text:
1Taani ta wozanan, "Ane taayyo gita ufaissaa immiyaabi aibakko, qassi de7iyo de7uwaa giddonkka lo77obi aibakko be7ana" yaagada qoppaas; shin hegeekka hada. 2Ubbatoo miicciyoogee eeyyatetta gidiyoogaa, qassi daro ufaissaikka ainne go77ennabaa gidiyoogaa akeekaas. 3Hegee hegaa gidi uttidaashin, aadhdhida eratettaa demmanau amottada, ta wozanaa woine eessan ufaissaidda, hegaa suganau eeyyatettan qofaa qachchaas. Qassi asai ha sa7aa bolli baayyo de7iya qantta wodiyaa aattiyo, ubbaappe aadhdhiya lo77o ogeekka hagaa gaada qoppaas. 4Qassi hara issi gitabaa oottaas; taayyo de7iyo keettata keexxaas; woiniyaa turaakka tokkaas. 5Dumma dumma ataakilttiyaanne aifiyaa aifiya mittata tokkiyo sohuwaanne asai shemppiyo sohuwaa gannatiyaadan loittada giigissaas. He sohuwan dumma dumma aifiyaa aifiya mittatakka tokkada, dichchaas. 6He dicciya mittata ushshanau, haattaa dagayiyo sohuwaa zeerada giigissaas. 7Attumanne macca ailleta shammaas; qassi ta son yelettida hara ailletikka taayyo de7oosona. Taappe kase Yerusalaamen de7ida oogaappenne dariya mehiyaa, deeshshaanne dorssaa wudiyaa haaraas. 8Taani haariyo dumma dumma biittatuppe bonchchettida kawo keettaa buquraa ehiissada, daro worqqaanne biraa taayyo dagayaas. Qassi, tana sabbidi yexxiya attumanne macca yettanchchata qaxaraas; hegaa bollikka, asassi ufaissaa immiya keehi daro macca asaakka shiishshaas. 9Hegaa gishshau, taani taappe kase Yerusalaamen de7ida ooppenne aadhdhida gita asa gidaas. Ta aadhdhida eratettaikka tanaara wurssettai gakkanaashin de7iis. 10Ta aifee xeellidobaanne ta wozanai amottidobaa ubbaa demmaas; ta asatettai koyiyo ufaissaa ubbaakka diggabeikke. Taani oottido ooso ubban ufaittais; ta daafuraayyo woreekka hegaa. 11Gido shin, hegaa ubbaa ootta simmada taani akeekiyo wode, keehi taani ayyo daafuridobai ubbaikka hada gidiyoogaa be7aas. Salo gufantton go77iyaabi aibinne baawa; ubbaikka carkkuwaa oiqqanau yedettiyoogaa mala. 12Hegaappe guyyiyan, taani aadhdhida eratettai, eeyyatettainne gooshshai aibakko paaccada eranau qofaa doommaas. Kawuwaa man77iyan kawotiya hara kawoi kase oosettidabaappe aadhdhiya harabaa ai oottanee? 13Taani hagaadan yaagaas; "Tumukka poo7oi xumaappe kehiyoogaadan, aadhdhida eratettai eeyyatettaappe kehees. 14Cincca asati bantta denddiyo sohuwaanne biidi gakkiyo sohuwaa eroosona; shin eeyyati hegaa ubbaa erokkona" yaagaas. Gidoppe attin, eta naa77aa wurssettaikka issuwaa. 15Taani ta wozanan, "Eeyyaa gakkiya qaadai tanakka gakkees; yaatin, taani aadhdhida eranchcha gidiyoogee tana ai maaddii?" yaagada qoppaas. Qassi taani ta wozanan, "Hagee ubbabaikka hada!" yaagaas. 16Aissi giikko, eeyyin aadhdhida eranchcha gidin, haiqoppe hefinttan simmidi, a hassayiyaabi baawa; sinttappe yiya laittatun nuuni ubbaikka dogetti attana. Eeyyai haiqqiyoogaadan, aadhdhida eranchchaikka haiqqees. 17Metoppe attin, go77iyaabi bainna gishshau, ha sa7aa de7oi tana iitiis. Hegeekka hada; carkkuwaa oiqqanau yedettiyoogaa mala. 18Salo gufantton taani keehi daafurada demmido ta aquwaa ubbaa taappe guyyiyan yiya urau yeggada biyo gishshau, taani daafuridobai ubbai tana iitiis. 19Taappe guyyiyan yiya bitanee aadhdhida eranchchakko eeyyakko ooni erii? SHin i oona gidinkka, taani keehi daafuridobaanne ta cinccatettan taani demmidobaa ubbaa bau ekkidi, goda gidana; yaatikko, hegeekka hada. 20Hegaa gishshau, salo gufantton hagaa keenaa aissi daafuridanaashsha gaada ta wozanan azzanaas. 21Asi ba de7ido laittan bau de7ida aadhdhida eratettan, eraaninne hiillan daafuridi demmidobaa ubbaa ainne daafuribeennaagau yeggidi bees. Hegeekka qassi, hadanne likke gidennabaa. 22Yaatin, salo gufantton asi keehi daafuridi oottidobaappe ubbaappe ai go77a demmii? 23I ba de7uwaa laittan daafuriyo daafurai ubbai azzanoppenne kayyoppe harabaa ainne au gujjenna; harai atto qammikka a huuphee qofaappe shemppenna; gido shin, he ubbaikka hada. 24Hegaa gishshau, asassi go77a gidiyaabi aibee giikko, asi ba daafuridobaappe miidinne uyidi ufaittiyoogaa. He ufaissaikka qassi Xoossaa kushiyaappe imettidabaa gidiyoogaa taani akeekaas. 25Aissi giikko, a shene gidana xayikko, min uyinkka asau ufaissi awan beettii? 26Xoossaa ufaissiya uraassi Xoossai cinccatettaa, eratettaanne ufaissaa immees; nagaranchchaassi mati i daafuridi shiishshanaadan, daafuraa immees; shin i shiishshidoogaa Xoossai ekkidi, baayyo yayyiyaagau harau immees. Hegaa gishshau, ha ubbaikka hadanne carkkuwaa oiqqanau yedettiyoogaa mala.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
1Simmi intte Kiristtoosaara haiquwaappe denddidobaa gidikko, Xoossaappe ushachcha baggaara uttida Kiristtoosi de7iyoosan saluwan de7iyaagaa mintti koyite. 2Saluwan de7iyaagaa intte qoppanaappe attin, sa7an de7iyaagaa qoppoppite. 3Aissi giikko, intte haiqqideta; qassi intte de7oi Xoossan Kiristtoosaara geemmiis. 4Intteyyo de7o gidida Kiristtoosi qoncciyo wode, he wode inttekka aara bonchchuwan qonccana. 5Hegaa gishshau, inttenan de7iya ha sa7aa amota worite; hegeetikka shaaramuxiyoogaa, tunatettaa, shaaramuxanau koyiyoogaa, iita amuwaa, miishsha amottiyoogaa. Miishsha amottiyoogee eeqau goinniyoogaappe dummatenna. 6Hageetu gaasuwan, Xoossai azazettenna asata hanqqettana. 7Kase intte ha iita qofatun de7iyo wode etan haarettideta. 8SHin ha77i intte qassi hanqquwaa, yiilluwaa, ixuwaa, intte doonaappe kiyiya cashshaanne yeellayiya haasayaa hageeta ubbaa intteppe xaissite. 9Issoi issuwau worddotoppite; aissi giikko, ceega meretaa a oosuwaara intteppe xaissirggidi, 10Xoossai, a medhdhidaagee, bana milatissanaunne baayyo de7iya eratetta ubbaa immanau, ubba wode ooraxissiyo ooratta meretaa maayideta. 11Ha ooratta meretan, Giriike asa woi Aihuda asa, qaxxarettidaagaa woi qaxxarettibeennaagaa, ammanoi bainnaageetanne ainne tamaaribeennaagaa, aille woi goqa giidi shaakkiyoobi baawa; Kiristtoosi ubbabaa; i ubbankka de7ees. 12Hegaa gishshau, Xoossai dooridoogeetudan, geeshshanne siiqidoogeeta gididi, maarotettaa, qaretaa, kehatettaa, intte huuphiyaa kaushshiyoogaa, ashkketettaanne danddayaa maayite. 13Issoi issuwaabaa danddayite; ooninne ba laggiyaa bolli hanqqettidobai de7ikko, issoi issuwau atto yaago. Kiristtoosi intteyyo atto giidoogaadan, inttekka atto giite. 14Hegaa ubbaa bolli, ubbabaa issippe shiishshi qachchiya siiquwaa maayite. 15Kiristtoosi immiyo sarotettai inttena haaro; aissi giikko, Xoossai inttena issi asa oottidi, he sarotettau xeesiis. Xoossaa galatite. 16Kiristtoosa qaalai intte wozanan kumidi de7o; intteyyo de7iya aadhdhida eratetta ubban issoi issuwaa tamaarissitenne zorite; intte wozanan Xoossaa galatiiddi, xalotiyaanne mazamuriyaa, Xoossaa sunttaa xoqqu oottiya yettaa yexxite. 17Intte ai haasayiyaabaa woi ai oottiyaabaa gidikkokka, Aawaa Xoossaa Yesuusa baggaara galatiiddi, oottiyoobaa ubbaa Godaa Yesuusa sunttan oottite. 18Maccaasatoo, ammaniya asau bessiyaagaadan, intte azinatuyyo haarettite. 19Attumaasatoo, intte maccaasaa siiqite; etaara woppu giidi de7ite. 20Naatoo, inttena yelidaageetuyyo ubbaban azazettite. Aissi giikko, intte etau azazettiyoogee Xoossaa daro ufaissees. 21Aawatoo, intte naati wozanaa bayenna mala, eta yiilloyoppite. 22Ailletoo, sa7an intteyyo goda gidiyaageetuyyo ubbaban azazettite; Godau yayyidi, suure wozanan oottiteppe attin, asa ufaissanaunne asi be7o giyoogan azazettiyaageeta gidoppite. 23Intte oottiyo ooso ubbaa asau gidennan Godau oottiyoogaadan, wozanappe oottite. 24Godaa Kiristtoosayyo intte oottiyo gishshau, i baageetuyyo immanau giigissi wottidoogaa intte laattanaagaa akeekite. 25Balabaa oottida urai ooninne, ba oottido balaadan woituwaa ekkana; aissi giikko, Xoossai pirddiiddi, oonanne maaddenna.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WASHINGTON,DC —
Aanolee godina Arsii naannoon Ixxoosaa lafa jabana minilikitti Oromoo fi nama hedduu naannoo sun qubata wal-gahiif yaamanii harmaa-harka irraa itti jiran.
Mootummaan naannoo Oromoo, akka Itti Gaafatamaan Biiroo Aaadaafi Tuurizimii Oromiyaa,Mohaammad Jiloo jedhutti ummata jabana hamaa sun keessa haala hamaan suniin fixan qaabachuuf siidaan dhaabuufiitti jira.
“Laftii tun ta mootummaan minilik ka ummata Oromooti fi ummata Itoophiyaa dhibiillee humnaan bulchee aadaa fi afaan isaa humna qawweetiin irraa balleessuuf irratti duule. Haawwan harma irra ciranii,dhiiraa kolaasanii harka irraa ciran.Tun hujii Nafxanyaati.Ummata Gadaan buluu dhowwee qawween bulchuuf itti dhufe.Aanoleetti walgahii yaamee sanyii isaanii balleesse.”
Barii sun akka obbo Mohaammaditti, 1,900 keessaa minilik lafa ballifachuuf gochaa akkasii ummata irratti hojjate.
Paartiin mormituu siyaasaa Itoophiyaa ta akka MEHAD fi EDEPA faan hujiin akkanaa tun,siidaa dhaabuu tun dhaloota dhufullee haaloo fuusfitii ummati Oromo ammoo akka siidaan akkanaa ijaaramullee hin fedhu jedhan.
Obbo Mohaammad ammoo warra fedhii ummataa hin beennetti tun fedhii ummataatii miti jedhaa. jedha.
“Warraa fi paartii fedhiin ummataa maan akka taate hin beennetti tun fedhi ummataatii miti jedha.Fedhii isaa irraa kaanee hojjanneef egerilleen akkasuma.Biyya jiguu geette walti qabuutti jirra.Mootummaan durii mootummaa aadaa tokko,afaan tokko, seenaa tokko jedhee walti qabee caccarassee nama bulchuu fedhu.Warra mootummaa akkasii kuffisuuf kufee siidaa dhaabana.”
Mootummaan naannoo Oromiyaa Aanolee, Finfinnee,Adaamaa fi Calanqoolletti siidaa gootota jaaruutti jiraa,ka aanolee kana muuziyeemiillee itti dabalee qarshii miliyoona 20 itti baasee jedha gabaasii mootummaa naannoo Oromiyaa.Maqalee,BaahirDaarii faalleen siidaan akkanaa jaarumatti jrian.
Siidaa Aanoleetti dhaabuutti jiran kun Botootessa kana keessa eebbifama.


text:
ADDI BILIDUMMAA OROMOO murnootaa maqaa ABO-n sosso'aa jiran maraaf waamicha godhe.
Maddi oduu kanaa: http://www.oromoliberationfront.info/
Waamicha Qabsoo Bilisummaa Oromoo Jabeessuu
Abba tokkootaa Miseensota ABO Turan fi Murnootaa Maqaa ABOn Sosso’an Hundaaf
Oromiyaan erga qabamtee ka’ee yeroo ummati see diina ofirraa hin facisin darbe hin jiru. Haatahu malee qabsoon saa kan wal hin hammanne waan tureef milkaawuu hin dandeenye.
ABOn erga dhabatee kurnanoota afur lakaawataa jira. Baroota lakkaawwate kana keessa rakkinaa fi ballina hedduu keessa darbee. Haa tahu malee hanga 1991 qabsoo hadhaawaan maqicha fi tokkummaa qabsaawota wayyabaa tursuun dandahameera. Injifannoon hin tuffatamnes galmeefamee ture.
Haalli 1991 dhalate tolaas hamas akka fide ni beekama. Tolaan saa yero itt ummata keenya hundaan walbarru fi bobbaa keenya ballifannu argachuu dha. Hamaan dhufe tokko diinaan dagamuu yagguu ta’u inni lammaffaan keessa deebinee of qoruu irratt xiyyeeffacchu dandhabuu dha. Shira diinaa osoo xiinxallee dhugaa fi soba walii maqfannee irratt wal hin qeeqin hafuun keenya tokkummaa qabsaa’otaa balaa ammaa inni keessa jiruuf saaxile. Sun yeroo amma hammaatee fi bal’atee waan jiruf yoo hatattamaan furmaati itt hin tolfamne kan ijaaraa turre hunda diigee biyya keenya gadadoo jalatt hambisuu dandaha. Kaayyoon keenya bilisummaa fi ofiinbulmata Oromiyaati jennee kaane. Haatahu malee, akkaataa tokkoo tokkoon keenya hojii itti gaggeeffannu fi dhimma keenya fira fi alagaatti himannu waliin jiraachuu keenya shakkii jala buusee hanga gargar bahuutti nu geessee jira.
Yeroo dhihoo as Shaneen Gumii Asmara buufate gargar bahuun kan kahe karaa lachanuu ololli gaggeeffamaa jira. Akka waan walitti darbatan irra dhageenyutti, murni lachanuu waa’ee bilisummaa Oromoo gad jabeessanii dubbachuutti ka’anii jiru. Nuyi kaayyoo ganamaa hin jijjiirre jedhaa jiru.
Waamicha
Dantaan ummata keenyaa hunda keenyaa oli. Waldhabdeen keenya dantaa kana kan dagachiisu tahu hin qabu. Tokkummaa dhaabaa fi ummata keenyaa kan nutt caalu hin jiru. Maqaa dhaaba keenya ABOn ummati keenya badaa, hidhamaa, ajjeefamaa, guraaramaa fi biyya saa irra buqqa’aa jira.
Maqaa ABOn balaan Oromiyaatt bu’aa jira. Lammiwwan keenya wareegamaa jiraniif waraanaa fi gaachana ta’uun hafnaan, waliin illee isaan yaadachuu dadhabne. Kanaaf, seerris seenaanis dhiifama nuu hin godhan.
Murnootin maqaa ABOn sosso’an hundi ammallee bilisummaa fi walabummaa Oromootti ni amanu yoo ta’e waan dhaaba keenya ABO gargar cabsu hin jiru. Jarri kun hundi dantaa fi tokkummaa ummata keenyaaf jedhanii kaayyoo walabummaa Oromiyaa jalatti yoo hiriiruun mirga saba keenyaaf waliin qabsaa’uun ni danda’ama jennee amanna.
Hundi keenya akeeka ABOn ijaarameefitti amanna yoo ta’e, jaallewwan maqaa sanaa fi kaayyoo sanaaf kufanis ni yaadanna yoo ta’e waanti gargar nu qoodu hin jiru. Kan afaaniin lallabnuu fi kan hojiin mul’isuu yaadnu kan kaayyoo bakkaan gahuuf walii-galle calaqisu yoo tahe wal hin dhabnu. Dhaabichas deebifnee dhinsuu kan nu dhorgu akka hin jirre amannaa. Walitti dhufnee kaayyoo walabummaa Oromiyaa bakkaan gahuuf walii ha gallu. Kaayyoo kanaaf sosso’uu keenyas uumatta Oromoo haa beekssisnu; addunyaattis haa labsinu.
Itti gaafatama seenaan nutt kenne bahachuuf amma kaafnee dura dhaaba keenya tokkomsuu, isa boodaa akkaataa tokkummaa humnootaa Oromoo itti jabeessinu irratt bobbahuu qabnna jennee amanna. Nuti gama keenyaan, kaayyoo dhaabichi ganama qabatee ka'e, kan har'a illee haala gadadoo ummatni keenya keessa jiruun mirkanawa jiru, irratti hundoofnee gurmuu tokkummaa dhaaba keenyaa bakkatti deebisuuf qooda nu irraa eeggamu kennuuf qophawoo ta'uu keenya mirkaneesina.
Kanaaf, murnoota qaama ABO turan fi ammallee maqa ABO himatan fi aba-tokkoota dhimma addaddaan ABO keessa bahanii turan hundaaf akka wallitt dhufnee dhimma kana irratti mar’annee waliin fedhii ummata keenyaa bakkaan gahuuf hojjennu waamicha dabarsina. Kanneen yaada fi ilaalcha fakkaataa qabddan fedhii keessan hamma Amajjii 20, 2009 tti teessoo kana gadiitti nu beeksisaa.
Tel: 202-521-5653
E-mail: waajjira@oromoliberationfront.info
Poostaa: P.O.Box 21762 Washington, DC 20009
Ummatin Oromoos akeekin kun akka bakka ga’uuf, qaamota dhimmi kun ilaalu hinda irratti dhiibbaa barbaachisu akka godhu gaafanna.
Oromiyaan ni bilisoomti!
Koree Hojii Geggeestuu ABO (KHG-ABO)
Muddee 2008
Source: http://www.oromoliberationfront.info/


