text:
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Duraan Dursa
Kun gabaasa jecha tokko qofa irratti hundaa’edha. Jechi kunis Masgiida (Maskiida) kan jedhu yemmuu ta’u dhaabbata yeroo hundaa oduu sab-qunnamtii gara garaatin dhageenyu kan bakka bu’uudha. Baroota dhihoon booda Masgiidota biyya Ingiliizi fi Awrooppaa keessatti argaman keessatti meeshaalen waraana fi barreeffamoonni shororkeessummaa kakaasan argamanis biyyoota dhihaa biratti dhaabbanni kun akkuma Waldaa Kiristiyaana fi eddoowwan amantaa gara garaa eddoo waaqeffannaa akka ta’etti lakkaawwama. Haata’u malee argannaawwan ifa bahan kunneen gaafilee gara garaa kaasanii jiru. Barreeffamni kunis gaafileedhuma kanneen kan ilaallatuudha. Gaafileen kunneen: “Masgiidni eddoo waaqeffannaa qofaa? Gamoowwan kanneen keessatti sochiiwwan loltummaa taasifamuu kan danda’an Islaamummaa keessatti akka waaqeffannatti kan lakkaa’amu maal yoota’eedha laata? Sochiiwwan kunneen Islaamummaa kan bakka hin buune yoo ta’an abbootin Amantaa Islaamummaa maalif gocha kana hin balaaleffanne?” gaafilee jedhan of keessatti hammatu. Dubbiiwwan dhiifama gaafannaa fi ibsoonni gara garaa taasifamanis wantoonni kana fakkaatan irra deddeebidhaan akka hin raawwatamne ittisuuf humna hin qaban. Osoo dhugumaan wantoota Masgiida keessatti adeemsifamaa jiran kana ittisuu fedhanii maalif Fatwaa yookin ejjennoo seeraa cimaa ta’e baasuu didan?
Gaafilee armaan olitti ka’an kanneen kan fakkaataniidha haala qabatamaa amma jiruu fi ka’umsa wantoota amma ta’aa jiranii agarsiisudhan qorannoo barreessitoonni kunneen taasisan kana barbaachisaa kan taasise.
Haata’u malee qorannoo kanaaf ka’umsa kan ta’e sababni cimaan biraa ni jira. Innis Niiw Haam, baha magaalaa Landan keessatti bara 2012 ganna keessa Olompiikii taasifamuuf hojiin isaa xumuramuudhan tajaajila kennuu akka eegalu kan himamee fi Masgiida isa waaqeffattoota 70,000 keessummeessuu danda’uun balaan ifa ta’e mul’achuu isaati. Hawaasa wanta kanaan hubame keessa namoonni jiraatan haala ifa ta’een akka mul’atutti waa’ee kanaan rifaatuu keessa kan galan yemmuu ta’u gaafilee kanneenif deebii ni barbaadu. Deebii kanas yeroon osoo hin barfatin ammuma argachuu fedhu.
Barreessitoonni qorannoo kanaa fedha isaanitiin Islaamummaa gadi lakkisanii kan bahan yoo ta’an waa’ee barbaachisummaa biyyoota Islaama hin taane keessatti walabummaa filannoo kamuu taasisuudhaf qabnu akkasumas Masgiidni kun (yookin kan biraa) dhiibban inni hawaasa irratti geessisu, keessumattuu Masgiidni Niiwhaam eddoo irratti ijaarramuudhaf karoorfame naannawa hawaasa jiraatan gidduutti balaa geessisuu danda’u dubbachuudhaf gahumsa kan qabaniidha. Gabaasa kana dhiheessun dirqama ta’ee waan argameef Masgiidni kun giddu gala fakkii Islaamummaa akka ta’e akkasumas maddeen Islaamummaa irraa ka’uudhan wantoota yemmuu Masgiida keessatti raawwataman dhiifama argamsiisan ilaalchisee qorannoo gadi fageenya qabu qopheessanii jiru. Islaamummaa amantaadha jennee waamuu iirra caala “karaa jiruu” jennee waamuu filanna. Sababni isaatis bara Muhaammad irraa eegalee seerri shari’aa Islaamaa siyaasaa irraa eegalee hamma diinagdeetti deebii akka qabu irra deddeebi’amee waan dubbatamuu fi irra caala immoo jireenyi Islaamummaadhan ala hiika akka hin qabne waan dubbatamuufi.
Barreessitoonni – beektonni Islaamaa iyyuu wantoota dubbataman hunda faccisuudhaf hamma hin dandeenyetti maddeen Islaamaa fayyadamuudhan wantoota sirritti odeeffannoo dhugaa ta’een deeggaraman qofa fayyadamuudhaf of eeggannoo cimaa taasisanii jiru. Haata’u malee namoonni Dhihaa halicha ilaalcha gaaridhaan ilaaluu fedhanii fi kitaaba xinnoo tana keessatti ilaalcha kaa’ame fudhachuudhaf namoonnii fedha hin qabne odeeffannoowwan kanneen haalli isaan itti busheessan jiraachuu ni mala. Haalota nageenya fi wal danda’iinsa agarsiisan faallatti Islaamummaan inni Masgiida keessatti lallabamu akkuma sab qunnamtiilee gara garaatin dhageenyu ilaalcha shororkeessitootaa, du’anii ajjeesuu, Al qaa’idaa fi kkf of keessaa qaba.
Dura bu’oonni keenya Awrooppaa, Waashingitan, Paaris, Barliin yookin Mooskoo keessatti argaman garaa qulqulluudhan waa’ee amantaa Islaamummaa wantoota gaarii ta’an nutti himanii jiru. Akkasumas dura bu’ootaa fi daldaltoota Musliimaa baay’ee jajanii fi kabajan waliin walitti dhufeenya siyaasa fi dhuunfaa karaa hedduun uumanii jiru. Namoonni Musliima ta’an kunneen tarii warra garaa qulqulluu qaban ta’uu ni dadnda’u haata’u malee namoota waa’ee amantaa isaanii hubannoo gahaa ta’e hin qabaannedha. Haata’u malee baroota dheeran booda jaarrota dabran keessa Islaamummaan akkuma dadammaqe, fakkeenyaf bara 1979 Iraan keessatti warraaqsa Islaamummaa taasifame sana kan fakkaatu yoo adeemsifame namoonni haala isaan ittiin mormuu hin dandeenyen gara Amantaa Islaamummaa cimaatti harkifamuun isaanii hin oolu.
Onnee Musliimota ejjennoo laafaa qaban kanneen keessatti haala lakkoofsi isaa dabalaa dhufeen haaromfama Islaamummaa taasisuuf yaadun ni jira. Yoo qalbeeffannee ilaalle ta’e yeroo ammaa kana ol guddachaa kan jiran sochiiwwan haaromsa Islaamummaa, barummaa, walabummaa dhuunfaa, filannoo amantaa, seerota Islaamummaa cimoo laaffisuu fi kkf sochiilee lallaban ni ilaalla. Wanti akkasii kun dhugumaan kan nama gammachiisu ni fakkaata. Haata’u malee dubbiiwwan yaadachiisoo ta’an muraasa dabaluun nu barbaachisa. Sochiilen akkanaa kunneen seenaa Islaamummaa keessatti ka’uudhan kufanii jiru. Sochiilen haaromsa Islaamummaa hunduu dhuma irratti injifatamanii akka waan faayidaa hin qabneetitti gatamanii jiru. Kanaaf fakkeenya kan ta’u biyya Ispeen, Kordobaa keessatti gubamuu barreeffamoota Ibin Rushdidha. (warra Dhihaa biratti Averoos jedhameet beekkama). Namni kun bulchiinsa mootummaa keessatti qaadii (Abbaa Seeraa) shari’aa ture. Barreeffamoonni isaa “dhugaan” maddeen Islaamummaatin alatti argamuu ni danda’u yaada jedhu kan qaban waan turaniif akka arrabsootti lakkaa’amanii jiru. Namni kun falaasamaa hojiiwwan Aristootil gara Awrooppa fi Addunyaa Islaamaatti nama galcheedha.
Naannawa Addunyaatti akkuma haleellawwan shororkeessummaa dabalaa dhufaniin biyyoota Dhihaa keessatti sab qunnamtiile jiraniin sochiiwwan siyaasa fi loltummaa Masgiidota keessatti ta’aa jiran kunneen gaafin irratti ka’aa ni jira.
Dubbicha haala salphaa ta’een lafa kaa’uf Addunyaan ammaa tun wantoota Islaamummaa keessatti ta’aa jiran kanneenin bitaan ishee galee jira. Uummanni Islaamaa walakkaan, keessumattuu mirga namoomaa, mirga filannoo fi akkasumas Al-Qaa’idaan Islaamummaa bakka nibu’a moo hin bu’u gaafii jedhuun dhiphin keessa akka lixan nan amana. Ani dhuunfaa kootitti Islaamumaa keessatti haaromfamni ni taasifama abdii jedhuun baroota dheeraf eegan ture. Beelshazaari fi Abdanaagoon namni Musliima ta’ee fi hin taane kamuu xiinxaluu hojii qabu nuuf dhiheessanii jiru.
Tarii hojii kana sirritti yoo xiinxaltan haaromfamni akka Kiristiyaanummaa fi Yihuudii keessaatti taasifame maalif Islaamummaa keessatti taasifamuu akka hin dandeenye ni hubattu. Na hin shakkinaa, wantoonni kunneen dhugaa ta’uu isaanii irra ani osoon dogongoree nan filadha ture.
Gide’on
Ebla, 2006
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Seensa
Masgiidonni akka addunyaatti eddoo waaqeffannaa ta’uu bira darbanii Fulbaana 9/2000 giddu gala daldala Addunyaa isa Niw York keessatti argamu irratti haleellaa gahe, haleellaa Magaalaa Maadriid kessatti baabura irratti gahe, akkasumas yeroo dhihoo haleellaa Magaalaa Landan keessatti awtoobisii fi baabura lafa keessaa irratti gahe qindeessudhaaf gahee isaan taphatan ilaalchisee dhaabbileen oduu biyyoota Dhihaa barreeffamoota heddu mata duree kana irratti akka dubbisiisan taasisee jira.
Fakkeenyaf gaazexoonni lameen “The Times” fi “The Guardian” Jedhaman waa’ee Masgiida Finisbarii Paark barreessanii jiru. Isaanis kan barreessanii turan waa’ee sochii siyaasa fi loltummaa Musliimotaan isaan keessatti adeemsifamaa turanii yemmuu ta’u Musliimonni kunneenis yeroo booda biyya Yaman keessatti sochii shororkeessummaa irratti hirmaatanii turan. Barreeffamoonni kunneen manneen barnootaa (madrasaawwan) Masgiidota kanneenin wal qabatanii argaman namoota kanneen leenjisuu keessatti shoora isaan qaban irratti gaafii dhiheessanii jiru. Kunis kan agarsiisu akka walii galaatti yaadotaa fi gochaawwan akkanaa kana kakaasuu keessatti shoora madrasoonni qabaniidha.
Yeroo dhihoo keessatti masgiida guddaa tapha olompiikii bara 2012 taasifamuuf baha magaalaa Landan keessatti ijaarramuuf jiru ilaalchisee uummata dhiibban irra gahe gidduutti sodaawwan walfakkaaton daandiwwanii irrattii fi barreeffamoota irraa ni dhagahamu.
Guddinaa fi bareedina gamootin Masgiidonni isa Niiw Haamitti argamu fakkaatan akkuma Addunyaattuu lakkoofsan muraasa. Masgiidni hamma arbaa gahu kun ollaa nagahaan jiraatu maddiitti yemmuu ijaarramu sodaa kakaasun isaa kan hin oolledha. Sodaawwan kunneen (sochii danquu, jeequmsa sagalee, gatii meeshaalee miidhuu fi kkf) Masgiidni kun akka hin ijaarramne dhoorkudhaaf sababa gahaa ta’uu ni danda’uu? Namoonni pirojeektii kana maallaqaan deeggaran faayidaa Masgiidni kun naannoodhaaf akkasumas biyyaaf qabu ibsuudhan “walabummaa amantaa, waaqeffannaa akkasumas yaada bilisaan ibsuu Yunaaytid Kingidam keessatti argamu” caqasanii gabaasa dhiheessanii hojii guddaa hojjechuun isaanii kan hin oolledha.
Masgiidni maal akka ta’e, hojiin isaa, irra caalas walitti dhufeenya hawaasaa ni cimsaa, waliin jireenya nagahaa hawaasa keessatti ol ni guddisaa, waliin jireenya amantaaleef eddoo ni mijeessaa? jedhanii gaafachuu fi qorachuun barbaachisaadha.
Kuni madaallamuu kan danda’u bu’uura amantaa Islaamaa kan ta’an qur’aana fi sunnaan akkasumas kanneen lameen keessaa ba’uudhan kan qindeeffame seerri shari’aa wanta dubbatanii fi adeemsa isaanii qorachuudhani.
Dubbistoonni sochiiwwan siyaasa fi loltummaa Masgiidota keessatti adeemsifaman hubachuu akka danda’an fakkiiwwan taasisan, barreessitoonni Islaamummaa gurguddoon barreeffamoota barreessan akkasumas murtiiwwan seeraa Fatwaa jedhamanii beekkaman barreeffama xinnoo tana keessatti galanii jiru.
Wantoonni guyyaa keessatti raawwataman ulaamadhaan (namoota beekkumsaa fi angoo seera Islaamummaa qabaniin) dhaddacha seera shari’aatin erga calalamanii booda gara Masgiidaatti gadi buufamuudhan sochiiwwan siyaasa fi loltummaa gara garaa hojiitti ni jijjiiramu. Seeronni kunneen cimoo fi gaafiidhaan ala waan ta’aniif miseensota garee gaggeessituutin yaadota dhuunfaa ka’aniif eddoon hoomtuu hin jiru.
Haata’u malee murteen dhumaa Masgiidota keessatti hojii irra oolu kun duraan dursee kan maddu karoorawwan ulaaman irratti murteessun isa barbaachisu, barsiisu fi kkf kan keessaa argaman Masgiidota keessati (Fakkii 3 ilaalaa). Gaggeessitoonni masgiidaa barumsa qaban kunneen gara ulaamatti kan guddatan yemmuu ta’an isaanis gaggeessitoota Masgiidaa, lallabdoota, beektotaa fi gaggeessitoota fatwaa baasaniidha. Murteewwan kanneen qoma isaanitiin ni dubbatu, ni ibsu akka hojii irra oolanis ni taasisu! Seerota qur’aana keessaa ba’an irratti kan hundeeffaman yoo ta’an hoojii irra oolumsi isaanii gaaffii yookin mariidhaf hin dhihaatu.
Dubbistoota keenyaf hiibbowwan kanneen hiikudhaaf yemmuu yaalllutti liphii jalqabaatin jechoota Kiristiyaanotaa fi Yihuudotaatin wal fakkeenya kan qaban jechoota fakkaatan ni ibsina. Jechoonni kunneen wal fakkeenyi isaanii qubee qofaan akka ta’e beekun gamnummaadha. Jechoota duraan beektan kan isinitti fakkaataniif hiika yemmuu kenninu obsaan nu hordofaa.
karaa hawaasummaas ta’ee karaa seeratiin Masgiidonni yeroo kamuu Islaamummaa keessatti giddu gala, jalqabaa fi dhuma waa’ee Islaamummaa ta’uu isaanii hubachiisudhaaf jechoota haarawa (kan akka taqiyyaa) akkasumas jechoota durii (kan akka jihaadaa fi hijiraa) ni ibsina.
MASGIIDA FI GAHEE INNI HAWAASA KEESSATTI QABU
Bareessitoonni: Belshaazaari fi Abdeneegoo
Kan Hiike: Islaamummaadhaf Deebii Garee Afaan Oromoo
Kutaa Tokkoffaa
Ilaalcha Islaamummaan Waa’ee Jireenya fi Amantaatif Qabu
Ilaalchi Islaamummaan waa’ee walitti dhufeenya jireenya fi amantaatif qabu ilaalchota hawaasota biroo irraa baay’ee addadha. Hawaasota Islaama hin taane keessatti jireenya jechuun “amantaa” bira darbee wantoota heddu of keessatti hammata. Dabalataanis amantaa filanne hordofuuf walabummaan qabnu kan kabajamee fi seeranis kan deeggaramuudha.
Jireenya fi Amantaa Islaamummaa keessatti
Yaadni “filannoo” jedhu mataan isaa Islaamummaadhan kan balaaleffame ta’uu bira darbee akka yaada farra Islaamummaatti lakkaawwama. Walabummaan filannoo kan hin jirre ta’uu bira darbee amantaan kan dhuunfatii miti.
Islaamummaa keessatti jireenyi fi amantaan walitti hidhata cimaa kan qabanii fi kan adda hin baanedha. Musliimni tokko amantaa isaa gara amantaa biraatti yoo jijjiire seera Islaamummaatin yakka du’aan isa adabsiisu ta’a.
Kutaan Musliimonni yeroo waa’en walabummaa amantaa ka’e hunda caqasan inni “amantaatti nama dirqisiisun hin jiru” (Suuraa 2:256) jedhu akka barbaachisaa ta’ettii jal’ifamuudhan ni hiikama. Kunii fi kutaalen jalqaba irratti Muhaammadiin dubbataman isaan laafoo ta’an haqamuudhan mul’atoota haarawaan bakka bu’anii jiru. Kunis akka seera tumtoota Islaamummaati fi hiiktota qur’aanaa beekkamoo ta’aniin dubbatamuttidha. (Kan haqame yemmuu ta’u irra deddeebidhaan maalif akka caqafamu beekuu yoo feetan kutaa waa’ee taqiyyaa dubbatu ilaalaa).
Filannoo amantaa irratti dirqisiisun erga hin jiraannee seerri Sa’uudii Arabiyaa Musliimni biyyattii keessa jiraatu amantaa isaa yoo jijjiire akka du’aan adabamu kan murteessuf maalifi? Lammii Afgaanistaan kan ta’ee fi amantaa isaa gara Kiristiyaanummaatti kan jijjiirrate Abdul Rahmaan duuti itti murtaa’ee mana hidhaa keessatti kan dararamaa jiru maalifi? Mahdii Jibaad amantaa isaa gara Kiristiyaanummaatti waan jijjiiref bakka bu’oota mootummaa Iraanin kan ajjeeffameef maalifi? Abbootin angoo Iraan namoota amantaa isaanii gara Bahaa’ii jijjiirratan kan ari’ataniif maalifi?
Addunyaa Islaamaa kam keessattuu namni tokko amantaa isaa ifaan jijjiirrachuu isaa yoo beeksise adda foo’amuu, abbootii seeratiin dararamuu, hidhamuu fi kana bira darbees murtiin du’aa isa ni eeggata.
Namni tokkoo eenyullee mufachiisudhaaf osoo hin yaadin “raajichi Islaamummaa Muhaammad nama qulqulluu hin turre” yookin “Islaamummaan amantaa dhumaatii miti” jedhee yoo dubbate biyya Islaamaa kam keessattuu akka gantuu fi nama Waaqayyo arrabseetti lakkaawwama. Fakkeenyaf seerri akkasii seera adabbii yakkaa Paakistaan lakk. 295 A, B fi D irratti akka himametti hidhaa waggaa kudhanii irraa eegalee hamma umrii guututti yookin immoo du’aan ni adabsiisa.
Kutaalen qur’aanaa armaan gadii fakkaatan “amantaatti nama dirqisiisun hin jiru” isa jedhu kan irra deddeebidhaan dubbatamu sana haqanii jiru:
Suuraa 9:5, 11 “Yeroo ji’oonni kabajaman raawwatanitti mushrikoota (namoota waaqolii biroo waaqa dhugaa waliin waaqeffatan) eddoo argattanitti ajjeesaa. Qabaa, itti marsaa, isaan eeggachuudhafis karaa irra riphaa. Yoo qalbii jijjiirratan, salaatas seera isaa eeganii yoo sagadan, kennaa arjoomaa dirqiitis yoo kennan karaa isaanif gadi dhiisaa. Allaahn dhiifama kan godhuu fi gara laafessa.”
Suuraa 8:38-39 “Namoota hin amannetti akkas jedhii itti himi, amanuu dhiisuu irraa kan deebi’an yoo ta’an inni darbe dhiifama ni godhamaaf. Haata’u malee kan didan yoo ta’an adabbiin warra isaan duraa irra gahe akeekkachiisa isaanif ni ta’a. Badiin tokkollee hamma hin jirree fi amantaan hundinuu kan Allaah hamma ta’utti isaanin lolaa isaanis ajjeesaa.”
Dabalataanis seera baastonni Islaamumma fi shari’aan dubbii “amantaatti nama dirqisiisun hin jiru” jedhu kana kan hiikan Araboonni, Yihuudonni, Kiristiyaanonni akkasumas warri amantaa hin qabne walabummaa gara Islaamummaa dhufuu akka waan qabaniitti malee amantaa isaanii islaamummaa irraa gara biraa jijjiiruu akka danda’anittii miti. Walabummaa kennee jira kan jedhamu yoo ta’e walabummaan inni kenne karaa tokkoon qofadha. Yeroo ammaa kana dursitoonni Islaamaa Addunyaa Dhihaa keessatti argaman Musliimni kamiyyuu amantaa isaa Islaamummaa irra gara birootitti yoo jijjiire akka hin ajjeefamne labsanii jiru haata’u malee kana kan raawwataniif sab qunnamtii qofaaf ta’uu ni danda’a. Dhugumaan onnee isaanii irraa osoo ta’ee fatwaa (labsii seera Islaamaa) isa sirrii ta’e baasudhaan hojii irra akka oolu dhaabbilee isaanii kan akka organization of Islamic Conference, The Muslim World League, The Union of Islamic Ulama, Al Azhar University fi kkf gaafachuu qabu turan.
Fakkiiwwan
Fakkiiwwan armaan gadii sirritti qalbeeffachuun ilaalaa. Fakkiin 1 kan mul’isu namoota Islaama hin hordofne biratti amantaan kutaa jireenya gahee murtaa’aa qabu qofa akka ta’eedha.
