text:
Shirri Habashootni nurratti xaxan yoomuma nuuf gala laata?
Abdii Boruutiin*
Habashootni, tokkummaa ilmaan Oromoo laaffisuuf, qabsoo bilisummaa saba Oromoo dadhabsiisuuf yoo danda’an sirumaa dhabamsiisuuf halkanii guyyaa shira nurratti hojjechaa akka turani fi jiran seenaatu ragaa ta’a. Kun dhugaa waliigalaa waan ta’eef, diinarraa wanti biraas waan hin eegamneef, nama hin dinqu. Kan nama gaddisiisu garuu beeknees ta’ee otuu hin beekin; hubannees ta’ee otuu hin hubatin shira diinaa kanaaf qaawwa uumuu, balbala banuu, meeshaa ta’uu, kanaaf of saaxiluu, kan dabrerraa barchuu dadhabuu keenya dha. “Namni yoo quba tokko nama biraatti qabu, qubni sadeen isumatti akka garagalan hin hubatu” akkuma jedhamu, hubannoon kan jalqabu bakkeen ykn iddoon (position) quba sadeenii kun yoo beekamee dha. Wantin jechuu barbaade, dadhabbii keenya otuu hin hubatin yookaanis dhokfachaa Habashaatti quba qabuun gahaa miti. Yoon akkana jedhu ammoo diinatti hin xiyyeeffannu jechuu otuu hin taane, gabaabumatti mee dura haala keenya haa hubannuu jechuun barbaade.
Yeroo tokko tokko yoon waayee keenya gadifageenyaan ittiyaadu, balaa nutti deemaa jiru alaalatti arguu dadhabnee; hanga nubira gayutti teenyee eeguun rakkoolee dhuma hin qabneef akka nu saaxilee fi nu saaxilun hubadha. Balaa tokko alaalatti arganii ofirraa ittisuu yoo hin dandeenye; yoo nama bira gayee harkaan nama qabate, kana keessaa ofbaasuun rakkisaa ta’a. Akkuman armaan olitti tuqee dabre, Habashaatu akkana nu godhe, isaantu akkas nu godhe; Habshaatu naannoo, gandaa fi amantii dhaan akka walqoqqoodnu nu taasise; Habshaatu shira nurratti xaxee, akka mooraan keenya laafu taasise fi kkf dubbachaa ormatti quba qabuun homaa hin fidu. Wanti ofis walis gaafachuu qabnu, yeroo isaan akkana nu godhan ykn nu taasisan kana, maaliif shira isaaniitiif karaa baasna jennee of gaafachuun silaa gaafii duraa ta’uu qaba ture. Takka dogoggoruun uumaa ilma namaa keessa waanuma jiruu dha; garuu lammata gowwoomuun, kan dabrerraa barachuu dadhabuun dadhabbii mataa ofii ti.
Wantan har’a waayee shira Habashootaa kaaseef sababan qaba. Barreeffama mata duree “OROMO MALLI MAALI ?” jedhuun Tokkicha Abbaa Milkiitiin dhiyaate dubbisseen ture. Barreeffamni kun barreeffama biraa mata dureen isaa “Amna Dukkanaa’aa: Seenaa Dhokataa Ilmaan Oromoo Biyya Eritrea Keessaa” jedhuun dargaggoo maqaan isaa T.F YKN Addaamuu jedhamuun dhiyaate irratti hundaaye. Waayee barreeffama duraa, kan T.F ykn Addaamuu dhaan dhiyaate sana, gara boodaa itti deebi’ee waan tokko tokko jechuun barbaada. Qabiyyeen barreeffama Obboo Abbaa Milkii garuu akka naaf galetti ykn akkan hubadhetti waan Shaabiyaatti xiyyeeffatu fakkaata. Asirratti wanta Eertiraa keessatti godhamaa ykn ta’aa jiruuf ragaa waanan hin qabneef waayeen kun dhugaa dha yookaanis dhara jechuu hin danda’u. Haa ta’u malee, wanti hubatamuu qabu tokko, har’a abbaan fedhee biyyas ta’ee mootummaan kamiiyyuu dhimma mataa isaatiif ykn bu’aa irraa argatuuf jedhee yoo ta’e malee, dhugumatti garaa qulqulluudhaan qabsoo saba Oromoo ni deeggara jedhanii irraa eeguun ofgowwoomsuu dha jedheen yaada.
Qabsoo bilisummaa Oromoo ilaalchisee, Eertiraan akka ofiif walabummaa argatetti, walabummaa Oromiyaas ni deeggarti yookanis hin barbaaddu jechuun ammaaf na rakkisa. Waan Shaabiyaan ykn Eertiraan Oromoof godhaa turte/jirtu badaas ta’ee gaarii seenaaf dhiisuudhaan, wanti hubatamuu qabu garuu, akka barreeffama lamaan sana keessatti ibsametti, TPDMs (Tigry Peoples Democratic Movement) ta’ee Shaabbiyyan maqaa Oromootiin jaarmayaa maxxannee ijaaruu yaaluun qabsoo keenyaaf baay’ee gaaga’ama guddaa akka ta’u dha. Karuma fedheenuu haa dhufuu, shirri akkanaa kun balaa guddaa nutti fiduu akka danda’u Oromoon jabeessee hubachuu qaba. Shirri akkanaa kun milkoofnaan; jaarmayaan akka OPDO deebi’aa ijaaramnaan, qabsoon keenya ammas bar-kurnee lamaa ol gara duubaatti akka deemtu shakkiin hin jiru. Kun sodaatanii nama sodaachisuu otuu hin taane balaa dorrobee jiru arguu danda’uu dha; yaaddoo ibsuu dha. Dhimmi kun hin ta’a ykn hin ta’u; ni milkaaya ykn hin milkaayu jechuun tilmaama mataa ofii ti. Dhugaan lafarra jiru garuu dagatamuu hin qabu. Bitaa fi mirga ilaaluun barbaachisaa dha.
Gaafiin barreessaan kaase, “Oromoo malli maali?” kan jedhu anaaf gaafii bu’uraa ti. Gaafii Oromoon hunduu hubachuu qabani fi deebii isaas barbaadanii argachuu qabanii dha jedheen amana. Akkan barruu kana dhiyeessu kan na taasisellee barreeffama mata duree kanaan dhiyaatetu qalbii koo na harkise. Dhiiroo, kun gaafii yeroo ti; akka laayyootti ilaalamuu hin qabu. Haalli keenyaayyuu walumaagalatti “Oromoo malli maali?” kan nama jechisiisu dha. Kaayyoon barreeffama kiyyaa Eertiraa balaaleffachuufii miti. Kana hin godhan jedhee isaanis amanuun na rakkisa. Har’a abaan fedhee, koodeen ofiituu bu’aa ofiitiif jedhee obboleessa ykn obboleetti isaa dabarsee kennuu danda’a. Impaayara Itoophiyaa tana keessatti biyya fi qabeenya Oromoo kan hin hawwine hin jiru. Bilisummaa fi walabummaa otuu hawwinuu kan caalu nutti dhufee; bu’aalee hanga har’aatti qabsoon kun galmeesseyyuu akka hin dhabne ofeeguu qabna, Oromoo. Ammas irran deebi’a balaa nutti dhufuuf deemaa jiru alaalatti arguu haa dandeenyu. Kun gamnummaa dha.
Akkuman kanaa olitti tuqee dabre, barreeffama isa duraas, kan dargaggooT.F YKN Addaamuu jedhamuun dhiyaates dubbissen ture. Yaadolee heddoominaan achirratti kennamanis argee jira. Namootni barreeffama sana karaa adda addaatiin ilaalan. Kuun waan akka asoosamaatti dhiyaate fakkeessu; kuun waan gareen Obboo Leencoofaa dhiyeessan fakkeessu; kuun ammoo waanuma dhugaadhaan argame ykn argamaa jiruu dha jedhu. Dhgaa dha, wanti tokko yoo ragaa qabatamaa wajjin hin dhiyaatne tilmaama gara graa keessa nama galchuun hin oolu. Asirratti wanti dubbistootni barreeffama kiyyaa hubachuu qaban waan dargaggoon kun barreesse dhugaa hin ta’u jechuu kiyyaa akka hin taane dha. Akkuman dursee jedhe, wanta tokko dhugaa ykn dhara ta’uu isaa kan mirkaneessu ragaa wajjin dhiyaatu dha. Dhugaa dubbachuudhaaf, anillee yeroon barreeffama sana dubbisu waayeen kun garaa na nyaatullee, karaa biraatiin garuu yaada adda addaa keessa na galchuun hin oolle. Barreeffama sana karaa adda addaatiinan ilaale jechuu kooti.
Tokkoffaa, akka barreessaan seenaa ofii ibsetti waanuma irra gaye barreesse malee fakkeessuu hin danda’u yaada jedhutu na keessatti uumame. Waan inni keessa dabre, keessumaayuu Oromiyaarraa gara Eertiraa; Eertiraarraa gara Suudaan; achirraa ammoo gara Keenyaa deemuun dhugumatti amanuun nama rakkisullee dhara ta’uu hin danda’u jedheen fudhadhe.
Lammaffaa, akkuma namootni tokko tokko tilmaaman, anis tilmaamni ani qabaachaa ture, warri ABO (warri Eertiraa keessa jiran) walabummaadhaan socha’uu akka hin dandeenye; rakkoo akka qaban; sababa kanaan ammoo achi taa’anii qabsoo kana gara fuulduraatti oofuu hin danda’an jedhanii isaan qeequuf jecha gareelee biroorraa (diinarraaiys ta’uu mala) xalyaan akkanaa waan qophaayes natti fakkaate.
Sadaffaa, dhuguma akkuma jedhamu, Eertiraa keessa rakkoon jiraatee; qabsaa’ota fi hoggantoota keenyarratti dhiibbaan uumamee; akka barbaadanitti socha’uu dadhabanii; sababa kanaan isaanuma keessaayuu rakkoo jiru gadi baasuuf jecha xalayaan kun akka qophaayu godhamees ta’uu mala jedheen yaade.
Afraffaa, mootummaan Eertiraa hangam qabsoo bilisummaa Oromoo dhugumatti akka gargaaru beekuun na rakkisullee, ammaaf diina Wayyaanee waan ta’eef, maqaa Eertiraa xureessuf; akkasumas dargaggootni Oromoo akka achi hin dhaqne hamilee isaanii cabsuuf jecha xalayaan kun gara Wayyaaneerraa qophaayee waan barreeffames natti fakkaate.
Egaa, kun tilmaama mataa kiyyaa ti. Wanti tokko dhugaa ykn dhara ta’uu isaa addaan baafachuun kan danda’amu yoo ragaa qabatamaan tokko jiraate dha. Karaa biraatiin ammoo, wanti akkanaa kun yoo uumamu qaamni tokko gadi bayee asirratti ibsa kennuun silaa waayee kana qulqulleessuudhaaf gaaarii ta’a ture. Garuu mee haa jennu, dhugumatti wanti dargaggoon kun barreesse yoo dhagaa ta’e; yoo dhuguma Shaabiyaan duuba jiraate ykn shira Habashootaa ta’e, hoggantootni keenya kan Asmaraa jiran waayee kanarratti ibsa kennuun isaan rakkisuu danda’a. Dhugaa dha yoo jedhan, waan iccitiin bayuuf, isaaniifuu gaaga’ama guddaa ta’a. Soba ykn dhara akka hin jenne ammoo, wanti barreeffame kun akka asoosamaattillee yoo dhiyaate, kun dhugaa jiru irratti waan hundaayuuf, dhara jedhanii sarara jala butuunis rakkisaa ta’a.
Karaa biraatiin garuu, waayeedhuma kana ilaalchisee, gaafii fi deebii Raadiyooniin Sayifa Nabalbaal Dr Shigux Galataa waliin godhe irratti, deebii isaaniirraa waa sadin hubadhe. Tokkoffaa, sadarkaa imaammataatiin mootummaan Eertiraa waan akkanaa barreeffamaan hin qabu kan jedhu dha. Asirratti waan jechuu barbaadan garuu anaaf ifa hin taane. Lammaffaa, barreessaan kun marsaalee intarneetaarratti facaase malee eenyummaa isaa hin ibsine; dhimmi kun hangam dhugaa dha ykn amansiisaa dha kan jedhu gaafiin kun banaa dha; kun gara fuulduraatti qorannoodhaan kan bira geenyu ta’a kan jedhu yoo ta’u; sadaffaa, wanti barreeffame kun dhugaa ta’uun isaa hin beekamu; barreessaan kun abbaa fedhe ta’uu danda’a yookaanis dhugumatti rakkoon kun irra gayees ta’uu danda’a kan jedhu dha. Dhugaa ykn rakkoo jiru Waaqayyo/Rabbi qofaatu beeka. Kan ta’es ta’u, shirri Habashootni nurratti xaxan daangaa waan hin qabneef, ofeeggannoo guddaa barbaada. Dammaqinsaan haala keenya hubachuun baay’ee barbaachisaa fi murteessaa dha.
Galatoomaa!
* Abdii Boruu: aboruu@gmail.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
5 Comments
-
Ittisaa:
Ergaan kee gaarii dha. Ummanni Oromoo ummata kamiifuu meeshaa ta’ee hiriiruu irraa of eeguu qaba. Muuxannoon akka nu mul’isutti armaan dura ummanni Tigree fi ummanni Amaaraa yaroo adda addaatti Oromoo ofittiqabuun ykn maqaa Oromoon dhaaba ijaaruun faayidaa isaaniif oolchaa turan. Ertiraan/Shabiyaan/ kana hingootu jechuus hindandeenyu. Haata’u malee yaroo Tigreen, Amaarri, Ertiraan Oromoo gowoomsee maqaa Oromoon dhaaba ijaaree ittifayyadamu nuti ilmaan Oromoo hoo maal gochaa jirra? Nuti akkamiin dhaaba Oromoodhaan Oromoof dhaabbate jabeessuu dadhabne? Nuti maqaa jara kanaan dhaaba sobaa dhaabuufii hindandeenyuu? Waanuma isaan godhan nuti maaliif hingoone? Kanaaf deebii barbaaduun hojii hayyoota Oromoo ti.
-
Qanquree:
Debbiin Radioo irratyi kenname ammas akkuma duranii dubbii lafa-irra arkisuu sana fakkata. Dubbii kana qoratee debbii kennun barbaachisa malee dhugaa fi dharii hin beekamu jechuun fudhatama hin qabu. Yoo akkuma ati ( Abdiin ) jedhe sana yoo dubbane gaga`amati nurra ga`a jedhamee callisame ta`e , jireenyi isanii lubuu olfachiif malee qabsoof miti jechuudha. Kanaafuu ammas yeroo OPDOn lameeffaa ijaramiti ciisuun fudhatama hin qabu.
-
Obsaa:
Hundaaf galuu baatus shirri habashoonni xaxan Oromoota miliyoonotaan lakkaa’amniif galeera. Rakkinni keenya inni guddaan amma awarness dhabuu miti.Hoggansa kutataa lolee lochiisu dhabuu dha.
-
Ibrahim Ittaanaa:
Nagaan haa dursu . Attam jirtu fayyaa keessanii?? Ertiraan kaleessa waggaa 25 fuul dura miiltoo keenya turte garuu isa waliin kufnee kaanee fi waliin madoo walii baanne dagatanii bu`aa argatanii qawwee nutti garagalfatan kanaaf ammaas taanaan Ertiraan Oromoof diina malee tasumaa firaa nuuf taatee hin beektu irraa of eeguu qabnaan jedha
-
shaffis:
Nama baratee galuu didee kan hin barattinii gslee
waan nama raajuu
taoroomoo rabummatti dhiifnee


c: text/html

text:
Tokkummaan Mootummootaa dabalee dhaabbilee akka akkaa nama Afrikaa gama Gaafaatti rakkate waan hedduun gargaaruutti jiran.
Ufi qarqaaruu qofaa mitii akka addunyaalleen itti dabalamtu gaafachumatti jiran.Bulchootii biyya akka akkaalleen akkanuma.
Akkuma kanaan Manneen amantii Islaamaa damee MN,Waldaa Amantii Kiristaana Oromoo Addunyaatii fi waldaan waaqeffannaa Noorweeyilleen waan dandahaniin nama biyyatti beelahe qarqaaruuf qophii jirraa jedhan.
Sheck Husseen Ahmed,itti gaafatamtoota masjida MN,Minniyaapoolisii fi Sayinti Pool keessaa tokkko.