text:
Dhagna qabaa ykn kittaanaan Ijoollee durbaa fi dubartoota irratti raawwatu waggoota kumaan laka’amaniif kan ture. Dhiibbaa inni fayyummaa fi yaada sammuu durbaa fi dubartoota irratti qabaatu jiraatu iyyuu shaakalli kun itti fufee tureera.
Jarmaayaan fayyaa addunyaa akka gabaasetti addunyaa irraa durbootaa fi dubartoota miliyoona 140 ta’antu dhiibbaa kittaanaan fideen dararamaa jiran. Shkaalli akkasii biyyootaii afriikaa keessatti waan baratame si’a ta’u biyyootii Asia fi giddu galeessa bahaa haga tokko keessattis ka beekamuu dha.
Akka gabaasa WHOtti Afriikaa keessaa ijoolleen durbaa umuriin waggaa 10f isaa olii miliyoonni 92 kan kittaanaman si’a ta’u waggaa waggaatti kanneen miliyoona sadii t’aantu kittaanamu.
Jaarmayaa fayya addunyaatti hayyuun waa’ee aadaa safuu namaa Elise Johansen VOAf ibsa kennaniin biyyoota hedduu keessatti lakkoobsi dubartoota kittaanamanii gad xiqqaatee jira, garuu hatattamaan hojii irra hin oolle jedhan.
Gabaasa guutuu mp3 tuquun dhaggeeffadhaa


text:
1/Kikēēkōōno tōōywoontēēt nyēē wuu keet nyēē /kiirookiisyēē /ānkēēmwoowoo kule, "Wē, ānkiirookē Kōōtaab Yēyiin ānkiirookēē nkinee kisariitaab kōrōsēēk, ankiiyiit nkicheek biiko choo sooyē ām wōlooto. 2Nteenee, ibakaakte komosta nyoo bo saang'. -'Mēērookēē komosaata, kuuyu /kōōkiikoochi biiko choo -mēēnkētē Yēyiin. Makootartaar :bichoo Yēērusālēēm, kiriinkoonoo tiliil, ām ārook artam āk āyēēng'. 3+Māākoochi ng'ālooltooyikyuu āyēēng' kāāmuukēywēēk kung'ālooltoowoo ām bēsyōōsyēk 1,260. Makoolaach :bichooto sirook chēē /kiiloochē kōōboor kule mēēsyē." 4Kikerkeey bichooto keetiikaab musēytuuniinēk āyēēng' ākoo tukuuk āyēēng' choo /kiitōōrēē taariinek chēē iyyoong'ēē taayeetaab Mokoryoontēētaab kōōrēēt. 5Yoo kasyeem :chii kule kubar bichooto, mākwoosunēē :maat kuutuweekwaa kubaree buunichootokwaa. Wuu nyiitēnyi :wōlēē māchāktōōs /keebakakta chiito ake tukul nyoo māchē kubar bichoo. 6Boonto :bichoo kāāmuukēywēēk kōōyyoong'to roobta kumārōōbēn yoo mii kung'ālooltoochinē Yēyiin, ānkuboonto kāāmuukēywēēk kuweech bēēko kuyēk koroti, kubar kōōrēēt ām mēēyinto ake tukul kuu wōloo māktooy :icheek nkit. 7Yoo kaakoowaany nanyuun :ng'ālooltooyichoo kwoom lōkōōywēchoo, mākuchō :tyoony nyēē chōōnēē nkōriinoo māng'ētē ānkubooryēē bichooto. Mākōōbēliis :tyoonyoo, ankubakach bichoo. 8Mākōōtulēēliis :ng'ālooltooyichoo ām kēēlto nyoo murē kiriinkoonoo wōō wōloo /kikēēkwērtoochinē Mokoryoontēēng'waa murtooywoontēēt. Kiikērkēēyēē :kiriinkoonoo Sotooma nto ku Miisir. 9Ām bēsyōōsyēk sōmōk āk kisiincheet, mākukērēsyi muuswēchoo :biiko chēbo yēēmōōsyēk tukul, aroosyek, kuutuweek āk bōrōryōōsyēk, āmēēbērē /kēēchāmchinē /keemuy muuswēchoo. 10Mākung'ērēkyi :biikaab kōōrēēt meetaab bichoo āyēēng'. Makwaam saakweet ānkutuwēn keey, kuuyu kikiikuyibchi :ng'ālooltooyichoo biikaab kōōrēēt mēēyinto nyēē ng'waa miisin. 11Nteenee yu kaakukeeyta :bēsyōōsyēchoo sōmōku āk kisiincheet, kōōwut :muuyēētaab soboonto bichooto āyēēng' nyēē chōōnēē wōlēē mii :Yēyiin, nto yooto kōōyyoong'sēē :bichooto kērēēnkōōkwaa. Kumuuyo miisin :biiko tukul choo kimii kukāsē bichoo. 12Nto yityo, kukas :ng'ālooltooyichoo kuut nyēē /kikēēkuurchi barak nyēē kichōōnēē Kaab Yēyiin nyēē kimwooyē kule, "Okwaa wōli." Kuba :bichoo barak ām boolteet, kukāsē :buunikwaa kubēētii. 13Yooto, kimii :kibring'ring'yēēt nyēē kikōrōōm miisin. Kimis :kiriinkēēt kereeryaanteet ake nyēē kiyitē ng'ooluutyēēt akeenke ām taman. Kibēk :biiko kisyēērōōk tisabu ām kibring'ring'yoonoo. Kimuuyo :biiko chēē king'ēt, ānkukoonyit Yēyiin nyoo bo barak. 14Kāākung'ētito :mēēyinto nyēbo āyēēng'. Mākuchō nanyuun nyēbo sōmōk ām lēēkitō. 15Yu kāākuyityo :yoo, kukuut :malayikeet nyēbo tisab aryeembuut nyeenyii /ānkēēbōl /kēēmwooyē ām barak kule, "Kāākuyēk :bāytooyiisyēētaab kōōrēēt bāytooyiisyēētaab Kāārārookiintēēt nyoo Mokoryoontēēnyoo ānku mākubāytooyiis kēnyiis āk kēnyiis." 16Yooto, kukubuy kuut :booyichoo tibtēmu āk ang'wan choo kēēbuurē ng'ēchērōōkaab bāytooyiisyēēt ām taayeetaab Yēyiin. Kusilto Yēyiin 17kumwooyē kule, "Mokoryoontēēt Yēyiin, nyoo mii, ānkimii, nyēē bāwu kiy ake tukul, kēēbiruung' kōōnkōy, kuuyu 'keenamee āwut kāāmuukēywēēkuuk chēē nyikiisēch 'ānkēētoowu ibāytooyiisyē. 18Kinyēēr :biikaab kōōrēēt. Neennyi +'mēēng'woonchi bichoo. Kaakuyit :bēsyēēt nyēē /kiitiilchinē ng'aleek biiko choo kiikubēk ānku /mākēētuwēn motwoorikuuk choo ng'ālooltooyikuuk. Kēētuwēn biikuuk choo iywēyiing' ānku mining', ee, nto ku wōō. /Kiimukuus choo imukuusē kōōrēēt." 19Kiyaataat :Kōōtaab Yēyiin ām Barak, nto ām Kōyootonyii, kitooku :mwēēnkēētaab kiirootyeenyii. Ām yooto, kimii kaawecheetaab yiileet, kaaruumeet, tulātēētaab kōōrēēt, kibring'ring'yēēt āk kweyaanteet.
Copyright
Learn More


text:
1Haxoora katamaa Kawoi Yaabini Israa7eela asai xoonidoogaa siyido wode, Madoona katamaa Kawuwaa Yobaabassi, SHimiroona katamaa kawuwaassi, Akishaafa katamaa kawuwaassi, 2huuphessa baggaara gezziyan de7iya kawotussi, Galiila Abbaappe tohossa Yorddaanoosa Wombban de7iya kawotussi, arggo baggaara bargguwan de7iya kawotussinne arggo baggaara de7iya Doora kawuwaassi asaa kiittiis. 3Qassi arshsho baggaaranne arggo baggaara de7iya Kanaanetussi, Amooretussi, Hiitetussi, Parzzetussi, gezziyan de7iya Yaabuusatussinne Mixiphpha biittan Hermmoone Deriyaappe garssaara de7iya Hiiwetussi kiittiis. 4Kiittin eti ubbai bantta olanchchata denttidi, Israa7eela olanau issippe gaittidosona. He olanchchati paratuuranne paraa gaaretuura gaittidi, qoodin wurenna abbaa doona shafiyaadan corattidosona. 5He kawoti ubbai bantta wolqqaa issippe gattidi, Israa7eela asaa olanau Merooma giyo haattaa matan dunkkaanidosona. 6GODAI Yaasa, "Neeni etayyo yayyoppa! Taani wontto hannoode eta ubbaakka worada, Israa7eela asaassi aattada immana. Neeni eta parata ubbaa gilddayana; eta paratu gaaretakka taman xuuggana" yaagiis. 7Yaagin Yaasunne a olanchchati ubbai eti akeekennan de7ishin Merooma Haattaa matan eta bolli puttu giidi, eta olidosona. 8Godai eta Israa7eelatu kushiyan aattidi immiis. Immin eta xoonidi, Gita Sidoona giyo biitti, Misirafoota-Maimanne arshsho baggaara de7iya Mixiphpha Wombbaa gakkanaashin yedettidosona. Etappe issi asanne ashshennan woridosona. 9Yaasu GODAI a azazidoba ubbaa eta bollan poliis; eta paratakka gilddayiis; eta paraa gaaretakka taman xuuggiis. 10Hegaappe guyyiyan Yaasu guyye simmidi, Haxoora giyo katamaa xoonidi oiqqiis; oiqqidi he katamaa kawuwaa bisuwan woriis. He wode Haxoora katamai he kawotetta ubbau huuphe katama. 11Israa7eela asai he kataman de7iya asa ubbaa qara bisuwan woriis. SHemppoora paxa de7iyaabaa ubbaa issuwaanne ashshennan wurssi woridosona. Yaasu Haxoora katamaakka taman xuuggiis. 12GODAA ashkkarai Muusee azazidoogaadan, Yaasu he kawotu katamatanne eta kawota ubbaa omooddiis; omooddidi asaa ubbaa qara bisuwan wurssi woriis. 13Gidikkonne, Yaasu xuuggido Haxoora katamaappe attin, Israa7eela asai keraa bollan keexettida katamata ubbaa xuuggibookkona. 14Israa7eela asai he katamatuppe bonqqido miishsha ubbaanne mehe ubbaa banttau ekkidosona. SHin asaa ubbaa xaissana gakkanaashin qara bisuwan woridosona; paxa de7iyaabaa aibakka ashshibookkona. 15GODAI ba ashkkaraa Muusa azazidoogaadan, Muuseekka Yaasa azaziis. Azazin Yaasukka azazuwaa poliis; GODAI Muuseyyo azazidobaa ubbaappe i oottennan aggidobi aibinne baawa. 16Hegaadan oottidi Yaasu he biittaa ubbaa, gezziyaa, Neegeeba Bazzuwaa ubbaa, Goshena giyo biittaa ubbaa, arggo baggaara de7iya bargguwaanne Yorddaanoosa garaa ekkiis. 17He biittai Eedooma matan de7iya Halaaqa giyo deriyaappe doommidi biidi, Hermmoone Deriyaappe garssa baggaara de7iya Liibaanoosa Wombban de7iya Ba7aali-Gaada gakkanaassi de7iya sohota gakkees. Eta kawota ubbaa Yaasu omooddidi woriis. 18Yaasu daro wodiyaa he kawotu ubbaara olettiiddi gam77iis. 19Gabaa7oonan de7iya Hiiwetuppe attin, hara katami issoinne Israa7eelatuura saro de7ana maachchaa maacettibeenna; Israa7eelati he katamata ubbaa olan xoonidi oiqqidosona. 20GODAI Muusa azazidoogaadan, Yaasu eta qareti bainnan issuwaanne ashshennan wurssi woriis. Aissi giikko, eti Israa7eelatuura olettanaadan GODAI ba huuphen eta wozanaa muumissiis. 21He wode Yaasu biidi, gezziyan Kebroona kataman, Dabiira kataman, Anaaba kataman, Yihudaa gezziyan ubbaaninne Israa7eela gezziyan ubban de7iya Anaaqe zareta adussata wori wurssiis. Yaasu etanne eta katamaa muleera xaissiis. 22Xaissin Anaaqe zaretuppe Israa7eela biittan ooninne attibeenna; shin amaridaageeti Gaaza, Gaatenne Ashddooda katamatu xalaalan attidosona. 23GODAI Muusa azazidoogaadan, Yaasu biittaa ubbaa oiqqiis; oiqqidi Israa7eela asaayyo eta zariyan zariyan shaakkidi immiis. Hegaappe guyyiyan biittai olaappe shemppiis.
Copyright
Learn More


