text:
LibreOffice 7.4 Help
LibreOffice keessatti, dhangiilee XML isaatin alatti, dhangiilee XML alagaa hedduu banuu fi ol kaa'uu dandeessa.
Bani keessatti mandheewwan jiraachuu danda'u. Fakkeenyaaf, yoo gabatee kuusdeetaa dhangii barruuttin qabaatte kan immoo akka gabatee kuusdeetaatti banuu barbaaddu, erga faayilicha filatteen booda gosa faayilii "Barruu CVS" adda baasuun sirraa eegama.Yeroo gosa faayilii ofiikeetin filattu qaaqa
In Load/Save - VBA Properties you can specify the settings for the VBA macro codes in MS Office documents. VBA macros are unable to run in LibreOffice; they must first be converted and adapted. Often you only want to use LibreOffice to change the visible content of a Word, Excel or PowerPoint file and then save the file again in Microsoft Office format without changing the macros they contain. You can set the behavior of LibreOffice as desired: Either the VBA macros are saved in commented form as a subroutine of LibreOffice and when the document is saved in MS Office format are written back correctly again, or you can select the Microsoft Office macros to be removed when loading. The last option is an effective protection against viruses within the Microsoft Office documents.-
Yoo ijaaramuu baatan illee, calaltuuwwan tokko tokkoo qaaqota Bani and Olkaa'i keessatti filatamuu danda'u. Yoo calaltuu akkasii filatte, ergaan ni mul'ata jechuun amma calaltuu ijaaruu dandeessa yoo barbaadde.
Calaltuun Barruu Lakkaddaaye galmeewwan barruu bocquu lakkadda'uu biroo wajjin banuu fi olkaa'uuf si gargaara. Calaltuun qaaqa kan qindaa'ina arfii, bocqoota durtii, afaan fi citaa keewwataa filachuuf si dandeessisu bana.
LibreOffice Writerii wajjin, hubachiisa miiljalee fi ibsa dabalataa galmee HTML kee keessa saaguu dandeessa. Akka iyyosarmeetti alergamu. Hubachiisa miiljalee fi ibsa dabalataa akka geessituutti alergamu.
Arfii hin beekamne galmee HTML keessatti dabaluuf yaadannoowwan ni fayyada. Yadannoon hundi "HTML:..."n ka'uu fi ">"n xumuru akka lakkadda HTMLtti wal'aanama, garuu saxaxeessuu malee alergama. Iyyaatoowwan baay'een naannoo barruu "HTML:..." booda itti dabalamuu danda'u, arfoonni Maldan gara qindaa'ina arfii ANSI tti jijjiiramu. Yaadannoowwan yeroo alaaguu kalaqame(Fakkeenyaf, iyyosarmeef kan amaloota faayilii ykn iyyatoota hinbeekamne keessatti kutaa hin qabne).
Alaaguu HTML kan LibreOffice Writerii faayiloota lakkada arfii UTF-8 ykn UCS2 qaban dubisuuf dandeessisa. Arfoonni hundi kan qindaa'ina arfii ANSI keessatti argaman ykn kan sirna qindaa'ina arfii keessatti argaman mul'achuu danda'u.
When exporting to HTML, the character set selected in - Load/Save - HTML Compatibility is used. Characters not present there are written in a substitute form, which is displayed correctly in modern web browsers. When exporting such characters, you will receive an appropriate warning.
If, in - Load/Save - HTML Compatibility, you select Mozilla Firefox or LibreOffice Writer as the export option, upon export all important font attributes are exported as direct attributes (for example, text color, font size, bold, italic, and so on) in CSS1 styles. (CSS stands for Cascading Style Sheets.) Importing is also carried out according to this standard.
The "font" property corresponds to Mozilla Firefox; that is, before the font size you can specify optional values for "font-style" (italic, none), "font-variant" (normal, small-caps) and "font-weight" (normal, bold).
Fakkeenyaaf, "Font: bold italic small-caps 12pt/200% Arial, Helvetica" yabbuu, itaalikii, qubeewwan xiqqaa, Iddoo-dachaa maatii bocquu Ariyaali fi Helvaatikaa wajjin, yoo Ariyaaliin hin jiraanne.
"Bocquu: 10pt" bocquu 10pt tti jijjira, yabbuun, itaalikiin, qubeewwan xiqqaa dhaamsi.
If LibreOffice Writer are set as the export option, the sizes of the control field and their internal margins are exported as styles (print formats). CSS1 size properties are based on "width" and "height" values. The "Margin" property is used to set equal margins on all sides of the page. To allow different margins, the "Margin-Left", "Margin-Right", "Margin-Top" and "Margin-Bottom" properties are used.
The distances of graphics and Plug-Ins to the content can be set individually for export to LibreOffice Writer. If the top/bottom or right/left margin is set differently, the distances are exported in a "STYLE" option for the corresponding tag as CSS1 size properties "Margin-Top", "Margin-Bottom", "Margin-Left" and "Margin-Right".
Frames are supported with the use of CSS1 extensions for absolute positioned objects. This applies only to the export options Mozilla Firefox and LibreOffice Writer. Frames can be aligned as graphics,and Floating Frames, but character-linked frames are not possible.
Frames are exported as "" or " The measurement unit set in LibreOffice is used for HTML export of CSS1 properties. The unit can be set separately for text and HTML documents under - LibreOffice Writer - General or - LibreOffice Writer/Web - View. The number of exported decimal places depends on the unit. The LibreOffice Web page filter supports certain capabilities of CSS2. However, to use it, print layout export must be activated in - Load/Save - HTML Compatibility. Then, in HTML documents, besides the HTML Page Style, you can also use the styles "First page", "Left page" and "Right page". These styles should enable you to set different page sizes and margins for the first page and for right and left pages when printing. If, in - Load/Save - HTML Compatibility, the export option "LibreOffice Writer" is selected, the indents of numberings are exported as "margin-left" CSS1 property in the STYLE attribute of the Galumsi keewwataa bitaan lakkaawwii keessattii akka amala CSS1 "madana-bitaa" tti agarsiisama. Galumsootni sarara - duraa lakkaawwii keessatti tuffatama akkasumas hin aloolamu. Alaagi fi alergii LibreOffice kutaalee haqaman fakkeenyaaf, kan akka tarjaa wabii ta`ame, wabii ta`a. Foormulaan hundi yeroo hojii alergii ilaaluu fi wabiin akeektuu (#REF!) wabiidhaaf ofkeessatti qabatu haqamuu danda`a. #REF! walqixxummaan wabiidhaaf yeroo alaagi uumama. Akka Galmeewwan HTML waliin, gingilchaa wajjin ykn maalimaa (LibreOffice Impress) malee maqaa keessatti faayilii saxaatooLibreOffice filuu ni dandeessa. Yoo maalimaa (LibreOffice Impress) malee ta`e, faayiliin akka galmee fakkasaa LibreOfficetti banama. Ta`uu baanaan, faayiliin sagantaa fooyya'aa moofaan Toleessaa LibreOffice keessatti banama. Yommuu faayilii EPS alaagdu, durargiin saxaatoo galmee keessatti mul'ata. Yoo durargiin hin argamne, iddooqni walitti dhufoo hammamtaa saxaatoo galmee keessatti mul'ata. Uniiksii fi foddaalee maayikroosooftii jalatti maxxansaa BarruuDuubbeen fayyadamuun faayilii alaagame maxxansuu dandeessa. Fuulli hedduu-TIFFs eyyamama yoo saxaatoleen dhangii TIFF keeessatti alaagame ykn alergame. Saxaatoleen akka tuuta fakkiiwwan tokko tokkoo faayilii baaqqee keessaa, fakkeenyaaf, fuulota tokko tokkoo faaksii akka turetti deebi'a. Dirqaalee Fakkasa LibreOffice fi Impreessi LibreOffice Faayilii - Alergii keessa gahuu danda'a. Galmee ykn saxatoo dhangii BarruuDeebee keessatti alerguuf: Yoo hanga ammaatti hojjaatamuu baate, Ooftuu maxxansaa BarruuDeebee ijaari, kan akka ooftuu BarreessaaLeezarii Apple. Galmee ajaja baafata File - Print wajjin maxxansi. Maxxansaa BarruuDirbaasii qaaqa keessaa filadhu itti aansuun sanduuqa filannoo Faayilii irratti maxxansi mallatteessi. BarruuDirbaasiin ni uumama.
Lakkaawwii Alaaguu fi Alerguu
and
tags. The property indicates the difference relative to the indent of the next higher level.
Faayiloota Wardii Alaaguu fi Alerguu
Faayiloota Saxaatoo Alaaguu fi Alerguu
BarruuDeebee
The measurement unit set in LibreOffice is used for HTML export of CSS1 properties. The unit can be set separately for text and HTML documents under - LibreOffice Writer - General or - LibreOffice Writer/Web - View. The number of exported decimal places depends on the unit.
The LibreOffice Web page filter supports certain capabilities of CSS2. However, to use it, print layout export must be activated in - Load/Save - HTML Compatibility. Then, in HTML documents, besides the HTML Page Style, you can also use the styles "First page", "Left page" and "Right page". These styles should enable you to set different page sizes and margins for the first page and for right and left pages when printing.
If, in - Load/Save - HTML Compatibility, the export option "LibreOffice Writer" is selected, the indents of numberings are exported as "margin-left" CSS1 property in the STYLE attribute of the
Galumsi keewwataa bitaan lakkaawwii keessattii akka amala CSS1 "madana-bitaa" tti agarsiisama. Galumsootni sarara - duraa lakkaawwii keessatti tuffatama akkasumas hin aloolamu.
Alaagi fi alergii LibreOffice kutaalee haqaman fakkeenyaaf, kan akka tarjaa wabii ta`ame, wabii ta`a. Foormulaan hundi yeroo hojii alergii ilaaluu fi wabiin akeektuu (#REF!) wabiidhaaf ofkeessatti qabatu haqamuu danda`a. #REF! walqixxummaan wabiidhaaf yeroo alaagi uumama.
Akka Galmeewwan HTML waliin, gingilchaa wajjin ykn maalimaa (LibreOffice Impress) malee maqaa keessatti faayilii saxaatooLibreOffice filuu ni dandeessa. Yoo maalimaa (LibreOffice Impress) malee ta`e, faayiliin akka galmee fakkasaa LibreOfficetti banama. Ta`uu baanaan, faayiliin sagantaa fooyya'aa moofaan Toleessaa LibreOffice keessatti banama.
Yommuu faayilii EPS alaagdu, durargiin saxaatoo galmee keessatti mul'ata. Yoo durargiin hin argamne, iddooqni walitti dhufoo hammamtaa saxaatoo galmee keessatti mul'ata. Uniiksii fi foddaalee maayikroosooftii jalatti maxxansaa BarruuDuubbeen fayyadamuun faayilii alaagame maxxansuu dandeessa.yommuu saxaatolee EPS alerguu, duraargiin kalaqamee dhangii TIFF ykn EPSI qaba. yoo saxaatoon EPS saxaatolee biroo wajjin dhangii EPS keeessatti alergame achiin faayiliin kun ida'ama hin jijjiiramne faayilii haaraa keessatti.
Fuulli hedduu-TIFFs eyyamama yoo saxaatoleen dhangii TIFF keeessatti alaagame ykn alergame. Saxaatoleen akka tuuta fakkiiwwan tokko tokkoo faayilii baaqqee keessaa, fakkeenyaaf, fuulota tokko tokkoo faaksii akka turetti deebi'a.
Dirqaalee Fakkasa LibreOffice fi Impreessi LibreOffice Faayilii - Alergii keessa gahuu danda'a.
Galmee ykn saxatoo dhangii BarruuDeebee keessatti alerguuf:
Yoo hanga ammaatti hojjaatamuu baate, Ooftuu maxxansaa BarruuDeebee ijaari, kan akka ooftuu BarreessaaLeezarii Apple.
Galmee ajaja baafata File - Print wajjin maxxansi.
Maxxansaa BarruuDirbaasii qaaqa keessaa filadhu itti aansuun sanduuqa filannoo Faayilii irratti maxxansi mallatteessi. BarruuDirbaasiin ni uumama.


