text:
Ajajaa waardiyyaa prezidaantummaa Ruwaandaa duraanii kan ta’an Protaay-Miperaanyaa yakka fixiinsa sanyii Rwaandaa kan bara 1994 keessatti hirmaatan jedhamuu dhaan barbaadamaa jiran.
Eebla bara 1994 finxaaleyyiin Ruwaandaa ennaa isaan duula fixiinsa sanyii dhiiga dhangalaasise jalqaban Miperaanyaan murna waardiyaa prezidaantummaa hogganu turan. Gareelee loltootaa leenjisuu akkasumas meeshaa waraanaa raabsuu dabalatee fixiinsa sanyii sana karoorsuu keessatti qooda ijoo guamachaniiru jechuun himataman.
Waardiyyaan prezidaantiis ajaja Miperaanyaa-tiin muummicha ministeeraa Agaatee Owiilingye-naa fi naga eegdota Beeljiyem kudhan kanneen waardiyya isaanii ta’an galaafate. Ennaa fixiinsi sanyi kun geggeesamu waardiyyaan prezidaantummaa hojii sirna dhablummaa fi badii ture adda durummaan humna sossoosu ture.
Yakkaawwan kanneen fi ka biroof jecha manni murtii yakka qoratu ka sadarkaa addunyaa Rwaandaaf dhaabate Mepiraanyaa yakka fixiinsa sanyii fi yakka waraanaan himatee akka hidhamuuf ajaja hidhaa baase.
Yunaayitid Isteetis mootummoota kanneen biroo tokkummaa mootummootaa fi manni murtichaa Mepiraanyaa fi kanneen biroo ajjeechaa sana raawwatan seera jalaa akka hin miliqne gohuuf wal ta’iinsa ni agarsiifti. Sanas galmaan ka’uuf nama Mepiraanyaan akka qabamuuf odeeffannoo kenneef doolaara miliyoona shan kan badhaastu ta’uu beeksiste.
Namni Protaay-Miperaanyaan eessa akka jiru beeksise icitiin isaa qabamee beeksisuu danda’a. waajjira naga eegumsa naannoo quunnamuuf Marsariitii embasii Yunaayitid Isteetis dhiyoo jiru quunnamaa, sagantaa yakka waraanaa USf email erguu yoo barbaaddan WCRP@state.gov, ykn kara WhatsApp 202-975-5468 bilbilaa.
Facebook keenya: www.facebook.com/warcrimesrewardsprogram jechuun seenuu dandeessan. Twitter irrattis www.twitter.com/WarCrimeReward yoo jettan nu argattu. Suraa yakkamtoota barbaadamaniis argachuu ni dandeessu.
Gabaasaaleen amanamoo ta’an martinuu ni qoratamu. Eenyummaan kanneen odeeffannoo kennan maraas icitii dhaan ni qabama.


c: text/html

text:
Biyyaa papua New Guinea, Afaanota 820Biyyaa Indooneziya, Afaan 742Biyyaa Nijeeriyaa, Afaan 516Biyyaa Indiyaa Afaan 427Biyyaa Ameerikaa, Afaan 311Biyyaa Meksikoo,Afaan 297Biyyaa Kaameruun, Afaan 280Biyyaa Awusteraliya, Afaan 275Biyyaa Chaayinaa, Afaan 241Biyyaa Kongoo, Afaan 216Biyya Biraazil , Afaan 200Biyyaa Philipinsii, Afaan 180Biyya Maleziyaa , Afaan 147Biyyaa Kanadaa, Afaan 145Biyyaa sudaan, Afaan 134
Category: Barnoota
Paarkin Baalee paarkii bineensota achi qofa jiraatan baayyee kan qabu yoo ta'u bineensota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan garuu balaa keessa warra jiran baayyedhaaf iddoo murteessadha. PBGB hoosiftoota Itoophiyaa keessa qofa jiraatan 20 fi hoosiftoota Gaarren Baalee keessa qofa jiraatan shaniif iddoo jireenyaati. Hoosiftoonni PBGB keessaa faayidaa guddaa qaban jeedala fardaa (anis simensis), gadamsa gaarrenii (Tragelaphus … Continue reading Parkii Gaarreen Bale kutaa 2
Paarkii Biyyoolessaa Gaarren Baalee paarkii biyoollessaa Oromiyaa godina Baalee keessa jiru yoo ta'u paarkin kun bidoollee dachee addunyaarra jiru kamiyyuu caalaa bineensota baayyinaan achi jiraatan qabaachuun beekkama. Paarkin kun bara 2009 Tarree Ambaa Addunyaa kan Yeroo keessatti galmaa'eera. Paarkin Baalee ballina tilmaamaan 2,150 km2 ta'u qaba. Paarkin kun bidoollee adda ta'an shanitti qooddama: lafa margaa … Continue reading Parkii Garreen Baale kuta Tokko
Namni kamiyyuu akka miseensa hawaasichaatti wabii jireenyaa argachuuf mirga qaba. Karaa carraaqa biyyaa waliigaltee adunyaas, akkasumas akka qabeenyaa fi caasaa biya isaattis, ulfina guddina mataa isaaf waan barbaachisaa ta’an mirgoota dinagdee, hawaasummaa fi kan aadaa ni qaba.
Namni kamiyyuu mootummaa biyya isaa keessatti kallattiidhaan ykn karaa bakka bu'oota isaa kanneen bilisaan filatamanii hirmaachuuf mirga ni qaba.Namni kamiyyuu tajaajila mootummaa biyya isaa keessaatti namoota biroo waliin walqixa fayyadamuudhaaf mirga ni qaba. 3. Bu'uurri aangoo mootummaa fedhii ummataati; fedhiin ummataatiis kan ibsamu yeroolee murteeffamanitti filannoowwan adeemsifamaniin hoggaa ta'u; filannoowwan kunneen nama hundaaf carraa walqixaa … Continue reading Mirgoota Namoomaa Idil-Addunyaa Keewwata – 21
Jaalala baay’isi.Beekumsa ida’i.Qabeenya hiri.Inaaffaa hir’isi.Ilaalcha wal-qixxeessi.Hojii guddisi!Teessuma xiqqeessi. Jaalalli Dhugaa: Mi’aawaadhaa dhandhamadhu.Urgaawaadhaa fuunfadhu.Gammachuudhaa simadhu.Icciitiidhaa eeggadhu.Dorgommiidhaa itti hirmaadhu.Qabsoodhaa injifadhu.Abdiidhaa obsaan eeggadhu.Qabeenyaa horadhu.Bultiidhaa ijaaradhu.Gaaddisaa jala boqadhu!
Jaalala onneeBeekumsa sammuuObsa garaaDhugaa arrabaaOgummaa harkaa qabadhu! Bara Jireenya Kee Keessatti: Kan dabarsite yaadadhu.Kan keessa jirtutti jabaadhu.Kan itti deemtuuf abdiin jiraadhu.Bakka yaadde gahuuf obsa qabaadhu.Kaayyoon kee akka galma sii gahuuf rabbiin kadhadhu!
Qorichawwaniifi baala Haraaraa (Araada) Nama qabsiisan Sadarkaa adduunyaatti, namooti tokko tokkoofi hawaasni, rakkoowwan qoricha dhorkamanii isaan muudataa jira. Qoricha hin hayyamamineen fayyadamuudhaan,namooti dandeettii isaanii akka hindhugoomsine / humna keessa isaanii, guutumaan akka hin mul’isine/ kan isaan ittisuufi guddina hawaasaafis guufuu ta’an jiru.Gabaabumatti qorichawwan kunniin, fayyadamtoota, maatii,uummatafi hawaasa irratti,rakkoo hamaa kan geessisanidha.Addunyaa’rratti qorichawwan seeraan dorkaman,to’annoo ala … Continue reading Qorichaafi Baala Saammuu Haddoochan
Akkaataa qo’annoofi qorannoo ogeessota xin-sammuutti, haala (amala) namootaa bakka lammatti qoodu.Inni tokkofaa, Abdii Qabeessota [“Optimist”] jedhaama. Kana jechuunis, waan hundumaa ija gaariin [positives] kan ilaalaniifi fudhatanidha. Fakkeenyaf ani kitaaba sirraa ergifadhee, sababa rakkoo yaadaa, hubannoo dhabuufi xin-sammuu qabu irraa kan ka’een kitaaba kana yerootti siif hindeebisne. Ati garuu deebii gaarii anaaf qabdu akkam akka ture … Continue reading Haala Namootaa
1. Namni kamiyyuu bilisummaa nagayaan walgahuufi mirga waldaya gurmeessuudhaa ni qaba. 2. Namni kamiyyuu miseensa waldaya tokkoo akka tahu hin dirqisiifamu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qadaratti Amanuu-Kutaa 2ffaa
Yeroo darbe Qadaa fi Qadarri maal akka ta’an ilaalle turre. Qadaa fi qadarri wal keessa waan seenaniif “Qadaratti amanuu” jechuun fayyadamu dandeenya. Qadara jechuun wanti hundi raawwatamuun ykn uumamuun dura murtii Rabbiin murteesse fi katabeedha. Murtiin kuni ajaja (amrii), hamma, amala, yeroo, bakkaa fi kkf of keessaa qaba. Wanti tokkoo uumamuun dura amala akkami akka qabaatu, eessa fi yoom akka adeemsifamu Rabbiin olta’aan murteesse fi katabee jira. Fakkeenyaf, Rabbiin namni tokko amalli isaa maal akka ta’u, eessatti akka dhalatu, yoom akka dhalatuu fi du’u beekee fi murteesse jira. Qadaratti amanuu jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota umama keessatti adeemsifaman hunda beekumsaa Isaa turaa fi ogummaa Isaatiin murteessee akka kaa’e amanuudha.[1]
Dhimmi Qadaraa dhimma falmii baay’een itti baay’ateedha. Namoonni sifaata (amaloota) Rabbii olta’aa amaloota ilma namaatiin wal bira qabuun qadara hubachuuf yaalan. San booda karaan harkaa bade dhama’an. Osoo gara Qur’aanaa fi sunnaah deebi’anii silaa dukkana keessatti hin taran. Kana ilaalchisee gareen lama daandii sirrii irraa dabanii jiru.
1ffaan– Qadariyyaa– gareen kuni akkana jedhu, “Namni wanta hojjatu hundaaf fedhii fi dandeetti mataa isaa qaba. Fedhii fi dandeettin Rabbii keessa seenun dhiibbaa isarratti hin godhu. Qadara wanti jedhamu hin jiru.”
2ffaa- Jabariyyah– gareen kuni faallaa garee jalqabaati. “Namni hojii isaa irratti dirqisiifamaadha. Fedhii fi dandeetti hin qabu. ” jedhu.
Dhama’iinsa kana furuuf gochoota ilma namaatiin wal qabatan bakka lamatti qoodun ni danda’ama. Barnoota Baaylojii yommuu barannu gochoota bakka lamatti qoonne ilaalaa turre. Isaaniis;
1ffaa- gocha filannoo namaatin ala ta’e (Involuntary action)– gocha kana keessatti namni filannoo hin qabu. Filannoo isaatiin ala gochi kuni isarratti raawwatama. Fakkeenyaf, yeroo jalqaba uumamu filannoo uumamuu ni qabaa? Hin qabu. Akkasumas, bifa akkamii irratti akka uumamu, dhiira moo dubara akka ta’u filannoon isaaf hin kennamne. Dhugaa kana Qur’aanni haala kanaan ifa godha:
“Rabbiin kee waan fedhe uuma, ni filatas. Isaaniif filannoon hin jiru ture. Rabbiin waan isaan itti dabalan (shaarrakan) irraa qulqullaa’e, olta’e.” Suuratu Al-Qasas 28:68
Kana jechuun uumamtoota akka fedhettii fi ogummaa (hikmaa) Isaa irratti hundaa’un filatee kan uumu Rabbiin qofa. Fakkeenyaf, yeroo garaa haadha keessa jiran, bifni kiyya akkana haa ta’u, saalli kiyya kana haa ta’u namni jedhe jiraa? Hin jiru.
Gochoonni filannoo namaatin ala raawwatamaan baay’eedha. Fakkeenyaf, dhibee, du’a fi kkf. Gochoonni kunniin murtii Rabbiiti (qadara). Eenyullee maaliif akkana ta’e jedhee mormuu hin danda’u. Rabbiin wanta hojjatuuf hin gaafatamu waan ta’eef.
2ffaa- Gocha namni filannoo itti qabu (voluntary action)- kuni gocha namni wanta filatee fi fedhe itti hojjatuudha. Fakkeenyaf, nyaachu, dhuguu, taa’u, ka’uu, hojii gaggaarii hojjachuu, hojii badaa hojjachuu fi kkf. Gochoota akkana keessatti Rabbiin fedhii fi dandeetti wanta fedhan itti hojjatan namootaf kennee jira. Kanarraa ka’uun, kitaabban buuse, Ergamtoota erge. Nama fedhii bilisaa isaatiin waan gaarii hojjate mindaa gaarii kennaaf. Nama fedhii bilisaa isaatiin waan badaa hojjate, ni adaba.
Qadaraa fi Hojii namoota wal qabsiisu
Namoonni wanta tokko hojjachuun bu’aa wanta sanii ni argu. Yookiin immoo fedhii wanta tokko hojjachuu osoo qabanuu gufuun isaan fuunduratti bahuun wanta san akka hin hojjanne isaan taasisa. Kanaafu, asitti wantoota afur hubachuun barbaachisaadha.
1ffaa- fedhii fi dandeetti– Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa fedhii fi dandeetti namootaaf kenne jira. Fedhii fi dandeetti kana fayyadamuun wanta barbaadan hojjatu. Garuu fedhii fi dandeettin isaanii garagara.
2ffaa- sababa– kuni wanta tokko galmaan gahuuf wanta namni hojjachuuf carraaqudha. Fakkeenyaf, barataan qormaata darbuuf ni qo’ata. Qo’annaan isaa kuni sababa ta’a.
3ffaa- bu’aa- kuni firii hojii ykn galma wanta namni yaadeti. Fakkeenya armaan olii keessatti barataan qormaata qabxii gaariin darbuun bu’aadha.
4ffaa– gufuu- galma yaadan akka hin geenye wanta nama dhoowwu ykn nama gufachiisuudha.
Gochoota namaa keessatti Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa ilma namaatiif fedhii fi dandeetti kennee jira. Akkasumas, sababa fi bu’aa uumee jira.
Akka fakkeenyatti oomisha midhaanii ilaalun ni danda’ama. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala lafa qonnaa fi meeshaa ittiin qottan namootaaf laaffise jira. Kanaafu, kuni “sababa”. Namni lafa qotuuf “fedhii fi dandeetti” qabaachu qaba. Rabbiin fedhii fi dandeetti kenneefi jira. Sanyiin erga faca’ee booda xumurarratti callaan ni argama. Kuni “bu’aa”dha. Garuu yeroo tokko tokkoo callaan abdatan hin argamu. Roobni dhabamuun ykn waagin dhayuun ta’u danda’a. Asitti roobni dadhabuu fi waagin “gufuu” dha.
Fakkeenya biraa, Yommuu Shaam keessatti dhibeen namoota fixu uumamee, Umar bin al-Khaxxaab namoonni Shaam seenu irraa akka deebi’an ajaje. Ergasii Abu Ubaayda Aamir bin Jarraah akkana jedhe, “Yaa Ajajaa warra amananii! Murtii Rabbii (Qadara) irraa dheessun ni jiraa?”
Ergasii Umar akkana jedhe: “Yaa Abbaa Ubeeyda siin ala osoo namni biraa kana jedhee [maal qabaa]. Eeti, Qadara Rabbii irraa gara qadara Rabbiitti dheessina.”
Dhibeen qadara (murtii) Rabbiiti. Fayyaanis murtii Rabbiiti. Kanaafu, dhibee irraa gara fayyaa dheessun, murtii Rabbii tokko irraa gara murtii biraatti dheessu jechuudha.
Namni sababa yoo hojjatee fi gufuun isa jidduu yoo hin seenin bu’aa ni argataa jechuudha. Namni fedhii isaatiin wanta badaa yoo hojjate ni adabama. Wanta gaarii yoo hojjate ni badhaafama. Garuu gufuun kanniin keessa yoo seene bu’aa hin argatu. Fakkeenyaf, namni waan badaa yoo hojjatee ergasii dafee yoo tawbatee fi Rabbiin irraa araarama kadhate, hin adabamu. Ammas, hojii gaarii yommuu hojjatu na argaaf yoo hojjate, hojii saniif Rabbiin irraa Aakhiratti mindaa hin argatu. Na argaan (riyaan) gufuu ta’ee jechuudha. Kanaafu, sababni fi bu’aan Rabbiin murteefame jira. Namni fedhii isaatiin sababa wanta tokkoo yoo hojjate gufuun yoo hin jiraatin bu’aa ni argataa jechuudha. Haala kanaan Qadaraa fi hojii namootaa wal qabsiisuun ni danda’ama. Garuu sammuun ilma namaa daangeefamaa waan ta’eef waa’ee qadaraa guutumaan guututti hubachuu hin danda’u. Kanaafu karaan nama baasu:
1-Wanta Rabbiin itti nama ajajee hojjachuu fi wanta Inni irraa nama dhoowwe dhiisudha. Hojii gaarii yommuu hojjatanii fi hojii badaa irraa yommuu fagaatan Rabbiin irraa gargaarsa fi qajeelcha kadhachuudha.
Iyyaaka na’abudu wa-iyyaaka nasta’iin
Si qofa gabbarra; Si qofa irraa gargaarsa barbaanna. (Al-Faatiha 1:5)
2-Hojii gaarii dhiisanii fi hojii badaa hojjataniif tawbachuu fi Rabbiin araarama kadhachuu- Namoonni gariin “Maaliif hojii gaarii hin hojjanne ykn hojii badaa hin dhiisne?” jedhamanii yommuu gaafataman, “Kuni Qadara” jechuun mormu. Qadarri murtii dhoksaa Rabbiin malee eenyullee hin beeknedha. Wanti murtaa’e suni hanga raawwatamutti, Qadara wanta sanii namni beeku hin jiru. Fakkeenyaf, namni tokko yoom akka du’u ni beekaa? Kanaafu, Wanta badaa yommuu hojjatu, “kuni qadara” akkamitti jechuu danda’aa? Lawhal Mahfuuz keessatti wanta katabamee argee jiraa? Kanaafi yommuu mushrikoonni “Osoo Rabbiin fedhee silaa Isa waliin waan biraa hin gabbarru…” yommuu jedhanii qadaraan mormaan, Rabbiin akkana jechuun deebii isaaniif deebise:
“Sila beekumsa irraa kan isin nuuf baasu (fidu) dandeessan isin bira jiraa? Shakkii malee homaa hordofaa hin jirtanu. Isinis warra soba dubbatu malee homaa hin taane.” Suuratu Al-An’aam 6:148
3-Yommuu Musiiban (balaan) namatti buutu, obsuu– wanta barbaachisu erga raawwate booda, wanti badaan yoo isa qunname, obsuu fi mindaa gaarii kajeelu qaba. Murtii Rabbiitiif harka kennuun haa obsu. Rabbiin subhaanahu wa ta’aala nama musiiban isatti buute akkana jechuun gorsa:
“Obsi! Dhugumatti waadaan Rabbii dhugaadha. Dilii (cubbuu) keetifis araarama kadhu. Gooftaa keetis ganamaa fi galgala faaruun qulqulleessi” Suuratu Ghaafir 40:55
Kanaafu, namni yommuu musiiban isatti buutu murtii Rabbii akka ta’e beekun obsuu qaba. Yommuu badii hojjatu immoo Rabbiin irraa araarama kadhachuun isarra jira.
4-Rabbiif galata galchuu– Firii wanta hojjate yommuu argu, “Bu’aan Rabbiin irraa akka dhufe” beekun Rabbiif galata galchuu qaba. Osoo gufuun isa jidduu seene bu’aa san argachuu danda’aa?
Wantoota afran armaan olii of keessaa qabu Aayah takka siif dabalu? Wantoonni afran kunniinis Rabbiif galata galchuu, hojii gaarii hojjachuuf gargaarsa Isarraa barbaadu, badii hojjataniif tawbachuu fi murtii Isaatiif harka kennuu. Rabbiin haadha abbaa tola akka oolan namoota erga ajajee booda du’aayi kanaan akka Isa kadhatan isaaniif dhaama:
“Gooftaa kiyya! Qananii kee kan Ati ana, haadha fi abbaa kiyya irratti oolte akka galateefadhuu fi dalagaa gaarii Ati jaallattu akka hojjadhu na dandeesisi. Sanyii (hortee) kiyyas gaarii taasisi. Ani gara kee tawbaan deebi’eera. Ani Muslimoota irraayyi.” Suuratu Al-Ahqaaf 46:15
Tawbaa jechuun badii irraa buqqa’uun gara wanta Rabbiin jaallatutti deebi’uudha. Musliima jechuun nama Rabbiif ajajamuu, Murtii fi fedhii Isaatiif harka kennuu fi buluudha. Kanaafu namni Rabbiif ajajamu, wanta badaa hojjatuuf qadaraan hin mormuu jechuudha. Kana irra ni tawbata. Ammas fedhii isaatiin ala wanta badaa isa qunnameef ni obsa, murtii Rabbiitiif harka waan kennuuf.
Guduunfaa
➥Qadaratti amanuu jechuun Rabbiin subhaanahu wa ta’aalaa wantoota umama keessatti adeemsifaman hunda beekumsaa Isaa turaa fi ogummaa Isaatiin murteessee akka kaa’e amanuudha.
➥Gochoota ilma namaatiin wal qabatan bakka lamatti qoodun ni danda’ama. 1ffaa-Gochoota fedhii fi dandeetti namaatin ala ta’an. kanneen akka umamu, du’uu, dhibamuu fi kkf. 2ffaa-Gochoota fedhii fi dandeetti namaatiin wal qabatan. Kanneen akka nyaachu, dhuguu, hojii gaarii hojjachuu fi kkf.
➥Namoonni fedhii bilisaa isaaniitiin waan tokko akka hojjataniif Rabbiin fedhii fi dandeetti kenneefi jira. Fedhii bilisaatiin waan gaarii yoo hojjatan mindaa ni kennaaf. Ammas, dirqii tokko malee fedhii bilisaatiin waan badaa yoo hojjatan ni adaba. Kuni murtii fi seera Rabbiiti.
➥Rabbiin subhaanahu wa ta’aala sababa fi bu’aa uumee jira. Namoonni fedhii isaaniitin sababa wanta tokkoo yoo hojjatan, gufuun yoo hin jiraatin, bu’aa wanta sanii ni argatu. Kanaafu, sababa fi bu’aan qadara. Fakkeenyaf, Lafti qonnaa fi meeshaan ittiin qotan sababa. Callaan bu’aadha.
➥ Sammuun ilma namaa daangeefamaa waan ta’eef waa’ee qadaraa guutumaan guututti hubachuu hin danda’u. Sababni isaas, Qadarri murtii Rabbii Lawhal Mahfuuz keessatti katabeedha. Erga raawwatame booda malee namni beeku hin jiru. “Al-Qadaru sirrullah (Qadarri iccitii Rabbiiti)” jedhu namoonni darban.
➥Kanaafu, hojii gaarii dhiisaniif ykn hojii badaa hojjataniif qadaraan mormuun, shakkii hordofuu fi kijiba dubbachuu malee homaayyu miti. Kana irra wantoota armaan gadii hojjachuun nama baasa:(1)Wanta Rabbiin itti nama ajaje hojjachuu fi wanta dhoowwe dhiisu. Kana irratti gargaarsaa fi qajeelcha Isa kadhachuu. (2)Hojii badaa hojjataniif tawbachuu fi araarama kadhachuu. (3)-Bu’aa hojii gaarii yoo argan Rabbiin galateefachuu. (4)-Musiibaa nama qunnamuuf obsu.
Kitaabban Wabii:
[1] Arkaanul Imaan 72- Amharic
al-aqiidatul Islaamiyyatu wa ususuhaa By Abdurahmaan Hasan Madiniyyi, fuula 631-….
Sharih Usuuli salaasa Fuula 116 Ibn Useymiin