Fakkii 1. Addunyaa Islaama hin taane keessaatti walitti dhufeenya amantaa fi jireenyaa
Rog afreen inni duraa jireenya yemmuu jedhamu amantaan kutaa jireenyaa xinnaa ta’ee mul’ata. Kana jechuunis namni tokko hammuma fedhe amantaa isaatif kan inaafu yoo ta’eyyuu eessattii fi yoom waaqeffannaa gaggeessuu akka qabu, kadhannaa dhuunfaa isaa yoom gochuu akka qabu, fuula isaa garam garagalchee kadhachuu akka qabu, nyaata nyaatu, eenyu waliin michoomuu akka qabuu fi kkf walabummaa guutudhaan kan murteessu isa jechuudha.
Amma immoo Fakkii 2 xiinxalaatii wal madaalchisaa. Ilaalchi amantaa rektaangilicha kan guute yemmuu ta’u jireenyi immoo kutaa ishee xinnoodha. Akka ilaalcha Islaamummaatti amantaan wanta hundaa ni ta’a jechuudha. Seera qulqullummaa dhuunfaa eeguu irraa eegalee hamma wantoota gurguddoo hawaasa keessatti raawwatamaniitti kan argannu amantaa irraati.
Fakkii 2: walitti dhufeenya amantaa fi jireenyaa Islaamummaa keessatti
Hiika Islaamummaa
Islaamummaan akka namoonni Dhihaa yaadan sanatti amantaa qofa ta’ee kan lakaa’amuu miti. Garuu wanta hundaa kan of keessatti hammateedha. Irra caala hawaasummaa-siyaasaa fi hawaasummaa-amantaadha. Innis hawaasummaa-diinagdee, hawaasummaa-barnootaa, seera tumuu fi seera kabachiisuu yemmuu ta’u jechoota amantaatin kan golgameedha. Kutaa jireenyaa hordoftoota isaa hundumaa, walitti dhufeenya waliin qabanii fi walitti dhufeenya namoota Musliima hin taane waliin qaban hunda kan too’atuudha.
Jireenya hawaasa Musliima fi kutaa jireenya isaanii kamuu too’achuu keessatti shoora ol anaa kan taphatu Masgiida.
Eddoo waaqeffannaa ilaalchisee Islaamummaa fi amantaalen biroo (fakkeenyaf Kiristiyaanota, yihuudota, warra amantaa Hinduu hordofan, kkf) jechi isaan fayyadaman kan wal fakkaatu yemmuu ta’u yaad rimee fi hiikni isaanii karaa qabatamaa ta’een garaagarummaa ni qaba. Jecha biraatin yaadolii Islaamaa, bu’uura amantichaa fi dhaabbilee isaa kanneen amantaalee biroo keessatti argaman waliin wal fakkeessun yookin tokko godhanii lakkaa’un nu hin barbaachisu. Akkas gochuun dogongora balaa fiduu fi kan bitaa nama galchu ta’a.
Qabiyyeewwan Gurguddoo Lameen
Islaamummaan walumaa galatti qabiyyeewwan gurguddoo lama irratti kan hundaa’edha:-
1. Qur’aana :- kitaaba Allaah biraa gara Muhaammad karaa ergamaa Gabri’eelitiin waggoota 23 keessatti suuta suutan akka bu’e himamuudha.
2. Sunnaa:- qixuma qur’aanaa yookin immoo isa caalaa barbaachisaa akka ta’e kan amanamu yemmuu ta’u fakkeenyiwwan Muhaammad kan keessatti sassaabbamaniidha. Wantoota Muhaammad jechaa fi hojiidhan barsiise akkasumas akka godhan wantoota isaan ajaje hunda of keessaa qaba. Sunnaan yookin fakkeenyi raajicha Muhaammad kuni Islaamummaadhaf bakka bu’aa kan hin qabneedha. Sunnaan osoo jiraachuu baatee barmaanni yookin amantiin Islaamummaa kamiyyuu sirritti hubatamuu hin danda’uu. Qur’aanniyyuu hubatamuu hin danda’u.
Uummata Musliimatiif Muhaammad ol aana fi kabajaa guddaadhan akka fakkeenyatti kan ilaalan waan ta’eef isa fakkaachu fi akka barsiisa qur’aanatiin isaaf ajajamuu isaan barbaachisa.
Suuraa 68:4; “Ati (yaa Muhaammad) amala gaarii cimaa irra jirta.”
Suuraa 53:2-5; “Raajin keessan Muhaammad hin dogongorre, hin jal’annes. Ofuma isaa irraa kaases hin dubbanne. Inni dubbiin isaa mul’ata gadi bu’u malee kan biraatii miti. Ergamaa humni isaa cimaa ta’etu isa barsiise.”
Suuraa 33:21; “isin warra Allaah fi guyyaa isa dhumaa barbaaddaniif Alaahdhaafis warra ulfna baay’istanii kennitaniif ergamaa Alaah keessatti fakkeenya gaarii ni argattu.”
Suuraa 4:80; “Namni ergamtichaaf ajajame dhugumaan Allaahdhaaf ajajame. Namni ajaja irraa dheeffes (akka si hin yaadchisne). Isa akka eegduf nuti si hin ergineetii.”
Suuraa 48:8-10; “Nuti ragaa nama ba’u, oduu gaarii nama himuu fi sosodaachisaa goonee si erg9inee jirra. Ergamtichatti (akka amantan), akka isa gargaartan, akka isa kabajjan, (Allaah) ganamaa fi galgala akka faarsitan (isa ergine). Namoonni si waliin waadaa galan Allaah waliin waadaa galan. Harki (humni) Allaah harka isaanitii olidha.Namni waadaa diiges kan diige lubbuu isaa qofa irratti.”
Suuraa 59:7; “Allahn qabeenya namoota magaalotaa keessaa isa gara ergamaa isaatti deebise isin keessaa namoota abbootii qabeenyaa ta’an gidduutti akka hin deddeebine. Allaah fi ergamaa isaatif, firoota isaatif, ijoollee abbaa hin qabneef, hiyyeeyyotaaf, warra karaa adeemaniif (kan kennamuudha).”
Kanaafuu wanta kamiyyuu karaa Islaamummaatin yoo ilaallu kan hubannu abbootin seeraa bu’uurawwan lameen kana irratti hundaa’udhaan kan dubbatanii fi masgiidan kan tamsa’an ta’uu isaaniti.
Hubachiisa Qopheessaa:
Ajajoonni bu’uuraa Islaamummaa kan maddanii fi kan tamsa’an Masgiidota keessayi. Bu’uurri angoo isaanii immoo qur’aana fi sunnaa ta’uu isaanii barreeffamni armaan olii sirritti ni hubachiisa.
Islaamummaan hordoftoota isaa too’annaa cimaa jala kan oolchu akka ta’e beekkamus dhugaa amantichaa irraa akka hubannutti wanta amantaa bira darbe ta’uu isaa irraa kan ka’e guutumaan guututti amantaa qofa akka ta’e dubbachuun rakkisaadha.
Ilmi namaa hundi gaafii bu’uuraa kan ta’ee fi dagachuu kan hin dandeenye ni qaba. Amantaan waaqa biraa dhufe tokko immoo gaaffii guddaa ilama namaa ilaalchisee deebii qabaachuu qaba. Gaafin ilmaan namaa kuni jireenya bara baraa waliin kan wal qabateedha. Ba’aan qopheessitoota fuula kanaa lubbuun Musliimotaa gara fayyisaa isa dhugaa Ilma Waaqayyoo Iyesus Kiristoos akka deebituu fi jireenya bara baraa akka argattu gargaarudha.
Kaayyon kabajamaa ta’e kun akkamitti galma gahuu danda’a? kuni galma gahuu kan danda’u Macaafa qulqulluu garaa qulqulluudhan dubbisuu fi dhugaa Waaqayyoo barbaadudhaaf onnee qopheessanii cubbuu irraa qalbii jijjiirratanii amantiidhan gara Waaqayyoo karaa Iyesus Kiristoosin dhihaatanii dhiifama gaafachuudhani. Waaqayyo isin yaa gargaaru.
Islaamummaadhaf Deebii, Afaan Oromoo, Fuula Duraa
Masgiida fi Gahee Inni Hawaasa Keessatti Qabu
Barreessitoonni: Beelshaazaari fi Abdineegoo
Kutaa Lammaffaa
Hiika Masgiidaa
Arabiffaan inni “Masjid” jedhamee beekkamu jechi kun hundeen isaa Sajiida yookin Suju kan jedhu yemmuu ta’u hiikni isaa waaqeffannaa jechuu akka ta’e yoo yaadneyyuu hiikni isaa inni sirriin garuu “huurudhaan (afaanif funyaanin) gadi kufuu” jechuudha. Islaamummaa keessatti waaqeffannaan seera Allaah isa ifa ta’e (Shari’aa) jabeessanii qabuu fi hojii irra oolchudha.
Islaamummaa keessatti yaad-rimeen walitti dhufeenya namaa fi Allaah gidduutti adeemsifamu gonkumaa hin jiru. Barsiisni Macaafa Qulqulluu inni Waaqayyo akka Abbaa keenya ta’e dubbattu Islaamummaa keessatti gonkumaa hin argamu. Waaqayyo nutti dhihoo akka ta’u kan godhe barsiisni Macaafa Qulqulluu Kiristoos akka nuuf du’e dubbatu sunillee hin argamu.
Barsiisni Macaafa Qulqulluu namoonni fakkii Waaqayyootin akka uummaman dubbatu Musliimota biratti kan balaaleffamuu fi akka Waaqayyoon ganuutti kan lakkaa’amuudha. Kanaafuu jaalalli Waaqayyoo inni Kiristiyaanonni itti gammadan Islaamummaa keessatti gonkumaa hin beekkamu. Islaamummaa keessaatti kaayyon waaqeffannaa garbichi gooftaa isaatif mataa ofii isaa gocha itti dabarsee kennu mul’isuuf kan ooludha. Sahri’aan yookin seerri Allaah ifa ta’e namoonni fedha isaanitiin kan hojii irra oolchan ta’us ta’udhabaatus kan filannoodhaf dhihaatu osoo hin ta’in humnaan kan hojii irra ooludha. Kun ta’uu yoo dhiise jihaadni barbaachisaa ta’ee ni argama jechuudha.
Masgiida Akka Eddoo Walga’iitti (Arabiffaan Jama’aa)
Jechi yeroo bay’ee Masgiida waamudhaaf oolu Arabiffaan jecha jama’aa jedhu yemmuu ta’u hundeen jecha kanaatis walitti qabamuu yookin walga’uu hiika jedhu qaba. Masgiidni hawaasa Musliimatiif akkaataa seera islaamummaa ifa ta’een gahee wiirtuu aangoo kan taphatuu fi amantaa irrattis ta’ee dirqamawwan gara garaatif labsii baasuf eddoo oolu waan ta’eef akkasumas haala qabatamaa jiru waliin walitti dhufeenya qaban ilaalchisee eddoo qajeelcha itti argatan waan ta’eef eddoo isaan itti walgahaniidha.
Akaakuwwan Masgiidotaa Gara Garaa
Masgiidonni hunduu sadarkaa wal qixa ta’e hin qaban. Garaagarummaawwan kunneen sababa barsiisa amantaatin, jechuunis, garaagarummaa Shi’aa fi Sunnii gidduu jiruun yookin immoo garaagarummaa Suufi fi Salafii gidduu jiruun kan uummamee miti. Garee Islaamummaa tokko ta’e keessattiyyuu Masgiidonni barbaachisummaa isaanitiin garaagarummaa ni qabu.
Garaagarummaan kun kan uummamee yeroo Muhaammad “kadhannaan Masgiida biroo keessatti si’a kuma dhibba tokko taasifamu kadhannaa Masgiiga Makkaa (Ka’abaa) keessatti si’a tokko taasifamu waliin walqixa” jedhee itti dubbatetti. Itti fufiinsanis kadhannaan si’a kuma tokko eddoo biraatti taasifamu kadhannaa si’a tokko masgiida isaa kan magaalaa Madiinaa keessatti argamu waliin walqixa akka ta’ee fi kadhannaan si’a dhibba shan Masgiida biroo keessatti taasifamu kadhannaa si’a tokko Masgiida Al Aqsaa Yerusaalem keessatti argamu keessatti taasifamu waliin walqixa akka ta’e dubbatee jira.
Sababa armaan olitti ibsamee fi sababoota walxaxoo ta’an kan biroo irraa kan ka’e Musliimonni faayidaalee seenaa isaani fi kaka’umsa adda ta’een Masgiidota isaanii gulantaalee gara garaatti qoodanii jiru. Kanarraa kan ka’e Masgiidonni lama magaalaa Kaayiroo keessatti xinnoo addaan fagaatanii kan argaaman ta’anis faayidaa amantaadhaf kennan irraa ka’uudhan wal ni caalu jechuudha. Kadhannaan Misr Al Gadiidatti kadhatamu kadhannaa Amiir Ibn Alaas keessatti kadhatamu irra ni xinnaata. Daandiwwan lama ce’ee isa argamu irra Masgiidni Sa’id Zaynab nicaala.
Masgiidni tokko barbaachisaa ta’ee lakkaa’amuudhaf umrii dheeraa qabaachun isa irraa hin eeggamu. Barbaachisummaan isaa kan madaallamu sababoota siyaasa fi amantaa gara garaa irraa ka’uudhan akkasumas barsiisa, lallabaa fi maal akka of keessaa qabu akkasumas eenyu akka ijaare wantoota jedhan irratti hundaa’udhaani. Fakkeenyaf Jama’aat Tabliighii Dhaabni jedhamu wiirtuu isaa gara Landan, Paaris yookin immoo garuma eessatuu yoo jijjiire Masgiidni sun barbaachisumaan karaa amantaa fi siyaasaa uummata Islaamaa gidduutti qabu ni dabala. Kunis ta’uu kan danda’e hundeessitoonni fi miseensonni dhaabichaa Mankaraarsummaa Islaamaa jaarraa 7ffaa jabeessanii waan qabanii fi kanarratti hundaa’uniis misiyoonota leenjisaa waan turaniifidha.
Jama’aat Tabliighin hawaasa Musliimaa keessatti kabajaa fi ulfina argachuu sababni danda’eef kaka’umsa Islaamummaa sadarkaa Addunyaa irratti taasifameef gaheen inni taphate ol’aanaa waan ta’eefi.
Hojii fi Gahee Masgiidotaa
Masgiidonni hunduu ajaja Muhaammadiin Masgiida yeroo jalqabaatif Madiinaa keessatti ijaarrame fakkeenya godhachuudhan kan ijaarramaniidha. Masgiidni inni duraa hawaasa Musliimaa gidduutti gahee inni taphachaa ture osoo hin barin hojiilen Masgiidaa maal akka ta’an baruun rakkisaadha.
Muhaammad adeemsa baqannaa Makkaa irraa gara Madiinaa isa Hijiraa jedhamee beekkamuu fi Islaamummaa keessatti faayidaa hafuura fi siyaasaa guddaa isa qabu yemmuu taasisetti jiraattota Madiinaa keessaa baay’onni isaanii Musliima hin turre. Yihuudonni baay’en, Araboonni amantaa isaanii jijjiirratan, Kiristiyaanonni akkasumas warri amantaa hin qabne Magaalaa Madiinaa keessa jiraachaa turan.
Barbaachisummaan isaa hammam guddaa akka ta’e mul’isuudhaf Muhaammad akkuma Madiinaa gaheen mana isaayyuu osoo hin ijaarin dura Masgiida ijaare.
Seerri Shari’aa madiinaa keessatti yemmuu hojii irra ooletti Masgiidni iddoo barnoonni amantaa itti kennamuun alatti eddoo wantoonni biroo heddu itti adeemsifamu ta’uun isaa ifa ta’e.
1. Mana barnoota Islaamummaa (madrasaa) barsiisni bu’uuraa Islaamummaa itti kennamuu fi gargaartonni Muhaammad jala ta’anii eddoo itti baratan ture.
2. Ajajniwwan hafuuraa eddoo itti darbuu fi dhiibbaa Islaamawaa hin taane jihaadan balaaleffachuudhaf dubbiilen jajjabeessuu eddoo itti kennamu ta’ee tajaajila ture.
3. Bara Muhaammadis ta’ee erga inni du’ee booda hordoftoota isaatin duulonni jihaadaa kan itti labsamanii fi mariidhaf kan itti dhihaatan akkasumas tooftaan kan itti bahuu fi ajajdoonni waraanaa eddoon itti ramadaman Masgiida keessatti ture.
4. Muhaammadiinis ta’ee duuka bu’oota isaatin bakka bu’oonni Islaamaa eddoon itti muudamanii fi ergama fudhatan Masgiida ture.
5. Bakka bu’oonni gosootaa eddoo itti muudaman ture.
6. Gosoonni Arabaa Muhaammadii fi Islaamummaadhaf eddoon itti waadaa galan bakkuma kana ture.
7. Dhimmoonni bulchiinsa Islaamummaa eddoo itti raawwatamanii fi yeroo sanatti wiirtuu mootummaa Islaamaa akkasumas Masgiida ta’ee tajaajila ture.
8. Jihaadni kan labsamuu fi loltoonni Musliimaa addunyaa injifatanii qabachuudhaf kan bobba’an Masgiida keessaa ture.
9. Gargaartonni Muhaammad hojiilee hojjetaniif beekkamtii kan argatanii fi diinota Islaamaa barbadeessudhaaf akkasumas mormiilee cal’isiisudhaaf eddoon itti jajjabeeffaman achuma ture.
10. Muhaammad akkasumas namoonni eddoo isaa bu’an kan akka Abu Bakr, Umar, Usmaan akkasumas Aliin bulchiinsota gara garaatif abbootii seeraa, raayyaa isaanitiif ajajdoota kan itti muudanii fi raayyan jihaadaf qophaa’e gara duulaa kan itti bobba’u akkasumas abbootin angoo gurguddooni fi namoonni qaraxa sassaaban kan ergaman Masgiida keessaa ture.
11. Walii galteewwan gara garaa kan hayyama argatan eddoo kanaa ture.
12. Shari’aan Islaamaa kan labsamuu fi hiiku fi hidhuun, hayyamuu fi dhoorkun kan labsamu Masgiida keessatti.
13. Edduma kanatti ol’aantummaan Musliimotaa fi gad’aantummaan namoota Musliima hin taanee ni labsama.
14. Dhiironni dubartoota irratti ol’aantummaa akka qabanii fi namoonni wal qixa akka hin taane itti labsama.
15. Hunda caalaa kan nama gaddisiisu namoonni Muhaammad gaddisiisan yookin immoo namoonni isa haala gaaridhaan hin dubbisne murtiin du’aa kan itti murtaa’u fi loltoonni inaaftota ta’an adabbii sana hojii irra oolchudhaaf eddoon isaan keessaa bobba’an Masgiidadha.
16. Yakkitoonni diinota Muhaammad barbadeessan raajicha isaanitiin eddoon itti ulfina argatanii fi itti leellisaman Masgiida keessattidha. Kanneen armaan gadiitis fakkeenyota haala kana mul’isaniidha.
A. Asmaa Bint Marwaan daa’ima ishee osuma hoosisaa jirtuu Umayer Bin Al Khatem nama jedhamuun haala sukanneessadhaan kan ajjeeffamte
B. Suufiyaan Bin Kaalid Abdallaa Bin Anis kan ajjeese
C. Namni Yihuudii Abu Afaaq jedhamu Salem Bin Amayeriin kan ajjeeffame
D. Abdallaa Bin Atiiq namni jedhamu nama Yihudii Ibn Abi Haqiiq kan ajjeese
E. Alii Ibn Xaalib nama Nader Ibn Hariit Jedhamu kan ajjeese
17. Dhuma irrattis raayyan loltoota Islaamaa haleellaa geessisuu fi bifa addunyaa jijjiirudhaaf kan Socho’an Masgiida keessaa ture.
Masgiidota Baraa fi Gahee Isaanii
Musliimonni martinuu Muhaammadiif ajajamuu fi dubbii fi hojiidhan isa fakkaachun dirqama isaan irraa eeggamuudha.
Muhaammad tajaajilaan waggoota dabarse digdamii sadeen keessaa kudha sadi’i kan dabarse Makkaa keessatti ture. Waggoota kudha sadeen kanneen keessatti Masgiidni kan hin ijaarramne yoo ta’u gahee Masgiidonni taphatan gonkumaa hin dubbanne.
Kutaa Qur’aanaa isa Makkaa keessatti waa’en kadhannaa kan ka’e yemmuu ta’u kadhannaan Islaamaa har’a Makkaa keessatti beekkamu yeroo sanatti hin beekkamu ture. Kuni hundi kan dhufe kutaa Madiinaa keessattidha.
Haalli kun gaafilee akka gaafannu nu dirqisiisa. Waggootii kudha sadeen jalqabaa seenaa Islaamummaa keessatti Hawaasni Musliimaa kadhachaa kan ture eessattii fi akkamitti ture?
Musliimonni Islaamummaan yeroo Makkaatti jalqabametti waa’ee Masgiida turee homaa hin beekan. Kan beekan yoo ta’es haalichi iccitii guddaa waan ta’eef wanti isaan beekan xinnoo qofa ta’a.
Beektonni Musliimaa sababa Masgiidni hin turreef ibsuuf yemmuu yaalanitti Kaa’abaan Masgiida akka ture, yeroo sanatti garuu Araboota amantaa hin qabneen too’atamaa waan tureef Muhaammadii fi duuka bu’oonni isaa eddoon sun hamma waaqolii tolfamoo irraa qulqullaa’utti irratti kadhachuu akka hin dandeenye ni dubbatu. Yeroo sanatti warroota amantaa hin qabne sana bituudhaf humna siyaasaa yookin loltummaa hin qabu ture. Kanaafuu ilaalcha isaanitiin mul’anni Muhaammad Madiinaa keessatti argate, Masgiida jalqabaa ijaarun isaa, humna loltummaatin angoo siyaasaa argachuun isaa akkasumas Makkaa too’annoo jala oolchun isaa duraa duuban dhufuun isaanii dirqama ture.
Masgiidni jalqabaa Madiinatti ijaarrame waajjira siyaasaa isa jalqabaa ta’uun isaa beekkamaadha. Tajaajilli isaatis bifa lama kan qabu yemmuu ta’u innis kan hawaasummaa-amantaa fi hawaasummaa-siyaasaa ture.
Bu’uura Muhaammad yeroo Masgiida jalqabaa ijaare kaa’e irraa kan ka’e Masgiidonni baraa fakkeenya Masgiida jalqabaa isa Madiinatti ijaarramee hordofuu qabu.