c: text/html

text:
Doonaaldi Tiraampi
Doonaaldi John Tiraampi (Waxabajjii 14, 1946 dhalatan) nama siyaasaa, nama miidiyaa fi daldalaa Ameerikaa yoo ta'an, bara 2017 hanga 2021tti pirezidaantii Ameerikaa 45ffaa ta'uun tajaajilaniiru.
Jireenya Dhuunfaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Jireenya Jalqabaa[gulaali | lakkaddaa gulaali]
1964tti Doonaald Joon Tiraamp Waxabajjii 14, 1946, Hospitaala Jaamaayikaa magaalaa Niiw Yoorkitti kutaa Kuwiins keessatti argamutti dhalate,[3][4] mucaa afraffaan Fred Trump, dhalataa Bronx keessatti misooma qabeenyaa kan warri isaa godaantota Jarmanii turan, fi Meerii Anne MacLeod Trump, godaantota Iskootilaandi irraa taate. Tiraamp obbolaa isaanii angafaa Maryanne, Fred Jr., fi Elizabeth, fi obboleessa isaanii quxisuu Robert waliin naannoo Jamaica Estates Queens keessatti guddatan, akkasumas mana barumsaa dhuunfaa Kew-Forest School daa'immanii irraa kaasee hanga kutaa torbaffaatti baratan.[5][6][7] Umurii isaa waggaa 13tti mana barumsaa bultii dhuunfaa kan ta'e Akkaadaamii Waraanaa Niiw Yoorkitti galmaa'e,[8] bara 1964tti ammoo Yunivarsiitii Foordiam keessatti galmaa'e. Waggaa lama booda gara Mana Barumsaa Wharton Yunivarsiitii Pensilvaaniyaatti jijjiiramee, Caamsaa 1968tti digrii B.S. dinagdee keessatti.[9][10] Bara 2015tti abukaatoon Tiraamp Maayikeel Koohen kolleejjiiwwan Tiraamp, mana barumsaa sadarkaa lammaffaa fi Boordii Kolleejjii galmee barnootaa Tiraamp yoo gadhiisan tarkaanfii seeraa akka fudhatu doorsisee ture.[11]
Tiraamp yeroo kolleejjii keessa turan bara Waraana Veetnaam keessatti wixinee barattootaa afur argatan.[12] Bara 1966tti qorannoo fayyaa irratti hundaa’uun tajaajila waraanaaf ga’umsa qabu jedhamee kan fudhatame yoo ta’u, ji’a July 1968tti boordii wixinee naannoo sanaa tajaajiluuf ulaagaa guutuu qaba jedhee ramade.[13] Waxabajjii 1968tti, 1-Y, a conditional medical deferment,[14] jedhamuun ramadame,[14] bara 1972tti ammoo sababa lafee spurs ta'een 4-F irra deebi'amee ramadame, kunis dhaabbataadhaan tajaajila irraa isa dhorke.[15]
Maatii[gulaali | lakkaddaa gulaali]
Bara 1977tti Tiraamp moodeela Cheek Ivana Zelníčková fuudhe.[16] Ijoollee sadii godhatan: Donald Jr. (1977 dhalate), Ivanka (1981 dhalate) fi Eric (1984 dhalate). Ivaanaa bara 1988tti lammii Ameerikaa uumamaa taate.[17] Hiriyoonni gaa'elaa kun bara 1992tti wal hiikan, kunis hariiroo Tiraamp taphattuu Marla Maples waliin qaban hordofeeti.[18] Traamp fi Maples bara 1993 wal fuudhanii bara 1999 wal hiikan.Intala tokko Tiffany (1993 dhalattee) kan Kaalifoorniyaa keessatti Marlaan guddifte qabu.[19] Bara 2005tti Tiraamp moodeela lammii Islooveeniyaa Meelaaniyaa Knauss fuudhe.[20] Ilma tokko qabu, Baaroon (bara 2006 dhalate).[21] Melaniyaan bara 2006tti lammummaa U.S. argatte.[22]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Seenaa Gabaabduu Sabboonaa Oromoo Obbo Araarsoo Boruu
(1952 – 2015)
Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra, sadarkaa if duuba hin deebine geeysee jirti. Akkanumaa waliin, bahaa-bu’ii amna isii keessatti warra dhaabbiin rooraatuu fii kanneen Xophiyummaan a’oo seente jidduu, lammii keessaa, kanneen galii isii irraa shakkii qaban heddu. Garuu, yo kan durin wal cinaa qabame, lakkooysi warra kanaa akkaan xiqqa.
Hamma walakkaa baroota torbaatamootaatti, warri kaayoon qabsoo bilisummaa Oromiyaa abjuu hujiin hin fassaramne itti fakkaachaa turte baayye. Haalli san, murannoo qabsaawota dirree qabsoo saaqaniin injifatamee, kaayoon bilisummaa dhaabbii takkittii mooraa qabsoo taatee lammii keessa babal’achutti seente. Milkii tanaaf Elemoo Qilxuu fii Jaarraa Abbaa Gadaa tiin alatti warri itti faarfaman hin jiran.
Gaafa jeeynoonni armaa olitti maqaan dhawame, kaayoo bilisummaa tiif wareegama barbaachisu kennuuf muratanii daggala Oromiyaa seenan, kaayoo deemaniin bowwaasuu fii tumsa barbaachisuun warri bira dhaabbatan jibiri. Qoonni jara kanaa, babal’ina kaayoo bilisummaa tan gaafa qacalee tiif murteessa ture. Sadarakaa qabsoo tan gaafa kanaa keessatti, qabsaawota maqaan tarree duraatti tarrifamu keessaa tokko, Rabbi rahamata haa godhuu fii, Araarsoo Boruu (Ahmad Muussaa Haaji Alii Boruu) ti.
Araarsoo, abbaa isaa Obboo Mussaa Haaji Alii Boruu tii fii haadha isaa Aadde Haloo (Halimaa) Aadamirraa Baha Oromiyaa, Godinaa Bareentumaa, magaalaa Dirree Dhawaa, duubbee Masgiid Jum’aa, naannoo maqaa akaakoo isaa tiin moggaafamuun, ganda Haaji Boruu-tti beekkamutti Caamsaa 10, bara 1952, dhalate.
Gaafa sammuun Araarsoo barnoota fudhachuu geeyse, ijibbaata sirna gabrummaa dura dhaabbachuu, tan gaafa inni dhalte lammiin hordofaa turan irraan kan ka’e, akkuma daa’imman yaroo saniitti, mana barnoota Amaaraa (akka gaafas itti beekkamutti) irraa iggitamee, Amantii Islaamaa tii fii Arabii akka baratuuf, Madrasaa Gubee geeyfame.
Madrasatti, Araarso, qu’annaa hifaata malee tiin, yaroo gabaabduu keessatti if bira dabree, warra waliin baratan gargaarutti seene. Xiqqo booda, san bira kutee, barachaa, manuma barnootaa sanitti, joollee barnootaan isaa gad jiran barsiisuu jalqabe. Barnoota madrasaa akka xumureen, guddaan, dheeraan, barnoota ammayyaa tiif, mana barnoota Madrasa Jadiidaa geeyfame. Araarso akkuma mana barnoota kaanitti, kanattiis, barnoota isaatti akkaan cime. Barnoota sadarkaa duraa booda kan jiddu galaa tiif mana barnoota Laga Harree-tti dabree, waliigala kutaa duraa, baroota gabaabotti keessa fullahee, kan lamadaatti tarkaanfate.
Gama biraa tiin, Araarso sab-boonota bara 1974, magaalaa Dirree Dhawaa keessatti maadheeleen gurmaawan keessaa tokko. Magaalaa san keessatti, barattootaa fii dafkaan bultoota dammaysuu fii jaaruu, akkasumatti ammallee, qotee buloota naannoo sanii if beeysisuu irratti odoo haalaan hojjatuu, ji’a Waxabajjii tan bara 1977, gama universitiitti tarkaanfachuuf, qormaata hulaa kudha lamaa fudhatee, barumsa maraan qabxii ol-aantu galmeesse.
Yaroon tuni, yaroo qabsoon hidhannoo bilisumma ummata Oromiyaa qacalee ti ture. Qabsoo hidhannoo qacalee gubbisuuf warra jalqabaan marxifatan keessaa Araarso angafa tahe. Akka hujiin Dirree Qabsoo karaa qabatteen, biyya alaa deemee qabsoo bilisummaa tiif tumsa akka argamsisuuf qaadhimame. Araarso barnoota isaa itti fufuuf karaa universitii Finfinnee deemuu dhiisee, dirqama qaadhimameef hobbaafachuuf, jilaa waliin, biyyarraa sossoohe. Amna miilaa tan guyyaa torbaa booda, ji’a Onkololeessaa kan bara 1977a, magaalaa Jabuutii seene.
Gaafni Araarso faan Jabuuti seenan, gaafa biiyti sirna bulchiinsa gabrummaa Faransaayii jalaa reefu bilisa itti baate ture. San malees, yaroon san, yaroo Oromoonni biyya san keessa jiran, jijjiirama arkametti fayyadamuun, caasaa Embaasii mootummaa Xophiyaa jalaa walaba taateen, if gurmeessanii maqaa Caayaa Oromoo ja’uun mootummaa haarayatti if galmeessan ture.
Jilli Araarso irraa tokkoo, Caayaa Oromoo magaalaa Jabuutii tan reefu jaaramaa jirtu caaseysuu fii karaa qabsiisuu irratti qooda guddaa laatan. Gama biraa tiin, miseensonni caayaa tiis, qoma bal’oon isaan simatanii, dhimma biyyaa bahaniif if dura tarkaanfachiisuu irratti dugugguruu (lafee duuydaa) tahaniif.
Araarso, karoora biyyaa bahaniif fiixa baasuu irratti, ramaddii hujii tan magaalaa Jabuutii keessatti isa hambifte gammachuun fudhatee, hujitti seene. Gama tokkoon, dhimma siyaasaa tan biyyaa baheefiif dhaabotaa fii Embaasiilee ambaarra daddeemaa, gama kaaniin, lammii Oromoo kanneen biyya san keessatti if wallaalanii alagooman dammaysuu fii Caayatti dabaluu irratti hifannaa malee halkanii fii guyyaa carraaquu jalqabe.
Lakkuma qabsoon bilisummaa finiinaa deemtuun, Oromoonni baayyinaan baqatanii Jabuutii gaafa seenuu jalqaban, Araarso daran hirriiba dhabaa dhufe. Baqattootaaf iddoo bulmaataa tii fii dhihana irraa arkatan barbaaduu fii qubachiisuu dirqama godhate. Akka hara fudhataniin, bixxillee baqattumaa akka arkataniif waan barbaachisu godhuu fiin ba’aa isarra jirtu taate. San boodaas, kanneen qubsumaaf karaa Amerikaa fii Kanadaa deemuu barbaadaniif, korboo guutuu, afaan hiikuu fii mala dhawuun tan isaa taate. Warra dalagachuuf karaa Sa’udii deemuu fedhanii fiis baasabooraa fii viisaa biyya sanii barbaaduuf, oowwa biyya sanii keessa, olii fii gad kan daddeemu tahe.
Gama biraa tin, rakkoo dirree qabsoo bilisummaa ummata Oromiyaa keessatti bara 1978 arkamte furuuf, Araarso, tattaafata guddaa godhe. Haala dhalate irraa kan milkaawu diina qofa taachaa hubachuun, dhibdeen ganamumaan akka dhaamtuuf karaa dandayuu maraan carraaqe. Ijibbaanni isaa fiixa bahuuf dinnaan, odoo hin jaalanne, dhaabbi fudhachuu dirqame. Dhaabbiin, murannoo cimtuu waliin, gaafas Araarso fudhate, tokkummaa Oromoo cimsuu irratti qooda guddaa gummachite.
Addi Bilisummaa Oromoo, biyya Soomaalee keessatti heeraan hojjachuuf akka hayyama arkateen, Araarso achiitti ramadamee, jalqaba bara 1980i, Jabuutii irraa gamas sossoohe. Soomalee keessatti itti gaafatamaa Waajjira Hargeessaa tahee, qabsoo bilisummaa tiif dirqama isaa hobbaafachaa odoo jiruu, dhaabaan waldhabee, biraa deemee, ji’a Adooleessaa kan bara 1982a, bahara Hindii qaxxaamuree Sa’uudii seene.
Araarso Sa’uudii dhaquun hawaasa achi ture keessatti jijjiirama cima fide. Araarso Sa’uudii keessatti, ilmaan Oromoo faffac’arraa akka gurmaawan godhe. Dhaaba maqaa Tokkummaa Hojjattoota Oromoota Riyaad (THOR) ja’uun gurmeessee, ifii fii wal malees, qabsoo bilisummaa Oromiyaa tiif waan hedduu akka gumaachan godhe. Biyya dibbee dhawuun boquu nama dhabsiisu keessatti, agarsiisa aadaa tii fii daawwiilee dhooysatti qopheessanii, Oromoota achii malees, kanneen naannoo biraa akka irraa barataniif viidiyoon waraabanii wanni lammii keessa facaasan, irree qabsoo bilisummaa akkaan cimsite.
Haalli Sa’uudii akkaa-gara dhaabaa gaafa dhufe, maatiif biyya qubsumaa barbaacha, Sadaasa 19, bara 1986, biyya Xaaliyaanii – magaalaa Roomaa warraa waliin seenan. Hamma yaroon achii sossoohuu geeysutti, akkuma Riyaaditti Roomaa keessattiis, lammii gargaaruu fii gurmeessuu hujii godhate. Hooggana isaa fii kanneen biraa tiin, waldayni baqattoota Oromoota Roomaa keessatti dhaabbatee, yaroo gabaabduu keessatti, damee Tokkummaa Barattoota Oromoo Aroppaa (TBOA) keessaa kan hundarra cimaa tahee arkame.
Araarsoo fii maatii: Bitaarraa gama mirgaatti, Faayoo, Tiyyaa,
Araarso, Faxxumee, Leensaa fii Guulaa
Araarso, jiruu baqattummaa irraa hara fudhatee qubachuuf, Ebla 14 bara 1988, maatii isaa waliin biyya Kanadaa magaalaa Torontoo dhufe. Akka Torontoo seenettiis, hujiin sabaa jalaa in hafne. Wanni qubsumaa hanqattee, miseensa Tokkummaa Oromoo Amerikaa Bitaa (TOAB) damee Ontariyoo tahee, murannoo isaa saniin, mooraa qabsoo bilisummaa gabbisutti seene.
Araarso, nama naamusa cimaan faayame. Nama yaada isaa ifatti ibasatu, kan namaa tiis qamaa qalbiin gurra banee caqasu. Nama dhaabbii bilisummaa ummata Oromiyaa tan ganama manaa baheef irraa takkaa hin daddabini. Nama dirqama fudhate hamma hobbaafatuu hirriibni hin fudhanne. Guddaa fii xiqqaa lammii tiif jaalalaa fii kabajaa qabuun, qabsaawaa fii sab-boonaaf fakkeenya dhugaa tahe.
Waldhabbii qabsaawotaa tan bara 1978 irraa kaasee, Araarso, “bilisummaa biyyaa tii fii walabummaa sabaa tiif tokkummaan qabsaawotaa barbaachisaa dha,” je’ee nama yaadu. Yaada isaa kana, afaan bira kutee, katabbii isaa tan akkaan faayamteen taraaree, suuraan miidhaysee, kaleen agarsiiseen odoo abdii hin kutanne, irra daddeebi’ee, yaroo hedduu dooyaarratti agarsiisee jira. Yaroo dhukkubni itti sharafee hafuura itti kutaa dhufees, wanni dhaammate, wasiyyaan isaa, “tokkummaa qabsaawotaa fiduuf tattaafata godhaa jirtan itti jabaadhaa,” tan jattu.
Araarso, bara dabre, Amajjii 19, 2014, hawaasa Torontoo kanneen gadda haadha warraa, Aadde Faxxum Abdukariim Alii, tiif walitti qabaman irratti, “Ambayyoo! Ani silaa nama du’a Fxxumee irraa dandamatuu miti. Garuu, haalli keessan irraa na hambise. Galatoomaa!” jechuun jaalala haada warraa tiif qabu ibsee ture. Duuba, tin’isni hawaasaa akka hawwe hin taaneef. Akki je’ee hanqattee, amata isaatti, Amajjii 15, bara 2015, dhukkuba yaroo gabaabduu keessatti isa sardeen, magaalaa Torontoo keessatti, adunyaarraa gale.
Araarsoo fii Faxxumeen, dhuma bara 1981, Somaalee keessatti irbuu jaarsaa jaartummaa waliif seenan. Eega gaafasii, hamtuu fii toltuu isaan mudattu mara jaalala namayyu hinaafsiftuun keessa hulluuqan. Akkuma wal-jaalatanitti wal jalaa hafuu didanii, Guulaa, Faayoo, Tiyyaa fii Leensaa biyya ambaa keessatti hadiyyomsanii, wal duraa duuba, deeman. Ilmaan isaanii malees, hawaasa Oromoo magaalaa Torontoo garaa raasan.
Rabbi jannataan haa qananiyu!
Oromiyan ni bilisoomti!
Abbaa Urjii
http://www.gulelepost.com/2015/01/16/seenaa-gabaabduu-obbo-araarsoo-boruu-1952-2015/


text:
Yuunivarsiitii Haramayaatti Projektiin CIP(International Potato Center)jedhamu shanyii mixaaxisa albuudaan badhadhe godina Harargee bahaa fi dhihaatti babal’isaa jiraachuun ibsame.
Shanyiin Mixaaxisaa kun albuudaa fi vayitaaminaan badhaadhuu qofa osoo hin taane kan hongee fi caama dandamachuun ji’a sadi qofatti nyaataaf dhaqqabuudha.
Qonnaan bulaan harargee teknoolojii qonnaa dafee fudhachuu irratti muuxannoon qabu ammaas shanyii mixaaxisa albuudaan badhaadhe Dilla, Alamuraa fi Kaabodee jedhaman erga raabsameef booda babal’isuun qonnaan bultoonni harargee lamaanii haala gaariin shanyii kana irraa fayyadamuuf babal’isaa jirachuu yuunivarsiitii Haramayaatti hojjataa projaktii dhaabbata CIP obbo Mohammad Abbinaa dubbataniiruu. Waggaa tokko kessattis aanota godina harargee bahaa fi dhihaa saddeet keessatti saara mixaaxisaa miiliyoona 2.3 qonnaan bultoota kuma afur(4000) ta’aniif raabsameeti jiraa. Yuniyenoonni godinoota lamanii tokko tokko ta’aniis shanyii mixaaxisaa kana akka babal’isaniif irratti hojjatamaa jira jedhu Obbo Mohammad.
Guyyaa ayyaana qonnaan bulaa aanoota shanyiin mixaaxisa vayitaaminaa fi albuudaan badhaadhe kessatti babal’ifamaa jiru kessatti kabajame kessa tokko aanaa Fadisi yoo ta’u itti gaafatamaan waajjira qonnaaf qabeenya uumamaa aanichaa Obbo Abdi Mohammad akka dubbatanitti teknooloojiin qonnaa Oomishaa fi Oomishtummaa dabaluu qofa osoo hin taane shanyii mixaaxisa Dillaa,Alamuraa fi Kaabodee jedhaman kan vaayitaaminaa fi albuudaan badhaadhe pirojaktii CIP jedhamuun yuunivarsiitiin Haramayaa akka aanaa Fadisitti araddoota afur kessatti babal’isaa jiru kana wagga itti aanutti qonnaan bultoota araddoota hundaa biraa gahuuf yuunivarsiiticha waliin hojjachaa jirra jedhaniiruu.
Qonnaan bultoonni aanaa Fadis Araddaa Bal’ina Arbaa, Umar Kullee fi kannen biroos shanyii mixaxisa Dillaa, Alamuraa fi Kaabodee jedhamu kan yuunivarsii nuuf dhihesse kun isa duranirra waan hedduun adda addummaa qaba jedhu, inniis Ji’a sadihitti nyaataaf gahuu, albuudaaf vaayitaamaan kan badhaadhe, balli isaas kan nyaatamu ta’uu, Oomishtummaa guddaa kan qabuu fi kessi mixaaxisa kanaa halluu bifa kaarootii ykn burtukaanaas qaba.Yeroo ammaas qonnaan bultoonni hedduun faayidaa isaa arguun nurraa fudhachaa dhaabutti jiru jechuun Fm Hu’f ibsaniiruu.
Aadde Duriyaa Saalii aanaa Fadisitti ogessa misooma midhaanii yoo ta’an shanyii mixaaxisa kanaa qixa sirriin akka qonnaan bultoota bira gahuuf xiyyeeffannoon yuunivarsiitii Haramayaa waliin hojjatan, akka aanaa Fadisitti shanyii mixaaxisaa kana araddoota afur kessatti qonnaan bultoota(350) dhibba sadihii shantamaaf raabsuun kan jalqabame yoo ta’u yeroo ammaa garuu saffisaan dachaan dabalaa jiraachuu fi hongee dandamachuun isaa fi ji’a sadi kessatti oomisha guddaa kennuun isaa dafee babal’achuu irra darbee wabii midhaan nyaataan qonnaan bulaa kan deeggaru ta’uu aadde Duriyaan himaniiru.
Oogeessoonni qonnaa aanaa Fadis kanneen lenjii yuuivarsiitii Haramayaa Pirojaktii CIP irraa fudhatan shanyiin mixaaxisaa Dillaa, Alamuraa fi Kaabodee jedhamu kun rakkoowwan hanqina nyaata madaalawaa qonnan bulaa furuun caalaa oomishtummaan isaas wabii midhaan nyaatab qonnaan bulaaf gaachana waan ta’eef qonnaan bultoota hunda biraan gahuuf akkaataa danda’amurratti deeggarsa oogumma qabnuun dabalata projaktiin kuniis hubannoo hunda galeessa qonnan bulaa biraan gahaa jirra jedhaniiruu. Gabaasni kan Damooz Yaaqoob .


