text:
Garee Cimaa torbee kanaa keessa Obamaayaangi, Saalaah fi Mikitaariyaan galaniiru
Piyeer-Emeriikk Abamaayaangi Arsenaal waliin goolii lakkoofsisuun jalqabeera, Maanchester Siitiin taphoota hanga ammaatti taphateen si'a afraffaa qabxii gateera. Kan haala diramaa fakkaatuun Liiveerpuul waliin walqixa ba'uu danda'e Tootinhaam addabbii peenaaliitii lama argateera.
Aata'u malee garee koo torban kanaatiif taphattoota eenyufaatu cimee mullate? Atis 11 kee warraa gaazexeessaa Ispoortii BBC tiin filataman keessaa filadhuu hiriyyoota keef qoodi.
Goolii eegaa - Edersaan (Maanchester Siitii)
Tapha baranaa keessatti goolii eegdota si'a shan Piriimer Liigii taphatan keessaa Edersaan %85 oolchuun hunda caala.
Dirree Barnileetti taphateen Maanchester Siitiin akka 1-1 walqixa ba'uuf Edersaan kan Been Mee irraa dhufe oolcheera. Aata'u malee, gara taphichaa yeroo daqiiqaa 38 irra jiruuttan isin deebisa.
Nikoolaas Otaamendiin Edersaanitti kubbaa deebisee kennee battalumaan taphataa Baarnilee Ashilii Baarneesiin dhiibbaan irra ga'eera. Goolii eegaan lammii Biraazil kun Baarnes itti dhufuu isaa osoo hin yaadda'iin, gara Viinseenti Kompaaniitti dabarseera.
Ittisaa - Jaak Isteefensi (Saawuuzhaampitan)
Jaak Isteefensi taphoota Piriimer Liigaa keessatti taasiseen walitti aansuun Biraayteeniifi Weesti Biroom irraatti goolii lakkoofsiseera
Walakkaa torban kanaa keessa tapha Saawuuzhaampieen Weesti Biroom waliin taasiseen gooolii bareedaa Jaak Isteefensi lakkoofsiseen warri Saawuuzihaampteen xumura gaarii argataniiru.
Ittisaa - Been Mee (Barnileey)
Been Mee kubbaa hedduu deebisuun hanga (170) miillaan (116) ammoo mataadhaan deebisee fageessuun taphataan Barnilee kamiyyu hin raawwanne tapha baranaa kana keessatti agrsiiseera.
Manaajerri Maanchester Siisii Peep Gaardiyoolaa dhuma taphaarratti ibsa gaazexeessitootaaf kennaniin Barnileen kilaboota Piriimer Liigii Ingliiz keessaa cimaadha jechuun dubbatan.
Tapha Sanbata darbee kanaraatti Been Mee cimina agrasiiseen cimaa ture.
Ittisaan kun yeroo sarara addabbii keessaa ittisuuf dirree warra Siistiitti ce'ee sodaachisu waluma qixa bu'a qabeessa ture.
Ittisaa - Daanilloo (Maanchester Siitii)
Daanilloon erga Piriimer Liigiin jalqabame si'a lama goolii lakkoofsisseera, kunis bara 2015/16 kan Riyaal Maadiriidiif lakkoofsise waliin waliqixeesseeraa jechuudha.
Taphataan Biraazili kun maal akka hojjetu waan beekuuf kubbaa fudhatee ce'e dhaabee bilcheessee rukkutuun Niik Poop dabarsee lakkoofsise. Baayyees bareedaa ture.
Sarara Gidduu - Heenriik Mikitaariyaan (Arsenaal)
Carraawwan sadan Heenriik Mikitaariyaaniin Arsenaaliin uumaman hunduu gara gooliitti jijjiiramaniiru. Piriimeer Liigii keessatti erga bara 2013 tapha Wiigaan waliin tapha tokko keessatti kubbaa afur mijeessuun Saantii Kaazorlaa kennee booda kan Mikitaariyaan kun isa jalqabati.
Ani Mikitaariyaaniin Morusiyaa Doortimoonditti nan jaalladha. Maanchester Yunaayitid keessattis nan jaalladha. Kan inni Arsenaaliif tapha Everten waliin taasise irratti agrsiise garuu nan dinqisiifadha.
Mokitaariyaaniifi Abumaayaangi lamaan isaanii taphattoota Doortumoondu duraanii turan, yerooma tokko ammo Arsenaaliin dhufan.Tokko dhufuun kan biraa irratti dhiibbaa fuduun isaa hin oolu.
Sarara Gidduu - Maariyoo Lemiinaa (Saawuuzhaampiteen)
Maariyoo Lemiinaa, taphataan ggoolii Piriimeer Liigii irraatti Sanbata darbe lakkoofsise kun Daani'eel Kaaziniifi Didiyeer Nidoongiitti aanaa Gaaboonirraa taphataa sadaffaadha.
Raawwii inni Weesti Birrm waliin taasise ajaa'ibsiisaa ture. Cimina akkasii kana hin argine turree kanaaan dura, amma garuu bakka sirrii galchuun argaa jirra.
Sarara Gidduu - Aaron Raamsee (Arsenaal)
Piriimeer Liigii keessatti Aaroon Raamseen Arsenaaliif hatiriikii hojjechuun nama 20ffaadha.
Taphataan addunyaa warra Weelsi Aaroon Raamsee, tapha Arsenaal Siwaansii waliin yeroo darbe mo'amee osoo hamilee hin dhabiin, garee Everteen ga'umsa gadi aanaa agarsiisaa jiranirratti goolii sadii lakkoofsisuun hatiriikii hojjeteera.
Sarara Gidduu - Fowussenii Diyabaat (Leester)
Fowussenii Diyabaat Leesteriif jalqaba taphaa lamarraa goolii lama lakkofsiseera.
Leester Siitiin Riyaad Mahaarex haarawaa argatan jechuun ni mala sababiin isaas Mahaarez kanaan booda ni taphataaf jedhee yaaduu hin danda'u.
Taphataan akka Diyaabat kana ilaaluu caalaas kan nama gammachiisu hin jiru.
Sarara Fuulduraa - Mohaammed Saalaah (Liiverpuul)
Mohaamed Saalaah Piriimeer Liigii keessatti taphoota 25 keessatti gooliiwwan 21 lakkoofsiseera. Kunimmoo taphaa muraasa keessatti goolii 20 ol lakkoofsisuun Liiverpuuliif isa jalqabaa isa taasisa.
Gooliin baayyeen babbareedoon ni jiru garuu tapha Liiverpuuliifi Tootinhaam 2-2 walqixee ba'an keessatti gooliin Mohaammed Saalahaa lammaffaa kaneen kessaa tokkodha.
Gooliin Saalaaha inni duraas baayyee ajaa'iba.
Sarara Fuulduraa - Piyeer-Emeeriik Obaamaayaangi (Arsenaal)
Piyeer-Emeerik Aboomayaangi waliigalatti gooliiwwan 12 liigota gurguuddoo Awurooppaaf (Boorsiyaa Doortimundiifi Arsenaaliif) lakkofsiseera. Ediisen Kaavaaniifi Rooberti Lewaanduskii (13) lakkoofsisuun caalaa lakkoofsisuu danda'aniiru.
Sanbata darbe sochiin Aboomaayaangi tapha Arsenaal Everteen waliin taasise irratti agrasiise fakkeenyummaa gaariidha.
Sarara Fuulduraa - Joosee Izquyerdoo (Biraayteen)
Gooliiwwan shaman Piriimeer Liigii Joosee Izquyiredoo keessatti tibba kanaa qooda fudhate keessaatti fudhate keeaa afur dirree isaaniirratti yoo ta'u (lama goolii, lama kennuudhaan ture).
Biraayiteen Piriimeer Liigii keessatti nama goolii lakkoofsisu cimaa hin qaban ture, ta'us garuu morkataa salphaa hin taane.


c: text/html

text:
Humnoonni nagaaha eegumsaa Itophiyaa tarkaanfii gitaa ol ta’e lammiiwwan biyyatti irratti fudhachuudhan namoota dhibban lakkaawwaman ajjeesuu isaanii balaalefffachuudhan seenaataroonii Yunaaytid Isteets lama - paartii Demookiraatii irraa Seenaatar Been Kaardin fi Republikaani irraa Seenaatar Maarkoo Ruubyoo wixinee seeraa haaraa Roobii kaleessaa ifa godhan.
Seenaatar Maaarkon “ Mootummaan Itoophiyaa gama mirga namaa eeguu fi dimookiraasii foyyeessuu irratti jijjiirrama agarsiisuu dhabuuf, dhiitta mirga biyyattiin lammiiwwan ofii irraan gahaa jirtu balaaleffachuun hoomuu caalaa barbaachisaadha,” jedhan.
Wixiineen kaleessa ifa godhame matadureen isaa “ Itoophiyaa keessaatti mirgi nama akka kabajamuu fi bulchiinsi hunda hirmaachisu akka ijaarramu jajjabeessuu,”jedhu, dhumarrattis bara 2005 keessa yeroo pirezdaantiin Ameerikaa duraanii Baarak Obaaman biyyatti dawwatetti, mumichi ministira Itoophiyaa, Obboo Haylamaaram Dassaalany sirna deemookiraasii dagaagsuu, mirga dhala namaa kabajuu fi bulchiinsa gaarii foyyeesuun hojii itti fulleeffatan ta’uu dubbatanis, mootumman isaanii waan jedhe san hojiirra akkain in oolchiine, gama kanaan dadhabbina agarsiisaa jiraachuu yaadachiisa.
Yaada hiikoo lafa godhaman keessaa;
Qamni mootummaa Amerikaa dhimma Itoophiyaa irrati hojjatan hunduu tarsiimoo Itoophiyaa keessatti bulchiinsa gaarii fi demookiraasii deggaru irratti akka xiyyeeffatan gaafatee, pireezdaantiin ameerikaa akka seerri ‘Global Magnitsky Human Rights Accountability Act’ lafa godhee jiru, an mootummootaa fi qaamota dhuunfaa biyya alaa heera biyya isaanii cabsuudhan lamiilee ajjeesan, dararanii fi dhiittaa mirgaa sukkaneessaa geechisan irratti qoqqobbi gita qabu akka hojii irra olchan, gaafata.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dabaan Yakkamuu Hoggantoota Qindoominaa Irratti Labsa TBD
Waxabajjii 14, 2007 (TBD) - Woggootii 16 dabran ummatoonni Itoophiyaa sirna abbaa-irrummaa Wayyaanee jalatti dararamaa turaniiru. Dhiitamuun mirgoota namoomaa, faalleffamuun sirna seeraa, wolumaagalatti mirgoonni dimokraasii kan bu’uraa, kan akka manni seeraa raawwachiiftota taytaa siyaasaa irraa walaba fi bilisa ta’uu, akka gonkuma hin jirre jaarmonni tika mirga namoomaa akka gaaritti galmeessanii jiru. Dhugaan fokkataa fi qaanfachiisaan kun mootummoota dhihaa kaneen afaanin birmadummaa fi dimokraasii faarsaa mootummaa deeggarsa ummatoota biyyattii hoongaye kanaatti arjoomanii isa jiraachisaa jiran irraa dhokataa miti. Haalli biyyaa kan akkanaan yeroo dheeraaf bulbulamaa ture Filmaata Caamsaa 2005 kan ummatoonni biyyattii lakkoofsa wayyaba ol’aanaan diddaa mootumicha irraa qaban itti agarsiianiin booda daranuu jeeqama hamaa keessa lixe. Mootummaan ummatootaan balfame kun garuu fedhii ummatootaan alatti meeshaa humnaa harkaa qabuun aangoo irratti of tiiksaa jira.
Tumsi Bilisummaa fi Dimokraasii (TBD) himata dharaatin yakkamuu hoggantoota Qindoominaa gadi-jabeessee balaaleffata. Murtiin dabaan kun kan fedhii siyaasaa shiraan guuttachuuf tasaa fi karaamalee mana murtii dharaatin fudhatame kun mallattoo abbaa-irrummaa mootummaa Wayyaanee guutummatti kan mirkaneessuu fi abdii kutannaa isiin keessa jirtus kan agarsiisudha.
Kana gubbatti, tarkaanfiin gara-nyaattii malee ummata Ogadeen meesha-maleeyyii irratti xiyyaafatee fudhatamaa jiru, hidhaan naannoo Oromiyaa, Sidamaa fi Amaaraa keessatti barsiistotaa, barattoota fi ogeeyyota akkasuma ummata nagayaa irratti raawwatamaa jiru, wolumaagalatti gochi shororkeessummaa wayyaaneen uumame haala biyyattii sodaachisaa fi kan dingata dhuka’uu danda’u taasisee jira.
TBD karaan gaariin hacuuccaa biraa ykn ammas seera fedhii ofiif dabsuuf dharaan namoota nagayaa yakkuu osoo hin ta’in daddaffiin kora humnoota dhimmi biyyattii nu galcha jedhan hunda wolitti fidu yaamuun marii godhanii nagayaan sirna ce’uumsaa kan kana irra haqaa fi dimokraatawaa ta’e woliin saaquudha. Rakkoolee Itoophiyaa danqanii hudhanii qaban karaa nagayaan furruuf yaalii heddu kan armaan dura godhame hunda kan fashalsiise “dhaabaddhuu” diddaa Wayyaaneeti. TBD yeroo cittee kan irra darbuun hin danda’amne irra waan ga’ameef badii dhufuu maluuf kan itti gaafatamu Wayyaanee qofa ta’uu akeekkachiisaa karaa maraatinsaa kana irraa akka of duuba deebitu yaada dhiyaate akka fudhattu akeekachiisa.
Hawaasni addunyaa hoggantoonni CUD fi hidhamtoonni siyaasaa hundi daddaffii fi haal-duree malee akka gadi lakkifaman Mootummaa Wayyaanee irratti dhiibbaa akka godhu yaamicha gochaa yaamicha nagayaa fi araara waaraa haasa’an argamsiisuu godhameef akka fudhatus gaafata. Mootummaa kana yakka abbaa-irrummaa inni raawwachaa jiruuf gaaffitti dhiheessuuf gaafatamani duraa kan ummatoota biyyattii ta’us deeggartoonni mootummichaa obsi ummataa dhumachuu fi kanaan booda afaan qawweetinis bitamuuf akka hin jirre hubachuu qabu.
Yeroo dhipphinaa fi qorumsaa kana keessatti miseensonni TBD hoggantoota CUD kan dabaan yakkamanii fi hidhamtoota siyaasaa kanneen manoota hidhaa Wayyaanee kan dhoksaa fi kan gara garaa biyya guutuu keessatti daramaa jiran hundaa wojjiin dhaabbachuun ejjannoo isaa ta’uu ibsaa firoottan isaanii hundaaf harka mararfannaa itti hiixata.
Qabsoon bilisummaa fi dimokraasii Itoophiyaa keessatti ni milkaaya!
Tumsa Bilisummaa fi Dimorkaasii (TBD)