text:
NAMOORAATUNGAAN MAALI? -KALAANDARIIN OROMOO HOO?
Ummannii oromoo uummata addunyaa kalandarii mataa isaanii qaban afran keessaa isa tokkoodha.Lakkoofsii dhahaa Oromoo kun bara 3000 BC(dhaloota kiristoon dura) dura lakkaa’amaa akka ture hayyoonnii seenaa ni dubbatu. Kalandariin oromoo kun oromoo mara biratti bifa walfakkaataan turuyyuu balinnaa fi haala teessuma lafaa irraa kan ka’e diqqoo garaagarummaa qabaachuu ni mala.
SUURAA DHAGAA KALLATTII AKEEKUU(NAMOORAATUNGAA).
***Mee OROMOO BOORANAA biratti maal fakkaata?***
Lakkoofsii dhahaa Booranaa kun akkataa ittiin ummanni Oromoo Booranaa guyyaa, ji’aa fi waggaa lakkaawwudha. Lakkoofsii kun Dhaloota Kiristoos Dura bara 3000tti ummame. Akka dhahaa kanaatti ji’a keessa guyyaa 29.5tu jira, waggaa tokko keessa ji’a kudha lamatu jiru, waggaa tokko keessa guyyaa 354 ta’a. Dhahaan kun torban kan hinqabne yoo ta’u guyyonni ji’aa tokko keessa jiran hundi maqaa garaa garaa qabu. Dhahaan Booranaa addeessaa fi urjiiwwan irratti hundaa’a. Addeessii ji’a ji’aan naanna’ee ba’a. addeessii yoo ba’u boca addaa addaa horachuun ba’a(ji’aa ji’atti garaagarummaa qaba).urjiileen ammoji’a gara ji’aatti kallattii isaanii jijjiiruun addeessa marsanii ba’u. hariiroon baatii fi urjiilee jidduu jiru kun kan yeroo wal qabatu waan ta’eef ji’a tokko guutuu guyyaa guyyaatti taateewwaan garaa garaa(baat bocaa fi kallattii garaa garaa agarsiisu). Adeemsii kunis waggaa tokkoof (guyyaa 354f) wal jijjiiraa itti fufa. Hariiroon baatii urjiilee kan kan yeroo waliin jijjiiramaa deeman kun lakkoofsa dhahaa oromoo Booranaatiif bu’uura guddaa kan buuseedha. Haaluma kanaan jaarsii oromoo Booranaa tokko(Ayyaantuun) kallattii fi boca urjii fi baatii ilaaluun waqtii sirriitti himuu ni danda’a jechuu. Dandeettiin tun ammo muuxannoo yeroo dheeraa waan barbaadduuf hordoffii waggaa guutuu kanyeroo dheeraa barbaachisti. Hunda caalaa kan nama ajaa’ibu ammo oromoon Booranaa kun waqtii fi kallattii urjiilee dhahaa kan wal qabsiisuuf fiiziksii ajaa’iba ta’een dhagaa lafa irratti bocame kan kallattiilee urjii fi waqtiilee waggaa agarsiisu kan “NAMOORAATUNGAA”(dhagaa uummataa) jedhamu kan kaaba Keeniyaa naannoo hara Turkaanaatti argamu yoo ta,u waggoota 3000BC dura kan bocameedha.
–
NAMOORAATUNGAAN iddoo hawwata turiizimii fi qorannoo arkiyoo-astiroonoomii kaaba Keeniyaa keessatti argamu kan utubaan dhagaa kan kallattii urjiiwwan Dhahaa Booranaa keessatti itti fayyadaman agarsiisuun dhaabamee argameedha. Namoraatungaa II utubaa dhagaa baazaaltii 19 kan qabu yoo ta’u dhagoonni kunis kallattii urjiiwwan torban Dhahaa Booranaa keessatti fayyadanitti garagalee argama; urjiiwwan kunis LAMII (Triangulum), BUUSAN (Pleiades), ALGAAJIMA (Bellatrix), BAKKALCHA (Aldebaran), ARBA GAADDUU (Central Orion), URJII WALLAA (Saiph) fi BASA (Sirius) jedhamu.
Ji’a tokko kaan irraa addaan baasanii beekuf, marsaa addeessii irra jirtu urjii dhahaa wajjin walitti laaluun barama.
Lakkoofsii Dhaha Booranaa ji’oota 12 qaba. Dhahii addeessa irratti waan hundaa’uuf, ji’a tokko keessa guyyoota 29.5 qabata. Kunis waggaa keessatti guyyaa 354 ta.a. Dhahaan Booranaa dhahaa urjii fi addeessa irratti hundaa’u waan ta’eef, addeessaa fi urjiiwwan torba waliin daawwachuu barbaachisa. Maqaan ji’oota Dhahaa Booranaa urjiilee fi boca baatii:
MAQAA JI’AA URJII DHAHAA MAQAA INGILIFFAA
1. Bittatteessa Lamii Triangulum
2. Caamsaa Buusan Pleiades
3. Buufaa Bakkalcha Aldebaran
4. Wacaabajjii Algaajima Belletrix
5. Oboraa Guddaa Arba Gaadduu Central Orion
6. Oboraa Diqqaa Basa Sirius
7. Birraa addeessa goobana(full moon)
8. Ciqawaa addeessa walakkaa caalu
9. Sadaasa addeessa nuusa(quarter moon)
10. Abrasaa baatii guddoo
11. Ammajii baatii giddu-galeettii
12. Gurraandhala baatii diqqoo
Maqaan guyyoota ji’aa 27tu jira. Kanaafis, maqaan jalqabaa lama ykn sadi’i ji’a tokko keessatti irra deddeebi’ama.
1.Bita qaraa 18. Adula Duraa
2.bita lama 19. Adula Balloo
10. Gidaada 20. Magantii Jaarraa
3. Garddaduma 11.Walla 21. Magatii Biriitii
4. Sonsa 12. Ruda 22. Garba Duraa
5. Sorsa 13. Basa 23. Garba Ballaa
6. Rurruma 14. Basa 24. Garba Dullacha
7. Algaajima 15. Areerii Duraa 25. Salbaana Duraa
8. Lumaasa 16. Areerii Balloo 26. Salbaana Ballaa
9. Arba 17. Carra 27. Salbaana Dullacha
WAGGAA HAARAA?
Akka Dhahaa Booranaatti, waggaan haaran ji’a Bitttessaatti gaafa guyyaa “Bittaa Qaraa” jalqaba. Kunis yeroo addeessi baatin urjii Lamii wajjin mul’atedha. Kana booda, Dhahaan Booranaa maqaa guyyoota ji’aa calluma jedhee hordofuudhan amma ji’i kun dhumutti deema. Ji’i itti aanu yeroo addeessii(baatiin) urjii Buusan jedhamtu waliin baatu jalqaba. Kunis erga ji’i Bittatteessaa jalqabee guyyaa 29.5 booda kan uummamudha. Haa ta’u malee, maqaan guyyoota ji’aa 27 qofa waan ta’eef, guyyoonni ji’a keessa jiran osoo hin dhumin maqaan guyyaa dhuma. Kunis adeemsuma dhahichaati. Guyyoonnii hafan maqaa jalqaba ji’a irratti fayyadaman irra deebi’uun dhuma ji’aatti fayyadamu. Kunis ji’oota hunduma keessatti tokko yoo ta’u haga urjiin dhahaa fi addeessii waliin dhufanittii jalqa ji’arratti guyyaa lamaa fi sadi’i gidduutti darbuu danda’a. Ji’ii inni sadaffaan yeroo baatiin Bakkalcha waliin baate jalqaba. Adeemsi kun ji’oota ja’an jalqabaatif urjoota hafan waliin ittuma fufuun kan deemu ta’a. Urjiiwwan dhahaa kun ji’a ja’an hafaniif Oromiyaa keessatti sirumayyuu hin ba’ani. Kanaafuu, jalqaba ji’oota kanaa urjoota dhahaa odoo hin fayyadamin addeessuma qofa ilaalun murteeffama.
******HORAA BULAA DEEBANAA***
Kulaa Jiloo Xachee
Jimma University,College of Agriculture and Veterinary Medicine,
School of Veterinary Medicine
Email:kula.jilo1@gmail.com/kula.jilo2@yahoo.com
mobile:+251916323883
P.O.Box: 307 Jimma,Ethiopia


text:
1Yu kēēwoong' :Yēēsu kumwooy ng'aleechu tukul, kumwoochi rubiikyii kule, 2"Kuu yoo ōnkētē, kāākung'ēt :bēsyōōsyēk āyēēnku /kyaam Saakweetaab Keeytaayeet, nto yooto +/mākiiyokooytoo anii, Chiitaab Barak, /kēēkwērtoochoo murtooywoontēēt." 3Ām yooto kōōruruukyi keey :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch ākoo booyikaab Yuutayeek kaytaab Bēēliintēētaab kōrōsēēk nyēē Wōō nyēē /kikēēkuurēē Kayaafa. 4Yooto kusat wōlēē makunamta Yēēsu ām kēēlto nyēē mākāsē :chii sukubakach. 5Nteenee kinyōkōriitu ānkumwooy kule, "-Mookany keeyey ng'aleechu yoo bo Saakweetaab Keeytaayeet, kuuyu imuuchē :biiko kuyey wōōrōōryēēt." 6Nto yu miitē :Yēēsu Beetannya ām kaab Simōōni chiichoo kikiikuluku :bōōrto, 7kuchō :koorkēēt ake nyēē kiboontoonu mwaay nyēē kiboong'u nyēē anyiny /ānkikyooltēē beesaan chēē chaang' miisin. Ām yooto kuraang'tee mētitaab Yēēsu kumiitē :Yēēsu kāmurēē keey yēē /kyoomiisyēē. 8Bērē kukas :rubiikaab Yēēsu kuu nyoo, kunyēēr ānkumwooy kule, "Bo nee /keenyarta mwaay kuu nyi? 9/Kātākyooltēē mwaayi boong'u nyēē anyiny beesaan chēē chaang' /ānkiikoochi beesaanik bānoonik." 10Nto yu kēēnkēt :Yēēsu ng'aleechu, kumwoochi rubiikyii kule, "Kōōyiimchi nee :akweek koorkoonoo? Ntēē kāākuyēwoo anii ng'ālyoo nyēē karaam. 11+Mōōboontē keey :akweek bānoonik ākookoy, nteenee mēēbērē +mōōboontē keey anii ākookoy. 12Yoo kāroong'tēēnoo anii :koorkoonoo mēt mwaayaa boong'u nyēē anyiny, kāmiitē kuyēytoo /subakeemuya. 13!Kāāmwoowook, -/mākēēwuutyēē koorkooni ām kiyēē kaakuyey yoo /kyoomtooy lōkōōywēk chēē kāroomēch ām kōōrēēt tukul." 14Nto miitē yoo kung'eet :rubiintēēt akeenke ām choo ki taman āk āyēēng' nyoo /kikēēkuurēē Yuuta Iskaryoot ānkuwo wōlēē kimiitē :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch 15ankuteebee kule, "Kiy nee nyēē ōchāmē ōkōōnoo yoo kāāchōbwook kēēlto onam murooniita?" Yooto nanyuun, /kiiyiityi Yuuta feetaanik sosom. 16Nto kuchakee yooto kuwo taay kucheeng' :Yuuta bārooyinto nyēē kachaamtee Yēēsu. 17Nto yēē ki bēsyēētaab taayta nyēbo saakweet nyēē /kyoomēē mukaatiit nyēē makuutunaat, kōōnookyi :rubiik yēē kimii :Yēēsu ankuteebee kule, "Ānō wōlēē imāchē keeyeyte /sikyaamee Saakweetaab Keeytaayeet?" 18Kuwālchi :Yēēsu kule, "Ōbēēchi anum ām kiriing' ānku bōōmwoochi kule, 'Kāmwooy :Kāānēētiintēēt kule, kaakuyit :bēsyōōsyēkyuu. Āmiitē wāā-āmēē Saakweetaab Keeytaayeet kōōng'uung' ākoo rubiikyuu.' " 19Yooto nanyuun, kuyey :rubiichoo kuu wōloo kāmwooytoochinē :Yēēsu, kuyeyta saakwaanaa. 20Nto yu kāwokwiimēn :kōōrēēt kumur keey :Yēēsu ākoo rubiikyii taman āk āyēēng' kwoomiis. 21Kumiitē kwoomiisyē, kumwooy :Yēēsu kule, "!Kāāmwoowook, mii :akeenke ām akweek nyēē makuchaamtaa anii." 22Ām yooto kung'woonchi :rubiichoo ānkutoow kuteebee :ake tukul Yēēsu kule, "Ara anii, ōō, Mokoryoontēēt?" 23Kuwāl :Yēēsu kule, "Nyoo kiilābloobtooy :tukwaay mukaatiit terekyeet akeenke, ku nyooto :nyēē makuchaamtaa. 24Makume :Chiitaab Barak kuu yoo /kikeesir kurubta keey āk inee. Nteenee mākung'woonchi sōō kule nee :chiito nyoo makuchaamta Chiitaab Barak! Kaykay nto /kimākēēsich chiichoo." 25Yooto, kumwooy :Yuuta nyoo kimāchē sukuchaamta inee kule, "Anii mbonō, oob, ōō, Mokoryoontēēt?" Kuwālchi :Yēēsu kule, "Ēē, inyiing'." 26Nto yu miitē kwoomiisyē, kunam :Yēēsu mukaatiit ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy nto yityo kubetes ānkōōkoochi rubiikyii kumwoochinē kule, "Bōōrnyuu :nyi, onam ankoo-am." 27Nto mii yoo, kunam terekyeet nyēē kimiitē :tifaayiik ānkubirchi Yēyiin kōōnkōy ānkōōkoochi rubiikyii kumwooyē kule, "Oyyee :akweek tukul. 28Korotiikyuu :chu chēbo kiirootyeet chēē +/makeewasta /sikēēnyōōchi kaat biiko chēē chaang' kubo ng'ōōkiswookik. 29!Kāāmwoowook, -māwāāyyēē subak tifaayiichu ākoy bēsyōōnoo wāāyyēē āk akweek tifaayiik chēē leelach ām Kaab Baaba." 30Nto tēē yoo, kutyēēn :bichoo kōōkoostooy Yēyiin, nto yityo, kung'ēētyo kutākyi keey Lekemeetaab Musēytuuniinēk. 31Kumiitē kēēltaab too, kumwoochi :Yēēsu rubiikyii kule, "+Mōōmwēy :akweek tukul obakaaktaa ām kwēēmowuuniitēnyi, kuu yoo mwooyē :siruutēk kule, '+Maabakach ākiintēēt kusērēēt :kēēchiirēk.' 32Nteenee yoo kaang'eetee meet, +maantooy āwē Kalilaaya." 33Ām yooto kuwālchi :Bētērō kule, "Ānkoo kāmwēyēēniing' :chuut tukul mākoy abakaaktiing' :anii." 34Kukētyi :Yēēsu Bētērō kule, "Kāāmwoowuung', ām kwēēmowuuni kutoombo kōōturkuuchē :kirkōōnkiit, +'meetuuch keey :inyiing' areet sōmōk kule -mēēnkētoo." 35Kuwāl :Bētērō kule, "Mākoy atuuch keey kule -māānkētiing'. Yoo kābo meet kēēbēku :tukwaay." Yooto kumwooy :nkicheek rubiik chuut tukul kuu nyooto. 36Yu kayit :Yēēsu ākoo rubiikyii yēē /kēēkuurēē Ketisemaani, kumwoochi kule, "Ōbuurēē yuutēyu, āwē :anii yuun waasaay." 37Ām yooto kuwēēto keey :inee Bētērō ākoo wērichoo bo Sebetaayo āyēēng'. Yooto nanyuun kwaam :ng'uusng'uus Yēēsu kut kulōōklōōkēnē. 38Nto tēē yoo, kumwoochi mbo Bētērō kule, "Kāāmuy :anii kut wuu nyēē +maameey. Kunyi, ōng'ētunēē yuutēyu ānkōōkāsu." 39Yooto koonaakta :inee taay kisich ānkukubuy kuut kusaay kule, "Baaba, yoo imuuchāktōōs, 'inēmtoowoo nyalili. Nteenee kuyeyakay kuu wōloo imāktooy, mēēbērē kuu wōloo āmāktooy :anii." 40Nto yu keeyeey wōloo kimii :rubiikyii, kunyōōr choo kuruuytōōs. Ām yooto kumwoochi Bētērō kule, "Kāmōōmuuchē kēēkāsu tukul mbo asiista akeenke? 41Ōkāsu ankoosaay simōō-āsyi keey /keetyemaak. Bērē :mukuulēywēkwook nto oyey, āmāmii :nkuruuk." 42Yooto kooyeey subak ankusaay kule, "Lēyyē, Baaba, yoo mēēmuuchāktōōs /kiinēmtoowoo nyalili, kuyeyakay kuu wōloo imāktooy." 43Yu kēēyēēw :Yēēsu nyēbo āyēēng', kunyōōr mbo Bētērō kukāruyo subak, kuuyu kiboonto rwoonik chēē nyikiisēch. 44Yooto nanyuun, kubakaakta rubiichoo ānkuwo :inee subak wokusaay nyēbo sōmōk kumwooyē ng'aleek chēē kerkeey choo kābo taay. 45Nto tēē yoo kooyeey wōloo kimiitē :rubiik ānkumwoochi kule, "Ākoo tōōruuytōōsii ānkōōmuung'tōōsii? Okas kaakuyit :āsiiswēk /kiiyokooyto Chiitaab Barak kuwo āwunnyēkaab kibng'ōōkisiisyēk. 46Ōng'ēētyē, kēētuuyēē choomtooyiintēēt, woong'nyiin kāākuchō!" 47Nto yu tākumii :Yēēsu kung'āloolē, kuyitu :Yuuta nyoo ki akeenke ām rubiichoo ki taman āk āyēēng'. Kichōōntooy keey biiko chēē chaang' chēē kiboontoonu chōōkiinēk ākoo syaariinek. Kiiyooku bichu :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch ākoo booyik. 48Kikiikuchōb :Yuuta kumwoochinē bichoo kule, "Nyoo ōkāsē ātōrōōchē, onam nyooto." 49Ām yooto, kutākyinē keey :Yuuta Yēēsu bakeenke ānkutōrōōchē kumwooyē kule, "Aase, Mokoryoontēēt." 50Kukētyi :Yēēsu kule, "Yey :inyiing' kiyēē kēēchōōnchinē, ōō, tilyaani." Ām yooto kunāmē :bichoo Yēēsu. 51Yu kakas :rubiintēēt ake nyēbo Yēēsu kuu nyoo, kung'us chōōkiit nto bērē kuyeb motwooriintēētaab Bēēliintēētaab kōrōsēēk nyēē Wōō, kuchwen yiititaab motwooriintoonoo kōōsuuyto. 52Ām yooto kumwoochi :Yēēsu rubiintoonoonyii kule, "Kētyi chōōkiing'uung' yoo kāmii, kuuyu bārē :chōōkiit biiko tukul choo nāmē chōōkiinēk. 53-Mōōnkētē :akweek, sōō kule āmuuchē :anii ākuur Baaba kuyēētyēēchoo areet akeenke ānkōōmuuchē kōōyookwoo malayikaanik chēē /kiiruruuchootēē keey lukōōsyēk taman āk āyēēng'? 54Yēyāktōōs, oob, :ng'aleechu sukuyityiin :siruutēk?" 55Ām yooto, kumwoochi :Yēēsu bichoo kule, "Ntēē kookwaante chōōkiinēk āk syaariinek boonamaa? Ōbērē āntōōchinē :anii lukēēt nyēē māchē kuweech kōōrēēt? Ntēē kwāābuurē :anii kwaak biiwuutaab Kōōtaab Yēyiin ānēētiisyē amoonamaa anii :akweek? 56Nteenee kāyēyākiis :ng'aleechu tukul sukuyityiin :siruutēkaab ng'ālooltooyik." Yooto nanyuun kubakaakta :rubiik Yēēsu ānkumwēchi keey. 57Nto mii yoo kukwēryoot Yēēsu :bichooto kināmē kuwo kaab Kayaafa bēēliintoonoo wōō bo kōrōsēēk. Kikiiruruukyi keey wōlooto :kāānēētikaab kiruutēk ākoo booyik. 58Yooto koonaamaat :Bētērō ākoy kuyit biiwuutaab kaytaab bēēliintoonoo, ānku wokōōbuurēē ng'wēny ākoo riibiikaab kayaata sukukas kiyēē makuyeyakay. 59Kimiitē yooto :bēēliikaab kōrōsēēk chēē wōōyēch ākoo kōōkwēētaab Yuutayeek kumukuul kubērē nto nyōōr ng'ālyoo nyēē miyaat nyēē nāmē Yēēsu /sikeebakach. 60Nteenee mānāānyōōr ng'ālyoo ānkoo kimōlōlchi :biiko chēē chaang' Yēēsu ng'al. Nto tēē yoo, kukwa taay :biiko alake āyēēnku 61ānkumwooy kule, "Kimwooyē :chiichi kule imuuchē kōōturbuub Kōōtaab Yēyiin ankuteechee bēsyōōsyēk sōmōk." 62Yooto kōōyyo :Bēēliintēētaab kōrōsēēk nyēē Wōō ankuteebee Yēēsu kule, "Iboontē ng'ālyoo nyēē ituuchēē keey ām ng'aleechu mwooyē :bichu?" 63Kusiisyi keey :Yēēsu. Kumwoochi subak :bēēliintoonoo wōō bo kōrōsēēk Yēēsu kule, "Ātēēbēēniing' ām taayeetaab Yēyiintēēt kule: 'Inyiing' man Kāārārookiintēēt, Lekwetaab Yēyiin?' " 64Kuwāl :Yēēsu kule, "Ēē, wuu nyooto 'keemwaay. Nteenee āmwoowook akweek tukul kule: +Mookas Chiitaab Barak kōōbuurunēē āwutaab taay nyēbo Nyoo bāwu kiy ake tukul ankookas kuchōōnēē boolik barak." 65Ām yooto, kunyēēr :bēēliintoonoo wōō bo kōrōsēēk kut kubaach sirookyii ānkumwooy kule, "!Kookas, kaakookerkeeyee keey :chiichi Yēyiin! Tākēēmāchē keekas nee kurubta keey āk chiichi? Kookas, oob, wōlēē ng'ālooltooy nyēē miyaat kurubta keey Yēyiin? 66Ōbērē nee :akweek?" /Kēēlēēnchi, "Misyinē kume." 67Nto mii yoo kung'utyi :bichoo Yēēsu koonyek ānkōōtuluuch. Kusyēēchē :alake 68sukumwoochinē kule, "Ng'oor, baa, ōō, Kāārārookiintooni. Ng'oo :nyoo kābiring'?" 69Yooto kumiitē :Bētērō kēēbuur biiy, kuchō :chēēbto ake nyēē ki motwooriin ānkumwoochi kule, "Kwēēboontootē keey :nkinyiing' Yēēsu nyēbo Kalilaaya." 70Nteenee kutuuch keey :Bētērō ām taayeetaab biiko tukul kumwooyē kule, "-Māānkētē :anii kiyēē imwooyē :inyiing'." 71Nto tēē yoo kuwo :Bētērō kutākyi keey oreet nyēē wēētii kayaata. Bērē kukas :chēēbto ake, kumwoochi :nyoo biiko ām yooto kule, "Kiboontootē keey :chiichi Yēēsu nyēbo Naasareet." 72Kutuuch keey subak :Bētērō kōōwoolē keey kumwooyē kule, "-Māānkētē :anii chiichi!" 73Nto nyēē matyaa kōōnookyi Bētērō :biiko chēē kikiiyyoong'ēē yooto ānkumwoochi kule, "Kubooyiit man, inyiing' :ake. Iboortiing' :ng'alaaleeng'uung'." 74Kuchubchi keey :Bētērō ng'aleechaa, ankoowaal keey kule, "-Māānkētē :anii chiichi!" Kōōwoonyē kumwooyē, kōōturkuuchē :kirkōōnkiit bakeenke. 75Yooto nanyuun koosoot :Bētērō yoo kimwooyē :Yēēsu kule, "Kutoombo kōōturkuuchē :kirkōōnkiit, +'meetuuch keey :inyiing' areet sōmōk kule -mēēnkētoo." Nto tēē yoo kuwo saang' ankuriir kukāng'woonchi.
Copyright
Learn More