“Gaafa Ramdaanaa keessaa nama biyyatti beelahee gargaaruuf $60,000 walti guurree…namii keenna Booranaa fi naannoo sun jirutti baayyee beelahee dhageenne… Somaaleelleen dhuftee gargaarsa gaafattee haga $10,000 walti qabaniif.”
Obbo Hundasaa Waaqawayyaa barreessaa gumii waaqefannaa Noorwey gama keessaniin nama biyyatti beelahe kana akkamitti gargaaruuf itti jirtan jennaan.”Gaafa ayyaanii waaqeffannaa kabajamu Onkololeessa lamatti gargaarsa walti qabuuf qophii jirraa jedhu.”
Luba Gammachuu Olaanaa,prezdaantii Waldaa Kirstaana Oromoo warra Wangalaati.“Waldaan keennalleen torbaa lamaa haga sadiitti $20,000 walti qabuuf qophaahuutti jirraa.” Jedhu.
Hawaasii Oromoo akka akkaalleen nama biyyatti rakkate gargaaruuf hojjachuutti jiraachuu nutti himan.Isanillee waan nama biyyatti rakkateen gargaartan ykn waan jechuu feetan qabaattan isan eeganaa nutti himaa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Yesuusi tammanne nam77u hawaareta baakko xeegidi, tuna ayyaanata kessana melanne hargge ubbaa pathana mela wolqqanne maata immis. 2Xoossaa kawotethaabaa markkattanaadanne hargganchchota pathanaada kiittis. 3I enttako, "Xam77a gidin ogoro gidin kathi gidin miishe gidin laammi ma77iya afila gidin oges gidi aykkoka oykkofite. 4He katamaappe hintte keyana gakkanaw imathatethan hintte gelidasuwan gam77ite. 5Oonikka hinttena mokkonna ixxiko he katamaappe keyishe enttaw markka gidana mela hintte tohuwan de7iya baana pittidi keyite." 6Enttika kiitettidayssada keyidi Wonggelaa odishenne dumma dumma gutatan hargganchchota pathishe aadhdhidosona. 7Galiila biittaa haariya Heroodisi Yesuusi oothidabaa ubbaa si7ida wode dagammis. Ays giikko, issi issi asati Yohaannisi hayqoppe denddonna aggenna yaagosona. 8Baggati, "Eeliyaasi qonccis" goosona; harati qassi, "Beni nabetappe issoy hayqoppe denddis" yaagidi odettoosona. 9Shin Heroodisi, "Yohaannisa qoodhiya ta qanxisada wodhas. Yaatin, hayssatho yaagettidi iyabaa odettey, I oonee?" yaagidi ba ayfen be7anaw koyees. 10Tammanne nam77u hawaareti guye simmi yidi, entti oothidabaa ubbaa Yesuusas odidosona. I enttana ekkidi Beetesayda katamaappe gaxa efis. 11Shin daro asay Yesuusa gideyssa eridi iya kaallidosona. I entta mokki ekkidi Xoossaa kawotethaabaa tamaarssis; paxanaw koyeyssatakka pathis. 12Sa7i omarssiya wode tammanne nam77u hawaareti iyaakko shiiqidi, "Nu de7ey bazzo biitta gidiya gisho asay dumma dumma gutatanne katamata bidi, kathinne aqiyaso koyana mela asaa moyza" yaagidosona. 13Shin I, "Enttaw miyabaa hintte immite" yaagis. Entti, "Nuus de7ey ichchashu uythinne nam77u molo gidiya gisho ha asaas gidiya kathi nuuni bidi shammonna ixxiko gidenna" yaagidosona. 14He bessan ichchashu mukulu gidiya addeti de7oosona. Yesuusi ba tamaaretakko, "Ishataman ishataman shaakki shaakki asaa utisite" yaagis. 15Iya tamaareti, I kiittidayssada asaa utisidosona. 16I ichchashu uythaanne nam77u molota ekkidi, salo xeellidi, Xoossaa galatidi, meenthidi asaa ubbaa gathana mela ba tamaaretas immis. 17Ubbay midi kallidosona. Enttafe attida tiifey tammanne nam77u gayta kumethi gidis. 18Yesuusi ba xalaala woossishin, iya tamaareti iyaakko yidosona. I, "Asay tana oona goonaa?" gidi oychchis. 19Entti zaaridi "Issoti issoti, 'Xammaqiya Yohaannisa, baggati Eliyaasa, harati qassi, beni nabetappe issoy hayqoppe denddis' yaagosona" yaagidosona. 20I zaaridi, "Yaatin hintte tana oona geeti" yaagis. Phexiroosi, "Neeni Xoossaafe kiitettida Kiristtoosa" yaagidi zaaris. 21Yesuusi hayssa ooddeskka odoppite gidi minthidi odis. 22Qassika Yesuusi, "Asa Na7ay daro metuwa ekkana. Biitta cimatan, kahine halaqatan, higge asttamaaretan aadhdhi imettana. Entti iya wodhana, shin I heedzantho gallas hayqoppe denddana" yaagis. 23Yesuusi asaa ubbaako, "Tana kaallanaw koyey oonikka de7ikko bana kaddo, ba masqaliya gallas gallas tookkidi tana kaallo. 24Ba shemppiw ashshanaw koya ubbay iyo dhayssees, ba shemppiw ta gisho gidi dhayssiya oonikka iyo ashshees. 25Asi alame ubbaa haaridi, gidoshin ba shemppiw dhayssiyabaa woykko qohiyabaa gidikko iya ay maaddii? 26Oonikka tananinne ta qaalan yeellatikko Asa Na7ay ba bonchchuwara hessadakka aawa bonchchuwaranne Geeshsha kiitanchchota bonchchuwara yaa wode iyan yeellatana. 27Ta hinttew tuma odays; hayssan eqqidayssata giddofe Xoossaa kawotethaa be7onnashin hayqqonna asati de7oosona" yaagis. 28Yesuusi he oda odin, hosppun gallasappe guye Phexiroosa, Yayqoobanne Yohaannisa baara ekkidi woossanaw deriya bolla keyis. 29I woosa bolla de7ishin iya ayfe karey laamettis; afilaykka awa mela phoolidi booxis. 30Nam77u asati, enttika Museranne Eliyaasara bonchchon qonccidi, 31Yerusalaamen polettanaw de7iyabaa, hessika, I ha alamiyappe shaakettanabaa iyara odettoosona. 32Phexiroosanne iyara de7eyssata dhiskkoy efin, entti dhiskkofe barkkiya wode iya bonchchuwanne iyara eqqida nam77u asata be7idosona. 33Asati Yesuusappe shaakettidi baana hanishin, Phexiroosi Yesuusakko, "Godaw, hayssan gideyssi nuus ay mela lo77o! Issino new, issino Muses, issino Eliyaasas oothidi heedzu shaqara shaqaroos" yaagis. Shin I ay gidaakko erenna. 34I yaagidi odettishin shaaray yidi enttana kammis. Entti he shaara giddo gelishe babbidosona. 35Shaara giddofe, "Ta doorida na7ay hayssa iya si7ite" yaagiya qaalay si7ettis. 36He qaalay si7ettidaappe guye Yesuusi barkka de7ishe benttis. He wode entti be7idabaa ooddeskka odonna, bantta wozanan oykkidi si77i gidosona. 37Wonttethe entti deriyappe wodhdhiya wode daro asay yidi iyara gahettidosona. 38He wode asaa giddofe issi asi, "Asttamaariyaw, ta issi na7aa yada be7arkki. 39Tuna ayyaanay qopponna oykkidi waasises; goppontto yegisidi qakerethees, asatethaa qohidi un77ethidi yeddees. 40Ne tamaareti kessana mela woossas, shin entti dandda7ibookkona" yaagidi woossis. 41Yesuusi, "Ammanoy baynna geella yeletethato, awude gakkanaw ta hinttera daane, hinttena dandda7anee? Ne na7aa bada haa ekkaya" yaagis. 42Na7aa ekkidi yaa wode tuna ayyaanay sa7an holi yeggidi kokkorssis. Shin Yesuusi tuna ayyaanaa hanqidi na7aappe kessis. Na7aakka na7aa aawas immis. 43Asay ubbay Xoossaa gita wolqqan malaalettidosona. Entti I oothidaban malaalettishin, Yesuusi ba tamaaretakko, 44"Hayssa ta hinttew odeyssa loythi si7ite; Asa Na7ay morkketa kushen aadhdhi imettana" yaagis. 45Shin I gidabay enttafe geemmida gisho akeekibookkona. Hessa gisho, zaaridi oychchanaw babbidosona. 46Yesuusa tamaareti, "Nu giddon gita gidanay oonee?" gidi palama oykkidosona. 47Yesuusi entta wozanaa qofaa eridi yooga na7aa ba matan essidi, 48"Ha yooga na7aa ta sunthan mokkiya oonikka tana mokkees, tana mokkey tana kiittidayssa mokkees, hintte ubbaafe guuxeyssi, I gita gidana" yaagis. 49Yohaannisi, "Godaw, issi asi ne sunthan tuna ayyaanata kessishin be7idi I nuura gidonna gisho diggida" yaagis. 50Yesuusi zaaridi, "Hinttera eqettonnayssi, I hintte bagga. Hessa gisho, iya diggofite" yaagis. 51Yesuusi salo biya wodey matattida gisho Yerusalaame baanaw qanxidi denddis. 52Samaare biittan de7iya issi gutaa bidi, ubbabaa iyaw giigisana mela ase yaa kiittis. 53Shin I bey Yerusalaame gidiya gisho entti iya mokki ekkibookkona. 54Yesuusa tamaareti Yayqoobaranne Yohaannisara hessa be7idi, "Godaw, saloppe tami wodhdhidi entta mo gaana mela ne koyay" yaagidosona. 55Shin Yesuusi guye simmi entta hanqettidi, "Hintte garssan aybi ayyaani de7iyakko hintte erekketa. Asa Na7ay ase ashshanaw yisippe attin dhayssanaassa gidenna" yaagis. 56Yaappe denddidi hara guta bidosona. 57Entti ogiyara bishin, issi asi, "Ne biyaso ubbaa ta kaallana" yaagis. 58Yesuusi zaaridi, "Workkanatas olli, salo kafotas keethi de7ees, shin Asa Na7ay ba huu7iya shemppisiyasoy baawa" yaagis. 59Hankkuwako, "Neeni tana kaalla" yaagis. Shin uray, "Godaw, koyrottada ta aawa moogada yaana" yaagis. 60Shin Yesuusi, "Hayqqidayssati hayqqidayssata moogana mela enttaw aggaaga; neeni bada Xoossaa kawotethaa sabbaka" yaagis. 61Qassi hara asi, "Godaw, ta nena kaallana, shin koyrottada ta soo asa sarothada yaana" yaagis. 62Yesuusi zaaridi, "Koxe oykkidi guye xeelliya oonikka Xoossaa kawotethaas bessenna" yaagis.


text:
Waamicha Walga’ii WWDO
Akkuma sagantaa keenya ji’a dabree irratti beeksifame walga’iin WWDO idleen Dilbata Adoolessa 1, 2012, waaree booda sa’aa 6:00 irraa jalqabee gaggeeffama. Sirna walga’ii keenya irratti qophiileen bashannansiisoo taa’an kan shamarran keenya addatti qoda fudhatan, sagantaan addaa-addaa fi wal-barsiisuu qophaa’ee jira. Kanaaf, dargaggoonni Oromoo Washington DC fi naannooshee jiraattan walga’ii keenya irratti argamuun afuura fi hamlee Oromummaa nugidduu jiru akkasumas inaaffaa guddina uummata keenyaaf qabnu nuwajjin akka hirmaattan waamicha keenya isiniif dabarsina. Qophii keenyatti bashannanaa walbira jiraachuu keenya haa muli’fnu!
Bakki: Jaarmiyaa Hawaasa Oromoo,
6212 3rd Street, NW,
Washington, DC 20011
Koree gidduu WWDO (Waldaa Walgargaarsaa Dargaggoota Oromoo) irraa


text: 1Nuuni la77atethan daana mela Kiristtoosi nuna aylletethaafe kessis. Hiza, minnidi eqqite; zaaridi aylletetha qambbaran geloppite. 2Ta, Phawuloosi, geyssa si7ite. Hintte qaxxarettanaw koykko, Kiristtoosi hinttena aykkoka maaddenna. 3Qaxxarettiya oonikka higgey kiittiya ubbaa polanaw besseyssa gujjada ta odays. 4Higge naagidi xillanaw koyeyssato, Kiristtoosappe shaakettideta; Xoossaa aadho keehatethaafe kunddideta. 5Shin nuuni Xoossaa Ayyaana baggara ammanon xillanaw ufayssan naagoos. 6Hiza, Kiristtoos Yesuusan de7ikko, siiqon qoncciya ammanoppe attin qaxxarettin, qaxxarettonna aggin nuna aykkoka maaddenna. 7Kase hintte lo77o woxxeeta, shin ha77i tumaas kiitettonna mela hinttena diggiday oonee? 8Hayssa mela iita cimoy hinttena xeegida Xoossaafe yibeenna. 9Hessika, "Guutha irshshoy munuqa ubbaa denthees." geetettidi xaafettidayssa mela. 10Hinttew hara qofi baynnayssas ta Godan ammanettays. Shin hinttena buqiya oonikka Xoossafe ba pirddaa ekkana. 11Ta ishato, ta ha77i gakkanaw qaxxaro sabbakkiyabaa gidikko, yaatin tana ays gooddonaa? Hessi tuma gidiyakko Kiristtoosa masqaliyabaa tamaarssoy asaas dhube gidennashin. 12Hinttena buqeyssati qaxxaretetha xalaala gidonnashin banttana qaaratiyakkoka ta dosays. 13Ta ishato, hintte la77a daanaw xeegettideta. Gidoshin, hintte la77atethay asho amo polanaw hinttew gaaso gidoppo; hessafe aathidi issoy issuwa siiqon maaddite. 14Higge ubbay, "Ase needa dosa" yaagiya issi qaalan qashettis. 15Shin hintte issoy issuwara saxetiyabaanne meetettiyabaa gidikko, hintte woli wurssonna mela naagettite. 16Hiza, ta hinttew odays; Ayyaanan de7ite; hintte asho amuwaa poloppite. 17Asho amoy Ayyaana amuwaara morkke; qassi Ayyaana amoykka asho amuwaara morkke. Entti issoy issuwara ixettiya gisho hintte dosiyabaa oothanaw dandda7ekketa. 18Shin Ayyaanay hinttena kaalethiyabaa gidikko higgey hinttena haarenna. 19Asho oosoti erettidayssata; enttika, laymatethi, tunatethi, qayxe, 20eeqa goynno, bita, morkketethi, kachchi, qanaate, hanqo, bana doso, shaaketethi, iita tobbe 21gene, matho, yethinne hessa hessa melata. Kase ta hinttew odidayssada ha77ika ta hinttew odays. Hayssa melabata ootheyssati Xoossaa kawotethaa laattokona. 22Shin Ayyaana ayfey, siiqo, ufayssi, sarotethi, dandda7a, keehatethi, lo77otethi, ammano, 23ashkketethi, bana haaro. Hayssa melabata ixxiya higgey baawa. 24Kiristtoos Yesuusabaa gididayssati bantta ashuwa iya iita qofaranne iya amuwaara issife masqaliya bolla kaqqidosona. 25Nu Ayyaanan de7iyabaa gidikko, nuna Ayyaanay kaaletho. 26Ane issoy issuwa yiloyishenne qanaatishe coo ceeqetteyssa aggoos.