text:
Caleidoscopio Arcobaleno. Natale magico
CHF 20,70
CHF 17,60
UUnn lliibbrroo ddaa ccoolloorraarree aa tteemmaa nnaattaalliizziiooaaddaattttoo aa ttuuttttee llee eettàà,, ppeerr ffaarree iinn mmooddoocchhee ii ppeennssiieerrii aaccccuummuullaattii dduurraannttee llaaggiioorrnnaattaa ssii aalllloonnttaanniinnoo..PPiiùù ddii ttrreennttaa mmeerraavviigglliioossee iilllluussttrraazziioonniiiinn bbiiaannccoo ee nneerroo ddaa ccoolloorraarree ppeerr ddaarreessffooggoo aallllaa pprroopprriiaa ccrreeaattiivviittàà..UUnn mmoonnddoo mmaaggiiccoo aa ccuuii ddaarree vviittaa ccoonn iiccoolloorrii bbrriillllaannttii ddeeii ppeennnnaarreellllii ee ddeellllaaccoollllaa iinn ggeell gglliitttteerraattoo..


text:
loltoonni mootummaa sakkata’iinsaa fi reebicha hamaa geggeessa jiraachuu jiraattoonni dubbatan.
Akka jiraattoonni himanitti, loltoonni kun baadiyaalee hunda keessa naannayuun shammarranii fi dubartoota Oromoo gudeeduu itti fufanii jiru jedhan.
Raayyaa ittisa biyyaa, poolisoota Federaalaa fi loltota Agaaziitiin gochaaleen foffokkisaa ta’an, jiraattota godina Shawaa lixaa irratti raawwatamaa jiru haalaan jabaatee jira.
Aanaalee hedduu keessatti reebicha, sakkatta’iinsaa fi dararamiinsi jiraattota irratti geggeeffamaa jiru wayta ammaa kan hammaate yoo ta’u, namoota baayyee ammoo qabanii hidhaa jirus jedhamera.
Namoota hidhaman keessaa manguddoonni umariin waggaa 70 jiraachuullee jiraattonni dubbatan.
Jiraataan godinichaa akka nuuf himanitti, loltoonni mootummaa kun meeshaa waraanaa gurguddaa hidhachuun magaalaa fi baadiyaa hunda keessa deemuun namoota dararaa jiru jedhan.
Loltoonni kun manniin barumsaa, buufata fayyaa fi waajjiraalee hedduu keessa kan qubsiifaman yoo ta’u, jiraattoonnis rakkoo hamaa keessa jiraachuu dubbatan.
Akka namni kun jedhanitti yeroo gara yerootti gidiraan jiraattota godina Shawaa lixaa irratti raawwatamaa jiru haalaan hammaatee jira.
Manniin jiraattotaa dabalatee magaalaa keessatti manniin siree hundi sakkata’amaa jira.
Baadiyaa hunda keessa naannayuun gara jabeeyyiin hoomaa waraanaa kun shamarranii fi dubartoota irratti gudeeddii raawwataa jiru jedhan.
Magaalaa Gincii keessaa ammoo manguddoon umriin isaanii waggaa 70 ta’an loltoota kanaan qabamanii hidhamanii jiru. Daragaggoonni hedduun ammoo reebamaa jiraachuu himan.
Hoteelonni manniin siree hundi loltoota kanaan sakkata’amaa kan jiran yoo ta’u, namoonni manniin siree bulan, waraqaan eenyummaa isaanii gaafatamuun, doorsifamaa akka jiranillee himan.
Kana raawwachuun mootummichaa ammas bifa itti fufiinsa qabuun mormiin ummataa geggeeffamuu mala shakkii jedhuun ummata dararaa jira jedhan.
Loltoonni mootummaan bobbaase kun biyya nagaa qabdu keessa naannayuun ummattoota nagaa dhoorgaa jiru kan jedhan namni kun, kanarraa ka’uun jiraattoonni hundi yaaddoo keessa seenanii jiru.
Kun kanaan osoo jiruu mormii guutummaa godina Shawaa lixaa keessatti geggeeffameen, mootummaan biyyattii bulchaa jiru, jiraattota sanyii filatamaa fi xaa’oo dhoorgatee rakkisaa jira jedhan.
Haala amma argaa jirru kanaan biyyattiin mootummaa fi seer-dhablee taatee jirti jechuun dubbatanii jiru.
Usmaan Ukkumeetiin dhihaate.


text:
Qabsoon mirga sabaaf ykn abbaa-biyyummaaf taasifamu kamuu waantota armaan gadii guutachuu qaba.
A. Obsa
B. Murannoo
C. Qophii Sammuu (Beekumsaa fi tooftaa)
D. Woreegama
Qabsoo wolabummaa Hindi India independence movement sababa bittaa Ingiliz (1858-1947) irra tureef kan jalqabane. Qabsoon Hindoitaa gulantaalee fi bifa garaagaraa qaba ture. Gariin non-violent yo ta’u gariin revolutionary ( worraaqaa) turan.
Isaan keessaa jaarmiyaan Indian National Congress(INC) jedhamee beekkamu qara qabsoo hidhannoo kan jalqabe ta’ulle boodarra gara qabsoo nageellittiitti jirjiirame. INC namoota bebbeekkamoo fi kabajamoodhaan kan hundaa’ee ta’ee gaaffiin jaarmiyaa kanaa mirgoota bu’uuraa kan akka wolqixxummaa hojii argachuu, mirgoota diinagdee kkf ture. Jaarraa 20ssoo keessa garuu hoggantoonni radical (gonnonneessitoonni)* akka LAL, PAL, BAL fi AUROBINDO GHOSH jedhaman dhufanii gaaffii jajjabduun (wolabummaa/political independence) gad bayan. Bara 1920tti qabsoon INC yaada hogganaa isaanii Mohandas Karamchand Gandhi fudhachuudhaan qabsoo Diddaa Lola-malee (non-violent resistance) irratti woliigalanii itti fufan.
Qabsaawonni Hindii bebeekkamoon qabsoo hidhannoo (irree) ti cichan kan akka Netaji Subhas Chandra Bose fi Bhagat Singh karaan nu baasu kanuma qofa jechaa turan.
Qabsoo Hindii finiinsuu keessatti gaheen barreessitoonni, wolaleessitoonnii fi weellistoonni qaban baayyee dha.
Poets & writers such as Allama Iqbal, Mohammad Ali Jouhar, Rabindranath Tagore,Subramaniya Bharathi and Kazi Nazrul Islam used literature, poetry and speech as a tool for political awareness.
Weellistoota fi barreessitoonni akka Allama Iqbal, Mohammad Ali Jouhar, Rabindranath Tagore, Subramaniya Baharathi fi Kazi Narul Islam wolaloo, katabbiiwwanii fi haasawa isaaniin dammaqina siyaasaa guddaa uuman.
Feminists such as Sarojini Naidu and Begum Rokeya championed the emancipation of Indian women and their participation in national politics.
Dubartoonni akka Saaroojinii Nayiduu fi Beegam Rokeya dubaroonni Hindii akka bilisa tahanii siyaasa keessatti hirmaatan dadammaqsuu fi ijaaruudhaan gahee guddaa taphataniiru.
Babasaheb Ambedkar ammoo gurmuu hawasaa miidhamaa fi tuffatamaa (Fakkeennaa fi biyya keennatti tumtuu fi Duugduun akkuma tuffatam Hindi keessa gosoota cast jedhamanii hawaasni ifi keessaa xeelleggatu hedduu turan) ijaaruudhaan Qabsoo wolabummaa keessatti hirmaachisuudhaan gumaacha guddaa taphate. -Babsaheb Ambedikar championed the cause of the disadvantaged sections of Indian society within the larger independence movement.
Yennaa Lola Addunyaa Lammeessoo qabsoon wolabummaa uummata Hindii bayyee cimee finiine. Yeroo kanatti Waamichi Diddaa fi mormii QUIT INDIA MOVEMENT jedhamuu fi Gaandiin hogganamu dhiibba guddaa biyyittiirratti fiduudhaan dhalattoonni Hindi kan Humna woraana biyyoolessa Hindi kan Ingiliz toowattu akka diduu fi ganu taasise. Diddaanii fi murannoon loltoota Biyyoolessa lammiiwwan Hindi kan bara 1946 Ingiliz rifachiisee dirqamtee akka biyya Hindi gallakkistu taasise.
The period of the Second World War saw the peak of the campaigns by the Quit India movement (led by Mahatma Gandhi) which had a feeble impact and the Indian National Army (INA) movement (led by Netaji Subhas Chandra Bose) which had a gigantic impact that not only triggered Royal Indian Navy Mutiny in 1946 but also had significant impact on British Indian Army, eventually resulting in the withdrawal of the British under compulsion.
Bhārat Chhodho Āndolan), or the India August Movement (August Kranti), was a civil disobedience movement launched in India during World War II on 9 August 1942 by Mohandas Karamchand Gandhi.[1] The All-India Congress Committee proclaimed a mass protest demanding what Gandhi called “An Orderly British Withdrawal” from India. It was for the determined, which appears in his call to Do or Die, issued on 8 August at the Gowalia Tank Maidan in Mumbai in 1942. The British were prepared to act. Almost the entire INC leadership, and not just at the national level, was imprisoned without trial within hours after Gandhi’s speech.
Gaandiin bara Hageyya 9, 1942 “British biyya keenyaa haa baatu!” Jechuudhaan mormii cimaa diddaa uummataa waame.
Akkuma Gaandiin gadbahee labsii tana dubbateen isaa fi hoggantoota INC maraa hidhe.
Most spent the rest of the war in prison and out of contact with the masses. The British had the support of the Viceroy’s Council (which had a majority of Indians), of the All India Muslim League,the Hindu Mahasabha, the Rashtriya Swayamsevak Sangh, the Communist Party, the princely states, the Indian Imperial Police, the British Indian Army and the Indian Civil Service. Many Indian businessmen were profiting from heavy wartime spending and did not support Quit India. Many students paid more attention to Subhas Chandra Bose, who was in exile and supporting the Axis Powers.
Sochiin jaarmiyaalee garaagaraa kunin biyya Hindi gara Bilisummaa ti geesse.
Kanumaan bara 1947 Lallaba Wolabummaa Hindi labsame. Hindii fi Paakistaan Ingiliz jalatti biyya tokko turan. Sababa garaagarummaa fi woldhabdee amantaatiin Bilisummaa duuba biyya garaagaraa ta’an. Gaandiin akka Hindii fi Paakistaan wolitta hin buune waan hin godhin hin qabu. Garuu hin danda’amne.
work of these various movements led ultimately to the Indian Independence Act 1947, which created the independent dominions of India and Pakistan. India remained a Dominion of the Crown until 26 January 1950, when the Constitution of India came into force, establishing the Republic of India; Pakistan was a dominion until 1956, when it adopted its first republican constitution.
Indian independence movement was a mass-based movement that encompassed various sections of society. It also underwent a process of constant ideological evolution.