text:
1Hegaappe simmin, Kawuwaa Arxxekssiisa hanqqoi dochchiis; dochchin Kawiyaa Asxxiina oottidobaanne ikka i bollan kessido awaajuwaabaa qoppiis. 2He wode kawo keettan oottiya ashkkarati a hagaadan yaagidosona; "Lo77o puulaara de7iya geela7o macca naata koyidi, kawuwaassi ehaana mala, 3ne kawotettaa giddon de7iya biittatu ubban halaqata suntta. Etikka lo77o puulaara de7iya geela7o macca naata dooridi, Suusa katamaa ehiidi, maccaasau giigida keettan wottona. Hegan he maccaasaa keettau halaafe gidiya kawo mureessaa Hegaaya kushiyan eti de7ishin, eta puulaa loittiyaabai ubbai etau imetto. 4Hegaappe guyyiyan, kawuwaa ubbaappe aadhdhada ufaissiya geela7iyaa Asxxiini sohuwan kawiyo gidu" yaagidosona. Yaagin ha zoree kawuwaa ufaissido gishshau, kawoi hegaadan oottiis. 5Hegan Suusa kataman issi Marddikiyoosa giyo Aihuda biittaa asi de7ees. Ikka Yaa7iira na7aa; Yaa7iiri SHim77a na7aa; SHim77i Biniyaama zare gidiya Qiisa na7aa. 6Baabiloone Kawoi Naabukadanaxoori Yihudaa Kawuwaa Yo7aakiinanne hara Aihuda asaa olan omooddidi efiido wode, Marddikiyoosi etaara issippe biidaagaa. 7Gido shin, i he biittan de7iiddi, ba aawaa ishaa na7iyo, Ibraisxxe qaalan Hadaaso geetettiya Asttiro banaara wottidi dichchees. Asttira merankka qottankka keehi puulanchcha. I aawainne aayyiyaa haiqqoogaappe guyyiyan, Marddikiyoosi o efiidi, ba macca na7iyo oottidi dichchiis. 8Kawoi kessido awaajuwaanne azazuwaa maaran, Suusa katamaa ehiido doorettida daro geela7otuppe issinna Asttiro. Akka yaada, maccaasau giigida keettaa halaafe gidiya Hegaaya giyoogaa aawatettan uttaasu. 9Hegaayi Asttiro be7ido wode, in keehippe ufaittiis; o dumma xeelliis. Yaatidi sohuwaarakka maanau dumma qumaanne bollaa gorppettiyo tishshaa iyyo immiis. Qassi iyyo oottanau kawo keettaappe doorettida laappun danggiriixeta sunttidi, maccaasau giigida keettan, kifile ubbaappe aadhdhidi lo77iya kifiliyan onne i danggiriixeta efiidi wottiis. 10Marddikiyoosi iyyo kasetidi odidoogaadan, Asttira Aihuda asa gidiyoogaa oossinne odabeikku. 11Qassikka Marddikiyoosi Asttiri payyatettaanne iyyo haniyaabaa eranau, maccaasaa keettaa sinttaara hachchi hachchi yaanne haanne hemettees. 12Geela7oti kawuwaakko gelanaappe kasetidi, issi laittaa kumettaa bantta puulaa loittiiddi gam77oosona; hegeekka, koiro usuppun aginaa karbbiyaa zayitiyan gorppettiiddi gam77idi, naa77antto usuppun aginaa qassi, lo77o sawiya shittuwan gorppettoosona. 13Hegaappe guyyiyan, issi geela7iyaa kawuwaakko geliyo wodee gakkiyo wode, ba koyido maayuwaa maaya puulattada, maccaasaa keettaappe kiyada, kawoi de7iyoosaa gelausu. 14Qammi gelada, kawuwaara aqidoogaappe hini baggan, wonttin maallado kiyausu. Kiyin kawo baakkoti de7iyo hara keettaa o efoosona. Efin he keettaassi halaafe gidiya kawo mureessai SHa7ishagaazi o naagees. Kawoi dosidinne i sunttaa xeegidi, "Onakko ehiite" gaana xayikko, a naa77antto kawuwaakko gelanau danddayukku. 15Hegaa gidishin, kawuwaakko geliyo kayai Asttiro gakkiis. Asttira Marddikiyoosa aawaa ishaa Abihaila na7iyo; Marddikiyoosi ba na7iyo kessidi dichchidooro. A maccaasau giigida keettau halaafe gidiya kawo mureessai Hegaayi zoridoogaadan maayuwaa maayaasu. O be7ida ubbai i puulaa nashshiis. 16Arxxekssiisi kawotido laappuntta laittan, Tebeeta giyo tammantta aginan Asttira kawoi de7iyoosaa gelaasu. 17Gelido wode, kawoi hara maccaasa ubbaappe aattidi, o dosiisinne hara geela7otu ubbaappe in ufaittiis. Hegaa gishshau, kawotaa kallachchaa i huuphiyan goxxidi, o Asxxiini sohuwan kawiyo kessiis. 18Hegaappe guyyiyan, kawoi Asttiri bonchchuwaassi gita gibiraa giigissiis. Giigissidi halaqatanne biittaa aissiyaageeta xeesiis. Qassi ba kawotettaa giddon ufaissa baalai bonchchettana mala awaajjidi, imotaakka ba kehatettaa keenaa huuphiyan huuphiyan immiis. 19Hegee hegaadan de7ishin, Marddikiyoosi kawuwaa keettan halaqa gididi sunttettiis. 20Asttira Aihuda asa gidiyoogaa ha77i gakkanaashinkka oossinne odabeikku. O Marddikiyoosi, "Odoppa" giido gishshau, kase na7atettan azazettiyoogaadan, ha77ikka ayyo azazettaasu. 21Marddikiyoosi kawo keettan oottiiddi de7iyo wode, kawoi de7iyo kifileta geliyo penggiyaa naagiya kawo mureessatuppe naa77ati, Bigitaaninne Tereshi Kawuwaa Arxxekssiisa morkkidi, woranau maqettidosona. 22Eta maqquwaa Marddikiyoosi siyidi, Kawee Asttirissi yootin, akka Marddikiyoosa sunttan kawuwaassi yootaasu. 23Yootin kawoi yohuwaa loittidi, qoridi xeelliyo wode, yohoi tuma gididi beettin, he naa77u asata kocan kaqqidi woriis. Ha hanotettaikka Kawuwaa Arxxekssiisa Taarikiyaa Xaafiyo Maxaafan xaafettiis.
Copyright
Learn More


text:
1Geeshshatussi miishshaa shiishshanau Galaatiyaa woosa keettatussi taani maacidoogaadan, inttekka qassi hegaadan oottite. 2Intte taani yaa biyo wode, miishshaa shiishshenna mala, intte ubbai Woggaa gallassi gallassi, intte demmiyo keenaappe intte keettan dagayite. 3Taani yaa gakkiyo wode, intte ammaniyo asa oona gidikkonne, intte immidoogaa gattana mala, dabddaabbiyaara eta Yerusalaame kiittana. 4Qassi taani etaara baanau koshshikko, eti tanaara issippe baana. 5Taani Maqidooniyaara aadhdhaidda, inttekko baana; aissi giikko, taani Maqidooniyaara aadhdhais. 6Taani biyoosaa awa gidikkonne, ta buussan intte tana maaddana mala, intte matan amarida wodiyaa gam77ennan aggikke. Woikko balgguwaakka intte matan shaaccennan waayada aggana. 7Aissi giikko, taani ha77i yaara aadhdhaidda oge tohuwaara inttena be7anau koyikke. Godai giikko, intte matan amarida wodiyaa takkanau qoppais. 8SHin taani PHenxxaqosxxe giyo gallassai gakkanaassi Efisoonan gam77ana. 9Taassi oosoi kumido aaho penggee yaani dooyettiis. Qassi taassi daro morkketi de7oosona. 10Ximootiyoosi inttekko yiikko, intte matan i yayyennan de7anaadan, a loitti wottite. Aissi giikko, ikka qassi Godaa oosuwaa oottees. 11Hegaa gishshau, ooninne a karoppo. SHin i taakko saro simmana mala, a maaddidi sarotettan moissite. Aissi giikko, taani i ishanttuura simmanaagaa naaga uttaas. 12SHin nu ishaa Aphiloosi hinkko ishanttuura inttekko baana mala, taani a mintta woossaas. SHin ha77i inttekko baanau koyibeenna; i baayyo injjetiyo wode inttekko baana. 13Tishshi giite. Ammanuwan minnite. Xalite. Minnite. 14Ooso ubbaa siiquwan oottite. 15Ta ishatoo, Isxxifaanoosinne a so asai Giriiken koiro ammanidaageeta gidiyoogaanne geeshshatussi oottanau banttana immidoogaa intte ereeta. Inttekka eta mala asaassinne, etaara oottiya ubbaassi daafuriya ubbaassi haarettanaadan, taani inttena woossais. 17Isxxifaanoosi, Parddonaaxisinne Akaiqoosi intte bainnasan tana boorasiyaa teqqido gishshau, eta yuussaa taani ufaittais. 18Eti inttena ayyaanan minttettidoogaadan, tanakka ayyaanan minttettido gishshau, hegeeta mala asata dogoppite. 19Isiyaa woosa keettaa asai inttena, “Saro saro” goosona. Aqiilinne PHirisqqila bantta soo shiiqiya woosa keettaa asaarakka intteyyo Godaa sarotaa wozanappe kiittoosona. 20Ishantti ubbai inttessi sarotaa kiittoosona. Issoi issuwaa geeshsha yerettaa yerettidi sarotite. 21Taani PHauloosi ha sarotaa ta kushiyan xaafaas. 22Godaa Yesuus Kiristtoosa siiqenna asi de7ikko, i qanggettidaagaa gido. Nu Godau, haaya. 23Godaa Yesuus Kiristtoosa aaro kehatettai inttenaara gido. 24Kiristtoos Yesuusan de7iya inttenaara ubbaara ta siiqoi gido. Amin77i.
Copyright
Learn More


text:
Chaansilariin Jarmanii Angelaa Merkel daw’annaa Itiyoohpiyaa keessatti gaggeessaniin aangawoota biyyattii fi mormitoota keessaa haga tokko haasofsisuu isaanii dura-ta’aan paartii mormituu Kongreesa Federaalawaa Oromoo fi Itti aanaa dura-ta’aan Medrek, Dr Mararaa Guddinaa ibsanii jiru.
Mootummaan, yeroo hundumaa mala gowwomsaa gargaaramee dhugaa jiru aguuga, jedhan – ka Dr. Mararaan, Sirna filannoo biyyattiin qabdu jijjiiruun akka barbaachisu akkasumas poolisoonni lubbuu galaafachuuf kan dirqaman leenjii ga’a waan hin qabneef ta’uu aangawoonni dubbachuu akka fakkeenyaatti dubbatan.
Uummanni mootummaa waliin wal qabaa yeroo jiru kanatti humnootii alaatu harka keessaa qaba jedhamuun waan dhugaa irraa fagaate, kan jedhan - Dr. Mararaan, yeroo hundaa biyyoota alaatu keessaa harka qabaa, jechuubii fi akkasumas moggaafama adda addaa kennuun mootummaa biraatti toftaa baratamaa ta’uu dubbatan.
Dhugaan jiru garuu, uummata tu harka duwwaa ba’ee si’achi na hin bulchitu, jechuu isaa akk ta’e beekna, jedhan.