text:
Korreewwan
Article Index
Aangoo fi hojii Koreewwan Dhaabbii
Koreewwan Dhaabbii Caffee aangoofi hojii waliigalaa armaan gadii ni qabaatu.
1. Akkaataa labsii kana keewwata 45 tiin wixineewwan seeraa qajeelfamaniif qorachuundhaan yaada murtee ‘caffeef ni dhiyeessu.
2. Akkaataa aangoo fi hojii koreewwan dhaabbitiin qaamolee motummaa ramadamaniif irratti hordoffii fi to’annaa ni taasisu.
3. Akka haalasaatti karaa adda addaatiin iyyannoowwan dhiyaataniif ni keessummeessu.
4. Naannoo kaayyoo hundeeffamaniifitti qo’annoo ni adeemsisu,seerota,imaammatawwan,tarsiimoowwanii fi sagantaaleen mootummaa Naannichaa hojiirra ooluusaanii ni hordofu.
5. Waltajjiiwwan qu’annoo fi marii ni qopheessu;akkasumsa wal jijjiirraa muuxannoo ni taasisu.
6. Hojiilee isaanii koreewwan xixiqqaadhaan hiranii hojjachuu ni danda’u
- Prev
- Next >>


text:
Of wareegaan tokko Naayjeriyaa kaabaa Kutaa Bornoo keessatti masjiida haleeluun yoo xiqqaate nama 10 ajjeseera.Namoonni ijaan argan akka jedhanti of-wareegaan kun har’a salaata suubii diursee masjiida kana seenuun balaa kana geesise.
Balaa kanaaf itti gaafatama kan fudhatee hin jiru.Garu akkaataa haleellaan kun itti gaggeeffame kan Boko Haraam fakkaata jedhamee jira.
Gareen kun waggootii darban saddeetiif looteeseentummaan dhiiga dhangalaasaa kan ture yoo ta’u Naayjeriyaa kaabaa keessatti mootummaa islaamaa dhaabuuf sochii godheen uummata kuma digdamaa galaafatee jira.
Gareen kun polisoota, uummata sivilii fi masjiidoota irratti qiyyaafata.


text:
Luuwii Paaster
Luuwii Paaster (Mudde 27, 1822 – Fulbaana 28, 1895) kemistii fi maayikiroobaayoloojistii lammii Firaansi yoo ta'u kan inni ittiin beekkamus argannoowwan talallii, bososuu maayikiroobii fi paasteraayizeeshinii argachuu isaatini. Paaster kan inni ittiin yaaddatamau maaltu dhibee akka fidu fi akkamitti akka ittisuun danada'amu argachuu isaatini, kunis ergasii lubbuu namoota hagana hin jedhamnee du'a oolcheera. Du'a dhibee yeroo da'umsaa nama qabuun dhufu hiirrise, akkasumas talaallii dhukkuba saree maraatuu fi antiraaksii uume. Argannoon Paaster fayyaarratti argate tiyoorii dhibeen jarmiidhan dhufa jedhu kan mirkaneesse yoo ta'u kun immoo fayyaa mana yaalaatti kennamuuf karaa bane. Paaster ummata biratti tooftaa ittiin aannanii fi wayiinii faallama baakteeriyaa irraa dhowwuun danda'amu uummu isaatini, tooftaan kunis paasteraayizeeshinii jedhama. Paaster namoota damee saayinsii baakteeriyooloojii dhaaban sad'ii keessa isa tokko, warri lamaan Fedinaand Koohen fi Rooberti Koochi. Paaster "abbaa maayikiroobaayoloojii" jedhamee beekkama.


text:
Garasuu Dhukii
Garasuu Dhukii goota Oromoo waraana Xaaliyaanii waraanun beekkamu yoo ta'u irra caala naannoo Walisoo fi Jimmatti Xaaliyaanii wajjin waraana geggeessaa ture. Boodarras bulchaa konyaa 'Caboo fi Guraagee' ta'ee hojjateera.
Seenaa Duubaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Garasuu Dhukii abbaa isaa Dhukii Gulummaa fi haadha isaa Warqee Elemoorraa Caamsaa 1905 dhalate. Bakki dhaloota isaa karaa Finfinneeraa gara magaalaa Walisootti geessu cinaatti kan argamu iddoo Maaruu jedhamutti ture. Umuriin isaa barumsaaf akka ga'een, maatiin isaa waldaa amantii Orotodoksii Maaruu Mikaa'el jedhamurraa barsiisaa mindeessuun obbolaa isaa wajjin barumsa mana amantichaa akka hordofu taasisan.
Tapha Garasuun jaalatu keessaa inni guddaan fardaan gulufuu ture. Akkuma ijoollee abbaa lafaa naannoo Maaruu, fardaan gulufuu, gaachana qolachuu, eeboo darbachuu fi adamoo shaakalaa ture. Abbaa isa duukaa waltajjii addaa addaarratti argamuun akkaataa dubbii barachaa hojiirra oolchuun hunda durse. Ija jabinaa fi ciminaa isaa kanarraa kan ka'e, bifa farda inni yeroo hundaa gulufsiisuu jaalatuun umurii waggaa kudhanitti maqaan masoo 'Abbaa Booraa' jedhu kennameef. Yeroo dirree waraanaa ture farda adii yaabbatullee, maqaadhuma kanaan hamma lubbuun isaa darbuutti waammamaa ture.
Yeroo tokko mootii Hayilasillaasee fi haatii warraa isaa bishaan hoo'aa lafa keessaa burqu kan Walisoo daawwachuuf yeroo deemanitti, Garasuun farda isaatiin fuuldura gulufuun karaa agarsiisaa ture. Sana malees, fuulduratti ba'uun waa'ee naannichaa haasawa namaa hawwatuu fi ogummaan guutame uummataa fi mootichaf taasise. Martuu itti gammadee, 'Ijarraa hafi; guddadhu' jedheen. Ogummaa fi ciminni akkasumas, ija jabinni isaa qalbii mootii fi giiftii seenee ija gaarin akka isa ilaalan taasise. Odeeffannoo Gabramaaram Gaarii irraa argamee fi waan guyyicha hubatanirraa ka'uun guyyuma sana Finfinneetti waamsisuun Ministeera Ittisaa keessatti ajaja mootitiin akka mindeeffamu ta'e. Loltummaanis waggoota torbaaf erga tajaajile booda jabinaa fi amanamummaa isaatiin filatamee itti dhiyeenyaan mooticha akka tajaajilu taasifame. Waggoota muraasaaf mootii erga tajaajilee booda, eeyyama mootiitiin loltoota ilma isaa Asfaawasanitti makame.
Garasuun loltoota Asfaawasan waliin gara Walloo deemuun achirraas Ambaalaagee kan jiran loltoota Raas Kaasaatti dabalamuun Xaaliyaaniitti duulan. Lola Tambeenitti geggeeffamee fi kan Maayicawurratti geggeeffame keessatti loltuu diinaa madfii fi matarayasii, qilleensarraan ammoo, Xiyyaaraan gaasii summii facaasuun lolu jala dhaabachuu waan dadhabaniif kaan dhumanii kaan booji'amanii, kaan ammoo baqatanii lubbiin harkaa ba'anii gara Wallootti deebi'uun karaa Warra Iluu magaalaa Finfinnee galan. Haala kana keessatti cimina geggeessummaa isaarraan kan ka'e loltoonni Garasuu dursaa turan.
Kumalaa Garasuun erga Finfinneetti deebi'ees, katannoo fi jaalala biyya isaatiif qaburraan kan ka'e, naannoo dhaloota isaa Maarutti deebi'uun qabsoo itti fufuuf murteesse. Yeroo kana mootii Hayilasillaaseen hoggantoota waraanaa hedduu wajjin biyya Ingilaanditti baqate. Kaan ammoo, Xaaliyaanitti harka kennan; gariisinis ni booji'aman; kaan ammoo ni dhuman. Kun marti Garasuu fi gootota akka isaa jilbiinfachiisuu hin dandeenye. Waggoota shaniif yeroo Xaaliyaaniin biyyicha bulchaa turte keessatti lotuu isaa wajjin riphee loluun diina bahaa-gala dhowaa ture. Kallattiinis ba'uun diina humna lafoo fi qilleensaan lolu moo'achaa loltoota hedduu booji'aa, barbadeessaa, kanneen jalaa biiji'aman deebifachaa qabsoo hidhannoo fi hojii gootummaa itti fufe.
Geggeessitoonni Xaaliyaanii fi baandaan sodaatanii yeroo hedduu araaraaf jaarsa itti ergaa turan. Garasuun gargaarsa uummataa fi onnee waan qabuuf shiraa fi kiyyoo isaanitiin qabamuu hin dandeenye. Roorrisaan biyya abbaa qabu gabroomfate fi baandaan biyyaa isaa saamsisuun alagaa jala kaatu ramaca caalaa isa guba ture. Keesumaa uummanni Itoophiyaa Xaaliyaanotaan Finfinneerratti ajjeefame ijasaa duraa baduu dide. Guyyaa tokkollee osoo miila isaarra rasaasan rukutamee loltoonni harkaa dhumanii kanneen hafan ammoo isa gatanii deemanitti akkas jechuun yaadannoo isaa barreesse. "Ani Garasuudha; hojii koos xumureera; du'us giroo koo miti; kan na yaaddessu garuu Finfinneen bakki uummanni koo irratti dhume bilisa baatee osoo hin argin du'uu kooti" jedhe.
Haa ta'u malee, yeroo marfame sanatti diina jalaa ba'uun madaan isaa fayyee loltoota abdii kutatanii faca'an walitti qabuun lola itti fufe. Dhumni hojii gootummaa Garasuus lola Jimmarratti Xaaliyaanii wajjin geggeeffame. Garasuun loltoota diina kan Jimmarra buufatan marsuun yaaddesse. Loltoota Garasuun hoogganuun marfamuu cinaatti oduuun biyyatti deebi'uu mootii Hayilasillaasee fi gargaarsi Ingilaandi waan dhaga'ameef, odoo dhiigni hin dhangala'in loltoonni Xaaliyaanii warri naannicha akka harka kennan taasise. Kumaalaa Garasuunis, Hayilasillaasee fi uummata Itoophiyaa biratti gootummaa fi tooftaa lola isaanitiin hundaa olitti dinqisiifame. Kanarraan kan ka'e, waamicha mootirraa taasifameen loltuu isaa Shawaa Lixaa kan qabsoo finiinsaa turee fi Jimmaan kan bilisa baase mara dhiisee Finfinnee deeme. Marti namaa ajajaa waraanaa biyyattii ta'a jedhee eegaa ture; innis akkanatti of beeka ture; hojiin isaas kanaa gadi miti. Mootiin garuu biyya Oromoo fudhachuun olaantummaa na dhabsiisa jechuun waan shakkeef, bulchaa konyaa Caboo fi Guraagee taasisuun muude.
Mootummaa erga tajaajilaa turee booda soorama ba'e. Sana malees, Garasuun hin dhukkubsate. Dhukkuba isaa kana ogeeyyiin biyya keessaa waan dadhabaniif, qabeenyaan isaa hundi gurguramee ilmi isaa Kumalaa Tafarraa Garasuu biyya Ingilaanditti geesse akka yaalchisu ta'e. Achittis fayyuu akka hin dandeenye waan hubataniif, gara biyyaatti deebi'e. Dhukkubni isa qabes kaanserii ture. Dhibeen kun daran itti cimee waxabajjii, 1966 lubbuun isaa dabarte. Ulfinan jiraatti dhabe du'aatti hin barbaadu jechuun wayita lubbuun jiru bakka gootonni Itoophiyaa hundi itti awwaalaman Bataskaana Sillaasee odoo hin taane, kan ofii isaa ijaarsise Bataskaana Cafoo Mikaa'elitti akka awwalan waan firoota isaa kakachiiseef, sirni awwaala isa achuma Maaruutti raawwatame.
Kabaja[edit | Lakkaddaa gulaali]
Yaadannoo gootummaa Garasuu Dhukiitif, manni barumsaa sadarkaa lammaffaa kan Walisotti argamu maqaa isaatin moggaafamuun "Mana Barumsa Sadarkaa Lammaffaa Garasuu Dhukii" jedhama. Sana malees, wallee fi geerarsa keessatti maqaan isaa yeroo hedduu ka'a.
Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]
- Barnoota Afaan Oromoo Kitaaba Barataa Kutaa 11