text: 1Baabiloone biittaanne Baabiloone asaa xeelliyaagan hananabaa yootiya Ermmaasa baggaara GODAI odido qaalai hagaa: 2"Kawotettatu giddon oditenne awaajjite. Banddiraa xoqqu ootti oiqqidi, aibanne qosennan, hagaadan yaagidi yootite; 'Baabiloonee kunddiis! Beelanne Mardduuka geetettiya a xoossatikka yeellatidosonanne meqerettidosona. Qassi a misiletinne a eeqati meqerettidosona. 3Huuphessa bagga biittaappe issi kawotettai yaana; yiidi Baabiloone biittaa bashshana. Yaatobare asaikka meheekka ubbai baqatana; ooninne yan de7enna' yaagite" yaagiis. 4GODAI hagaadan yaagees; "He wodiyaaninne he gallassatun Israa7eela asainne Yihudaa asai issippe gididi, yeekkiiddi yaana; yiidi GODAA bantta Xoossaa koyana. 5Eti Xiyoone efiya ogiyaa oichchidi, bantta sinttaa yaa zaaridi, 'Haayite! Nuuni mulekka dogettenna merinaa maachchaa GODAARA ane maacettoos' yaagana. 6"Ta asai bayida dorssatu mala gidiis; eta henttanchchati eta balettidi, deriyan wora yeddidosona. Issi deriyaappe hara deriyaa toilattiiddi, bantta birddiyaa dogidosona. 7Demmida ubbai eta dechchiis. Eta morkketi, 'Nuuni ainne mooribookko; hagee metoi ubbai eta gakkidoogee, eti GODAA, bantta shemppo sohuwaa, bantta maizza aawatu hidootaa naaqqido gishshaassa' yaagidosona. 8"Inttenoo, Israa7eela asatoo, ha77i simmi Baabiloone asaa giddoppe kiyidi baqatite! Baabiloonetu biittaappe biite! Yaatidi wudiyaa kaalettiya deeshsha orggiyaa mala gidite. 9Aissi giikko, taani huuphessa bagga biittaappe gita gita kawotettatu citata denttada, Baabiloone bolli ehaidda de7ais. Eti a olana; olidikka oiqqana; eta zubbee dukkidi zambbiya olanchchaa mala. 10Baabiloone biittai bonqqettana; a bonqqiya ubbai kallana. Taani GODAI hagaa odais. 11"Inttenoo, Baabiloone asatoo, ta asaa bonqqiyaageetoo, intte ufaittidi, poccu giideta. Qooruwaa kallida usseedan, intte phixxillideta; korima paraadan caaggideta. 12SHin ha77i intte waanna katamai yeellatananne kauyyana. Qassi kawotettatu giddonkka Baabiloonee ubbaappe wurssetta gidana; haatti bainna mela bazzo gidana. 13GODAA hanqquwaa gaasuwan, Baabiloonee asi de7ennasaa gidana; i muleera qolettana. A lanqqiyaara aadhdhiya ubbai a bollan gakkida boshaa be7idi, dagammananne, 'Poora!' gaana. 14"Inttenoo, wonddafiyaa dukkiyaageetoo, Baabiloone olanau a yuushuwan salppite; i GODAA bollan nagaraa oottido gishshau, intte zubbetun ubban a dukkite. 15Ubba baggaarakka Baabiloone bollan olaa waasuwaa waassite! Baabiloonee kushiyaa immiis; a adussa gimbbeti kunddidosona; a gimbbiyaa dirssaikka kolettiis. GODAI a bollan haluwaa kiyiiddi de7iyo gishshau, inttekka a bollan haluwaa kiyite! I haratu bollan oottidobaa inttekka a bollan oottite! 16Zerettaa zeriyaagaanne cahaa wode baacaara kiyiyaagaa ubbaa Baabilooneppe xaissite. Un77ettiyaageetu bisuwaassi yayyido gishshau, he biittan de7iya asai ubbai ba yaraakko yaraakko simmidi, ba biitti biitti baqatana. 17"Israa7eeli gaammoi yedettidi laalido dorssaa mala. Koiro Asoore kawoi a ashuwaa miis; wurssettan qassi Baabiloone Kawoi Naabukadanaxoori a meqettaa xoggiis. 18Hegaa gishshau, Ubbaappe Wolqqaama GODAI, Israa7eela Xoossai, taani hagaa odais: Asoore kawuwaa taani qaxxayidoogaadan, Baabiloone kawuwaakka a biittaakka qaxxayana. 19SHin Israa7eela i heemettiyo sohuwaa zaarana; Qarmmeloosanne Baasaane Deretun i heemettana. Qassi eti Efireema gezziyaaninne Gala7aade gezziyan kallidi maana. 20He wodiyaaninne he gallassatun asai Israa7eelan mooruwaa koyana; shin mooroi xayana; Yihudan nagaraa koyana; shin beettenna. Aissi giikko, haiquwaappe taani ashshido Israa7eela asaa atettaa nagaraa taani atto yaagana. Taani GODAI hagaa odais" yaagees. 21Qassikka GODAI hagaadan yaagees; "Miraataima biittaanne Piqooda biittan de7iya asaa bollan denddite; denddidi eta olite, woritenne eta mule xaissite. Taani inttena azazidoogaadan ubbabaa oottite. 22He biittan olaa waasoi siyettees; gita bashshaikka gakkiis. 23Biittaa sa7aa ubbaa liiqissiya dijinoi aiba meqo meqqidee! Aiba liiqo liiqidee! Kawotettatu ubbaa giddon Baabiloonee aiba daganttiyaabaa gididee! 24Nenoo, Baabiloonee, taani nena oiqqanau piriyaa wottaas; wottin neeni erennan de7aidda gelada oiqettadasa. Neeni tanaara, GODAARA gaaddetido gishshau oiqettadasa. 25Taani GODAI ta ola miishshaa wottiyo keettaa dooyaas; dooyada ta hanqquwaa ola miishshaa appe kessaas. Aissi giikko, taani Godai, Ubbaappe Wolqqaama GODAI Baabiloone biittan oottiyo oosoi de7ees. 26Yaara haara a bolli woraajjite! Kattai de7iyo a gootarata pogite; omooduwaakka kattaadan issidiran guuppite! Aibanne ashshennan akka wurssi xaissite! 27Boorata shukkiyoogaadan, eta olanchchata siifite! Baabiloone asaayyo aayye7ana! Aissi giikko, eta gallassai, eti qaxxayettiyo wodee gakkiis. 28"Omoodettida asati Baabilooneppe kessi ekkidi, Yerusalaame baqatana. Baabiloone biittaa asai Beeta Maqidasiyaa bollan oottidobaassi GODAI eta Xoossai haluwaa kiyiyoogaa eti Xiyoonen haasayana. 29"Baabiloone olanau wonddafiyaa dukkiyaageeta ubbaa xeegite; issoinne kessi ekkennaadan, eti a yuushuwan dooddona. GODAA bolli, Israa7eela Geeshshaa bolli, i otorettido gishshau, ayyo a oosuwaadan zaarite. I haratu bollan oottidoogaadan, a bollankka oottite. 30Hegaa gishshau, a yelaga attumaasati katamaa giddo ogiyan haiqqana; he gallassi a olanchchati ubbai xayana. Taani GODAI hagaa odais" yaagees. 31Godai, Ubbaappe Wolqqaama GODAI hagaadan yaagees; "Nenoo, otoranchchau, taani ne bolli denddaas. Aissi giikko, ne gallassai, neeni qaxxayettiyo wodee gakkiis. 32Otoranchchai xubettidi kunddana; a denttiyaabikka de7enna. Taani a katamatu giddon tamaa eettana; he tamai yuushuwan de7iya ubbaa mirggana" yaagees. 33Ubbaappe Wolqqaama GODAI hagaadan yaagees; "Israa7eela asainne Yihudaa asai issippe naaqettiis. Eta omooddidi efiidaageeti eta wolqqappe mintti oiqqidosona; oiqqidi yeddennan diggidosona. 34SHin eta Woziyaagee mino; a sunttaikka Ubbaappe Wolqqaama GODAA. I eta biittaayyo shemppuwaa immanau, eta gishshau mootettees. SHin Baabiloone biittan de7iyaageetuyyo shabbirssaa immana. 35"Baabiloone asainne Baabiloone biittan de7iyaageeti bisuwan haiqqona! "A halaqatinne a aadhdhida eranchchati bisuwan haiqqona! Taani GODAI hagaa odais. 36"A worddo hananabaa yootiyaageeti, eeyyati bisuwan haiqqona! "A wolqqaama olanchchati, dagammidaageeti bisuwan haiqqona! 37"A paratu bollinne a paratu gaaretu bolli, qassi maccaasa mala gidida a allaga olanchchatu bolli bisoi yo! "A buquraa minjjiyo keettaa bolli bisoi yo! Yaatobare a buqurai ubbai bonqqettana. 38"A bolli koshai yo! Yaatobare a haattai melana. Aissi giikko, Baabiloone biittai eeqaa misileti kumido biitta; he misileti asaa daganttoosonanne eeyyettoosona. 39"Hegaa gishshau, Baabiloonee bazzo do7atinne worakanati de7iyo soho gidana; qassi yanchchatikka an de7ana. An merinaukka asi de7enna; yeleta ubbankka asi an uttenna. 40Xoossai beni Sadoomanne Gamoora eta yuushuwan de7iya katamatuura issippe xaissidoogaadan, Baabiloonen ooninne de7enna; asi mulekka yan uttenna. Taani GODAI hagaa odais. 41"Be7ite, asai huuphessa bagga biittaappe yees; mino kawotettatinne daro kawoti sa7aa gaxaappe yaanau denddoosona. 42Eti bantta wonddafiyaanne tooraa oiqqidosona; eti meqettaa iitanne yeddi maarenna asa. Eti bantta paraa toggidi biyo wode, beetai shociyo abbaa gunttaadan hanees. Nenoo, Baabiloonee, eti ubbaikka olau giigida asaa gididi, ne bollan salppidosona. 43"Baabiloone kawoi eta oduwaa siyiis; siyin a kushee daafuridi, hilssi giis; maaretai oiqqido maccaaseedan, un77oi a oiqqiis. 44"Yorddaanoosa SHaafaa lanqqiyan de7iya woraappe lo77o qooroi de7iyoosaa qoppennan kiyiya gaammuwaadan, taani yaada, Baabiloone asaa eta biittaappe yedettana. Hegaappe guyyiyan, ta doorido asa a bollan sunttana. Aissi giikko, ta mali baawa; taani oottana giidobaakka teqqanau danddayiya asi baawa. Ai henttanchchi tanaara eqettanau danddayii? 45Hegaa gishshau, taani GODAI Baabiloone asaa bollaaninne Baabiloone biittaa bollan halchchidobaanne qoppidobaa siyite! Eta naata wolqqan goochchidi efaana; hegaa gaasuwan eta so asai ubbai dagammana. 46Baabiloone kunddettaa giirettai biittaa qaattana; Baabiloonetu waasoikka kawotettatu ubban siyettana" yaagees.


text:
Dhaabni siyaasaa haaraan hogganootaa fi miseensota ABO duraanii of keessaa qabuu fi Obbo Leencoo Lataan hoogganamu eega hundeessama isaa fi kaayyoo qabsoo isaa ibsee booda, Addi Bilisummaa Oromoo garee Obbo Daawud Ibsaan hoogganamuu fi garee Obbo Dhugaasaa Bakakkoon hoogganamu of keessaa qabu immoo, “Har’as Boorus Biyti Teenya Oromiyaa, Uummatni Keenya Oromoo, Kaayyoon Keenyas Bilisummaa dha,” mata-duree jedhuun ibsa baase.
Dubbi-himaan Adda Bilisummaa, Obbo Boruu Barraaqaa, waa’ee ibsa kanaa gaaffii fi deebii Raadiyoo Sagalee Ameerikaaf kennaniin, “mata-dureen ibsa keenyaa kaayyoodhuma ABOn jalqabuma – bara 1976 irraa qabatee qabsoo isaa geggeessaa ture. Kanuma irra-deebinee uummata keenya hubachiisuuf jecha ibsa san baasne” jedhan.
Waa’ee mirga hiree-murteeffannaa uummata Oromoo irratti ejjennoon ABO maal akka ta’e gaafatamanii, dhaabni isaanii mirga hiree-murteeffannaa uummata Oromoo akka deggeruu fi sanaafis akka qabsaa’u eeranii, “garuu, uummatni tokko kan hiree ofii murteeffachuu danda’u yoo bilisummaa qabaate, yoo gama hundaan mirga guutuu argate qofa,” jedhan – Obbo Boruun.
Addi Bilisummaa Oromoo yoo qabsoo isaatti milkaa’ee sadarkaa murtii kennuu irra gahe, tarkaanfiin isaa itti-aanu maali? Ripublikii Oromiyaa gad-dhaabuu moo uummatni Oromoo Ripublikii Oromiyaa walaba gad-dhaabuu fi sirna dimookitaatawaadhaan uummatoota Itiyoophiyaa ka biroo waliin jiraachuu keessaa akka filatu carraa kennuu dha? Gaaffii jedhuuf ennaa deebisanis, “Addi Bilisummaa Oromoo akka dhaabaatti kaayyoon keenya Ripublikii Oromiyaa walaba utubuu dha. Garuu, san dura uummataaf mirga hiree-murteeffannaa kennina. Yoo uummatni “lakkii, saboota Itiyoophiyaa ka biroo waliin federeeshinii yokaan konfedereeshiin jiraachuu naaf wayya?” jedhe, murtoo isaa dura hin dhaabannu. Guutumaatti simannaaf,” Jedhu.
Toftaan qabsoo ABO bifa hundaan ta’uu ka dubbatan, dubbi-himaan dhaabichaa – Obbo Boruu Barraaqaa, “Garuu, irra-caalaa qabsoo hidhannootti fuuleffannee jirra. Mootummaa marii nagaa didee, qawween ukkaamsuutti bobba’e kuffisuuf mariin nagaa qofaa isaa hin hojjetu,” jechuun ibsan.
Gaaffii fi deebii guutuu as irraa dhaggeeffadhaa.


text:
Oduu
-
- Laaboraatoriin Ibolaa Keessatti Qoratan Baname
- Hawaasii Oromo Waashinigtonii fi Naanno Isii Ganna 25essoo Hujii Itti Jalqabe Ulfeeffate
- Oromoonni kutaalee Ameerikaa gara garaatii dhufan waajjira Tokkummaa Mootummootaa, New York duratti hiriiran
- Muummichi ministeeraa Itiyoopyaa Ebola Ittisuuf Qophee irra jirra jedhan
- Haleellaan Shoroorkeessotaa Gaggeeffamu Mala Jedhama
- Malaalaa Yuusufzay,Qabssooftuu Mirga Barnoota Ijoollee Dubraa Paakistaan Noobelii Badhaasan
- Perezdaantiin Keeniyaa Waan Manii Murtii Addunyaa, ICC-n Himaten The Hague Dhaqee Caqafate
- Hiriira deggersaa fi mormii Mootummaa
- Maaykil Felipsi, Atileetiin Amerikaa Bisaan Daakun Addunyaatti Beekamu Farsoo Dhugee Makiinaa Oofe Dorgommii ji'a 6 Irraa Dhaaban
- Mormitoonni Embaasii Itiyoopiyaa ka Washington DC weeraran shorokeessotattii hidhata qabu jedha mootummaan Itiyopiyaa


text:
Rakkina Si’anaa Jala Dhaabbachuuf Kan Darbe Keessa Deddeebi’anii Ilaaluu
Ibsaa Guutama irraa* | Bitootessa 2012
Yeroon geeddaramuun meeshaharkaa jiruu fi mala gurmeessaa jijjiiruu barbaachisa; jechuun tooftaa fi tarsimoo jijjiiruu jechuu dha. Mootummooti Habashaa dadhabina jara isaan duraa sirreessuun akkaata itt hojjetan fooyyefataa dhufan. Gabra gamaa meeshaa technolojii haaraa saamicha fi gad qabaa tahu guddifachuutt kanneen misoomaa tolaa caalaa shaffisoo dha. Kanneen isaan duraa irra gara laafoo fakkaachuuf jiijjirama gamaa yero gabaaduuf tolchaniyyuu akeeka empayeraa hariiroo isaanii fi kolonoota saanii gidduu jiru hin jijjiirre. Sochooti bilisummaa yeroo fi mala koloneeffataa jijjiiramaa jiruun wal hin gitne. Waranicharra haanuun barbaadamnaan yeroo fi qophiin firrisanii argamuuf jijjiirammi akka barbaachisu beekamuu qabaa. Garuu jijjiirammi akkasii kaayyoo saaniin wal finciluu hin qabu; sun of ajjeesuu ta’a. Kaayyoon rakkina waan hin qabneef jijjiiruu hin barbaachisu; akka tokko tokko itt of ilaalantu rakoo keessa jira. Kan joonjessaa kolonummaa keessaa hin baaneef annisaa qabsichaa mirgoota eenyummaa ofii badde deeffachuu kan tahe qayyabachuun cimuu dandaha. Maljechissun ulfatuyyuu, akka salphaatt, kaayyoon dudhamaa akeekaa kan sabi abjuu tokkummaa, bilisummaa, nagaa fi jireenya gammachuu barabaraaf qabu calaqqisu, kan ilmaan Oromo hundi garaa keessaa qaban jechuu ni dandeenya; kanaaf kaayyoo jijjiirun eenyummaa jijjiiruu jechuu ta’aa.