text:
Godina Wallagga Lixaa Aanaa Ganjiitti Invastimantiin oomisha Warqee Doolaara Ameerika miliyoona 2miliyoona 18 ol tahu hojii eegaluufi jedhan Bulchaan Godinichaa Obbo Eliyaas Uummataa.
Piroojektiin kun ji’oota sadii booda hojii yeroo eegalu Namoota baratanii fi hin baratin Kuma 10 caalaniif carraa hojii uuma jedhan.
Carraa kanaan Aanichi ammoo bu’uuraaleen misoomaa garaagaraa ni ijaaramaa jiru jedhan.
Waliigalteen Kaampaanii Mootummaa Ingilizii KEEFI jedhamuu fi Itoophiyaa jidduutti mallattaa’een gaheen biyyattii dhibbantaa 25 qofaa tahuus himaniiru:
Naakoor Malkaa gabaasa qaba
Hojiin Warqee Baasuu Jalqabamuuf Jira: Angawaa
AMBOO —
Kanaas caqasuu feeta ta'a
-
-
-
-
02-12-2022
Gamtaan Afrikaa Galata Dhiyeessee Jira
-
-
29-11-2022
Komishinni Araaraa Ibsa Baasee Jira


text:
Lammiin Ameerikaa waan nama rifaasisu hojjetee gammaduun beekamu balaa rokeetiitiin du'e
Lammiin Ameerikaa waan nama rifaasisu hojjetee gammaduun beekamu yaalii rookkeettii furgiggisuutiin gammoojjii Kaalifoorniyaa keessatti lubbuunsaa dabarte.
Maayik Hughees "maraataan" ganna 64 yoo ta'u rookeettii hurkaan hojjatuun osoo balali'u daqiiqaa muraasa booda gaafa Sanbataa kufee cacabeera.
Viidiyoo miidiyaalee hawaasummaarratti namoonni waliif qoodaa jiran akka agarsiisutti rookeetichi osoo lafatti hin kufin dura gara samii furguggifamee ture.
Maayiki ilaachasaa lafti baxxeedhan jedhee amanuun beekama ture. Yaad-rimee kana dhugoomsuuf gara imaluuf abdii qaba ture.
Furguggifamanni gaafa Sanbataa sagantaa TV 'Homemade Astronauts' jedhamuun waraabamee ture jedhameera. Kunis kalqaxoota rookeetii haaraa ta'an irratti xiyyeefatuun TV irratti kan darbudha. Piroojektichi maallaqa xiqqaadhaan kan hojjatamuu qabu.
Waahilasaa kan ta'e Waaldoo Isteekes waliin olka'iinsaa meetira 1,525 rookkeetiisaa hurkaan hojjattuun gahuuf yaalii taasisaa ture Maayiki jedha marsariitiin Space.com jedhamu.
Maxxansa Tiwiitaraarratti 'Science Channel' Maayiki osoo abjuusaa dhugoomsuu tattaafatu du'e jedheera.
Qondaaltonni bulchiinsa Saan Bernaardiiniyoo furgugfama rookkeettii kanaaf galagala keessaa sa'aatii tokkotti waamamanii turan.
Bulchiinsi kunis akka jedhetti "gammoojjii keessatti eega rookkeettiin kufee caccabee namni du'eera" jedhame. Eenyummaan namasaanii ifa hin taasifamne.
Ta'us garuu marsariitiin namoota beekamoo ta'anii namni du'e sun Maayiki akka ta'e gabaase.
Bakka bu'anii Maayiki duranii Dareen Shusteer TMZ'tti akka himetti namni waan nama sodaacjhisu hojjatu kun "isadha," jedheera.
"Rabbi yeroo Maayikiin uumu du'a cabseera. Namni kun nama addaa ture. Nagaan haa boqatu," jedheeni.
Yeroo namni kun lafti baxxee ta'uushee nan mirkaneessa jedhe sanitti oduu ijoo miidiyaalee idil-addunyaa hedduu ta'ee ture.
Bitootessa bara darbee Maayiki olka'iinsa meetira 570 gahuu danda'ee ture.
Achi booda yaada Maayiki kenneen akkas jedhe: "Milkeeseera jedhee yaada kanaaf gammadeera. Ganama miiraasaa ni hubadha. Sireerraa ka'uu hin danda'u. Har'a galagala yoo xiqqaate mana deemee, irbaataa nyaadhee adurree kiyya nan ilaala."
Bara 2002 utaalcha dheeraa liimooziin- meetira 31 utaaluusaatiin riikordii cabsuun 'Guinness World Recorld' irratti maqaasaa galmeesiseera.


text:
Korii guddaan, Yaa’ii Hooggansaa Oromoo Oromo Leadership Convention (OLC) kun ta asiin dura Amerikaa,Atlaantaatti taa’anitti aanee dhufe.
Korii Amerikaa godina Verjiiniyaa Bitootessa 10-12, 2017 Verjiiniyaa magalaa Kiristiyaal Sitii keessa taa’e.Akka warrii qopheesse jedhutti nama 600 caalutti itti dhufe.
Kaayoon isaa akka koree yaa’ii tana kopheessite keessaa Dr.Izqiheel Gabbisaa yuniversitii Kaateringi ka Mishigen jirtu keessaa dubbatetti ummata Oromoo biyya keessaa fi biyya alaatti rakkoo gugurdoo keessa jiru gargaarsa ilmaan namaatii fi gama siyaasaalleen gargaaraa tokkummaa Oromoo ijaaruu fi jabeessuu dhaaba dhaabuu.
Akkuma kanaan Yaa’iin tun dhaaba HIRPHA International (Humanitarian Initiative to Relieve the Plight in the Horn of Africa) jedhu ka nama mootummaan Itoophiyaatiin Afrikaa gama Gaafaa keessaa miidhame gargaarsa qindaahee kennuun qagaraafuu.
Rakkoo Oromoo sadarkaa biyya alaatti himuufiitii ykn gama diplomaasiitiin ammoo yaada gama Koreen Qindeessituutin dhiyaatee dameen qorannoo fi himaammataa hujii diplosamasii hojjachaa mootummaa abbaa irraa akka koreen jettutti Itoophiyaa irratti qabsaahuu.
Tanaafuu Afrikaa gama Gaafaa keessatti damee Organized Diplomacy and Advocacy Action in the Horn of Africa (ODAAHA) yayyaban.
3.Tana maleellee galmee yaada Koree Qindeessituutin dhiyaatte jedhan Declaration of Oromo Unity and National Aspirations and Oromo Charter of Freedom,Justice, Dignity and Human Rights jedhuun tokkummaa Oromoo jabeesitu jedhan yayyaban.
Hujii tanaaf koree yaada galmeelee tana keessatti dhiyaate hawaasa Oromoo addunyaatiin geettu yayyabame.
Galmeeleen dhiyaatan kun dhiyoottuu maxxansanii baasan.Hujii tana Koree Qineessituu miseena 17 qabdutti hojjata.
Akka Dr.Izqiheel jedhutit galmeen Chaarterii Hirbuu Oromoo tun ta kabaja mirga namaa eeguu fi falmituuf taati.
Yaa’iin tun tana maleellee, dhaabbilee hawaaaa hiree ufii ufiin murteeffatuu fi dimokiraatawa qabaachuuf qooda dubartootaa fi ijoolleen kahimaa sadarkaa addunyaatti yayyabuuf wali gale jedha Dr.Izqiheel.


text:
“‹”‹Baankiin Zamzam Fulbaana dhufu hojii kan jalqabu tahuun ifoome.
Baankiin Zamzam Sirni Faayinaansii Dhala irraa walaba ta’e, biyyaattiitti akka hundeeffamu adda durummaan sochii kan jalqabe tahuun ifa. Baankichi hayyama Baankii Biyyooleessa Ityoophiyaa irraa xumuree gurgurtaa Aksiyoona irra jira.
Baankichi hojjiitti seenuuf kaapitaala isa barbaachisu walitti qabataa kan jiru tahuufi hanga ammaatti kaapitaala hojiitti seenuuf na-barbaachisa jedhe karoorfate irraa 70â„… argachuu ibse.
Fulbaana dhufu 2012 akkuma adda durummaan baankii Islaamaa biyyaatti keessatti hundeessuuf sochii jalqabe, adda durummaan hojii kan jalqabu tahuu ifoomse.
Baankiin Zamzam waggaa 7 dura tajaajila Faayinaansii dhala irraa walaba ta’e biyyaattiitti jalqabuuf sochii jalqabee ture. Haa tahu malee sababaa dhiibbaa mootummaan irratti godhamaa ture hordofuun hojiitti osoo hin seenin hafe.
#Baankii_Zamzam


text:
Qalbeessaa Dhangayaa
Dec 6,2020
Dhalli namaa bilisa ta’ee dhalate. Tokko garbicha ta’ee, tokko mootii ha ta’uuf hinuumamne. Afaan saba tokkoo afaan aangaa’ota biyyattii ta’ee, afaan saba tokkoo ammoo jibbamaa akka ta’uufis hinuumamne.
Biyya Impaayeraan ijaaramte keessatti garuu; loogummaa akkanaatu hammaata. Saba tokko saba mootii taasisanii, saba isa kaan ammoo garbicha taasifachuutu jira. Impaayera kan jedhamuufis kanaafi. Impaayera jechuun mootolee loogummaan guutamaniif biyya loogummaan liqimfamtedha. Biyyuma bulchan keessatti sabuma bulchan tokko jaallatanii tokkoof bakka dhabuutu amala mootolee impaayera bulchaniiti.
Xoophiyaan impaayera malee biyya miti. Impaayera Xoophiyaa kana keessatti sabni Amaaraa akka saba Waaqaatti, akka saba qulqulluutti fakkeefamaa as gahe ittis jira. Impaayera afaan Qawween hundoofte Xoophiyaa keessatti loogummaan sabaaf loogummaan aafanii, loogummaa aadaaf loogummaan seenaa walii gala Loogummaan Ashaaraa saba tokkoo dagaagee mul’ata.
Ashaaraa saba tokkoo kan ta’e: Aadaa, Afan, Eenyummaa, Seenaa fi qabeenyaa addatti sabichi qabu yoo ta’u isaan kana irratti qaamoleen nuti mootummaadha jedhan gama saba isa tokkoo goranii kan saba isa kaanii xiqqeessuu fi kineessuu irratti dalagu.
Impaayera Xoophiyaa keessatti saboota adda addaa 80 ol ta’an keessaa kanneen 76 ol ta’an jibbamanii kanneen hidda Sem ta’an qofatu leellifamaa fi akka saba qulqulluutti ilaalamaa as gahe ittis jira.
Continue reading →
Share this:https://www.gofundme.com/8bds2wgk
Like this:
Like Loading...


text:
Cuuphamaa.
next >>
Karichi isa kana, isa irra adeemaa!
Isaayaas 55:6-7,
6 Yeroo inni argamuu danda'utti Waaqayyoon barbaaddadhaa! Utuu inni dhi'oo jiruus isa waammadhaa!
7 Namni jal'aan karaa isaa isa jal'aa haa dhiisu, namni hamaanis yaada isaa isa hamaa irraa haa deebi'u! Gara Waaqayyo keenyaa isa araarri isaa guddaa ta'eetti haa deebi'u, innis isa in maara.
Hundinuu yakkaniiru...
Roomaa 3:23,
Hundinuu yakkaniiru, ulfinni Waaqayyoos isaanitti hir'ateera.
Roomaa 3:10,
...Namni qajeelaan hin jiru, lakkii, tokko illee hin jiruu
Yaadadhu!
Luqaas 13:3
Waawuu, ani isinittan hima, hundumti keessan yoo yaada garaa keessanii geddarachuu dhaabaattan akkuma kanatti in dhumtu.
Hojii Ergamootaa 3:19,
Egaa yaada garaa keessanii geddaradhaa, inni cubbuu keessan akka isiniif haxaa'utti gara Waaqayyootti deebi'aa.
Mul’ata Yohannis 2:1,5,
Gara ergamaa waldaa Efesoonitti,...
Ammas maal irraa akka kufte yaadadhu! Yaada garaa kee geddaradhu, hojii isa dura hojjette sanas hojjedhu! Kana yoo gochuu dhaabaatte garuu, ani sitti dhufee, baattuu ibsaa keetii iddoo isaatii nan buta.
Mul’ata Yohannis 3:19,
Warran jaalladhu hundumaa balleessaa isaanii ittan mul'isa, barsiisuudhaafis nan adaba; ammas dhimmiitii yaada garaa kee geddaradhu!
tokko tokkon keessan maqaa Yesus Kristositti cuuphamaa...
Maarqos 16:16,
Namni amane namni cuuphames in fayya; namni hin amanne garuu itti in faradama.
Phexros Isa Duraa 3:21,
Kunis fakkeenya cuuphaa isa isin amma ittiin ooltanii ti; cuuphaan waan ittiin karaa du'aa ka'uu Yesus Kristos, yaada garaa nama hin ceephaane argachuudhaaf, Waaqayyotti himatanii dha malee, waan ittiin xurii dhagnaa dhiqatan miti.
Yohannis 3:23,
Yohannis immoo mandara Enon isa Saalemitti dhi'oo, iddoo bishaan baay'een argame sanatti in cuupha ture; namoonnis achi dhaqanii in cuuphaman.
Hojii Ergamootaa 8:36-39,
36 Utuma karaa sana adeemanii, bishaan tokko bira ga'an; namichi immoo Filiphosiin, “Bishaan kunoo ti, akka ani hin cuuphamneef maaltu na dhowwa?” jedhe.
37 [Filiphos yommus, "Garaa kee hundumaan yoo amanteef, siifin danda'ama" jedheen; kana irratti inni, “Yesus Kristos ilma Waaqayyoo akka ta'e nan amana” jedhee deebise.]
38 Namichi immoo konkolaatichi akka dhaabatuuf abboome; Filiphosii fi namichi bishaan keessa lixanii, Filiphos isa in cuuphe.
39 Bishaanicha keessaa yommuu ba'an, hafuurri gooftaa Filiphosin butee, fuudhee adeeme. Namichi deebi'ee isa hin argine; haa ta'u iyyuu malee, karaa isaa itti fufee gammadaa adeeme.
Saamu’el Isa Duraa 15:22,
...Kunoo, abboomamuun aarsaa irra caala; dhaggeeffachuunis moora korbeessa hoolaa dhi'eessuu irra in wayya;
Luqaas 24:45-49,
45 Ergasii macaafa haa hubataniif sammuu isaanii ibseef.
46 “Kritosichi dhiphachuuf, guyyaa sadaffaatti; du'aa ka'uuf akka jiru,
47 yaada garaa geddarachuunii fi dhiifamuun cubbuu maqaa isaatiin Yerusaalemii jalqabee saba lafa irraa hundumaatti akka lallabamuuf jiru, caafameera.
48 Isinis dubbii kanaaf dhuga-baatuu dha.
49 Kunoo isa abbaan koo isin abdachiise isiniifnan erga, garuu akka nama uffannaa guutuu uffatuutti waaqa irraa humna hamma argattanitti mandaricha keessa turaa” isaaniin jedhe.
Hojii Ergamootaa 2:36-39,
36 “Egaa Waaqayyo, Yesus isa isin muka irratti fanniftan kana gooftaadhaa fi Masiihii akka godhe, Israa'eloonni hundinuu utuu hin mamin haa beekan!” jedhe.
37 Namoonnis kana dhaga'anii garaan isaanii baqaqe; Phexrosii fi ergamoota warra kaaniin, “Yaa oboloota nana maal goonu ree?” jedhan.
38 Phexros immoo, “Yaada garaa keessanii geddaradhaa; cubbuun keessan akka isiniif dhiifamuuf, tokko tokkon keessan maqaa Yesus Kristositti cuuphamaa; kennaa hafuura qulqulluus in fudhattu.
39 Abdiin Waaqayyo abdachiise isinii fi ijoollee keessaniif, warra fagaatanii jiraataniif, Waaqayyo keenya gooftichi itti waamu hundumaafis” jedhee deebiseef.
Jarri kana dhaga'anii maqaa gooftaa Yesusitti cuuphaman.
Hojii Ergamootaa 8:14-17,
14 14Yommus ergamoonni Yerusaalem jiran warri Samaariyaa dubbii Waaqayyoo fudhachuu isaanii dhaga'anii, Phexrosii fi Yohannisin erganiif.
15 Isaan Samaariyaatti gad bu'anii, hafuura qulqulluu akka argataniif amantootaaf kadhatan.
16 Maqaa gooftaa Yesus duwwaatti cuuphamanii turan malee, hafuurri qulqulluun isaan keessaa nama tokko irratti illee hin buune.
17 Ergamoonni harka isaanii isaan irra kaa'an, isaan immoo hafuura qulqulluu argatan.
Hojii Ergamootaa 19:1-6,
1 Apholos amma illee Qorontos utuu jiruu, Phaawulos kutaa biyya gara olii keessa darbee, Efesoon dhufe. Achitti immoo bartoota gooftaa tokko argatee,
2 “Yeroo amantan hafuura qulqulluu fudhattaniittuu?” isaaniin jedhe. Isaan immoo, “Hafuurri qulqulluun akka jiru iyyuu nuyi hin dhageenye” jedhanii deebisan.
3 Kana irratti Phaawulos, “Yoos immoo isin maalitti cuuphamtan ree?” jedhe; isaan immoo, “Cuuphaa Yohannisitti” jedhan.
4 Phaawulos yommus, “Yohannis isa booddee isa dhufuuf turetti, kana jechuunis Yesusitti, akka amanan saba barsiisee, cuuphaa geddarannaa yaada garaa cuuphe” jedhe.
5 Jarri kana dhaga'anii maqaa gooftaa Yesusitti cuuphaman.
6 Yeroo Phaawulos harka isaa isaan irra kaa'etti hafuurri qulqulluun isaan irratti bu'e; isaan afaan hin beekamneen haasa'an, raajiis in dubbatan.
Hojii Ergamootaa 10:48,
Isaan maqaa Yesus Kristositti akka cuuphamaniif abboome;
Yohannis 3:3,
Yesus, “Dhuguma, dhuguman sitti hima, eenyu illee olii yoo dhalachuu dhaabaate, mootummaa Waaqayyoo arguu iyyuu hin danda'u” jedhee deebiseef.
Galaatiyaa 1:8,
Haa ta'u iyyuu malee, ani yookiis ergamaan waaqa irraa tokko, wangeela isa nuyi kanaan dura isinitti himnettii kan gargar ba'e yoo isinitti hime, abaaramaa haa 'ta'u!
Qorontos Isa Duraa 14:37,
Namni tokko, nama waan Waaqayyo isatti mul'ise himu yookiis nama kennaa hafuuraa argate yoo of se'e, wanti ani isiniif caafu kun abboommii isa kan gooftichaa ta'uu isaa haa beeku!
...kennaa Hafuura Qulqulluus in fudhattu.
Hojii Ergamootaa 1:4-5,
4 Isaanii wajjin utuu jiruus, “Abdii abbaan koo isiniif kenne, isa ani isinitti hime sana eeggadhaa malee, Yerusaalemii hin ba'inaa!” jedhee isaan abboome.
5 Itti dabalees, “Yohannis bishaaniin cuuphe, isin garuu guyyaa baay'ee utuu hin turin hafuura qulqulluudhaan in cuuphamtu” jedhe.
Hojii Ergamootaa 5:32,
“Nu immoo dubbii kana hundumaaf dhuga-baatuu dha, hafuurri qulqulluun, inni Waaqayyo warra isaaf abboomamaniif kennes, akkasuma dhugaa in ba'a” jedhan.
Yohannis 16:7-14,
7 Dhuguman isinitti hima, yoon adeeme isiniif wayya; yoon adeemuu dhaabaadhe inni isiniif dubbatu gara keessan hin dhufu; ani yoon dhaqe garuu isa isiniifan erga. 8 Inni yommuu dhufu waa'ee cubbuu, waa'ee qajeelummaa, waa'ee firdiis, biyya lafaa in hubachiisa.
9 Isaan waan anatti hin amanneef, cubbuu isaanii in argisiisa;
10 ani gara abbaa dhaquu kootiin isinis na arguu dhabuudhaan qajeelummaa koo in argisiisa;
11 isa biyya lafaa kana abboomutti faradamuu isaatiin, firdii in argisiisa.
12 "Ani waan baay'ee kanan isinitti himu illee qaba, ammaaf garuu baachuu hin dandeessan.
13 Hafuurri dhugaa sun yommuu dhufu, gara dhugaa hundumaa keessatti isin in geessa; inni waan dhaga'u dubbata malee, of keessaa fuudhee hin dubbatu; waan dhufuuf jirus isinitti in mul'isa.
14 Dubbii koo keessaa fuudhee waan isinitti mul'isuuf, inni anaaf ulfina in kenna.
Hojii Ergamootaa 1:8,
“Isin garuu, hafuurri qulqulluun yommuu isin irra bu'u, humna in godhattu; Yerusaalemitti, Yihudaa hundumaatti, Samaariyaatti, hamma andaara lafaattis dhuga-baatuu koo in taatu” isaaniin jedhe.
Roomaa 8:9-11,
9 Hafuurri Waaqayyoo yoo dhuguma isin keessa jiraate, isin akka fedha hafuuraatti malee akka fedha fooniitti hin jiraattan; namni hafuura Kristos of keessaa hin qabne, kan Kristos miti.
10 Kristos isin keessa erga jiraatee, dhagni keessan sababii cubbuutiif du'aa yoo ta'e iyyuu, sababii qajeelummaa argattaniif hafuurichi jireenya isiniif ta'a.
11 Hafuurri Waaqayyoo inni Yesusin warra du'an keessaa kaase, isin keessa yoo jiraate, inni Kristosin warra du'an keessaa kaase, hafuura isaa isa isin keessa jiraatuun, dhagna keessan isa du'us immoo in jiraachisa.
Hojii Ergamootaa 10:44-48,
44 Utuu Phexros dubbii kana itti himaa jiruu, hafuurri qulqulluun warra dubbicha dhaga'an hundumaa irratti bu'e.
45 Warra Yihudootaa keessaa amantoonni Phexrosii wajjin Yopheedhaa dhufan, kennaan hafuura qulqulluu saba Waaqayyoo warra hin ta'iniif kennamuu isaa arganii, akka abjuu ta'an.
46 Warri hafuura qulqulluu fudhatan sun utuu isaan afaan dur hin beekneen dubbatanii, guddina Waaqayyoos mul'isanii, isaan dhaga'an.
47 Phexros kana irratti, “Jarreen amma hafuura qulqulluu, akkuma nuyi argannetti argatan kun, akka hin cuuphamneef eenyutu bishaan dhowwachuu danda'a ree?” jedhe.
48 Isaan maqaa Yesus Kristositti akka cuuphamaniif abboome;...
Yohannis Isa Duraa 1:5-7,
5 Waaqayyo ifa; dukkannis matumaa isa keessa hin jiru; ergaan nuyi isa irraa dhageenyee isinitti himnus isuma kana.
6 Waaqayyoo wajjin tokkummaa qabna jennee dukkana keessa yoo deddeebine, in sobna; akka dhugaa sanaattis hin jiraannu.
7 Akka inni ifa keessa jiru, nuyis ifa keessa yoo deddeebine, nuyi walii keenyaa wajjin tokkummaa qabna, dhiigni ilma isaa Yesus immoo cubbuu hundumaattii nu qulleessa.
Ati immoo achuma dhaabadhuu Waaqayyo kee eegi... Amos 4:12
From the tract... Karichi isa kana, isa irra adeemaa!
by S.E. Johnson.