text:
Jalqaba torban dabree irra ajjeefamuu artistii beekamaa Haacaaluu Hundeessaa tii booda mormii ka'een wal-qabatee namoonni 156 ol du’uu Koomishiniin Poolisii Federaalaa akkasumas Biiroon Bulchiisaa fi Nageenyaa Oromiyaa beeksisee jira.
Manneen daldalaa, waajiraaleen hojii fi tajaajilli geejjibaallee Finfinnee fi magaalaalee Oromiyaa hedduu keessatti akka addaan citanii turan ka gabaasamee ture har'aa garuu tajaajilawwan hedduun banamuu isaanii, gabaasaan VOA, Naakor Malkaa himee jira. Tajaajilli interneetii garuu ammallee hin banamne.
Gama biraatiin immoo hoogganootaa fi miseensota gameeyyii Adda Bilisummaa Oromoo dabalatee Finfinnee, Amboo fi Naqamte keessatti namoonni hedduun hidhamuu, Naakoor maatii namoota hidhamanii, hooggana ABO fi aangawoota mootummaa dhimmi isaa ilaallatu dubbisuun VOAf ibsee jira.
Gaaffii fi deebii guutuu caqasaa.


text:
Magaalaan Baatuu ji’a Hagayyaa dabarte keessaa muddamsuu akka akkaa keessa turte.Gareen 23 ta naannolee Itoophiyaa sagalii walitti dhufan dorgommii Kubbaa miillaa irra turan.
Dorgommiin tun bara 2000 akka haaraatti jalqabdullee dorgommiin waggaa hedduun duratti taate akka dargagootii waan gara garaatiin biyya fulaa bu’an argaman goote. Dorgommii baranaa irratti dargaggootii Oromiyaa fulaa bu’anii dorgoman Adaamaa,Shaashamannee fi Jimmaa irraa dhufan. Obbo Anbessee Magarsaa Biiroo Dhimma Dargagoota Oromiyaatti Geggeessaa Adeemsa Hujii fi Babalinna Ispoortii ti.Kaayoon teenna “dargaggoo biyya teenna bakka bu’an sadarkaa adda addaatti dorgomuu dandahan horachuu dha, inni guddaan” jedhu.
Dorgommii Hagayya 15 bara 2002 dhumattu tana irratti garee moohatteef badhaasa adda addaati kenname.
Gama kaaniin ammoo “CECAFA”n dorgommii kubbaa miilaa biyyoota Afrikaa gama Bahaatii fi Jiddu-galaa magaalaa Eertiraa, Asmaraatti jalqabde. Qophii baranaa ta Hagayya 14 bara 2010 jalqabde tana ijoollee gannii isaanii 20 gadii, ka U-20 jedhamanti irratti dorgoma. Biyya Yemen ta akka keessummaatti yaamamtee dorgomte malee dorgomtoonni kaan biyyootuma Afrikaa ti. Ertiraan qophii baranaa tana akka dansaa qopheessite jedhamte, tapha qaraatiinillee Tanzaniyaan 1 fi 0n moohatte.
Zaanzibaari Yemen 2-1n galchite, Soomalee fi Suudan ammoo 0 fi 0n gargar galan.Ugaandaan ammoo Rwaandaa 3 fi 1 mootee taphaa galchite, Tapha jalqabaa jechuu. Istaadiyoomin Ertiraa ganna hedduu asitti qophii akkanaa kopheesseetuu hin beeku, qophiin bara 2002 tun ammoo guddoo oowwiteefii galatallee argatte.
Bulchoota kubbaa miilaa Ertiraa fi koreen qophii tana qopheesse Uummati Ertiraa waan dandahu cufaanuu qophii tana kopheeesse, jechuun faarsan. .Prezdaantiin CECAFA, Leodegar Tengaallee qophii tanaaf Ertriaaf galata galachan.
Tapha CECAFA kana irratti Itiyoophiyaan hin argamne.


text:
Galfatoota (kasaa aabbaatiin)
Dhangii tartiib-qubee galfatoota kasaa ifteessi.
Caancala Saagi - Kasaawwan fi Gabateewwan - Kasaawwan fi Gabateewwan - Galfatoota (akaakuun kasii tarree qubee yoo kan filattamuu tahe) jedhu filadhu Caancala Saagi - Kasaawwan fi Gabateewwan - Kasaawwan fi Gabateewwan - Galfatoota (akaakuun kasii tarree qubee yoo kan filattamuu tahe) jedhu filadhu
Sadarkaa
Sadarkaa isa qindeessuu barbaadduu filadhu.
Sadarkaa "S", matadureewwan qubee baaqqee, warra galfataawwan kasaa haala aabaatiin qoodamaniif wabii taha.Matadureewwan aangaasuuf, sanduqa filannooDaangessaa aabaa, bakka Dhangiikessatti, filadhu.
Caasaa fi Dhangeessuu
SararichiCaasaa galfataawwan kasaa keessaa, akkamiin akka barqiifaman murteessa. Danaa galfata tokkoo jijjiiruuf, lakkadda yk barruu saanduqaawwan duwwaa sarara kana iraa jiranitti, lakkadda yk barruu galchuu ni danddeessaa. Akkasumas, saaduqa duwwaa yk lakkadda tokko keessatii cuqaasuu fi ittaansitee qabduu lakkaddaa tokko cuqaasuu nidandeessa.
-
Sarara Caasaa irraa lakkadda tokko haquuf, lakkaddicha cuqaasiitii isa booddee furtuu Haqi dhiibi.
-
Sarara Caasaa irraa lakkadda tokko bakka buusuuf, lakkadicha cuqaasiitii, itti aansii qabduu lakkaddaa tokko cuqaasi.
Barruu galfataa (E)
Barruu kan mataduree boqonnaa saaga.
Dhaabduu caancalaa (T)
Dhaabduu caancalaa tokko saaga. Xuqaawwan dursaa dhaabduu caancalaatti ida'uudhaaf, Fill character box keessaa arfii tokko filadhu. Qubannoo dhaabduu caancalaa jijjiiruudhaaf, saanduqa Qubannoo dhaabduu caancalaa keessaatti gatii tokko galchi, yk ammoo saanduqa filannoo Mirga hiriirsi filadhu.
Odeeffannooo boqonnaa
Oddeefaannoo boqonnaa, kuniis, mataduree boqonnaa fi lakkoofsa saaga. Oddeefaannoo akka agarsiisuu barbaadde, sanduuqa Galfata boqonnaa irraa filadhu.
Galfata boqonnaa
Oddeefaannoo boqonnaa isa akka galfata kasaa keessatti dabalamu barbaaddu filadhu.
Hanga sadarkaatti shallagi
Kasaa maddisiifame keessatti sadarkaa olaanaa wantoonni irraa mul'ifamu galchi.
Lakkoofsa fuulaa (#)
Lakkoofsa fuulaa kan galfataa saaga.
Akkaataa Arfii
Akkaataa dhangeessuu, Sarara caasaa irraa, qaama isa filatameef ifteessa.
Gulaali
Qaaqa bakka akkaataa arfii filatamee itti gulaaluu dandeessu bana.
Arfii guuti
Ajajaa caancalaa isa fayyadamuu barbaaddu filadhu.
Qubannoo dhaabduu caancalaa
Mudana fuula bitaa fi dhaabduu caancalaa gidduutti fageenya dhiifamuu malu gachi.
Mirgatti hiriirsuu
Gara mudana fuula mirgaatti dhaabduu caancalaa hiriirsa.
Dhangeesi
Yammuu qabduu E# Caasaa sararaa keessaa cuqaaste qofa mul'ata. Lakkoofsa boqonnaa fooyaa wajjin ykn fooyaa malee mul'isuuf ana filadhu.
Hanga sadarkaatti shallagi
Kasaa maddisiifame keessatti sadarkaa olaanaa wantoonni irraa mul'ifamu galchi.
Qubannoo caancalaa kallattii galumsa Akkaataa Keewwataatiin
Dhaabduu caancalaa, gatii "galumsa bitaa irraa", isa akkaataa keewwataa caancala Akkaataawwani irratti filatameen murteeffame, waliin haala firoomeen qubachiisa. Kana malee dhaabduun caancalaa sun kallattii galumsa fuula bitaatiin qubachiifama.
Galfatoota guddaaa dhaaf, Akkaataa Arfii
Akkaataa dhangeessuu kasaa aabbaa keessaa galfatoota guddaaaf ifteessi. Galfata kasaa tokko gara galfata guddaaatti jijjiiruudhaaf, fulduree dirree kasaa galmee keessaa cuqaasitii, kana booda Gulaali - Galfata Kasaa filadhu.
Daangessaa aabaa
Jalqaba qubeewwanii akkaataa aabbaan tarreefamaan akka kutaa mataduree galfatoota kasaatti fayyadama.
furtuun qoodduuwwaniin addaanba'aan
Sararaa tokko irratti galfatoota kasaa qoodduuwwaniin addaanba'aan qindeessa.


text:
Ga’uumsa hoggana Yunaaytiid Isteetes keessaa kan ilaaleen yaadii uummataa biyyoota 50 ta’an keessatti funaanamee akka agarsiseetti, biyyattiin Bulchinsa prezidaant Baayden kan baatilee darban 6 keessatti, deebi’ee foyya’uu isaa agarsiisee jira.
Dhaabbatii Gaalap jedhamu bara 2020 bulchiinsa prezidaant Traamp jalatti qorannaa biyyoota 108 keessatti gaggeesseen hogganni Yunaaytid Isteets 100 keessaa gara harka 30tti gad bu’u isaa agasiisee ture.Sana booda amma foyya’uu isaa gabaase.
Kaampaaniin waashigtan Dii Sii (DC) keessa maadheeffatee fi xiinxala gaggeessuu Gaalap akka jedhutti, odeeffannoon bara keessa jirru 2021 funaanamee kan hin dhumne yoo ta’u, garu biyyoota 46 kan odeeffannoon isaanii dhaqqabe keessatti , baatii Hagayya jalqabaa kaasee hoggansii Amerikaa 100 keessaa harka 49%n foyya’uu isaa agarsisee jira.
Biyyoota ga’uumsii hogganna isaanii gad bu’u yaadii uummataa garsisee sadii Raashiyaa Sarbiyaa fi Beeniin ta’uun ibsamee jira.
Raashiyaa keessatti harka 18 kan ture gara harka 13tti, Sarbiyaa keessatti harka 20 kan ture gara harka 16 akkasumas, Beniin keessatti harka 54 kan turee gara harka 50tti gad bu’u ibsee jira.
Biyyoota Awuroopaa hedduun akka jedhanti, hogganni Yunaaytid Isteets isa bara 2020 irraa barana jechuun 2021 foyya’uu isaa ibsanii jiru.


text:
LibreOffice 7.4 Help
Yammuu haalli ati barbaadduu guutuu, dirreewwan galmee kee keessaa isa barruu agarsiissu qindeessuu nidandeessa. Fakkeenyaaf, barruu otoolaa isa walfaannee kan xalayoota yaadachiisaa qindeessuu nidandeessa.
Fakkeenyaa kaanatti barruu otoola qindeessuun deemicha kutaa lama dha. jalqaba jijjiiramaa uumtta, kana booda haala uumtaa.
Fakkeenyaa kutaa issa jalqabaa, jijjiirama hima haala qindeessu dha.
filadhu, fi itti aansuun caancalee cuqaasi.
Tarreekeessatti "Jijjiiramaa qindeessi" filadhu.
Sanduuqa keessatti jijjiiramaaf Yaadachiisa.maqaa barreessi, fakkeenyaaf
"Barruu" keessatti tareecuqaasi.
Saanduqa 1 in the saagitii, achiin .
cuqaasi tarreen dhangii amma dhangii "waliigalaa" agarsiisa.
Fakkeenyii kutaa lamataa irraa haala tahuu qabu gindeessuu, akkasumas barruu otoolaa galmee kee keessaa agarsiissuuf, iddooqa saaguuf gargaara.
Barruu kessatti barruu otoola saagu iddoo barbaaddutti qaree ka'i.
fili, kana booda caancala cuqaasi.
Tarreekeessaa "Barruu otoola" cuqaasi.
Kan barreessitu Yaadachiisaa EQ "3" sanduuqa keessa. Karaa biraatin ammoo, barruun otoolaa kan agarsiisaamu yammu jijjiirami dirree isa ati kutaa jalqabaa qindeessitte fakkeenya kanaa sadiin walqixa gafa ta'u dha.
Mallattoon waraabbii golgamaa "3", jijjiirama isa ati kutaa jalqabaa kanaa keessatti qindeesite kan fakkeenya kanaa akka diraa barruu tahe agarsiissa.
Barruu isa akka agarsiissamu barbaadduu, yammuu sanduuqa Then keessatti haalii barbaadamuu guutuu barreessi. Dheerina barruu warra galchuu dandeessuuf, wantii sidhorkuu tokkolee hinjiru.
Saagi cuqaasitii, kana booda Cuficuqaasi.
Fakkeenyaa kanatti, barruu otoola kaan agarsiisaamu yammu gatii jijjiirama haala 3 walqixa gafa ta'u dha.
Fakkeenyaa kutaa jalqaba qinda'amee dirree issa duratti qaree ka'i. Issa booda Dirroolee - Gulaalli fili.
Sanduuqairratti lakkoofsa 3 waliin bakkabuusi, kana booda cuqaasi.
Yoo dirreen ofumaan hin haaromu ta'e, F9 dhibii.


text:
November 14, 2014, WASHINGTON DC(VOA Afaan Oromoo) — Baqattoonni Oromoo kanneen Yemen keessa jiraatan yeroo ammaa rakkoo keessa jiraachuu isaanii dubbatu.
Lammiiwwan Yemen kanneen Sana’aa fi magaalaalee ka biroo keessaa gosaan wal qodoanii walii isaanii irratti ka’anii wayita jiran kanatti gurraacha of keessatti arguu hin feenu jechuu dhaan baqattoota irraan reebicha, saamichaa fi ajjeechaa nu irraan ga’aa dubartoonni keenyas humnaan gudeedamaa jiru jedhu.
Torban darbe keessa illee kan rasaasaan rukutamee balaan madaa’uu irra ga’ee ture baqataan Oromoo tokko dhaaba koolu galtootaa fi kan baqattootaatti iyyatu iyyuu deebii waan dhabeef jecha of ajjeesuu isaa miseensi hawaasa Oromoo Yemen Sana’aa nuuf ibsanii jiran.


