijatu gochuuf tajaajila gorsa ogummaa fi tajaajila maamilaa si’ataa ta’e ni kenna.
Fichisiisaa
Maamiltoonni keenya karaa baankii keenyaa yeroo gara biyyaa galchan xalayaa liqaa(A.C), faayila maallaqa calallaa(CAD),kaffaltii dursaa maallaqa callaadhaan, galmee kaffaltii maallaqaa fayyadamuun ni raawwatama.
Fichisiistotaaf Xalayaa liqaa argachuuf ragaalee barbaachisan
Akkaataa CAD tti ragaalee fichisiisaaf barbaachisan
Biyya alaatti erguu
Maamiltoonni keenya karaa baankii keenyaa gara biyya alaa yeroo ergan xalayaan liqaan(L.C) ragaalee maallaqa callaa(CAD), kaffaltii dursaa maallaqa callaan mala galmee kaffaltii maallaqaa fayyadamuun ni raawwata.