text:
Akkoo Manooyyee Beektuu???
Bara durii keessa jaartiin Akkoo Manooyyee jedhamtu takka angoo/taayitaa /aargattee turte. Angoo isii kanaan wonta ajaa’ibaa raawwataa/hojjataa turte. Yeroo angoo irra jirtutti akkoon mannoyyee turte tarkaanfii asii gaditti ibsamaan tartiibaan ummata ishee irratti fudhatte:
Jalqaba namoota gabaabaa lafarraa fixaa jettee murtii labsite. Akka yaada akkoo mannoyyeetti namoonni gabaaboon qaroodha. Yeroo adda addaatti yeroo isiin ajaja adda adaa ummatni akka raawwatan barbaaddu, namoonni gaggabaaboon ni mormuun. Dubbiin isaan injifachu hin dandeenne. Kanaaf dubbiin isii akka nammoota qaroo kanaan akka jalaa hin fashaleefi. Walumaagalatti nama isii mormu waan hinbarbaanneef murtii kana fudhattee. Battaluma sanatti jaarsi gabaabaan tokko , “ mee waan isinii toluuf qabaa boolla keessatti nadhoysaa nahanbisaa jedhee.” namootta ajaja akkoo mannooyyee hojii irra oolchuutti jiran gaafatte. Isaanis tolee jedhanii jaarsa kana osoo hin ajjeesin hambisan.
Erga namoota na morman ykn yaada kiyya afoo dhabbachuu dandan’an (namoota gaggabaaboo) jettee amantu erga ajjesisiiftee raawwattee booda , ajaja jajjaboo enyuuyeroo sanatti fala itti argachuu hin dandeenne dabarsuu eegalte.
Ajajinni isa duraa: lafaa fi samii jiddutti mana naaf ijaaraa jettee ajajje. Namoonnis dubbin kun waan isaan rakkiseef fala dhabanii jennaan jarsa gabaabaa na’awwaalaa jedhe san bira dhaqanii furmaata gaafatan. Jaarsichi dubbiin geette itti yaadde fala gabaabaa namoota isa gaafataniitti hime. “Akka jettaniin, nuti mana siif ijaarraa garuu dhoqqee abbatu buufataa ati buufadhu” jedhaanii jedhe. Namootni akkoo mannooyyeetti deebi’anii deebi’anii akkumma jaarsi gabaabaan jedhe jedhanii itti himanii jennaan namni gabaabaan hafee jira jette.
Ajajinni isa lammaffaa: mana ani keessa galu kana usoo asii hin sochoosin balbala isaa kana gara gaaraatti laalchisaa naa baasaa jette, isaanis akkuma duraa san jaarsa gabaabaa bira deemanii furmaata gaafatan. Jaarsi akkana jedheen deebiseef “yoo isiin rafte balbala mana isii kan duraa cufaattii kan biraa gara gaaraa laalchisaa banaafii jedhe.
Kana booda hifattee jennaan akkana jette “wonta fardaa gadii kan harree olii naa fidaa nayaabbisaa” jette ajaja dabarsite. Toleekaa jedhanii harree-diidoo fidaniifii yaabisanii irraatti hidhanii gad dhiisan,kana booda harreen fuutee halayyaa irraa gattee akkoo mannooyyee achitti hambifte jedhama.
– Abdii Borii Irraa
Imagining the Reign of Akkoo Manooyee
Once upon a time said a pro-feminine story teller, women were the rulers of Kuusaa (Kush) land. A dynasty of women known as Candace with its capital at Merowe was well known throughout Africa and the world of that period. War, famine and internal strife forced a segment of the people of Kuusaa to migrate southward. The people of Ilmoo Ormaa (Oromoo) were the largest group of that segment. It was this group that transformed itself from centralized monarchical system to democratic Gadaa one.
All political offices continued to be led by woman as in Merowe tradition. Other jobs were occupied by competition of citizens irrespective of gender. Then every thing was in abundance. Draught never threatened them for they had kept reserves of grain enough for years and had also dug several tulaa (water wells).
Women led every unit from family to nation. At all levels they imposed strict discipline of work. Laziness was not tolerated. Their aim was to create a passionate and hard working society in the image of women. Training of children started from babyhood. Every eight years there were initiation to higher levels. Every thing was set for eight years. Training included cattle herding, history, horse riding, military science, public administration etc. A Gadaa stays in power only for eight years.
Read the Full Story (Imagining the Reign of Akkoo Manooyee)


text:
Mormii gara xumura bara dabree irra, Oromiyaa keessatti jalqabame baatii ja’affaa sababaa gochuudhaan, har’a lammiwwan Oromoo, lammiwwan Itiyoophiyaa ka biroonii fi deggertoonni guutummaa Addunyaa irra jiran, miidiyaalee hawaasummaa Tiwiiter” fi “Feesbuukiin duula geggeessanii jiran. Gurmuun deggersa sadarkaa Addunyaa Koongiresa Federaalawa Oromoo, kanneen duula kanatti adda-durummaan hirmaatan keessaa tokko.
Kaayyoon duula midiyaa hawaasummaa kanaa, jalqababbii hiriira kanaa fi lammiwwan Oromoo hiriira kana irratti ajjeesamanii fi hidhaman yaadachuu, gaaffiin abbummaa lafaa fi eenyummaa uummatni Oromoo kaase “gaaffii seera-qabeessaa fi sirrii dha” jechuun ka dubbatan aangawoonni mootummaa Itiyoophiyaa akka gaaffiilee uummata Oromoof deebii kennan, namoota sababaa gaaffii sanaaf hidhaman akka hikan, kanneen ajjeesaman ilaalchisee, humnoonni ajjeechaa sana raaw’atan akka seeratti dhiheessan gaafachuu fi hawaasa addunyaa illee hubachiisuuf akka tahe dubbatu – qindeessitoonni duulichaa.
Duulli miidiyaa hawaasummaa kun, aangawoota mootummaa Itiyoophiyaa, aangawoota mootummootaa fi dhaabbatoota addunyaa, geggeessitoota miidiyaalee sadarikaa addunyaa fi ka dhaabbatoota mirga dhala-namaatti dhaamsa dabarsuu akka tahes dubbatanii jiran.
Qindeessitota duulichaa keessaa tokko, hayyuu seeraa – Dr. Birhaane-Mesqel Abbebee Sanyii waliin gaaffii fi deebii geggeessine dhaggeeffadhaa.


text:
1GODAI hagaadan yaagees; "Ta hentta gaden de7iya dorssata bashshiyaanne laaliya henttanchchatau aayye7ana!" yaagees. 2GODAI Israa7eela Xoossai ba asaa heemmiya henttanchchatubaa hagaadan yaagees; "Intte ta dorssata laalidi, wora yedettideta. Intte eta xomoosibeenna gishshau, taani intte oottido iitatettau ubbau inttena qixaatiyaara xomoosana. 3Hegaappe guyyiyan, ta wudiyaappe attidaageeta kase laalido biitta ubbaappe taani ta huuphen shiishshana. SHiishshada eta guyye eta hentta gade zaarana. Etikka hagan yelettidi corattana. 4Taani eta loitti heemmiya henttanchchata etau wottana. Eti naa77antto yayyokkonanne dagammokkona; etappe issoinne bayenna. Taani GODAI hagaa odaas" yaagees. 5GODAI hagaadan yaagees; "Taani Daawitassi xillo aacaa denttana gallassati yaana. I kawodan kawotananne aadhdhida eratettan haarana; biittan i suurebaanne xillobaa oottana. 6I kawotiyo laittan taani Yihudaa ashshana; Israa7eelakka saro wottana. I xeesettana sunttai GODAA, nu Xillotettaa geetettana" yaagees. 7Hegaa gishshau, GODAI hagaadan yaagees; "Asai, 'Israa7eela asaa Gibxxe biittaappe kessidi ehiida GODAI ero' yaagidi caaqqiyoogaa aggidi, 'Israa7eela zerettaa huuphessa bagga biittaappenne i laalido biittatu ubbaappe ehiida GODAI ero' yaagidi caaqqana gallassati yaana. Hegaappe sinttan eti bantta buzo biittan de7ana" yaagees. 9Hananabaa yootiyaageetubaa taani qoppiyo wode, ta wozanai taahees; ta meqettati ubbaikka kokkoroosona. GODAA gishshaunne a geeshsha qaalaa gishshau, taani mattottida asa mala, woiniyaa eessai wolqqaa diggido asa mala gidaas. 10Aissi giikko, biittai shaaramuxatun kumiis. Qanggettaa gishshau, biittai yeekkees; bazzo hentta gadetikka melidosona. Hananabaa yootiyaageeti iita ogiyaa hemettoosona; bantta wolqqaakka likke gidennasan go7ettoosona. 11GODAI, "Hananabaa yootiyaageenne qeeseenne naa77aikka tunidosona; harai attin, ta Beeta Maqidasiyankka eta iitatettaa taani demmaas" yaagees. 12Qassikka GODAI, "Hegaa gishshau, eta ogee hallixxana; eti xumau laagettidi, an kunddana. Eti qaxxayettiyo laitti taani eta bollan iitabaa ehaana" yaagees. 13Qassikka i hagaadan yaagees; "Samaariyan de7iya hananabaa yootiyaageetu giddon sheneyiyaabaa be7aas. Eti Ba7aala sunttan hananabaa yootoosonanne ta asaa Israa7eela wora kaalettoosona. 14Qassi Yerusalaamen de7iya hananabaa yootiyaageetu giddonkka daganttiyaabaa be7aas. Eti shaaramuxoosonanne worddotiiddi hemettoosona. Ooninne ba iita oosuwaappe simmennaadan, eti iitaa oottiyaageeta gede minttettoosona. Eti ubbaikka taayyo Sadooma mala; Yerusalaame asaikka Gamoora mala" yaagees. 15Hegaa gishshau, Ubbaappe Wolqqaama GODAI hananabaa yootiyaageetubaa hagaadan yaagees; "Yerusalaamen de7iya hananabaa yootiyaageetuppe tunabai kiyidi, biitta ubban laalettido gishshau, taani eta cammiya qumaa mizana; taani eta woriya haattaa ushshana" yaagees. 16Ubbaappe Wolqqaama GODAI hagaadan yaagees; "Hananabaa yootiyaageeti yootiyoobaa siyoppite. Eti hanennabaa, 'Hanana' giidi, wordduwaa odoosona. GODAI ba doonaappe yootin gidennan, eti banttappe qoppi ekkidi, ajjuutaa yootoosona. 17Tana kariyaageeta eti, 'GODAI, "Intte saro de7ana" yaagees' yaagoosona. Qassi bantta wozanaa muumetettaa kaalettiyaageeta ubbaa eti, 'Intte bolli aiba iitabinne yeenna' yaagoosona" yaagees. 18SHin be7anau woikko a qaalaa siyanau GODAI zoriyoosan etappe ooninne eqqibeenna. A qaalaa ezggidai woikko siyidai ooninne baawa. 19GODAA gotee, aatti yeggiya gaga hanqqoi hageehoo kiyiis! I iita asatu huuphiyan eqqana. 20A wozanaa qofaa oottidi polennan de7iiddi, GODAA hanqqoi simmenna. Wurssetta gallassatun hagaa intte akeekana. 21GODAI hagaadan yaagees; "Taani hananabaa yootiyaageeta kiittabeikke; shin eti woxxoosona. Taani etau odabeikke; shin eti hananabaa yootoosona. 22Eti taani zoriyoosan eqqidabaa gidiyaakko, ta qaalaa ta asaassi yootana shin! Eti eta iita ogiyaappenne eta iita oosuwaappe zaarana shin!" yaagees. 23Qassikka GODAI, "Taani mata xalaalan Xoossee? Haahosan Xoossaa gidikkinaa? 24Taani be7ennaadan, geema sohon bana qottanau asi danddayii? Saluwaaninne sa7an kumidaagee tana GODAA gidikkinaa?" yaagees. 25GODAI hagaadan yaagees; "Ta sunttan wordduwaa hananabaa yootiyaageeti giyoobaa siyaas. Eti, 'Taani aimottaas; taani aimottaas!' yaagoosona. 26Ha hananabaa yootiyaageeti bantta qoppi ekkido wordduwan aude gakkanaassi ta asaa cimmanee? 27Eta aawati Ba7aala giyo eeqaa gaasuwan ta sunttaa dogidoogaadan, eti issoi issuwaassi yootiyo aimuwan ta asai ta sunttaa doganaadan oottanau qoppoosona. 28Aimuwaa aimottida hananabaa yootiyaagee ba aimuwaa yooto. SHin ta qaalaa siyidaagee he qaalaa ashshennan aattennan yooto. Dalainne gisttee awan gaittii? 29Ta qaalai tama mala gidennee? Zaallaa mentterettiya madooshaa mala gidennee?" yaagees. 30GODAI hagaadan yaagees; "Hegaa gishshau, taani ta qaalaa issoi issuwaappe wuuqqiya hananabaa yootiyaageetu bolli de7ais. 31Hegaadankka, bantta inxxarssan haasayiiddi, 'GODAI yaagees' yaagiya hananabaa yootiyaageetu bolli de7ais. 32Taani GODAI hagaa odais! Wordduwaa aimottidi, hananabaa yootiyaageetu bolli taani de7ais. Eti he aimuwaa yootidi, bantta wordduwaaninne bantta ceequwan ta asaa wora kaalettoosona. Taani eta kiittabeikke woikko, 'Yootite' gabeikke. Eti ha asaa ainne maaddokkona. Taani GODAI hagaa odaas" yaagees. 33GODAI tana hagaadan yaagiis; "Ermmaasaa, ha asaappe issoi, woikko hananabaa yootiyaagee, woikko qeesee, 'GODAA toohoi aibee?' giidi oichchikko, neeni eta, '"GODAA toohoi inttena; hegaa gishshau, ta bollappe taani inttena wottana" yaagees' yaaga. 34Hananabaa yootiyaagee, woikko qeesee, woikko asaappe issoi, 'Hagee GODAA toohuwaa' yaagidi haasayikko, taani he bitaniyaanne a so asaa qaxxayana. 35Hegaa aggidi asai, 'GODAI woigidee?' woikko, 'GODAI yootidobai aibee?' yaagidi ba laggetanne ba dabbota oichchanau bessees. 36Hegaa gishshau, ooninne, 'GODAA toohuwaa' yaagidi naa77antto haasayanau bessenna. Aissi giikko, aawu doonaappe kiyiya qaalai aawussi tooho gidees. Hegan de7o Xoossaa, Ubbaappe Wolqqaama GODAA, nu Xoossaa qaalaa intte mirqqeeta. 37"Neenikka hananabaa yootiyaageeta, 'GODAI inttena woigidee?' woikko, 'Ai yootidee?' yaagada oichchanau bessees. 38SHin intte, 'Hagee GODAA toohuwaa' giikko, GODAI hagaadan yaagees; 'Taani inttena, "'Hagee GODAA toohuwaa' gooppite" yaaginkka intte, "Hagee GODAA toohuwaa" giideta. 39Hegaa gishshau, tumuppe taani inttena dogana; inttenanne inttessinne intte aawaassi immido katamaa ta sinttappe wora olana. 40Taani intte bolli merinaa kaushshaanne merinau dogettenna yeellaa ehaana' yaagees" yaagiis.
Copyright
Learn More