text:
“Qonnaan bulaan harka tokkoon Shanee falmaa misooma ittifufsiisuun gootummaa dachaa mirkaneessaa jira” -Doktar Alamuu Simee
Mootummaan ummata yaaddoo nageenyaa jalaa baasuufi nageenya waaraa buusuuf yoomiyyuu caalaa kutannoon hojjechaa akka jiru waajjira ministira muummeetti qindeessaan jiddugaleessa ijaarsa sirna demokraasii Doktar Alamuu Simee ibsan. Qonnaan bulaan harka tokkoon Shanee... Read more »
Nageenyi lubbuu qabeeyyii hundaaf keessumaa ammoo dhala namaatiif waa hunda caalaa murteessaadha. Akkuma irra deddeebiin ibsamu yoo nagaan jiraateedha yaadanii raawwachuun, daldalanii buufachuu, baratanii eebbifamuuf, qotanii galfachuun, dhala godhatanii guddifachuun… kan danda’amu.... Read more »
Tajaajila si’ataa, qulqulluufi haqaqabeessa argachuun mirga lammiileeti. Biyya tokko keessatti mootummaan eeyyantaa ummataan aangoo qabate guddina siyaas-dinagdeefi badhaadhina hawaasummaa mirkaneessuufi tajaajila si’ataa, haqaqabeessaafi qulqulluu ta’e kennuun dirqama malee dhimma akka kennaatti ilaalamu... Read more »
“Boqochuu Doktara Kabajaa Artisti Alii Birraan Gadda keessookoo ibsaa; maatii, hiriyootaafi dinqisiifattootasaa guutuu adunyaarra jiraniifis jajjabinan hawwa” -MM Abiyyi Ahmad (PhD)
Alii Birraa sajoo guddaa, Qabeenya Biyyaafi Addunyaati. Artistii dhugaa isa afaanota torbaan Jaarraa walakkaa oliif mirga namoomaafi hacuucamtootaaf sagaleeti. Aartistii, aartiin kan addunyaa ta’uu sirriitti hubatee, aartiin sabaafi afaaniin, qabeenyaafi dhabeenyaan akka... Read more »
Wareegama ajaja kaabaa yaadachuun imaanaa keenya ni ba’anna jedhe Ministeerri Raayyaa Ittisa Biyyaa. Itoophiyaan seenaa ishee keessatti biyyoota oftuultota birmadummaashee sarbuun dhiibbaa irraan gahuuf yaalanin qoramaa turuus yaadachiiseera. Haa ta’u malee Itoophiyaan... Read more »
“Sirna bittaa elektirooniksii keessaa hafuun waan hindanda’amneef hunduu of qopheessuu qaba” – Obbo Hajii Ibsaa
Sirni bittaa karaa elektirooniksii akka raawwatamu ta’uun hojii salphisuu, yeroo, qarshiifi humna qusachuufi namni kamuu bakkaafi yeroodhaan utuu hindaanga’in caalbaasii ba’erratti akka hirmaatu taasisuun hannaafi malaammaltummaa bittaafi caalbaasiirratti raawwatamu kan hambisuudha. Walga’iin... Read more »
Jiruu Qananiitiin Bu’uura labsii Guyyaan Alaabaa baatiin Onkololeessaa seenee Wiixata jalqabaatti kabajama jedhuun baranas Onkololeessa 7 bara 2015 sadarkaa biyyaatti kabajameera. Nutis ergaawwan guyyicha darban keessaa qindeessinee haala ittaanuun dhiyeessineerra. Guyyaa Alaabaa... Read more »
Natsaannat Taaddasaatiin Qormaanni biyyaalessaa kutaa 12ffaa barana yeroo jalqabaatiif yunivarsitiiwwan mootummaatti kennamaa jira. Kun kan ta’eef hanna qormaataa hir’isuuf yaadameeti. Hanna qormaataa hir’isuun ammoo qulqullina barnootaa hir’isuu keessatti gahee olaanaa qaba. Qormaaticharratti... Read more »
Qormaata biyyaalessaa kutaa 12ffaa bara 2014 Fulbaana 30 irraa kaasee kennamuuf manneen barnootaa barattootasaanii qopheessuun akkasumas barattoonni qophii gochaa jiraachuun ni beekama. Gaazexaan Bariisaas barattoonni mana barnootaa akkuma biyyaattuu barattoota ciccimoo horachuun... Read more »
Gareen shororkeessaa ABUT bara hoggansasaa qabeenya Oromoo saamuu cinaatti madaan dhiittaa mirga namummaa sukaneessaan raawwachaa tureen uumame hanga ammaatti hinqoorre. Gareen shororkeessaan kun ummanni Oromoo eenyuummaasaatiin akka mataa ol qabatee hindeemneefi aadaasaa... Read more »


text:
Sochii fi tarkaanfii WBO Cibraa 30 Booroo: Jaal Boorataa Abbaa Biyyaa waliin marii
Haala sochii fi tarkaanfilee WBO’n Zoonii Kibbaa tibbana fudhachaa jiru, akkasumas, dhimma galma Qabsoo Bilisummaa Oromoo giddu-gala godhachuun, marii Dubbi-himaa WBO Cibraa Soddom-Booroo, Jaal Boorataa Abbaa Biyyaa waliin taasifame.
Dhimma ajjeechaa Dr. Gammachiis Moosisaa irratti raawwatamee
Oromtichi Gammachiis Moosisaa jedhamu, Dooktara fayyaa Hospitaala Riiferaalaa Soorgaa (Naqamtee) kan ta'ee fi sirna gaa’elaa isaa Dilbata Hagayya 1, 2021 kan raawwate, Kibxata Hagayya 3, 2021, haala suukanneessan ajjeefamuun reeffi isaa, Magaalaa Naqamtee iddoo Soorgaa jedhamutti bakkeetti gatamuu.


text: caamuNDikaambaa shriikanThaH paarvatii parameshvaraH . mahaaraaGYiimahaadevassadaaraadhyaa sadaashivaH .. 1 .. shivaardhaaN^gii shivaardhaaN^go bhairavii kaalabhairavaH . shakti tritaya ruupaaDhyaa muurtitritaya ruupavaan .. 2 .. kaamakoTisupiiThasthaa kaashii kShetra samaashrayaH . daakShaayanii dakShavairii shuulini shuuladhaarakaH .. 3 .. hriiMkaara paJNjara shukii harishankara ruupavaan . shriimadganeshajananii ShaDaanana sujanmabhuuH .. 4 .. paJNcapretaasanaaruuDhaa paJNchabrahmasvaruupabhrut.h . canDamunDashirashChetrii jalandhara shiroharaH .. 5 .. siMhavaaho vR^iShaaruuDha shyaamaabhaa spaTikaprabhaH . mahiShaasura saMhartrii gajaasuravimardhanaH .. 6 .. mahaabalaa calaavaasaa mahaakailaasavaasabhuuH . bhadrakaalii viirabhadro miinaakShii sundareshvaraH .. 7 .. bhaNDaasuraadi saMhartrii duShTaandhaka vimardhanaH . madhukaiTabha saMhartrii madhuraapuranaayakaH .. 8 .. kaalatraya svaruupaaDhyaa kaaryatrayavidhaayakaH . girijaataa giriishashca vaiShNavii viShNuvallabhaH .. 9 .. vishaalaakshii vishvanaadhaH puShpaastraa viShNumaargaNaH . kausumbhavasanopetaa vyaaghracarmaaMbaraavR^itaH .. 10 .. muulaprakR^itiruupaaDhyaa parabrahmasvaruupavaan . ruNDamaalaa vibhuuShaaDhyaalasadrudraakShamaalikaH .. 11 .. manoruupekShu kodaNDaamahaameru danurdharaH . caMdracuuDaa caMdramaulirmahaamaayaa maheshvaraH .. 12 .. mahaakaalii mahaakaalodivyaruupaadigambaraH . bindupiiTha sukhaasiinaa shriimadonkaarapiiThagaH .. 13 .. haridraa kuMkumaaliptaa bhasmoddhuulitavigrahaH . mahaapadmaaTaviilolaa mahaabilvaaTaviipriyaH .. 14 .. sudhaamayii viShadharo maata~NgiimakuTeshvaraH . vedavedyaa vedavaajiicakreshii viShNucakradaH .. 15 .. jaganmayii jagadruupomR^iDaaNii mR^ityunaashanaH . raamaarcitapadaambhojaa kR^iShNaputravarapradaH .. 16 .. ramaavaaNiisusaMsevyaa viShNubrahmasusevitaH . suuryacandraagninayanaa tejastrayavilocanaH .. 17 .. cidagnikuNDasambhuutaa mahaaliN^ga samudbhavaH . kaMbukaNThii kaalakaNThovajreshii vajrapuujitaH .. 18 .. trikanTakiitribhangiisaHbhasmarakShaasmaraantakaH . hayagriivavaroddhaatrii maarkanDeyavarapradaH .. 19 .. cintaamaNi gR^ihaavaasaamandaraacalamandiraH . vindhyaacala kR^itaavaasaa vindhyashailaarya puujitaH .. 20 .. manonmanii liN^garuupo jagadambaa jagatpitaa . yoganidraa yogagamyo bhavaanii bhavamuurtimaan .. 21 .. shriicakraatmarathaaruuDhaa dharaNiidharasamsthitaH shriividyaavedya mahimaa nigamaagama samshrayaH .. 22 .. dashashiirSha samaayuktaa paJNcaviMsati shiirShavaan . aShTaadasha bhujaayuktaa paJNcaasatkaramanditaH .. 23 .. braahmyaadi maatR^ikaaruupaa shataaShTekaadashaatmavaan . sthiraa sthaanu stathaabaalaa sadyojaata umaa mR^iDaH .. 24 .. shivaashivashca rudraaNii rudrashcaiveshvariishvaraH . kadambakaananaavaasaadaarukaaraNyalolupaH .. 25 .. navaakSharii manustutyaa paJNcaakshara manupriyaH . navaavaraNa sampuujyaa paJNcaayatanapuujitaH .. 26 .. dehasthaShaTcakradevii daharaakaashamadhyagaH . yoginiiganasaMsevyaabhR^igvaadi pramathaavR^itaH .. 27 .. ugrataaraaghoraruupa shsharvaaNii sharvamuurtimaan . naagaveNii naagabhuuShomantriNii mantradaivataH .. 28 .. jvalajjihvaa jvalannetro danDanaathaa dR^igaayudhaH . paarthaanjanaastra saMdaatrii paarthapaashupataastradaH .. 29 .. puShpavaccakra taaTaN^kaa phaniraajasukuNDalaH . baaNaputrii varoddhaatrii baaNaasuravarapradaH .. 30 .. vyaalakaN^chuka samviitaa vyaalayaGYopaviitavaan . navalaavaNyaruupaaDhyaa navayauvana vigrahaH .. 31 .. naaTya priyaa naaTya muurti strisandhyaa tripuraantakaH . tantropacaara supriitaa tantraadima vidhaayakaH .. 32 .. navavalliiShTa varadaa navaviira sujanmabhuuH . bhramarajyaa vaasukijyo bheruNDaa bhiimapuujitaH .. 33 .. nishuMbashuMba damanii niicaapasmaaramardanaH . sahasraambhujaruuDhaa sahasrakamalaarcitaH .. 34 .. ga~Ngaasahodarii ga~Ngaadharo gaurii tryaMbakaH . shriishaila bhramaraaMbaakhyaa mallikaarjunapuujitaH .. 35 .. bhavataapaprashamanii bhavaroganivaarakaH . candramaMDalamadhyaasthaa munimaanasahaMsakaH .. 36 .. pratya~Ngiraa prasannatmaakaameshii kaamaruupavaan . svayaMprabhaa svaprakaashaHkaalaraatrii kR^itaantahR^it.h .. 37 .. sadaannapuurNaa bhikShaaTovanadurgaa vasupradaH . sarvacaitanya ruupaaDhyaa saccidaananda vigrahaH .. 38 .. sarvamaN^gala ruupaaDhyaa sarvakalyaaNadaayakaH . raajeraajeshvarii shriimadraajaraaja priyaMkaraH .. 39 .. ardhanaariishvarasyedam naamnaamaShTottaram shatam . paThannarcansadaa bhaktyaa sarva saamraajya maapnuyaat.h .. 40 .. iti skaandamahaapuraaNe ardhaniireeshvara aShTottaram ..


text:
Sabaa fi sablamoota Itiyoophiyaa giddu walitti bu’iinsa jiru hambisuuf sirna federaalizmii haqanii akka teessuuma lafaatti daangeessuun barbaachisaa ta’u maanguddonnii fi hayyonni akkasumas hogganoonni paartilee siyaasaa Baahir Daar irraa dubbataniii jiru.
Sirna Federaalawaa gosa irratti qiyyafatee fi danqaa isa mudatee mata duree jedhuun walgahii gaggeeffame irratti kun dubbatame.
Gama kaaniin sirnii Itiyoophiyaa keessaa kan saba danuu ykn Federaalawaan sabaa fi sablammoota biyyattii beekannoo kan kenne ta’u hayyonni yunivarsitii Maqalee ibsanii jiru.
Sabaa fi sablamonni afaan isaaniin akka gargaaraman eenyummaa isaaniin akka boonana sirna godhe jechuun jedhan.
Rakkoo yeroo ammaa uumameef sababaan olaantummaan seeraa kabajamuu dhabaa fi bu’aan dinagdee uummataa kabajamuu dhabauu isaa ta’u dubbatu.
Sirnii Federaalaa jiru sadarkaa amma jiru irraa foyya’ee sabaa fi sablammootaaf mirga foyya’aa kennuu akka qabu gaaffii


text:
Baruumsi bu’ura jireenya ilma namaati. Barnoonni bu’ura waa hundaati. Manni barnootaa naannoo kee jiraachuu jechuun carraa guddaadha, keessattuu Univarsitiin ganda kee jiraachuu jachuun hiree ajaa’ibaati. Namni baratee fii hin baratin tokkoomiti. Bakki barnoota irraa qicatan mana barnootaati. Haatahuu ummanni naanno san jiraatan ammallee harki guddaan akkuma akaakilee isaanii akaafaa, dongoraa yookaa marashaan lafa qotataa jiraatan.
Waanni bira haa hafuu dafkaa akaafaallee akka duuydaa fii mudhii isaa isa hin miinetti mijjeeyfatee takkaa dheereeyfatee if fooyyeessullee hin dandeenye. Meeshaan Qotiyyoos isuma akaakilee fii abbbaan isaa ittiin qota ture malee waan fooyyawe hin qabu. Haaja isaallee manuma duubaa fii gaaraan dhaqata malee boolla akka qabdu takkallee qotatee mijjeeyfachuu hin barre. Duuba bu’aan Univarsitiin Haroomaayaa ummata naannoo saniin shir je’ee jiraatuuf bu’aa buufte jira? akka isaan jireenya isaanii akka fooyyeessan gootee jirtii?
Mooraan univarsichaa bareedina faaruu qarxam. Fokkonni naannoo isii lakkaawamee hin dhumu. Tarii Hayyootaa fii barattoota ummata akka itti cunqursanii saaman oomshte gandarra raabsite moo maali wanti saa? moo ummata naannoo san jiruuti itti fayyadamuu wallaale? Hundaafuu Galamsoo Wood waan kana waraabdee ummata garsiisuu keetiif GLT dhaamsa keeny
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…
Sagantaan yaadannoo Artist Usmaayyoo Muussaa magaalaa Finfinnee Hoteela ILILI INTERNATIONAL tti torbaan dhufu ni qophaawa.…
Taammanaa Bitimaa irraa Jaalatamoo fi kabajamoo yaa dubbiftoota barreeffama kanaa, mee kunoo hardha irraa kaaseen:…
Dhumaatiin ummataa Oromiyaa keessatti geggeeffamaa jiru irratti maaf hin dubbanne komiin jedhu hedduutu dhufa. Gama…


text:
Barri 2020 yaaddoo bilbila dacha'u irra jiru furuu danda'aa?
Mootorollaan karoora bilbila moodeelii haaraa 'Razr' jedhamu gabaarra oolchuuf qabatee ture dabarsuusaa ibse. Kunis bilbila dacha'u kan bara 2015'tti gabaarra oolee ture bifa haaraan hojjachuun gabaatti dhiyeessuuf ture.
Bilbilli jedhame kun gatiinsaa birrii 45,000 yoo ta'u, Muddee 26 gara Ameerikaa ergamuuf ture.
Dhaabbanni Lenoovoo beekkamtii 'Razr' argate kana dhiheessii keenyaa nu jalaa xiqqeesseera jechuun qeeqeera.
Kunis fakkeenya rakkina bilbilli dacha'u qabu kan agarsiisuudha.
Motoroollaan garuu bilbilicha gabaarra oolchuuf turtiin taasifame "dheeraadha" jedhe hinyaadau. Ta'us garuu hamma ammaatti bilbilli haarofti kun gabaarra yoom akka oolu ifa hin goone.
Gaazexeessaan BBC Kiriis Fooks, yeroon bilbila 'Razr' kana qabachuuf yaaluun qaama qaamasaa irratti rakkoolee tokko tokko argeera - yeroo iskiriiniin qaama bilbilaa kan biraarraa adda bahu haala mijataa ta'een miti jechuun hma.
Yeroo gatiin bilbilichaa birrii 45,000 jedhamee bahu qaaliidha jedhamee ture. Achi boodas garuu gatiin isaa dhaabbata morkattootaa bilbila dacha'u oomishan lamaan - 'Samsung' birrii 59,400 fi 'Huawei Mate X' immoo birrii 78,000 dha.
Kanaafu, gatiin 'Razr' bilbiloota kan biroo waliin wal bira qabamee yoo ilaallamu gatii xiqqaadha.
Dhaabbanni 'Samsung' bilbila dacha'u isaa kan jalqabaa ji'a Ebla keessa gabaarra oolchuuf ture eega maamiltoota irraa komii bilbilichiifi iskiriinichi cabe jedhu isa gahe booda yeroo gabaarra oolchu tursiiseera.
'Huawei' gama isaatiin rakkinni bilbila 'Samsung' mudate akka dhaabbatichi bilbila dacha'u 'Mate X' irra deebiin ilaaluuf na taasiseera jedheera.
Dhaabbileen bilbilaa lameen bilbilootasaanii wal duraa duubaan gabaarra akka oolchan- bilbilli Samsung 'Fold' ji'a Fulbaana keessa yoo ta'an, 'Mate X' immoo ji'a Sadaasa keessa gabaarra oole.