Erga bulchi Habashaa abbaa hirrummaa Oromiyaa demokratoftuutt habaqalamee waggoota dhibbaa ol tahe jira. Isaan hubama hangana hin jedhamne guddaatu lubbuu, qabeenyaa, nannaa fi sammuu namaarra gahe. Hubammi kun yeroo tokko tokkoon mootummootaa dhufan meeshaa caalaa wayyooman, ifaa fi dhossaa tahan fiduun hammaataa dhufe. Qophiin qabsoo ofirraa faccisuu geeddarama godhaman sanaan wal hin gitne. Mootummoti qabeenya biyyaatti dhimma waan bahaniif akkaataa itt hojjetan jijjirama yeroo dhufuun wal gitchisiisuuf anjaa wayyaa qabu. Garuu yeroo haalli malbulchaa bilchaatu of eeggannoo caalaa fi sonooman fuggisiisuun ni dandahama. Keessaayyuu yeroo seenaa addunyaa keessatt haalli gara hundaan bilisummaa namaaf mijjaawaa tahe akka si’anaa jiru kana qabsoo bilisummaa bobeessuu irra waa’ee galtuu fi gantuu keessaa dubbachuutt yeroon qisaasamuu hin qabu.
Akeeki qabsoo bilisummaa biyya qofa osoo hin tahin sammuu gabroomfatames ni dabalata. Sun gara qabsoo isa rakkisaa akka tahe mirkanii dha. Nammi tokko tokko waan ayyamquwatooti “Stockholm’s syndrome”jedhan, haala gaga’amaan kan miidhe mararfatu fi tumsuuf irra mullata. Kana hubachuun nambiyyoota raatessaa kana jalatt kufan qayyabachuuf nama gargaara. Tokko tokko garri itt deebisan hin jiru taha garuu yoo xinnaate hangi tokko karaa dogoggoraa fi salphinaa irra akka hin buune oolchuun ni dandahama taha. Gufuu hangana hin jedhamne mudatun illee sochiin bilisummaa Oromoo hamma yoonaa jija guguddaa galmeessee.
Mootummooti Itiyoophiyaa akka guyyaan empayerittii gabaabbataa dhufe seenaa irra hin hubanne. Gocha saanii fokkisaa darbef gaabbuun bulgu hamaa jaarraa tokko fi walakkaa dura uuman diiguu ni dandahu turani. Dargii fi Wayyaaneen sana laaluu dadhabanii. Kakuu fi yaadi warraaqaan qabna jedhan hanga aangoo jabeeffatanitt. Empayeroti dhiphuu biyya haadhaa jiruu, ofirrummaa fi bolola mootota saanii keessaa maddu. Haalli sammuu lachanuu, akki itt ayyaamiin saanii uumamee fi barsiifata dudhaa dafqa namaan jiraachuu gita mootuu Habashaa yoomuu hin lakkisuuni. Isaan haa tahanii kan isaan bakka bu’uuf aggaammatan empayeratt cichanii waan dandahan hundaan tursuun abbaltii saaniiti. Motummoota fi Golootaa yaroo kana, yaadumti demookraasii, rommituu, naga hin qabnee fi birrattuu isaan godha.
ABOn bara 1991 sagantaan saa osoo hin geeddarin mootummaa cehumsaa dhaabuuf ABUT waliin hidhata uumee ture. Tibbi Cehumsaa tibba qoramsaa, eegeereen empayerichaaa irrat hundawu ture. Akka Chaartarri labsett Oromiyaan silaa Caffee adeemsa fuldura jiru masagu dhaabbata. ABUT waliigaltee diigee cehumsicha salleesse. Qooda fudhannaa kolonii kan silaa sirna empayeraatiin nagaa dhaamu haalee itt fufiinsa saa filate. Ergasiis ABOn akkaa utuu mirga walabummaf qabu gad hin dhiisin garagarummaa nagaan fixachuuf yaalaa ture. Dubbiin kanneen hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuu beekanii waliin tahe. Kun fuldurattis itt fufuun hin hafu.
Abdiin nagaan sirna kolonii diiguu mata jabina gurguddoo Habashaan xobbeett cabe. Habashootii abbaa hirrumaa seena saanii irra gargar bahuu akka hin dandeenye ABUTn mirkanaawe. Kanneen maqaa mirga ilmoo nama fi qajeeltuun qabsaawaa dhufan caalaa murnii daaya wayyaa qabuu jiraachuun hin se’amu ture. Garuu se’a dogoggoraati. Isaan qooqa, “bofa daraaraa damboobeen da’atan turani”. Bolollii fi gowwoomsaan qaccee malbulchaa hundaa keesssa jiru. Ammallee bifa adda addaan Oromoon xuruuraa saaniitt hawwamaan jiru.
Hamma yoonaa ABOn dhaaba malbulchaa of irratt hirkataa Oromoon homishate keessaa isa kalacha. Arraba baasuu fu qubaa raasuun sana hin jijjiiru. Sagantaan malbulchaa saa akeeka Gadaa birmadummaa, walqixxumaa fi bilisummaa irratt hundaawe. Mootota durii keessaa bara qabatan kana mirga hidhannoon irra fudhatan gara laafummaan ni deebsna kan jedhan hijirani. Gurgurdoon koloneeffataa booddan dhufanis koloneeffamaa waliin waliigaltee uumuuf kan dhoofsisaaf aggaman hin turre. Karaan nagaa baasuu didnaan, ABOn tattaaffii ofii fi ooffalcha ummata Oromoo daangaa hin qabnen alaabaa bilisummaa karoorsuun addanyaa akka hubatu tolche. Akeeki ABO Wayyaanee fonqolchuu miti. Oromiyaa walaboomsuu dha. Angoo heera saa 39, kan mormitu Habashaa hundi dhagahuma isaan dhiigi danfu, caalaa eeggata. Kanneen sammuun gabroome cunqurfamoon walii tumsanii ofiif falmachuu irra isaan jala kurkuru.
Gurguddoon murna kufee akaakileen saanii dhiiga saanii lolaasuu fi lafee saani caccabsuun empayritii akka tursaniif yoo gadoodan argamu. Garuu abbaa biyyaa, lafarraa haxaawuu, jeequu, buqqisuu fi gabroomsuuf dhiiga dhangalaasaanii fi hamaa tolchan hin kaasani. Coba dhiigaa yoo yaadatan galaana saa ni irraanfatu. Seenaan irraanfatamuu hin dandahu, garuu yoo garri hundi qalbii horachuun wal qayyabannoon boqonnaa haaraa waliin barreessuu fedhan balleessaaf aagii tufuun nama hin dhibu. Karaa Itiyoophiyaatiin dhalooti haaraan balleessaa darbe keessaa harka hin qabne waan dur kolonoota irra gahe yoo faarsan dhagahamu. Nagaan waliin jiraachuu, tasgabii fi bilisummaa naannaa duubatt kan qabu sanaa. Sanaafi kan sabboonoti jara akkasiin haala duree malee walii tumsuun bilisummaa cunqurfamootaaf qoomaa ta’a kan jedhan.
Ifsii fi akki gurguddoon saba koloneeffataa itt dhihaatan daguu fi gowwoomsaan kan keessa guute. Beekaa haala sobaa fudhatanii akka dhaaba yk ummata guutuun tahett dhiheessuun akka itt garagarummaa jiru furuu itt barbaadan agarsiisa. Oromoon naamusa baqatanii akka birtaa’oo yk ajajaa waranaatt halagaatt galan turani. Jarri sun galtuu yk gantuu jedhamu. Dinni jara karaa irra ceesifaman kana seenaa abbaa hirrummaa saa dheeraa keessatt akka sabaatt qooda kan fudhatan godhee dhiheessuufi hoofkalcha seeraa haa tahu kan safuu hin qabu.
Duubbeen seenaa kun jiraatuyyuu murnooti saba keessaa qabsoo walabummaa harka kennachiisuu barbaadan jiru. Garuu Oromiyaan maxxannee Habashaa miti saba ofirratt hirkate walabummaaf qabsaawuu. Kanaaf kan hirkatanii jiraachuu barbaadan akka buphaa ajeessaatt gad dabamu. Sabboonoti isaan achi gatanii kaayyoo sabaa waliin dhiichuu itt fufuu qabu. Yoo jara oolchuuf hin taane ta’iisi akkasii waan qabsoo bilisummaa bucuree tokkollee itt dabrsuu miti.
Si’ana ayyaanlaallatooti, basaasoti fi goomattuun tattaaffii dandahan hundaan sochicha dhabamsiisuu yk naafessuu fi xurree irra mucuceessuuf fulduratt didichaa jiruu. Kaan qabsoon “duubatt hafuu” saatiif kan dhimmaman fakkeessanii fakmishoo fashale fudhatanii dhihatu. Isaan haddhaa saanii qabsoo sabaa keessa facaasanii qabsoon jiraachuu saayyuu mamii jala galchuu wuxirfatu. Qabsoon bilisummaa gufuu hedduu qaba. ABOn kurnan afur qofa jiraate; ANCn kaayyoo saa gahuuf kurnan sadeet caalaa akka itt fixe yaadachuu dhabu. Qubaa saanii jaalbiyyoota abba tokkee hardhallee karaa walmaraa sana hunda keessa darbaniyyuu haamileen isaanii ol tahanii mullatanitt qabu. Akka waan dur caasaan bu’uuraa sochichaa dhiigaa fi dafqa dabaankufootaan hin diriirree, hin ijaaramnee fi hin maragamne lafaa kaasanii akka haaraatt ijaarra jedhu. Warraaqsisuun waan tokko diiganii haaraa ijaaruun waan biraati.
ABOn ammallee dhaaba lalisaa jiru. Hoogganoota abidaan qoraman kan kutannoo fi dudhammi saanii hin ciicatamne qaba. An mudaa hinqabnee dha ofiin jedhee hin beeku. Mudaa fi rakkinoota irra haanuun dandahaman jiru. Birmatanii akka fulduratt arreedu gargaaruu irra tokko tokko diinaa waliin yoo tattaaffii saanii garaa madde haddheessan dhagahamu. Kun homaa sochii bilisummaa Oromoof hin ida’u. Diinni kan isaan duukaa bu’u karoora fokkuu saatiif akka isaan hamaa tahan waan beekuuf. Beekaa yk akka tasaa isaan ari’uutt diina waliin dhaabbachuun dhaaba sabaa salphisa osoo hin tahin isaan hammam salphoo akka tahan agarsiisa. Wacabbarii waa’ee dadhabbii ABO dubbii fi barreeffaman gidduu kana agarru kaayyoo sabaa doomsuuf ergama keettoo tuqii malee waan biraa miti. Kanneen gargar ba’isa dhiheenyaa keessatt qooda fudhatan yoo jara “qeerransa erbaalaa (waraqata)” kanaan walitt ilaalaman bu’aan argamsiisan balleessaa caalee waan argamuuf galateeffamuu qabu. Dhibdee keessaa, keessattu ABO hallagaa kan ture mullisaniiru. Kanneen walabummaatt amananiif amma walitt deebi’uun ni salphata.
Gaaffiin malbulcha egeree Oromiyaa maree sabaaf hasofsiis tahuu ni dandaha. Sunis kan walabummaa deggeranii fi kan tokkummaa jedhan yk ejjennoon beraa yoo jiraate gidduuti taha. Sun jechuun waan 60oota keessa du’e kaasuu jechuu dha. Dubbiin akka ayyaanlaallotii fi gantooti waan jaallewwaan saanii du’anii fi jiran waliin tolchan halan hin turre. Hobbaa maricha dhuma irratt kan murteessu ummata hanga taheett nageenya qabeessa taha. Garuu yabboo sabaa irra kan qaari’u taanaan, moo’ummaa ummatichaa haaluu fi galfata saa nyaachuu taha.
Xexebootaa fi qooqoti akka “murtee sabummaa ofii ofiin muteeffachuu”, “referendum” (oofkalcha ormaa) utuu hin beekin yk beekaa yoo waliin dhahaman mullatu. ABOn bilisummaa Oromoof qabsaawaa haturu malee kan hiree saa dhuma irratt murteessu ummata Oromooti. Mirga saa halle haammataa “Mirga sabootaa hiree sabummaa saanii ofiin murteeffachuu”tti dhimma bahee referendum sabaa gaggeeffatee itt gala saa murteeffata. Mirgichi meeshaa gara akeeka ofiitt geessuu nama gargaaru. Dhuma osoo hin tahin akkaataa dhuma itt gahani. Kanaaf akeeki qabsichaa waan mirga hiree murteeffannaa achi jiru walabummaa yk kan biraa ta’uu dandaha. Ummati mirga saatt dhimma bahuuf bilisa tahuu qabaf malee ABUT mirgicha erga hundaa baree bubbuleera. Fakeenya yaa’a hiree murteeffannaa sabaa Ertira, Sudan, Kosovo, Tiimoor Bahaa, Kuubeek kkf fi Skotland irras caalaa barachuuf jirra.
ABOn walabummaaf kakaasuu hin dhaabu; rooba haa tahu aduu gola walabummaa tahee hafa. Qollifatootaa fi lamshesotaan garagarummaan saa kana. Qabattee kana waldaya qabsoo keenyaa kanatt kaasuun nurra hin turre. Garuu kan karaa irra nu maqsan bakka hin taanett waan hin taane kaasanii bu’uura keessa deebisaa saaniif ragaa argachuu dhama’uu. Yaa’i olitt jedhame yoo hordofame walabummaa haa tahuu tokkeessaan dhuma empayerittii taha. Dhaabi demokrasii kan bilisummaa jaarmaa, of ifsuu fi hunda caalaa seeraan bulmaata gad dhaabu hobbaatii saa tahuu dandaha. Sana taanaan qabsoon hidhannoo bakka hin qabaatu. Kun abjuu dansaa!
Sabboonoti dhugaa waan iyya dabarsitooti dursanii labsan mirkaneefataniiru. Amma naannaa kaayyooti gurmaawuun, jaarmaa saanii jabeeffachuun, tooftaa fi tarsimoo saanii keessa deebi’anii ilaaluu fi salphina saanii osoo hin tahin diina dhugaa irratt xiyyeeffachuu qabu. Walabummaan saanii olloota saanii kan hin daganne tahu sagantaa saaniin ifaa gochuu dha.
Akka waan barbaadan beekan afaan lamummaa fi daddaaqina malee mirkaneessuun addunyaa amansiisuu qabu. Wanti isaan dhiheeffatan namooti biraa maal jaallatu yk maal dhagahuu barbaaduu utuu hin tahin waan amanani sagantteeffatan tahuu qaba. Ejjennoon atoma sabaa, nagaa naannaa fi tasgabii fi hariiroo sabgidduu yk tartiiba addunyaa si’anaa taliila gochuu dha. Oromiyaan akeeka mullataa demokrasii Gadaa kan “ilaa fi ilaamee, nagaa fi araaraa” utubun masakamti. Qabsichi olloota Oromiyaaf carraa haaraa kan banuu malee kan yaaddessu akka hin taane hundu baruu qabu. Jaarmaa fi tokkummaa cimfachuu fi hunda caalaa qabsaawotaa fi deggertoota dhaabicha irraa amantii horachuu kan dursu hin jiru. Dhaabi miseensa fi deggertoota rakoo keessa jiraniif dhaqqabuu hin dandeenye ala hunda dhama’aa dha.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
* Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan keessaa tokkoo
- Source: Gubirmans.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
3 Comments
-
abbaa gammachiis:
yeroo dheeraaf barruu keessan dubbiseera nama boonsa haala fuulduraa herregee namatti hima nama kakaasa,baayyee nama gammachiisa jabaadhaa
-
Sikkoo Abdaallaa:
Heddu gltm obbo kenyaa kan hin beynee akkaa baraatu kan beekkus akkaa yaadatuu gochun wan gaarriidha jabaadhaa baarruu keysaan hordofaa jirraa itti fuffaan abdi kenyaa
-
Yadataa:
Obbo Ibsaa, Uuman ardii fi samii isin haa eebbisu! nuf jiraadga, uumuri dheertu, haagatti raaga kanarraa.