c: text/html

text:
Addunyaa irratti uummanni miliyoona 35 ta’u vaayrasii dhukkuba Eedsii nama qabsisuu HIV waliin kan jiraatu ta’uun ibsamee jira.Kana dhaabsisuuf Amerikaan duula aaddunyaa irratti ggageeffamu hogganaa jirti.
Waggaa waggaan Muddee tokko kabajamee kan oolu guyyaa Eedsii addunyaa sababaa gochuun barana Itiyoophiyaa keessatti ayyaanni kun warshaa shukkaaraa Matahaaraa keessatti kabajamuu isaaministriin eeguumsa fayyaa kan Fedeeraal Itiyoophiyaa irraa Obbo Tganee Raggaasaa ibsanii jiru.Faca’inni dhukkuba kanaa kan waggootii kudha shan dura Itiyoophiyaa keessatti dhiibba keessaa harka 7 kan ture yeroo ammaa gara harka 1.3 gad bu’uun isaa ibsameera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WASHINGTON, DC—
Bookee ykn Binnii dhukkuba Busaa daddabarsitu yeroo isheen haaraa wal hortu dhabamsisuu danda’uun dhukkuba Busaa dhabamsisuuf mala tokko ta’uun ibsamee jira.
Kunis lafa itti wal hortu bishaan hin yaane keessatti ta’uu akka qabu ibsameera.
Dhukkubii Busaa waggaa waggaan namoota kuma dhibba ja’a fi kuma jaatama ajjeesa kan jedhu jaarmayaan fayyaa addunyaa irra hedduun isaanii biyyoota Afrikaa uuffee saharaa gadii keessa jiraatu jedha.
Yeroo dheeraaf kan baratamee fi malli bookee Busaa ittiin ittisan saaphana siree dawaa farra Bokee Busaa cuuphame gargaaramu fi dawaa farra dhukkuba kanaa ta’e manneen keessatti biifuu ture.
Gama kaanniin Dubartoonni yeroo ammaa umriin isaanii shantamaa fi isaa ol-ta’an isa waggaa digdamaa fi soddoma dura ture caalaa amma fayya buleettii ta’uu isaanii jaarmayaan fayyaa addunyaa hubachisee jira.
Garuu dubartoota umrii dheeraa qaban kan biyyoota hiyeeyyii fi dureeyyii keessa jiran gidduutti waa’een lubbuun turuu kun adda addumaa agarsisee jira.
Gabaasaa Guutuu Armaa Gaditti Caqasaa