text:
Oromia: Irreecha Malkaa Bara 6412 Ilaalchisee Ibsa Abbaa Gadaa Bayyanaa Sanbatuu Kennan September 25, 2018Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Abba Gadaa, Africa, Ancient Black People, Ancient Kemetic Culture, Hora Harsadii (Bishoftuu), Irreecha (Irreesa) Oromoo, Irreecha (Oromo Thanksgiving), Irreecha Malkaa 2018, Oromia, Oromo
trackback
Irreecha (Irreessa) Birraa Oromoo kan Bara 2018 (akka lakkoobsa Oromootti kan Bara 6412) Fulbaana 30 Bara 2018 Hora Arsadeetti Irreeffatama. Irreecha Oromo Thanksgiving 2018 (6412 in Oromo Calendar) Celebration at Hora Arsadee, Bishoftuu, Oromia, on Sunday 30 September 2018.
Irreecha Sababeeffachuudhan Finfinneetti Eksipoon Qophaah
Jala bultii Irreecha bara 2018 irratti baazaariin Fifinnee Galma Aadaa Oromootti banameera. Suuraa hanga tokko asi tuqaatii marsaa BBC Afaan Oromoo irraa ilaalaa.
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Jaarmayaan Baqattoota Oromoo ABO Yemen Ammajjii 9-2015 Magaalaa Sana’aattii Hawaasa Oromoo Maraaf Waamicha Gochuudhaan Hirmaachisee Gaafa Ammajjii 9-2015 Sirna Hoo’aan Kabajee Ooleera Ayyaana Kana irratti Namoonni dhibbaatamaan lakkaa’aman argamaniiru kaana jechuun Maanguddoota ,Haawwota, Dargaggootaafi shamarran heduminnaan Ayyaanicha irratti argamaniiru Jarmayaan Tokkummaa Baqattoota Oromoo ABO-Yemen Yeroo Haalli Biyyattii Jeequmsa hamaa Mudate Kana kessaatti QBO Jabeessuufi Tokkummaa Hawaasa Oromoo Cimsuuf Kutannoofi Murannoodhaan Ayyaana Ayyaana WBO Kabajanneera Ayyaanni kun Aadaa Oromoo Eebba Manguddootiin Baname Ayyaana bara Kanaa Isa baroota Darbee irraa Kan Adda isa Godhu Yeroo jalqabaatiif Artistoonni Oromoo Ayyaanicha Irratti argamuudhaan Sirboota Waraaqsaa Ummataaf dhiheessuun
Hawaasa Bashannan siiisaa Oolaniiru Ayyaana Kana irratti D\ Jaarmayaafi Hirmaattonni Ayyaanichaa Sababa Guyyaan Kun Ayyaanefatamuuf Ibsuun Akkasumas Mooraa QBO Itichuuf Tokkummaa QO Jabeessuuf Ibsa Bal’aa Godhaniiru Ayyaanni Kun Milkiin Xumuramuun Ibsa Ejjannoo Armaan Gadii Qabxii Jaha {6} Of keessqabu baafateera
1. Nuti JTBO-ABO-Yemen Hanga QBO Galma Geetutti Cinaa dhaabbachuuf Waada Keenya Haaromfannee jirra!!!
2. Wareegama Qabsoon Gaafattu Hunda irraa Qooda Fudhachuuf qophii tahuu Keenya Ibsin!!!
3.Yeroo Kamuu Caalaa Tokkummaan QBO Milkeessuun Murteessaa Tahuu Ibsina!!!
4.Gochaa Ummata Oromoo irratti Raawwatu Kamuu Ni Balaaleffanna!!
5.Ummanni Oromoo Tokkummaadhaan Diina Keenya Kan Mirga Keenyaafi Qabeenya Keenya Saamuun Nagayaafi Tasgabbii Nu dhoorke Waloon Ufirraa Fon qolchuun Murteessaa tahuu Ibsina !!!
6.Nuti JTBO-ABO-Yemen Kabajaafii Jaalala Ummata Oromootiif Qabnun Guddaa tahuu ibsina !!!
IUOF!!!
Addis Abeba – Protests erupted in many towns and cities, including schools and university compounds,…
Shabboo Miidiya: Seenaa amaarsaa fii gara jabeenya isaanii. https://www.youtube.com/watch?v=MjL1acJzXgc
Gocha suukkanneessaa sirni nafxnyaa Oromoo irratti gidduu kana raawwachaa jiran balaaleffachuun Barattoonni Oromoo godina addaa…
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…


text:
Miseensi WBO Musxafee M.Badhaasoo ykn Dinnichoon WBOn jaallatee akka Shanee Jalatti hin bulleef badii isaan qabsoo Oromo irratti hojjataa turan ,Heeraa fi seera ABO miseensa irratti malee qondaala biratti 100% akka cabsamee irra deemmamaa turee fi jiru ta’uu hooggana Shaneetti himamuu ni sirreessina jedhanii wadaa seenuu malee daranuu guyyaa guyyaatti akka sharafaa jiran.
Waraana bilisumma Oromo qabsoo Oromo laamshate kana General Kamal Galchu wajjiin hiriirree fuundurratti ni bunnaa laata jedhanii yaalanii fedhiin Karaaa yaadame ta’uu sababolee hedduuf dhabamufi haala kana mariin otoo hin taane shira warra Shabiyaa fi Shanee xaxame keessatti qondaaltota WBO dabalatee 26 battalumatti ajjeesuu fi dhibbootaan kan lakkaawwaman ajajaa kumaa Abbee Qassim faati achi buutee itti dhabaman yakka seenaan dhiifama isaaniif hin goonee fi qoratamee atatamaan warri balleessi murtitti akka dhiyaatu shanee wadaa seentusi akka hujitti hin hiikin.
Kora Saba waggaa 4 darbuu hin qabne aangoo dabarsuu diddaa waggaa 13 caala irra turuu isaaniif,WBOn akka leencaa Zoo ta’ee busiif gargaarsaan funaanuu malee qabsoo hawwameef akka godhaa hin jirre addeessee jira kuni sagalee ijoollee Oromo hidhaa Eritrea keessaa sagalee dhabaniif akka ta’u abdii qabna.


text:
Dubbii himaan Tokkummaa Mootummootaa Steefan Juriik akka jedhanti hojjattonni jaarmayichaa 9 fi shoofeeronni kokoolaa fe’umsaa 70 caalan hidamuu isaanii ibsanii mootummaan akka hiiku gochuuf dubbataa jira jedhan.
Haga danda’ameetti hatattamaan waahiloonni keenya akka gadhiifaman barbaannaa, kanneen hojii kontrataaf tokkummaan mootummootaa fi dhaabbattonni dhunfaa kan aaddunyaa biroo bira hojjataa jiranis hatttamaan gadhiifamuu qabu jedhan.
Haala Itiyoophiyaa gama kaabaa keessa jiru kan ilaaleen waahilonni keenya kan gargaarsa dhala namaa akka jedhanti jedhan bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti dahannaan, nyaata, bishaan akkasumas dawaalee fi eegumsii barbaachisaa dha Jedhanu.
Wal waansii bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti gaggeeffamu namoota hedduu Dasee, Kombolcha, Kamisee fi iddoo biraa nannoo Sanaa keessaa haaraa godaansisee jira jedhan.
Dabra Birhaan keessatti immo uummanni kuma dhibba hedduun manaa fi qe’e ofii irraa buqqa’anii kan galmeeffaman yoo ta’u, irra hedduun isaanii manneen barnootaa lama keessa daahatan kan jedhan Juriik, namoonni kuma dhibba hedduun Cifraa fi Adda’ar kan bulchiinsa naannoo Afaar keessaa buqqa’uu ibsanii irra hedduun namoota kanaas dubartootaa fi ijoollee ta’u ibsan.Akkuma beekamuu sababaa sodaa nageenyaaf jecha,jara kaba karaan itti dhaqqaban dhibee jira.
Dasee fi Kombolcha keessa tajaajiilli eleektrikaa fi teeleekomunikeeshiniin Onkolooleessa 30 kaasee kan cite yoo ta’u, bulchiinsa naannoo Amaaraa keessatti uummanni 915,000 gargaarsa nyaata argatanii kanneen kuma 160,000 ta’an immo, baatii Hagayya darbee kaasee bakka dahannaa fi mi’a kanneen biroo gargaarsaan argatanii jiru.
Gargaarsii dhala namaa tokkummaan mootummootaa qindeesse tokko iyyu erga Onkolooleessa 18 as, karaa samara - Abala - Maqalee hin dhaqqabne.Samara keessatti konkoolaataan fe’umsaa 364 darbuuf aangawoota biraa hanga ehama argataniitti jedhamee dhaabbatanii jiru jedhan.
Hanqiinni boba’aa fi maallaqaa michoonni keenya nyaata dabalatee gargaarsa geessuuf carraaqqii taasiisan akkaan miidhee jira kan jedhan Juriik, meeshaaleen wal’ansaa adda adaa fi talaalii guutummaa Tigraay keessaa dadhabamuun tajaajiila eegumsa fayyaa kennamuu irratti dhiibbaa jabaa geesisee jedhan.
Michoonni keenya kan gargaarsa dhala namaa achuuma Tigraay keessa kan turan yoo ta’u, kunis gargaarsa argamee raabsuuf akka ta’e ibsan.
Onkolooleessa 28 hanga Sdaasa 3tti Tigraay keessatti namoonni kuma 112,000 nyaata kan argatanyoo ta’u, kunis kanneen silaa giddu galeessaan torbanti gargaarsa argachuu qaban 870,000 sana irraa baayyee xiqqaa dha jedhan.
Guutummaa Biyyatti keessatti hojiin gargaarsa dhala namaa gaggeeffamuu qabu, haanqiina Doolaa Biliyoona 1.3 kan isa mudatee yoo ta’u, kunis Dolaara Miliyoona 350,000 Tigraayiif barbaachiisu dabalata.


text:
Hayyuu meeqa kan biyyaaf abdatame,
Du’aa jala bu’ee humnaan nurraa saamee,
Diinaatu aagibeeysee ifaan saanii dhaamee,
Guyyaa akka malee addunyaa irraa deeme.
Goota murtii dhugaa kan akka usmaayyoo,
Diinaatu dhidhimse obboleessa ilma aayyoo,
Abdii sabaa yaa agartuu too qarayyoo,
Jannataan haa qananiisu waaqayyo.
Yartuun namaan quune, nu beeysite ijaa,
Usmee koo abshir kee ni baafanna hijaa,
Kafalanna qofa nuti gumaa keessan mara,
Akkuma isaan isin godhan nutiis goona jara,
Naasuu nuun qabanii hin dheeysine yeyyii,
Dhiiga kee cunfatte jarattiin sanyii bineeyyii.
“Sodaa lubbuu tiyyaaf ja’ee,
Biyyaa ba’ee, garba ce’ee,
Hin jiraadhu kan bir ta’ee,
Biyyaafi biyyee too irratti,
Sabaafi aanaa koo keessatti,
Haqa falmachuu naaf murti,”
Akkuma jatte murtii kee dhugaa goote,
Nuuf jatteeti fedhii lubbuu teetii foote,
Leenca leenca caalu kan waan ja’en dhiifne,
Suma qofaan arke kan ja’ee murtiin diiyne.
Sodaaf bir-bir jattee biyyarraa hin baanee,
Garba ceetee ati ambaaf wandaqan taane,
“Gabrummaa takkarraa tan biraattin ce’u,
Biyyi too badhaadha mirgi kankoo ta’uu.”
Jatte bar dhaadannoo dhugaatiin ammallee,
“Haa cilaawuu daaraa ta’e” jatte sodaa malee,
Diinni gara jabeessi mana siif godhe gaashiree,
Guggubanii, si cafaqaniis murtii tee hin jijjiirre.
——————————-
Silaa akkuma keetitti murtii qabaatee namuu,
Silaa bara dhufaa dabraa diinni nutti hin gamu,
Lubbuu tee jannataan badhaasinna waaqayyo,
Goota murtii dhugaa, leenca keenya usmaayyo.
#Saphaloo_Kadiir/ Abdulbasit K.
Waxabajjii, 2015
Addis Abeba – Protests erupted in many towns and cities, including schools and university compounds,…
Shabboo Miidiya: Seenaa amaarsaa fii gara jabeenya isaanii. https://www.youtube.com/watch?v=MjL1acJzXgc
Gocha suukkanneessaa sirni nafxnyaa Oromoo irratti gidduu kana raawwachaa jiran balaaleffachuun Barattoonni Oromoo godina addaa…
His Excellency, Olusegun Obasanjo, former President of the Federal Republic of Nigeria and AU High…
By Daniel Behailu Overview of Ethiopian Politics Africans have always complained that their resources are looted…
Akkuma beekkamu baroota dabran keeysa gaafa mootummaa EPRDF sanitti hoggansa amantiin isaa islaama tahe irra…


text:
Finfinnee,Hagayya 30,2022- Adoolessa darbe Boordiin Filannoo Biyyaaleessaa irraa waraqaa ragaa galmeessa yeroo kan argate Paartiin Federaalawaa Sidaamaa kora walii galaa gaggeessuun sagantaa dhaabaa raggaasise, dura taa’aa fi miseensota koree hojii raawwachiiftuu dhaabichaa filatee kaleessa Hagayya 29/2022 hundeeffame. Paartiin siyaasaa haaraa uummata Sidaamaa giddu galeessa godhachuun hundeeffame
Finfinnee, Hagayya 29/2022-Biiroon Bulchiinsa Magaalaa Waldiyaa fi Dassee Diblata Hagayya 28 irraa eegalee uggura sochii ummataa kaa’aniiru. Magaalota lamaan irraa kaa’amuun ugguraa kan labsame oduu Sanbata Hagayya 27 mootummaan federaalaa irraa miseensonni waraana federaalaa fi humnoonni nageenyaa naannoo Amaaraa, naannoo Amaaraa godina Kaaba Walloo magaalaa qobboo
Finfinnee, Hagayya 29/2022 - Miidiyaa fi dhaabbileen kominikeeshinii gabaasa fi odeeffannoo dhimma rakkoo nageenyaa waliin walqabatee dabarsan haala dantaa biyyaalessaa biyyattii calaqqisiisu fi of eeggannoodhaan raawwachuu akka qaban Tajaajilli Kominikeeshinii Mootummaa Federaalaa beeksise. Kunis xumura konfiraansii damee miidiyaa fi kominikeeshinii federaalaa fi naannolee guyyoota lamaaf gaggeeffameen


text:
Fulbaana 18/2015 (TOI)- Qopheessummaa Itoophiyaan kan geggeeffamurratti hirmaachuuf gareen Kubbaa Miilaa biyyoota hirmaattota Mana maree kubbaa miillaa Bahaafi Jiddugala Afrikaa (CECAFA) umrii 17 gadii Finfinnee galaa jiru.
Dorgommichi Fulbaana 21/2015 hanga Onkolooleessa 9/2015tti Finfinnee Istaadeemii Abbabaa Biqilaatti jalqabama.
Taphichaarratti kanneen hirmaatan keessa gareen Kubbaa miillaa Sudaan Kibbaa, Somaaliyaafi Burundii kaleessa galgala Finfinnee galuu isaanii Federeeshiniin Kubbaa Miilaa Itoophiyaa beeksiseera.
Taphichaan ramaddii jalqabaan Itoophiyaa, Taanzaaniyaa, Eeritiriyaa, Somaaliyaafi Sudaan Kibbaa ramadamuu eerameera.
Ramaddii 2ffaa jalatti Yuugaandaa, Jibuutii, Ruwaandaa, Sudaaniifi Burundiin ramadamuu ibsameera.Haa ta’u malee, biyyoota hirmaatan keessaa Eertiriyaa fi Ruwaandaan hanqina baajataan walqabatee dorgommicha keessaa of baasaniiru.
Dorgommichaan gareewwan biyyaalessaa 1ffaa fi 2ffaa bahan Zoonii ‘CECAFA’ bakka bu’uudhaan Aljeeriyaatti baatii Amajjii bara 2015 kan gaggeeffamu Shaampiyoonaa Kubbaa Miilaa Umrii 17 gadii Afrikaarratti ni hirmaatu.
Ramadii lamaan qoodamee dorgommii gaggeeffamu kanarratti Itoophiyaa dabalatee biyyoonni 10 ni hirmaatu.