text:
Oromia State: ODP: OPDO’s 9th Congress: Dr. Abiy Ahmed, Prime Minister of Ethiopia, and leader of the ruling EPRDF & OPDO, delivering a message of peace & unity. The party changes name and logo September 21, 2018Posted by OromianEconomist in Uncategorized.
Tags: Ethiopia, Horn of Africa Affairs, News from Oromia, ODP, OPDO, OPDO’s 9th Congress, Oromia, PDO
trackback
Rebranding itself, the Oromo People Democratic Organization (OPDO) has changed its name to Oromo Democratic Party (ODP).
Paartiin Dimokiraatawaa Oromoo(ODP) yaa’ii isaa 9ffaan miseensota koree giddu galeessaa 55 filateera. Caalamaan isaanii dargagoota. Isaanis (Newly elected ODP Central Committee Members):
1. Dr. Abiyyi Ahimad
2. Obbo Lammaa Magarsaa
3. Dr. Warqinaa Gabayyoo
4. Obbo Birhaanuu Tsaggaayyee
5. Aadde Adaanech Abeebee
6. Inj. Taakkalaa Uumaa
7. Obbo Shimallis Abdiisaa
8. Obbo Umaar Huseen
9. Aadde Xaayibaa Hassan
10. Obbo Addisuu Araggaa
11. Dr. Girmaa Amantee
12. Dr. Biqilaa Hurrisaa
13. Dr. Milkeessaa Miidhagaa
14. Dr.Tashoomaa Addunyaa
15. Obbo Taayyee Danda’aa
16. Dr. Alamuu Simee
17. Dr. Tolaa Biriisoo
18. Kom/ Dammallaasha G/ Mikaa’el
19. Obbo Girmaa Hayiluu
20. Obbo Warquu Gaachanaa
21. Obbo Shaafii Huseen
22. Obbo Tolosaa Gaddafaa
23. Obbo Fiqaaduu Tasammaa
24. Obbo Birhaanuu Baqqalaa
25. Obbo Awwaluu Abdii
26. Obbo Geetuu Wayyeessaa
27. Obbo Kaasahuun Goofee
28. Obbo Abdulaakiim Muluu
29. Obbo Malaakuu Faantaa
30. Obbo Taarraqany Galataa
31. Obbo Abarraa warquu
32. Obbo Makuyyee Mohaammad
33. Obbo Ahimad Tusaa
34. Obbo Assagid Geetaachoo
35. Obbo Dhangee Booruu
36. Obbo Namarraa Bulii
37.Obbo Abdullaaziiz Mohaammad
38.Obbo Roobaa Turcee
39. Obbo Jamaal Kadir
40. Obbo kaffaloo Tafarraa
41. Obbo Masfiin Asaffaa
42. Aaddee laalisee Lammii
43. Obbo Naasir Huseen
44. Obbo Mogos Ida’ee
45. Dr. Darajjee Dhugumaa
46. Aadde Caaltuu Saanii
47. Aadde Loomii Badhoo
48. Obbo Muhaammad Kamaal
49. Dr. Inj. Habtamuu Ittafaa
50. Dr. Inj. Geetaahuun Makuriyaa
51. Obbo Mashoo Olaanaa
52. Obbo Alamtsaah Shifarraa
53. Obbo Ahimad Idiriis
54. Aadde Muunaa Ahimad
55. Obbo Xilaahun Fiqaaduu
Ethiopia’s Oromo party changes name, logo ahead of 2020 vote, Africa News
Faaruu ODP (haarawaa har’a ragga’e)
ODP
ODP, ODP paartii jijjiiramaa
Gurmuu qabsoo Oromoo mirgaa fi walabummaa
Faajjii bilisummaa bu’uura Oromummaa
Partii tarkanfataa kutatee falmataa
Galmisaa milkeessuu fedhiif faayidaa Oromoo
Feedhiif faayidaa uummataa
Abbaa kayyoo dhugaa ilaalcha moo’ataa
Gaddisa hoggansaa tuuta sabbonotaa
Abokaatoo haqaa irree adda durootaa
Kallacha Oromoo saba seenaa hojjetaa.
Nagaafi misoomaa demookraasii waaraa
Mirkansu galmisaa imallisaa dheeraa
Hundeen isaa Oromummaa daandiin isaa sirrii
Paartii lammii boonaa dhaloota haraaf borii.
Sabni Oromoo guddaan kallattii hundaan cimee
Mirgaaf bilisummaan miidhagee faayamee
Arguudhaaf qabsoofna badhaadhee ijaramee
Jaalalaan hammannee saba biyyaa hundaa
Walqixxummaa obbolummaan
Gamtaan dhugoomsinaa hegeree bareedaa.
Kaayyoo eebbifamaa keenyaaf amanamnee
Jaallummaa qabsootiin yaadaa gochaan tokkoomnee
Saba keenya goota sabboonaa qabannee
Wanti hin moone hin jiruu tabbi nuti hin baanee.
Qabsaa’onni kufan imaanaa nuuf kennan
Dhiigaan kukkulanii faajjii nu dhaalchisan
Qabaannee qabsaa’aa hawwii ummata keenyaa
Harka wal qabannee hunda galmaan geenyaa
Harka wal qabannee ijaarra biyya keenyaa.
Ergaa Cimaa Dr Baqqalaa Garbaa Yaa’ii 9ffaa DH.D.O dhageeffadhaa waliis dhageeysisaa!!
Sirna baniinsa Yaa’ii Dhaabbattummaa DhDUO 9ffaa har’a Jimmatti baname irratti bakka bu’oota dhaaba siyaasaa hedduutu dubbate. Hunda keessaa kan qalbii na tuqe haasaa MM Dr. Abiyyi Ahmedii fi kan Obbo Baqqalaa Garbaa ti. Lamaanuu karaa Oromoon ittiin injifannoo harkaan gahatu akeekan. Dr. Abiyyi guddina Oromoo yeroo ibsu Itoophiyaanuu itti dhiphatti jedhe. Garuu guddinni kun yoo tokkummaa mul’ataa mirkaneessine malee hakka hin dhugoomne hubachiise. Dhaabota siyaasaa Oromoo dantaa aangoof jecha qaama isaan hin fakkaanne waliin harka wal keessaa qaban akeekkachiise. Firoomni akka dhaabaatti qabnu dura akka Oromummaatti ragga’uu akka qabu hubachiise.
Dr. Abiyyi bolola aangoo akka hin qabne kan caalaatti mul’isu ammoo jecha isaa yeroo hundumaa irra deddeebi’u tokko. ”Oromoodhaaf dhaaba kudha meeqa osoo hin taane dhaaba jajjabaa lama yookiin sadi qofatu gaha” kan jedhu. Kun dhugumatti Oromoon akka jaaramuu fi humni isaa akka hin qoqqoodamne hawwii qabaachuu paartii isaa agarsiisa. Osoo dhaabota hunda moohatanii aangoo irra jiraachuu barbaadu tahee dhaabonni Oromoo biroon bakka meeqaatamatti wal cicciruun isaan hin yaaddessu ture. Inumaa OPDO irraa kan hafe hundumtuu qoqqoodamoo fi lallaafoo yoo tahan filmaata irratti mohachuuf jara gargaara ture. Garuu aangoo caalaa dantaan Oromoo eegamuu akka qabu hawwiin dhugaan jiraachuu kana irraa hubanna.
Obbo Baqqalee Garbaa haasaa isaa keessatti dubbii mucaa wagaa 6 kan Oromoo tahee qofaaf ajjeefamee yeroo kaasu ijoo dubbii dheeraa jecha gabaabduudhaan lafa kaa’e. Diinni kan nurratti aggaammatu OROMOO taanee qofaaf akka tahee fi kanuma qofayyuu laallee garaagarummaa qabnu dhiphifnee tokkoomuu caalaa furmaanni biraa akka hin jirre akeeke. Kana malees Oromoon ofii dogoggorees haa tahuu qaama biraatiin gowwoomfamee akka saba kamuu irratti harka ol hin fudhanne kadhate. Karaan kufaatiitti nu geessu gaafa saba biraa irratti harka ol fudhanne tahuu isaa jala mure. Haasaan Obbo Baqqalee har’aa kun gabaabumatti bilchina siyaasaa nama kana keessa jiruu fi Oromiyaan ilmaan ishii bira dabranii biyyattiifuu boonsoo tahan mormitoota keessaas horachuu agarsiisa. Dhaaba siyaasaa adda addaa (DhDUO fi KFO) keessaa bahuu isaanii yoo tahe malee, ergaan Dr. Abiyyii fi Obbo Baqqaleen haasaa har’aa keessatti dabarsan homaa kan garaagarummaa qabu tahee natti hin mul’anne.
Comments»
No comments yet — be the first.


text:
Doonald Traamp biyyoota Labsii magaalaa Al-QUDS irratti inni baase morman irraa deeggarsa ni dhaaba jechuun sodaachise
Prezdaantiin Ameerikaa Doonald Traamp magaalaa Al-QUDSI magaalaa guddoo Isra’eel jechuun beekkumtii kennuun ni yaadatama. kanuma hordofuun labsii isaa kana biyyoonni Addunyaa balaleefataniiru. Dhaabbanni Mootummoota Gamtoomaniitis labsii isaa kana balaleeffatuun guyyaa boruu labsii isaa kana kuffisuuf kora Ariifachiisaa kan waame yoo tahu, biyyoota labsii isaa kana mormuun sagalee dhoorkatan irraa Ameerikaan gargaarsa irraa ni kutti jechuun kan sodaachise tahuu ibsi white house irraa Arba’aa hardhaa bahe ni addeessa.
Traamp ibsa isaa kana irratti ” Biyyoota sagalee Ameerikaa mormuun sagalee kennatan ni ilaala” jechuun kan dhaadate tahuu Rooytersi gabaaseera.
Comments
Loading...