text:
WASHINGTON, DC—
Jaarmayaa da’immanii seev ze chiildren jedhamu kan biyya Briteen qorannaan gaggeesse akka agarsisuutti jaarmayonni kan mootummaa hin ta’in kan Ityoophiyaa keessaas ta’e jaarmayonni hawaasaa waan ijoolleen daandilee irra jiraatan barbaadan keessaa kan dhiyessuufii danda’an baayyee xiqqoo dha.
Jaarmayaa kanaaf qorattuu kan ta’an Aaddee Azeeb Adefrsew akka jedhantti ijoolleen kun rakkoon isaanii guddaan baka daahannaa ta’uu dubbatu. Garuu jaarmayonni ijoollee akkasii gargaaruuf hundeffaman yeroo baayyee wanni gargaaruu danda’an nyaata, uuffataa fi kanneen biroo ti jedhan.
Itiyoophiyaa keessa ijoolleen daandii irra jiraatan kuma 30 ta’antu jira.kana keessaa kuma 17 daandilee magalaa Finfinnee irra jiraatu. Ijoollee kana keessaa walakkaa caalaan bakka dahannaa ykn nyaata ga’aa hin qaban.
Kophee haxa’anii mallaqa argataniin akkasumas waan xixxiqoo daandii irratti namoota arganiitti gurguruun akkasumas nama kadhatanii jiraatu.
Qorannaan gaggeeffame akka agarsisuutti harka 30 kan ta’an dhukkuba jabaan qabamanii dhukkubsataa jiru. Irra hedduun isaanii wal’ansa fayyaa tokko iyyuu hin arganne. Kanneen harka 40 ta’an immoo qunnamtii saalaaf dirqisifamuu isaanii beekamee jira.
Rakkoo akkasii keessaa ba’uuf manni keessa dahatan akkaan barbaachisaa ta’uu dubbatu ijoolleen kun. Jaarmayaan GOOL jedhamu kan Itiyoophiyaaf Daayreekteera kan ta’an Linn Keey akka jedhantti wanni ijoolleen akka manaa ba’an godhu hiyyuma. Malli gaariin maatii isaaniitti eega deebi’anii booda maallqa ramadanii akka isaan gargaaraman gochuu dha jedhu.
Gama kaaniin dawaan ijoollee vaayrasii HIV waliin jiraatan caalaatti gargaaruu danda’uu kan Ehfavirenz jedhamu argamuun ibsamee jra.Kan dhukkuba Eedsiin akka hamaatti miidhaman biyyoota Afrikaa uffee sahaaraa gadii keessatti dawaa kana gargaaramuuf gatiin isaa qaalii ta’uun rakko ta’eera.
gabaasa guutuu armaan gaditti caqasa


text:
Utuu Yesus cubbuu keenyaaf hin du’in dura namoonni akkamiin fayyu turan?
Gaaffii: Utuu Yesus cubbuu keenyaaf hin du’in dura namoonni akkamiin fayyu turan?
Deebii: Kufaatii namaatii jalqabee, fayyinaaf bu’uurri yeroo hundumaa du’a Kirstos ture. Namni ka mille, fannoodhaan dura yookiin fannoodhaan asi, seenaa keessatti ta’umsa guddaa barbaachisaa tokko malee, fayyuudhaaf hin danda’u ture. Duuni Kirstos gatii cubuu isa darbee kan qulqulloota Kakuu Moofaa fi cubbuu isa fuulduraa kan qulqulloota Kakuu Haaraa kaffaleera.
Fayyinaaf waanti barbaachisaa ta’e yeroo hundumaa amantii dha. Fayyinaaf amantii nama tokkoo keessatti kanbarbaachisu yeroo hundumaa Waaqayyoo dha. Farfatichi “Warri isatti kooluu galan haa gammadan!” jechuun barreesse (Faarsaa 2:12). Seera Uumamaa 15:6 Abrahaam Waaqayyotti amanee innis qajeelinatti isaaf lakaa’amuu isaatii ga’aa akka ture nuttii hima ( darbees Roomaa 4:3-8 ilaali). Sirni aarsaa Kakuu Moofaa cubbuu nama irraa hin fuudhu, akkuma Ibrootin10:1-10 ifatti barsiisu. Haa ta’u malee, gara guyyaa Ilmi Waaqayyoo cubbuu dhala namaatiif dhiiga isaa dhangalaasu agarsiiseera.
Baroota gidduutti kan jijjiiramaa ture qabiyyee amantii amanataa tokkooti. Waanta amanamuu qabu kan Waaqayyo gaafatu ammaamtaa mul’ata yeroo sana keessatti nama sanaaf kennamu irratti hundaa’a. Inni kun mul’ata jijjiiramaa adeemu jedhama. Addaam mul’ata Waaqayyo Seera Uumamaa 3:15 keessatti kennetti amane isa sanyiin dubartittii Seexana injifatu. Addaam Isatti amane, maqaa Hewaani moggaaseenis agarsiise (lak. 20) Gooftaanis kal’ee isaniitti uwwisuudhaan fudhachuu Isaa aluma sana agarsiise (lak. 21). Yeroo sanatti waanti Addaam beeke sanuma, garuu isatti amaneera.
Abraahaam akkaataa abdii fi mul’ata haaraa Waaqayyo Seera Uumamaa 12 fi 15 keessatti isaaf kenneen Waaqayyoon amane. Museen duraa caaffatni caafame hin turre, garuu sanyiin dhala namaa waanta Waaqayyo isaaf mul’isutti gaafatamaa ture. Guutummaa Kakuu Mmoofaa keessatti, Waaqayyo gaaf tokkko rakkina cubbuu isaaniitiif akka dhimmamu yaaduudhaan gara fayyinaatti dhufu turan. Har’a, gara booddeetti ilaalla, Inni dursee rakkina cubbuu keenyaatiif fannoo irratti waanta barbaachisu akka raawwate amanuudhaan (Yohaannis 3:16; Ibroota 9:28).
Waa’een amantoota bara Kirstos ture turanii’oo, du’aa ka’uu fi fannoo dura? Jarri maal amananii? Kirstos cubbuu jaraatiif fannoo irratti akka du’u bifa guutummaa isaa hubataniiruu? Tajaajila isaa gara dhumaatti, “Yeroo sanaa jalqabee, Yesus gara Yeruusaleem akka dhaqan harka maanguddootaatiin harka luboota warra angafootaa fi barsiisota seeraatiin guddaa dhiphachuun ajjeefamuun guyyaa sadaffaatis du’aa kaafamuun akka isa irra jiru bartoota isaatti mul’isuutti ka’e” (Maatewoos 16:21-22). Deebiin duukabuutotaa ergaa kanaaf maal ture? “Pheexroos immoo gara bukkeetti isa qabee ‘Waaqayyo si haa oolchu!’ ‘kun sirratti dhufuun hin ta’uuf’” jedheen. Pheexroosi fi ergamoonni kan biroon dhugaa guutummaa isaa hin beekne, jarri amma iyyuu fayyanii turan sababni isaa rakkoo cubuu isaaniitiif Waaqayyo akka waanta barbaachisu raawwatu amananiiru. Inni akkaataa kamiin isa sana akka raawwatu sirriitti hin beekne, Adaam, Musee, yookiin Daawiit kan beeku irra caalaa, garuu jarri Waaqayyoon amananiru.
Har’a, namoota du’aa ka’uu Kirstos dura jiraachaa kan turan irra kan caalu mul’ata qabna; bifa guutummaa isaa beekna. “Bara duriitti Waaqayyo si’a baay’ee karaa gara garaatiin raajotaan abboota keenyatti dubbateera. Guyyoota bara isa dhumaa kanatti immoo ilma isaatiin nutti dubbate; Waaqayyo ilma isaa kanaan waaqaa fi lama uume waan hundumaas harka isaatti kennuuf isa dhaabe” (Ibroota 1:1-2). Amma illee fayyinni keenya du’a Kirstos irratti hundaa’a, amantiin keenya fayyinaaf amma illee barbaachisaadha, amantii keenyaaf waanti barbaachisu amma illee Waaqayyoodha. Har’a, nuuyiif, qabiyyeen amantii keenyaa Yesus Kirstos cubbuu keenyaaf du’e, awwaalamee, guyyaa sadaffaa isaatti ka’uu isaati (1 Qorontoos 15:3-4).
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Utuu Yesus cubbuu keenyaaf hin du’in dura namoonni akkamiin fayyu turan?


text:
WASHINGTON,DC—
Amerikaa Waashingiton DC,istaadiyoomii Verizon Center jedhanitti dhiyoo tana fardoo fi teettoo fardaa bebeekamuutti dorgommi muka kutan ta International Horse Show jedhaniif walti dhufe.
Onkololeessa 21-26,2014 teettoo fardoo Amerikaan,farada qolchaa addunyaa bebeekamootti dorgommii International Horse Show jedhan 56essoo irratti wal dogomuuf istaadiyoomii Verizon Center jedhanitti walti dhufee dorgmuuf awwaaraa kaasaa bahe.
Fardoo adamoo,fardoo muka kutuun beekaman fi fardoo ijoolleen didqqoon mukaan kutanilleen keessuma jira.
Dorgommii tana Makleyin Wardi nama ganna 39,duruu marroo 44 Amerikaa fulaa bu’ee dorgommi akka akkaa deemetti NY dhufee moohe.
Fardoo tana lafa haga metiri 100 irra muka dagalee sadii qabu wal irra naqanii dorgoman.Mukkeen wal duraaa duuba,mirgaa bitaa dhaaban.Fardii tokko muka dagalee 15 kuta.Daqiiqaa tokko gaditti yoo maree fixe cufa kute qabxii dansaa argata.Mukii hagii tokkoo ejjata 5-9 fa gargar fagaata.Fardii tokko muka dagalee 15 keessaa yoo tokko ittti gufate buuse qabxii 4 irraa kutan.
Dorgommii maqaa perzdaantiin kennan tan Maakneelitti moohee doolara kuma 125 argate.Namii kun Olompikii Greecee fi Beejingitti warqii badhaafame.Baranallee isatti muka haga metiri lama tahu kutee moohe.
Warra dorgommi ijoollee moohe keessaa tokko intala ganna 12 Alex Carloozii guddoo gammadee fardi kiyya kun farda ajaahibaa ka waan mamaa hojjatu jettee frdaa irra buutee mataa fardaa isaa qaqqabachaa faarsite. Dorgommiin WDC tun 56essoo.
Kilabootii Amerikaa lamaan waancaa Baseball jedhanii walti hafan ta Sanfiraansikoo, Giyaantisii fi ta Kansas City,Rooyalsi Onkololeessa 29,20014 taphatan
xKilabootii Amerikaa lamaan waancaa Baseball jedhanii walti hafan ta Sanfiraansikoo, Giyaantisii fi ta Kansas City,Rooyalsi Onkololeessa 29,20014 taphatan
Kilabootii Dorgommii Baseball Amerikaa Lama Shaampiyoonaa Roobii Dhuftuutiif Dorogmmiitti Jiran
World Series, dorgommii waacnaa baseball Amerikaati,Roobii dhuftu dhumataa kilabii Sanfransisco Gitanstii fi ta Kansas City, Royalsitti walti hafe
Guyyaa dheengaddaa K Gi’antis Rooyalsi 5-0 moohe.Giantis ganna lamaan duraa waliin marroo torba waancaa moote.Royalsiin Kansas City Royals ammo haga ammaatti marroo tokko moote.Sunu ganna 31n dura.
Taphataan Kubbaa Miilaa Barseloonaa Beekamaan,Luyis Suharez Ya Dorgommiitti Deebi'e
Taphataan Kubbaa miilaa addunyaa beekamaan Lu’is Su’arez nama ciniinee tapha irraa dhaaban amma ya taphatti deebisanii akka nama hin ciniinnee wallaansa argachuutti jira jedhe.Haga tapha dhaabe kanatti adoo hadheeffadhuu liqmsaa adabbii fudhadhee liqimsee jedhe.
Su’arez nama ganna 27ti tapah isaa jalatani doolaa miliyoona 75tin bitatan.Taatullee tapha irratti ilkaaniin namatti gama. Amala nama na ciniinsisu kanaa fala adansaa argachuutti jira jedha.
Atileetiksi
Belaaynesh Ol-Jirraa yoo maratoonii UK mootee galtu
xBelaaynesh Ol-Jirraa yoo maratoonii UK mootee galtu
Atileetotii Itoophiyaa Onkololeessa 26,27,2014 dorgommii addunyaa moohumatti jiranii dhiyoollee Frankfurt,Germany,Portsmouth,UK,Xaliyaanaa fi biyya akka akkaatti moohuutti jiran.Frankfurtittt Aberru Kebbedee tokkeessoo,UK Portsmouthitti,Belaaynesh Oli-Jiraa, Xaliyaanatti ammoo Beahyilu Maammoo fi Qonjit Xilahunitti moohe.
Gabaasa guutuu armaan gaditti caqasaa