text:
Itiyoophiyaa keessatti weerarri vaayrasii koronaa dabalaa kan jiru ta'u ibsamee jira. Namoota guyyaa guyyaan qorannaan vaayrasii koroonaa irratti gaggeeffamuu keessaa kanneen 300 ta'an wal'ansa fayyaa wal irraa hin cinne hatattamaan kan isaan barbaachisu yoo ta'u kanneen 50 ta'an immo meeshaa qilleensa argachuuf gargaaruu(ventilator) kan isaan barbaachisu ta'u ministir de'etaan ministeeraa eegumsa fayyaa Itiyoophiyaa Dr. Darajjee Dgugumaa ibsanii jiru.
Qorannaa gaggeessuun lakkoobsii guyya-guyyaan ba'u suun kan warra qorataman keessaa warra dhukkuba Koviidiin qabamanee ibsuu malee isa guutuummaa biyyatti keessaa kan ibsu miti jedhan.
Malli guddaan faca'iina vaayrasii Koroonaa ittisuuf gorsii ogeessonni fayyaa kennan qofaa isaa jijjirama fidu hin qabu kan jedhan Dr. Darajjeen murteessaan uummanni hojii irra oolchuu isaati jedhan.
Kan duraan Finfinnee keessatti hedduumaatu dhukkubii Koviid yeroo ammaa aanaalee guutummaa biyyatti kannen 900ta'an irraa dhukkubsattoota argaa jirra jedhu.
Kunis gara fuula duraaf yaaddeessaa ta'u dubbatan,Gaaffii fi Deebii gaggeeffame Caqasaa


text:
- Hiyyeessa jechuun nama qarshiin iyyoome osoo hin taane nama sammuun hiyyome dha.
- Beeka jechuun nama hin dogoggorre osoo hin taane, nama dogoggora isaa irraa baratuu dha.
- Mo’uu jechuun tokkoffaa ba’uu qofa osoo hin taane , jijjiramanii argamuu dha.
- Barachuu jechuun baruumsa keessa darbuu osoo hin taane, baruumsaii nama keessa darbuu jechuu dha.
- Baruumsa barattee yoo qoramtu, jireenya immoo qoramtee baratta.
- Obsi guddaan dhagaa yoo bilcheessu, ariin xiqqoon immoo ibiddaa bobeessa.
- Kan nama qaanessuu ba’aa guddaa sammuu irratti baachuu osoo hin taane, sammuu hin yaadne bachuudha.
- Adduunyan kun sirraa wan tokko eegdi waan ta’eef waan garii tokko hojjadhu.


text:
Mootummaan Itiyoophiyaa shoroorkeessaa dha kan ittiin jedhuu fi human ittisaa kan Tigraay jechuun qaamnii of waamuu aanaalee godiina Walloo Kibbaa seenee yeroo ture sana qonnaan bulaan achii turan deggersii hatattama kennamuufii baannana rakko dhala namaa hamaan isaan mudachuu akka maluu ibsanii jiru.
Godiina Walloo Kibbaa aanaalee Tehulee daree, Ambaassal Warrabaabboo fi Dalaantaa seenuuf yaaluu isaas hogganni godinaa kan dubbatan yoo ta’u, yaaliin kun fashalee duubatti akka deebi’uu ta’eera jechuun hogganoonni siyaasaa dubbatan iyyu, amma iyyu yaaddoo qabna kan jedhan qaamooleen hawaasaa hin dhibne.
Godiinuma kana aanaa Warra Baaboo naannoo Xif Xarat jedhamu kan jiraatan qonnaan bulaan Yimaam Ahmad jedhaman, beeleedaalee dabalatee qabeenya waggoota keessatti horatan guyyaa sadii kan hin caallee keessatti, miidhaan irra ga’u dubbatan.
Kan guyyaa sadiif naannoo isaanii to’atee ture raayyaan HIWAAT,midhaan nyaatamuu hojiin ala waan taasiseef jecha omishtummaa irraa kan bitateen nyaatu ta’een jira jedhan.
Bulchaan godiina Walloo kaabaa Diyaaqoon Tesfahun Baayaabil sababaa wal waraansaan uummanni namoonni kuma 200 fi kuma 70 caalaan godaanuun Haayiiq, Dasee fi Kombolcha keessa buufachuu ibsan.Godiinaalee walloo kaabaa kan HIWAAT to’atuu keessa haallii uummataa jiru kan isaan yaaddeessu ta’u ibsan.
Dubbii himaan HIWAAT Geetaachoo Raddaa Twiitarii ofii irratti dhaamsa “waa gochuu hindandeenyu garu haa beekamuu” jechuun ka’aniin, naannoo Amaaraa kan humnootiin isaanii to’atan keessa namoonni jiraatan hedduun balaa beelaaf kan saaxilaman ta’u amanan.
Kun kan ta’ees mootummaan Finfinnee jiru beela meeshaa ofii godhachuuf karoora bala’amaa qopheeffateenii jechuun Twitarii irra ka’an.
Bulchiitonni godiina walloo kaabaa fi kibbaa akka jedhanti, godiinaaleel wal waraansaa keessa socho’uu kan danda’an dhaabatonni gargaarsaa kan addunyaa, rakkoo naannoo walloo jiru hatattamaan furuu akka hin dandeenye ta’u ibsanii, ammas taanaan dhala namaaf gargaarsahatattamaa akka godhan gaafanna jedhan.
Obbo Geetaachoo Raddaa gama isaanii, naannoo humnii isaanii to’atee jiruutti qaamnii hawaasaa deggersa barbaaduu akka argatuuf, dhabattoota gargaarsaa kan addunyaa waliin mijeessanii hojjachuuf qophii ta’u isaanii beeksisanii jiru jechuun Masfiin Arraagee gabaasee jira.


text:
Oromia: Colleagues eulogize Ob. Bekele Mekonnen Wessenu as a great fighter for Oromo rights January 26, 2016Posted by OromianEconomist in Oromo.
Tags: Africa, Colleagues eulogize Ob. Bekele Mekonnen Wessenu as a great fighter for Oromo rights, Obbo Baqqalaa Mokonnon Wasanuu, Oromia, Oromo
trackback
Long-time activist for Oromo rights and a founding member of the Macha-Tulama Association Ob. Bekele Mekonnen Wessenu (1930-2016) passed away over the weekend in London (Jan. 24, 2016)
Colleagues eulogize Ob. Bekele Mekonnen Wessenu as a great fighter for Oromo rights
From Ob. Ibsaa Guutama (via Gubirmans.com)
Nagaa isa Dhumaa Baqqalaa Makonniniif Dhaamu
Baqqalaa Makonnin qaamaan nama bareedaa fulli ifaa yeroo hunda nama arguu gammaduu, arjaa fi of kennaa ture. Kun nama hin beekneef himuuf malee kan beekaniif kana caalaa tahuu saa waliin beekna. Miirri Baqqalaa, murannoo fi dudhammi kaayyoo saba saatiif qabu akkuma qaama hafee hin qabu. Baqqalaa Makonnin yeroo yaadannu ilama Warra Abbaafardaa tahu saa irra dabarree abba saa gooticha Oromoo, Makonnin Wasanuu fi qabsoo saba Oromoo yaadanna. Baqqalaan dardara haa turu malee abbooliima saa waliin Waldaa Maccaa fi Tuulama (WMT) ijaaruu fi wareegama guddaa baasuutt beekama. Baqqalaan dabaankufoota Oromoo Taddasaa Birruu, Maammoo Mazamirii, Sayifuu Tasammaa, Lammeessaa Boruu fi Abboolii WMT waliin gidiraa qabsoo hadhooftuu nama dhandhamate. Baqqalaan nama qaabannoo gaarii qabu, seenaa fi cunqurfama Oromoos tooraan kan yaadatu ture.
Baqqalaan bara Mootummaa Cehumsaa 1992 ummata ijaaruu fi dammaqsuutt qoodi inni fudhate dabbaloota ABO hundaan beekamaa dha. Akka ijoollee diinaan salphifamuu, kaayyoo ummata saa bakaan gahuuf qabsoo godhame keessatt hanga du’a saatt hin qollifanne. Roorroon diinaa sabboonota Oromoo lakkofsi hin beekamne biyyaa baaseera. Baqqalaan akka gaaf tokko biyya saa jaallatutt deebi’u abdii utuu hin kutatin qabsaawaa ture. Ummati Oromoo fi jaallawwan saa qabsoo, utuu mararfatanii dhukuba humnaa ol tahen raawwachuu saatiif manguddicha qabsoo bilisummaa saanii kana gaggeessaa jiru. Baqqalaan akkuma abbaa saa utuu diina jala hin kurkurin jannummaan obbaafate.
Jaalbiyyaan Oromoo, Baqqalaa Makonnin hardha hirree saa haa boraafatu malee fakkeenyi inni dhaloota ittaanuuf dhiisee darbe barabaraan yaadatama jiraata. Yeroo ijoolleen Oromoo kaatee lafa raasaa jirtu kanatt bakka qabsoon inni eegale geese utuu hin argin dadhabuun saa kan isa beeknu hunda dhukkuba garaa nutt tahee hafa. Haa tahu malee Baqqalaan hin dune ijoollee kana keessaan jiraataa. Baqqalaan kan warra saa qofa mitii, kan Oromiyaa hundaatii. Egaa Obboo Baqqalaa, utuu hin fedhin waldhabne, utuu nagaa walitt hin dhaamin deemtee, hin dhufta jennee karaa ilaaluunis hin hafe. Nagaatt egaa jaala koo. Firoota fi jaallewwan saa hundaan haa jabaannu jenna. Lubbuun saa qabanna haa ciistu.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; bilisummaa, walqixxummaa fi balchummaan kan lubbuun jiraniif; nagaa fi araarri sabichaa fi Ayyaana abbooliif haa tahu!
Ibsaa Guutama
Amajjii 2016
From Ob. Tesfaye Kenna
Birilleetu cabe, daadhiitu dhangala’e!
Gomboo kuusaa cuuphataa, yaa nama gaafa qaanii olkeewwata baaltetaa
Biqilaa dirree waajjuu, migira warra Salaalee
Oromticha Tuulamaa, Wasiila waarra Maccaa
Qabeenya isa Booranaaf, abdii dha Bareentummaaf
Hin sarmuu ilma gootaa, falmaa mirga dhalootaa
Bareeddicha akka cirri, mul’ataa tuuta keessaa
Sanyii fiixaa namaa, gooftaa amma maqaa gahu
Baqqalaa ilma Mokee nama waan himaniif qabu
Haftee hundeessota qabsoo, dhikima seenaa himu
Booqaa lammii keessaa, yaa guddicha akka Tulluu
Sibbiila gaafa xiiqii, abdii gaafa rakkinaa
Babal’aa damee odaa, gaaddisa qabsaayotaa
Buqqisaa akka ulee gajjaa, xoolagaa arcummee uulmaa
Guddisa Taaddee Birruu, yaa Wasanuuf akaakoo
Hin bannee akkam taanaree yaa abdii gaafa rakkoo
Warqii ibiddaan bahe, jabaa yaa sibila koo
Siqabaa man Tuulamaa, lakkaawwata lammii koo
Finceessisaa baalagee, jabaa diina hunkuru
Diina hunkuruuf malee, du’aaf jabaan hin jiruu
Baqqalaa nama lafee lammiirraa roorroo, dhoowwuuf, ojjate maaltu itti hafe
Goota roorroon hin moone, Baqqalaa ya qomoo koo
Maal raajii maaltu ta’e, buttuu maaltu sibute?
Kalee dheengadda mitii, miidiyaan keenya guddaan,
Hundeefama bu’uraa, calqaba hundee qabsoo,
Seenaa Maccaa-Tuulamaa, sagalee keetiin baasee,
Kan gurra keenyaan ga’e?
amma naaf galte dubbiin, wannattii qaanii hin beekne,
Kan gootaaf sodaa hin qabne, du’atu addaan nubaasee
Asirraa galli hin jiruu, kanuma dhumni namaa
Fooniin sidhabne malee, seenaan kee lammii boonse,
Tasallee hin dagatamuu, bara baraan himamaa
Fooniin sidhabne malee, seenaan kee lammii boonse,
Tasallee hin dagatamuu, bara barbaraan himamaa
Nagaatti
Tesfaye Kenna
Amajjii 24, 2016
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Afaan Oromoo
How to vote correctly (Oromo)
Akkam jirtu, maqaan koo (maqaa) dha.Ani gaheen koo Ambaasaaddara Dimokraasii ti.
Komishinii Filannoo Viktooriyaa keessan hojjedha.
Filannoon kutaa Victoria Sadaasa keessa ta'a. Sagaleen keessan akka lakkaa'amu gochuuf waraqaa filannoo keessan sirritti guutuu qabdu.
Giddugala sagalee kennuu tokkotti waraqaa filannoo lama ni argattu.
Inni xiqqaan kan Mana Maree Gadiiti
Inni guddaan Mana Maree Ol'aanaati
Mee Mana Maree Gadiitiin haa jalqabnu. Yeroo sagalee kennitan lakkoofsa fayyadamaa.
Saanduqawwan hunda tartiiba filannoo keetiin lakkoofsa itti kennita.
Kaadhimamaa baay’ee filachuu barbaaddu cinatti lakkoofsa 1 kaa’i
Filannoo kee isa lammaffaa cinatti lakkoofsa 2 kaa’
Filannoo kee isa sadaffaa cinatti lakkoofsa 3 kaa’i fi kkf
Saanduqa hundaaf lakkoofsa kennuu qabda.
Mana Maree Ol’aanaa filachuuf karaa lama qabda:
Karaa 1ffaa – Sarara olitti
Paartii ykn garee baay'ee akka mo'atu barbaaddu cinatti saanduqa keessa lakkoofsa 1 kaa'atta. Yoo kana gootan paartiin ykn gareen filattan kaadhimamaa kamtu sagalee keessan akka argatu murteessa.
Sana booda xumurteetta.
YKN
Karaa 2ffaa – Paartiin ykn gareen siif filatu osoo hin barbaanne ofuma keetiif kaadhimamaa filachuu yoo barbaadde, sarara jalatti sagalee kenni:
Yoo xiqqaate tartiiba filannoo keessaniin saanduqale 5'f lakkoofsa kennuu qabdu.
Kaadhimamaa baay’ee akka mo’atu barbaaddu cinatti lakkoofsa 1 kaa’i
Filannoo kee isa lammaffaa cinatti lakkoofsa 2 kaa’i
Filannoo kee isa sadaffaa cinatti lakkoofsa 3 kaa’i
Filannoo kee isa afraffaatti lakkoofsa 4 kaa’i
Filannoo shanaffaa cinatti lakkoofsa 5 kaa’i
Yoo barbaadde, saanduqawwan dabalataa ykn hunda isaanii lakkoofsa kennuu itti fufuu dandeessa.
Waraqaa filannoo keessan lamaan yeroo guuttan booda tokkoon tokkoon isaani saanduqa filannoo keessa kaa’uu qabdu.
Guyyaa sanatti gargaarsa kamiyyuu yoo barbaadde, miseensa maatii kee ykn michuu kee akka si gargaaruuf fiduu dandeessa. Hojjetaa VEC gaafachuus ni dandeessa.
Akkaataa filachuu dandeessan ilaalchisee gaaffii yoo qabaattan, maaloo lakkoofsa tajaajila afaan hiikkaa 9209 0112 irratti bilbilaa ykn marsariitii keenya vec.vic.gov.au daawwadhaatii asxaa afaan hiikaa filadhaa.
Filannoon kutaa Viktooriyaa baatii Sadaasaa keessa gaggeeffama. Filannoo kana irratti lammiilee Australia qofatu sagalee kennuu danda'an.
Filachuuf yoo galmooftan filachuu qabdu.