text: 1Eti abbaappe hefintti pinnidi, Gerggesenoona giyo biitti gakkidosona. 2Asa moogiyo gonggoluwaappe iita ayyaanai de7iyo issi bitanee kiyidi, Yesuusi wolwoluwaappe kiyido wode, Yesuusaara gaittiis; 3bitanee he gonggoluwan aqidi pe7idi, yan de7ees; a ooninne naa77anttuwaa harai atto, sanssalatan qachchanaukka danddayibeenna. 4Aissi giikko, i darotoo huqqunnaaninne sanssalatan qashettidi de7ees; shin sanssalataa duuterettees; huqqunnaakka mentterettees; a xoonanau danddayidai ooninne baawa. 5I ubba wode gallassinne qammi, he gonggoluwaa giddooninne dere bolli waassees; ba bollaakka shuchchan gaarees. 6Yesuusa haahuwan be7ido wode, woxxidi ayyo goinniis. 7He bitanee ba qaalaa xoqqu oottidi, “Ubbaappe Bolla Xoossaa Na7au Yesuusaa, nenanne tana aibee gattiyai? Tana qaxxayenna mala, taani nena Xoossaa sunttan woossais” yaagiis. 8I hegaa aissi giidee giikko, Yesuusi a, “Laa ha iita ayyaanau, ha bitaniyaappe kiya” yaagidoogaassa. 9Yesuusi a, “Ne sunttai oonee?” yaagidi oichchiis. Oichchin i, “Nuuni daro gidiyo gishshau, ta sunttai Leegiyoona” yaagiis. 10Yaagidi iita ayyaanata he biittaappe kessi yeddenna mala, Yesuusa minttidi woossiis. 11He deriyaa bollan daro gudunttaa wudee heemettees; 12iita ayyaanati Yesuusa, “Nuna hini gudunttaa wudiyaakko yeddarkkii; etan biidi geloos” yaagidi woossin, 13Yesuusi, “Biite” yaagiis. Yaagin iita ayyaanati bitaniyaappe kiyidi, gudunttatun gelidosona; naa77u sha7aa gidiya gudunttaa wudee kakaa huuphiyaara jaamiiddi, abban gelidi, meetetti bayiis. 14Gudunttaa wudiyaa heemmiyaageeti baqatidi, hanidabaa katamaaninne katamaappe gaxa biittan yootidosona; yootin hegaa be7anau asai yiis. 15Asai Yesuusakko yiidi, xalaheti beni oiqqido Leegiyoona giyo bitanee ba wozanai simmin, maayuwaa maayidi, hegan uttidaagaa be7idi, ubbai yayyiis. 16Hegaa be7ida asati xalaheti oiqqido bitanee hanidobaanne qassi gudunttaa wudiyaabaa he asaassi yootidosona. 17Hegaa gishshau, asai bantta biittaappe Yesuusi baana mala, woosaa doommiis. 18Yesuusi wolwoluwan gelishin, xalaheti oiqqido bitanee Yesuusaara de7ana mala, Yesuusa woossiis. 19SHin Yesuusi ixxidi a, “Ne soo simmada, Godai neessi waanida gitabaa oottidaakkonne qassi i neessi waanida kehakko ne so asau yoota” yaagiis. 20Bitanee biidi, Tammu Katamaa giyoosan yuuyidi, Yesuusi baassi waanida gitabaa oottidaakko, yootuwaa doommiis; i yootidoogaa siyida asai ubbai garamettiis. 21Yesuusi simmidi, wolwoluwan gelidi, abbaa pinnidoogaappe guyyiyan, daro asai abbaa lanqqiyan a mati yuuyi aadhdhidi shiiqiis. 22Yaa7iroosa giyoogee, Aihuda woosa keettaa halaqatuppe issoi, Yesuusa be7ido wode akko yiidi, a tohuwan kunddiis; 23kunddidi, “Ta na7iyaa harggada haiqqana hanausu; a paxada payya de7ana mala, yaada ne kushiyaa i bolli wottarkkii” yaagidi Yesuusa minttidi woossiis. 24Yesuusi Yaa7iroosaara biis; biishin keehi daro asai a kaalliiddi un77iis. 25Tammanne naa77u laittaasappe doommidi, i bollaappe suuttai goggiyo issi maccaasiyaa de7ausu. 26Daro aakimeti o aakimishinkka, a paxa kaa7ettaasu; ba miishshaa ubbaa wurssinkka iyyo haa iitidoogaappe attin, ainne o maaddibeenna. 27He maccaasiyaa Yesuusabaa siyada, asaa giddoora Yesuusappe guyyeera yaada, a afalaa bochchaasu. 28Aissi giikko a, “Taani harai atto, a afalaa bochchikko paxana” yaagada qoppaasu. 29Ippe goggiya suuttai sohuwaarakka aggi bayiis; a ba waayiyaappe paxidoogaa ba bollan era aggaasu. 30Yesuusi baappe wolqqai kiyidoogaa ba huuphen eridi, sohuwaara daro asaa giddon guyye simmidi, “Ta afalaa bochchidai oonee?” yaagiis. 31Erissiyo ashkkarati a, “Asai nena sugiyoogaa be7aidda, 'Tana oonee bochchidai?' yaagai?” giidosona. 32Yesuusi hegaa ooni oottidaakkonne be7anau yuushshi aattidi xeelliis; 33shin mishiriyaa baayyo hanidabaa erada, yashshaa kokkoraidda yaada Yesuusa sinttan gufannaasu; qassi tumu hanidabaa ubbaa ayyo yootaasu. 34Yootin Yesuusi o, “Ta na7ee, nena ne ammanoi pattiis; saruwan ba, ne waayiyaappenne paxa” yaagiis. 35Yesuusi biron hegaa giishin, Aihuda woosa keettaa halaqaa sooppe kiitettida asati yiidi, “Ne na7iyaa haiqqaichchaasu; simmi tamaarissiyaagaa aissi daafurssai?” yaagidosona. 36SHin Yesuusi eti giyoogaa siyidi, Aihuda woosa keettaa halaqaa, “Ammano xalaalaa ammanappe attin, yayyoppa” yaagiis. 37Yesuusi PHeexiroosappe, Yaaqoobappenne Yaaqooba ishaa Yohaannisappe harai ooninne bana kaallenna mala diggiis. 38Eti Aihuda woosa keettaa halaqaa soo gakkido wode, Yesuusi asai wozanaa bayidi yeekkiyoogaanne zilaaliyoogaa be7iis. 39Gelidi asaa, “Aissi wozanaa bayidi yeekkeetii? Na7iyaa xiskkaasuppe attin, haiqqabeikku” yaagiis. 40Yaagin asai a bolli miicciis; shin asa ubbaa kare kessidi, na7ee aawaanne aayyiyo he banaara de7iya erissiyo ashkkaratanne ekkidi, na7iyaa de7iyoosaa geliis. 41Yesuusi na7ee kushiyaa oiqqidi, “Xaalitaa, quumii” yaagiis; hegaa birshshettai, “Guutta na7ee, taani nena dendda gais” giyoogaa. 42Na7iyaa sohuwaarakka dendda eqqada hemetettaasu; a tammanne naa77u laitta na7a; hegee haniyoogan asai keehi daro garamettiis. 43Yesuusi hegaa eti ooyyoonne odenna mala, eta mintti azazidi, “Iyyo miyoobaa immite” yaagiis.


text:
WASHINGTON,DC—
Qaanqee Bara 2014 Ulfeessuuf Oli Facaasan
xQaanqee Bara 2014 Ulfeessuuf Oli Facaasan
Addunyaan akka lamatti bara lakkahatti. Akka henna Gregoriyanii fi akka henna Juliyaan fa.Biyyiti akka Gregoriyaan lakkahatu gannii haarahii Ammajii 1 jalqabdee Muddee dhumataaf.
Gammachuu ganna haaraa, 2014 simachuuf eda halkan walqixxee jalaqban ammallee biiroo fi hujiillee cufanii itti jiran.
Sidnii haga Dubaahiitti namuu ganna haaraa kana waan hedduun simata.Kaan muuziqaa itti gadi dhiisee,sirbaa bulaa kaan qaanqee waaqa keessaa oli facaasee,kaan manneen amantii ufiitti yaahee keessa oolee bule.
New York,Amerikaatti ammoo namii miliyoona tokko caalu naannoo Time Square, qophii ganna haaraa daawwachuuf itti dhuftutti hiriira galanii qophii gammachuu seenuuf eegachaa turan.
Qophii gammachuu ta ganna haaraa New York ta baranaa, haadhaa seeraa mana murti walii galaa Amerikaa,Sonia Sotomayoritti jalqbsiise.
Warrii Nashvillee Tennesii jirulleen ganna haaraa kana muuziqaan itti bantatee lafaan dhiitaa bule.Saayistitsiootii Amerikaa fi Jappaan ta laabratootii saayinsii Addunyaa, International Space Center
baga ganna haaraa geettan jedhanii viidiyoon ergaa dhaaman.
Ergaa gammachuu bara araa 2014
xErgaa gammachuu bara araa 2014
Moscow,Dubai,London faalleetti warra qophii ganna haaraa tanaaf dhufee waan nyaatan qoodaa namuu gammachuun ganna haaraa simate.
Warrii Jappaanitti ganna haaraa ka milkii tolchuuf soora aaadaa isaani itti nyaate. Filippinsii bubbeen garbaa fi galanaa ji’a diqqaan duratti nama hedduu irraa fixxe taanitti ammo nama 260 qaanqee fi baaruda rasaasaa laastikii gammachuu ta waaqa keessa facaasaniin madaahe.
Kep Taawon,Afrikaa Kibbaatti ammoo perzdanatii Mandeellaa qaabachaa ganna haaraa ulfeeffatan.
Dubahiitti ammoo,qaanqee kuma 400 waaqa keessa oli facaasanii ummata gammachiisaa ganna haaraan simatan.Ganna haaraatti namuu waan hedduun ufii fi nama ufiiti waadaa gale hormaataa,bultuma,fi kaayoon jalqabata.


text: 1Aihudatu morkkee Hamaani kaqettido gallassi Kawoi Arxxekssiisi Hamaana aquwaa ubbaa Kawee Asttirissi aattidi immiis. Qassi Marddikiyoosi iyyo mata dabbo gidiyoogaa Asttira kawuwaassi yootaasu. Hegaa gishshau, he gallassappe doommidi, Marddikiyoosi kawuwaakko gelanau danddayiis. 2Kawoikka Hamaanappe guyye ekkido ba migido maatafaa kessidi, Marddikiyoosassi immiis. Immin Asttira Marddikiyoosa Hamaana aquwaa bollan aawayada sunttaasu. 3Hegaappe guyyiyan, Asttira yeekkaidda, kawuwaa tohuwaa bollan zaarettada kunddada, Agaaga zare gidiya Hamaani Aihudatu bollan tukkido iita maqqoi oosuwan pe7ennaadan kawuwaa woossaasu. 4Yaatin, kawoi ba worqqa xam77aa iyyo miccin, a dendda eqqada, hagaadan yaagaasu; 5"Kawuwau, neeni tanan ufaittidabaa gidikko, qassi ta oishaakka polanau neeni dosidabaa gidikko, ne kawotettaa giddon de7iya Aihuda ubbaa wurssidi worana mala, Agaaga zare gidiya Hammadaata na7ai Hamaani kessido awaajuwaa shaariya hara awaajuwaa neeni kessanaadan woossais. 6Ha ubba bashshai ta asaa bollan gakkiyo wode, taani waana xeellanau danddayiyaanaa? Qassi ta dabbotakka muliyaa xaissiyo wode, taani waana xeellanau danddayiyaanaa?" yaagaasu. 7Hegaappe guyyiyan, Kawoi Arxxekssiisi, Kawiyo Asttironne Aihudaa Marddikiyoosa hagaadan yaagiis; "Hamaani Aihudata woranau awaajuwaa kessido gishshau, taani mittaa kocan a kaqissidoogaanne a aquwaakka ubbaa Kawee Asttirissi immidoogaa intte ereeta. 8Gidikkonne, kawo keettaa maatafai wodhdhin, kawuwaa sunttan kiyida awaajoi laamettanau danddayenna. Hegaa gishshau, intte intte baggaara Aihudata maaddanau koyidobaa xaafite. Hegaa ta sunttan xaafidi, kawo maatafaa a bollan wottite" yaagiis. 9Siiwaana giyo heezzantto aginan, laatamanne heezzantto gallassan, Marddikiyoosi kawuwaa xaafeta ubbaa xeegiis; xeegidi Hinddeppe Toophphiyaa gakkanaashin de7iya, xeetanne laatamanne laappun biittata kawoppe garssaara haariyaageetussi, auraajjaa haariyaageetussinne biittaa halaqatussi yeddiyo awaajuwaa xaafissiis. Awaajoi dumma dumma qaalaaninne dumma dumma pitaliyan xaafettiis; qassi Aihudatussikka eta qaalaaninne eta pitaliyan xaafettiis. 10Marddikiyoosi he awaajuwaa ubbaa Kawuwaa Arxxekssiisa sunttan xaafissidi, kawo maatafaa wottiis. Wottidi kawo keettaa gaaxaatan yelettida, eesotiya parata toggiya asatu bolli biittau ubbau kiittiis. 11Kawoi kessido awaajoi katamatu ubban de7iya Aihudati issippe shiiqanaunne bantta bolli yiyaabaa olettidi teqqanau danddayana mala, maataa etau immees. Qassi ola miishshaa oiqqidi, ai biittappe gidikkokka, eta olanau yiyaageeta, eta naatuuranne eta maccaasaara ubbaa issuwaanne ashshennan wurssi woranaunne eta aquwaakka bonqqidi ekkanau maataa immees. 12Aihudati Kawuwaa Arxxekssiisa kawotettan hegaa oottanau keerettida gallassai, Adaare giyo tammanne naa77antto aginaa, tammanne heezzantto gallassaa. 13Kawuwaa awaajuwaa biittatu ubban de7iya asai eranaadan, higge gididi awaajjettiis; hegeekka Aihudati bantta morkketu bollan haluwaa kiyanau banttana giigissanau danddayissees. 14Kiitettiyaageeti kawo keettaa parata toggidi, kawuwaa azazuwaa gattanau eesotidi biidosona. Qassi Suusa katamankka ha awaajoi asa ubbau odettiis. 15Marddikiyoosi salo milatiyaanne bootta kawotaa maayuwaa maayidi, ochcha teera milatiya kaabbaa, liinuwaappe dadettidaagaa bollaara gujjiis; qassi gita worqqa kallachchaakka goxxidi, kawuwaa sinttappe kiyiis. Kiyin Suusa katamai ililiisinne ufaissau poocu giis. 16Hegee Aihudatussi qassi gita ufaissanne ililssa, woppanne gibira wode gidiis. 17Hegaa gishshau, kawuwaa awaajoi nabbabettido biittaaninne katamaa ubban de7iya Aihudati ubbai gita baalaa awaajjidi, ufaittiiddinne gibiraa miiddi pe7idosona. Hegaa gaasuwan Aihudatussi yayyidi, hegan de7iya hara zare asaappe daroti Aihuda gididosona.


text: 1Hessa gisho, Xoossay xeegida geeshsha ishato, nu ammanon Godaa gidi xeegiya hawaariyanne kahine halaqaa Yesuusa be7ite. 2Musey Xoossaa Keetha ubban ammanettidayssada Yesuusikka bana doorida Xoossaas ammanettidayssa. 3Keethe keexeyssi keethafe aadhdhidi bonchchetteyssada Yesuusi Museppe aadhdhiya bonchcho ekkanaw bessees. 4Issi issi keethaa keexida asi de7ees, shin ubbaa giigisiday Xoossaa. 5Musey Xoossaa Keetha ubban ammanettida aylle gididi, Xoossay sinthafe gaanabaas markka gidis. 6Shin Kiristtoosi Xoossa Keethan na7ada ammanettidayssa. Nuuni ekkana gidi naagiya ufayssaa minthidi naagikko Xoossaa keethi gidoos. 7Hessa gisho, Geeshsha Ayyaanay geyssada, "Hachchi hintte Xoossay geyssa si7iya wode 8bazzo biittan paaciya gallas, hintte aawati makkalidayssada, hintte wozanaa minthofite. 9Hintte aawati tana paaccidosona; oytamu laythi ta oosuwa be7idosona. 10Hessa gisho, ta he yeletethaa hanqettada, 'Entti ubba wode bantta wozanan baloosona; ta ogiya eribookkona' yaagas. 11Hessa gisho, taani ta hanquwan caaqqada, 'Ta shemppo bessaa ubbaka gelokkona' yaagas" yaagees. 12Ta ishato, hinttefe ooddenkka, de7o Xoossaafe hinttena shaakkiya iitanne ammanonna wozani doonna mela naagettite. 13Hinttefe oonakka nagari balethin, ba wozanaa minthonna mela "Hachchi" yaagettidi xeegettishin gallas gallas issoy issuwara zorettite. 14Nu koyro ammanuwa nuuni wurssethi gakkanaw minthidi naagikko, Kiristtoosara issife laattana. 15Geeshsha Maxaafan, "Hachchi Xoossay geyssa hintte si7iya wode he wode entti makkalatethan hanidayssada, hintte wozanaa minthofite" yaagis. 16Xoossay giyabaa si7idi makkaliday oonee? Musey Gibxxefe kaalethi kessida ubbaa gidokkonaayye? 17Xoossay oytamu laythi oona hanqettidee? Nagara oothidayssatanne entta ahay bazzo biittan wodhdhi attida asata gidokkonaayye? 18Qassi Xoossay, "Ta shemppo bessaa gelekketa" yaagidi caaqqiday, iyaw kiitettonna ixxida asaappe attin ooddesse? 19Hiza, entti he shemppo bessaa gelonna attiday ammaniboonna gisho gideyssa nu be7oos.