text:
WASHINGTON,DC—
OSFA,maqaa ispoortii Hawaasa Oromoo Amerikaa gama Kaabaa’ Oromo Soccer Tournament of North America’ jedhee irratti wal dorgomu.Baruma baraan wal dorgomanii tana waliin ganna 20essoo keessa jirti.
Yoo hedduu kilaboota Oromoo Amerikaa fi Kanaadaa dhufanitti wal dorgomaa barana Awustiraaliyaleen ya itti dabalamte.Walumattuu kilabii19 Hagayya 2 haga Hagayya 9,2014 istaadiyoomii MN, Central High School jedhan keessatti taphachaa bahe.
Dorgommii baranaa kilabii MN,’Oromo United’ kilabii MN, Utaa-Waayuu 4-2 moo’ee waancaa fudhate.Akkuma kanaan Oromo United badhaasa $3000 argatte,ta lammeessoo baate Utaa-Waayyuu ammoo $2000 fi TTL)Ten Thousnad Lakesii sadeessoo baateef ammo $1000 kennan.
Kilabootii 19 taphatan Dire Dawa(MN),Abdi Saba(Denver), Qeeransa (Portland),TTL(MN),Uta Wayuu(MN), Burqituu(Denver),Ten Thousand Lakes, TTL(MN),11 Stars(MN), Finfinnee(MN), Bilisummaa(MN). Calanqoo (Arizona), Siouxland (IOWA)Madda-walaabuu (Seattle), Oromia (Austiralia) Leenca (DC),Oromo United Gold(MN),Oromo United(MN), Risaa (MN),fi Oromia Toronto.
Me tana caqasaa
Nama tapha kana daawwate keessaa tokko Saladdiin Abdaati. “Qophiin baranaa baayyee bareeddi, takkuma ta akkana bareeddu argee hin beeku”nama Oromoo hedduu walti fidee,jaalala jabeessitee waan hedduu wal irraa baratan.”
Dorgommiin baranaa kubbaa harkaa dhiiraa fi dubraa,fiigicha maqaa Abbebee Biqilaatiin wal dorgoman,badhaasa ijoollee barnootaan jabaatani kennanii fi qophii hedduu.
Gama kaaniin ammoo taphattootii kubbaa miilaa Itoophiyaa leenjiif Biraazil jiran.Taphattoota tana dorgommii waancaa kubbaa miilaa Afrikaa ganna dhufu taphataniif muuxannoo fudhachuuf Biraazil geessan.Itoophiyaan dorgommii Waancaa Afrikaa Bara 2015 irratti Maalii,Maalaawwii fi Aljeeriyaa waliin taphatti.Itoophiyaan suniin duratti kilabii Biraazil ta AC Anapolina, Club Do Remo,Brasiliense fi Itubiara waliin istaadiyoomii JK waliin taphatti.
Akka perezdaantiin Federeshiinii kubbaa miilaa Itoophiyaa obboo Juneddiin Bashaa jedhutti federeshiiniin isaanii kubbaa miilaa jalaa kaasee guddisuuf haga dandahutti hujiitti jira.
Yoo Biraazil deeman kilaboota Biraazil shan waliin tapha hariyummaa taphatan jedha.
Dider Diroogbaa kubbaa miilaa taphachuu ya dhaabe jedha
Taphataan kubbaa miilaa addunyaa ka dhalootaan Ivory Coast tahee amma kilabii Ingilish Piriimiyer Liigi, Chelsea taphatu, Dider Diroogbaa tapha ya dhiisaa jedhee labsate. Diroogbaan nama ganna 36 diqqaa asitti marroo hedduu taphate.Tapha104 keessatti goolii 65 glafate. Diroogbaan kilabii Chelsea qofaa marroo 40 tapahtee goolii 16 galcheef.Dirgoobbaan abbaa ijoollee sadiitii lama dhiiraa takkatti dubra.
Atileetiksii:Dorogmmii Shaampiyoonaa dargagggoota Afrikaa Marakach, Morookootti itti jiran metirii 10,000 irratti gurbaa Eeritaa,Nguse Amlosomitti ittum ciniinnatee wmoo’ee warqiin galate.Amolomiin kun nama biyya isaatiif yoo jalqabatiif dorgommii akkanaa tana irratti warqii fuudhe ka qaraa tahe. Dorgommiin tun tana waliin 19essoo Hagayya 14,2014 dhumatti.


text:
Amajjii 20,2013 Hawaasaa
Naannoo uummattoota kibbaa magaala Hawaasaa keessatti gaaffii mirgaa Qeerroo fi dargaggootni sidaamaa gamtaan gaafatan dura dhaabbachuuf mootummaan wayyaanee ilmaan Oromoo fi Sidaamaa mana hidhaatti guuraa jira.Magaala Hawaasaa keessatti dhaadannoowwan afaan Oromoo,Amaariffaa fi Sidaamaan barraaan bakkeewwan garaa garaatti keessumaa hoteloota gurguddaa kanneen akka Leewwii,Chambalalaa fi baankii Wegagen biratti maxxanfaman mootummaa wayyaanee yaaddoo keessa buusanii jiran.Dhaadannoowwan afaan sadeenuu wal fakkaataan hiikaman
1. Barri mootummaa wayyaanee gahe
2. Wayyaaneen garboomsaa dha
3. Hidhaa fi ajjeechaan haa dhaabbatu
4. Maalummaan uummataa dhimma jabaa tahee haa mulatu
5. Wayyaaneen aangoo irraa haa buu
6. Hidhi abbayyaa gaaffii mirgaa hin dhaabu
7. Bilisaan dhalatanii garboomuun salphina
8. Gaaffii mirgaa kan gaafatu shororkeessaa miti
9. Saaminsii fi loogiin haa dhaabbatu
Jedhan hedduumminaan kan maxxanfaman yoommuu tahu wayyaaneen ilmaan oromoo fu sidaamaa mana hidhaatti guuraa fi doorsisaa jira.Yeroo ammaa kanatti
1. Dargaggoo Ifreem Jiraataa hojjetaa mootummaa
2. Lammisoo Laggasee hojjetaa mootummaa
3. Daanieel Yirgaw hojjetaa mootummaa
Kanneen tahan mana hidhaatti kanneen ukkaamsaman yoommuu tahu sakattainsii fi doorsisinis jabaachaa jira.Hanga gaaffiin uummataa deebiu qabsoo itti fufna jechuun Qeerroon magaala Hawaasaas daraggoota Sidaamaa waliin dhaamsa dabarsee jira.


text:
Daily Archives: January 8, 2013
Daandiileen Konkolaataa Magaalaa Jimmaa Irraa Gara Finfinnee fi Iluu Geessan Mootummaa Wayyaaneen Sakata’aamaa Jiraachuun Beekame.
Amajjii 08,2013 Jimma
Gabaasaa: Amajjii 7,2013 irraa kaasee sirni Wayyaanee kufaatii irraa hin oolle keessa waan seenee jiruuf yeroo ammaa kanatti sodaa jabaa keessa galuu irraan
Godina Jimmaa, Magaalaa Jimmaa daandii Finfinnee gara Jimmaa geessuu fi Jimmaa Gara Iluu Abbaa Booraa Fi Wallaaggaa geessuu humna waraana isaa heddumminaan qubachiisee daandiilee mara cufuun uummataa fi konkolaatota karaa darban irratti sakata’iinsa gaggeessaa jiraachuun gabaafame. Keessattuu maanguddoota konkolaataa irraa buusuun safuu fi naamusa aadaa biyyichaa ala ta’een gara jabinaan akka sakata’aa jiran gabaafama.
Kana malees manneen kompiiteraa Magaalaa Jimmaa keessaa jiran magaalaa Jimmaa keessaa jiran cuftii ajajaa mana murtii malee humna poolisaa sakatta’amaa jirachun beekame.Ummaanni naannichaas haala kanaan jeeqama keessa galu iyyuu diddaa isaa muldhisuu hin dhaabne.
Gootowwan kunfaii qabsoo haqaa irratti(Hawisoo Dirree)
Gootowwan kunfaii qabsoo haqaa irratti(Hawisoo Dirree)
Dhaamsa gootowwaan dhaammatan Qeerroon osoo hin dagatiin qabsoo harkaa fuudhee imaanaa isaanii bakkaan gahuuf waarraaqsatti jira. Suuraan olitti muldhatu guyyaa WBO Jimmatti Kabajame irratti duungoo warraaqsaa qabate dha!!


text:
Koree ‘Complete Count Committee’
Koreen ‘Complete Count Committee’ maali?
Koreen ‘Complete Count Committee’ (CCC) jedhamu jiraattonni hawaasa isaanii keessatti waa’ee lakkaawinsa ummataa sirnaan akka hubatanii gammachuun itti hirmaatan kakaasuu dhaaf jecha, namoota mootummaalee gosaa, kutaa fi naannoo irraa fedhiin walitti dhufan irraa koree ijaarame. Koreewwan akkanaa kun, bakka-bu’oota dhaabota dameelee mootummaa, jaarmayoota barnootaa, kan daldalaa, kan amantii tii fi kan sabaa-himaaa uf-keessatti ammatan. Koreen CCC karoora haalaa-amala hawaasa adda addaatiin wal simatu baasee hojirra oolcha.
Koree ‘Complete Count Committeee’ tan Minneapolis eenyutu ijaara ?
Miseensonni koree kanaa Bulchaa-Magaalaatii fi Gola-aangawaa Magaalaa tiin filaman. Ammaan tana Sarah Hernandez (tan McKnight Foundation) fi Hussein Samatar (kan dhaabbata African Development Center) tu koree ‘Complete Count Committee’ Minneapolis akka abbootii-barcumaatti geggeessa.
Maqaaleen miseensosta koree guutummatti yeroo gabaa keessatti ifa taasifama.
Koreen Complete Count Committee yoom walgaya?
Last updated Sep 27, 2011


text:
Lakkaawinsa Ummataa kan bara 2010 ilaalchisee gaafiiwwan yeroo baay’ee gaafataman
Ummata-lakkaawuu jechuun maali?
Ummata-lakkaawuu jechuun jiraattoota Unites States lakkaawuu jechuu dha. Lakkaawinsi Ummataa kan United States waggaa 10 kudhan-itti geggeeffama. Ummata-lakkaawuun sirna Seera United States itti bultuun kaayame.
Jiraattota lakkaawuun maaf barbaachisa?
Mana-marii U.S. keessatti konyaan bakka-bu’aa meeqa qabaatuun akka irra jiru, heddummeenna lakkoofsa ummataatiin murteeffama. Yeroo ammaa Minnesota-n bakka-bu’oota saddeet Mana-marii biyyattii keessaa qabdi. Waggoota kurnyan as deemaniif, Mana-marii keessatti bakka-bu’oo’ta meeqa akka qabaannu lakkoofsa-ummataa kan bara 2010-ttu murteessa.
Lakkoofsi yoom geggeeffama?
Sagantaan ummata lakkaawuu dhaa kan bara 2010–nii Caamsaa (April) 1, 2010 geggeeffama. Gaafiiwwan dhimma kanaaf oolfaman, teessoowwan biyyattii keessa jiran marattuu dursanii ergaman. Teessoowwan martinuu akka achi keessatti dabalaman gochuuf, mootummaaleen nannoowwanii Waajira Lakkoofsa-Ummata U.S. (U.S. Census Bureau) wajjiin irratti hojjatan.
Waajirri U.S. Census Bureau akkamitti nu lakkaawa?
Guyyaa lakkoofsi itti geggeeffamu Caamsaa (April) 1, 2010 torbaan tokkorraa haga sadihii duratti xalayaa gaafiiwwan qabantu ergama. Jiraattonni martinuu gaafiiwwan saniif deebii barreessanii gara waajira U.S. Census Bureau-tti deebisan.
Odeeffannoo an ergu akkuma iccitiin qabametti turaa?
Eeyyeni. Lakkoofsi kun ka sirritti guutamu, ati nu bira dhaabattee, nus amantee odeeffata barbaadnu nuu himuu keetirratti kan irkatu waan taheef jecha, waajirri U.S. Census Bureau odeeffannoo kee iccitiin kan eegu tahuu kunoo waadaa sii gala. Odeeffannoo irra caalaaf, sararaa U.S. Census Bureau data protection and online privacy policy banii laali.
Odeeffannoo irra caalaa eessarraa argatuu danda’a?
Odeeffannoo waaee lakkoowinsa ummata Minneapolis kan bara 2010-nii fuula sararaa (website) kanarratti yeroo hunda haarayoomfamee himama. San males, gara email Census2010-minneapolis@minneapolismn.gov kanaanis ni argatta.
Akkasumattis, waajira U.S. Census Bureau irraallee odeeffannoo irra caalaa argachuu dandeetta.
Last updated Sep 27, 2011


text:
Taarike 105: Yerusalaamen Naagiyoogaa
HAGAN de'iya asati Yesuusa kaalliyaageeta. Eti ayyo azazettidi Yerusalaamen takkidosona. Eti ubbay issippe naagiiddi de'ishin, wolqqaama cenggurssay keettaa kumi aggiis. I wolqqaama carkkodan guummiis. Hegaappe tama laco milatiya inxxarssati erissiyo ashkkaratu ubbaa huuphiyaa bolli beettidosona. Eta ubbaa bolli de'iya tamaa be'ay? He ubbabau birshshettay aybee?
Hegee maalaalissiyaaba! Yesuusi ba Aawaakko saluwaa simmidi, Xoossaa geeshsha ayyaanaa ba erissiyo ashkkaratu huuphiyan gussiiddi de'ees. He ayyaanay eta ay ootisidaakko eray? Eti ubbay dumma dumma qaalan haasayiyoogaa doommidosona.
Yerusalaamen de'iya daro asay he wolqqaama carkkuwaagaa mala cenggurssaa siyidi, aybi hanettiiddi de'iyaakko be'anau yiidosona. Asaappe amaridaageeti Israa'eeletu PHenxxaqosxxe baalaa bonchchanau hara biittappe yiidaageeta. Be'anau yiida he asati ayba garamissiyaabaa be'idonaa! Eti bantta qaalan, erissiyo ashkkarati Xoossay oottido garamissiyaabaa haasayishin siyidosona.
Be'anau yiida asati: ‘Ha asati ubbaykka Galiila asa. Yaatin, nu yiido biittaa dumma dumma qaalaa waanidi haasayana danddayiyoonaa?’ yaagidosona.
PHeexiroosi etayyo yootanau denddi eqqiis. I ba qaalaa xoqqu oottidi, Yesuusa asay waati woridaakkonne qassi Yihooway a hayquwaappe waati denttidaakko yootiis. PHeexiroosi: ‘Yesuusi ha''i saluwan Xoossaassi ushachcha baggan de'ees. Qassi qaalaa gelido geeshsha ayyaanaa i gussiis. Intte ha maalaalissiyaabaa be'idoynne siyidoy hegaassa’ yaagiis.
PHeexiroosi hegaa yootin, Yesuusa bolli gakkidaban daro asay keehippe azzaniis. Eti: ‘Nuuni ay oottana bessii?’ yaagidi oychchidosona. PHeexiroosi etassi: ‘Intte, intte de'uwaa laammidi xammaqettana bessees’ yaagiis. Hegaa gishshau, he gallassi 3,000 gidiya asati xammaqettidi Yesuusa kaalliyaageeta gididosona.
Oosuwaa 2:1-47.
Oyshata
- Misiliyan be'iyoogaadan, Yerusalaamen naagiiddi takkida, Yesuusa kaalliyaageeti waanidonaa?
- Yerusalaame yiida hara biittaa asati ay garamissiyaabaa be'idonaa?
- PHeexiroosi asau ay qonccissidee?
- Asay PHeexiroosi yootiyoogaa siyi simmin, etau aybi siyettidee? I, eti ay oottanaadan yootidee?
- Kiristtoosa Yeletaappe Simmin 33n, PHenxxaqosxxe gallassi, aappun asay xammaqettidee?
Gujo oyshata
- Oosuwaa 2:1-47 nabbaba.
Oosuwaa 2:23, 36n de'iya PHeexiroosa qaalay, Ayhuda asati ubbay Yesuusa hayquwan oyshettiyaageeta gidiyoogaa waati bessii? (1 Tasalonqqe 2:14, 15)
Geeshsha Maxaafaappe birshshi yootiyoogan PHeexiroosi waanidi lo''o leemiso gidii? (Oosuwaa 2:16, 17, 29, 31, 36, 39; Qolasiyaasa 4:6)
Yesuusi assi immanau qaalaa gelido ‘saluwaa kawotettaa qulppettuppe’ koyruwaa PHeexiroosi waati go'ettidee? (Oosuwaa 2:14, 22-24, 37, 38; Maatiyoosa 16:19)