text:
Garbi Atilaantiik addunyaa keessaa garba guddinaan lammaffaa yoo ta'u, tilmaaman tokko shanaffa fuula lafaa qabata. Maqaan isaa Amantii Giriik irra kan dhufee yoo ta'u, kun jechuun immoo Garba Atilaas jechu dha. Maqaan kuni kan durii yeroo duraaf itti fayyadaman yeroo seenaa Heroodetes" bara 450 DhKD keessatti.
Garba Addunyaan(World Ocean) kan walitti qabatee deemu yoo ta'u, Garbi Atilaantiik immo isaan keessaa tokko. Garba Atilaantiikiin garbi walitti qabatee jiru Garba Arkitiik, Garba Paasifiik ,Garba Indiyaa, fi Garba Kibbaati. Kutaa lafaa fakki S keessatti yoo ta'u Americas, Yuurooppi fi Afrikaa jiddu yaa'a. Garbi kuni Kaaba Atilaantiik fi Kibba Atilaantiik jedhamer sarara Equatorial Counter Currentiin tilmaman 8° kaaba latitude kan argamun gargari qoodama.
Garbi kuni dhihaan biyya "Americas" (USA fi Ameerikaa Kibbaa)n kan daangeffame yoo ta'u, kaaba fi kaaba-bahaan Garba Arkitiik irra biyyoota Odoloota Arkitiikii Kanaadaa, Giriinlaandi, Aayislaandi, Izvaalberdi fi Yuurooppin gargari baha. Kan Garba Arkitiik wajjin walitti qabatu jiddu Denmark Strait, Galaana Giriinlaandi, Galaana Noorweeyi, fi Galaana Baarentis keessani. Bahaan garbi kun Yuurooppin, Streetii Jibraalter (straight of Gibralter) fi Afrikaan daangeffama. Kibba-bahan garbi kuni gara Garba Indiyaa seena, kan gargari warra basus sarara 20° East meridian kan Cape Agulhas irra gara Antaarkitiikaa kibba ce'un gargara ba'a. Bulchoonni tokko tokko akka garbi kuni kibba gara keessa Antaartiikaa akka ce'u godhani agarsisanille, kanneen biraa immo akka kibbaan Garba Kibbaan akka daangeffametti agarsiisu. Kibba-dhihaan Drake Passagen Garba Paasifiik wajjin garba kana qabsisa. Dandiin (bishaan) kan naman midhafame jiddu Atilaantiik fi Paasifiikitti argamu ni jira, kunis Kanaalii Panaamaa jedhama. Bishaanotti biraa dhi'eenyatti (itti ananii) argaman ni jiru, kunnis: Galaana Karibiyaan, Gulf of Mexico, Hudson Bay , Galaana Meditiraaniyaan, Galaana Kaabaa (North Sea) fi Galaana Baaltik jedhaman ni jiru.
Parsentii 20% fuula lafa qabachuun, Garba Atilaantiikiin ballinaan Paasifiikitti anne lammaffa irratti argama. Garba qarqara isaa jirran wajjin walitti yoo ida'ame, ballina hanga 106,400,000 square kilometers (41,100,000 square mile) yoo qabattu, isaan malle immo ballina hanga 82,400,000 square kilometers (31,800,000 sq mi) ta'e qaba. Qabiyyeen(volume) bishaan kan garba kana bishaan qarqara jirran wajjin yoo walitti qabame hanga 354,700,000 cubic kilometers (85,100,000 cu mi) yoo ta'u isaan malle immo 323,600,000 cubic kilometers (77,640,000 cu mi) ta'a.
Dhooqni (kessa faggeni) gara keessa garba kana (bishaan qarqarra jirran walitti qabun) "avirejjiin" isaa 3,338 meetira (10,932 foot); yoo ta'u isaan malee immo 3,926 meetira (12,881 ft). Dhooqni yookan keessa fageenyi guddaan garba kana 8,605 meetira (28,232 ft), yoo ta'u kan itti argamus Puerto Rico Trenchitti. Dheerinni dagalee (ballina) garba kana jiddu Biraazil fi Laayibeeriyaatti argamu 2,848 km (1,770 mi) yoo ta'u jiddu United States fi kaaba Afrikaatti 4,830 km (3,000 mi) ta'a, bakka hafaanitti immo jiddu lakkofsa kaneenitti argama.


text:
Yohaannisa 8
1Shin Yesuusi Wogaraa Mithaan eretteedda Deriyaakko beedda. 2Wonttetha gallassi guuran Geeshsha Golliyaa simmeedda; ubba asay aakko yiina, uttiide unttuntta tamaarissuwaa doommeedda. 3Muse higgiyaa tamaarissiyaawanttunne Parisaawatuu woshummishshin oyqetteedda itti mishiratto aakko aheeddino. Unttunttu asaa ubbaa sinthan izo essiide Yesuusa, 4“Tamaarissiyaawoo, ha mishiratta woshummaade oyqettaaddu. 5Higgiyaa bollan Muse hanni mala macca asaa shuchchaan caddana mala, nuuna azazeedda. Yaatina neeni waagay?” yaageeddino. -
6Unttunttu hewaa geeddawe Yesuusa mootiyaawaa demmiide A paaccanaassa; shin Yesuusi hokkiide, bare biradhdhiyan biittaa bolla xaafeedda. 7Unttunttu A oochchiide aggennaan ixxina, pude dhoqqu giide, “Hintenttu gidduwan nagaraa oothibeenna asay kasetiide, izo shuchchan caddo” yaageedda. 8Qassikka hokkiide, biittaa bolla xaafeedda.
9Unttunttu hewaa siseedda wode, kasetiide cimatuu kesina, ittu ittuu kesiidde wureeddino; A sinthaan mishiratta eqqa de7ishshin, Yesuusi bare xalalaa atteedda. 10I pude dhoqqu giide mishiratto, “Mishirattee, asatuu haqan de7iino? Ooninne ne bolla pirddibeennee?” yaageedda.
11Mishiratta, “Godaw, ooninne ta bolla pirddibeenna” yaagaaddu.
Yesuusi izo, “Taanikka ne bolla pirddikke; ba; laa7enthaade nagaraa oothoppa” yaageedda. +
12Qassikka Yesuusi asaw, “Taani alamew poo7uwaa; Taana kaalliyaa ooninne de7uwa immiyaa poo7uwaa demmanappe attin, dhumaani ubbaakka hamettenna” yaagiide haasayeedda.
13Hewaappe guyye Parisaawatuu, “Neeni nebaa markkattaasa; ne markkatethay tuma gidenna” yaageeddino.
14Yesuusi zaariide, “Taani Tabaa markkattooppekka, Ta markkatethay tuma; ayissi gooppe, Taani haqappe yaadditanttonne qassi haqa baytantto eray; shin hinttenttu erikkita. 15Asay pirddiyaa ogiyaan hinttenttu pirddiita; Taani itti uraa bollaakka pirddikke. 16Shin Taani pirddiyaawaa gidooppenne, Ta pirdday tuma; ayissi gooppe, Taana kiitteedda Ta Aabbu Taananna de7eeppe attin, Taani Taarekka de7ikke. 17Laa77u asaa markkatethay tuma gidiyaawe hinttenttu higgiyaan xaafetti utteedda. - 18Taani Tabaa Ta huuphew markkattaaddi; qassi Taana kiitteedda Ta Aabbukka Tabaa markkattee” yaageedda.
19Unttunttu, “Ne aabbu haqan de7ii?” yaagiide Yesuusa oochcheeddino.
Yesuusi zaariide, “Hinttenttu Taanakka woy Ta Aabbakka erikkita; Taana ereeddawaa gidintto, Ta Aabbakka eranita” yaageedda.
20Yesuusi Geeshsha Golliyaa tamaarissiidde, imotaa miishshay uttiyaa saaxiniyaa matan hewaa haasayeedda. A ooninne oyqqibeenna; ayissi gooppe, A wodii biro gakkidiggibenna.
Ammanennaan Ixxeeddawanttussi Imetteedda Mino Akeekissuwaa
21Qassikka Yesuusi unttuntta, “Taani baana hinttenttu Taana koyyana; shin hinttenttu, hinttenttu nagaraan hayqqanita. Taani biyaa sa7akka baanaw hinttenttu danddayikkita” yaageedda.
22Ayihudatuu, “I, ‘Taani biyaasaa hinttenttu baanaw danddaykkita’ yaagee; I barena barekka wodhaneeyee?” yaageeddino.
23Yesuusi zaariide, “Hinttenttu garssa asa; Taani bolla asa. Hinttenttu ha alamiyaa asa; Taani ha alamiyaa asa gidikke. 24Hinttenttu, hinttenttu nagaraan hayiqqanawaa Taani hinttenttussi odeeddawe hawaassa; Taani Taana + gidiyaawaa hinttenttu ammanana dhayooppe, hinttenttu, hinttenttu nagaraan hayyanita” yaageedda.
25Unttunttu, “Neeni oonee?” yaagiide oochcheeddino.
Yesuusi zaariide, “Taani Taana. 26Taani hinttebaa haasayiyabaynne pirddiyaabay darobay de7ee. Shin Taana kiitteeddawe tumanchchaa; qassi Taani aappe siseeddawaa alamiyaa asaw oday” yaageedda.
27I bare Aawuwabaa haasayiyawaa unttunttu akeekibeykkino. 28Hewaa diraw, Yesuusi unttuntta, “Taana Asaa Na7aa hinttenttu masqqaliyaa bolla pude denthiyaa wode, Taani Taana gidiyaawaanne qassi Taani Ta Aabbu Taana tamaarisseeddawaadan haasayiyawaappe attin, Ta sheniyaan aynne oothennawaa hinttenttu eranita. 29Qassi taana kiitteeddawe Taananna de7ee; Taani ubba wode A nashechchiyaawaa oothiyaa diraw, I Ta xalalaa aggibeenna” yaageedda.
30Yesuusi hewaa haasayishshin siseedda daro asay A ammaneeddino.
Nagaraa Aylletethaappe La77a Kessaa
31Yesuusi barena ammaneedda Ayihudatuwaa, “Hinttenttu Taani tamaarissiyaawoo azazettooppe, tumu Taana kaalliyaawantta. 32Hinttenttu tumatethaakka eranita; qassi tumatethay hinttentta aylletethaappe kessanawaa” yaageedda.
33Unttunttu zaariide, “Nuuni Abraahaamo zare; nuuni oossinneekka aylletibeykko. Yaatina neeni waagaade, ‘Aylletethaappe hinttenttu kesanita’ gay?” yaageeddino.
34Yesuusi, “Taani hinttenttussi tumuwaa oday; nagaraa oothiyaa ooninne nagaraa aylliyaa. 35Ayllii ubba wode soyin de7enna; shin na7ay medhinaw gollen de7ee. 36Na7ay hinttentta aylletethaappe kesooppe, hinttenttu aylletethaappe tumu kessanita. 37Hinttenttu Abraahaamo zare gidiyaawaa Taani eray; shin Ta tamaarissiyaawaa hinttenttu akkenna diraw, Taana wodhanaw koyyiita. 38Taani Ta Aabbu Taana besseddawaa haasayay; qassi hinttenttukka hinttenttu aawuwaappe siseeddawaa oothiita” yaageedda.
39Unttunttu zaariide, “Nu aabbu Abraahaama” yaageeddino.
Yesuusi unttuntta, “Hinttenttu Abraahaamo naanaa gideeddentto, I ootheedda oosuwaa malaa oothanita. 40Shin Xoossaappe siseedda tumuwaa odeedda Taana hinttenttu wodhanaw koyyiita; Abraahaame hewaadan oothibeenna. 41Hinttenttu, hinttenttu aawuu ootheeddawaa oothiita” yaageedda.
Unttunttu zaariide, “Nuuni woshumaan diqaalatethaa yelettibeykko; nuussi itti Aawuu, Xoossaa xalalay de7ee” yaageeddino.
42Yesuusi unttuntta, “Hinttenttu Xoossaa naanaa tumu gideeddentto, Taana siiqana; ayissi gooppe, Taani Xoossaa matappe yaade hawaan de7ay. Taana I kiitteeddawaappe attin, Taani Ta sheniyaan yabeykke. 43Taani tamaarissiyaawaa hinttenttu akeekennawe ayaassee? Taani tamaarissiyaawaa hinttenttu akkenna diraassa. 44Hinttenttu, hinttenttu aawuwaa iita ayyaanaa naanaa; qassi hinttenttu, hinttenttu aawuu amottiyaawaa oothanaw koyyiita. I kaseppe doommiide, shemppuwaa wodheeddawaa; tumatethay aani baynna diraw, tumatethaakko shiiqi erenna. I wordduwaa haasayiyaa wode, bareppe haasayee; ayissi gooppe, I worddanchchaanne qassi worddookka aawuwaa. 45Shin Taani tumuwaa haasayiyaa diraw, hinttenttu Taana ammanikkita. 46Hintteppe Taana nagaraa oothishshin be7aaddi gaanaw danddayiyaawe oonee? Taani tumuwaa haasayiyaawaa gidoppe, Taana ayissi ammanikkitee? 47Xoossaa asa gideedda uray Xoossay giyaawaa sisee; hinttenttu Xoossaa asa gidenna diraw, Xoossay giyaawaa sisikkita” yaageedda.
Yesuusi Abraahaamoppe Kasennakka De7ee
48Ayihudatuu zaariide, “Nuuni neena, ‘Neeni Sammaariyaa asa; neenan iita ayyaanay de7ee’ giidde bayizzeeddoo?” yaageeddino.
49Yesuusi unttuntta, “Ta bolla iita ayyaanay baawa. Taani Ta Aabba bonchchay; shin hinttenttu Taana kawushshiita. 50Taani Ta huuphiyassi bonchchuwaa koyyikke; hewaa Taw koyyiyaawenne pirddiyaawe de7ee. 51Taani hinttenttussi tumuwaa oday; Taani tamaarissiyaawaa naagiyaa ooninne ubbakka hayqqenna” yaageedda.
52Ayihudatuu zaariide, “Ne bolla iita ayyaanay de7iyaawaa nuuni ha77i ereeddo. Abraahaame hayqqeedda; nabatuu hayqqeeddino; shin neeni, ‘Ta qaalaa naagiyaa ooninne ubbakka hayqqenna’ yaagaa. 53Neeni hayqqeedda nu aawuwaa Abraahaamoppe daray? Nabatuu qassi hayqqeeddino. Neeni neena oona gaade qoppay?” yaageeddino.
54Yesuusi, “Taani Taana bonchchooppe, Ta bonchchuu mela; hinttenttu nu Xoossaa giya Ta Aabbu Taana bonchchee. 55Hinttenttu A erana dhayooppekka, Taani A eray. Taani A erikke gooppe, hinttenttuwaadan worddo giday; shin Taani A eray; qassi A qaalaakka naagay. 56Hinttenttu aawuu Abraahaame, Ta yuussaa wodiyaa be7anaw laamoteedda; be7iidekka nashetteedda” yaageedda.
57Ayihudatuu zaariide A, “New haray atto ishatamu laythaa kumibeennawe Abraahaama be7aaddii?” yaageeddino.
58Yesuusi unttuntta, “Taani hinttenttussi tumuwaa oday; Abraahaamo yelettanaappekka kase Taani Taana” yaageedda.
59Hewaa diraw, unttunttu Yesuusa caddanaw shuchchaa akkeeddino; shin Yesuusi unttunttuppe geemettiide, Geeshsha Golliyaappe beedda.