text:
Ulfummaa Kaayyoo Qabsoo Sabaa
Ibsaa Guutama irraa* | Gubirmans.com | Gurraandhala 2013
Raayyaa halagaa guddaan seenaa, aadaa, dudhaa fi afaaniin adda ta’e hidhannoo fi mala addaa qabu biyya Oromoo irra dhangla’ee qabachuun dhumisi irraan gahe waan galmeen jiru. Sanaan biyyaa fi qabeenyi saanii ni dhunfatame. Nammi dhuma irraa hafe kaan gabaa garbaatt gurgurame, kan tola akka raayyaa diinaa tajajilu tolfame. Erga cabuu saanii mirkaneeffatee duubas abbaa biyyumaa saanii haqee gabbarummaati jijjiire. Sadarkaa itt haanuuf karoorri diinni baafates akka olhantummaan saa bara dheeraaf hin uggamne, kan qabame mataa ol qabatee akka isa hin ilaalle tolchu ture. Eenyummaa ofii haqee aadaa, afaan, seenaa diinaa akka kan ofiitt fudhatu dirqisiisuu yaale. Battala amantee saanaaii fi caffee saanii miseensota rayyaa saa fi jala kaatuu bakka bakkaa funaane qubachiseee. Sana gochuun mandara naannaa irraa barsiifataan, hojiin, ilaalchaaan adda ta’e ijaare. Wanti ammayaa ta’e hundi achiin burqee dudhaa sabichaa baadiyyaa irratt hundaawe keessa holola diigaa fi dhibee facaasuutt ka’e. Oromiyaan “qinyi hagar” kooti jedhee labse. Hacuuccaa fi arrabsoon ummati bokoke jaatamoota keessa marii gaggeeffateen mootummaa walaba dhaabbachuun furmaata akka ta’e murteeffate. Biyya walaba keessa bilisummaa, walqixxummaa fi gammachuun jiraachuun kan barbaachisu hunda baasuun kaayyoo sabicha ta’e. Walabummaa fi birmadummaan mirga uummaa ilmoo namaati. Kanaaf ulfoo dha. Mirga kana mirkaneessuuf ABOn dhaabbate. Ergasii dammaqinni ol ka’eera. Haa ta’u malee diinni mirga fakkeessaa hiixataa isa dhugaa duubatt dhiibaa Oromoo lakoofsaan buceessaa, hiyyoomsaa, abbaa biyyummaa saa gaaffii jala galchaa, gadadoo kan durii caale, kan eenyummaa sabicha haquu danda’u irrati fe’aa jira. “Sirni Addunyaa Haaraan” rakkoo walfakaatu furuuf anjaa uume kanneen kaasaa saniif kutannoo fi dudhama qaban dhimma yoo itt bahan Oromiyaan qabsaawoti see afaan wal wallaaluun caalaa dhabaayyuu jirti.
Barumsi ammayyaan haala sabgidduun yeroo irratt dirqisiifames, sirni barumsaa halgaan baase waan ummatichi sagalee keessaa qaabu hin turre. Kan aadaa, afaan fi seena koloneeffato gidduu godhate ture. Kan barachuun hayyamameef itt qoosamaa, kurkurfamaa, arrabsamaa, gad ilaalamaa baratan. Hunda caalaa afaan ofiitt qana’anii maqaallee afaan halagaatt akka jijjiirratan taasifaman. Bulee bulee ummati waan kan saa ta’an hunda akka duubatti hafaa baricha keessa anja hin kennineefti fudhatee ittiin walqixu dhama’utt ka’e. Sirni bulchaaf yayyabame kanneen baratan naannaa itt dhalatanitt akka hin hafne kan tolchu ture. Hojii mootummaa naannaa fi carraan kan kennamu ijoollee nafxanyaa fi jalakaatuu amanamtuu qofaaf. Sun hardhas hin hafne; hojiin federalaa nama afaan Amaaraa beekuuf qofa kennama.Ijoolleen haaraa baratan qaama qofaan utuu hin ta’in nameenyaaman naannaa saanii buqqisee haaraatt dhandhoonu yaale. “Wal taanaa” utuu hin ta’in “nu taatuu” murteeffate. Hanga tokko milkaawun saa ni mullatta. Hardhallee kanneen lagaa saanii keessaa afaan Amaraa afaan Oromoo dursee bahuuf sardamu jiru. Kanuma jalaa rincicanii eenyumaa saanii utuu hin irraanfatin maalummaa saba saanii dhaloota itt haanutt dabarsuu kan danda’an turan. Jara sana kan raacitii sochii bilisumaa ta’an. Gaaffiin saanii gaaffin mirga ilmoo namaa waan ta’eef dagaagaa dhufe malee hin quummanne. T a’us miiddhaan eenyummaa saanii irra gahe waldhaansa guddaa barbaada.
Badiisi lubbuu, malbulchaa, diinagdee, hawaasomaa, naannaa fi eenyummaa ummata Oromoo irratt tolfamaa dhufe kun akka fixa ilmoo namaatt utuu hin ta’in akka yaaloott itt qoosamaa jira. Fixiisi ilmoo namaa, ummaticha balleessuuf akeekame kana dhaabuuf addunyaan homtuu godhamaa hin jiru. Hamma beekumsa saa fi dandeett saatt kan badiisa irraa hafe eegee hardhaan gahe qotee bulaa Oromooti. Ummatichkan humnaan irraa fudhatame nagaan deeffachuu yaalee badii caalaa itt fide. Kanaaf malee Oromoo caalaa kan nagaa fi araaraan waldhabdee furachuun aadaa ta’eef hin jiru. Bakka sun hin danda’amnett qawween duubatt dhiittatu gamsiisufis, yaadaanis, gochaanis kutannoon itt bobba’anii jiruu. Tuffii fi salphinaa kan gugguufee hafu cunnuura abaaramaa qofa.
Qaaman qabamani walkeessa haa yaa’an malee wayyabi yaadaan diina saaniin gamaa fi gamana jiraachuu amannu turan. Garuu isaan keessaa gamatt cehanii moora diinaa kan gabbisan jiru. Haa ta’u malee mirga ilmoo namaa fi ulfina biyya ofiif qabsoon godhamu kan gamana jiraniin finiinama dhufe. Gamana dhaabbatanii hundi yeroo walitt dubbatan miidhama ummata saanii irratt kan waliigalan fakkaata ture. Garuu walitt fakkeessan malee akka walii hin galle booddana hubatameera. Yaada dhokataa fi mamiin kaayyoo kofa keessa dhokfatan bulee harca’utt ka’e. Kana irraa kan ka’e gurguddoon Oromoo hardhas akka bara Oromiyaan qabamtee humnaa fi dandeettii saanii diina gumaachuun ni muldhata. Sanatt hin qaana’an hin gaabbanis. Isaan nyaataniif kan ummmatichi quufu, isaan saadamaniif kan inni kabajamu, isaan qanansiifamaniif kan isatt tolu fakkeesuu yaalu. Kaan kaan jiraachuu jennee diinaa gugguufne jedhu. Finciluuf yoo onnee hin qabane filmati jiru kanuma. Hin komataman. Garuu yakka inni raawwatu irratt qooda fudhachuun daangaa darbuu ta’a. Kan nama dhibu kan kanneen utuu hin rakkatin diina saba saanii jala kurkuraa ummata saanii buqqisee akka isaan dhaabu barbaaduun eegee jala raasaa oolani. Kun Oromoo hidhaatt guraarama, biyyaa ari’amaa, ajjeefama jiranii fi lafa saanii irraa buqqa’anii alabulaa tahanii kadhatummatt gad bu’an dabarsani du’aaf kennu addatt hin laalamu.
Jarri akkasii kanneen ummatichaaf mirga namoomaa gaafatan badhaasa saaniitt hinaafanii kan jeeqanitt fudhatu. Diina waliin duula hololaa fi ulee itt banu. Kaan qabsaawa fakkaatanii jaarmaa walaba ummati saanii qabu diiguf yoo hojjetan mullatu. Kan guyyaa tokko diina adda baasanii badii saa hin dubbane qabsawota busheessuuf arrabi qoonqoo keessaa lolloqa. Qabsoon isaan keessa hin jirre kottee akka dhaabdutt kan fudhatan jiru. Sun dhukkuba yaalamuu qabu. Qabsoon bilisummaa walabummaa biyyaa qofa utuu hin ta’in sammuu ofirrummaa fi kolonummaan faalame hunda bilisomsuus ni dabalata. Sabboonummaan walkeessati qayyabannoo uumuu, fedha ofii ukamsanii dhaaba saba ofii jabeessuu, jabina halagaa faarsuu irra dandeettii dadhabaa ofii akka itt olkaasaan heduu gaafata. Dirreen qabsoo baldhaa dha. Kan hojjetamuu eegus akkasumaa. Balleessaan yoo argame gamatt quba qabuu dura wanti of qeeqan yoo jiraate of qorunis miira gaarii beekaati. Kan qulqullumaan of qoru qoricha hin dhabu.
Akka qayyabannoo keenyaatt ummati Oromoo ummata walaba, biyya fi qarooma beekamaa kan qabu fi birmadummaan erga yeroon eegalee qabee kan jiratee. Kan itt duulan jara amma qabate dabalatee ofirraa faccisaa ulfina saa fi kan biyya saa boonsaatt tiffataa ture. Tasa seenaan utuu hin fedhin bulcha halagaa jalatt kufe. Sun erga ta’ees fedhaa bilisa ta’een haala keessatt kufe fudhatee hin beeku. Kanaaf halagaan fedhaa saa malee akka barbaadett biyya saa, qabeenya saa fi mirga saa irratt abboomuu morme ka’e. Seeraan haata’u uumaan wanti akka halagaan bulchuun hayyamu hin jiru. Kanneen mootummaan Habashaa biyya saa irraa kolonota addati hin laalle jedhan akka lafti saanii itt bulfamu ilaalun ni gaha. Bara Nugusootaa ifatt “ye gaallaa mareeti” jedhama ture. Abbaa fedhanii kennu. Lafti Habashaa “ye rist mareeti” jedhama kan lammiiti nama biraaf kennamuu hin danda’u. Hardhas kan buqqa’aa jiru ummata koloneeffame. Lafti saa biyya keessaa fi garba gamatti gurguramaa jira. Dhiigaa fi dafqa ofiin harkaa baafatan malee abbaa biyyumaa kan deebisee kennuuf hin jiru. Kun yoo hubatame kaayyoo sabaa fiixaan basuun salphata.
Ummata Afrikaan walii galani rakkiina jireenyaa waliin furu yaaluun anja qabachuu kan haalu hin jiru. Garuu mirgaa fi fedhi ofii kabajamuu mirkaneeffachuun durfannoo qaba. Sun bakka dhaabbatanii dhoofsisanii fi nageenya gaafata. Waliigalteen kan uumamu birmadoota gidduutt malee gooftaa fi lolee yk gooftaa fi garbicha ta’anii utuu jiranii miti. Garbicha jechuun nama birmaduu hin taane, boojuu ajaja nama biran bulu kan seeraan mirga dhahatu hin qabne jechuu dha. Garbummaan sanyii miti hariiroo nammi dabaan uume. Kanaaf dhoofsisa nagaa haa ta’u michooma yero ummachuuf dura hariiroon sun jijjiiramutu irra jira. Barri saa bara abbaan taankii gurbaa ulee qofa qabate macalaqsee jannumaaf dhaadatu. Kanaaf kan yeroon kenneef irraa gara laafumaan hin eegamu, kan kaaniif dabaa, isaaf tolaa dha. Safuu hin beeku.
Kan hacuuccaa jala jiru bishaan keessa dhabbatee dheebotaa, ofii beela’ee halagaa laataa jiraachuu qofa osoo hin ta’in qilleensa fudhachuu dhorgatamee golee keessatt ukaanfamee jiraachuun itt fufa. Sun hiree ummata halagaan qabame hundaati. Waliin dhaabbatanii diduutu baasaa. Oromiyaan qabeenya gudda qabdi. Sanatt dhimma bahuuf wareegama barbaachisu baasuu irra hirpha alaa gaafachuun qaanii tahu qaba ture. Walabummaan ofii ummata ofii fi qabeenya ofii irratt hirkachuun malee halagaatt hirkatanii hin argamu. Gargaarsi halagaa haada itt hidhamtu qabdi. Haadi sun maal of duubatt akka guduunfatte hundi hin beekin malee bakka baalchaan fedhutt nama qawisuun see waan hin oolle. Dhiyaanni tolaa hin jiru jedha mitii faranjiin? Maddi biraa gargaarsa Oromoo badiii hundi irratt wal caccabsu. Innnis doolara tokkoon sochi to’achu fedha. Qabsaawoti waa’ee of irratt hirkachuu keessa deddeebi’anii ilaaluu qabu.
Furmaati jiru lama. Tokko dhama’uu taha malee, akka halagaan hammeenya saa garaa laafee yaarsu kadhachuu dha. Inni kaan karaa danda’an hunda roorroo diduu dha; ajajaa diinaatt rincicuu dha. Inni tokkoffaan ulfina ofii wareeganii seexaa madaaween jirachuu fida. Garbichi gooftaa miilla dhungachuun, dhiitama, gurgrama fi tuffatamuu irraa oolchuun dhagahamee hin beeku. Badhaasi argamus miir goofticha guyyuu irratt hundaawaa. Inni lammattaa lubbuu ofii gaafata. Maqaan barabaraan jiraachuu, onnee guutuun du’a yoomu hin oolle ija keessa ilaalaa itt deemuu jechuu dha. Kanneen isa tokkoffaa filatan gosa lama. Hangi tokko “nammi waan jette haa jettuu, na garaan nattii haajettu” kan jedhanii. Irra dibuu jara hin rakkanne. Kaan filannoo saaniif maalifaa adda addaa tarreessuu yaaluu. Tooftaa abjuun tolfatan qabu. Kana goonu malee addunyaan nu hin deggeru faa jedhu. Akeeki lachanuu tokko,fedha ofiffoo bahachuuf bilisummaa ummata qabsiisuu dha. Jara kana kan hardha of qusannoo malee waa’ee “kaayyoo ganama” maa xixxu kan jedhan. Haalli si’ana, dur irraa adda godhu, hundu Oromoo ta’uu himachuu dha. Garri tokko of baruu jalqabu sanaaf roorroon itt hamaataa akka deemu amana. Garri birammoo walqixxummaa afarsuu irra akka bulchooti jedhanitt yoo bulan rakkinni hin hammaatutt amanuu. Ilaalcha lamaan kanatu diddaa yk sarmatt geessa.
Malaan haa lixxuu kadhaan haa maxantuu ashkarummaan horii fe’iisaa nama gooti. Dhama iseen qabdu keessaa xuuxanii hanga tirtirii see waliin baasanii darbanitt faarsaa dhaanichan walmake dhandhamataa jiraachuu taati. Gurguddoon Oromoo akka Goobana Daaccee, Qusee Diinagdee, Garasuu Dukki, Balayi Zallaqaa kkf maaltu irra gahee? Dhuma irratt tajaajila saaniif “galati keessan hin badiin” utuu hin ta’n “galata dhabaa” jedhamanii haqaman. Kanneen si’anaawoo maaliin adda taana jjedhanii itt galuuf gamuu? Yaada bucuu afarsaa wayyabumaa ummata Oromoo dhahachuu fedhu. Ummata saanii keessattis halagaa birattis isaan murna bucuu ta’uu hin hedani. Inni kaan ofiin dhaabbannee mirga ofiif filmaata qabnu hundaan falmanna yoo jedhu, jarri hafan hanga diinni dimokrasii fudhatutt eeguu qabna jedhu.