text:
Taarike 96: Yesuusi Harggidaageeta Pattiis
YESUUSI Israa'eele biitta ubbasaa biiddi, harggidaageeta pattiis. He maalaalissiyaabatu odoy moottatunne katamatu ubbaa gakkiis. Yaatiyo gishshau, asay wobbeta, qooqeta, tulletanne hara daro hargganchchata akko ehiis. Yesuusi eta ubbaa pattiis.
Yohaannisi Yesuusa xammaqoosappe ha''i heezzu laytta kumidi aadhdhiis. Yesuusi gam''ennan Yerusalaame baanaagaa, yan a asay woranaagaanne hayquwaappe i denddanaagaa ba kiittidoogeetuyyo yootiis. Hegee gakkanaashin, Yesuusi harggidaageeta pattiiddi takkiis.
Yesuusi issi Sambbata gallassan tamarissiiddi de'ees. Sambbatay Ayhudatussi shemppo gallassa. Hagan neeni be'iyo maccaasiyaa keehippe sahettaasu. A sitti gaada eqqanau danddayennan, 18n layttaa quunnada de'aasu. Hegaa gishshau, Yesuusi ba kushiyaa i bolli wottin, sitti ga eqqiyoogaa doommaasu. A paxa aggaasu!
Hegee haymaanootiyaa kaalettiyaageeta yiilloyiis. Etappe issoy shiiqida asaayyo qaalaa xoqqu oottidi: ‘Nuuni ooso oottanau koshshiyo usuppun gallassati de'oosona. Intte yiidi paxanau bessiyoy he gallassatuunappe attin, Sambbataana gidenna!’ yaagiis.
SHin Yesuusi: ‘Ha iita asatoo, intte ubbay Sambbatan intte hariyaa birshshidi haattaa ushshanau efeeta. Yaatin, 18n layttau hargga de'ida ha qarettiya maccaasiyaa Sambbatan paxana bessennee?’ yaagidi zaariis. Yesuusa zaaroy he iita asata yeellayi aggiis.
Hegaappe takkidi, Yesuusinne i kiittidoogeeti Yerusalaame biiddi de'oosona. Eti Yarkko katamaappe kiyiiddi de'ishin, naa''u qooqe woosanchchati Yesuusi ogiyaara aadhdhiiddi de'iyoogaa siyidosona. Hegaa gishshau, eti bantta qaalaa xoqqu oottidi: ‘Yesuusaa, nuna maaddarkkii!’ yaagidosona.
Yesuusi qooqeta baakko xeesidi: ‘Taani inttessi ay oottanaadan koyeetii?’ yaagidi oychchiis. Eti: ‘Godau, nu ayfiyaa dooyarkkii’ yaagidosona. Yesuusi eta ayfiyaa bochchiin, sohuwaarakka eta ayfee xeelli aggiis! Yesuusi hagaa mala maalaalissiya darobata oottidoy aybissakko eray? I asaa siiqiyo gishshataassanne eti banan ammananaadan koyiyo gishshataassa. Yaatiyo gishshau, i Kawo gididi haariyo wode sa'an de'iya ooninne sahettenaagaa ammanana danddayoos.
Maatiyoosa 15:30, 31; Luqaasa 13:10-17; Maatiyoosa 20:29-34.
Oyshata
- Yesuusi Israa'eele biitta ubbasaa biiddi ay oottidee?
- Yesuusi xammaqettido heezzantta laytta heeran, kiitettidaageetussi ay yootidee?
- Misiliyan de'iya asati oonee? Yesuusi maccaaseessi ay oottidee?
- Haymaanootiyaa kaalettiyaageetu hanotaassi, Yesuusi immido zaaroy eta ayssi yeellayidee?
- Yesuusinne i kiittidoogeeti Yarkko matattido wode, naa''u qooqe woosanchchatussi Yesuusi ay oottidee?
- Yesuusi maalaalissiyaabaa ayssi oottidee?
Gujo oyshata
- Maatiyoosa 15:30, 31 nabbaba.
Yesuusa baggaara maalaalissiya Yihoowa wolqqay qonccidoy ayba ogiyaanee? Hegee, Yihooway ooratta alamiyaa ehaanau gelido qaalaa xeelliyaagan, nuuyyo de'iya akeekaa waati bochchanau bessii? (Mazamure 37:29; Isiyaasa 33:24)
- Luqaasa 13:10-17 nabbaba.
Yesuusi oottido keehippe maalaalissiya oosotuppe amaridaageeta Sambbatan oottidoogee, a SHa'u Layttaa Haaruwaa wode, asaa naatussi ay mala woppaa ehaanaagaa qonccissii? (Luqaasa 13:10-13; Mazamure 46:9; Maatiyoosa 12:8; Qolasiyaasa 2:16, 17; Ajjuutaa 21:1-4)
- Maatiyoosa 20:29-34 nabbaba.
Yesuusi asaa maaddanau wode mule xayi erennaagaa, hagan de'iya qofay waati bessii? Hegaappe nuuni ay tamaarana danddayiyoo? (Zaarettido Wogaa 15:7; Yaaqooba 2:15, 16; 1 Yohaannisa 3:17)


text:
WASHINGTON,DC—
Haga tokkoo bokkaa Hagayyaa gabbatteeti,haga tokko ammo Gannatti saati malee roobe, haga tokkoo ammo adoo Gannaa fi Hagayyallee hin gahin jidduutti roobe.Bokkaan naannolee Itoophiyaa haga guddaan itti roobee lolaasee haraa-danbalaa guutee,gama tokkoon ammallee roobuutti jiru nama hedduu fure.
Lafti bokkaa argatte akka Ejensiin Metrooloojii biyyoolessaa haga guddaan naannolee horsiisee bulaa guddaa toleef.
Akka Dr.Dirribaa Qorichaa,Daarekterii Daarekteroota Metrooloojii fi Dursa Akeekkachiisa biyyooleessaa jedhutti Oromiyaa gama Kibba, naannoo Somaalee,Jiddu Galaa fi Kaaba Bahaa, Kibbaa fi Kibba Bahaalleetti guddoo robe.
Bokkaan kun naannolee horsiisee bulaa ka akka Boorana,Gujii,Somaalee fi naannolee gara garaa midhaan gannaa galfachuutti jiran;Kaaba Bahaa, Kaaba Dhihaatii fi Jidduu Gala Bahaaka akka naannoo Tigraayi fi naannoo Amaaraa fa irraa midhaan balleessuu fa dandaha.Ummatilleen quba qaba.
Bokkaan bona keessa roobe kun akka Dr.Dirribaatti jijjiirama qilleensaatii fi oowwa qilleensaa garba Indiitiifi garba Arabaa oowwisee biyya qilleensa jiidhaa bubbeen waliin fuudhee Afrikaa gama gaafaa fidutti bokkaa fida.
“Waggoota dabaran hedduu keessattu waggoota lamaa sadeen dabranittiasittuu bokkaan kun yeroo bonaa keessa roobuutti jira.”Gama kaaniin ammo biyyootii hedduun saatelaayitii qilleensaan tohattu qabdii Itoophiyaan saatelaayiti qilleensaa qabdii jennaan Dr.Dirribaan
Saatelaayitiin gatiin qaalii waan taateef addunyaan saatelaaytii Awurooppaata Jappaan, ta Chaayinaa, saatelaayiti Indii fi ta tana fakkaattu hedduu irraa odeeffannoo argatti.
“Ta awurooppaa mudhii lafaa irraa km 38,000 fagaattee Keenyaa gama Kaabaa jirtiiakkaaataa duumnesii itti uumam footoo kaaftee daqiiqaa kudha shan,kudha shanitit odeeffannoo nuu ergiti.Itoophiyaa sirriitti gadi illaalti ija kanaafuu ragaan irraa argannu mirkanaahaa.Kana caalaatti ammo buufata metrooloojiikuma oli waan qamnuuf raga gaari ummataa dabarsina.”
Saatelaayitiin Awurooppaa tun mudhii lafa irra waan jirtuuf biyya hedduutti faaydaa irraa argata.
Itoophiyaan ammo digrii sadii ykn km333 Mudhii lafaa irraa waan fagaattuu saatelaayiti tana irraa odeeffannoo dansaa argatti jedhan.
Me tanallee caqasaa


text:
WASHINGTON, DC—
Dura taa’aan Kongresa Federaalawaa Oromoo fi dura-taa’aan Gamtaa Medrek kan yeroo ammaa Dr. Mararaa Guddinaa eega baatilee as dhiyootii as naannawaa Washington DCka jiru dhaaba NATIONAL ENDOWMENT FOR DEMOCRACY jedhamuun, waa’ee deemsa Dimookiraasii geggeessaa jiru.
Dhiyeenya kana jechuun Adoolessa 10 ba’ii qorannaa isaanii kana uummata as naannawa Waashington DC jiratuuf dhiheessanii jiran. Deemsi Itiyoophiyaan gara dimookiraasummaatti cehuuf gootu, akka tarkaanfii tokko gara fuul-duraatti deemanii tarkaanfii lamaan gara boodaatti deebi’uu ti, jedhu – Dr. Mararaan.
Gaaffii fi deebii guutu dhaggeeffadhaa


text:
Seenaa 108: Karaa Gara Damaasqoo Geessurratti
NAMNI lafarra ciisee jiru kun eenyu akka taʼe beektaa? Saaʼol jedhama. Inni warra Isxifaanosiin dhagaadhaan rukutan sanaaf wayyaasaanii kan eegaa ture taʼuusaa ni yaadatta mitii! Ifa calaqqisu kana ilaali. Maaltu taʼaa jira?
Erga Isxifaanos ajjeefamee booda Saaʼol duuka buutota Yesusirra miidhaa geessuuf dura buʼaa taʼe. Mana manasaanii dhaquudhaan isaan qabee mana hidhaatti isaan galcha ture. Bartoonni baayʼeen gara mandaroota kan biraatti baqatanii ‘misiraachicha’ lallabuusaanii itti fufan. Saaʼol garuu duuka buutota Yesus barbaacha, gara magaalota biraas dhaqeera. Amma gara Damaasqoo dhaqaa jira. Haataʼu malee, karaarra utuu jiruu wanti dinqisiisaan isarra gaʼe maal akka taʼe ilaali:
Akkuma tasaa ifni samiirraa naannoo Saaʼolitti calaqqise. Akkuma asirratti argitutti lafarratti kufe. Achiis, sagaleen tokko: ‘Saaʼol, Saaʼol! Maaliif na ariʼatta?’ isaan jedhe. Namoonni isaa wajjin jiranis ificha arganiiru; sagalichas dhagaʼaniiru; haataʼu malee, wanti dubbatame maal akka taʼe hubachuu hin dandeenye.
Saaʼolis: ‘Gooftaa koo ati eenyu?’ jedhee gaafate.
Sagalichis: ‘Ani Yesus isa ati na ariʼattudha’ isaan jedhe. Yesus kan akkas jedhe, Saaʼol bartootasaa ariʼachuunsaa akkuma waan ofiisaatiif ariʼatametti waan itti dhagaʼameefidha.
Saaʼolis: ‘Yaa Gooftaa maal godhuree?’ jedhee gaafate.
Yesusis deebisee: ‘Kaʼiitii gara Damaasqoo dhaqi! Achittis wanti gochuu qabdu sitti himamaa’ jedheen. Phaawulos ol jedhee ijasaa yommuu banatu waan tokkoyyuu arguu dadhabe. Jaamee ture! Kanaafuu, namoonni isaa wajjin turan harkasaa qabanii Damaasqootti isa geessan.
Yeroo kanatti Yesus bartootasaa warra Damaasqoo keessa jiran keessaa isa tokkoon akkas jedhe: ‘Yaa Anaaniyaas kaʼiitii gara karaa isa Sirrii jedhamuu dhaqi. Mana Yihudaatii nama Saaʼol jedhamu gaafadhu. Ani akka na tajaajiluuf isa filadheera’ jedheen.
Anaaniyaas akkuma jedhame godhe. Saaʼoliin yommuu argu harkasaa ija Saaʼolirra kaaʼee: ‘Akka iji kee arguufi hafuura qulqulluudhaan akka guutamtuuf Gooftaan na ergeera’ jedheen. Yeruma sana wanti qola fakkaatuu tokko ijasaarraa harcaʼe; ijisaas arguu jalqabe.
Saaʼol saboota biyya adda addaatiif lallabuudhaan hojii guddaa hojjeteera. Boodas, Phaawulos ergamaa jedhameera; waaʼeesaa waan baayʼee baranna. Isa dura garuu, Waaqayyo Phexrosiin kan erge maal akka godhuuf akka taʼe haa ilaallu.
Hojii Ergamootaa 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Gaaffiiwwan
- Erga Isxifaanos ajjeefamee booda Saaʼol maal godhe?
- Saaʼol gara Damaasqoo adeemaa utuu jiruu, wanta dinqisiisaa akkamiitu raawwatame?
- Yesus Saaʼol maal akka godhu itti hime?
- Yesus Anaaniiyaasiif qajeelfama akkamii kenneef? Phaawulos ijisaa arguufii kan dandaʼe akkamitti?
- Saaʼol maqaa eenyu jedhamuun moggaafame? Kan tajaajilehoo akkamitti?
Gaaffiiwwan dabalataa
- Hojii Ergamootaa 8:1-4 dubbisi.
Mormii cimaan gumii Kiristiyaanaa reefu dhaabate bittinneesse, amantiin Kiristiyaanummaa akka babalʼatuuf karaa banee kan ture akkamitti? Bara keenyattoo waan kanaan wal fakkaatu akkamiitu taʼe? (HoE. 8:4; Isa. 54:17)
- Hojii Ergamootaa 9:1-20 dubbisi.
Yesus hojiiwwan Phaawulosiif kennuuf jedhu sadan kam sammuutti qabatee ture? (HoE. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Rom. 11:13)
- Hojii Ergamoota 22:6-16 dubbisi.
Akka Anaaniiyaa taʼuu kan dandeenyu akkamitti? Kunoo barbaachisaa kan taʼe maaliifi? (HoE. 22:12; 1 Xim. 3:7; 1 Phe. 1:14-16; 2:12)
- Hojii Ergamootaa 26:8-20 dubbisi.
Phaawulos Kiristiyaanummaatti jijjiiramuunsaa, obboloota yeroo harʼaa hiriyaa gaaʼelaa hin amanne qaban kan jajjabeessu akkamitti? (HoE. 26:11; 1 Xim. 1:14-16; 2 Xim. 4:2; 1 Phe. 3:1-3)