text:
Raadiyoo Dandii Haqaatiin {RDH}
Roobi Bitoteessa 30 /2007
Dhalattoota Oromoo kan Ta’an Obboleewwan keenna lakkoofsaan 40 kan ta’anii fii Lammiiwwan biyya adda addaa irraa gara Yamanitti baqatuun Yaman keessa Osoo jiraataa jiran, Wiirtuu/ Markazoota adda addaa keessaa Humnoota hin bekamneen kan Ukamfamanii turan ta’uu isaanii gabaasuun kenya ni yadatama. Obboleewwan keenna kun, Hiidhaa Guyyoota 13 booda gadi lakkifamuu isaanii maddoonni keenya nuuf gabaasaniru.
Obboleewwan keenya kun, haala qabamiinsa/ Butamiinsa isaanii irraa jalqabee waan Isaan Muudataa turee fii waan isaan keessa jiran, kan nuuf ibsan yemmuu tahu, warroonni Isaan Qaban kunniin, galgala yeroo isaan qabuuf dhufan, meeshaa waraanaa guutuu hidhatanii akkajiran, ka himan yoo Ta’u, galgaluma san manneen isaanii sakatta’amee eega Qabamaniin booda, gara mana hidhaatti geeyfamuun kan qorannoon cimaan irratti gegeeeffame tahus, dabalanii nuuf himaniiru.
Akka Obbolleewwan Hidhamanii hiikkaman irraa hubannetti Humnoota isaan Ukkaamsan sanniin qabatamatti kan hin bekne tahuus nutti himaniiru, garuu jedhan akka yeeroo achi turre hubannetti humnootiin to’aannoo jala nu oolchan humnoota huusii kan Mootummaa biyya iiraaniitiin deeggaraman, kan yeroo ammaa maqaa isaani Ansaarullaah jechuun moggaafatan tahuu akka hin ooltu jedhu. Itti dabaluunis, qabeenyi barattootaa kan markaza keessa ture kan irraa mancaafamee fii bilbilli harkaa kan isaaniis kan irraa samame tahuu dubbataniiru.
Guyyoota 13 Rakkoo cimaa keessa kan turanii fii akkasumas yeroo ammaatitti Rakkoo guddaa keessaatti kan argaman ta’uu isaanii beekuun danda’ameera. Akka maddeen keenya nuuf gabaasanitti sababiin isaan hidhamaniif enyuummaa keessan beekuu fii akkasummas addaan baafachufiidha, kan jedhamanii fii dhuma irratti biyya Yaman keessa mootummaa heddutuu jira, nut ajajamneeti kan isin Qabuu dandeenne, kanaafuu dhiifama jechuun kan isaan hiikan tuhuun beekuun danda’ameera. Oduma kaaan walqabateen Lammiiwwan biyya Ameerikaa fii Inglaandis kan hidhamanii fi akkasumas ijoolleen oromoo 2 yeroo ammaa mana hidhaatitti kan deebi’an kan jiru yommuu tahu, namni masjida seenus hidhaa irraa oolaa kan hin jirree fii haalli jiruu tasgabbii kan hin qabne ta’uu isaa mararfannaan dubbatan.
Akka obboleewwan keenya nuuf gabaasanitti ammas Obboleewwan mana hidhaa keeysatti hafan kan jiran tahuu fii Maqaa isaanii kan beekan keessaa: (Muhammad kadiir) eddoon dhalootaa Godina Arsii bahaa, (Ahmad siraaj) iddoon dhaloota Isaa Godina Hararge bahaa irraa tahus dabalanii nuuf eeraniiru .
Mootummaan Itiyoophiyaa gargaarsa tokkos nuuf godhaa hin jiru kan nu bira dhaabbatee mana hidhatittis nu gargaaraa ture hawaasa Yamaniiti, hawaasni Yaman hawaasa gaariidha mana hidhaatti qaamotiin nama hidhan nyaatas kan isaaniif kennuu hin danda in ta’uu Dubbatu, kan gargaarsa nuuf taasisaa ture hawaasicha male mootummaa biyya keenya irraa gargaarsa homaatuu argachuu hin dandeenye jechuun Komii Mootummaa Itiyoophiyaa Irraa Qaban dubbataniiru .
Obboleewwan kun Barnoota Amantaa/Dinii Islamaa baratuuf kan deeman yoo ta’uu Waraana yeroo ammaa biyyattiin keessa jirtuun Bakka duraan jiran irraa buqqa’anii kan bakka adda addaatti faca’an ta’uu isaanii namoota achitti argaman irraa Odeeffannoo argameen beekuun danda’amera.
Dhuma irrattis hawaasni muslimaa kallattii jiru cufaa du’aa’ii nuuf godhaa cinqaa keessaa jirru irraa Rabbiin akka nagaya nu baasuu nuuf kadhaa jechuun ergaa isaani dabarfaniiru.
Odeeyfano Qabsoo Hawaas Muslimaa Hordofuufi Peegii keenya like godha Hariyoota keeysanis itti Afeera.
https://www.facebook.com/RaadiyooDaandiiHaqaa
https://twitter.com/rdh_haqaa
lakkofsa Whatsupp +474514685


text:
Manni maree bulchiinsa naannoo Beneshaanguul Gumuuz gumii ariifachisaa guyyaa lamaaf gaggeesseen miseensoota isaa 4 irraa mirga akka hin himatamnee qabaataa turan irraa mulqee jira.
Isaanis Obbo Adagoo Amsaayaa, Obbo Shifarraa Calliboo, Obbo Girmaa Manii fo Obbo Araggaa Baalbiid yoo ta'an yeroo ammaa to'annaa jala ooluun isaanii ibsamee jira.
Akka hin himatamneef mirgi qaban akka irraa kaafamuuf kan gaafatee abba alangaa mummicha yoo ta'u gaaffii kanas manni maree naannichaa sagalee guutuun raggaasisuu afyaa;iin mana maree Obbo Taaddalaa Tarrafaa ibsanii jiru.
Tarkaanfiin kun kanumaan akka hin dhaabannee ta'u ibsanii guyyaa har'a ganama aanaa Dibaaxee ganda Zigii keessatti hidhattonni Gumuuz nama lama ajjeesanii tokko madeessuu isaanii dubbatan.
Gareen mummicha ministeeraaa Abiyyi Ahmadiin hundeeffame kan aangawoota sarkaa olaanaa kan mootummaa fi ajajajoota waraanaa keessa jiran godiina Matakkal keessatti hojii seera eegsisuu guutummaan jalqabuun ibsameera.
Gabaasa Guutuu Caqasaa


text:
Godina Jimmaa keessatti amantoota musleemaa fi karistaanaa giddutti walitti bu’iinsa uumame furuuf yaaliin itti fufee kan jiru ta’uun ibsamee jira.
Obbo Haaydar Se’id yunivarsitii jimmaa irraa akka ibsantti,Quraanni ciramee mana fincaanii waldaa kristaanaa tokko keessaa argamuutu rakkoo kana maddisise malee, jibbi biraan hin turre jedhan.
Yeroo ammaa uummanni marii adda addaa gaggeesee rakkoo kana furaa akka jiru kan ibsan Obbo Haaydar, uummata bara dheeraaf tokkummaa fi jaalalaan jiraate kun rakko akkasiin gargar hafa jedhee hin yaadu jedhan.
Luba Dr.Waaqishum Iddoosaa prezdaantiin waldaa kristaanaa makaane yesuus Itoophiyaa naannoo rakkoon kun keessatti uumame hanga tokko daaw’atanii kan deebi’an ta’uu ibsuu dhaan, lafa dhaqanittis sababaa walitti bu’iinsa kanaan namoota manaa fi qe’ee ofii irraa godaanan arguu isaanii dubbatan.
Jarreen kanaafis gargaarsii ergamaa akka jiru ibsuu dhaan, haala itti qe’ee ofitti itti deebi’uu danda’an ilaalchisee mootummaan irratti hojjataa akka jiru ibsan.
MP3 tuquun guutummaa gaaffi fi deebii kanaa dhaggefadhaa.humate


text:
Abbaan Ammaar Yamanirraa obboleeysa Isaa barbaada Obboleyyan Isaa lamaa waliin Makka dhufee. Obboleeysa dhabnaan Haarisii fii Maalik gara biyyaatti hoggaa deebi’an Yaasir ammo Makkatti hafe. Makkatti hafuu Isaa saniin seenaan hanga guyyaa Qiyaamaatti waan gaariin akka Isa dubbattu Rabbiin sababa Isaaf godhe.
Yaasir Makkarraa firaa fi aanaa waan hin qabneef Abbaa Huzeyfaa ilma Mughiiraa kan Gosa Makhzumitti gosa gale. Akka nagayaan Makka keessa jiraachuu danda’uuf.
Abbaan Huzeyfaa Gabrittii Isaa tan Sumeyyaa bintu Khibaax jedhamtu Yaasir fuusise.
Yaasir fii Sumeyyaan Ilma Ammaar jedhamu argatanii gammadan. Gandi Yaasir haaluma kanaan Abbaa Huzeyfaa jalatti gosa galanii jiraataa Osoo jiran, Makka keeysaan Ifaan Adunyaa fi Ilma namaa dukkanaa baasu Ife. Nabiyyiin Alamaaa Muhammad s.a.w ergame.
Yaasir fi Sumeyyaan dulloomanii jiran. Ammaar dardara, waa’ee Rasuulaa s.a.w dhageenyaan bakka Rasuulli s.a.w jiru ganda Daarul Arqam ibnu Abii Al-Aqam dhaqee Rasuula s.a.w qunnamee waan Inni dhufeen dhageenyaan Shahaadaa godhe:   jechuun Ragaa bahee.
Haadhatti dhaqee Islaamatti yaame Sumeyyaan daftee qeebalte, Abbaa Isaatis ni yaame Innis dafee qeebale. Manni Isaanii guutuun mana Islaamaa tahe. Imaanaan Ife.
Gandi gosa itti galan gandi Abbaa Huzeyfaa Islaama tahuu Isaanii dhageenyaan akka malee dallanan. Gosti Makhzuum tan gosa itti galan ni kakkatte, takkaa Islaama dhiisuu qaban, takka ammoo balaa itti dhuftu qeebaluu qaban jechuun murtii itti dabarsan.
Balaan Isaan Itti dalagan waan Bineensatti namni hin daleyne ture. Qaama Isaanii Sibiila uffisanii aduu gammoojjii akka malee owwiitu san keessatti affeelaa olan, Bishaan dhuguu dhorgan hanga kokkeen Isaanii gogoggoydutti, gogaan Isaanii hanga babbaqaqutti, hanga dhigni irraa dhumutti achuma tursiisan. Achitti Isaan dhiisanii biraa galan borumtaa itti deebi’an. Azaabni Isaanii haaluma kanaan itti fufa.
Gaafa tokko Rasuulli s.a.w Maatii Yaasir tan cunqurfamaa jirtu, Isaanii Azaabbamaa jiran argeeti, homaa Isaaniif godhuu waan hin dandeenyeef akkana jedheen:
“Obsaa Yaa Maatii Yaasir Bellamni keeysan Jannata”. Qalbiin Isaanii roorroo san hunda keeysatti osoo jiranii jecha Rasuulaa s.a.w kan dhagayan kanaan gammaddee bohaarti.
Maanguddoon lamaan Azaaba saniin hin turree.
Haatii Isaa Sumeyyaan Osoo Azaaba san keessa jirtuu Abuu Jahal dhufee Isii arrabsinaan akka nama hin dhageenyetti tufatte jalaa uste. Abuu Jahal Lallabaa fi arraba kiyya na tuffattee uste jechuun eeboodhaan waraanee Shahiidee Islaamaa tan dura taate.
Kun Sumeyyaaf ni gaha shahiideen duraa Islaama keeysatti Isiidha. Faaruun kanaa olii hafee?!!!
Abbaan Isaa Yaasir Ammoo Osuma cunqursaa fi Azaaba san keessa jiruu shahaadaa qabachaa ajjeefame.
Ammaar jarri Kaafiraa Azaaba itti cimsuudhaan Rasuula s.a.w akka xiqqeesee, Taaboota Isaanii akka faarsuu gaaftan, Ammaar waan Isa qunname akkanatti Rasuulaaf s.a.w Ibsa.
“ Na Azzaban hanga natti jabaattutti, hammeenyi Isaan natti dalagan Osoo gaara irri kaayan ni faca’a, Adawwiin Allaah Aduu keessatti na gubuun Isaaniif gahuu dhabee Ibbidaan qaama kiyya guban, Akkasitti na gubuu fi na rakkurraa hin deemne hanga ani (Arrabaan) siituqee, Taaboota Isaanii faarsutti, Anis natti jabaannaan waan Isaan fedhen godhee dhufe Yaa Rasuula s.a.w”.
Rasuulli s.a.w: “ Qalbiin tee akkam si yaaddi yaa Ammaar?” jechuun gaafate.
Ammaaris: “Yaa Rasuula Allaahaa Qalbiin Tiyya Islaamummaan sabattuudha”.
Rasuulli s.a.w akkana jedheen: “ Badiin takka sirra hin jiru, yoo sitti deebi’an, waan jette sanitti deebi’ii je’i.”.
Rabbiin Ammaar Qulqulleesuuf Ayaata tan buuse:
“Namni eega Amanee Allaahatti Kafre, nama dirqame malee haala qalbiin isaa Iimaanaan sabatuu taateen, Ammoo namni qooma Isaa kufriif bane, Isarratti Dallansuun Allaahaa taatuudha, Ammas Isaaniif Azaaba guddaatu jira.”
An-Nahl: 106
Ammaar gaafa gara Madiinaa Hijiraan hayyamamtu amantii Isaatiin gara Madiinaa goodaane.
Masjidni Qubaa akka Ijaaramus Isaatu yaada dhaleysee Masjidni duraa Islaama keeysatti Ijaarame.
Madinaatti Rasuula s.a.w waliin osoo addaan hin baane jiraachaa ture, duula Rasuulli s.a.w godhu waliin duula.
Rasuulli s.a.w Isa jaalata hoggaa Isa arge “dhufe bareedaan bareechamaan” je’a.
Rasuulli s.a.w “Ammaar Iimaanni mataa hanga miilaatti Isa guuttee jirti” je’e Isaaf ragaa bahe.
Gaafa Rasuulli s.a.w Adunyarraa gara Rabbii Isaa godaane, Museylamaan ani Nabiyyii jedhes lola san keessatti hanga gurri Isaa muramtuu Jihaada godhee jira, duratti deemee sodaan malee jihaada godhee warra sodaates jajjabeysee hanga Museylamaan Kijibaan ajjeefamutti Jihaada guddaa godhe. Rabbiin Irraa haa Jaalatu Ammaarii fii Abbaa fi Haadhaa Isaa.
Seenaan Ammaar barreesanii hin dhumu garuu asumatti haa gabaabsinu.
Mee nuti yoo akkam jirra dargaggoonni Amantii teenyaaf maal daleyne?
Maangudoon ? dhalaan? Eysa jirti tan akka Sumeyyaa??
Islaamummaan amantii haqaati, Jannata Isiidhaan malee hin argatan, garuu jannanni qaaliidha, akka Maatii Yaasir [Yaasir, Sumeyyaa, Ammaar] kanatti Rakkoo boodaan ballootti bahan, Jannata argatan, Adunyaarratti seenaan maqaa bareedaan nama ka’a.
Osoo maatiin Yaasir Islaamaaf rakkachuu baate silaa arra namni maqaa Isaanii beeku hin jiru, garuu Islaama taanee dhumna je’anii roorroo hunda waan obsaniif, arra Ilmaan ifii namni Sumeyyaa fi Ammaar baasu heddoommina Isaa Rabbiin haa beeku.
Rakkoon Islaama Itiyoopiyaa harkaa qabdus tanuma Qabsoorratti Obsuu malee dheysuu, kaafaruu, du’a sodaaf Munaafiqa tahuun karaa Islaamaati miti.
Namni hedduun Islaama Rabbitu eega maaltu nun gahe jedhan, Rabbiin Zamana Rasuulaa s.a.w rakkoo hoggaa itti fidu qabsaawanii Rabbitti irkataa turan, Rabbiin Amantii isaa ni eega dhugaadha garuu nuti harka marannee Amantiin teenya yeroo Yahuudaan balleesuuf deemtu usnee teenyaa???
Qabsoon teenyaa fi roorroon nurratti deemaa jirtu tanuma duraan karaa godhamte, Inumaa teenya tan maatii Yaasir irra xiqqoodha. Garuu Isaan Islaamarratti Obsanii seenaan Isaanii faarfamaa tahe, nuti yoo akkam tahuu qabna?
Karaa Maatii Yaasir haa yaanu moo? Karaa Munaafiqaa fii Kaafiraa? Karaa Ahbaashaa?? Moo karaa Kaabinee?
Qabsoon Islaama biyya teenyaa hanga mirga argannutti ykn hanga shahiidee taanutti itti fufa.
Allaahu Akbar!!!
Injifannoon tan Islaamaati!!!!
YAASIR, SUMEYYAAH, AMMAAR
Abbaan Ammaar Yamanirraa obboleeysa Isaa barbaada Obboleyyan Isaa lamaa waliin Makka dhufee. Obboleeysa dhabnaan Haarisii fii Maalik gara biyyaatti hoggaa deebi’an Yaasir ammo Makkatti hafe. Makkatti hafuu Isaa saniin seenaan hanga guyyaa Qiyaamaatti waan gaariin akka Isa dubbattu Rabbiin sababa Isaaf godhe.


text:
Godinaa Wallagga Bahaa aanaa Guutoo Giddaa magaalaa Ukkee keessatti Kibxata kaleessaa fi Roobii har’aa poolisiin Federaalaa nama tokko ajjeesuu isaa fi kanneen biroo ja’a madeessuu isaa bulchiinsi magaalattii ibsee jira. Jiraataan magaalaa tokko akka ibsanti ittiin ka’uumsi dubbii kanaa torban darbee hogganni KFO magaalaa Naqamtee akka hin senne ittifamuu waliin kan wal qabatuu fi polisiin federaalaa magaalatti keessa buufate ba’e polisiin Oromiyaa haa bobba’uu ka jedhu ture.
Dargaggonni gaaffilee lamaan kana kaasan daandilee magaala ukkee guutummaatti waan cufaniif jecha polisiin Federaalaa Kibxata kaleessaa ajaja bulchinsa magaalaa diduun daandilee bansisuuf tarkaanfii fudhateen nama sadii rasaassan rukutee yeroo ammaa hospitaala Naqamteetti akka argaman ibsamee jira.
Roobii har’a immoo dargaggonni naanoo magaalaa Ukkee waliin wal daangeessu irraa sirbaa dhufan irratti dhukaasa banuun namni tokko ajjefamuu fi kanneen biroo 3 mada’anii wal’ansa sadarkaa duraaf magaalatti keessatti kennamaafii akka jiru bulchiinii magaalaa ibsee jira.