text:
Amajjii 7/2014 (TOI) – Suphaan bu’uuraalee misoomaa elektirikaa miidhan irra ga’ee ture xumuramuun magaalonni Dasee hanga Waldiyaa jiran tajaajila humna elektirikaa argachuu Humni Elektiriikaa Itoophiyaa beeksise.
Buufata raabsaa humna elektirikaa socho’aa garee shororkeessaan ABUTiin saamame kan magaalaa Waldiyaatiif tajaajila humna elektrikaa kennaa ture bakka buusuuf hojiin egalamuu ibsameera.
Hojiin eegalame baatiiwwan 4 hanga 5 keessatti kan xumuramu ta’uu Humni Elektirika Ityoophiyaa beeksiseera.


text:
Finfinnee, Fulbaana 07/2022 - Komishiniin Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa gabaasa haaraa baaseen, Oromiyaa Lixaatti adeemsa haleellaa guyyoota lamaaf namoota hidhatanii naannicha irraa walitti qabamanii fi kanneen aanaalee ollaa mootummaa naannoo Amaaraa irraa qaxxaamuraniin raawwatameen, hawaasa Oromoo keessaa namoonni 60 ol ta’an ajjeefamuu mirkaneesse. Namoonni ijaan argan torban
Finfinnee, Fulbaana 03/2022 - Ameerikaan wal waraansa Itoophiyaa akka haaraatti humnoota nageenya federaalaa fi humnoota Tigraay gidduutti Hagayya 24 jalqabee yeroo ammaa kana gara naannoo daangaa Itoophiyaan Sudaan waliin qabdutti babal’ate keessatti “Eertiraan deebitee seenuu ishee” balaaleeffatte. Pirees Sekreetarii Kaariin Jiin-Piyeer ibsa Fulbaana 02 kenniteen akka
Finfinnee, Fulbaana 2/2022- Naannoo Oromiyaa, Godina Horoguduruu Wallaggaa aanaa Amuruu magaalaa Agamsaa keessatti, namoonni hidhatan dhukaasa bananiin yoo xiqqaate namoonni 55 ajjeefamuu DW Amharic gabaase. Jiraataan Agamsaa Geetaachoon (Maqaan Sababa Nageenyaatiif kan jijjiirame) yaada Addis Standardiif laateen “Kibxata Hagayya 30, 2022 ganama sa’aatii tokko irraa eegalee


text:
FIREEMOONA
Fireemoonna Pauroofa akara rumeeqee Fireemoona amaqoo pasafa maridanoo.
(Fireemoonafa ainaina faqaafa Yisuna ufa irimarufa marinau. Mifa nári miqooqaraasa oosana maraseena faiqí akaqa kudi fasiqauqa feefaurumasee narí ainainiranaki quqaqoosa mariqau. Misakiqari moo fannoo mina auqu Ooneesimusafa mariufanoo moo deedeepamaseenoo darifoo qimaseenoo quqasee Roomma maqusai sandanau. Pauroofa karabusaki Roomma maqusai marunnai finau. Oonuroofanoo Pauroofa mina paqurimandeenoo Yisuna fasaasa ufa qimamufanoo irisoofanoo Pauroofa pasa akara rumamisee aqiqoofanoo kafaannai Fireemoonafa narí uriqararafa marunnai finau. Pauroofa Ooneesimusana dadaaqidanoo maaqi Fireemoona akara rumamaqanau.)
1
1-2 Oo Fireemoona qinee Pauroosa Yisuna saika ufasaara Roomma maqannaa karabusaki marunausa maridaqa Timootifa maasa qikaqa sia rumbaranaki marifa kaqi marifa qini dadaaqifaqa ani Fireemoona pasa akara rumamaqaidaqa.
Maasa qiqoondi moodaa ainainiranaki marianafa Fireemoona ani faqa Yisuna ufara ani maaqaki suqi mariasa faqa maasa qisookifa Afiaa nammarifa faqa maasa Yisuna ufasaara moodaa rakiranara fooraki marifa Arakipusafa faqa inni aiqamausa akara rumannimaqaidaqa.
3 Anutufa maasa qikoofa faqa karaambaiqa asauku mundirafa Yisufa faqa Anutuna afaarirana faqa narí naundura asooarana faqa inniki nimiani.
Pauroofa Fireemoona andeeqara oosanara amooqidanoo asasidanoo.
4 Oo Fireemoona qini qikaqa qinee aiqama kari aniara Anutufinnai innaaru qidaqa dufi dufi qidaqa. 5 Anee karaambaiqa Yisuna saqarikiranara faqa Anutuna ufa iri mariasara aidimariannanara faqa maqee maqee iridaqa aniara dufi dufi qidaqa.
6 Qinee aniara maaqi qimasee innaaru qidaqa. Maasa asauku mundirana faqa moodaa aanna fimariasa amiqi amiqirafa firaafa maridanoo, anee maqee maqee akaqausa faqa Yisuna ufa naida nimiseenana anee maqee maqee mi amiqi amiqirana anoonara irianeera aniara innaaru qidaqa. 7 Oo qini qiqoondi qinee ani oosanara iriqa, anee Anutuna ufa irimariasara amuqusimarifana amiqi amiqidana asasirana nimimariannanara qinee minara iriseeqa qinee faqa asasirana firaana faqa pooduqarana faqa mareeqa.
Pauroofa Ooneesimusanara qimudaoo qimaseenoo Fireemoona akara aminau.
8-9 Asauku mundiranaki maaqanda maridaqa qinee ani afasausa maridaqa paasoosammasee aniara andeeqara oosana maraanneera qimamianee qidaqa sia miqianaura nariara nariara rirafa didimarifaqa kaqimma iraanaura. Qinee Pauroosa asauku mundirana Yisuna aanaiqikirausa mina ufa akiaqara Roomma maqannaasa rumbaranaki marunausa sia qimamianaura kaqimma Ooneesimusanara iraanaura. 10 Qinee maaqoo rumbaranaki marunanoo ani ainainira faiqi Ooneesimusafa aniroofaqa Yisuna aufakiana qimamunanoo Yisuna saqarikifaqa qinee minara qini qimaaku fee qimaseeqa mina akausee qidaqa. Mi fasiqanara aniara iraanaura. 11 Mina auqu Ooneesimusafa mi auquna oosana maaqi qinoo maridanoo amiqimasee ainainira fee qinoo maridanoo. Ani ainainiranaki sia ainainifa doo maqee qini ainainiranaki narí auqu oosana uqeereenoo kaaqa ainainidanoo ani ainainiranaki faqa kaaqa ainainiannoo.
12 Doo qinee maqee anee ianannai aqiqeeqa narí faqa qeeqa qimuqusa namufaqa aqiqaunanoo finoo. 13 Anee Fireemoonafa maaqoo maridanau qini aqoondiuqa aniraifanau narana aina dadaaqini. Anee sia mariannanara Ooneesimusana rafaaqa fuanee runaisia anee ianannai aqiqaidaqa. 14 Sia qinee mina rafaaqafiranannai ani dadaaqirana oonu rarisaanaura anee aneenna kai iriseenana Ooneesimusana aqiqainanoo oonurandee qinee unnannai aniani. Anee eedoo qina kai kafaa maraanaura sia eedoo qinaqa kaqi marianaura.
15 Nanaree Ooneesimusafa ani saikakiqari quqasee sandanau fee. Anutufa qumeenni fuki faaki qufanoo fee ani saikakiqari aaqamasee quqasee maaqoo Roomma maqusai anireenoo irirana mara maree anirandeenoo naaruara amiqimasee ani faqa marianifeera Anutufa qumee mina aundurai kai saikinoofeeinau. 16 Sia maaqooqari fifau ainainiranaki marifa mariannoo maasa qifaaqasaa qikaqa qimuqusimarifa asauku mundiranaki marifa mariannoo. Qinee minara uriqarara ainaina firaafee qidaqa. Doo maqee ani ainainirana faqa ani karaambaiqaki mari akaqaafasaafa faqa marinara ani uriqarara ainaina firaa ainaina mariannoo.
17 Oo Fireemoona anee qiniara ani faqa moodaannaana fimarunausee qinana qiniara foora Ooneesimusana oonu mareeqee kafaa aneenna saikaki quqaa. 18 Indaaru mifa ani mandaikammamaqeenoo fee mifa ani munnimma mareenoo fee mina akiaqara qinee mina amianaura.
19 Qinee qeeqa qisaukunnai maa akarana ridaqa qimamidaqa qinee Pauroosa mi munnimmana akiaqara ani amianaura. Qinee fifau ani qimamida anee irimariananoo. Qinee marunnanara anee mariananoo. (Anee ooqai idaki fimarunaqa qinee ani mareeqee kaqi asumu mariranaki mara quqa amaqaafanausa maridaqa.) 20 Oo qini qikaqaafasaa karaambaiqara irisee amiqi amiqimmaqimaqa, anee asauku mundiranaki marianna qikaqaafasaana aanna ramasee Ooneesimusana kaifaa mareeqee aneenna saikaki quqaa.
21 Qinee maa pasana akara ridaqa aniara sia qinee iraunna ainainna kai qimiannoo fee qidaqa moo faqa moo faqa qimiannoo fee qidaqa. 22 Anee maa pasanakinaa ufa irisee Ooneesimusana kafaa quqaidana maaqa deedaqia, qusasaa Anutufa inni innaaru qirana irisee qini idukusainaqa anee innannai fuanaura.
Pauroofa ati rafaaqafira ufa.
23-24 Eepafaraasafa asauku mundirana Yisuna ufa akiaqara qini faqa Roomma maqannaasa rumbaranaki marifa mifa faqa inni nimandaidanoo qini faqa moodaannaana ainaini mariasa Mareekoofa faqa Aristarakusafa faqa Deemasafa faqa Rukaafa faqa misauqa faqa inni nimandaidaqa. 25 Asauku mundirafa Yisufa karaambaiqa mifa kaqi afaarirafa inni aiqamausaki mariani.