text:
WASHINGTON DC—
Presidentiin Poland duraanii Kwasniewksi, Poland dhaabbati tika nageenya US mana hidhaa dhoksaa qabiyyee biyya keessaa qabaachuu danda’a garuu angawoonni biyya isaani shakkamtoota keellaa sana irraa akka dararaniif eeyama hin kennan jedhan.
Mr. Kwasni-ewskin gaaffii fi deebii radio Warsow TOK FM jedhamu waliin har’a geggeessaniin yeroo sana kan presidentii US turan Geiorg W Bushin tattaaffii CIAn manneen hidhaa keessatti geggeessu mara akka dhaabu gaafachuu isaanii dubbatan. Hojiin sunis yeroo tokko dhaabatee akka ture illee ibsaniiru.
Waggoota dheeraaf haalaa erga turanii booda presidentichi Poland duraanii yeroo jalqabaaf manni hidhaa sun jiraachuu amanan. CIAn keellaa sana bara 2002 fi 2003 keessa geggeessaa tuare. Kana kan dubbatan erga senetiin US CIAn haleellaa shororkeessotaa kan Fulbaana 11 booda shakkamtoota qorachuuf mala dararaa hamaatti gargaarama jechuun gabaasee guyyaa tokko booda


text:
Facebook’iin seera kana baasuuf kan dirqame fayyadamtoonni tokko tokko fuula kana gocha hinbarbaachifneef itti fayyadamaa waan jiraniifi.
Seerri haaraa kun Facebook irratti maal fe’uu akka dandeenyuu fi hindandeenye ifatti kaa’eera.
1- Qullaa
Kan dhorkame
• Suuraawwan yookaan vidiyoowwan qullaa wal-quunamtii saalaa agarsiisan kamiyyuu, suuraawwanii fi vidiyoowwan qaamaa - miira namaa kakaasan gara-garaa Facebook irratti fe’uun hindanda’amu jedha seerri inni jalqabaa.
Kan eyyamame
• Suuraa haadholii harma hoosisanii, suuraawwan baqaqsanii hodhuu harmaa ibsanii fi bocaa fi siidaa qullaa lubbuu hinqabne maxxansuun nidanda’ama.
2. Haasaa jibbaa
Kan dhorkame
• Saala, sanyii, amantaa, qomoo, ilaalcha saal-quunamtii fi qaama dhibamtummaa bu’uura godhachuun namoota kallattiidhaan arrabsuun dhorkaadha.
Kan eyyamame
• Haasaawwan hubannaa hawaasaa gabbisanii fi waa’ee jibbaa kan hinbarsiifne wal-jijjiiruun eeyyamameera.
• Qoosaawwan, barreeffama jette jettee haasa’amu qeequ, ilaalcha hawaasaa keessa jirruu akkaawuntii Facebook’ii mirkanaa’e keenya ta’een maxxansuun eyyamameera.
3. Fakkiiwwan jeequmsa kakaasan
Kan dhorkame
• Fakkiiwwan suukkaneessaa fi ergaa jeequmsa kakaasan wal-jijjiiruu
Kan eyyamame
Suuraawwan jeequmsa hameessuurra hubbannoo gabbisan, sarbamuu mirga dhala namoomaa kan agarsiisan, gochoota shororkaa agarsiisan yookaan dhimma uummataa kaan kan agarsiisu yoo ta’e Facebook keenya irratti maxxansuun nidanda’ama jedhameera.
4. waantota of-miidhuu agarsiisan
Kan dhorkame
• Suuraawwanii fi odeeffannoowwan of ajjeesuu yookaan of-miidhuu jajjabeessan
Kan eyyamame
• Suuraawwan yookaan odeeffannoowwan miidhaa of-ajjeesuun yookaan of-miidhuun fidu maxxansuu
• Suuraawwan Ulfina qaamaa hir’isuu yookaan jijjiirama boca qaamaa mul’isan Facebook’iin akka of-miidhuutti hinilaalu.
Dabalataanis, Facebook’iin namoota sodaachisa wal-jijjiiran biyya keessa jiraatan bu’uureffachuun akka addaan baafatu beeksiseera.
Maddi: http://news.sky.com
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
Oduuwwan (1872)
Finfinnee: Bitootessa 28, 2007 (FBC) Waliigaltee Tahraan dhiheenya biyyoota Dhihaa waliin walii mallatteessite paarlaamaa biyyattiitti dhihaatee yoo ragga’e malee hojiitti akka hin-hiikamne miseensonni Paarlaamaa Iraan baay’eensaanii himaa jiru.
Finfinnee: Bitootessa 28, 2007 (FBC) Waldaan Fannoo Diimaa Itiyoophiyaa naannolee afurii fi bulchiinsa magaalaa tokkoof konkolaattota ambulaansii 26 har’a ni-arjooma.
Finfinnee: Bitootessa 28, 2007 (FBC) Walga’iin Idilee ADWUI dheengadda jalqabe har’a akka xumuramu eegama.
Finfinnee Bitooteessa 27,2007(FBC) Mootummaan keeniyaa lammiiwwan balaa shoroorkeessitummaatiin torban darbe du’aniif gadda guyyoota sadiif turu labseera.
Finfinnee Bitooteessa 27,2007(FBC) Ayyaanni Bar-Meetii hundeeffamni waggaa 25ffaa Dhaabbata Demookraatwa Ummata Oromoo godina Baaleetti kabajmaa jira.
Finfinnee Bitooteessa 27,2007(FBC) Yaa’iin Hayyoota Afrikaa 2ffaan Finfinneetti adeemsifamuuf akka jiru komishiiniin diinagdee Afrikaa beeksiseera.
Finfinnee Bitooteessa 27,2007(FBC) Ejensii dhiyeessiifi fandii dawaa Itiyoophiyaatti man-kuusaa damee Adaamaa irratti balaa Abiddaa mudateen qabeenyarra miidhaan akka ga’e poolisiin beeksiseera.


text:
Gurraandhala 14,2012 Finfinnee
Gaaffii Mirgaaf jecha diddaa Barattoota Oromoo Yuunivarsiitii Jimmaa keessatti dhalate dhaamsuuf mootummaan Wayyaanee barattoota Oromoo tahan hedduminaan mana hidhaatti guuraa jira. Miseensota OPDO tahan qabatanii gaaffii mirgaa Oromummaa ka’e ukkaamsuuf jecha humni tika Wayyaanee fi Waraanni yaale iyyuu diddaan kun cimuu fi miseensonni OPDO tahanis mootummicha dhagahuu dhabuu irraan yaaliin Wayyaalee fashalpee jira.
Haalli gaaffii barattootaa itti fufuu fi cimuu irraan kan ka’e sabboontota Oromoo mana hidhaatti guuruun mana hidhaatti barattoota Hiraarsuu irratti argamu. Kanneen kaan yoo hidhaman iyyuu barattooti mooraatti hafan hundi gaaffiin keenya gaaffii Mirgaati, barttooti hidhaman haagadhiifaman, jechuun diddaa itti fufanii jiru.Kanaafis Mootummaan abbaa irree Wayyaanee humna waraanaa yuunivarsiitii kana Damee isaa hunda keessatti qubachiisee jira.
Kun kanaan osoo jiruu barattoota Oromoo sabboontota tahanii dhiamanii jiran keessaa kanneen bakka jiran wallalame keessaa
1.Barataa Moo’eeraa Lammaa phycology waggaa 2ffaa
2.Barataa Nuuraddiin Hamadaa Barataa Phycology waggaa 2ffaa
3.Barataa Takkaaleny Kaandaa Barataa Phycology waggaa 2ffaa
4.Barataa Tesfaayee Biraanuu
5.Barataa Mokonnin Dabalee
6.Barataa Wubisheet Zalaalem
7.Barataa Abdiisaa Qabaatoo Oromo focular waggaa 2ffaa
8.Barataa Daannoo Dabtaraa Water technolgy waggaa 2ffaa
9.Barataa Eebbisaa statistics waggaa 1ffaa
10.Barataa Huseen Keessatti argamu.
Yeroo tahan. Mootummaan Wayyaanee barattoota doormii isaanii keessaa funaanaa jiraachuunii fi sodaa gara yuunivarsiitiilee birootti babal’ata jedhuun yuunivarsiitiileen hundi waraanaan eegamaa jiru.
Like this:
Like Loading...


text:
Roobotonni nama hinqabne balali’an kunniin piroograamii kompiitaraatiin giddu-gala tokkorraa ajajaa darbuufiin hojii nyaata kutaa nyaatni itti-bilcheeffamuu gara fayyadamtootaatti geessuu (dhiheessuu) hojjatu.
Roobotonni balali’an kunniin al-takkaatti hanga Kiiloo giraama 2 jechuunis biiraa lama, piizaa tokkoo fi wayinii birciqqoo lama baatanii keessummootaaf dhiheessuu danda’u.
Manneen nyaataa fi dhugaatii Singaapoor keessaa roobota kanneen sadarkaa yaaliitti fayyadamuu jalqabuusaanii himameera.
Roobootonni kunneen industirii dhugaatii fi nyaataaf argannoo haaraa ta’uunsaaniis himameera.
Amma sadarkaa yaalitti kan jalqabame Roobotota kanneen fayyadamuun dhuma bara Faranjootaa keessa jirru kanatti guutumaan guutuutti tajaajilarra ooluu akka danda’u BBC’n dubbisiiseera.
Fe’uu: Maarituu Galaalchaa


text:
Ji’oota ja’aan boodas nyaata dabalataa waliin hanga waggaa tokkootti harma hodhuu qabu.
Faayidaa daa’ima harma hoosisuu
Daa’immaniif
- Infakshinoota garagaraa kan akka: teessisuu, Infakshinii Sombaa , gurraa fi infakshinii ujummoo fincaanii irraa isaan eega.
- Alarjii fi Asmiif akka hinsaaxilamne isaan gargaara
- Dhukkuba sukkaraaf akka hinsaaxilamne isaan gargaara
- Ciminaa fi guddina lafeesaaniif gargaara
- Guddina sammuu isaaniifis faayidaansaa olaanaadha
- Ija fayya buleessa akka qabaatan taasisa
- Gogiinsa garaa ittisa
- Humna dhukkuba ittisuu akka qabaatan gargaara
- Hariiroo haadhaaf daa’ima gidduu jiru akka cimu gargaara
- Carraa Kaansarii harmaaf saaaxilamuu inhir’isa
- Carraa kaansarii gadameessaaf saaxilamuu inhir’isa
- Cimina dhabuu lafee ni-ittisa
- Ulfina qaamaa sababa garaatti baachuun dhufe ni-hir’isa
Haadholiif
Maddi: Doktar Honliyaat
Fe'uu: Maarituu Galaalchaa


text:
WASHINGTON, DC—
Muummichi-ministaraa Obbo Haile-mariam Dessaalegni filannoo biyyoolessaa Itiyoophiyaa dhufaa jiru ka duraa irra haala wayyaaween walabaa fi Dimookiraatawaa gochuuf qophiin ga’aan godhamee jira - jechuudhaan, Wixata dabre kana, paarlaamaa biyyattiitti dubbatanii jiran. Mee sanaan haa jalqabnu.
Filannoo bara kuma lamaa fi toorba geggeessinu irratti filannoon isaa dimookiraatawaa, nagoomaa, walabaa fi kan haqaa akka tahu gochuuf mootummaan maal akka karoorfate gaaffii dhihaateef Ammaan duras akkuma beekamu, Dimookiraasiin, kanneen dimookiraasiin ittiin beekamu keessaa tokko ka tahe filannoon walaba, kan haqaa akkasumas immoo, nagaa fi dimookiraatawaa akka tahu gochuuf Mootummaan akkuma kanaan duraa akka barbaachisummaa isaatti hojii jabaa akka hojjetu ammaan dura Mana-maree kabajamaa kanaaf ibseen ture jedhan Muummichi-ministaraa Obbo Haile-mariam.
Itiyoophiyaa keessatti filannoolee ammaan dura marsaa lama geggeessamanii booda, dhuguma fooyyaa’insi argamee jiraa? jedhuuf, filannoon fuul-dura keenyaa deebii kennuu qaba jedhu xiinxaltoonni. Filannooleen lameen ammaan dura geggeessaman irratti paartiin mootummaa EHADEG dhibba irraa harka 99 fi qabxii ja’aan injifatee xumuruun isaa ni yaadatama.
Filannoo dhufaa jiru kun akkuma Muummichi-ministaraa Hailemariam jedhan, “walabaa fi dimookiraatawaa gochuuf” qophii maal maal tu godhame? Mormitoonni hoo waa’ee qophii kanaa maal beeku? Qooda akkamii keessaa qabu? gaaffiilee kanaa fi ka biroodhaaf, FINFINNEE ka jiru -waajira Kongiresa Federaalawa Ormootti bilbilee Barreessaa Paartichaa Obbo Beqqelee Nagaa dubbisnee jirra. “Qophiin Mootummaa Nuti qabatamaan argaa jirru miseensota paartiilee mormituu karaa nagaa qabsoo geggeessan fi barattoota karaa nagaa hiriira bahan haleeluu, ajjeesuu, hidhuu fi doorsisuu dha. Keessumaa Oromiyaa keessatti caasaan bulchiisaa, abbootiin-murtii hojii seera-qabeessa hojjechuuf mirga hin qaban. Guutmmaan Oromiyaa humna waraanaan bulfamaa jirti, jechuun ni danda’ama” jedhan.
Gaaffii fi Deebii gaggeeffame caqasaa


text:
Seelota
Seeliin (jecha Laatinii cella jedhurraa dhufe) bu'uura caasaa, tajaajilaa fi baayoloojikaawaa lubbu qabeessa hundaa ti. Seeliin bu'uura lubbu isa xiqqaa kan horuu danda'u yoo ta'u yeroo baayyee dhaga bu'uuraa jireenyaa jedhamee beekkama. Qorannoon seelii baayoloojii seelii jedhamee beekkama.
Seelonni pirootoopilaasmii membireenin marfame qabu, kunis baayoomolokiyuulii akka pirootiinii fi niwuukiliik asidii baayyee of keessaa qaba. Orgaanizimoonni seel-qeenxee (kan seelii tokko qofa qabu; baakteeriyaa baayyee dabalatee) ykn seel-hedduu (biqiltootaa fi bineeldota) ta'uu danda'a. Lakkoofsi seelotaa biqiltootaa fi bineeldota keessatti sanyiirraa sanyiitti gar gar yoo taa'u namoonni seelota naannoo tiriliyoona 100 ta'u qabu. Seelin biqiltootaa fi bineeldotaa baayyen mayikiroskooppii jalatti qofa mul'ata, guddinni isaas maayikiroomeetirii 1 hanga 100 ta'a.
Seelin Rooberti Huukin bara 1665 argame. Tiyoorin seelii, kan jalqaba 1839tti Jakob Schleiden fi Theodor Schwann ummame, yoo ilaalamu orgaanizimoonni hundi seelii tokkoo fi isaa ol kan qaban ta'uu, seelonni hundi seelii duraan jirurraa kan dhufan ta'uu, tajaajilli gurguddaan orgaanizimootaa seelii keessatti kan raawwatamu ta'uusaa, fi seelonni hundi odeeffannoo dhaalan darbu kan tajaajila seelii too'achuu tajaajilu kan qaban ta'uu fi odeeffannoo dhaloota seelii kan itti aanutti kan dabarsan ta'uu dubbata. Seelin lafarratti waggaa biliyoona 3.5 dura ummame jedhamee tilmaamama.