text:
Somaaliyaa fi Eertiraan hariiroo biyyoota lamaanii kan waggoota dheeraaf addaan citee ture haaromsuuf walii galan
Ministeerri Odeeyfannoo Eertiraa Yamaane Gabramasqal ibsa fuula twitter isaa irratti maxxanseen, Prezdaantiin Somaaliyaa Muhammad Farmaajoo waggaa 15 booda daawwannaa seena qabeessa guyyaa sadi’iif Eertiratti godhaa ture kaleessa xumuruu beeksise. Biyyoonni lamaan waggoota 15 dabraniif hariiroon dipiloomaasii isaanii addaan kutanii turan. Daaw’annaa kanaan hooggantoonni biyyoota lamaanii waliigaltee dipiloomasii haarawa mallatteessuuniiru.
Prezdaantiin Somaaliyaa waliigaltee kana booda yaada kenneen, qoqqobbiin sababa garee Alshabaab deeggarti jedhuun kanaan dura Eertiraa irra kaa’amee ture akka kaafamu, jechuun kan gaafate tahuu gabaasni Aljaziiraa ni mul’isa. Prezdaant Muhammad Farmaajoo “qoqqobbiin diinagdee fi kanneen biroo hundi ummata Eertiraa irraa hatattamaan akka ka’u ni gaafanna” jedhe.


text:
Humni ittisa Burkiinaa Faasaa mootummaa cee’umsaa biyyattii irratti fonqolchaa geggeessuu isaa ifa taasise. Humni woraanaa tankaarfii kana mootummaa cee’umsaa Kanfaadoo irratti kan fudhate filannoo biyyoolessaaf yeroo torbaan lama hafetti.
Sababni fonqolchaa geggeessutti isaan geesse mootummaan ce’umsaa deeggartoonni Kompaawuree filannoo dhufu irratti akka hinhirmaanne dhoorganuu isaanii ta’uu isaa gareen fonqolchaa geggeessan dubbataniiru.
Ummanni Burkiinaa Faasoon fincila geggeesseen mootummaa abbaa irree Bilees Kompaawuree yeroo dheeraadhaaf biyyattii bulchaa ture ari’ee mootummaa ce’umsaatiin bakka buusuun niyaadatama. Angawoonni mootummaa ce’umsaa, prezidaantiifi muummicha ministeraas dabalatee, yeroo kanatti too’annaa jala jiraachuu isaaniiti kan gabaasni gama sanii bayu argisiisu. Qaamni angoo afaan qawweetiin fudhate kuni paarlaamaa biyyattiis bittinsuun isaa beekameera.
Humnonni fonqolchaa adda durummaadhaan geggeessan kunniin harcaatuu mootummaa abbaa irree duraanii, Bilees Kompaawuree, ta’uu isaaniiti kan himamu.
Fonqolchaa Burkiinaa Faasotti ta’e kana mormiin kallattii hedduun isa qunnaati jira.


text:
Godina Gujii aanaa Aagaa Waayyuu keessaa uummanni amma iyyuu hidhamuun itti fufee jira jedhu jiraattonni. Dubartiin ilmee garaa qabdu utuu hin hafin sababaa miseensa maatii isaanii keessaa barbaadaman dhiyeessaa jedhuun namoonni hidhaa keessatti dararamaa jiraachuu dubbatu jiraattonni.
Namoonni kana dura filannoo keessatti hirmaatan, kanneen miseensota Kongresii Federaalawaa Oromoo turanii fi mormiiwwan kana duraa keessatti hirmaatan jedhan kan argatan qabanii kanneen argachuu dhaban immoo maatiiwwan isaanii hidhaatti guuraa jiraachuu dubbatu jiraattonni.
Kanneen hidhaa dhaa gad dhiisaman illee akka jedhame leenjii qofa utuu hin taane reebichaa fi dararaatu irratti raawwatamuu nutti himan jechuun jiraattonni dubbataniiru.
Waajjirri bulchiinsa nageenya aanaa Aagaa Waayyuu garuu himannaa sana haaluu dhaan naannoo keenyaa nama hiikamaa jiru malee kan hidhamaa jiru hin jiru, nageenya guutuu qabna. Uummatis gara misoomaatti fuula deebifatee jira jedha.


text:
Namoonni gaaffii mirga amantaa fi yakka adda addaatiin itti murtaa’ee mana hidhaa Federaalaa keessa jiran 417 ‘dhiifamaan’ akka gad-dhiifaman kan murtaahe tahuu FBC’n gabaase. Abbaan Alangaa Federaalaa FBCf akka himetti, namoota akka gad lakkifaman murtaaye kanneen keessaa 298 mana hidhaa federaalaa irraa yoo tahu, hidhamtoonni 119 ammoo manneen hidhaa naannoo Amaaraatti argaman irraa akka tahe gabaasni kun ni ibsa.
Dabalataanis himannaan shakkamtoota 329 akka adda citu kan murtaaye akka ta’ee fi haaluma kanaan shakkamtoota 278 manneen hidhaa federaalaa, 18 naannoo Amaaraa, 33 nannoo Tigraay keessa jiran himannaan adda citee, leenjii haaromsaa fudhatanii akka gadhiifaman kan murtaaye tahuu gabaasni kun ni mul’isa.


text:
Ambo-Poolisii federaalaa barattoota Yunivarsitii Amboo fi qabeenya Univerisitichaa irratti miidhaa guddaa geessise.
The TPLF’S regime answer for every question is imprisonment or killings by its agazi military!
Xalayaan Yunivarsiticha irraa bahe akka ibsetti, poolisiin federaalaa hayyama tokko malee barattoota irraan miidhaa gaheera. Kana malees, qabeenya Yunivarsitichaas caccabseera.
Xaalayaa pirezidanti Yuniversitii Ambo, Taddasaa Qana’atiin ministeera barumsaatiif ergame akka ibsetti poolisiin federaalaa waamicha tokko male tarkanfii fudhate.
Gochaa Poolisiin feedaraalaa kanaan miidhaa qaamaa fi qalbii barattoota irra gaheera; qabeenyis barbadaaée jira.
Yuunversiitii Ambootti gaasiin poolisootaan darbatames qabeenya doormii barattootaa keessa ture gubee jira.
“Pirezedaantiin yunivarsiitii Amboo Dr. Taaddasaa Qana’aa gochaa poolisiin federaalaa raawwatetti baay’ee akka gadde nuu himee jira.
Ijoolleen 87 kan poolisii federaalaatiin rukkutaman qaamni hojiin ala ta,ee jira”


text:
Poolisiin Oromiyaa magaala Walisoo keessatti Qeerroorratti aara imimmeessaa (tear gas) akka facaaseefii dhukaasaa olqabee akka dhukaasse himamaara. Poolisiin Oromiyaa waan akkanaa dhiisee akkuma armaan durii haala nagayaafii oogummaatiin mormitoota nagayaan bahan ammas akka keessummeessu gaafanna.
ኣዲስ ኣበባ ፖሊስ ተብዬው የወያኔ ቅልብ ከኦሮሞ ህዝብ ትግል ጋር ባይጋጭ ይመከራል።
==================
“Mucaan kun homaa hin goone. Naannoo Askoo fi saansuusii gidduutti konkolaataa irraa buusanii fudhatan. Uffatuma isaa ilaalani.”
Via: Yaya Beshir
TOKKEE KUTTAAYEE
“Shawaa lixaa Aanaa Tokkee kuttaayee Magalaa Gudar hirira guddaa godhame sababa Satan badeef qilleensarra him olle.”
SAARIS, FINFINNEE
===============
“Finfinnee Saaris taaksiin dhabamee, worri tikKeeTtii Baaburaa muratelleef baaburrille dhabamee nama hanqatee akkanatti kasaaree miilaan yaa’uutti jirani.”
“Woliso mormiitti jijjiirrame. Qeerroos paatiroolidhaan Baayee qabanii hidhaa jiru. Korri bittinneessaa uuummata reebaas jiru. Manneen hojii fi daldalaa hunduu guutumaan guututti cufaadha. Qeerroodhaan manatti galaa naa jedhiin. Dhukaasi baayyeen dhagahama jira. Poolisiin tokko miidhaa guddaan irra gahe hospitaala seene.”