Bulchooti empayera Ityoophiyaa kan si’ana abalu jedhamanii hin waamamne onneen dhiitawee eenyutu nutt xiixa jedhaa jiru. Fakkeenyaaf gaaffi moslimman dhiheeffatan waggaa irra darbuyyuu deebiin hanga yoonaa argame ajeechaa, hidhaa fi guraarama qofa. Birdhuu anga’oota lixaa sababfatanii hundaan “gooltuu” jechuun balaaleffata kanneen mirga ilmoo namaaf dhaabbatanii ofirraa faccisaa jiru. Halagaa diriira dhofsisaatt fiduun ijaarsa cimaa barbaada. Ijaarsa cimaa kan qabu waan inni jedhuuf akka hin sermine waan beekuf ofitt hin butu. Barattooti Oromoollee bor natt hammatinu jedhee sababa ofii uumeen ajjeesaa, hidhaa, barumsa saaniirraa ari’a akka jiru ni agarra. Kanneen ofirrumaa diina naalchine waliin hojjechuu dandeenya jedhan jaarma isatt tolu qabataniitu. Kan egeree sabichaa domsaa jiruuf tumsa dhaqu jechuu dha.Hanga nammi gamana jiru cehee hin tumsiniifitt gara barbaadanitt Oromoo oofuun hafee jala xiixuu hin danda’an turan. Kanneen cehuuf gaman yoo ofiif dhaabbatan kan du’a dheessan, gamaa halagaan lubbu bira kan kennuuf itt fakkaata. Lubbuttiin kanuma saaniiti garuu bu’aa halagaaf seenaa keessaatt of ajeessuuf deemtii. Waan hin oolleef maqaa fokkuu qaccee ofii irra keessee dabarti.
Abbooliin Oromoo jechoota akka “baraa fi murxuxxee gugguufanii jala darbu”; “akka baranitt utuu hin ta’in akka baraati bulu” jedhan guduunfanii shakaluu yaalanii turan. Mootota nama nyaatoo shantu ilkaan caalaa qarameen irratt wal jijjiiran malee barri jijjiramuun mirgaa fi qabeenya saanii sarbame hin deebifneef. Sanatu fincilatt geesseen. Hardhas jechoota fashalan sana irra deebi’uu haa yaallu kan jedhan jiru. Barri hagam gegeeddaramu roorrisaan sossobbiin akka nama irraa hin dachaane muuxannoo jaarraa oliin raggaasifameera. Mirga ofii kabachiifachuun dirqama abbaati malee barrii kan hayyamus kan dhowwatus miti.
Barrii tolaa fi hamaa qaba. Ijoollumatt “Bara Nyaataa” kan jedhamu akka ture dhagaha guddanne. Bineensota daggalaa beelaan haata’u quufaan qeeyee namatt duulanii namaa fi beellada nyaachuu eegalani. Nammi bakka bakkaa walii birmatee dhumiisa irraa wal oolche jedhama. Isaa asis, ammma ganna torbatama ni ta’a, hawaannis akka tasaa dhufee biqiltuu hunda raame. Barasis walii birmatanii dhumisa irraa lammii oolchani. Barichi “Bara Hawaannisaa” jedhama. Hardhas Oromoon Bara Nyaataa fi Hawaannisaa sana kan fakkaatu keessa jira. Oromoon baratan, dureeyyii fi dandeettii kan qaban Nyaataa jala gugatanii qarmii fudhaannatu taanaan sanyiinis eenyummaanis sabichi baduuf deema. Adeemsa baaquleessaan (globalization) Oromoon salphaatt miidhamuu danda’a. Baquleessan waliigalatt gabaa fi mirga gaddhiisee jira. Oromoott garuu gabaa gaddhiisee mirga hidhaatt hambise. Jijjiirama dhufett dhimma bahuuf sun gaddhiifamuun dirqii dha. Bilisummaa fi walqixummaan dhaabbatee dorgommee saba addnyaa keessatt qooda fudhachuu yoos dandaha. Biyyaa fi qabeenya Oromoo irratt diina waliin sadanii kan saaman yakka mirga ilmoo namaa irratt tolfame ta’uu beekuu qabu.
Galtuun durii eenymmaa ofii gattee garaa ququlqulluu Itiyoophummaan tajaajilaa baate. Erga mootichi Haaya Sillaaseen kufee as garuu galtuulee harki hedduun Itiyoophiyummaa ol kaasanii haa faarsan malee Oromummaa saanii ni himatu. Maqaa saba saaniin kan of ijaaranis jiru, garuu hangi tokko “Garbicha Itiyoophiyaa!” jedhani dhaadataa jiru. Harka jalaan haa ta’u suduudan kan of ijaarsisees halagaa dha, kan dhaadachiisanis isaanuma. Akeeki halagootaa kan walabummaan of ijaare irratt hamajaajii ijaaruu ture. Hanga tokkos milkaaweera. Firummaa, bitamtummaa fi gowwummaan, walabummaan kan of ijaare maqaa haddheessuun, keessa seenanii jeequun dadhabsiisaa jiru. Sun hanga dammaqiisi keessaa dagaagutt malee barabaree hin ta’u. Walabummaan haa ta’u hirkatanii mirgi of ijaaruu kan beekame wareegama gootota WBO ABOn hiriirseen ta’uun hin haalamu. Namooti ABO gaggeessan mudaa hin qaban hin jedhamu. Mudaa sana qofa irratt xiyyeefatame waan inni dhaabbateef dagatamu hin qabu. Kaayyoon bilisummaaa, masakaa sabaa kan eenyummaa fi fedhii saa itt calaqifamu, kanaaf ulfoo dha. Mudaa hooggansii fi miseensi qaban Kora hiriyaatu sirreessaa. Kan qabaniin tiratu malee hin ergifatani. Balleessaa saaniitt qub qabna. Dhiibbaa sirreessaa ta’e hunda irra keenya, karaa dandeettiin saanii itt ol ka’u gorsina, beekumsaa fi qabeenyaan birmannaaf malee namummaa saanii salphsun farra.
Beekoti Oromoo hangi tokko waldaa qorumsa Oromiyaa dhimma baasuu gaggeessuf ijaaranii jiru. Maqaa Oromoon, Oromoon sadarkaa sabgidduutt wanti akkasii ijaaramuun kan jalqabati. Galata guddaa qabu. Miseensota saanii keessa kan sochii bilisummaaf miseensa yk mararfataa ta’ee hin beekne jira hin fakkaatu. Ijaarsi saanii wagga waggaan qormaatota dhahata adda addaa iratt ni dhiheessa. Garuu addati Oromoon jeequmsa malbulchaa keessa seeneef kaasaa fi furmaata kan ta’u fi taatoti dhimma itt bahu dandahan dhiheessan hin fakatuu. Beekoti biyya bira malaa fi meeshaa qabsoof barbaachisan irratt quwatanii hojiirra oolchuuf kallacha ta’uun beekamu. Si’aawoo dhas. Maqaaf garuu beekota mirkabeekii (sayinsi) uumaa fi hawaasomaa, ingineroota, cireessota kkf addunyaan walgitan qabna. Garuu gara Oromo millatanii kan hin laalleetu caala. Kaan akka dabballoota dhaabota malbulchaa isaan godha. Kanaaf akka qabeenya waloott abdachuun ni rakkisa. Dhaaboti Oromoo jabinaa fi dadhabina aka qaban kan hin baratinuu ni arga; garuu “Hin ta’a jennaan harree qallee hin ta’u jennaan harree gatne, qoricha jennaan barbaadnee dhabne” kan abbooliin jedhan sana dursee heda. Beekaa irraa sana caalaatu eegama. Kun beekota keenya komachuuf miti, beekaanis waldhaalanis walqabatee mugaa akka jiru agarsiisuufi. Isa daljeesi taa’aa walitt quba qabdu sana ta’uutu nati muldhata. Jaarmaa yk waldaa Oromoo kamtu kamirra wayyaa? Daaraan daalattii nana jettee daakuutt kofalte jedhani. Hundi of ilaalaa hijirani haa dammaqani!
Utuu haalli halle sirratee qabsaawoti Oromoo jabina saanii akka caalaa cimfatan, dadhabina saanii shaffisaan akka irra haanan hundu duuluu qaba. Kara kanaa oganeessoti (artistoti) Oromoo ifaajjee boonsaa gadhaa jiru. Lubbuu fi jirenya qananiis itt wareeganiiru. Kan darbeef dinqisifata fuldurattis weedduun, walaloon, goodaan akka ummata saanii kakasuu irraa hin deebine jajjabeessuu qabna. Qormaati beekota kana irratt karaa agarsiisuu danda’a. Yoos hundaaf falli mirkanbeekii ta’e argama. Kana fudhannu malee dukkana keessa deemuu ta’a. Dhibeen saba keenyaa fi jaarmaa saa xiinxalamee qoricha fayyisu dhiheessuu malee dhukubfataa dhiisanii dhuukubaa waldhaanuu akka hin taane eeggachuu dha.
Sun ta’uu baatus rakkinichi yeroo fudhata malee yeelalsiisus ofiinuu of fura. Fedha bu’uuraa namoomaa irraa waan ka’eef geengoon bilisummaa kan dhaaabuu danda’uu hin jiru. Kanaaf kan sabichi jeequmsa malbuchaa irra gahee keessaa na baasinnuu jedhee kanneen waa hubatanii fi bolola addaa ol ta’an abdatu. Oromummaan yaadaanmalamee roga jireenya Oromoo hundaaf bifa tokkoon gaggeeffamaa hin jiru. Garuu jalqabaa kaasee sochii biisummaa sabaaf urjii dhahaa ta’ee jira. Dhaaba biraa irratt ida’uuf oso hin ta’in, ilaalcha sabaa akka tokomsuuf qorachuu fi irratt mari’achiisanii yaadanmal haalaan walfudhate misomsuuf ifaajja’uun qooda beekotaa ta’uu danda’a. Oromoon ofiin bulummaa Oromoott hin amanne Oromoo ta’uu dhahatan, Oromoon Oromiyaa ala jiraatan wanti waloon safeeffatan yoo hundan beekame Oromummaa jabeessa.
Wal mormiin anga’oota addunyaa fiixee saa yero ga’e ture cunqurfamooti dhagahamuuf filmaata qabu turani. Amma yeroo fedhi bu’uuraa korporeeshinoota addunyaa wal keessa lixe kana keessaa, qarummaa ofii qofatu innaa hamtuu kana keessa huluuqsisa. Rakkinni kun kan harka kennachuun yk gargar faffaca’anii hamajaajii didhuun jalaa bahamu miti. Hammam of jaallatan, hammam beekaa ta’an, hammam walitt aaran, hammam tuttuqan xiiqii qabsiisaman, giroo saba ofiif dursa kennanii walfaana hiriiruun mallattoo sabboonummaati. Jagnummaa dhas. Sabboonummaan onnnee Oromummaan guute malee barumsa yk leenjisa addaa hin gaafatu. ABOn kallacha sochii bilisummaa Oromiyaati. Akeeki saa Oromiyaa bulcha halagaa jalaa baatee ofiin bultu gad dhaabuu dha. Kunis mirga hiree sabummaa ofii ofiin murteeffachuun dhugooma. Gaafas hundi gara barbadetti ummaticha kakaasuu danda’a. Garuu ABOn walabummaa Oromiyaaf kan dhaabbate waan ta’eef qabsoon saa ooffalch’ormaan (referanddum) hiree murteeffannaan hin dhaabbatu, sadarka itt haanu keessaas qodaa guddaa qabata. Sana as gufannaan ABOn ABO ummati gaggabuuff sana hin ta’u. Yoo ergamsaa fi sardama biraa hin qabaanne hangasitt hundi waliin joga’uu danda’u.
Addi Bilisummaa Oromoo dhaabota Oromoon ummate keessaa guddinaan, beekamuu fi akaakuun kanneen inni ummate keessaa hunda dursa. Aaarsaa qeeyeen Oromoo hundi godhe irratt waan ijaarameef yoomiyyuu hin jigu. Bu’aa ba’ii, kufaa ka’i eenyuufuu kan oolu miti. Jaarmaan kunis dhugaa kanaa alatt ilaaamuu hin qabu. Qoodi sabboonotaa yoo inni kuffisu harka rukutuu qofa utuu hin ta’in yeroo inni kufus jala lixanii ol kaasuun tirachiisuu fi jajjabeessuu dabalata. Janni marfame hanga mala ittiin caffate ba’u argatutti ni ripha. Jannooti ABOs ni riphan malee hi dune, guyyaan caffatanii itt bahan fagoo hin ta’u. Rakkinni amma jiru hirqinfuu hin caalu. Sadarkaa fayyisuun hin danda’amnett hubamee kan itt fakkatu jiru ta’a. Sun dhugaa taanaan dogoggora. Oromoon sammuun hubame jiru ta’a; isaanu sadarkaa hin fayyine gahan jennee abdii kutachuu hin qabnu. Kan bilisummaaf socha’amaa jiru sana faatt qoricha soquufi.
ABOn ayyaanaa, kan walabummaaf dhaabbatan hundaaf mallattoo dha. Kanaaf yeroof bitintirulee madaallii saa hin jaldhatu. Dinni kaayyoo saatiif baleessuu barbaada, vidyoo laallibbata rifachisa jedhu itt baaseera, bombii dhoosee isatu godhe jedhera, gooltuu dha jedhe hololla hin ofin hin qabu. Waan miidhes qaba. Ofumaa ari’ee, baqatummaan akka hin fudhatamnellee ifaja’aa jira. Oromoon ibda inni qabsiisutt cidii guuran ballessaa diinaa hunda ni mararfatu jechuu dha. Dhaaba walabummmaa Oromiyaaf fedha gaarii kuuse, qeeyeen Oromo hundi lubbuu fi qabeenya hagana hin jedhamne itt baase hamaa yaaduufiin eenyutt haa tolu jedhameetu? Jagnooti sabaa kan dabe sirreessani, kan hanqate guutanii dhaaba saani angafa oolfatu malee kosiitt gatuuf hin gamani. ABOn kan warra sanaa kan warra kanaa jedhee booqaa itt baasee busheessuu kan yaalu kan diinatt galee fi juujuu qofaa. Qondaaloti ABO maaf tuqamu, maaf qeeqamu hin jedhamu. Garuu tuqaa fi qeeqi sun kan daba sirreessuu, cabaa dhinsu ta’u qaba malee kan ABO balleessuuf aggammate taanaan callisee kan hin laalle hedduu dha. Muka tokko buqqisanii balleessuun ni danda’ama. Yaada altoko faca’e garuu balleessuun hin danda’amu. ABOn tokko yoo bade ABO kukummatu baka bu’aa. Ilmoo namaaf bilisummaan kan midhaan nyaatan, bishaan dhuganii fi afuura fudhatanii gaditt ilaalamu miti. Kanaaf kaayyoo bilisummaa Oromoo ofumaa dhama’uu yoo hin tane balleessuun gonka hin danda’amu.
Oromoon si’ana murnaa fi abba tokkeen adeeemsa malbulcha keenyaa irratt haa mari’annu jedhaa jiru. Waa mari’atanii murteeffachuun aadaa Oromooti. Erga qabamanii akka itt kiyyoo keessaa itt bahan mari’ataama dhufan. Waggaa shantama dura mariin garaa qulqulluun eegale ABO dhalche. Isaan ummatichi ija banachuutt ka’e. Hardhas ABOn galfata itt kenname bakkaan ga’uuf keessa deebi’ee of qoruu qaba. Gadaan bar saddeet sadeettiin of haaromsa. Sochiin ABO biyya walaba keessatt waan hin taaneef aka sanatt of gaggeessuun yoo hin danda’amnellee itt akeekuun irraa eegama. Sanaaf akki humni haaraan itt dhaqu mijjaawuu qaba. Dardari jalaa ka’u yoo hin jiranne dhaabichi dhaaba gadamoojjii ta’uuf deema. Akka aadaa fi dudhaa Oromott qabsoo gaggeessuuf biyyarraa bobba’amuun barbaachisaa dha. Ummati ala jiru akka biyya keessa jiruutt malee akka namoota biyyaa hacucca jala jirani, agabu bulanii booree bahachuf fedhaan of kennuun isa dhiba. Idaa (Biili) fi soora duubaatu itt muldhata. Kanaaf qooda fudhannaan saa kan walakka yerooti, guutuu ta’u haala jireenyatu hin hayyamu.