text:
KAAYYOO JIREENYAA( SEENAA GABAABAA)
–
Arradaa xiqqoo tokko keessa namicha oggeesaa tokkotu jiraata turee. Geggeesaa bulchiinsa naannoo sanaa yeroo ta’u ilaalchaafi yaada dhimmoota garaagaraa irratti qabuun jaallatama turee. Namootni yeroo gorsa dimma isaan quunname irratti barbaadan isa bira deemuun gorsa waa’ee jireenyaa isaanii jijjiiru irraa fudhatuu.
Garuu akkuma walfaana tolee hin tolu jedhan mucaa dadhabaa yeroo isaa nyaata, hirribaafi hiriiyoota isaa waliin oolmaa gaarii hin taane irratti balleesu tokko qaba turee. Mucaa isaa kana gorsaan mitii dullaan sirreesuun hin danda’amnee. Yeroon akkuma fuldurratti deemuu ishee itti fufteen dullumni balbala oggeesa kanaa rurrukutuu waan eegaleef lafa dhihee bari’u yaaddoon isaa waa’ee dadhabina mucaa isaa kanaa ta’e. Utuu hin du’in dura mucaa isaa akka ittigaafatamummaa ofii isaaf maatii irraa fuudhuuf waan tokko gochuu barbaadee.
Guyyaa tokko tokkicha mucaa isaa ofitti waamuun “ dhala koo, amma guddattee jirta. Ammaan booda jireenya hubachuun itti gaafatamummaa kee ofiin bahachuu qabdaa!” jedheenii.Ciinqiin abbaa isaa mucaa waan dhibeef “ Abbaa, yeroo hundaa daandii anatti agarsiisuuf gama koo jirtaa. An simalee baduu kootii…” jedheenii. Abbaaniis mucaa isaa kana ofitti qabee hammachuun “ an wanti an sirraa barbaaduu kaayyoo jireenyaa kee isa dhugaa soqxee akkaa bira geessuudhaa. Erga argatte yoo yeroo hundaa kan yaadattu ta’ee jireenya gammachuun guute jiraachuu dandeessaa” ittiin jedhee.Mucaaniis barumsii dhibee jireenya isaa kanatti isa fayyisu maal akka ta’ee barruuf hawwii guddaan keessa isaa bulee.
Guyyaa ittii aanuu abbaan isaa qalqalloo tokko itti kennee. Mucaan yeroo qalqalloo itti kenname kana banuu uffata cimdii waktii afuransaaf barbaachisan, galaa nyaataa, Midhaan , Misiraa ittoof ta’uu, qarshii muraasaafi Kaartaa keessatti arguun isaa isa ajaa’ibee. Waan qalqalloon isaa baate kana maal gochuu akka qabu utuu yaadaa jiruu abbaan isaa “ akka ati qabeenyaa gati jabeessa kee soqxee bira geessuun barbaada.Bakka qabeenyichi itti awwaalamee jiru kaartaa harkakee kana irratti waanan kaaseef deemtee barbaadutu sirra jira ” ittiin jedhee. Ahaa, waan abbaan koo sila dubbachaa ture kana jechuudhaa? Kaayyoon jireenya kiyyaa inni dhugaan qabeenyaa gati jabbeesa rakkoo jireenya kiyyaa hunda furu kana barbaadee argachuudha jedhee waan yaadeef waan abbaan isaa jedhe gammachuun fudhatee. Guyyaa itti aanu imala isaa gara qabeenyaa gati jabbeesa kana barbaachuutti godhu eegaluuf barii obboroon ka’ee Imala isaaf qophaa’uu eegalee. Bakkii kaartaa irratti akka dhaquuf kaa’amee baay’ee fagoo fagoo yeroo ta’uu achi gahuuf gaara, laga , bosonaa fi irraangadeen isa quunnamu kan itti baay’atu turee. Erga galma isaa gahee qabeenyaa sana harkaan gahatee boodaa abbaa isaatti deebii’ee agarsiisuu akka danda’uf abbaa isaaf umurii rabbiin kadhatee.
Imala isaa akkuma eegalee itti fufeen guyyaa, torbanniifi ji’oottan hedduu fulduratti deemuu irratti dabarsee. Daandii isaa gubbaatti namoota hedduun walquunnamee. Namootnii tokko tokko nyaataa,kaan ammoo da’oo kennuf turee. Akkasumas namoota qabeenyaa isaa hatuufi saamuu barbaadan waliin wal argee. Yeroo imala isaa kana teessuma lafaa garaagaraa keessa godhu kanattii suuta waktiileen wal jijjiiruu eegalanii. Birraan gara bonaatti, bonni ammo gara gannatti jijjiiramee. Yeroo haallii waktii hammaatuu deemsaa isaa irra yeroof dhaabachuun deemsa gara galmaa isaa itti fufee. Qabeenyaa isaa kana namni kan biraan utuu bira jalaa hin gahin argachuuf onnatee imala xiiqii deemaa jiraa.
Yeroo dheeraa erga deemee boodaa dhagaa guddaa qarqara galaanaa dhaabbatu tokko kan abbaan isaa lafa qabeenyaan gati jabeessi sun itti argama jechuun kaartaa irratti kaasee itti kenne bira gahee. Abbaan isaa muka naannoo dhagaa sanaa kan qabeenyaan sun jalatti argama jechuun eereef sana oliif gadi fiigee yeroo ilaaluu waan muka jedhamu naannoo sanaatti arguu hin dandeenyee. Guyyaa lamaaf muka naannoo sanatti argamuu barbaadee qabeenyaa isaa achi jalatti awwaalame baafachuuf ifaajee waan dadhabbeef gaafa guyyaa sadaffa deebi’uuf murteessee.
Soba abbaa isaa amanuun ergaa hamma kana dadhabee booda gara manatti deebi’uuf imala isaa eegalee. Daandii isaa irratti akkuma yeroo dhufee waktii jijjiramuufi taa’umsi lafaa addaa garaa isa quunnamee. Alana garuu illilli birraa reefuu dhootuu fi simbirroo masqalaa bokkaa roobu keessa raggadu ilaaluun ajaa’ibsiifachuu eegalee. Aduu kabajaan dhiitu ilaaluun galgalli gannaa naga qabeessa ta’uunsaa isa bohaarse. Nyaata isaa adamsee argachuu, uffata isaa ofii hojjetachuufi haala qilleensaa hamaa irraa of eeguu baratee. Ifa aduun yeroo isaa herreguun imala isaaf karoora baasuu baree. Akka itti bineensa hamaafi biqiltoota qoree qaban irraa itti of eeguus baree.
Namootni isa gargaaran akkuma duraanii ennaa isa quunnaman dhaabbachuun yeroo isaan waliin dabarsuun waan danda’een erga isaan gargaaree booda galata isaa ibsatee bira darbuu eegalee. Nama isaaniif keessumaa ta’ee kan daandii sana irra darbuu irraa utuu deebii hin eeggatin gargaaruun isaanii akkam nama gaarii ta’uu isaanii akka ibsu irraa baree.
Yeroo mana gahu waggaa lama guutuu akka manaa_ala jiraate hubatee. Akkuma mana gaheen gara kutaa abbaa isaatti darbuun abbaa isaa boqochaa jiru arguu isaatti gammadee.Gara abbaa isaattis suuta akka hirribaa irraa isaa hin jeeqne ta’uun qaxxisee “ abbaa…” jedhee sagalee asaasuun walirra hin jirren. Abbaan oggeesii kun haala inni hin eegneen ija isaa banuun akkaa mucaa isaa argeen ka’ee dhaabbatee naasiseenii.
“ Akkam ture imalli kee dhala koo? Qabeenyaa kee sana argattee?” jechuun gaafateenii.
“Imalichii kan nama hawwatu turee. Garuu dhiifama naaf godhi abbaa koo! Akkan yeroo hundaa si aarse niin beekaa. Garuu qabbenyaa koo sana bakka ati kaartaa irratti anaaf himtee argachuu hin dandeenyee. Namnii kan biraan ana dura achi gahuun waan fudhaten se’aa” jedhee deebiseefi. Silaa aaruu kan qabu tasgabbiin abbaa isaa dhiifama gaafachuu isaatti baay’ee of dinqisiifachaa jiraa. Abbaan isaa fuula nama hawwatuun erga seeqee booda akka inni isa bira gadi taa’uuf afeereenii.
“ Qabeenyaan gati jabbeesii waan achi hin jirreef dhabdeem dhala koo” ittiin jedhee ammas seeqaa.
“ Garuu maalif akkaan barbaaduuf ana ergiterre?” jechuun gaafatee mucaan. Abbaanis deebisuun “Maalif akkan ergee booda siifan himaa. Dursa imalli ati qabeenya gati jabbeessa sana barbaaduuf goote akkam akka ture naaf deebisii.Waktii fi teesuma lafaa jijjiramuun bohaartee? Ofiikeen of dandeessee namootaa haara waliin jiraachuu shaakalteetta? Daandii gubbaatti hiriyyaa gaarii baafateetta?” jechuun gaafateenii.
“ Lakkii abbaakoo. Hamma libsuu ijaallee xiyyefannoo koo imala koo irraa hin kaasne. Kana hundaa gochuuf yeroo hin qabun ture. Sababni isaas xiyyefannoon kiyya inni guddaan utuu namni kan biraan achi gahee qabeenyaa kiyya sana hin fudhatin achi gahuu irra waan tureef kan ati jette hundaa ilaaluuf yeroo hin argannee. Eyyeen yeroon achii as deebi’u kan ati jette hundaa godheera. Kan an sii himuu barbaaduu imala kiyya achii as deebii irratti bohaareen jira. Dandeetti haaraa hedduun baradhe. Oggumaa ofiin of jiraachisuun irraa baradhe. Kana irraan kan ka’e ture kan an midhama qabbenyaa sana argachuu dhabuun anatti dhufe irra dandamachuu danda’ee.” Jechuun deebiseefi.
Abbaan isaas harka isa qabuun “ Dhugaan jiru akkamiin jireenya kee geggesuu akka qabdu baruu waan barbaaddeefi kaayyoo jireenya kee barbaacha imaltee…Garuu kaayyoo jireenya kee faana bu’uun imala jireenya jedhamu kana utuu kan imaltedha ta’ee kaayyoo kee sana bira gahuuf waan deemtuuf qabbenyaa dhugaan gati jabbeeyyi ta’aan utuu hin argin hafta turte. Dhugaan ati baruu qabdu tokko jireenyi jiraachuufi guyyaa guyyaatti isaa waliin guddachaa deemuu irran kan hafee gutummaa guututti kaayyoo biraa hin qabu” ittiin jedhe.
Seenaa kana irraa maal baranaa? Yeroo kaayyoo jireenyaa baafannu yoo hiikkaa ykn waan guddaa irraa hin eegnu ta’ee qabeenyaa gati jabbeessa isa dhugaa kan ta’ee gammachuu yeroo qabnu hunda isaatti argannaa.
“ Nama ta’uuf uumamte ta’uuf ykn ga’umsa qabdu guutuumma guututti fayyadamuuf guyyaan hundaa kaayyoo jireenyaa keessa jiru isa tokkicha”
–
Horaa bulaa
Kan Afaan Oromootti hiikee Tamasgeen Axinaafuuti.
Madda:http://www.theeurekalife.com/the-purpose-of-life-a-short-story/
08/07/206, Oromiyaa magaalaa Shaamboo irraa!
Yeyis , Moti , Lalisaa , Ximqataa, Eebbisaa, Yoomiyyuu, Oroliyana , Lalise, Yibeltal , Fayyiftuu, Aboma,Beekan, Marsiimoy, Bilisummaan, Derara, Kanaol, Eliyas Atnafu, Siikoomaando, Sanyii Bal Aachoo
Beekan Erena
Latest posts by Beekan Erena (see all)
- DUBBISUUN DIRQAMA:XUMURA ABBOOTII IRREE:Gaafii Ummataa waliin Dhahanii Bira Darbuuf Yaaluun Essanuu Nama Hin Gahu!Baarentuu Gadaa Irraa/// - January 16, 2017
- What is your citizenship? Oromian or Ethiopian?By: Rundassa Asheetee Hundee - January 15, 2017
- Painted Monkeys: By Zelalem Abera - January 14, 2017


text:
Seera immigireeshinii yokaan godaantummaa Yunaayitid Isteets fooyyessuuf wixineen gurmuu paartiilee lameeniin barreeffame ennaa Mana-maree bakka-bu’ootaa bira ga’ee danqamee jiru kanatti, dhiheenya kana godaantonni kuma hedduutti lakkaawaman Ameerikaa waaltaa irraa daangaa qaxxaamuranii gara Yunaayitid Isteetsitti cehuu itti fufuun aangawoota biyyattii wal-falmsiisaa jira. Miseensonni Paartii Rippaablikaanii “Prezidaant Obaamaa tu godaantonni yeroof akkka gara biyyaa irraa dhufaniitti hin ergamne ajaja baasee rakkoo kana hammeesse” jechuun falmu.
Dimookiraatonni heduunii fi Prezidaanti Obaamaan immoo, “Ripublikaanota Mana-maree keessa jiran tu wixinee seera immigireeshinii fooyya’ee seenetii irraa gara isaaniitti dabre dafee raggaasisuu dhiisee rakkoo kana hammeesse” jedhu. Dhimma kana irratti, ogeessa seeraa dhimma immigireeshinii fi dhimmoota seeraa ka biroo irratti hojjetan Obbo Israel Goobanaa, Namoon kutaa Minesootaa irraa haasofsiisee jira.


text:
KITAABOTA KEENYA QABNU QUBA QABDUU?
1Dukkanaan DuubaDhaabaa wayyeessaa1992
Gaazexaaf Barruulee
1. Irreecha (gaazexaa) -Yeroo ammaa hojiirra kan hinjirre.
2. Irreecha; Hora Arsadii (Barruu) -yeroo ammaa hojiirra kan hinjirre.
3. Bakkalcha Oromiyaa (gaazexaa)-Yeroo ammaa kan hojiirra hinjirre.
4. Seyfe Nebelbal (Gaazexaa)-Yeroo ammaa kan hojiirra hinjirre.
5. Bariisaa (Gaazexaa) -Yeroo ammaa hojiirra kan jiru.
6. Kallacha Oromiyaa (Gaazexaa) -Yeroo ammaa hojiirra kan jiru.
7. Urjii (Gaazexaa) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
8. Coqorsa (Gaazexaa) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
9. Gadaa (Barruu) – Yeroo ammaa hojiirra kan hojiirra jiru.
10. Madda Walaabuu (Gaazexaafi Barruu) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
11. Ichima (Barruu) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
12. Qabee (Barruu ) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
13. Biiftuu (Barruu) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
14. Risaa (Gaazexaa) – Yeroo ammaa hojiirra kan hin jirre.
15. Safuu (Barruu) – Yeroo ammaa hojiirra kan hinjirre.
16. Siifsiin (Barruu) – Yeroo ammaa hojiirra kan jiru.
Teaching, Writing and editing at Books
Latest posts by Beekan Erena (see all)
Related
Yaada Keessan kan toora FB kanaa gadirratti kennaa


text:
Baqattoonni Libiyaa magaalaa Bangazi keessaa guuramanii handaara galaanaatti geessaman ibsa kennaniin sa’aatilee 74 keessatti gamasii ba’uu baannaan carraan qaban du’uu ta’uu mala jechuu dhaan hawaasini naannoo itti himuu isaanii beeksisan.
Baqattoonni Bangaazii andaara galaanaa jiran kun haalli nuti keessa jirru guyyaa dhaa gara guyyaatti yaaddessaa ta’aa jira jedhan. Hawaasni naannoo sanaa kanneen kana dura garaa laafuu dhaan isaan gargaaraa turanis Kanneen biroon gara biyya ofiitti deebi’aa jiran, asii deemuu baannaan hawaasi keenya isin fixa nuun jedhan jedhu.
Gargaarsa dubartoota keenyaaf sodaa rabbiif jecha kennaa turan illee nu irraa dhabanii jiran jedhu. Mootummaan Itiyoopiyaa immoo gama isaan lammiiwwan isaa Libiyaa keessa jiran qonsiilaa biyya Sudaanii gamas jiru dhaquu dhaan akka galmaa’an gaafatee jira.


text:
Yunaaytid Isteetis nyaata madaalawaa bituu fi rakkoo caamaa salphisuuf ka gargaaru Doolaara Miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona digdamii-toorba dabalataan Itiyoopiyaaf kennuuf labsitee jirti. PETER HAN-LAAYIN, FINFINNEE irraa akka gabaasetti Hoogganaa Dhaabbata Misooma Sadarkaa Addunyaa, kan Yunaayitid Istaatis ka USAID RAAJIV SHAA tu, naannoo Gaanfa Afrikaa caamaan dhawame keessaa bakka lama ennaa daawwatan kana beeksise.
Marsaa Caamaa fi hanqina nyaata madaalaaa, otuu wal irraa hin citiin AFRIKAA BAHAA keessatti, lubbuu kumootaan lakkaawamu miidhaa jiru karaa itti cabsuun danda’amu irratti mari’achuuf Muummicha ministaraa Itiyoopiyaa MELLES ZEENAAWII wajjiin walga’anii turan Hoogganichi USAIDRAAJIV SHAA. Doolaara Miliyoona dhibba tokkoo fi miliyoona kudhan, kan uummata Itiyoopiyaa miliyoona tokkoo fi kuma dhibba shaniif wabii nyaataa bituu dandeessisu dabalee Gargaarsa gosa sadiin gara sana deeman.
Uummata Gaanfa Afrikaa Miliyoona kudha-lamaa fi kuma dhibba shan hanqina nyaataan gidiramaa jiru keessaa irra-jireessii kan Itiyoopiyaa ti.


text:
Hirirri mormii gara torbanneen sadiif Oromiyaa keessatti geggeessamaa ture har’as godina Harargee Bahaa fi Dhihaa keessatti itti fufee ooluu isaa jiraattonni ibsaniiru.
Qnnaan bultoonnii godina Harargee Bahaa aanaa Hara-Maayaa kallattii afuriin hiriira bahanii turan. Garuu magalaaa Haraa-Maayaa keessatti hiriifu yaalanii waraanni mootummaatiin handaara magaalatti irratti ittifamuu isaanii dubbatan.
Harargee Dhihaatti ammoo barattoonnii har'as hiriira mormii geggeessuu isaanii dubbatan.
Gama biraatiin ammoo magaalaaleen godina Oromiyaa adda addaa waraanni mootummaa tohataa waan jiruuf bahanii galuunis akka hin dandahamne jiraattonni dubbachaa jiran.Gaaafii fi deebii geggeefame caqasaa.
Gaafii fi deebii kana dhaggeeffadhaa


text:
Himata Oromoota Mayyuu Mulluqqee Kan Qa’ee Ifii Irraa Buqifamani
Wayyaaneen Oromotaa Lafa Irraa Duguguun Itti Fufee Jira!
Balaan waayyaaneen Oromoota Harargee bahaa ona anniyyaa irraan geese hammaachaa dhufaa jira. Hamma ammaati furmaani argame tokkolleen hin jiru. Aanaa Mulluqee mayyuuti namooni lafa isaani irraa buqa’an kuma hudduti lakkaawamu.Akkasumaas namooni amma dura Aanaa Minoo naannawa qumbi irraa arihataman akkuma qa’ee isaanii irraa baqa’anitti rakkoo cimtuu keessa jiru. Rakkoolee ummata kana irra gahaa jirtu keessaa hammi tokko, beelaafii dheebuuf saaxilamuu,Kan balaa beelaatiin dhukkubni irra gahe dawaa dhabuu, dahannoo aduufii roobaa (shelter) dhabuudha. Haali kuni hatattamaan furmaata argachuu yoo baate lubbuun namoota baayyee bahuuf deemti.Waraanni liyyuu police kan wayyaaneen oromootarrati bobbaafte ammaallee oromoota naannawa kanaa ajjesaa jiraachuutu himama.
Dhimmi kuni furmaata argachuutu irra jira. Oromoon isin hayyoota waa barate kana malee kan biraa kan rakkoo isaanii iyyatuuf hin qabdu. Gara VOAtiin Odeefatini Aaddee Jaalannee Gammadaa fii Obbo Namoo Daandii dhaan odeefatame hedduu gaariidha. Galatomaa! Rakkoon kuni ammallee itti fufaa waan jiruuf, jala bu’amee haalli amma achitti deemaa jiru kuni ammas yoo odeefatame ummata kanaaf gargaarsa guddaa hata. Odeefata Obbo Jalil Abdella Sagalee Oromiyaa irraa, Obbo Aana Fuad (Radio Hawaasa Oromo) duguuginsa shanyii oromoota ona Anniyyaa irrati wayaaneedhaan baname laalchisee jiraattota lafa isaani irraa buqqa’e waliin taasisan dhageefadha.
– Arif Ali