text:
Irreecha: Sirna Irreechaa namoota jaha irraa hanga miiliyoona jahaatti
Ayyaanni irrechaa sirna Gadaa waliin wal qabatee waggota 3000 oliif kabajamaa akka ture hayyoonni seenaa ni himu.
Oromoonni naannoo golga laga Abbayyaa jiraatan malkaa Abbayyatti bahuun, kan gidduu gala biyyaa ammoo Hora Har-sadiitti bahuun kabajaa turan jedhu qorataan seenaa Giddu gala aadaa Oromoo Obbo Alamaayyoo Haayilee.
Booda garuu haalota turaniifi facaatii uummata Oromoo waliin wal qabatee naannoo naannoo isaaniitti kabajaa akka turan himu.
- Badhaasni Nagaa Irreechaa jalqabaa kennamuufi
- Godina Kamashiitii abbootiin warraa kuma 13 ol buqqa'an
- 'Silaa Adaamaan kana caalaa guddatti ture'
Jaarraa 16ffaatiin asitti garuu babal'in amantaa Kiristaanaa fi Islaamaan wal qabatee sirni Gadaas tahe kabajni ayyanichaa laafaa dhufee jedhu obbo Alamaayyoon.
Haa tahu malee baruma baraan bayyannataa dhufuun amma adunyaa guutuun hanga barutti gaheera jedhan. Bara mootota Itoophiyaa keessa kabajni ayyaana kanaa maal fakkata ture?
Ayyana Irreechaafi bulchiinsa Minilikii hanga 1983tti
Bara bulchiinsa Minilik keessa kabanji ayyana Irreechaa akka malee dadhabaa dhufe. Oromootnis dhokachuudhaan kabajuuf yaalaa akka turan qorattotni seenaa lafa kaa'u.
Akkuma walitti dhiyeenya jireenya isaaniitti wal waamuun malkaatti bahanii kabajaa turan jedhan qorataan seenaa Obbo Alamaayyoon.
Moototni Minilikii hanga Mootummaa Dargiitti jiran amantaan tokko qofa akka jiraatu waan barbaadaniif namni kamiyyuu amantaa biraatti qabamee akka jiraatu eeyyamaa hin turre.
Yeroo sana amantaan Kiristaanaa qofa akka jiraatu waan barbaadaa turaniif akka amantaa seexanaatti ilaalamaa ture jedhu Obbo Alamaayyoon.
Bara Haayilesillaasee fi Dargii Manguddota Liiban, Galaanii fi Handaatu dhokatanii subii ka'uun namootni xiqqoon dhaqanii irreefatanii galaa turan kan jedhan ammoo baObbo Dirribii Damusseeti.
Mootichi Haayilesillaasee illee kabaja ayyaana kanaa waan beekaniif dhorkisiisaa akka turan Obbo Alamaayyoon ni dubbatu.
Haa tahu malee Hora Har -Sadii akka bakka Bashananaatti itti fayyadamu jedhan. Qabsoo baratootaa cimmaa Oromoonni hedduun aarsa tahaniin kan taayitaa qabate mootummaan Dargiis mirga amantaa uummataa eeguu waan hin dandeenyeef ukkaamsaan itti fufe.
Kanaaf namni Irreecha deemu hunduu akka deeggaraa ABOtti waan ilaalamuuf darara guddaan namoota hedduu irra gaa akka ture kan himan ammoo Obbo Dirribii Damusseeti.
Waldaan Maccaa fi Tuulamaa erga hundeeffamee mirga Oromoo, Tokkummaa Oromoof fi misooma Oromoof qabsoo gaggeessaa waan tureef Irreechi akka deebi'uuf dhaaba shoora olaan bahate akka tahe Obbo Alamaayyoon dhugaa bahu.
Haa tahu malee Waladaan Maccaaf Tuulamaa fi ABO'n waliiti qabamuun akka balaaleffatamu gochuun mootummaan tarkaanfii irratti fudhataa turuu himu.
Irreecha bara 1983 booda
Erga mootummaan Dargii kufee naannoleen hundeeffamanii mirgi namoomaa akka kabajamu jedhamee Waldaan Maccaafi Tuulamaa hojii eegale akka itti fufuuf sochiin jalqabame.
Waldichi hariiroo ABO waliin qaba jedhamee maqaan shororkeessumaa waan itti kennameef kaayyoo Oromoo ganamaa hundeeffameef sana galamaan gahuu hin dandeenye.
Irreechis isaan keessaa tokko waan taheef jibbamnus namootni Biiroo Aadaa fi Turizimii Oromiyaa keessaa cimnee hojjechaa turre jedhan Obbo Alamaayyoon.
Bara 1988
Obbo Dirribii Damussee kabaja ayyaana Irreechaaf bara 1988 dargaggootni manguddoota Waldaa Maccaafi Tuulamaa waliin walitti makamuun namoota jaha tahantu magaalaa Finfinnee irraa deemuun irreeffate jedhan.
Namootni bakkeewwan biroo irraa hirmaatan hin jiru ture. Amantaa seexanaa balleesinee turre deebisanii kaasaa jiru bakka nuyi awwaallee jechuun otuma dhiibbaa nurraan gahanii cimnee itti fufne jedhan Obbo Dirribiin.
Bara 1989
Magaalaa Finfiinnee irraa namoota 14 tahan irreecha deemuun akka kabajan BBCtti himan.
Namootni akka Lammii laggasee fi Fayisaa Dirribsaa fa'a jedhaman yoo uummata keenya baay'inaan nuuf fidde jennee daabboo lama lama wareeganii galan jedhu Obbo Dirribiin.
''Anis yaa waaqayyo yoo saba kana gara eenyummaa fi aadaa isaatti nuuf deebiste jedheen achuma dhaabbadhee wareega wareege,'' jedhan Obbo Dirribiin.
Bara 1990
Namoota 20 hin caalletu Finfinnee irraa deeme. Waliigalaan namootni hanga 2,000 caalan dhufanii irreeffatan jedhu Obbo Dirribii. Guyyaa sana daabboon wareegamee ture hiramee achuma odaa jalatti galateeffanne jedhan.
Dabalataan waanan galii argadhu irraa wareege gara qarshii kuma 6 waanan argadheef isaan sagalee guddistuu biteen, wal tajjiin irra dhaabatan mijeesse jedhan Obbo Diribii Damussee.
''Ani Irreechi maal akka tahe wal tajjii irra dhaabadheen namoota muraasa achi jiraniif ibse. Amantaa seexanaa akka hin taanes, duudhaa uummata keenyaa tahuu fi waaqa tokkichaaf galata galchuu akka tahen dubbadhe.
Bara 1991
Magaalaa Finfinnee irraa qofa konkolaataa guutuun gara namoota 60tu deemee irreefate. Waliigalaan namootni kuma 20 tahantu irraafatee gale. Karaa waldaa Maccaa fi Tuulamaas dubartoota shan tahanitti uffata aadaa uwwisuun fuudhanii akka deeman himu.
Bara 1992 fi 1993: Dargaggoonnii fi shamarran Oromoo wal walitti himuun kumaatamaan dhufanii irreefataa turan. Yerootti uummanni keenya dammaqee maalummaa Irrechaas hubate ture jedhan.
Obbo Alamaayyon ammoo bara 1993 deegartootni ABO fi ODP [Dh.D.U.O] walitti bu'anii waan tureef akka irreechi kan paartii kamiiyyuu hin taaneef irratti hojjetamaa turee furamuu himan.
Bara 1994: Lakkofsi namoota irreecha irratti hirmaatanii Miiliyoona tokko gahuu kan himan Obbo Dirribiin ergasii wagguma waggaan hanga adunyaa irratti dinqisiifamutti guddate jedhan.
kun hundi garuu hidhaa fi dhiibbaa hedduun booda akka tahe himu.
Irreecha bara 20000 as
Oromonni kaabaa fi Kibbaa, Bahaa fi Dhihaa wal tajjii irratti wal arguun waaqa galateeffatanii fi tokkummaa isaanii itti ibsani dha jedhan Obbo Alamaayyoo Haayilee.
Lakkoofsi namoota irrecha irratti argamanii biyya keessaa fi alaan turistoota dabalatee gidduu galaan Miiliyoona afuurin ol jedhe hayyoonnin dubbise lamaanuu.
Keessumaa Irreecha bara 2008 irratti namootni Miiliyoona jahaa ol tahan argamuu Obbo Alamaayyoon himu. Kanuma irraa ka'uun sirni Gadaa akka adunyaa irratti beekamu taasiseera jedhan.
Haa tahu malee lubbuun namoota hedduu achitti waan darbeef bara darbe gara miiliyoona shanii kan tahutu argame jedhu.
Irreecha bara kanaa maaltu adda godha?
Obbo Alamaayyoo Haayileefi Obbo Dirribiin bara kana lakkofsi namoota argamanii isa yeroo kamirraayyuu adda taha jennee abdanna jedhu.
Barri kun uummata keenyaaf bara injifannoo gurguddaa ture, bara rakkinni siyaasaa guddaan jiruyyu miiliyoonotaan bahee irreefachaa kan ture bara kana immoo garmalee dabaluu danda'a jedhu.
Gama biraa akka durii kun alaabaa paartii kanaati, ati deegaraa paartii kanaatii wantootni jedhaman waan hafaniif gammachuu fi nagaa guddaandhaan uummatni keenya irreefatee gala jennee abdanna jedhu.
Uummatni Oromoo Gadaa shan jalatti qoodamnee haa jiraatu iyyuu malee gaafa irreechaa tokkummaa isaa kan ittiin ibsu waan taheef hundinuu argamuuf yaala jedhu Obbo Alamaayyoon.
Irreechi bara kanaas kan Tokkummaa fi milkoominaati jedhan. Abbaan Gadaa Birmajjiis bara kana Baallii Abbaa Gadaa Meelbaaf dabarsee kan kennu taha.
Irreechi seenaa kana dabarsee lakkoosi Oromoota hirmaatan biyya keessaafi alaa waggaa waggaan miliyoonotaan dabaluurra darbee sabaafi sablammoota biyyaa keessa akka Sidaamaa, Gaamoo, Alaabaafi kan biroon irratti hirmaataniiru.


text:
Paartiin biyya bulchu IHADEG dura taa’aa isaa filate. Itiyoophiyaan nama haaraan wal barte. Hoogganaan biyyattii kanaa inni itti aanu Dr. Abiyyi Ahimed Oromiyaa keessatti garee bulchiinsa haaraa jedhamuuf miseensa.
Irra hedduu nama lammataa fi sadaffaa ta’uun tajaajilaniiru. Hamma yeroo dhiyootti itti aanaa prezidaantii Oromiyaa fi hoogganaa waajjira paartii dhaabbata dimokraasummaa uummata Oromoo turan.
Baatii tokko dura obbo Lammaa Magarsaa waliin jijjiirraa aangoo gochuu dhaan dura taa’aa DH.D.U.O ennaa isaan ta’an yoo xiqqaate akka ilaalcha paartii isaaniitti itti gaafatama ol aanaaf akka yaadaman, muummicha ministeeraa ta’uuf akka kaadhimaman mallattoon argame.
Kaleessa galgala immoo kun daran dhugoome. Namni gara boodaa turan fuula duratti achii as ba’an. Maddeen paartii biyya bulchuu VOAf akka mirkaneessanitti Dr. Abiyyiin kan dorgoman dura taa’aa DEHIDEN obbo Shifarraaw Shugguxee fi kan ADWUI Dr. Dibebretsiyoon G/Mikaa’el waliini.
Kan filataman immoo wal ga’ii mana marichaa irratti kan argaman 170 keessaa deggersa sagalee 108 argachuu dhaan ta’uu maddeenumti kun tuqaniiru.
Itti dhiyeenyaan dorgomaa isaanii kan turan obbo Shifarraaw Shugguxee sagalee 58 ennaa argatan durumaanuu fedhii dorgomuu hin qaban jedhamaa kan ture Dr. Debretsiyoon G/Mikaa’el immoo sagalee 2 argatan.