text:
Hijaaba Mallatoo Kabajaa-Kutaa 2
Miidhaa hijaaba uffachuu dhiisu
Torbaan darbee faaydalee hijaaba eeruf yaalle turre. Hijaabni mallatto kabajaati.
“Yommuu ilmaan namaa Rabbii qofaa bitaman, harqoota gabrummaa fedhii isaani, sheyxaana fi namoota biroo jalaa bahan.” Namni yommuu Rabbiin alaa wanta biraati gabra ta’uu harqoota gabrummaa bilisummaa hin qabne jalatti kufa. Sheyxaanni, fedhiin isaati fi namoonni gabra godhatu. Rabbii qofaa bitamuun bilisummaa dhugaa argachuudha. Namni yommuu Rabbiin qofa gabbaruu gadi fageesse yaada, dhugaa fi sobaa addaan baafata, wanti hunduu isa funduratti ifa ta’a. Sheyxaanni fi gargaartonni isaa ilmi namaa Rabbii qofa gabra ta’anii bilisummaa isaani akka hin goonfanne halkanii guyyaa carraaqu. Sheyxaani keessa alaa daandii haqaa irraa nama jallisuuf murate ka’e. Takka si jallisuuf shakkii sitti darbaa, takkaa wanta fokkuu sitti miidhagsa. Takkaa salaata irraa duubatti si harkiisa. Carraaqin kuni hundi si jallisuun gabra isaaf akka taatu fi gammachuu akka dhabduufi. Kanaafu sheyxaanota namaati fi jinni itti qabsaa’i. Daandii qajeela irraa si dabsuun akka si hin hongeessine. Tolee hin jedhin.
Olala diinni kee ‘hijaabni uffata duubatti hafaadha, dubartii cunqursa’ jedhu dhageefachuun uffata kabajama ofirraa hin mulqin. Nama qullaa deemu caalaa namni duubatti hafaan eessa jiraa? Nama fedhii ofii, sheyxaana fi namoota gabra ta’ee caalaa namni cunqurfamaan eessa jiraa?
Dubartoonni hijaaba malee yaa’an dhiira ofitti harkisuuf wanti isaan hin hojjanne hin jiru. Looshinii, lipistikii, shittoo, ofitti dibuu fi uffata qonxee fi qaama ishii agarsiisu uffachuun qaama ofii gurgurtii. Of tottolchuuf sa’aati meeqa dawwitii funduratti fixxi, looshinii, shittoo, lipistikii, kophee qa’a qa’a jedhu bituuf qarshii hangamii qisaasessiti! Abeet! Gabrummaa akkamii! Mataa ofiiti osoo hin ta’in namaa jedhanii jiraachun!
Ati yaa obboleetti yoo hijaaba uffatte kana hundarraa bilisa taata. Namootaf osoo hin ta’iin jireenya mataa keeti jiraatta. Hijaaba keetti booni malee ittiin hin qaana’in. Yoo ati rifeensa mataa keetti wanta feete dibde eenyulle haguuggi kee sirraa baasun sitti hin kolfu. Luka keettis wanta feete yoo dibde namni kamu si hin beeku. Dubartiin hijaaba hin uffanne immoo ‘namni maal naan jedha, natti kolfan,…’ yaadota jedhaniin of dhiphisuun ba’aa hin dandeenye ofitti baachisti, gammachuu fi tasgabbii dhabdi. Yommuu namoonni ija itti bobaasanii ilaalan ‘Ah namoonni wanta badaa narratti arguu hin oolan’ jechuun galaana dhiphinnaatti of darbiti. Dubartoonni warra Dhihaa cunqursaa isaani jala bahanii hijaaba uffachuu jalqaban dhugaa kana sirritti hubatu. Hangam akka sobamaa turan Islaamatti erga seenanii booda argan. Hijaabni uffata cunqursaa osoo hin ta’in uffatta bilisummaa akka ta’ee sirritti hubatan.
Miidhan hijaaba uffachuu dhiisu kana qofatti hin dhaabbatu zinaa fi wantoonni fokkuun akka babal’atan karaa bana. Dhibeen Eedisii lubbuu namoota miliyoona meeqaa galaafata jiru sababa zinaatinii mitii maa? Dubartiin hijaaba uffachuu dhiiste yommuu qullaa ala baatu qaama, sammuu, fayyaa fi jireenya ofii balaa irra buusaa jirti. Harkuma ofitiin dhiira ofitti harkisuun boodarra dhibeewwan garagaraatin reebamti. Boqonnaa sammuu fi tasgabbii dhabdi. Ulfa hin barbaachisneef saaxilamti.
Hijaabni qaama qofaa miti sammuu fi qalbiis faaya. Yommuu dubartiin qaama fi sammuu ofii wanta badaa irraa haguugdu, nama gamnaa(aaqila) taati. Sababni isaas badii fi cubbuun qaama fi sammuu namaa hadoochu. Kanaafu yommuu hijaaba uffattu hin qaana’in. Warroota sitti qoosanis jalaa hin dhagahin
Dubartiin meeshaa beeksisaa taati– yeroo amma beeksisin dubartii hin qabne beeksisa hin jedhamu. Kan naannoo hanqatee Tv, interneeti, Gazeexaa fi kkf irratti dubartiin namoota gammachisuuf qaama ofii gurgurtuu lakkoofsa hin qabdu. Dubartii akka namaati kabajaan waliin jiraachu dhiisanii akka meeshatti itti fayyadamuu caalaa cunqursaan ni jiraa? Cunqursaa kana bilisummaa jette lallabdi sheyxaanni fi deeggartoonni isaa.
Badiinsa fuudha heerumaa fi diigama maati- yeroo ammaa fuudha heerumni hafe namni akkuma horii jiraacha jira. Kaayyoon fuudha heeruma fedhii fooni guutu qofa osoo hin ta’in sanyii horachuu fi jireenya namaa itti fufsiisudha. Warroonni Dhihaa sababa dhabamiinsa fuudha heerumaa irraa kan ka’ee lakkoofsi dargagoota isaanii xiqqaacha adeema jira. Hundeen kanaa hundii duguugamuu aklaaqa fi dubartiin qullaa deemudha.
Erga maatiin ijaarrame boodayyuu rakkoon baay’een ni ka’a. Dubartiin faaya fi bareedinni ishii dhiirsa ofiitif qofa dhiiste nama biraatif yommuu agarsiistu,balaa ofii fi maatii ofitti waamaa jirti. Dhiirri biraa itti dharra’uun karaa dhiirsa fi ijjoolle ishii irraa ittiin addaan baasu barbaada. Yookiin zinaa ishii waliin dalaguun ilma nama biraa dhiirsi ishii akka guddisuu dirqama. Kuni balaa akkamii! Maatiin sababa kanaan bittinaa’an lakkoofsa hin qaban. Marree yaa obboleetti koo yoo hijaaba uffatte fi naamusa/qulqullinna kee eegde, maatii gaarii fi gammachuu qabu ijaarta. Hawaasa badii irraa baraarta.
Hundeen maatii fi hawaasa si akka ta’e beekun kabaja kee tiiksi.
Warroota hijaabaf namatti qoosan akkamitti ofirraa ittistaa?
Sheyxaanni ilma namaa gabroofachuuf wanta gaarii jibbisisaa wanta badaa immoo miidhagse namatti mul’isa. Qullaa deemu akka miidhaginnaa fi qaroominnaatti, uffata uffachuu immoo akka fokkuu fi duubatti haftummaa gochuun ilma namaa jaanjessa. Kaayyoon isaa kana:
“Dhugumatti sheyxaanni isiniif diina. Isinis diina isa godhadhaa. Hordoftoota isaas warra ibidda boba’a keessaa akka ta’aniif qofa isaan waama.” Al-Qur’an 35:6
Kaayyoon sheyxaana addunyaa aakiratti ilma namaa kasaarsudha. Qullaa isaan oofun zinaa fi badiif akka saaxilaman isaan gochuudha. Deggartoonni isaas miidiyaa fi karaa adda addaatin ilma namaa qullaa oofuf hijaabatti qabsaa’a jiru. Olala sobaa odeessun dubartiin kabaja, bilisummaa fi gammachuu akka hin arganne dhagaan isaan hin buqqisne hin jiru. Akka meeshatti fedhii ofiitif fayyadamuu barbaadu.
Yommuu hijaaba of faayte deemtu kan aqlii isaa gadi aanaa ta’ee sitti baacu danda’a. jechoota fokkuu dubbachuun keessa kee miidhu danda’a.
Duraan dursinee wanti beeku qabnu Islaama qabnaan qormaanni nu muudatu akka danda’u sammuu keenya keessatti galchuu qabna. Qormaata kana yoo dabarre milkaa’inna addunyaa aakiratti arganna. Namoonni sitti baacu fi kolfuun qormaata akka ta’ee beekun amantii keetti daran qabachuu qabda. Namoota warroota amananitti baacanii fi kolfan Rabbiin haala kanaan ibsa:
“Dhugumatti isaan dilaawwan(yakkamtoonni) warroota amananitti kolfaa turan. Yeroo isaan bira darban wal akeeku. Yeroo gara maatii isaani deebi’aniis gammadaa deebi’u. Yeroo isaan arganiis “Dhugumatti isaan kun jallattoota.”jedhu. Too’attoota ta’anii isaan irratti hin ergamne. Har’a (Guyyaa Qiyaama) isaan amanan kaafirootatti ni kolfu. Sireewwan irra ta’anii ilaalu.” Suuraa Al-Muxaffifin 83:29-35
Kanaafu dhaamsa hundarra miidhagaa kana sammutti galfachuun yoommu kaafironni nutti baacan ijjannoo fi murannoon keenya laamshayuu hin qabu. Hijaabni kee kabaja kee akka ta’ee beekun warraa gowwaaf gurra hin kenniin. Isaan waliin mormuu dhiisiti jalaa deemi. Sareen dutte duttee yoo afaan dhukkubu ni cal’isti.
Hijaaba kee akka ofirraa mulqitu diina alaa qofaa miti diinni keessas si qora. Yommuu hijaaba uffatte deemtu sheyxaanni akkana jechuun si wasawasuu danda’a,”Shammarran qullaa deeman kanniin hin ilaaltu akkamitti akka miidhaganii deeman? Dhiirri ishii ni jaallata, garuu kan si jaallatu hin jiru. Aboo shamarrumma keetti fayyadamii. Kolfii taphadhu. Hijaaba kana achi lafa godhii.” Jechoota akkana sheyxaana keessaa qofaa mitii sheyxaana nama haaluma kanaan sitti hasaasu danda’a. Qormaanni kee guddaan kana. Yoo moo’atte dabarte Insha Allah jireenya gammachuu akkamii jiraattaa! Yoo küfte sheyxaana hordofte immoo abeet! Gaddaa fi jeequmsa akkamitti kuftaa!
Yommuu yaadonni fokkuun akkana sammuu kee qaxxaamuru “A’uzubillahi mina sheyxaani rajiim.” Jedhi.
Hiriyyoota kee filadhu– jireenya keessatti hiriyyaan kee murteessan. Sababa hiriyyaatin dubartiin biqiltuun karattı gogde hafte meeqatu jirti. Sababa hiriyyaatin hamileen ishee cabe manatti hafte meeqatu jira. Haala isaani osoo qoratanii nama boochisa, nama gaddisiisa. Atillee namoota akkanaa yoo argitee yookiin seenaa isaani dhageesse barnoota irraa fudhachuun jireenya kee tolfadhu.
Shamara hijaaba ofirraa mulqitee akkuma argite dhiira waliin taatu dhumni ishii maal akka ta’e ilaali. Sarara kana osoo dubbistuu atille qormaanni kuni si muudatu danda’a. yeroon hin dabarre dafii gara Rabbii deebi’i osoo duuti hin dhufiin. Haala jirtu kana keessa bahuun fuula haarawa jireenya keeti bani. Towbaan, araarama Rabbirraa kadhachuu fi hojiwwan gaggaari hojjachuun furmaata siif ta’u.
Gara hiriyyaatti yoo deebinu, isaan hordofuun qullaa hin deemin gatii baay’ee kafaltaati. Osoo dhibeen qabamte hiriyyaan har’a ati duutuf achii garagalte si ilaaltu hin jirtu. Maatii kee qofatu si waliin rakkata. Hiriyyoota wanta gadhetti si harkiisan irraa fagaadhu keessattu kaafiroota. Kaafira jette amantii kee dhabuu dandeessa. Hiriyyaa gaarii fi amantii kee irratti si jajjabeessitu qabadhu.
Amantii kee barachuuf tattaafadhu– akkuma amantii kee barattuun imaanni fi ijjannoon kee dabalaa adeema. Guyyaa guyyaan karaa adda addaatin akkuma barachuuf taatafattuun diina keessaa fi alaa moo’ata adeemta.
Guduunfaa
Hijaabni mallattoo kabajaati, mallattoo gadi aantummaati miti. Hijaabni karaa bilisummaa ofii ittiin gonfatan, cunqursaa miti. Hijaabni qaama qofaa mitii sammuu fi qalbii badii irraa haguuga. Hawaasni tokko qilee wallaalummati fi sadarkaa horiitti kan kufuu yommuu shirkiin, zinaa fi wantoonni fokkuun babal’ataniidha. Badiin kunniin ilma namaa ajjeessu. Shirkiin uumama ilma namaa (fixraa) sirrii ajjeesun dandeetti yaadu, xinxallu, ilaalu dukkaneessa. Zinaan immoo hawaasa ajjeessa. Sanyiin ilma namaa qulqulluun akka itti hin fufne taasisa. Guddinnaa fi qaroominna laamshessa. Gammachuu, nageenyi fi tasgabbiin akka badu taasisa. Zinaaf kan karaa banuu immoo dhiira fi dubartiin akka fedhan yoo ta’aniidha. Dubartiin qullaa deemun aklaaqni yoo badee ilmii namaa gara badiinsa gulufaa jiraa jechuudha. Aklaaqni keenya baduun adabbii Rabbiif akka hin saaxilamne qabsoo guddaa nafsee fi sheyxaana waliin gochuu qabna. Wantoota gaariitti wal kakaasun wanta badaa irraa wal dhowwun badii irraa wal baraaru dandeenya.
Osoo isin gadi hin lakkisin wanta gabaabdu asitti dabalu barbaada. Innis ulaagale hijaaba. Hijaabni ulaagale ja’a qaba. Isaaniis:
- Hanga uffatamu- dirqama kan ta’ee harkaa fi fuula malee guutumaan guututti qaama guutu dhoksu qaba. Aalimoonni gariin harkaa fi fuula uffachuun dirqama akka ta’eetti gorsu.
- Haphii ta’uun qaama kan agarsiisu ta’uu hin qabu
- Uffanni uffatamuu qaamarra kan gadi furamu ta’uu qabaa malee boca qaama kan agarsiisu ta’uu hin qabu.
- Uffanni uffatamu calanqisun saala faalla kan harkisu ta’uu hin qabu. Fakkeenya uffata barrabaru
- Saala faallatiin kan wal fakkaatu ta’uu hin qabu. Surree fi iskartiin jilbaa olitti hafu walirra uffatamuun hijaaba ta’uu ni danda’aa sila?Gonkumaa hijaaba ta’u hin danda’u.
- Uffanni uffatamuu kan warra kaafirotatiin wal fakkatu ta’uu hin qabu keessattu mallatto kan agarsiisu.
Alhamdulillah waa’ee hijaaba ilaalchise har’aaf asirratti xumurama. Insha Allah hanga guyyaa biraa walitti deebinutti Assalamu aleykum wr wb.
Like and share https://www.facebook.com/jireenyabadhaatu/


text:
Bishaan burqaa jireenyaati Kan lapheefi lafa goggoge jiisu Dachee magarisomsee Kan lubbuu gammachiisu Garuu... Naannoon qulqullina dhabee Gaafa balfaan faalamu Bishaan lubbuuf sooratan Gaafa xuriin dhaalamu Dhukkuba daddarbaatu Qe'ee nama hundaa lixa Lubbuu namaafi bineeldaa Du'aan lafarraa fixa - Xiqqaafi guddaan wal dhageenyee Amaanaadhaan gadi teenyee Ollaa bitaafi mirgaa dhaggeefannee Rakkoo jiru furuuf murteeffanne Amaanaa … Continue reading Bishaan burqaa jireenyaati
Category: Uncategorized
Adeemsi seera tumaa sirna Gadaa keessatti seeraafi dambii mataa isaa qaba. Sirna gadaa Oromoo keessatti adeemsi seera tumaa adeemsa hirmaannaa uummata baldhaatti kan amanuufi kan ittiin raawwatudha. Akka seera Gadaatti namni kamiyyuu kan umuriinsaa eyyamu hunuu adeemsa seera tumaa irratti argamuuf mirga qofa osoo hin taane, dirqama sabummaas qaba. Adeemsa seera tumaa kanarrattis namni hunduu … Continue reading Adeemsa Seera Tumaa
Koroonaa vaayiraasii mata nu yaabuu feeti. Of eguu ni dandeenya sodaa hin barbaachisuu.Ittisa koroonaadhaf gorsaa oggeessa haa dhageenyu. Yeroon kun ni dabartii hin dabarrtuu hin se'iina.Wareegama qaalii hacuccaa bara hedduu.Qilleensarraa hin dhufne tolaatis as hin geenye.Salphoon seenaa hin beekne koroonaa vaayiraasii,Har'aa dhiiraa nut taati. Utumaa dhaga'anii gorsa ogeessa fayyaa.Innoo gurraachaa hin miidhu jedhani walitti qoosuu.Waaqayyoo nu … Continue reading Koroonan Ulfina hinbeektu
Mee nannoo isiin jiraatanitti, sirni gaa’illi ittin rawwatamuu maal fakkataa? Akkuma saba bal’aa qabnuu aadaan fudhafi heeruma Oromiyaa keessatti karaa adda addan akka raawwatamuu beekamaa dha. Mee har’a sirna gaa’ila nannoo tokkotti argee isiif qooda. Sirnichii kan jalqabu guyyaa gurbaan warra intalaatti jarsoolee sadii hanga torbaa ta’an ergachuun jalqaba. Garuu guyyaa jalqabaa jarsolee deeman gara … Continue reading Sirna Fudha fi Herumaa!
via — siifsiin
Jireenya Qotee bula Tura Tashitee “Ani abba ijoollee 8 ti; shamarran sadii fi dhiira 5. Haadha manaa waliin nama 10. Yeroo sirna Dargii keesssa gara barumsa mootummaatiin diqqoo/xinnoo baradheera. Haati mana kiyyas barattee jirti.” Waan armaan olii kan nuuf ibse Turaa Tashitee jedhama. Qoteebulaa dhalaata Godina Arsi Lixaa, Aanaa Kofalee, Ganda Gormichoo ti. Waa’ee fooyya’uu jiruu … Continue reading Qotee bultootni tooftaa gabaa argachuu baran
Barruulee Siifsiin yeroo gara yerootti qabiyyeewwan ogbarruu Oromoo asoosama gaggabaaboo, walaloowwaan, afoola oromoo, mudannoowwan, baacoo bashannansiisaa barsiisan, seenaa namoota bebbeekamoo addunyaa kan muuxannoo irraa qooddataniifii kanneen biroo qabatee yeroof ji'a lamatti al tokko hawaasa Oromoo biraan ga'aati jira. Kanaafuu kaayyoon keenya barreesitoota jajjabeessuu waan ta'eef, waan barreessitanii harkaa qabdan Siifsiin karaa godhachuun akka lammii keessaniin … Continue reading Waamicha Barreessitoota Oromoof
Mootittiin kun saanduuqa ishee akka argattuu gargaaruu dandeessa? Itti dhiyaadhaa! Hibboo Mootittiin kun saanduqa ishee dhabde! Namoonni mi'ooftuuwwan ishee jalaa hin nyaanne dhugaa himu. Isaan warri hatanii nyaatan ammoo soba dubbatu. Wayita gaafataman, naamoonni shan akka armaan gadiitti deebii kennan... Nama 1: 'Nu keessaa namni tokko nyaateera' Nama 2: 'Nu keessaa namonni lama nyaataniiru' Nama … Continue reading Hibboo
Biyyii Jimmaa jedhamu maqaa kana kan argatee maqaa gosaa Oromoo maccaa kannarraayi jedhama.Mootummaan shanan gibee dhuman jaarraa 17ffaa keessa hundeeffamee sirna gadaan hogganamuu ykn immoo buluu jalqabe.Xumura jaarraa kanarraa kaasee mootummaan shanan gibee hunda’e. Mootummaan shanan gibee jedhamuun kan beekamanu Limmuu Innaariyaa, Gumaay,Gommaa, Jimmaa fi Geeraa dha. 1.Limmuu,Innaariyaa Seenaa mootummaan shanan gibee keessatti Limmuu Innaariyaa … Continue reading Mootota Shanan Gibee