text:
The Web's #1 Hindi Lyrics Web Site
Browse Lyrics by Title
maine jii liyaa mar liyaa prem kar liyaa jitanaa Daranaa thaa Dar liyaa prem kar liyaa prem kar liyaa ... har ek prem kahaanii mein is dariyaa ke paanii mein Duub gae naadaanii mein kitane log javaanii mein prem kaa hamako sahaaraa nahiin lenaa tay kar liyaa prem kar liyaa ... duniyaa vaale kahate hain prem galii jo rahate hain dard hazaaron sahate hain aankh se aansuu bahate hain prem galii mein hii rahane ko hamane ghar liyaa prem kar liyaa ... hai zaalim sansaar kahaan raste hain diivaar kahaan aae hain majhadhaar kahaan kaate hain talavaar kahaan hamane aaj hathelii pe sar apanaa dhar liyaa prem kar liyaa ...


text: Adisaya Ulagam Mezhuguvarthy Neeyum Naanuma Neeyum_Naanuma Paalooti Valarthakili Pallutte Vallartha Kili Yamuna Nathi Inge Yemuna Nathi Engey aagattum arivaik arubadhai avar kaalam kannaa maarum mannanin marikindra moondradi moondrena mudindhadhaa naalaya nadandhadhe neeyum never valarththa yaaradhan aagattum arivaik arubadhai avar kaalam kannaa maarum mannanin marikindra moondradi moondrena mudindhadhaa naalaya nadandhadhe neeyum never valarththa yaaradhan aagattum arivaik arubadhai avar kaalam kannaa maarum mannanin marikindra moondradi moondrena mudindhadhaa naalaya nadandhadhe neeyum never valarththa yaaradhan aagattum arivaik arubadhai avar kaalam kannaa maarum mannanin marikindra moondradi moondrena mudindhadhaa naalaya nadandhadhe neeyum never valarththa yaaradhan aandavan Album chellama chellama..endhan dhairiyamum Director Lyricist Lyrics naaLai naan needhikay ninaithadhellam paaindhu palooti pattam pazhankodithu saththiyam..idhu sattamum Singer Song theeyilae thirumba vaedhanaiku veetinilae yaar aandavan chellama chellamaendhan dhairiyamum naalai naan needhikay ninaithadhellam paaindhu palooti pattam pazhankodithu saththiyamidhu sattamum theeyilae thirumba vaedhanaiku veetinilae yaar aandavan chellama chellamaendhan dhairiyamum naalai naan needhikay ninaithadhellam paaindhu palooti pattam pazhankodithu saththiyamidhu sattamum theeyilae thirumba vaedhanaiku veetinilae yaar aandavan Album chellama chellama..endhan dhairiyamum Director Lyricist Lyrics naaLai naan needhikay ninaithadhellam paaindhu palooti pattam pazhankodithu saththiyam..idhu sattamum Singer Song theeyilae thirumba vaedhanaiku veetinilae yaar anaikkum eduththaal f irundhum iruvarum jolikkum kannan kannanin konjum kovaik m mannan ninaikkum paarungkalaen raadhai raadhaiyin sirikkum solladi yamunaa aaaaaa anaikkum eduththaal f irundhum jolikkum kannan kannanin konjum kovaik m mannan ninaikkum paarungkalaen raadhai raadhaiyin sirikkum solladi yamunaa Album aNaikkum Director eduththaal F: F:koduththaal F:yamunaa irundhum iruvarum: jolikkum kaNNan kaNnanin konjum kOvaik Lyricist Lyrics M: mannan ninaikkum paarungkaLaen raadhai raadhaiyin Singer sirikkum solladi Song yamunaa Album aNaikkum Director eduththaal F: F:koduththaal F:yamunaa irundhum iruvarum: jolikkum kaNNan kaNnanin konjum kOvaik Lyricist Lyrics M: mannan ninaikkum paarungkaLaen raadhai raadhaiyin Singer sirikkum solladi Song yamunaa


text:
Fayyaa lafee eeguuf umurii Daa’imummaafi Dargaggumaatti waan hedduu hejjechuun barbaachisaa ta’us fayyaa lafee eeguuf umurii ga’eessummaa irrattis tarkaanfii fudhachuun ni danda’ama.
Wantoonni fayyaa lafee keessanii murteessuu danda’an maalfa’i?
• Hammeentaan kaalsiyamii nyaata keessatti fudhatamau nyaatawwan kaalsiyamiin hin badhaadhomne guyyuutti nyaachuu,haphachuu lafeetiif kan saaxilu ta’uusaarrayyuu lafeen akka cabu taasisa.
• Sochii qaamaa- Namoonni Ispoortii hin hojjennee kan hojjetan caalaa haphina lafeetiif saaxilamu.
• Tamboo/Sigaaraa xuuxuufi Alkoolii dhuguu- Tamboon/Sigaaraan hir’achuu cimina lafeetiif kan saaxilu yammuu ta’u guyyuutti lamaafi kanaa ol Namoonni Alkoolii dhugan haala ol’aanadhaan haphachuu lafeetiif saaxilmau.
• Koornaya,hammeentaa qaamaafi umurii
• Sanyiifi maatii keessa rakkoon lafee jiraachuu
• Hammentaa hoormoonii-Hormoniin taayirooyid yoodabalu,Dubartoonni wayita ulfaa’uu dhiisan hoormooniin Teestiroonii dhiirotaa hir’achuun haphachuu lafeetiif saaxila.
• Namoota rakkoo sirna soorataa qabaniifi haalwwan kanneen biroo-Fakkeenyaaf Anooreekiisiyaa Narvoosaa wal’aanama garaachaa hir’achuu ulfinaafi wantoota kanneen biroo
• Vaayitaamiin “D’gahaa dhabuu
Maddi:Hello Doctor
Gulaalaan:Birhaanuu Hurrisaa


text:
Giddu galichi kutaalee waajjiraaf ta'an 300 0l kan qabuu yoo ta’u duudhaa aadaa Oromoo guutummaan guututti qabatee kan ijaaramedha.
Gaggeessaan dhimmoota koommunikeeshnii biiroo Aadaa fi Turizimii Oromiyaa Obbo Zawduu Maammoo Faanaa Biroodkaastiing Korporeetitti akka himanitti giddu galichi pirojaktoota gurguddoo sagalitti qoodamuudhaan kan ijaaramedha.
Godaambaa,iddoo qorannoo afaanii fi aadaa,gamoo mana kitaabaa,tiyaatiraa fi bobbocoota gara garaa itti hojjachuuf oolu,bakka konkolaataa 400 yeroo tookotti keessummeessu qaba.
Giddu galichi qabeenya Oromoo maraa ta'uu isaatiinis meeshaalee aadaa fi jireenya hawaasa Oromoo muul'isan dhaloota itti aanuuf tursuudhaaf akka gargaaru hawaasarraa walitti qabuun cimee itti fufeera.
Uummanni Oromoo jireenya guyyaa guyyaa keessatti meeshaalee aadaa fi kanneen biroo ittiin dhimma ba'aa ture qaroomina uummata sanaa sirnaan calaqqisiisuusaa ture akka hin irraanfatamneef giddu galichi gaachana ta'ee kunuunsaaf haala mijeessa.
Qorannoowwan seenaa,Aadaa,amantaa fi duudhaa uummata Oromoorratti kana dura gaggeeffaman argamni isaanii giddu galeessa kana ta'a jedhan obbo Zawuduun
Kana boodas qorannoowwan dhimma Oromoorratti geggeeffamaniif odeeffannoo ol'aanaa akka kennu itti abdatameera.
Hawaasni Oromoo meeshaalee aadaa dhaloota kana duraarraa daddarbaa dhufe kennaa giddu gala aadaa Oromootiif jechuun gumaachaa ture ammallee cimsee akka itti fufu waamichi dhihaateefiira.Giddu galicha bitootessa 16/2007 eebbisiisuudhaaf qophiin xumurameera.
Gulaalaan:Biraanuu Hurrisaa


text:
WASHINGTON, DC—
Kanneen kuma dhibba hedduutti lakkaawaman hiriirtonni “mirga dimookiraasii” falmina, jedhan walakkeessa Hong Kong dhuunfatanii oolan. Gama biraatiin immoo Chinaan waggaa 65ffaa Ripublikiin Uummataa Chaayinaa itti hundeeffame ayyaaneffataa oolte.
Waggoota digdamii-shanii duras hiriirrii fi mormii guddaan akkanaa magaalaa Beejing waltajjii Taayinaamen jedhamu irratti geggeessamee ture. Yeroo sanatti yeroo hojjetoonni fi namoonni ka biroon miliyoona hedduutti lakkaawaman barattoota hiriira bahaniiti makamanii, waltajii Taayinaamenitti mirga dimookiraasii gaafatan, kanneen haala isaa sodaatan hoogganonni mootummaa Chaayinaa tarkaanfii cimaa fudhatan. Loltoota itti bobbaasanii haleelsisan. Guutummaa biyyattii keessattis mormitoota marsanii qabatan. Hayyoonni biyyoota gama Dhihaa tarkaanfii mootummaan bar asana fudhateen namoonni dhibba hedduutti lakkaawaman ajjeesamuu dubbatan. Chaayinaan immoo Waltajjii Taayinaamentti namni ajjeesame hin jiru, jechuun haalte.
Hiriirri amma Hong Kong keessatti geggeessamaa jiru ka Taayinaamen irraa adda jedhu, ka Michigaan jiru, Yunivarsitii Keetering irraa Dr. Eziqeel Gabbisaa.
Gaaffii fi guutuu armaan gaditti caqasaa


text:
Yoom/ Akkamiin Hafuura Qulqulluu fudhannaa?
Gaaffii: Yoom/ Akkamiin Hafuura Qulqulluu fudhannaa?
Deebii: Ergamaan Phaawloos bataluma Yesus Kirstosiin akka fayyisa keenyatti fudhannetti Hafuura Qulqulluu akka fudhannu ifa godhee barsiisa. Tokkoffaan Qorontoos 12:13, “Nuyi Yihudoonni, warri Yihudoota hin ta’inis, warri garbummaa jala jiran warri birmaduunis hundumti keenya dhagna tokko ta’uudhaaf hafuura tokkoon cuuphamneerra”, nuyi hundumti keenya akka dhugnuufis hafuurri qulqulluun inni tokkichi nuuf kennameera” jechuudhaan dubbata. Romaa 8:9 namni Hafuura Qulqulluu hin qabne, inni yookiin isheen kan Kiristos akka hin taane nutti hima. “Hafuurri Waaqayyoo yoo dhuguma isin keesssa jiraate isin akka fedha hafuuraatti malee akka fedha fooniitti hin jiraattan; namni hafuura Kirstos of keessaa hin qabne kan Kirstos miti.” Efesos 1:13-14 Hafurri Qulqulluun jarreen amanan hundumaaf qabdii fayyinaa akka ta’e nu barsiisa. “Isin immoo erga dhugaa wangeela fayyina keessanii karaa isaa dhageessan; isin warri dhageessanii itti amantan Hafuura Qulqulluu isa abdachiifameen mal’atteefamtaniittu. Hafuurri qulqulluun immoo warri kan Waaqayyoo ta’an galata ulfina isaatiif yeroo furamanitti waanta nuyi argachuuf jirruuf qabdii keenya.”
Keyyattoonni sadan kunniin Hafuurri qulqulluun battaluma fayyinaatti akka fudhatamu ifa taasiisu. Utuu amantoonni Qorontoos hafuura tokko qabaachuudhaabatanii Phaawloos nuyi hundumti keenya hafuura tokkoon cuubamneera Hafuura tokkos dhugneerra jechuu hin danda’u ture. Roomaan 8:9 illee baay’ee jabaassee dubbata, yoo namni tokko hafuura Kirstos hin qabaane kan isaa akka hin taane. Sababa kanaatiif, hafuura qabaachuun fayyina qabaachuudhaan kan ittiin adda baafamee beekamuudha. Darbees, Hafuurri qulqulluun “qabdii fayyinaa ta’u” hin danda’u (Efesos 1:13-14 ) yoo battala fayyinaatti fudhachuun hin danda’amne. Caaffattoonni qulqulluun heedduun batala Yesus Kiristos akka fayyisaa keenyaatti fudhannetti fayyinni keenya akka waabdii qabu baay’isanii ifa taasisu.
Marichi kan wanfalmisiisuudha sababni isaa tajaajilli Hafuura qulqulluu yeroo heedduu kan namaa hin galleedha. Fudhachuun/Hafuurri nama keessa seenuun isaa battala fayyinaatti ta’a. Hafuuraan guutamuun jireenya kiristaanaa keessatti adeemsa itti fufiinsa qabuudha. Isa sana qabannee akkuma jirrutti Hafuuraan cuuphamuun battaluma fayyinaatti ta’a, kiristaanonni tokko tokko garuu miti. Inni kuni yeroo tokko tokko hafuuraan cuphamuun “hafuura fudhachuu” wajjin gochaa fayyinatti aanee ta’u ta’uun isaa akka namaa hingalle taasisa.
Xumura irratti, Hafuura qulqulluu akkamiin fudhanna? Yesus Kiristos akka fayyisaa keenyaatti fudhachuudhaann Hafuura Qulqulluu fudhanna (Yohaannis 3:5-16). Hafuura Qulqulluu yoom fudhanna? Hafuurri Qulqulluun yeroo nuyi amannee kaasee yeroo hundumaa kan nu keessa jiraatu ta’a.
Gara Mana fuula Afaan Oromootti deebi’aa
Yoom/ Akkamiin Hafuura Qulqulluu fudhannaa?