text:
Gaarummaan Isin Keessa ni Jiraataa? Does Goodness Live In You?
Roy Oksonevad (Kan Hiike fi kan Qindeesse, Qopheessaa)
Yaalin jireenya gaarii jirachuudhaaf taasifamu hojii dadhabsiisaa dhuma hin qabneedha. Baay’onni keenya hojiilee keenya isaan badaa ta’an too’achuuf ni dhamaana; akkasumas hojii garii ta’e hojjechuuf ni carraaqna. Kunis anniisaa fi xiyyeeffannaa keenya guutumaa guututti ni fudhata. Kana irraa kan hafes nuti addunyaa bilisa ta’e keessa warra jaraannuu miti. Qorumsii fi rakkooleen gara garaa addunyaa kana irratti ni argamu. Haaluma kanaan hamma jiraachuu qabnu jiraachuf yemmuu carraaqnutti humna keenya ishee xinnoo sana ni fixanna. Waaqayyo wal’aansoo nuti keessa jiraannu kana ni beekaa laata? Dadhabbiiwwan keenya nuuf hin hubataa laata? Yookis immoo Waaqayyo barmaata adda ta’e akka qabaannuf wanta sirrii ta’e hojjechuuf gahee mataa keenyaa akka taphannu ni fedhaa laata?
Uummama
Waaqayyo ilmaan namaa kan uume cubbuu yookin dadhabbii tokko malee ture. Namoonni duraa, Addaami fi Hewaan qulqulloota fi mudoo tokkollee kan hin qabne turan. Addaami fi Hewaan gaarota turan, akkasumas wanta sirrii ta’e hojjechuuf ni fedhu turan; sababni isaas uumamni gaarummaa isaan keessa waan tureefi. Wanti badaa yookin kan gaarii hin taane jedhamu tokkollee hin turre. Macaafni Qulqulluun kan dubbatu Waaqayyo erga nama uumee booda wanti inni uume hundi gaarii ta’uu isaa dubbachuu isaati. Gaarummaan namootaf jireenya fi karaa jireenyaa kennee jira.
Haata’u malee akka Waaqni nu uume sana ta’uu maalif dadhabne laata? (Kanaaf deebin akka armaan gadiitti kennamee jira) :-
Kufaatii
Yeroo Addaam irraa eegalee diina ilmaan namootaa kan ture seexanni wanta Waaqayyo uume balleessuf ni barbaada. Addaami fi Hewaan Waaqayyoof akka hin ajajamne seexanni isaan ni qore; isaanis qorumsa isaatti ni kufan. Yeroo namoonni Waaqayyoof hin ajajamnettis wantoonni lama ta’anii jiru.
Tokkoffaa:- badoomni isaan keessa ni gale. Yeroo sana irra eegalee namni kamiyyuu badooma yookin jal’ina isa keessa jiru waliin wal’aansoo wal qabuun isa irraa kan eeggamu ta’e. Amalli inni badaan kun karoora jalqaba Waaqayyo uummama isaatif qabu hin turre.
Lammaffaa:- gaarummaan ilmaan namootaa keessa ture battala isaan cubbuudhan kufanitti ni du’e. Gaarummaa jechuun maal jechuu akka ta’e hubannus haata’u malee gaarummaan mataa isaatin jireenya of keessaa hin qabu. Gaarii hojjechuu akka dandeenyu fi badoomni nu keessaa akka ba’u gochuuf humna qabnu hunda ni fayyadamna. Yeroo jireenya keenyan dadhabnu yookin yeroo namni tokko nu gaddisiisu badoomni nu keessa jiru gaarummaa hunda ni injifata. Eeyyeni, gaarumma hojjechuun carraaqqii keenya hunda ni gaafata.
Fakkenyaf dhirsi tokko niitii isaa waliin walitti dhufeenya qabuun akkamitti deddeebi’uun akka isa irra jiraatu ni beeka. Ishee jaallachuu fi kunuunsa barbaachisu hunda isheedhaf taasisuu akka qabu ni beeka. Haata’u malee gaarummaa isa beeku fi isa gochuu qabu kana gochuu hin danda’u. Haaluma kana fakkaatun warri ijoollee isaanitiif of eeggannoo gochuu fi isaan hubachuuf ni carraaqu; haata’u malee walitti dhufeenya qabaniin badoomni isaanii ol bahee ni mul’ata. Ijoollen illee jal’oota ta’uuf barnoonni isaan hin barbaachisu. Nuti osoo wal irraa hin kutin gaarota akka ta’aniif isaan ni gorsina; akkasumas isaan ni sirreessina. Haata’u malee akka gaarota ta’an carraaqqii nuti taasisnu bira ce’anii yeroo wanta badaa hojjetanii fi wanta gaarii barachuudhaf kan duubatti harkifatan ta’anii isaan ni agarra.
Aniif isin wanta badaa jireenya keenya keessa jiru too’achuuf kan gochuu dandeenyu maali? Gaarummaan nu keessa jiru akka lubbuu horatu gochuu kan dandeenyu akkamitti?
Yaalii Jireenya Haaromsuu
Waa’ee gaarummaa jireenya keenya keessa jiru haaromsuu namoonni yaadota gara garaa ni dhiheessu. Tokko tokko kanaaf furtuun isaa beekkumsa jedhu. Namoota hammuma barsiisnen gaarii gochuuf ni jijjiiramu jedhnii yaadu. Haata’u malee namoonni beekkumsaa fi dandeettii sammuu isaanii fayyadamuudhan fedhii dhuunfaa isaanii yemmuu mijeeffatan yookin immoo yemmuu namootatti fayyadaman ni agarra. Kanaafuu beekkumsi namoota gara gaarummaatti hin fidu.
Warroonni biroo immoo sirnummaan (discipline) kanaaf furmaata jedhu. Nuti jireenya keenyan sirritti kan seerummaa qabnu yoo taane, jechuunis yaada keenyan, barmaata keenyan, sochii keenyan fi kkf. sirna kan qabnu yoo taane baay’ee ni fooyyofna akkasumas caalatti gaarii ni hojjenna jedhu. Haata’u malee namoonni nutti dhihoo ta’an eenyummaa keenya sirritti ni beeku. Sirna qabaachudhaan sammuu keenya keessatti addunyaa mataa keeyaa uumuu ni dandeenya ta’a; haata’u malee ammas taanan nuti kan jiraannu lafa kana irradha. Barmaatni sirnaa baay’en jireenya keenya keessatti gaarummaa fiduudhaf ga’umsa hin qabu.
Amantaan filannoo isa birooti. Tarii nuti gara waldaa Kiristiyaanaa, gara masgiidaa yookin gara mikuraabaa yoo adeemne; yookin immoo yaada amantaa haarawa tokkoo yoo fudhanne namoota fooyyee qaban ta’uu ni dandeenya ta’a. Haata’u malee yeroo baay’ee wanti nuti amantaa irraa argannu yaada biroo addunyaa moofoftuu taate tana keessatti argamu malee jireenya haarawa keessa keenyatti jalqabamuu miti.
Tokko tokko gaarummaa argachuuf seerri filannoo fooyya’aadha jedhu. Nuti seera amala keenya, kessumattuu namusa keenya too’atu osoo qabaannee uummataa fi lammiilee gaarii ni taana jedhu. Haata’u malee seronni dabalataa gara wanta gaarii hojjechuuf fedhii horachuutti kan oofan osoo hin ta’in gara cunqursaatti kan fidaniidha. Uummamni namummaa keenyaa kan fedhu seeran ala wanta amala keenyaf mijatuu fi hojii keenyaf deeggarsa wanta kennuudha. Kanaafuu seerichi jireenya nu keessa jiruuf gaarummaa hin fidu.
Beekkumsi, sirni, amantii fi seerri jirenya keenyaf wantoota heddu ni dabalu. Wantoonni kunneen marti isaanii amala badaa ta’e jijjiiruf ni yaalu; haata’u malee wanta gaarii nu keessa jiru nuuf haaromsuuf gonkumaa hin danda’an. Kunneen hunduu dhiibbaawan karaa alaa jiraniidha. Amala badaa nu keessa jiru too’achuudhaf yemmuu xiyyeeffannaa dhabnu lammaffaa dhiibbaa amala badaa keenyaaf ni jilbeenfanna.
Gaarii ta’uuf carraaqqii si’a tokko qofa goonun gammachuu argachuu ni dandeenyaa?
Nuti Gaarotaa?
Yeroo hundaa gaarii taa’anii argamuun wanta hin danda’amne waan ta’eef namoonni baay’een dubbiin kun galma bira gahamuu hin dandeenye akka ta’e jala muranii jiru. Hojii badaa keenya bakka buusudhaaf wantoota gaarii baay’ee hojjechuu qofa qabna jedhu. Kunis hojiilen keenya akka waan madaallii irra taa’anii fakkeessa. Kanaafuu gaheen keenya wanti gaarin jireenya keenya keessa jiru madaallii irratti wanta badaa jireenya keenya keessa jiru akka caalu gochuudha. Kanaafuu jireenyi badaa ta’uu irra, eddoo badii caalaa gaarii baay’ee hojjechuu danda’uun keenya itti qoramuudha jechuudha.
Waaqayyo kan nu uume kaayyodhaafi malee nu qoruufii miti. Macaafni Qulqulluun kan nutti himu inni kan nu uume wanta gaari akka hojjennuufi malee gaari fi badaa hojjechuu danda’uu keenya qoruufi miti. Jireenya dhugaa jechuun jireenya gaarii guutuu isa Waaqayyo nuuf kenne jechuudha. Haata’u malee gaarummaan duraan dursee gara jireenya keenyatti dhufuu qaba. Jireenyi keenyas kan ta’uu qabu akka teessoo madaalaa osoo hin ta’in akka qaruuraa guututi. Qaruurichi wanta Waaqayyo akka hojjennu nurraa eegun hama afaan isaatti guutamee jira. Nuti wanta gaarii hojjechuu dandeenyu yeroo hojjennutti qaruuricha keessatti homaayyuu dabaluu hin dandeenyu sababni isaas nuti kan raawwanne gahee yookin itti gafatama keenya qofa; jechuunis nuti kan raawwanne wanta Waaqayyo akka goonu nuuf karoorse qofadha.
Haata’u malee qaruuraa keenya keessaa harka baay’ee fudhachuudhan hir’isnee karoora Waaqayyo jireenya keenyaf baase irraa gadi buunee ni argamna. Kunis kan ta’u yeroo nuti wanta badaa hojjennu yookin carraa wanta gaarii hojjechuu keenya yeroo dabarsinuudha; akkasumas wanti gaarin nuti hojjennu fedhii dhuunfaa keenyaa yemmu nuuf guutudha. Fakkeenyaf niitolii keenyaf gaarii kan taanu xinnoo turree oolmaan nuti isaan akka nuuf oolan gaafannu wanta jiruufi. Karaalee kana fafakkaataniin karoora Waaqayyo nuuf karoorse, gaarii ta’uu irraa ni jal’anna. Jireenya keenya hundaan qaruuraa keenya keessaa akka fudhannu jireenya gaarii nuuf karoorfame irraa hanqannee ni argamna.
Nuuf abdiin gaarii ta’uu kan argamu Waaqayyo nu uume biratti qofa. Waaqayyo nu gargaaruu kan danda’u akkamitti? Badooma nu keessa jiru akka too’atuu fi gaarummaa jireenya keenyaf akka kennu kan isa taasisu maali?
Furmaata Waaqayyoo!
Waaqayyo namoota lafa irra jiran jal’ina tokkollee osoo hin qabaatin irra deebidhaan uumuf humna isa dandeechisu ni qaba. Haata’u malee kana gochuu irra uummama isaa akkuma jirutti kabajee akkuma jirutti eegee jira. Kanaafuu humna isaa karaa birootin fayyadamuun jireenya keenya jidduu galuudhaf filate. Humna seexanni jireenya namootaa kessatti qabu cabsuudhaf akkasumas nuufis jireenya haarawa kennuudhan gaarummaan deebisee nu keessa akka jiraatu godhe.
Waraanni Waaqayyoo fi seexana gidduu jiru addunyaa Waaqayyo uume kanadha. Seexanaa fi hojii isaa akka waraanu Waaqayyo Yesus Masihicha gara lafa kanaatti erge. Seexxannis mala qabu hunda Yesus irratti ni furguuggate. Yesusis namoota jal’oota ergama isaa hin hubanne harkatti gidiraan irra ga’e. Dhuga ba’iinsi isaas sobaan ni faalame. Dhuma irrattis seexanni abbaa angoo haqa jal’isu fayyadamuun yakka hin hojjenneen Yesus akka du’u taasise. Yesus wanta badaa kana hunda fedha isaatin ni fudhate; haata’u malee seexanni gonkumaa isa hin injifanne. Innis hamaa hamaadhan si’a tokko illee hin deebisne; garuu hamaa gaaridhaan ni injifate.