text:
Category: Social
(Argan Beekan) Bara 1875 Fichee Salaaletti maatii qote bulaa irraa dhalatan. Warri isaanii irraa dhalatanis.
(Charinnat Hundeessaa) Ayyaanii Irreechaa duudhaalee Oromoo keessaa tokko Oromoon ummata aadaa, duudhaa, seenaafi ooltee bultee.
(Charinnat Hundeessaa) Seera sirna Gadaatiin tumameef kabachiisuu keessatti siinqeen baatee seeraan falmachuun mirga dubartoota hundaati..
(Saamraawiit Girmaa) Oromiyaa bal’oon magariisaafi uumamaan kan badhaate akka taate beekamaadha. Gosoota bineensotaafi beeladootaa, biqiltoota,.
(Saamraawiit Girmaa) Oromoon aadaa, seenaafi eenyummaasaatiif bakka guddaa qaba. Kabajaafi jaalala aadaa, seenaafi eenyummaasaatiif qabu.
Afaan Oromoo keessatti sagaloonni “Ga” fi “daa”n jecha Gadaa jedhu kennu. Sirni Gadaa Saba Oromoo.
(Gammachuu Kadir) Aadaan mallattoo eenyummaa saba tokkoo yoo ta’u, meeshaa isa mul’isus ni qaba; innis,.


text:
Arjummaafi gaarummaa Nabii Muhaammad (SAW) qajeeltoo jireenya keenyaa godhachuu qabna- Pir. Shimallis Abdiisaa
Finfinnee, Fulbaana 27, 2015 (FBC) – Arjummaafi gaarummaa Nabii Muhaammad (SAW) qajeeltoo jireenya keenyaa godhachuu qabna jedhan Pireezidaantiin Bulchiinsa Mootummaa Naannoo Oromiyaa Obbo Shimallis Abdiisaa.
Obbo Shimallis Abdiisaa ayyaana Mawulidaa guyyaa boruu ayyaaneffamu sababeeffachuun ergaa baga geessanii dabarsaniiru.
Guutuun ergaa isaanii akka ittaanutti dhiyaateera.
Kabajamtoota hordoftoota Amantaa Islaamaa Naannoofi biyya keenyatti akkasumas addunyaa maratti argamtan baga sirna kabaja guyyaa dhaloota Nabii Muhaammad (SAW) waggaa 1497ffaaf nagaan geessan, baga waliin geenye.
Ayyaanni Mowlidaa hordoftoota amantaa Islaamaa biratti sirna ho’aadhaan kan kabajamuufi ayyaanota akka biyya keenyaatti kabajaman keessaa tokkodha.
Ayyaanni Mowlidaa mallattoo gaarummaa, arjoomaa, tokkummaa, nageenyaa fi irree gamtummaan kan guutame, hordoftoota amantaa Islaamaa biratti akka guyyaa qulqulluufi kabajaatti kan ilaalamuu fi yaadatamee ooludha.
Nabii Muhaammad (SAW) dhalatanii umurii waggaa 40 tti Qur’aana barsiisaa, kallattii Islaamaa ummata qabsiisaafi qajeeltoon amantichaa akka babal’atu kan taasisaniidha. Qajeeltoo kanaanis hamaa yaaduufi haqa dabsuun daandii sirrii akka hin taane, amanamummaafi obbolummaan waliin jiraachuufi walii yaaduun hojii eebbifamaa ta’uu dhalaa namaa barsiisaniiru.
Biyyi keenya Itoophiyaan biyya nagaa, jaalalaafi hammattummaadhaan beekkamtu ta’uu ishee Sahaabota Nabii Muhaammad (SAW) irraa ergaman simattee kunuunsuun hidhata cimaa amanticha waliin kan horatteefi dhuudhaan wal danda’uufi kabajaan waliin jiraachuu keessatti dagaage ta’uu kaleessaa hanga har’aatti gochaan kan dhugoomsitedha.
Seenaafi duudhaa gabbataa kana kudhaammannee rakkoo har’aa kan ittiin furannu, egeree boruu biyya keenyaatiif galaa dhalootaa kan taasifannu ta’uu qaba.
Ayyaana Mowlidaa bara kanaas yemmuu kaabajnu barsiisa NabiI Muhaammad (SAW) bu’uura godhachuudhaan miira waalii yaaduufi obbolummaatiin kan daare uwwisuun, kan beela’e nyaachisuun, kan dhibame gaafachuun kabajuun murteessaafi barbaachisaadha.
Keessumattuu, yeroo biyyi keenya dhiibbaawwan kallattii garaa garaatiin ishee muudatan keessaa baatee jijjiirama roga maraan eegalte milkeessuuf tattaaffachaa jirtu kana keessatti aadaafi duudhaa wal bira dhaabbachuu, wal gargaaruufi obbolummaan waliin jiraachuu barootaaf nu waliin har’a gahe daran cimsinee itti fufsiisuutu nurraa eegama.
Duudhaan eebbifamaan guyyaa kabaja Ayyaana Mowlidaa raawwatamu kun qajeeltoo namni huduu jiruufi jireenya guyyaa guyyaasaa keessatti aadeffatu ta’uu qaba.
Ayyaanni Mowlidaa bara kanaas duudhaafi sona guddaa qabnu kan itti jabeeffannu, rakkoowwan uumamaafi nam-tolchee nu mudachaa jiran keessaa injifannoon itti baanu akka nuu ta’uuf hunduu gahee isaa akka bahatu dhaamuun fedha.
Walumaagalatti birmadummaa biyya keenyaa kabachiisuufi nageenya keenya mirkaneessuu irratti kan argaman Raayyaa Ittisa Biyyaafi caasaalee nageenyaa hunda bira dhaabbachuufi deeggarsa gama hundaan taasisaa jirtan cimsitanii akka itti fuftan dhaamaa ayyaanni Mowlidaa bara 2015 kan nagaa, sadoofi gammachuu akka isiniif ta’u hawwii koon ibsa.
Odeeffannoowwan waqtaawaa dabalataa argachuuf;
Teelegraama https://t.me/afanoromofana
Yuutyuubii Afaan Oromo: https://bit.ly/3FjfCXR
Marsariitii fanabc.com/afaanoromoo
Twiitara https://twitter.com/fanatelevision nu duukaa bu’aa
Feesbook:https://www.facebook.com/afaanoromoofana/
Yeroo maraa nu waliin waan taataniif isin galateeffanna.


text:
Ajjeechaa suukanneessaa, Konyaa Lixa Wallaggaa Ona Najjoo Ganda Guutee Diillaa, iddoo addaa Ka’ii jedhamutti, Oromoota Warqee shooxxatan irratti LMKII’n raawwatameen, Oromoonni 20 ol ta’an boolla warqeen keessaa baafamu keessatti battalumatti ajjeefamuu. Oromoota ajjeefaman keessaa kan argame reeffa Oromoota sagalii qofa yommuu ta’u, kanneen kaan reeffi isaanii akka hin argamneef biyyoon irra deebifamuu; kanneen dhibbaan lakkaa'amanis achi-buutee dhabamuu.
Barsiisaan Damisee Nageessaa Mokonnaa jedhamuu fi Dargaggoon Oromoo Mallicha Goshee jedhamu, Sanbata Eebila 24, 2021, Konyaa Gujii Bahaa Ona Gooroo Doolaa Ganda Adaadii keessatti; akkasumas, Dargaggoonni Oromoo Kottoolaa Kureessaa fi Mallichoo Baanataa jedhaman Konyaa Booranaa Ona Areeroo Gandeen Halluu fi Dirree gidduutti, LMKII’n ajjeefamuu.
Dargoonni Oromoo, Koorsaa Waaq-gaarii fi Eermiyaas Zawudee jedhaman, Ona Boojjii Birmajjii, seensa Magaalaa Biilaa irratti, Eebila 23, 2021 galgala toora sa’aa 4:00’tti LMKII’n ajjeefamuu.


text:
Finfinnee Caamsaa 19/2012(TOI) – Hidhni Haaromsaa ajandaa uummata Itoophiyaa hundaati jedhan Ministirri Dhima Alaa Obbo Gadduu Andargaachoo
Obbo Gadduun ibsa Mana Maree Waliinii Partilee Morkattootaaf dhimma Hidha Haaromsaa ilalchisuun taasisaniin hidhicha ilalchisee hojii dipilomaasii hojjetamaa jiru ibsaniiru.
Itoophiyaan ijarsa hidhichaan dura hojii dipilomaasii egalte kan jedhan Obbo Gadduun ammas hojiii kana cimsitee itti fuftee jirti jedhan.
Qabeenya Uumamaa keenya karaa haqaa qabeessa fi sababa quubsaan fayyadamuuf eyyama nama kamiituu gaafachuun hin barbaachisu, hidha kanaan nama kamuu miidhuu akka hin barbaanne hawasa adunyaa hubachiisaa jirra jedhan.
Ministeerri Bishan Jallisii fi Elektirikaa Dr.Injinar Silashii Baqqalaa sadarkaa teknikaa ijarsichi irra jiru ibsanii jiru.
Walitti Qabaan Mana Mare Waliinii Paartilee Siyaasaa obbo Muusaa Aadam paartileen siyaasaa tokkummaa ijarsa hidha kana irratti qabnu yeroon itti agarsiifnu amma jedhan.
Yeroo kanatti birmadummaa biyyaan alatti dhimmi dursa argatu hin jiru ka jedhan obbo Muussan lammiin hundi dhiibbaa alaa dhufu waliin ittisuu qaba jedhan.
Marii kana Mana Mare Waliiniii paartilee Morkattotaa fi Mana Maree Qindeessaa Hirmaannaa Uummataa Hidha Haaromsaatu waliin qopheesse.