ABOn meeshaa malbulchaa Oromoo guddicha. Mariin sabboonotaan bakka bakkati tolfamu kan meeshaa sana caalaatt qaruu fi sochii walabummaa gabbisu malee kan qoccolloott sabicha geessu ta’uu hin qabu. Kanaaf mariin kamuu tuqalee jaba hanga yoonaa misoomfanne kan laaffisu utuu hin ta’in kan hanqina gaangalataa dhufan gutee sabicha boonsu yoo ta’e hundu ishoo jedha.Marii jechuun kan qaammi walgahe bu’ura saa to’atu, dhahata irratt dubbatamu kan fedhe hundi gumaachu fi kan dura ta’aa saa ofii filatu jechuu malee yabboo gareen tokko yaada murtawe itt jeekkaru ta’uu hin qabu; ulaaga kana guutnaan yaadi hundi dhimma itt bahu dandahu burquu mala.
Kanneen qabsoo Oromoo hogganna jedhanii fi sochii haaraa eegalla jedhanis biyyatii ala jiru. Akka akeekaatt ala teenyee biyyati qabsoo oofuu dandeenya kan jedhanis jiru. Kaan hogganni ummata gidduutt argamee qabsoo qindeessuu qaba jedhanuu yeroo hin murteessine. Bara fashistiin Italiyaan Itiyoophiyaa qabate Hayila Sillaaseen alatt baqate. Si’a addunyaan garee lamatt hiramee wal garreffataa jiru garri Britin jirtu Haayilaa deggere. Itiyoophiyaaa keessatt jaalbiyyooti garee gareen bakka bakkati ijaramanii fashitii nagaan bulchuu dhowwatan. Sana gidduutt Hayila Silaaseen wagga shan duuba humna alaan deggeramee erga isaan fashistii laaffisanii, loltuu alaa qabatee biyyatt loo’ee galuun sossobaa fi dorsisaan jaalbiyyoota (patriots) of jalatt galchee anatu isinii moo’a jedhe.
Biyya itt dhalatee alatt of ijaaree halagaan utubamee kan deebi’ee moo’e isa. Fakmishoo (modela) kana fudhatanii alatt ijaaramanii deebi’uun mala filamaa akka tahe kan oofan jiru. Hayilan akka mooti duriitt fedha dansa kuufate qaba, Jaalbiyyootis garaa guutuu akka inni hin deebine hin mormine. Baqattoota keessaa tokko ture malee nambiyyumaa saas hin jijjiirre. Jaalbiyyoota Oromiyaa qabsaawaa hunda walqixxummatt ilaalu malee biyya saanii diinaaf ramacii godhan hoggana hin beekne keessumsiisuuf akeeki hin hayyamu. Haalli Hayila anjaa kenne hundi hin jiru. Barrichi bara internet. Haalli addunyaa keessa jiru kan yartuun alatt of ijaartee wayyaba irratt dhaqxee of tultu miti. Kan achumatti ijaaramee jireenya ummatichaa jiraatee qabsaawutu barbaachisa. Sun haala Iraaqii fi Afgaanistan keesssa tureraa hubatamuu ni dandaha. Kan alatt qopheeffaman hedduun ni fashalani. Fakmishoon deebii jara Yahudiis kanaan walitt hin dhufu, isaan eenyu, eenyutu gargaree qorachuu dha.
Ummati Oromiyaa qabeenya, amantee fi ilaalcha saaf harka diinaatt guraarama jira. Sabboonota irraa kan eegamu kan qaban jabeeffatani kan hanqate guuttatanii ummatichichaaf dhaqabuu malee yaadanmal hin yaalamne irratt qoccolloo heddumeessuu miti. Ajjeechaa fi hidhaan, badiisi heddummaataa deeme malee hin foyyofne. Samichii fi hacuuccan waggooti afurtam duran turan ammas caalaa hammaatanii jiru. Diinni sanuma irra diddibee akka haaraatt of dhiheessaa jira. Garuu ummati jijjiirama hundeef malee kakkabeebsaaf qabsaawaa hin jiru. ADBU (PDO) haa ta’u qondaalamuun abba tokoota kibbaa, uumaa empayerichaa jijjira jedhee kan gowwomu jira hin fakkaatu. Luugammi empayera hardhallee abbaa hirroota harkaa hin buune. Kan bu’u akkasitt miti. Oromoon akka diinaatt tooftaa yeroon gaafatu jijijiiruuf haala mijjatu hin arganne. Hamajaajiin akka yeroo hin arganne lola itt banuu qofa utuu hin ta’inis jeequmsi keessaa itt fufaama deeme. Maaliifu dura walabummaan dhaabbatee abba barbachise waliin dhoofsisuuf jequmsa keessaa bahu qaba. Hanga sochiin bilisummaa ABO fi kanneen kaayyoo ganamaa hordofaniin gaggeeffamu jirutt mirga Oromoon walabummaaf qabu kan dabarsee kennu dandahu hin jiraatu.
Kan olitt fecca’amee dhihate kaayyoo sochii bilisummaa ganama qabsaawoti irratt waliigalan wal yaadachiisuuf. Oromoon gannoota afurtama dura kan qabsoo eegale ashkarummatt hafuuf osoo hin ta’in nakkarummaa saa labsachuuf. Abba tokkooti, hariiroon isa humnan qabate waliin jiru, akka hin jijjiiramne fedhan jiru ta’a. Fedha wayyabaa dura hanga hin dhaabbannett mirga saaniiti. Diinni ABO balleessuuf kutateera. Oromoon akka Oromiyaan dhaaba walaba bilisummaa saaf dhaabbatu hin jiranne fedhan diinaan addatt ilaaluun rakksuu danda’a. Yaada ofii qabachuun yaada obbolaa utuu hin midhin ta’uu qaba. Sabboonota dargaggummaa saanii bosona Oromiyaa keessatt qabsoon dabarsan, kan du’anis jiranis ulfina guddaa qabu. Gootota keenya hamajaajiin xureessuuf rafee hin bulle. Walabummaa ummata ofii jedhani waggaa afurtama utu hin ta’in guyyaa tokkollee kanneen rasaasa foolii fuudhan ni dinqisiifanna. Yeroo hedduun keenya bakka ofirra hin laalle jirannu isaan haddhaa qabsoo dhandhamataa turani. Lubbuu ofii kan caalu hin jiru. Garuu kaayyoon qabsoo saba saanii sana caalaa ulfoo ta’uu saa aarsaa ta’uun mirkaneessan. Jannummaa saanii walaloo fi faaruun kaafnee dhaloota haaraa ittiin didhchiisuutu nurraa eegama malee maqaa cabsinee gootota dhahannu of dhabsiisuun miti. Yoo hin qabnellee ni uummatu. Goototi lubbuun jiran keessaan laalummaa dhabanii dimimmisa keessa dhaabbachuun booqaa adda addaaf karaa mijjeessuu irra utuu ulaagaa ummati ka’erraa gad hin buune boonsoo sabaa ta’anii hafu. Oromiyaan akka walaboomtuuf umati sees akka bilisan biyya ofii ijaarratu yoomuu mamii hin qabannu. Injifannooo kutataatu fida.
Ulfinaa fi surraan gootota kufaniif; walabummaa, walqixxummaa fi bilisummaan kan hafaniif; nagaa fi araarri Ayyaana abboolii fi ayyoliif haa tahu!
* Ibsaa Guutama miseensa dhaloota saganta ABO isa jalqabaa baasan kees.
—————–
Source: Gubirmans.com
COMMENTS
RULES FOR COMMENTING:
Gadaa.com values your inputs, and to maintain a positive environment of discussion, the following rules will be enforced for comments. When you click SUBMIT COMMENT below, you are agreeing to abide by the following rules.
1. Apply common-sense respect and courtesy. Feel free to express your thoughts within the limits of civility.
2. Personal attacks, offensive language and unsubstantiated allegations are not allowed.
3. By submitting your comments, you take all the responsibility, legal or otherwise, for your comments.
4. Comments are naturally short. Long comments may be removed; for long comments, feel free to submit them as articles to be posted on their own.
5. Gadaa.com reserves the right to remove comments that do not follow the rules stated here.
6. Frequent offenders of the above rules will lose future posting privileges.
How to Use the New Comment Section
1. One can sign in using social networking services (if using this, click on "Sign In With your preferred social networking service")
2. One can also comment as "Guest" (no log-in required; for this, click on "Pick A Name" AND check the "I'd rather post as guest" button.)
(ONLY NAME and EMAIL are required; no password needed if commenting as Guest.)
3. To SUBMIT comments for moderation, click on the "Arrow" sign.
Disclaimer: Opinions expressed in comments do not reflected the views of Gadaa.com unless explicitly stated otherwise by Gadaa.com; Gadaa.com IS NOT accountable for any thought and content of comments.
7 Comments
-
obsaa:
Obbo Ibsaa Guutamaa, hayyuu kabajamaa Oromoo, ulfaadhaa. Qabsoo bilisummaa utuu walirra hinkutiin gaggeessaa waan jirtaniif isin namoota akka modeelaatti ilaalamuu qaban keessaa tokko. Akkuma barreeffama keessan armaan olii keessatti tuqtan birmadummaa fi walabummaan mirga uumamaa ilmoo namaa ti. Ummanni tokko mirga kana eegsifachuuf qabsaa’uu qaba malee hayyama eenyuu iyyuu gaafachuu hinqabu. Kallattiin qabsoo Oromoo mirga kana mirkaneeffachuu dha. Gaaffiin oromoo gaaffii tayitaa utuu hintaane gaaffii abbaa biyyummaati. Gaaffiin Amaaraa immoo gaaffii taayitaa ti. Kanaaf kaayyoon qabsoo keenyaa walhinfakkaatu. Oromoonni akkuma dur habashoota wajjin hiriiruu fi isaan jala kaachuu barbaadan dogoggora keessa utuu hinlixiiin dura garaagarummaa qabsoo Oromoo fi qabsoo jaraa adda baafachuu qabu.
-
araboo hordofaa:
J/Ibsaa guutamaa .
Galatoomi galanni kee bilisummaa oromiyaa siif haata’u jechaa gara fuulduraattis jabaadhu nujajjabessi barruu kekana irraa waan hedduu barnoota heddun argadhe akka kootti lammi oromoo hundi barnoota guddaa irraa argatu jedhen yaadaa
-
Hunde:
Galataa guda qabdu Obbo Ibsa. Yeroo tokko tokkoo baarruu keessan nan laala. Wa’ee barra Xaliyyaan na yaadachisuu keessanf galatooma je’a. Garu Fitwaraar Karkarssaa Guteef Dajazamachii Odda Jotee Geerra irrati Ras Imiru Haile Silasie yaa guu Boji’an biyyaa issan irratti dhabatan loolan injiffannoo mirkaneesan male computarra jalla ta’an mitti Gutamma Birbir akkasumma. Ammoo kan issin gafachuu barbadee kara tokkoo qoofa bilisummaa ummata tokko dhufa? Nammoota biyyaa Oromiyyaa keessaa jiraatanif olashee kan jiran immamataa akkam qabdu?
Nagaan.
-
Salphina:
Jaarsi Akkas kunoo.Galatooma Obbo Ibsaa.Ulfaadhaa raagaa bulaa!
-
Lammii Baatii:
Hayyuun Oromoo yeroosaatti kunoo akkas Seenaa barsiisa Magguddummaan Lubbuu dheerina eebba Waaqaati obbo Ibsaa Guutamaa akkuma kaleessaa Oromoo qaraa jiru ulfinaaf jaalala guddaa isinii qaba ummanni Oromoo !!jabaadha.
-
Motii biyyaa:
Haayyuuni oromoo akka obbo ibsaa jirtani umriini keessani yaadheeratu.yeero eggatanii afaani nufaajjeessufi namootini oromoo irratti ka’aani heeddudhaa yaat’uu malee obbo ibsaani deebii ga’aa ta’ee nuffi laattanii jirtuu.namootini oromoo burjaajeessu fii waliini dhahuu barbaaddani heeddutu jiraa kanaafi waahunda hubatanii laalunigaarii dha. Obbo ibsaa nuffi jiraadhu.
-
Motii biyyaa:
Obbo ibsaa galata guddaa qabduu.namootini oromoo irratti ka’aani bifa adda aaddaatini nutti dhufani yaata’uu malee haayyuuni oromooni qabduu keessaa isiniini tokko gatii taatanii deebii gaarii nuffi deebisaajirtu.kanaafi diina oromoo kani keessaafi kani alaa yeero ittieggannudha.obbo ibsaa siwajjini jirraa nuujabaadhu umrii rabbi siifi yaalaatu.


text: 1Yesuus Kiristtoosa hawaareynne iya aylley, taani, Simoon Phexiroosi, nu Xoossaanne nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosa xillotethaa baggara nuyssa mela al77o ammano ekkidayssatas ha dabddaabbiya xaafas. 2Xoossaanne nu Godaa Yesuusa eron aadho keehatethaynne saroy hinttew kumo. 3Ba bonchchoninne lo77otethan nuna xeegida iya eron de7osinne Xoossaa daanidi daanaw koshshiyaba ubbaa Xoossay ba wolqqan nuus immis. 4Hintte iita amo gaason medhettiya ha alamiyan de7iya bashshaafe kessi ekkanaadanne Xoossaa xoossatethan shaakettanaada, ha imotata baggara daro al77onne gita ufayssaa nuus immis. 5Hessa gisho, minnidi, hintte ammanuwa bolla lo77otethi, lo77otetha bolla eratethi, 6eratetha bolla bana haaro, bana haaro bolla gencca, gencca bolla Xoossaa daano, 7Xoossaa daano bolla ishatetha keehatethi, ishatetha keehatetha bolla siiqo gujjite. 8Hayssati hinttew daridi de7iyabaa gidikko, Godaa Yesuus Kiristtoosa eron maaddiya asinne ayfera de7iya asi oothana. 9Shin hessati baynna oonikka matan de7iyabaa xalaala be7iya qooqe. I ba kase nagaraappe geeyidayssa dogis. 10Hessa gisho, ta ishato, hintte xeessanne hintte dooruwa minthanaw kaseyssafe aathidi minnite. Hintte hessata oothiyabaa gidikko, dhubetteketa. 11Hessan nu Godaanne nuna ashshiya Yesuus Kiristtoosa merinaa kawotethaa geliya kumetha maatay hinttew imettana. 12Hessa gisho, hintte hayssata eriyabaanne he oykkida tuman minnidi de7iyabaa gidikkoka, taani hayssata ubba wode hinttena hassayiso aggike. 13Taani shemppora de7ida wode ubban hinttena hassayisanayssi koshshiyabaa gada qoppays. 14Nu Godaa Yesuus Kiristtoosi taw qonccisadayssada taani ha hayqqiya asatethaa gam77onna qaara yeggada baanayssa erays. 15Taani hinttefe shaakettikokka hintte hayssata ubba wode akeekana mela taw dandda7ettiyabaa ubbaa oothana. 16Nuuni Godaa Kiristtoosa wolqqaanne iya yuussabaa hinttew odey, iya gita bonchchuwa be7idippe attin medhdhi kessida hayse gidenna. 17Daro wolqqaama bonchchuwafe, "Taani ufayttiya, ta dosiya na7ay hayssa" yaagiya qaalay yida wode Xoossaa Aawappe bonchchonne galata ekkis. 18Nuuni geeshsha deriya bolla iyara de7iya wode he qaalay saloppe yishin si7ida. 19Nuus hessafe aadhdhiya ammanettida tinbbite qaali de7ees. Sa7i wonttana gakkanawunne bakkali hintte wozanan dolana gakkanaw, dhuman poo7iya poo7o asi naageyssada, hintte he qaalaa naagikko lo77o ootheeta. 20Ubbaafe kasetidi hayssa erite. Geeshsha Maxaafan xaafettida tinbbite qaala oonikka ba dosidaada birshshanaw dandda7enna. 21Tinbbite ubbaa, Xoossay kiittida asati Geeshsha Ayyaanay kaalethin, odidosonappe attin asa shenen odibookkona.