text:
Atileeti Fayyisaan eegii Hagayya 21,2016 dorgommii Olompikii Riyoo,Biraazil irratti fkn mormii Oromoo agarsiisee asitti media,Sub-Qunnamtiin addunyaa waluma irra fuudhaa wa gaafachuutti jiran.
Biraazilitti jalqabee Amerikaa dhufee jennaanillee ittuma jira.Yoo waajjira guddaa VOA Waashingiton,DC jiru dhufellee afaan hedduun wa gaafatan.
Yoo innii Istuudioo VOA Afaan Oromoo dhufellee waan hedduu gaafanne.Tana keessaa keessaa tokko ‘atileeti moo, qabsaahaa mirga namaa moo namuma lamaanuu wati oofatu sii jenna jenneen.’
“Ani atileetii, fiigichaan fiiga.Nama siyaasaatii mitii nama siyaasaa beeku miti.Sadarkaan barumsa kiyyas jidduu-galeessaa kuta 10 caalaa hin baranne.Garuu kun beekumsa hin gaafatuu.Dhala namaa waan taheef yeroo ilmee namaa dhiignii isaa biyya sun keessatti dhangalu taahee laaluu natti ulfaate kanatti gara kanatti na fide malee ani beekaa tahee ykn nama siyaasaa tahee miti,” jedhe.
Tanaaf “ani hardhas gara fuunduras atileetuma,” jedha Fayyisaan.
Barii ati ‘baga atileetii tahee,’ ufiin jette jiraa jennaan “odoo atileetii tahuu baadhee sadarkaa kana gaheetoo ummata koo amma natti gammadaa jiru kana gamachiisuu hin dandahuu turee kanaaf bagan atileeti tahee baayyeen boona.”
Akka innii jedhutti jaalaltii innii atileetuu tahuuf qabu isumaa asii achi dabalaa deemti.
Fayyisaan,abbaa Sookooti.Sookoon maqaa ilma isaa ka angafaati.Ilmee ke akka innii atileeti tahu feetaa jennaan rakkoo guddoo keessa dabarree asi geennee innii adoo oguma dhibii qabaatee fedha jedha.
Mallattoon mormii Oromoo eegii Fayyisaan agarsiise duubatti haga duriillee caalaa beekamte,eegii sunii asitti media addunyaa hedduutti rakkoo Oromootii fi walumattuu rakkoo siyaasaa Itoophiyaa dubbachuutti jira.
‘Wantii ati jettee fi mallattoon ati agarsiifte sun hagana mataa dubbii addunyaa taati jettee eegdee,’ jennaan “anaayyuu na ajaabhisiise,” jedha.
Fayyisaan ‘yoo akka malee dallantu Shimala butatta moo dallansuu ufi irraa balleessuuf wayaa ispoortii naqattee dirreetti dabarta? Jennaan. “Anin yeroo aaru tarakaanfii fudhu fudhu na godhaa… eeguma jajjabaadhen dhiisuu jalqabe malee yo namaan walitti hin buhin natti hin toluu.garuu eegii guddadhe yaada sun nan dhiise.”
Eegii Fayyisaan Amerikaa dhufee hawaasii Oromoo DC fi naannoo isii jiraatu fi saba hedduulleen bahee simatee irbaataataa fi qophii bashannanaa hawaasii Oromoo qopheesseef irralleetti walti dhufee simate.
Fayyisaan nama isa jaalatu cufaa waadaa gale “ummannii kiyya akka ani waltajjii addunyaa irraa hin dhabamne na eegaa waan taheef fiigichaatti deebihee haala kanaan itti fufuu fedha,”jedha.


text:
Biyyi dureeyyiin addunyaa tanaa guddinnaan lafaa bira dabranii ji’a irratti waa ijaarrachuuf falachuutti jiran, gama Ispoortiitiilleen waan woma duruu aadaan qaban jabeeffatanii fagaachuutti jiran.
Ispoortii biyya alaatti fardaan hojjatan keessaa garii fiigicha karaa dheeraa, waan ulfaattuu harkisuu, fardaa lafa maraamartoo irra marsanii waliin dorgomuu faa.Yabbii lammachaa dhoqqoba keessaa gussanii akka abbaan fardas sekondii jaha keessatti miila walitti hidhee fardatti deebi’u tolchanii wal dorgomsiisuu fi ta akkanaa hedduuti jira.
Fardii naannolee Oromiyaa tokko tokkotti akka horii dhaanee ykn geejjiba bisaan ittiin fi qoraan ittiin dhaqanii dhaqatan tahee duddii luluqqahuutti jira.Naannoo tokko tokkotti ammoo fuudha, awwaala, gammachuu fi waan akka akkaa ittiin tolfatan.
Akka Obbo Solomoon Alamuu, gaazexeessaan TV Itoophiyaa Sagantaa Afaan Oromoo ka durii Finfinnee irraa jedhanitt naannoo Shawaa keessaa dorgommii fardaa hedduutti jira.“Farda yaabbatanii gussanii uleen dudda keessa wal waraanuu fa’a. Kaan ni baqataa, kaan ammoo fiigee, dandahu jalaa baha dadhabu ammoo ni waraanama,” jedha.Seera bulmaata Gadaa Oromoo keessatti seera ittiin farda ulfinna guddaan eeganti jira. Akka obbo Kumaa Huseen, as Amerikaa Merilaand irraa jedhanitti ammoo naannoo Baaleetti fardaan fuudha dhaqan, yoo fuudha dhaqan akka fardi harka isaa lamaan ol fudhatee ispoortii hojjatu tolchanii laaluun gammachuu guddoo.
“Yoo innii harka oli fudhatu dubartiin ilil jetti….Fardii dargageessaan tola, dargaggeessilleen fardaan tolaa,” jedhu. Namoonni hedduun akka Oormiyaan gama kanaanilleen dorgommii Ispportii fardaan hojjataniin jabaattee addunyaatti dabalamtu tolchuun ni dandahama" jedhu.Tana tolchuuf maanti tahuu male? Mee waan nu tana irratti mari’anne caqasaa.


text:
1Daawiti ba kataman baayyo keettaa keexxiis; Xoossaa Taabootaukka sohuwaa giigissidi, dunkkaaniyaa essiis. 2Hegaappe guyyiyan Daawiti, "Xoossaa Taabootaa tokkanaadaaninne meri merinau Xoossau oottanau GODAI doorido Leewatuppe attin, ooninne Xoossaa Taabootaa tookkanau bessenna" yaagiis. 3Daawiti GODAA Taabootaayyo giigissido sohuwaa Taabootaa ehaanaadan, Israa7eela asaa ubbaa Yerusalaamen shiishshiis. 4Qassi Daawiti Aaroona zaretanne Leewata xeesidi shiishshiis. 5Qahaata yaratuppe halaqai Uri7eelinne issi xeetanne laatamu a dabboti yiidosona. 6Maraara yaratuppe halaqai Asaayinne naa77u xeetanne laatamu a dabboti yiidosona. 7Gershshoona yaratuppe halaqai Yuu7eelinne xeetanne hasttamu a dabboti yiidosona. 8Elxxaafaana yaratuppe halaqai SHamaa7eenne naa77u xeetu a dabboti yiidosona. 9Kebroona yaratuppe halaqai Eli7eelinne hosppun tammu a dabboti yiidosona. 10Uzzi7eela yaratuppe halaqai Aminadaabinne xeetanne tammanne naa77u a dabboti yiidosona. 11Hegaappe guyyiyan, Daawiti qeeseta Xaadooqanne Abiyaataara, qassi Leewata Uri7eela, Asaaya, Yuu7eela, SHamaa7iyaa, Eli7eelanne Aminadaaba xeesissiis. 12Xeesissidi eta, "Intte Leewatu zaretuyyo halaqata. GODAA Israa7eela Xoossaa Taabootaa taani giigissa wottido sohuwaa ehaanau inttenne intte dabboti geeyite. 13Intte Leewati koiro Xoossaa Taabootaa tookkibeenna gishshaunne nuuni a wogaadan waati efaanaakko Xoossaa oichchibeenna gishshau, GODAI nu Xoossai nuna qaxxayiis" yaagiis. 14Hegaappe guyyiyan, GODAA Israa7eela Xoossaa Taabootaa ehaanau qeesetinne Leewati banttana geeshshidosona. 15GODAI Muuse baggaara kase azazidoogaadan, Leewati Xoossaa Taabootaa kasuwaara bantta hashiyan tookkidosona. 16Hegaappe guyyiyan, diittaanne maazinqqiyaa diixxiiddi, daalaa qaattiiddi, ufaissiya yettaa yexxana mala, Leewata kaalettiyaageeti bantta dabbota sunttanaadan Daawiti azaziis. 17Azazin Leewati Yuu7eela na7aa Hemaana, a dabbotuppe Berekiyaa na7aa Asaafanne eta dabbotuppe Maraara yaraa Qusaaya na7aa Etaana sunttidosona. 18Qassi naa77antto kayan Zakkaariyaasa, Yaa7izi7eela, SHamiraamoota, Yihi7eela, Uunna, Eli7aaba, Banaaya, Ma7iseeya, Matiitiyaa, Elifaala, Miiqineeyanne penggiyaa naagiyaageeta Obeedi-Eedoomanne Yi7i7eela sunttidosona. 19Nahaasiyaa daalaa xoqqu oottidi qaattanaadan Hemaani, Asaafinne Etaani sunttettidosona. 20Qassi Zakkaariyaasi, Yaa7izi7eeli, SHamiraamooti, Yihi7eeli, Uunni, Eli7aabi, Ma7iseeyinne Banaayi diittaa lee7iyan diixxoosona. 21Matiitee, Elifaali, Miiqineeyi, Obeedi-Eedoomi, Yi7i7eelinne Azaazee diittaa orddiyan diixxoosona. 22Leewatu halaqai Kanaanee mazamuriyaa kaalettanau sunttettiis; i eranchcha gidiyo gishshau, eta tamaarissees. 23Berekeenne Elqqaani Taabootaa dunkkaaniyaa penggiyaa naaganau doorettidosona. 24Qassi qeeseti SHabaanee, Yoshafaaxi, Nataani7eeli, Amaasaayi, Zakkaariyaasi, Banaayinne El77eezari Xoossaa Taabootaa sinttan xurumbbaa punnanau doorettidosona. Obeedi-Eedoominne Yuuhee Taabootaa naaganau doorettidosona. 25Hegaappe guyyiyan Daawiti, Israa7eela cimatinne shaalaqati GODAA Maachchaa Taabootaa Obeedi-Eedooma sooppe ehaanau ufaittidi biidosona. 26GODAA Maachchaa Taabootaa tookkida Leewata Xoossai maaddido gishshau, eti laappun korimatanne laappun dorssa orggeta yarshshidosona. 27Daawiti, Taabootaa tookkida Leewati ubbai, mazamuriyaa yexxiyaageetinne mazamuriyaa yexxiyaageetu halaqai Kanaanee liinuwaa giyo qacinaappe dadettida maayuwaa maayidosona. Daawitikka qassi liinuwaappe dadettida eefuudiyaa giyo maayuwaa maayiis. 28Hagaadan oottidi, Israa7eela ubbai hombbociiddi, xurumbbaanne malkkataa punniiddi, daalaa qaattiiddinne, diittaanne maazinqqiyaa diixxiiddi, GODAA Maachchaa Taabootaa ehiidosona. 29GODAA Maachchaa Taabootai Daawita Katamaa gelido wode, Saa7oola na7iyaa Miikaala maskkootiyaara xeellada, Kawoi Daawiti ufaittidi durishiininne kaa7ishin be7aasu; be7ada Daawita ba wozanan karaasu.
Copyright
Learn More


text:
Godina Gujii bahaa aanaa Bulee Horaa keessatti hidhaa fi humnoonni mootummaa qabeenyaa uummata irraa saamuun itti fufeera jechuun jiraattonni himataa jiran. Kana dur ennaa mormiin geggeessamaa ture ABO ittiin deddeebisaa turtan jedhuun kan uummati bakkaa bakkatti ittiin sosso’u Motor Cycle 1500 ta’au uummata irraa fudhatame jira jedhu.
Qabeenyaa yeroo sana manca’es isintu bakka buusuu qaba jedhanii harka qalleeyyii irraa utuu hin hafin qarshii kuma shanii hanga isaa oliitti walitti qabaa, kan maallaqa kana baasuu hin dandeenye immoo hidhaa jiru jedhu jiraattonni bulee Horaa.
Itti gaafatamaan poolisii aanaa Sanaa obbo Taganee Dhaabaa garuu himannaa kana haaluu dhaan naannoon keenya nagaa guutuu qaba, himannaa jedhame kanas quba hin qabu, hidhamuus qabeenyaan saamamuus odeeffannoon argadhe hin jiru jedhan.