text:
Shakkii Qiyaamaa Qulqulleessuf-Kutaa 1
Guyyaan Qiyaamaa shakkii akka hin qabne kutaalee darban keessatti irra deddebi’uun ilaalle jirra. Ammas, shakkii sheyxaanni namatti darbu balleessu fi qulqulleessuf irra deebinee ni ilaalla. Guyyaa Qiyaamaa fi wantoonni Guyyaa san adeemsifaman wantoota gara fuundurraatti dhufanii fi geeybii ta’aniidha. Seenan darbe akkuma nuuf geeybi (nurraa dhokata) ta’ee, wanti gara fuundurraatti dhufus geeybi (nurraa dhokataadha). Garuu wanta dhokataa ykn fagoo kana akkamitti beeknaa? Wantoota kanniin karaa lamaan beekun ni danda’ama. Isaanis; mallattoolee fi odeefannoo dhugaa (haqa) ta’eeni. Seenaa darbe irra caalaa isaa kan beeknun odeefannooni. Akkasumas, mallatoolenis ni beekna. Fakkeenyaf, seenaa Kaabaa yoo fudhanne mallattoo fi odeefannoon kan beekkamuudha. Jalqaba Kaabaa kan ijaare Nabii Ibraahim (nageenyi isarratti haa jiraatu) ta’uu odeefannoo dhugaatin ni beekna. Manni Kaabaa roga afre hanga ammaa jiraachuun isaa mallattoodha. Akkasumas, iddooleen seenaa bakka adda addaa jiran wanti tokko yeroo darbe keessa akka adeemsifame nutti akeeku.
Haaluma kanaan, Guyyaan Qiyaamaa gara fuunduraatti dhufu mallatoolee fi odeefannoo dhugaa qaba. Kutaalee darbe keessatti mallattoolee Guyyaan Qiyaamaa dhiyaachu agarsiisan ilaalle jira. Fakkeenyaf, addeessi lamatti baqaqu, ibiddi hijaaz irraa bahu, zinaan baay’achuu, dubartoonni qullaa deemu, ajjeechan baay’achuu, miila duwwaa fi tiiksen ijaarsa ol dheeraa ijaaruf wal dorgomu fi kkf.
Odeefannoon dhugaa Guyyaa Qiyaamaa agarsiisu immoo odeefannoo Rabbiin irraa karaa Ergamtootatin haala kitaabatiin nu dhaqqabeedha. Odeefannoo dhugaa kana Qur’aana keessatti arganna. Odeefannoon kuni odeefannoo shakkii fi sobni gonkumaa itti seenu hin dandeenyedha. Rabbiin caalaa eenyutu dhugaa dubbataa? Rabbiin ni jedha:
“Isaannan amananii fi hojii gaggaarii hojjatan, fuunduratti Jannata laggeen ishii jala yaa’an isaan seensifna. Yeroo hundaa achi keessatti hafu. [Kuni] waadaa Rabbii haqa ta’eedha. Namni dubbiidhaan Rabbirra dhugaa ta’e eenyu?” Suuratu An-Nisaa 4:122
Gonkumaa Rabbiin caalaa kan dhugaa dubbatu hin jiru.
Ilmi namaa hanga fedhe dhugaa haa dubbatu, guyyaa tokko dogongoruun soba dubbachuu danda’a nama Rabbiin eege malee. Dogongorri kunis kan uumamu hanqinnaa beekumsaa fi dandeettiti. Ilmi namaa wanta hundaa tokko tokkoon waan hin beeknef ni dogongora. Akkasumas, wanta dubbate san dhugaa taasisuuf dandeettin isaa hir’uu waan ta’eef wanta san osoo bakkan hin gahin kufu danda’a. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala hanqinnaa fi dadhabbinna kana hundarraa qulqulluudha. Beekumsi Isaa wanta hundaa kan haguugedha. Wanta darbee, kan ammaa fi wanta dhufu hunda tokkoon tokkoon beeka. Akkasumas, wanta murteesse ykn jedhe bakkaan gahuu irratti dandeetti guutuu qaba. Kanaafu, Rabbiin (subhaanahu wa ta’aalaa) beekumsi Isaa guutuu fi wanta hundaa kan marse waan ta’eef, Guyyaan Qiyaamaa yoom akka dhufuu fi maaltu akka adeemsifamu ni beeka. Akkasumas, waan hundaa irratti danda’aa waan ta’eef Guyyaa Qiyaamaa ni fida, wantoota Guyyaa san adeemsifamaniis bakkaan ni gaha. Kanaafu, eenyutu Rabbiin caalaa dhugaa dubbataa?
Ilmi namaa wanta darbe namoota irraa odeefannoo argachuu danda’a. Garuu wanti gara fuunduratti dhufu takkaa mallattoon beekkama takkaa immoo odeefannoo dhugaa Rabbiin irraa ilma namaa dhaqqabeedhaani. Odeefannoon Rabbiin irraa dhufe ragaa hundarra cimaa Guyyaa Qiyaamaa agarsiisudha, Rabbiin yeroo hundaa dhugaa dubbataa waan ta’eef. Sababni kanaa, Rabbiin wanta hundaa kan beeku fi waan hundaa irratti danda’aadha. Kanaa gadittis ragaaleen biroo akka jiran kutaalee darban keessatti ilaalle jirra.
Sheyxaanni ilma namaa jallisuu fi ibiddatti isaan naquuf ragaalee kanniin akka hin fudhannee fi Guyyaa Qiyaamatti hin amanne isaan taasisa. Ragaan warroonni Guyyaa Qiyaamatti kafaran ittiin morman takkattiidha. Qur’aana keessatti:
“Yeroo keeyyattoonni (aayaatni) Keenya ifa ba’anii isaan irratti dubbifaman, ragaan isaanii [kan ittiin morman], “Yoo kan dhugaa dubbattan taatan abbooti keenya fidaa.” Jechuu malee [wanta biraa] hin taane.” Suuratu Al-Jaasiyaa 45:25
Ergamtoonni ykn warroonni gara Islaamaa waaman (daa’iwwan) Guyyaan Qiyaamaa amma hin jenneen. Garuu “gara fuunduraatti ni dhufa, amanuu fi hojii gaggaarii hojjachuun itti qophaa’aa” jedhaniin malee.
Rabbiin akkana jechuun mormii armaan olii deebisa:
“Jedhi, ‘Rabbumatu isin jiraachisee ergasii isin ajjeesa. Ergasii Guyyaa Qiyaamaa keessa walitti isin qaba. Isa keessa mamiin (shakkiin) hin jiru. Garuu irra hedduun namootaa hin beekan.’” Suuratu Al-Jaasiyaa 45:26
Abbooti keenya fidaa jechuu malee raga biraa maal qabuu? “Eeti, isinii fi abbootin keessan Guyyaa Qiyaamaa walitti qabamtu. Kanaafu hin muddaminaa.” Isaaniin jenna.
Tolee, karaalee shakkii Guyyaa Qiyaamaa ittiin qulqulleessan ilaalun dura mee wantoota Guyyaa kanatti akka hin amanne sababa ta’an haa ilaallu. Wantoonni Guyyaa Qiyaamatti akka hin amanne sababa ta’an keessaa gurguddoon lama.
1ffaa: Badii ykn cubbuu raawwachu. Badii adda addaa raawwachun qalbii gurraachessuun ragaa ifa bahaa akka hin argine nama taasisa. Qur’aana keessatti:
“Guyyaa san kijibsiiftotaaf ee badii isaanii! Guyyaa Murtii kanneen kijibsiisaniif. Namni isa (Guyyaa Murtii) kijibsiisu hin jiru, daangaa darbaa, dillaawaa hunda malee. Yeroo keeyyattoonni Keenya isa irratti dubbifaman, ‘Oduu warra duriiti.” jedha. Haa dhoorgaman! Wanti isaan hojjataa turan qalbii isaanii haguuge.” Suuratu Al-Muxaffifin 83:10-14
“Guyyaan Murtii (Qiyaamaa) hin dhufu” jechuun kan morman namoota daangaa darbanii fi dillaawo malee eenyullee hin jiru. Namni kuni yommuu keeyyattonni (aayaatni) Rabbii isaaf dubbifaman, “Oduu warra duriiti” jedha. Dhugumatti, oduu warra duriiti miti. Haqa akka aduu ifa ta’eedha. Garuu qalbiin isaanii cubbuun ykn badiin waan haguugamteef haqa fi ragaa kana hin argan.
2ffaa: Addunyaa garmalee Jaallachuu- namni yommuu jireenya addunyaa tana garmalee jaallattu, waan zalaalami keessa turu itti fakkaata. Inuma Guyyaan Qiyaamaa hin jiru jechuun morma. Qur’aana keessatti seenaa ajaa’iba suuratu al-Kahf:32-43 keessatti ni arganna. Seenaa san gabaabbinaa fi muraasa isaa yommuu ilaallu; namoota lamatu ture. Namtichi tokko kaafira, kan biraa immoo mu’mina (nama dhugaan amane). Namtichi kaafiraa ooyru inabaa (firii weeynii) lama qaba. Lamaan isaanitu mukkeen temiraatin kan marfamaniidha. Bishaan jidduu isaanii yaa’a. Ooyrun tunniin firii kennuu itti fufan. Homaa hin hanqisan. Yommuu ooyrun tunniin firii inabaa nama hawwisistu buustu, namtichi kaafiraa kuni namticha mu’minaatin akkana jedhe, “Anatu qabeenyan si caala, gosaanis sirra jabaadha.” (suuratu al-kahf:34) Dabalataan osoo lubbuu ofii miidhee jiru ooyru isaa keessa seenu fi qabeenya isaa ajaa’ibsifachuun akkana jedhe, “Ishiin kuni gonkumaa ni baddii hin yaadu. Qiyaamanis ni dhaabbatti hin yaadu. Dhugumatti yoon gara Gooftaa kiyyaa deebifamee, iddoo deebii kan isa caalun argadha.” (suuratu al-kahf:35-36)
Argitanii! Kaafirri akkamitti qabeenya fi jireenya addunyaa tanaan akkatti gowwoomu. Garuu dhumarratti, qabeenyi isaa kuni jalaa bade. Gaabbidhaan ganaa (shanacha) lamaan isaa gaggaragalchaa akkana jedhe, “Yaa gaabbii koo! Odoo Gooftaa kiyyatti waa tokko dabaluu (qindeessu) baadhe maal qabaa!” (suuratu al-kahf:42)
Kanaafu, namni qabeenya fi miidhaginna addunyaatin gowwoomun Guyyaa Qiyaamatti kafaru, dhumarratti ni salphata, hin milkaa’u. Dabalataanis seenaa Qaarun suuratu Qasas (28): 76-82 irraa dubbisuu dandeenya. Qaarun qabeenya baay’ee Rabbiin ni kenneef. Qabeenya Kanaan garmalee of tuule, badii adda addaa raawwate. Dhumarratti, Rabbiin isaa fi iddoo jireenya isaa dachiin akka liqimsitu taasise. Hanga fedhan qabeenyaa fi humnaa haa qabaatan, “Edaa dhugumatti kaafiroonni hin milkaa’an.” (Suuratu Qasas 28:82)
Akka dabalataatti, wantoota Guyyaa Qiyaamaa akka shakkan nama taasisan keessaa kan biroo, beekumsa sirrii barbaadu dhiisu fi hojii gaggaarii hojjatan keessatti niyyaa Rabbiif qulqulleessu dhiisudha.
Guduunfaa
✎ Seenaa darbe caalaa ragaaleen, mallatoolee fi odeefannoon Guyyaa Qiyaamaa agarsisan baay’eedha.
✎ Seenan tokko mallatoolee fi odeefannoo dhugaa qabaatee haqa ta’uu isaatti namni tokko yoo itti amane, seenaa san caalaa Guyyaa Qiyaamaa mallatolee, ragaalee fi odeefannoo dhugaa qabuttu maaltu amanuu isa dhoowwaa?
✎ Namni yommuu badii adda addaa raawwatu, “Guyyaan Qiyaamaa ni dhufa moo hin dhufu?” jechuun shakkitti lixa. Badii hojjachuu dhiisun shakkii qulqullessa, qalbii ibsa.
✎ Namni yommuu miidhaginna addunyaatin marfamu, zalaalami waan keessa jiraatu itti fakkaata. Inuma Qiyaaman hin jirtu jechuun morma.
✎ Beekumsa sirrii barbaadu dhiisu fi niyyaa Rabbiif qulqulleessu dhiisun wantoota Qiyaama akka shakkan nama taasisan keessaa tokko.


text:
Aakhiratti amanuu-kutaa 3ffaa
Dhalli namaa guyyaa guyyaan ni du’u, akkasumas, ni dhalatu. Namoonni dhibbaatamatti lakkaawaman gara addunyaa yommuu dhufan, namoonni biroo immoo bakka isaanii gadi furuun gara Barzakh godaanu. Barzakh jechuun maal jechuudhaa? Barzakh jechuun wanta addunyaa tanaa fi Qiyaamaa jidduu jiruudha. Akka lugaatti barzakh jechuun girdoo (cufaa) wantoota lama addaan baasudha. Kanaafu, namoonni erga du’anii booda qabrii (awwaalcha) keessatti awwaalamu. Qabriin tuni barzakh isaaniif taati. Hanga Qiyaamaan dhaabbattu namoonni du’an gara addunyaa akka hin deebine isaan dhoowwiti. Qur’aana keessatti waa’ee barzakha akkana jechuun dubbata:
“Yeroo tokkoon isaaniitti duuti dhuftu ni jedha, “Gooftaa kiyya! Na deebisi. Waaniin dhiise keessatti hojii gaarii hojjachuun kajeela.” Lakki! Ishiin kuni jecha inni jedhu qofa. Hanga guyyaa kaafamaniitti isaan duuba barzakha (cufaatu) jira.” Suuratu Al-Mu’minuun23:99-100
Kana jechuun nama daangaa darbee fi Rabbiif ajajamuu dide yommuu duuti isatti/ishitti dhuftu, akkana jedha,“Rabbii kiyya gara addunyaa na deebisi. Hojii gaggaarii duraan hojjachuu dhiise hojjadhaati.” Rabbiinis ni jedha, “Lakki!” Kana jechuun gara addunyaa deebi’uun hin jiru. Jechi inni “Rabbii kiyya na deebisi” jedhu kuni, jecha inni arrabaan jedhu qofa, faayda homaatu hin qabdu. Gaabbi fi gadda malee homaa hin dabaltuuf. Hanga qiyaamaan dhaabbattu isaan duubaa fi fuundura barzakha jira. Barzakh kana keessa tursifamu. Barzakha kana keessatti gariin ni qanani’u, gariin ni azzabamu (ni adabamu). 654
Du’aan booda wantoota taasifaminitti amanuun wanta Aakhiratti amanuun wal qabatuudha. Ilmaan namaa hunduu ni du’u. Kuni Murtii Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa murteessedha. Garuu hanga Qiyaamaan dhaabbattu qabrii (awwaalcha) keessa ni tursifamu. Yeroo qabrii keessa turan adabbii ykn qananii wayii ni dhandhamu. Adabbii Kanaan azaabul qabr jennaan. Qananiin immoo ni’matul qabr jennaan. Namni adabamuun ykn qananii dhandhamuun dura fitnaan (qormaanni) isa qunnama. Mee amma sadan kanniin haala armaan gadiitiin haa ilaallu:
1-Fitnatul qabr (qormaata qabrii)
kuni namni erga awwaalameen booda gaafi malaykoonni gaafataniidha.“Man Rabbuka (Gooftaan kee eenyu)?, Maa diinuka (Amantiin kee maaliidha)?, Namticha isin keessatti ergamee ilaalchise maal jettaa?” Jechuun isa gaafatu. Rabbiin namoota amananii fi hojii gaggaarii hojjataa turan ni jabeessa. Gooftaan kiyyaa Rabbii (Allah) dha, amantiin kiyya Islaama, Nabiyyiin kiyya Muhammad (SAW) jedha. Kaafirri, “Haa haa! Laa adrii (Haa, haa hin beeku)” Munaafiqa ykn nama shakkuu yoo ta’e immoo: Hin beeku, namoonni wanta tokko kan jedhan dhagahe,anis ni jedhe.
2-Azaabul Qabr (Adabbii qabrii)
Kuni adabbii kaafirootaa fi munaafiqoota irraa zaalimootaaf ta’uudha. Rabbiin ni jedha:
“Yeroo miidhaa hojjattoonni (zaalimoonni) haguuggi du’aa keessa ta’anii malaykoonni harka isaanii diriirsuun “Lubbuu keessan baasaa; Rabbiin irratti dhugaan ala wanta biraa waan dubbataa turtanii fi keeyyattoota isaa irraa [waan] boonaa turtaniif har’a jazaan keessan adabbii salphisaa ta’a.” jedhan osoo argite, [wanta rifachiisaa argitaa turte].” Suuratu Al-An’aam 6:93
Kana jechuun machaa fi rakkoon du’aa zaalimootatti yommuu dhuftu, malaaykonni harka isaanii diriirsuun rukuttaa cimaa rukutu. Akkuma malaykota kanniin ijaan hin agarre, yommuu nama kana rukutaniis hin agarru. Kuni wanta geeybi (ijaan hin mul’anneeti). Rukuttaa cimaa rukutaa “Lubbuu keessan baasaa; Rabbiin irratti dhugaan ala wanta biraa waan dubbataa turtanii fi keeyyattoota isaa irraa [waan] boonaa turtaniif har’a jazaan keessan adabbii salphisaa ta’a.” jedhuun. Zaalimooni kunniin, “Rabbiin ilma qaba; wanta akka Rabbiin buuse anillee nan buusa” jechuun Rabbiin irratti dhugaan ala kijiba dubbataa turan. Ammas, keeyyattoota fi Ergamtoota Isaatti ni boonan. Kana jechuun itti hin bulan, hin masakamaniif. (295) ibn-kasiir 3/302
Kuni raga cimaa adabbii qabrii agarsiisudha. Adabbiin qabrii qabrii qofa keessatti osoo hin ta’in, battalaa du’aa irraa jalqabuun qabrii keessattis hanga Rabbiin fedhetti adabbii itti fufuudha. Ragaan lammataa adabbii qabrii agarsiisu, waa’ee Fira’awn fi hordoftoota isaa ilaalchisee Rabbiin akkana jedha:
“Ibidda ganamaa fi galgala ishii irratti fidamantu [isaan marsee]. Guyyaa Qiyaamaan dhaabbattu, “Ummata Fira’awna adabbii akkaan cimaa seensisaa.” [jedhama].” Suuratu Ghaafir 40:46
Ruuhin ykn nafseen isaanii ibidda irratti fidamuun ni azzabamti (ni adabamti). Guyyaa Qiyaamaa ruuhi fi qaamni walitti seenun, “Ummata Fira’awna adabbii akkaan cimaa seensisaa.” Jedhama.
Ammas, Hadiisa sahiih ta’an keessatti azaaba qabrii Ergamaan Rabbii (SAW) ni dubbatu.
Zayd ibn Saabit akkana jedha, “Ganda Bani Najjaar keessa Ergamaan Rabbii (SAW) gaangee yaabbatanii osoo deemanu gaangeen isaan utaalun kufisutti yommuu dhiyaattu nuti isa waliin turre. Ganda san keessatti qabrii jaha, shan ykn afur arge. Ergamaan Rabbis (SAW) ni jedhan, “Namoota qabriwwan tanniin keessatti awwaalaman eenyutu beekaa?” Namtichi tokko ni jedhe, “Ana” Ergamaan Rabbiis ni jedhan, “Isaan kun yoom du’an?” Innis ni jedhe, “Osoo Rabbiin waliin wanta biraa gabbaranuu du’an.” Ergamaan Rabbis ni jedhan, “Namoonni kunniin qabrii isaanii keessatti qoramaa jiru. Sababa azaaba qabrii dhagahuun wal awwaalu kan hin dhiisne osoo ta’ee, silaa azaaba qabrii ani dhagahu akka isin dhageessisu Rabbiin nan kadhaa ture.” Ergasi fuula isaatin nutti garagalee akkana jedhe, “Azaaba qabrii irraa Rabbiin tiikfamaa.” Isaanis ni jedhan,“Azaaba qabrii irraa Rabbiin tiikfamna.” Innis ni jedhe, “Fitnaa irraa waan ifa bahee fi waan dhokataa Rabbiin tiikfamaa.” Isaanis ni jedhan, “Fitnaa (qormaata cimaa) irraa waan ifa bahee fi waan dhokataa Rabbiin tiikfamna.” Innis ni jedhe, “Fitnaa Dajjaal irraa Rabbiin tiikfamaa.” Isaanis, “Fitnaa Dajjaal irraa Rabbiin tiikfamna.” Jedhan.” SahiihMuslim 2867
Dabalaatan Hadiisni biraa azaaba qabrii ni mirkaneessa: Ibn Abbaas akka gabaasetti, Ergamaan Rabbii (SAW) qabriiwwan lama bira darban. Ergamaa Rabbii (SAW) ni jedhan, “Isaan lamaan kunniin azzabamaa jiru, [dhiisuf] wanta guddaaf kan azzabamanii miti. Tokkoffaan jettee jettee ol gadiin deema, lamaffaan, fincaan irraa of hin eegu.” Sahiih Al-Bukhaari fi Sahiih Muslim
3- Qananii qabrii
Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa warroota dhugaan amanan yommuu du’aan akkana jechuun isaan gammachiisa:
“Dhugumatti, isaan “Gooftaan keenya Allaah dha” jedhanii, ergasii achirratti gadi dhaabbatan, [yeroo isaan du’an] Malaaykonni isaan irratti bubbu’uun “Hin sodaatinaa, hin gaddinaas; Jannata waadaa isiniif galameen gammadaa.” [jedhuun]” suuratu al-Fussilat 41:30
Ammas, haala nama du’uu fi du’aan booda wanta isa eeggatu haala armaan gadiitin ibsa:
“(83)-Yeroo [nafseen] kokkee geessu,maaliif hin deebifnee?(84)-Yeroo san isin kan ilaaltan taatanii osoo jirtanuu, (85)-Nuti isin caalaa gara isaatti dhiyoodha, garuu isin hin argitan. (86)- Kan hin qoratamnee fi hin mindeefamne yoo taatan nafsee san deebisaa. (87)-Yoo kan dhugaa dubbattan taatan maaliif hin deebifnee?” SuuratuAl-Waaqi’a 56:83-87
Yeroo namni tokko du’u yommuu nafseen bahuuf kokkee geessu, isin osoo ilaaltanii fi bira jirtanuu maaliif nafsee san qaama keessatti hin deebisnee? “Gooftaa Guyyaa Qiyaamaa isin kaasee isin qoratu fi jazaa isiniif kafalu yoo mormitan, nafsee tana maaliif hin deebisne? Yoo kan hin deebisne ta’e, dhimmi harka keessan osoo hin ta’in harka Rabbii akka jiru beekaa
Yeroo duuti dhuftu namoonni bakka saditti qoodamu:
Yoo namni du’u suni namoota Rabbitti dhiyeefaman irraa ta’e
[Isaaf] haara galfii, gammachuu fi Jannata qananiitu jira.
Yoo inni warra mirgaa irraa ta’e immoo
Warra mirgaa irraa waan taateef nageenyi siif haa ta’u.” [isaan jedhama].
Yoo [namni du’u] sobsiftoota jallattoota irraa ta’e immoo
[Isaaf] affeerraa bishaan danfaa irraa ta’etu jira.
Jahiim (Ibidda) seenutu isaaf jira.
Dhugumatti inni kuni haqa mirkanaa’adha.” Suuratu Al-Waaqi’a56:88-95
Guduunfaa
➡Ilmi namaa dur irraa kaasee hanga guyyaa qiyaamatti dhalachuu fi du’uu itti fufu.
➡Namni erga du’ee Barzakh seena. Barzakh jechuun girdoo ykn cufaa addunyaa tanaa fi Qiyaamaa addaan baasudha.
➡”Dur irraa kaase namni du’e tokkochu hin deebine. Kanaafu, Qiyaaman hin jirtu.” warra jedhaniif kuni deebii gahaa ta’aaf. Namni Barzakh keessa seennan hanga Guyyaa Qiyaamaa addunyaa tanatti hin deebi’u. Kuni murtii Rabbiin murteessedha. Osoo addunyaa tanatti kan deebi’an ta’e silaa dachiin tuni isaan hin geessu.
➡Yommuu Qiyaamaan dhaabbattu dachii keessaa falafalamanii ol yaa’u.
➡Namni qabrii keessatti awwaalamee dhiise, galaana keessatti bade, bineensi isa nyaatee, azaabni ykn qananiin qabrii isa qunnama. Azabul qabr ykn ni’matul qabr kan jedhameef namoonni du’an irra caalaan qabrii keessatti waan awwaalamaniifi.
➡Qabrii keessatti qananiin ykn adabbiin kuni ruuhi fi qaama isaa ni dhaqqaba. Ruuhin (nafseen) erga qaaman addaan baate booda tan qananiifamtu ykn azzabamtu taate ni turti. Garuu yeroo garii ruuhin qaaman wal qunnamuun qananiin ykn adabbiin isaan lamaanu dhaqqabu danda’a. Guyyaa Qiyaamaa guutumaan guututti ruuhin gara qaamaa deebi’uun qabrii keessaa kaafamu. [2]
➡Namni qabrii keessatti yommuu adabamuu ilmi namaa arguu fi dhagahu hin danda’u.
➡Rabbiin sababa garagaraatif namoota irraa adabbii qabrii dhokse. Isaan keessaa;
(A) Osoo namoonni adabbii kana dhagahanii silaa naasu fi sodaa irraa kan ka’e wal hin awwaalan.
(B)Osoo adabbiin nama du’ee dhagahamee silaa warri isaa ni salphatu, halkanii guyyaa dhiphinna keessa jiraatu.
(C)Iimaana namootaa qoru-adabbiin qabrii geeybi irraa waan ta’eef eenyutu amanaaf hin amanuu addaan baasuf.
In sha Allaah azaaba fi qananii qabrii ilaalchise shubahaata (fafakeessa fi shakkii) namoota irratti darbamu gara fuunduraatti ni ilaalla. wa billahi tawfiiq
Kitaabban Wabii
Sharih Usuuli salaasa Fuula103-104 Ibn Useymiin
Taysirul Kariimil Rahmaani fii tafsiiri Kalaamil Mannaani–Fuula 654, 295 Abdurahmaan Naasir Sa’dii
Tafsiir bn-kasiir 3/302
Zaadil masiir-Ibn Jawzi-fuula 1394-Daru Ibn Hazm
[2] Kitaabu Ruuh-Imaamu ibn al-Qayyim fuula 149