text:
Dhukkubni kintaarootii kan dhufu hoggaa hiddootni dhiigaa naannoo qaama bobbaatti argaman hamma barbaadamuu ol baballachuun (dilated )dhiiga of keessatti kuufatanidha. Dhukkubni kun yoo xiqqaate nama harka dhibba keessaa harka 4 (4% of all population) kan qabatudha.
Mallattoowwan isaa keessaa kan baay’inaan mullatan: Dhiiguu( kun yeroo bobbaa bobba’an kan dhiigu yoo ta’u yeroo baay’ee dhukkubbii hinqabu), hooqsisuu ( itching) fi dhukkubbii (pain) dha.
Furmaanni dhukkuba kintarootii akkuma sadarkaa (sadarkaa afur waan qabuuf) dhukkubichaatti qoricha irraa kaasee haga baqaqsanii sirreessuutti kennamuu danda’a.
Yoo hin yaalamiin ture rakkoolee lammataa isarratti hundaa’anii dhufan kan akka hir’ina dhiigaa ( sababa baay’ee dhiiguutiin) waan namatti fiduuf yaalamuu qabna.
Source: Dr. Gurmeessaa


text:
Naannoo Beniishaangul Gumuz, godinaa Matakkal, aanaa Daanguritti, Dilbata dabre halkan, hidhattoonni haleellaa geggeessuun namoota 57 ajjeesan, jechuun Bulchaan aanichaa fi Biiroon nagaa fi tasgabii naannoo ibsanii jiran.
Hidhattoonni kun naannoo Amaaraa irraa dhufan – jedhu – aangawoonni kun.
Naannoo hidhattoonni kun keessa qaxxaamuran, jedhame – aanaa Jaawwii fi aangawoota mootummaa naannoo Amaaraa irraa waa’ee ajjeechaa – jedhame kanaa deebii argachuuf yaaliin godhe hin milkoofne – jedha, gabaasaan VOA, Naakoor Malkaa. Caqasaa.


text:
QOPHEESSAAN ABDII LUUCCEE
Waa sadi facaasanii guurun nama rakkisa
• Xaafii facaasanii guurun nama rakkisa
• Kijiba facaasanii guurun nama rakkisa
• Yaada facaasanii guurun nama ra kkisa
Keessummaa waa sadiin bulchan
• Erbee rifeensa hin qabne (fuula gaarii)
• Lafee foon hin qabne (ilkaanin itti kolfuun)
• Foon lafee hin qabne (arraba waa gaarii dubbatuun)
Waa sadi irraa waa sadi eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
• Waraabessa harree irraa eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
• Dargaggeessa dubara irraa eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
• Ilmoo qabeenya irra eegan haa ta’u malee isumaaf eegan
Waa sadi waa sadi hin ga’u
• Namni mana hin qabne sin birroo hin ga’u
• Namni sanyii ofii hin beekne re’ee hin ga’u
• Namni gadoo (haloo) hin beekne saree hin ga’u
Haati warraa sadi
• Takka daamuudha
• Takka kanniisa
• Takka sonsa
Waa sadi irraa waa sadi hin eegan
• Deega ceemmuu irraa durummaa hin eegan
• Lola gowwaa irraa araara hin eegan
• Dhibee dulluma keessaa irraa fayyaa hin eegan
Waa sadi waa saditu mi’eessa
• Nama du’e awwaalatu mi’eesa
• Intala dubraa heerumatu mi’eessa
• Keessummaa galatu mi’eessa
Waa sadi dulluma quba hin qaban
• Qeensa
• Rifeensa (dabbasaa)
• Qalbii (lubbuu)
Waa sadi abbatu kadhata sadi ofii dhufiti
• Durummaa abbaatu kadhata hiyyummaan ofumaa dhufti
• Fayyaa (jiruu) abbaatu kadhata dhibeen (duuti) ofumaa dhufti
• Ulfina abbaatu kadhata salphinni ofumaa dhufti
Kormaan lukkuu waa sadi fakkaata
• Yoo lafa qotu baashee fakkaata
• Yoo yeroon manatti galu hayyuu fakkaata
• Yoo iyyu maraattuu fakkaata
Korbeessi re’ee waa sadi fakkaata
• Yoo areeda laalan sheeka fakkaata
• Yoo ofirra fincaa’u saree fakkaata
• Yoo hibibsu maraattu fakkaata
Tisiifni waa sadi fakkaata
• Bifaan kanniisa fakkaata
• Waa balfuu dhabuun waraabessa fakkaata
• Iddoo arge qubachuun kashlabbee fakkaata
Namni waa sadi qabaatun tola
• Sammuu qabaatun tola
• Harka qabaatun tola
• Ceekuu (gurmuu) qabaatun tola
Waa sadii irraa waasadi fokkisaadha
• Qurcii irraa qubeen fokkisaadha
• Hiyyeessa irraa moorri fokkisaadha
• Hayyuu /beekaa/ irraa kijibni fokkisaadha
Jaarsi waa sadi jaalata
• Adii jaalata
• Aduu jaalata
• Oduu jaalata
Waa sadi ofumaa komatu deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu
• Inidda qabeenya gubu ofumaa komatu Deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu
• Bishaan nama fudhatu ofumaa komatu Deebi’anii itti fayyadamuun hin oolu
• Rabbii nama ajjeesee ofumaa komatu Deebi’anii fayyadamuun hin oolu
Waa sadi kadhatan argatan
• Rooba kadhatan argatan
• Fayyaa kadhtan argatan
• Jennata kodhatan argatan
Gowwaa dhalchuun sadii gubaauu
• Isa namarraa eeyda
• Nama isarraa eeyda
• Ofii kee irraa of eeyda
WAA SADI AFOOLA OROMOO KEESSAA
QOPHEESSAAN ABDII LUUCCEE


text:
Taammanaa Bitimaa irraa
DURADUBBII
Dubbiftoota barreeffa kanaa jaalatamoo fi kabajamoo, baga nagaa fi nageenyaan naaf turtanii kutaa saddeettaffaa kana duukaa-buu’uuf dhuftani! Akkuma isin amma gara mandhee tanaa dhuftan mee nagaa fi nageenyi, bilisummaa fi walabummaan Oromiyaa teenyaaf haa dhufu!
Kunoo, amma magaalaa Shanoo irraa ka’uun gara mandara Caacaa (1) fi laga Barreessaatti qajeella! Magaalattiin Caacaa tun Laga Caacaa irratti waan hundeeffamteef maqaa kana fudhatte. Lagni Caacaa jalliyaan (itti-yaatuu) Laga Barreessaati. Lagni Barreessaa immoo itti-yaatuu Laga Awaashii guddichaati. Amma mandara Caacaa keessa kunnee Laga Barreessaa isa karaa kanaan daangaa Oromiyaa fi Biyya Amaaraa irratti argamu geenyee jirra. Biyyi Amaaraa inni karaa kanaan jiru Manjii jedhama.
QAAMADUBBII
Magaalaan karaa fuuldara keennyaa argitan kun magaalaa warra Amaaraa isa Dabra-Biraan jedhamu. Innis karaa lixaatiin Laga Barreessaa tuqa. Oromoon Afran Abbichuuinni waggaalee dhibba baay’ee waraana Habashaa ofirraa faccisaa ture sun, laga kana irraa ka’eeti urufaa fi dirree baldhaa keessa qaxxaamuruun naannoo Oromoo Jiddaatti ijjata. Erga waraanni Oromoo Abbichuu ollachiisaan sun bara 1868 keessa Minilikiin moyamee asiiyyi, Habashoonni naannolee fi gosoolii Oromoo tokko tokkoon moyanii gabroomfachuu kan dandayani. Dur naannoo Oromiyaa Waltajji kanatti: “Galaan oggaa torba Abbichuu moye. Abbichuun-immoo oggaa kudhatorba Sidaama moye” jedhamaayyu. Dabalees: “dur gooroo koranii yaa Abbichuu, yaa Abbichuu jedhanii yoo yaaman, Sidaamni waree baqachuun hallayyaa-saatti oldacha’a ture.” Kunoo, Abbichuu fi Galaan faa ollachiisoo sanitu humna meeshaa Oroppaatiin moyamanii hanga hardhaattuu harqoota gabrummaa Habashaa jalatti argamu.
Magaalaa Shanoo irraa ka’uun karaa isa gara Caacaa nama geessuu mitii, isa gara harka bitaa yoo qabattan: magaalaawwan Mandiidaa (7) Dannaba (8) keessa baatanii magaalaa Ennawaaree (9) dhaqqabdu. Eekkaa, naannoo Oromoo Abbichuu keessa kuttaniiti naannoo Oromoo Jirruu geessu jechaa dha. Jaato, gandi Abbabaa Biqilaa itti-dhalate, magaalaa Mandiidaa kana irraa wantee (kiilomeetira) 25 qofa fagaatee argama. Abbabaa Biqilaa fiigicha maraatonii-tiin namoota Afrikaa hunda dursuun kan moyate ture. Akkanuma dubartoota Afrikaa irraayyis tan dursitee moote, Oromitittii Faaxumaa Roobaa akka taate ni yaadattu. Dhalawwan Oromoo dhiiraa-dubartiin fiigichaan akka qilleensaatti bararanii moyachuun Toopphiyaa jaraa kan beeksisanii fi ammallee beeksisaatuma kan jiru.
As irratti ergan maqaa Abbabaa Biqilaa kaasee, maqaa jagnicha Oromoo Hayila-Maaram Gamadaa otoo hin kaasin dabrun waan tahuu miti. Inni dhalootaan nama Oromoo Jiddaa-ti. Ijaarsa Oromoo kan hunda dursee Oromoota Oromiyaa guutuu irraa walitti qabuun waldaa seena-qabeessicha: Waldaa Maccaa-Tuulamaa hundeessan keessa isa hangafa. Inni dararama mootummaan Hayila-Sillaasee mana hidhaatti irraan gayeen nama lubbuun isaa dabre. Otoo lubbuun isaa hin bayin, dubbii seena-qabeessa kan barabaraan dhaloota Oromoo maratti dabru dubbatee ture: “Dubbiin Oromoo akka bofa hudduu lixeeti. Bofni huddduu lixe harkifnaan hin cita; gaddhiifnaan hin lixa. Citus, lixus haddhaa isaa gaddhiisera jechaadha!” Dubbiin Oromoo inni jagnichi keenya kun summii bofaa godhee nuuf dabre kun, dubbii bilisummaa fi walabummaa Oromooti. Kunoo akkuma inni jedhe san, dubbiin Oromoo koloneeffattoota Habashaatti summii tahuun ollachiisaa jira. Yaa Oromoo amma dubbii bilisummaa Oromoo fi walabummaa Oromiyaa kana akka haadhaa fi abbaa ofiitti jaalachuun kan sochowaafii jirtu, Dhaloota Qubee miliyoona hedduun kan lakkaawamtu. Oolee-bula malee, dubbiin kun galma isaa dhaqqabuun abadan waan hin hafne!
Mee kunoo, Laga Barreessaa kana gamaa gamana biyya jiru kana, lafa muldhatu kana qalbii fi ijjeen keessaniin walbira madaalatii ilaalaa! Gamanatti biyya Oromoo keessaa Abbichuu, urufnii fi dirreen isaa kaloo fi caffeen jiidhe, garbuu fi qamadii yoo farda yaabatanii keessa bayan malee, miilaan deemnaan keessaa muldhachuun hin dandayamne, sangoolee baroodanii fi korommii bobookkisan, fardeen goodaa keessaa imimsan faa argitu. Gamasitti, garbuu hantuunniyyuu keessaa muldhatu, lafa hallyyaaa fi tabba goggogee daare argitu. Inni gamanaa kun biyya Elemoo Qilxuu fi Waaqoo Guutuu, Taaddasaa Birruu fi Baaroo Tumsaa, Biiftuu Amoosaa fi Warqituu Liiban faa yoo tahu, inni gamasii sunimmoo biyya Minilikii fi Raas Daargee fayi. Maarree, qabeenya Oromoo fi jiidhina Oromiyaa kanatu jarreen harkisee nutti fide-kaa. Hoomishni kan abbaa gixaanee isa hoomishate, qabeenyi kan abbaa dhamayee isa argatee tahuun isaa akka hin oolle, kan Waaqaanis, uummata Oromootinis qaata murteeffame. Kunoo, kanaaf Oromoon qabsoo isaa itti-fufuun kafaa-ka’aa jira!
Waan hundaafuu nuti Oromoota waan taaneef, jarri seera gadaa nu jalaa mancaasus, cobni isaa dhiiga keenya keessatti hafee jiraa, warri Laga Barreessaa kana cewuun Biyya Ammaraa, Dabra-Biraan seenna warri jettan mee haraka baasaa! Silaa isin keessaa kanaan dura miilli keessan dachee Habashaa irra kan ijjate namoota meeqa? Ee, namoota sagal keessaa namoota lama qofaa! Kunoo, nu saglan keessaa namoota torbatu: “ati Biyya Oromoon isin doowwachiisa jettee nu baaftee, ammammoo biyya alagaa nu geessuuf deemta” jechuun didanii jiruu, amma magaalattii Caacaatti deebinee dhiyaana keenya sirriitti nyaannee, haara-baafachuun booda Shagaritti deebina.
Mee sirboota Oromoo kan naannoo Shanoo kana keessaa tokko isaa duwwaa:
“Damee Sagguu kaachise Shanoo laalchisee
Si eeguttan qotiyyoo midhaan nyaachisee!”
Isa kana gurbaa qotiyyoolee tiksu sanitu weeddise. Booda immoo intalli inni weeddiseef sun:
“Nan eeginii qotiyyuma-kee eeggaddhu
Hojjaduree yoon oole qurxii beekkaddhu!”
Finfinnee keenyatti deebinee erga takka bubbullee booda adeemsa keenya itti-fufuun gara biyya adaaamii, Adaamaatti qajeella. Amma yeroon isaa yeroo irreechaa waan taheef, barana gara namoota kitila torbaatu (7 000 000) Waltajjii Irreecha Oromiyaatan taate , Bishooftuutti walgayaa, karaa dabrinu hin qabnuu, adeemsa keeya san booda taasifanna. Ammoo, gaafa irreechaa adduma-addaan (gurmuu keenya wajjin) deemuun achitti wal haa arginu! Egaa, irreecha nagaa hunda keessanii fi biyya keessaniif haatu!
Itti-fufa —!
============== // =============
Barreeffata kana kutaalee dabran ilaaluuf mee as tuqaa:
1) Kutaa Duraa
2) Kutaa Lammaffaa
3) Kutaa Sadaffaa
4) Kutaa Afraffaa
5) Kutaa Shanaffaa
6) Kutaa Jahaffaa
7) Kutaa Torbaffaa
8) Saddeettaffaa


text:
Angawoonni qonnaa Itiyoophiyaa weerara hawwaannisaa cimaa kan midhaan biyyattiif balaa ta’e to’achuuf tarkaanfii fudhataa jiraachuu beeksisan.
Hawwaannisi gammoojjii kun Yemen irraa Itiyoophiyaa kan seene baatii Waxabajjii keessa ta’uu hoogganaan kunuunsa biqiltuu Zebdiyoos Salaatoo beeksisaniiru.
Akka qorannaa torban darbe lafa Hektaara kuma 82 irratti geggeessametti hawwaannisi gammoojjii kun lafa hektaara kuma 32 irra hedduun Oromiyaa, Amaaraa fi naannoo Affaar ta’uu Salaatoon VOAf ibsaniiru.
Weerarri hawwaannisaa marsaa lammataa Yemen irraa dhufaa jiraacchuu isaaf gara baddaa Somaalii laanditti kan qajeelan yoo ta’u Itiyoophiyaa kibba gama bahaatti illee darbu jedhamee kan eegamu ta’uu Salaatoon beeksisaniiru.
Itiyoophiyaan bara 2003 fi 2004 keessa weerarri wal fakkaatu kan isee mudate ta’uu Salaatoon isanii akka isa miilanaa hedduu miti jedhan.
Qonnaan bultoonnii fi angawoonni naannoo sagantaa nyaata addunyaa waliin ta’uu dhaan weerara kana ittisuuf hojjechaa jiran. FAOn akka tilmaametti hawwaannisi gammoojjii tokko guyyaatti hammuma ulfina qaama isaa jechuun midhaan graama lama ta’u barbadeessa.
Bakka buutuun FAO kan damee Itiyoophiyaa Faatomaa Seyid torban darbe ibsa kennaniin weerara kana ittisuuf hatattamaan ratkaanfii fudhachuu qabna jedhan. Hayyoonni jaarmayaa gargaarsaa Ameerikaa USAID haala weerara hawwaannisa gammoojjii Itiyoophiyaa keessaa qorataa jiraachuu bakka buutuun dhaabichaa VOAf ibsaniiru.