text:
Kutaa 5ffaa irraa kan itti fufe
Dargiin (ibidda) lola Qotee bulaa Jalduu irratti bane humnaan dhaamsuu (dhaabuu) akka hindandeenyee amanudhan toftaa abbootiin isaa jeecha "Lafee Arbaa, waliin rukutanii cabsuu" jedhutti gargaramudhan, of-eeggannoo cimaan gadii fageenyan irraatti hojachudhan namoota heddu erga harka kennachsaniin booda, kanneen osoo harka hinkennatiin hafan irraatti namoonni harka kennatani gara qe'ee isanitti galan kun akka de'bi’anii duulan ijaranii gurmeesaniru.
Waraanni Dargii isaani fi hummata gurmesse of-funduura qabee duluuf qinda’aa fii qophaaha turera.
Adooleessa 27, 1978
Baatii Adolessaa keessa Dargii fi waranni isaa namota armaan dura waliin Dargii lolaa turani fi Dargitti nagaan harka kennatan hunda dabalatanii, gara Ofu fi Diggootti gadi duulaniiru.
Duulli Dargii kun gama sadiin tuure. Karaa Dirree, Karaa Ofuu, fi Karaa Diggoo ta'u isaati.
Humni isanii irraa calaan karaa (daandii) gara Diggootti nama geessun hiriiree waan ta'eef, Ulaan Rujjan falmii ta'uuf adeemu (jiru) kanaaf of-qopheesiteerti.
Lollii gama (roga) sadeninuu ganama keessa sa'a 8:00 AM banamee. Lola sa'aa jaha (6) booda ammas loltonni Dargii ummataa qabatanii dhufan waliin lola isaa marsaa calqabaa Ulaa Rujjan itti godhame kanaan rukutamanii duubatti debi’an.
Humna isanii walitti jabeessanii gama sadiin dhufuu dhisanii (jijjiranii), karuma tokkon karaa Ulaa Rujjan cabsanii darbuuf guyyaa lammataa dhufaan. Lollii kun lola ulfaataa ture. Ammas Dargiin waaroo salphinaa uffatee, reenfa isaa funaannatee gara dhufeetti deb'e. Lolli guyyaa lameenuu injifannoon xumuuramera.
Ofuu, Diggo, Dirree, Labuu, Konichaa, Qamaxee, Diggoo-Daadaa, Diggoo-Maccaa, Rujaan, Wiree fi nannowaan biroo ammaaf maqaa isanii yadachuu hindandeenyee, dirree bilisomte eerga tahatee bubbulte jirti.
Torban tokkoo booda, Obbo Mulataa Fayyiso fi Obbo Wagii Sattoo Diggoo irraa gara nannoo Qoftuu ( magalaa Jalduu irraa kilo-metra 10 irraatti kan argamitu fin nanno Qe’ee Obbo Mulataa Fayyiso ture), hidhannoo adda- addaa guttachuuf baddaa Qoftuu qubatan. ‘Geography’ nannichaa xiqqoo ibsuf: Diggon magalaa Jalduu irraa gara dhihaatti fageenyaan gara kilomeetra 40 (40km) yommu argamtu, Qoftun immo magalaa jalduu irraa kilometra 10 fagaattee kara boroo- bahaa ( North –East) irratti argamti.
Waraanni Dargii fi Ummatonni armaan duura gara Diggotti nutti duulan deba'ani gara mana isanitti osoo hingalin magala Jalduu keessa waan turanif, achii (qoftu) jirachuu keenya dhaga'udhan wal-gurani gara Qooftuutti dhufuu isanii Tulluu irraa jirru guubbaa teenyee Teleskophadhan agarre.
Osoo isaan lagaa Qooftuu hince'in laga kana irraatti dhukasni baname. Yeroon isaa ganna waan ta'eef lagdi kun gutee, galaanni isaa danbali’aa ture. Walitti ce'uuf homtuu hinyaadu ture. Kan mo'ees, kan mohatamees hin turre guyyaa sana. Hunda-iyyuu galgalli (dukkanni) addan baase.
Harka kennisisuu isa Marsaa lammataa
Hangga ammaatti lolli xixiqqaa fi gurguddaan magala fi baadiyyaa Oromiyaa keesaatti ta'a tureera. Hogantonni Dargii gama lola kanatin bu'an isaan argamsisan tokko- illee akka hinjirre hubataniiru.
Bu'aa kan argamisisee, toftaa karaa nagaantiin harkaa keennachisuu waan ta'eef gootonni lola kana irratti qooda guddaa qaban, namoota isaan waliin jiran waliin harka keenisisudhaan, ammas kanneen hafan akka harka isanii keennatan irraatti akka ciminaan hojjatan Jarsolii armaan duraa fi Jarsolii biroo dabalatani, lola dhabanii akka deba'ani nagaan galan gochuun, sagantaa qopheefatan dirirsaniiru.
Oromoota Dargii raasaa jiran kana, firoota fi Maatii isanii amansisuun yoo irratti hojjatan, bu'a fiduu akka danda'u hubachudhan, gad- fageenyan, namoota ummataa biratti dhageetti qabu jedhamaan hunda ramadaniru.
Gama Jarsolii biyyatiin toftaan Dargiin qopheesse milka'ee, namonni heeddun harka isanii keenataniiru.
Namoota marsaa isaa lammataa kana keessatti harka isanii keenatani gara Qe'ee isanitti de'ban keessa : Obbo Dirribaa Korjoo, Obbo Dirribsaa Damee, Obbo Raggasaa Bayyan, Obbo Tolasaa Raggasaa, Obbo Raggasa Gamaa, fi kan biroo yoo tahan, ilmi Obbo Mulataa Fayyisoo, Alamuu Mulataa fi Soddaan isanii Obbo Urgessaa Abbabaa, harka hinkenninu jedhani biyyaa badani (bahani), eessa-butanin isanii wallaallamera (dhabameera).
Harka keennachisuu isa marsaa lammtaa kanaan, Dargiin heedduu itti mlika'eera. Obbo Mulataa Fayyisoo, Wagii Sattoo, Raggasaa Fayyisaa, Tilinitii Fayyisaa (Obboleessa Raggasaa), Atomsaa Urgee, Guddisaa Itichaa, Baqqalaa Urgee, Faanaa Ayyanoo, Dirribsaa Wagii, Jaalataa Ababaa, Kaasaa Tafarii Urgessaa Amantee fi Mokonnon harka osoo hinkennin didaniru.
Dargiin namoota qubaan lakkawamaan nagaan harka kennachu didan (hafan) kana barbadeessuu akka qabu amanudhan humna qabu irraatti ummata Qotee bulaa Jalduu maraa kanneen Qawwee qaban hunda kumoota heeddun kan lakkawamaan garaa Diggootti gadii duulichisera. Telsekophidhan heeddumina isanii yoo ilaalamu bay’ee nama sodachisaa ture.
Ajjeefamuu Obbo Katamaa Bultum
Obbo Katamaa Bultum, nama Rorroo halagaaf sarmu hinturree. Obbo Katamaa Bultum, Goota hafee (mudoo) hinqabnee fi jirataa Digooti ture. Katamaa Bultum eenyuu-illee nama sodaatu miti!, Hawasni Diggoo isa jalatu, innis isaan jalata. Motummaa H/Sillase fiis ta'ee Dargiif mataa gad-cabsatee bulee hinbeekuu ture. Ummanni Diggoo, Obbo Katamaa Bultum akka hogganaa isanitti fudhataniru ture. Obbo Katamaa Bultum lola amma ammaatti magalaa fi baadiyyaa keessaatti godhamaa ture irraatti gotummaan goota lola ture dha.
Dargii fi Waraanni isaa dhufani, bakka nannoo Diggoo Maccaa jeedhamu qubataniru. Obbo Katamaa Bultum osoo lola kana irra nuwaliin jiiru dhoksadhaan Jarsoliin akka isa quunnamani harkaa keenachisuf amansisuu yaalan, innis akka harka kennachuf murteesse namuu hinbeeku (quba hinqabuu) ture.
Garuu, lola Dargii waliin godhamu irraatti qophawamaa osoo jiramuu, Katamaa Bultum jechi isaa, namoota hunda rifasise: Jarsolii hirriyyoota isaa maqaa dhawudhaan, Coqorsa fi Marga isaan guduunfanii itti ergaan, Kiisii isaa keessaa gadi guuree, “kun kan Diroo Birqiti” , “kun ammoo kan Bajiroo Yaddeesati”.....jechudhaan maqaa Jarsolii nannoo Coobii jiratan margaa isaanii waliin tarreese.
Akuman asin olitti ibsuuf yaale, gootni Oromoo Katamaa Bultum, nama eenyuu jalatti iyyuu buulee hinbeekine, haala kanaan akka inni harkaa kennatu fi kiyyoo Dargiin qopheseef keessa akka lixuu amansisaniiru. Murtiin isaa harka keenachuu waan ta'eef, akka dhaquu qabu hime. Obbo Mulataa Fayyisoo dabalatee namonni jiran hundi-iyyuu Obbo Katamaa Bultum dhaqee harka kennachun akka irraa hinjirre itti himan, gorsan.
Obbo Katamaa Bultum akkana jechun yaada isaa ibstate: “Jarsoliin Marga fi Coqorsa guuranii, kakatanii waan natti dhaamaniif, sammuu koo amansise wanaan jiruuf ….” , harka keennuu akka qabu ammas dabalee mirkaneesse. Obbo Mulataa Fayyisoo "Katamaa, hima didda malee, du'a hindidduu!, egaa nagaatti kana irraa (ammaan booda) wal-hinagarru” jedheen. Obbo Katamaan ilmaa isaa Dargaggoo Dhugumaa Katamaa waliin hidhannoo isanii gutuu waliin harka keenachuuf bakka nuti jirru irraa gara warra Dargiitti qajeelan (adeeman).
Bakka Waraanni Dargiin duulchise qabatee fi bakka nuti jirru, fageenya kilomeetra lamaa (2) tu’u tu nugidduu jiraa ture. Gamaa fi gamana teenyeetti wal-ilaalla. Katamaa Bultum kiyyoo gama Jarsolitiin Dargiin qopheeseefitti sororee itti lixe.
Katamaa akkuma achii ga'een ilmaa isaa waliin Qawwee irraa hiikanii, harka dubatti hidhanii, battalumatti ajjeesan. Alagaan kakattet nama ganti jechun kanuma!. Jarsoliin hoogantota Dargitiin gowwofamanii obbo Katamaa harka kennachsanis homaa gochuufi hindandeenye.
Gochan kun hundii yeroo raawwatamu, fageenya kilometra lama irraa Telesckopidhaan ni arginaa ture. Goonni Oromoo Katamaa Bultum bifa akkanatiin ilmaa isaa darggaggoo waggaa 25 Dhugumaa Katamaa, waliin ajjeesanii booll’a tokkotti galchanii biyyee irra gargalchan.
Gorsa gaafa sana Katamaan gorfamee fi de'bii inni deebise akka haphee ta'e sammuu kiyya keessatti maxanfamee jira.
Dargiin ajjeechaa Katamaa Bultumiin booda, humna isaa jabeessee, bakka nannoo Xaranxar jeedhamutti lola banuuf dhufe. Akkumaa barame ammas rukutamee gara dhufeetti deebi'uu dirqame. Lola kana irraatti waraanni Dargii funduraatti osoo hinbane, Oromoota marsaa funduura irraatti hirirsudhaan ofi duuba ta'ani namoota heedduu ficcisisaniiru. Oromonni, namonni akka Obbo Fufaa Bashudee faa lola kan irraatti du'aniiru.
Dargiin loola amma ammaatti godhe kana keessatti guyyaa tokko-illee osoo hinmo'iin baronni lakkwamaniiru. Kun ammoo isaniif salphina guddaa ta'eera.
Lola kanaan booda, Dargiin tofta ittin hogantoota waraana kanaa (Obbo Mulataa fi Obbo Wagii) ittin dhabamsisuu (galaafachuu) danda'u irraatti haala gadii fageenyaan kiyyoo qopheesuu eegale. Namni kam-iyyuu osoo quba hinqabaatin, bitamtoota qarshidhaan bitudhaan akka summidhan ajjeesan irraatti waligalaniiru, wixinee qophesuu irratti bobba’aniru.
Arfasaa Bara 1979: Summiin Hoggantoota warana keenyaf Qophawe
Hoggantoonni Dargii fulaaf-fulatti lolanii mo'achuu dadhabuu isaanii irraaa kan ka'een namoota akka Obbo Mulataa Fayyisoo fi Obbo Wagii Sattoo gama Summitiin dhabamsisuuf, nama Obbo Mulataa Fayyisoo biratti amanama ta'e argataniiru. Innis maqaan isaa nama Safaraa jedhamu. Safaraan jirataa Diggoo Daadaa yommu ta'u yeroo hedduu nuwaliin dabarsaa ture. Dargiin gara Diggootti yeroo duulu nuwaliin Dargii lolaa ture. Bara sana namonni lola Dargii waliin godhamu kan irratti hirmatan hundi isanii-iyyuu, "Sibilli fi Dhirrii Qulqqulluu wayya"jeecha jedhutti amanu ture.
Lola kana irratti guyyaa tokko rasasa Dargitiin kufuu dandeenya jedhamee waan amanamuuf, torbanitti ykn torban lamaatti Qoricha Heexoo(Kosoo) dhuguun akka dirqamatti fudhatameera. Namni Foon Jiidhaa nyatee warana dhaqee, rasasan yommu rukutame, foon mummuran inni liqimsee sun, karaa afaniin waan gadii debu'uuf, namnii Heexxoon (Tapeworm) garaa keessa jiirtu ammoo, yoo rasasiin garaa rukutte, kara rasasiin rukute sanaan Rammoon garaa keessa jiirtu, achiin waan ol' batuuf, kana of- irraa eeguuf, nannoo sanatti namni hundi-iyyuu kan itti gargaramnu, firii Haanquu fi Waggarti dha ture. Heexoo ykn Rammoo garaa namaa keessa jirtu kana, battalummatti kan balleessu, Benzila(Benzene or C6H6) dha. Benzila akka salphatti yeroo sana argachuun hindanda'mu ture. Darbee-darbee garuu magalaa Jalduutti nama ergachudhaan inuma argamaa ture.
Hoggantonni Dargii kan Jalduu fi magalaa Amboo jiran oddefannoo kana waan qabaniif Benzila Summii waliin makaa battalumaatti gubee nama ajjeesuu danda'u qophessaniiru. Nama dirqama kana fudhatee, hojii irraa olchuu danda'uus gantuu Safaraa argataniiru.
Safaraan mana jireenyaa mataa isaa qabatuu iyyuu, yeroo hedduu nuwaliin dabarsaa ture. Obbo Mulataa Fayyisoo tiin fira ykn gosa aanteeti waliin jedhu ture. Yeroo hedduu Benzila Obbo Mulataa dha bichisisera. Safaraan namoota nuwaliin jiran biratti amanama dha ture. Osoo nuwaliin jiiru, karaa kamin akka inni Jalduu dhaqee, Qarshidhaan bitamee, Summidhaan hoggantoota waraana Obbo Mulataa Fayyisoo fi Obbo Wagii Sattoo ajjeesee badhafamuuf akka qophawee, namni beeku tokko-illee hinjiiru ture.
Galgaala gaafa tokkoo, bakka hundi keenya jirrutti, bitamtichii kun Safaraan, bakka jireenya keenyaa dhufuun ergaa nuwaliin asawaa oleen booda Obbo Mulataa Fayyisoo fi Obbo Wagii Sattotiin "Benzila nama lamaaf ta'u nan qaba koottaa dhugaa jedheen." Wagii Satto fi Mulataa Fayyisoo summii Dargiin Benzila waliin makee qopheeseef dhuganii, gubatanii du'uuf, “ barii ganama dhufnee dhugnaa, manatti nu'eegi!” jeechun ganiticha Safaraa waliin beellama qabataniiru.
Mulataa Fayyisoo fi Wagii Sattoo Summii kanaan du'ani moo hafaniiru?
Kutaa 7ffaan itti fufa.


text:
1Nuuni Yesuus Kiristtoosa ashkkarati PHauloosinne Ximootiyoosi, Kiristtoos Yesuusan de7iyaageetuyyo, Piliphphisiyuusa giyo kataman de7iya geeshsha ubbatuyyo, woosa keettaa kaalettiyaageetuyyoonne woosa keettaa cimatuyyo ha dabddaabbiyaa xaafoos. 2Nu Aawaa Xoossaappenne Godaa Yesuus Kiristtoosappe aaro kehatettainne sarotettai intteyyo gido. 3Taani inttena hassayiyo wode ubban ta Xoossaa galatais. 4Intte koiro gallassaappe hanno gakkanaassi, wonggeliyaa mishiraachchuwaa yootiyoogan tana maaddido gishshau, taani ubba wode intteyyo ubbaayyo ufaissan Xoossaa woossais. 6Qassi intte giddon lo77o oosuwaa doommida Xoossai, Kiristtoos Yesuusi simmiyo gallassai gakkanaassi polanaagaa erais. 7Taani intteyyo ubbaayyo hegaadan qoppanau bessees; aissi giikko, taani inttena ubba wode hassayais. Ha77i taani qashuwan de7iyoogan, wonggeliyau mootettiyoogaaninne wonggeliyaa mintta essiyoogan Xoossai taayyo qaadido qaadaa inttekka tanaara shaakki ekkideta. 8Aissi giikko, taani inttena ubbata Kiristtoos Yesuusappe yiya siiquwan ai keenaa siiqiyaakko, Xoossai tau markka. 9Qassi taani intteyyo Xoossaa woossiyoogee hagaa; lo77obai aibakko dooranau intte danddayanaadaaninne, qassi intte siiqoi tumu eratettaaranne akeeka ubbaara issippe gujji gujji diccanaadan, Xoossaa woossais; yaatidi Kiristtoosi simmiyo gallassan intte suurenne borettennaageeta gidana. 11Qassi intte de7oikka Xoossaa bonchchuwaayyoonne galataayyo Yesuus Kiristtoosa baggaara beettiya xillotettaa aifiyaa aifana. 12Ta ishatoo, ha tana gakkidabai wonggelee aakkanaadan tumu maaddidoogaa intte erana mala koyais. 13Taani Kiristtoosa gishshau qashettidoogaa, kawo keettaa naagiya ubbatinne hagan de7iya harati ubbati eroosona. 14Qassi taani qashettidoogee nu ishanttuppe dariyaageeti Godan keehi ammanettidi, Xoossaa qaalaa yashshi bainnan kaseegaappe xalidi yootanaadan maaddiis. 15Tumaappe issooti issooti qanaatiyaa gishshaunne palamaa gishshau, Kiristtoosabaa yootoosona; shin harati lo77o amuwan yootoosona. 16Hageeti Xoossai taayyo wonggeliyaa naagiyo oosuwaa immido gishshau, siiqidi qaalaa yootoosona. 17SHin hinkkooti taani qashuwan de7ishin, ta bolli waaye ehaanabaa etau milatin, banttana siiqiyo gita amuwan Kiristtoosabaa yootoosonappe attin, wozanappe yootokkona. 18Aikkonne baawa; milatissiyo yootonne gido woikko tumu yootonne gido, ai ogiyaaninne Kiristtoosabaa yootikko, taani hegan ufaittais. Sinttanaukka qassi taani ufaittana. 19Aissi giikko, taani intte woosaaninne Yesuus Kiristtoosa Ayyaanaappe yiya maaduwan attanaagaa erais. 20Ta gita amoinne Xoossaappe ekkana gaada taani ufaissan naagiyo naagoi aibee giikko, taani paxa de7inkka woi haiqqinkka yayyennan, kaseegaadan ha77ikka ta kumetta asatettan Kiristtoosi bonchchettanaagaappe attin, taani harai atto issibankka yeellatennan attanaassa. 21Aissi giikko, tau de7oi Kiristtoosa; qassi haiqoikka tau go77a. 22SHin taani paxa de7iyoogan daro go77iyaabaa oottanabaa gidikko, augaa dooranaakko tau erettenna. 23Taani ha naa77u yohotun tuggatais; ha de7uwaappe shaahettanaunne qassi Kiristtoosaara issippe de7anau amottais; Kiristtoosaara issippe de7iyoogee ubbaappe aadhdhida daro lo77obaa. 24SHin taani haiqqiyoogaappe intte gishshau paxa de7iyoogee inttena daro koshshiyaabaa. 25Hagee tuma gidiyoogaa taani geeshshada erais; qassi ammanuwan intte diccanaadaaninne ufaittanaadan, taani inttenaara ubbaara paxa de7ana. 26Hegaa gishshau, taani inttenaara naa77anttuwaa de7iyo wode, Kiristtoos Yesuusaara intte de7iyo de7uwan, taban ceeqettiyoobai intteyyo darana. 27Gidikkokka, intte intte huuphen Kiristtoosa wonggeliyaayyo bessiya de7uwaa de7ite; taani inttena baada be7in woikko be7ana xayin, intte issi qofan minnidi eqqidoogaanne, qassi wonggeliyaa ammanuwaayyo issi wozana gididi issippe baaxetiyoogaa siyana. 28Intte morkketuyyo aibinkka yayyoppite; hegee etayyo bashshaa malaata; shin Xoossai inttena xoonissiyo gishshau, intteyyo atotettaa malaata. 29Aissi giikko, Kiristtoosayyo oottiyo qaadai inttena gakkidoogee intte a gishshau waayettiyo gishshassappe attin, intte a ammaniyoogaa xalaalaassa gidenna. 30Taani kase baaxetishin intte be7idoogaa mala baaxeenne qassi ha77ikka taani baaxetiyoogaa intte siyiyoogaa malai inttena gakkiis.
Copyright
Learn More