text:
Tokkummaan mootummootaa haala gargaarsa namoomaa yeroo ammaa Itiyoophiyaa gama kaabaa keessa jiru irratti yaaddoo qabu ibseera. Haalli amma jiru fi haalli gargaarsa namoomaa kutaalee Itiyoophiyaa keessattuu gama Kaaba biyyatti ammas hamaadha jedhan dubbii himaan tokkummaa mootummootaa Steefan Jaarik.
Gaazexeessitootaaf akka ibsanti, daandiin gara Tigraay geessu cufamee jira. Walitti bu’iinsii gaggeeffamaa jiru gidiraa ummata nagaa irra ga’u akka dheeressu kan ibsan Jaariik, Hokkora dabalaa deemu kamiyyuu, lammiilee nagaa irratti balaa fida jedhan.Kun dabalaa hin deemu abdii qabna, jechuun ibsan.
Gama biraatiin, Jaarmayaan gargaarsaa kan tokkummaa mootummootaa( OCHA)n, naannoolee wal waransii jiru Itiyoophiyaa gama Kaaba keessatti sochii isaa akka itti fufee hubachiise.
Dinummaan wal ilaaluu haaraan jiraatus, bulchiinsa naannolee Afaar, Amaaraa fi Tigraay keessatti argamuun bakka dhaqqabuun danda’ameetti, gargaarsa namoomaa raabsuunitti fufeera, jechuun OCHAAn kaleessa Tiwiitarii ofii irratti barreessee jira.


text:
Oduun deddeemtu akka jettutti dhibamee biyya alaa jira. Biyya alaa kam? Suud Arabiyaa, Thailand,Belgium fi Frankfurt ( Germany) bakkota deddeebi’anii maqaan dhayamuu keessayi. Garuu maatii isaatis ta’ee hoggansi OPDO tokkoleen dhibbaa-dhibbatti bakka kanaafi haala kana keessa jira jedhee dubbachuu hin dandeenye.
Maatifi hoggansi jirus jedhanii malee nan beeka kan jedhu hamma ammaa hin argamne. Maarree dirqamni guddaan hoggansa naannoo guddicha kanaa irra jiru, yeroo halli xaxamaan deemaa jiru kanatti torban lamaa ol dhabamuun gaafilee hedduu kaasaa jira. Maatii isaatifi hojjattoota waajjira isaa dabalatee namoonni hidduun dhiphachaafii gaafii kaasaa jiran.
Kanaafuu mootummanOromiyaa, OPDOfi kan feederaalaa saffisaan dhimma kana ifa godhuu qabu. Yoo pirazidantichi nagaya jiraate as bahee haa dubbatu. Yoo dhibamee jiraate haala inni keessa jiru ogeeyyiin fayyaa maatiifi saba isaa haa beeksisan. Yoo ammoo rakkoon kanarra hamaa jiraates ummanni beekuun barbaachisaadha.


text:
Sheer hojjettoota isaa baay’ee dinqisiifata. Nuti seera bu’ura kaka’uumsa daldalaa sadarkaa qulqullinaa Dhaabbata Hojii Adunyaalessaa (ILO) tin hojiirra oolchinee jirra. HojjettoonniSheer hundinuu bu’aalee kallattii fi kallattiidhan alaa ni qabu:
Hojjettoota hundaaf kontiraata dhaabbataatu kennamaaf, kanaafuu nuti hojjettoota guyyaa fi yeroodhaaf hin qacarru. Sheeriif hojjechuu jechuunmindaa sirrii, durgoowwan qajeelaa, mana jireenyaa, fi kunuunsa fayyaa bilisaan argachuu jechuu dha. Hojjettoonnikeenya waldaa daldalaa galuuf mirga qabu. Nuti dabalataanis gatii irratti wal falmuuf waliigaltee (CBA) qabna. Ijoolleen hojjettootaa irratti argamuu danda’u Mana barnootaa Sheer kaffaltii malee (umuriin itti jalqaban 4) Hojjettoonnihaaraa qacaraman hundinuu leenjii fayyaa fi eeggannoo guyyaa jalqabaa irratti argatu. Nuti meeshaalee barbaachisoo ittisoo dhuunfaa (PPE) ni kennina, kanaafuu gochaalee hojii waliin wal qabatani irratti balaadhaaf saaxilamuun ni xiqqaata.
Kibabii keenya maasii Zuwaay/Baatuutti argamu keessatti Hojjettoonni laaqanaa fi irbaata isaanii nyaachuu akkasumas ta’ii adda addaatif itti itti fayyadamuu danda’u.
“Hojjettoonni keenya koreewwan baay’ee keessa galuu ni danda’u:
- Waldaa hojjettootaa (Waldaa bu’uraa Sheer Itiyoophiyaa Dhaabbata dhuunfaa itti gaafatamummaan isaa murtaa’ee )
- koree piriimiyemii Feertiredii
- Koree saalaa
- koree eeggannoo Ogummaa fi Fayyaa
- Koree Ispoortii fi iddoo bashannanaa
- Koree farra Eedsii fi fayyummaa qaama wal hormaataa
- Koree qacarrii fi Koree naamusaa
”
Itiyoophiyaa keessatti keessumattuu naannolee baadiyyaa muraasa keessatti hanqinni bishaan dhugaatii ni jira. Akka carraa ta’ee bishaan bool’awwan baay’ee keessaa filooriinii baay’ee qaba. kanumaafi kan nuti gandoota naannoo ollaa keenya jiraniif sarara bishaanii kan ijaaruun isaan gargaarru bantuu bishaanii, kan akka Bochessa fi Worja Washgula. Aluto Gulbaan piroojectii haarawaa dha.
Sheer Itiyoophiyaan kan ofii isaa ni qaba Istaadiyomii kubbaa miillaa. Istaadiyomiin taphoota hojjettoota keenya gidduutti taasifamu, akkasumas garee Bunaa, garee biyyoolessaa Itiyoophiyaa ni keessummeessu.
Kanaan dura, ijaarsa bataskaana Ortodoksii miidhagduutiif Sheeriin arjoomee jira
Nuti IDH waliin ta’uun piroojektoota adda addaa kanneen akka taliigaa kosii bu’aa qabeessa, bosona deebisanii dhaabuu, lafa barbadaaye deebisanii ijaaruu, leenjii gochaalee qonnaa gaarii fi hayaasintii (hyacinth) bishaanii adeemsisuu qonnaan bultoota lafa xixiqqoo qabaniif kennuu irratti hojjechaa jirra.
IDH, inni kaka’umsa daldalaa walirraa hin citnee kan ta’e, Intarpiraayzii hawaasummaa kanneen akka daldalawwan, Ispoonsaroota, mootummaalee fi hawaasa siiviilii waliin hojjechaa sona cancala addunyaalessaa keessatti waljijjiirraan daldalaa walitti fufiinsa qabu akka jiraatu kan godhuu dha. Isaan kaampaaniiwwan, CSOs, jaarmiyaalee faayinaansii, dhaabbilee omishtootaa, mootummaalee seektaroota baay’ee fi haalotii lafaa Afriikaa, Eeshiyaa fi Ameerikaa kibbaa keessatti omisha walitti fufiinsa qabuu fi daldala mirkaneessuuf kan hojjetuu dha. Tooftaalee hojii haarawaa uumuu, induustirii walitti fufiinsa qabuu fi gabaa haarawaa walitti fufiinsa qabu daldala irratti xiyyeeffatanii argannoowwan ni guddisuu hojiirra oolchuu. Kaayyoon isaan kanneen hundaa jijjiirrama qilleensaa, badiinsa bosonaa, walqixxummaa saalaa, mindaawwan jireenyaa fi galiiwwan jireenyaa irratti dhiibbaa guddaa uumuun galmawwan guddina walitti fufiinsa qabaatu bara 2030 irratti mirkaneessu dha.
FSI (Floriculture Sustainable Initiative) Kaka’umsi misooma abaaboo walitti fufiinsa qabuu adda dureewwan seektara misooma abaaboo walitti fiduun /cancala uumuun, gochaalee isaanii abaaboo biqilchuu – guddisuu isaanii yoo xinnaate 90% irraan ga’uun walitti fufiinsa akka qabaatu godha. Gareen biqilchitootaa kaampaaniiwwanii fi qooda qabaattootni beekumsa walirraa fudhachuu fi omisha walitti fufiinsa qabuu fi daldala kakaasuuf waliin hojjetu. Miseensotni galma haarawaa bara 2025 kaa’anii jiru:


text:
Barattoonni Oromoo Manneen Barnootaa Qophaa’inaa Magaalaa Naqamtee keessatti argaman garaagaraatti baratan, tibbana akka Qormaata Seensaa Biyyoolessaa (National Entrance Exam) qoramanii xumuraniin warraaqsa adeemsisan.
Ardaaleen Jilaa Oromoo qabata misoomaan mancaafamaa jiraachuu
Oromoo gosaa fi gandaan qoodanii wal-irratti duulchisuun bara aangoo ofii dheereffachuuf, shira Aangawoota Mootummaa Koloneeffataa Impaayera Itoophiyaan Uummata Oromoo irratti barootaaf adeemsifamaa jiruun wal-qabatee, Oromoo goseen Booranaa fi Gujii walitti buusuuf jecha shirri haaraan xaxamee hojiitti hiikamaa jiraachuu.


text:
Caamsaa 23/2014(TOI) – Balaa ibiddaa magaalaa Daseetti mudateen namoonni 6 kan miidhaaman yoo ta’u, manneen jireenyaafi daldalaa 31 guutummaatti gubachuu Poolisiin beeksiseera.
Qajeelcha poolisii magaalaa Dasee bufata poolisii 1ffaatti itti gaafatama kan ta’e Inspektar itti aanaa Xilaahuun Faantayyoo TOI tti akka himanitti, balaan ibiddaa halkan keessaa saatii 6 ka’ee qabeenyaa fi namarratti miidhaa geesiseera.
Bakka balaan ibiddaa itti mudate kanatti meeshaaleen dullomaniifi manneen dullooman baay’inaan waan jiraniif to’achuun baay’ee rakkisaa ta’us hirmaanna uummataan gara biraatti osoo hin darbiin to’achuun danda’ameera jedhaniiru.
Qorannoo haga ammaatti taasifameesnis balaa ibiddaa kanaan namoota 6 irraa miidhaan salphaafi jabaan gaheera.Manneen jireenyaa 24 fi kan daldalaa 7 guutummaatti balaa ibiddaa kanaan gubachuus himaniiru.
Sababaan ka’umsa balaa ibiddaan kun maal akka ta’ee baruuf qindoominaan qorannoon taasifama jirachuus himaniiru.


text:
Haxeerarrii Hasawa Jawaar Mohammed kan guyyaa arraa magaalaa guddoo biyya Suweedin Stookholmitti godhe keessaa hanga tokkko 1ffaa An isin sobuu…
Jalqabarratti oromoota hunda bakkuma jirtanitti nagaya, fayyaa, quufaa fii badhaadhina isiniif hawwina. Akeekni barreeyfama kanaa akkuma beekkamu Hawaasni Oromoo Sweden…
Beeksisa Waamicha Walgahii Amajjii Guyya WBO Amajjii Guyya 3/01/2015 Ilmaan Oromoo biyya Swedin magaalaa skara fi Naannoo isii jiraattanif kuta…
Nuti Oromooni magalaa gudditii Suweden Stockholm fii nannoo isii jiran walitti dhufuun, qooda nurraa eegamu bahuuf murteeyfanne Du'aan adunyaa irraa…


text:
Fichee Cambalaalaan ayyaana ummatii Sidaamaa gannuma gannaan ulfeeffatu. Jila yoo bara haaraatti seenaan qopheeffatan.
Fichee Cambalaa ummataa Sidaamaa ta baranaa akka warri ikeessa oole jedhutti haga guddaan Oromoo fi Sidaamaatti walti dhufe.
Akka gaazexeessaa Omn,Usmaan Ukkumee qophii sun keessa oole jedhetti Mooyalee haga Harargetti namii Oromiyaa walti dhufee qophii tana keessa oole.
Kaan jala bultii dhufee Shaashamannee bulee itti wal eegee Bisaan Gurraacha, Hawaasaatti wal gahee jedha Usmaan.
“Haga guddaan sirboota Oromoo fi Sidaamaatti sirbama.Qophii tun ta hortee ilmaan kuush jechuu dandeenna jedha warrii achii dubbifne.
Fichee baranaa akka Usmaan jedhetti Itoophiyaa nannoo akka akkaallee nama hedduutti walti dhufe. Ilmaan Kuush,hortee sanyii kuushiti.