Seexana injifachuudhaf Yesus Masihichi itti yaadee (fedha isaatin) du’a ni fudhate. Duuti kunis meeshaa seexanaa isa guddaa yemmuu ta’u isuma kanaan seexana ni injifate. Gara jireenyattis deebi’uudhan wanta hamaa isa guddicha harka seexanaa jiru kana caalaa jabaa ta’uu isaa Yesus ni agarsiise. Namoota lafa irra jiraatan keessaa du’aa fi badooma kan waraane fi kan injifate Yesus qofa.
Yesus Masihichi kan agarsiise inni seexana caalaa jabaa ta’uu isaati. Yesus humna seexanni qabu cabsuudhan jireenya nuuf kennuudhaf humna ni qaba. Gaarummaan deebi’ee nu keessa akka jiraatu gochuu kan dana’u isa qofaadha.
Wanta badaa nu keessa jiru irratti Yesus angoo isaa mul’isuu kan danda’u akkaataa kamiini?
Yesus Masihicha duuka bu’uu
Yeroo tokko namicha mana hidhaa fi waardiyyoota mana hidhaa hunda caalaa ani jabaadha jechuudhan boonu tokkotu ture. Of tuulummaa nama kanaa dhagahuudhan waardiyyaan mana hidhaa sanaa isa qabuudhaf gara isaa adeeme. Haata’u malee namichi ni dhokate. Egaa namichi kun waardiyyicha mana hidhaa sanaa caala jabaadhaaree?
Akkanuma namni biroo kan lammataa mana hidhaa fi waardiyyoota mana hidhaa caala ani jabaadha jedhee dubbata ture. Waardiyyoonni isa qabuudhaf yemmuu dhufan gadi ba’ee isaanitti dhufe. Isanis isa ni qaban; isas reebanii eddoo hidhaa baay’ee badaa ta’e keessaatti isa hidhan. Ittis cufanii waardiyyoota balbala irra kaa’an. Too’ataan mana hidhaa sanaas waajjira isaa keessa taa’udhaan namichaa fi of tuulummaa isaatti ni kolfa ture.
Haata’u malee kolfi isaa baay’ee turuu hin dandeenye. Namichoon hidhaa isaa cicciree balbala dhiibee bane; waardiyyoota gamatti daddarbee kukuffisee balbala mana hidhaa tokko tokkoon banee “namni mana hidhaa kana keessaa ba’uu barbaadu na duuka haa bu’u” jedhee waamicha dhiheesse. Hidhamtoonni tokko tokko sodaatanii turan. Nama kana hordofanii lammata yoo qabaman isa waliin gadadoo isa duraa kan caalu keessa akka galan ni yaadan. Haata’u malee warri biroo akkas jedhan “wanta badaa isarratti gochuu danda’an hunda nama kana irratti raawwatanii jiru; haata’u malee inni amma isaan caalaa jabaa ta’uu isaa isaanitti garsiisee jira. Isa duuka ni buuna, ni baanas” jedhan.
Isas hamma dhuma mana hidhaa sanaatti itti dhihaatanii warri duuka bu’an balbaloota mana hidhaa sanaa fi waardiyyoota karaa irra jiran illee akka injifataniif humna isaa yemmuu isaanif hiru ni argan. Dhuma irrattis hamma mootummaa isaa isa gaaritti isa faana bu’an.
Yesuus Masihichi jireenya namoota isatti amananii fi isas akka fayyisaa isaanitti fudhatan keessati garummaa deebisee kakaasudhaaf waadaa galee jira. Kan mana hidhaa keessatti rukutame isadha; haata’u malee humna isaatin mana hidhaa keessaa bahee jira. Innis gara gaarummaa fi jireenya haarawaatti akka dhufnu nu waamaa jira.
Jireenya Yesus Masihicha Keessatti
Yesus nu keessa jireenyi akka jiraatu yemmuu godhu filannoowwan sirrii ta’an filachuuf walabummaa ni arganna. Wantoota gaarii hojjechuufis fedhii ni horanna. Kunis ala irraa kan dhufu osoo hin ta’in keessa keenyaa kan madduudha. Gaarummaa hojjechuufis jabina ni arganna. Namoota guutumaa guututti harawa ta’an akka taanu Macaafni Qulqulluun nutti ni hima. Maddi jireenya keenya isa haarawaatis Waaqayyodha.
Nuti ammas taanan rakkina ni qabna. Eenyummaan keenya inni moofan nukeessa jiraachuu isaa ittuma fufa. Waaqayyo kan waadaa nuuf gale mootummaa isaa keessatti wanta badaa nu keessa jiru barbadeessee jireenya keenya isa jalqaba irratti yemmuu uummamnu qabnu sana deebisee fi haromsee nu dhaabudhaafi. Hanga sanatti garuu nu keessatti wal’aanson badooma fi gaarummaa gidduutti adeemsifamu itti fufa.
Ejjennoon keenya akka laafu gochuuf dhiibban alaa nutti dhufu ni jira. Nuti kan jiraannu addunyaa bilisa ta’e keessattii miti. Haalonnii fi namoonni biroo ejjennoon keenya laafaa akka ta’u dhiibbaa nurratti ni godhu. Fakkeenyaf namoonni nuti waliin hojjennu isaan yeroo hojii isaanii seeran akka itti hin fayyadamnee fi meeshaalee tokko tokko eddoo hojiitii seeran ala fudhachuu isaanii hoggantoota keenyatti nuti jalaa akka hin himne ni fedhu. Kanaafis nutis akkuma isaanii akka goonu ni fedhu. Seexannis akkasuma jreenya keenya isa haarawa ni morma. Nu balleessu fi sobaan nu gowwoomsufis ni barbaada.
Mormii akkanaa kanaaf Waaqayyo gargaarsa kan nuuf kenne akkamitti?
Jireenya haarawa kana jiraachuu
Waaqayyo nuti jabeenya dhuunfaa keenyatiin akka dhaabbannu nu hin dhiifne. Waaqayyo karaa Yesus Masihichaan gaarummaa nu keessa jiru haaromsuu qofa osoo hin ta’in jireenya haarawa kana akka jiraannu wanta nu dandeechisu nuuf kennee jira. Waaqayyo jireenya haarawaa fi hiika qabu kana akka jiraannu wantoot sadi’i nuuf kennee jira. A. Macaafa Qulqulluu B. Hafuura Qulqulluu fi C. hawaasa haarawa waldaa Kiristiyaanaa jedhamtu.
Macaafni Qulqulluun qajeelcha jreenya keenyaf nu barbaachisuudha. Innis dubbiiwwan sobaa seexanni odeessu ni balaaleffata. Macaafa Qulqulluu keessatti kan nuti argannu seera Waaqayyoo isa amma gammachudhan hordofnu qofa osoo hin ta’in ilaalcha jireenya ammaa kanaa fi addunyaadhaf qabnu illee ni dabalata. Macaafni Qulqulluun sagalee Waaqayyoo waan ta’eef fedha Waaqayyoo akka barruuf nu gaggeessa. Isaan malee karaan sirriin isa kam akka ta’e baruu hin dandeenyu. Nuti ofii keenyan jiraachuu waan hin dandeenyef yaada keenya karaa sirrii akka nuuf qabsiisu sagaleen Waaqayyoo nu barbaachisa.
Hafuurri Qulqulluun immoo karaa Kiristoosin jireenya haarawa erga argannee booda hafuura Waaqayyoo kan nu keessa jiraatudha. Innis nama Kiristoosin haarawa ta’eef yaadonnii fi gochoonni sagalee Waaqayyoo waliin wal faallessan kam faa’a akka ta’an itt hima. Nama jireenya haarawa argate kana keessa kan jiraatu Waaqayyo waan ta’eef seexanaa fi ergamoota isaa hamoo ta’an sodaachun irra hin jiraatu. Namni tokko keessa isaatti sagalee Hafuura Qulqulluu yemmuu dhagahu murtii sirrii ta’e murteessudhaan fedha Waaqayyoo hordofuu ni danda’a.
Waldaan Kiristiyaanaa hawaasa saba Waaqayyooti. Nuti amma miseensota maatii haarawaa, jechuunis kan maati Waaqayyoo taanee jirra. Jireenya haarawa Kiristoosin argamu waldaan Kiristiyaanaa modeela (fakkeenya) taatee ni mul’isti. Fakkenya namoota hafuura Waaqayyoo hordofaniis ni agarsiisti. Kunis ajajamuudhaf haala gatii guddaa nama kafalchiisu kessattis ta’uu ni danda’a. Fakkeenyonni kunneen namicha Kiristoosin haarawa uummame sanaaf fakkeenyota isaan qajeelodha. Karaalee jireenyaa rakkisoo ta’an irratti waldhaansoo keessa yemmu gallutti jireenya haarawa kana akka qabaannuf waldaan Kiristiyaanaa jajjabeenya fi kallattiiwwan irra adeemnu nuuf kenniti.
Wantoota sadan kanneen keessaa tokko yoo hir’ate namichi Kiristoosin haarawa ta’e kiyyoo qorumsa seexanaa keessatti kufuu ni danda’a. karaa Macaafa Qulqulluu, hafuura Qulqulluu fi waldaa Kiristiyaanatiin gargaarsa Waaqayyo kenneen alatti hammeenya addunyaa kana keessa jiru fuul dura dhaabbachuun hin danda’amu.
Jireenyi haarofti Kiristoosin jiru guyyaa murtiitif nu qopheessaa laata?
Guyyaa Murtii
Yeroo baay’ee nuti Waaqayyo kan nutti murteessu hojiiwwan badaa hojjenne rratti hundaa’ee akka ta’e nutti dhagahama. Haata’u malee wanti nuti amma hojjennu kamiyyuu wanta nu keessa jiru kan agarsiisudha. Waaqayyo kan nutti murteessu jireenya haarawa isa irraa argachuu fi argachuu dhiisuu keenya irratti hundaa’eti. Jireenya haarawa kana yoo qabaanne Waaqayyo hammeenya nu keessa jiru gaafa murtii nu keessaa ni balleessa. Nutis akka Waqayyo jalqaba itti nu uume sana ni taana; innis gara mootummaa waaqatti nu fida. Jireenya haarawa kana Waaqayyo biraa hin qabaannu taanan garuu waa’ee gaarummaa beekkumsi qabnu nurraa fudhatamee gara ibidda bara baraa ni adeemna. Innis eddoo seexanaa fi duuka bu’oota isaatif qophaa’edha. Jireenya kiristoosin haaromsame ni qabduu? Dhugumaan nama gaarii ta’uu ni barbaadduu?
Murtii Keessan
Amantaan, beekkumsi, sirni yookin seerri nama tokkoof jireenya haarawa kennuu hin danda’an. Humni seexanaa cabee jireenyi haarofti isin keessa galuu qaba. Namni raajii jedhame kamuu, barsiisan amantaa baha fagoo, amantaan yookin namni qalqalluu jedhame kamuu jireenya haarawa kana isiniif kennuu hin danda’u yookin seexanaa fi hojiilee isaa hamoota ta’an irraa gonkumaa isin eeguu hin danda’u.
Jireenya gaarii sirriidhan jiraachuf furtuun nama dandeechisu kan jiru hojii Yesus Kiristoos isiniif hojjete keessadha. Inni jireenya baay’ee qulqulluu ta’e lafa irratti jiraatee jira. Gatii cubbuu ilmaan namootatis kanfaluudhaf ofii isaa fedhiidhan ni kenne. Ni du’e, ni awwaalames, guyyaa sadaffaattis du’a injifatee ni ka’e. Amma Gooftan Yesus warra jireenya haarawa barbaadaniif qalbii jijjiirrachudhan isatti dhihaatanii yoo isa gaafatan isaanif kennuudhaf qophiidha. Macaafni Qulqulluun wangeela Yohannis 1:12 irratti “Warra isa simatanii maqaa isaatti amananiif garuu ijoollee Waaqayyoo akka ta'an mirga kenneef” jechuudhan ni dubbata. Kanaafuu isin amma kan gochuu qabdan onnee keesan irraa ta’uudhan gara isaa dhihaattanii akka dhiifama isiniif godhuu fi jireenya haarawa akka isiniif laatu gaafachuudha. Warri isatti amananii fi isa irraa lammata dhalatan hunduu ijoollee isaa ni ta’u. Gara maatii Waaqayyoo battaluma itti dabalamnetti jireenyi cubbuu kana dura hojjennee hundi nurraa ni fudhatama.
Yaadachiisa Qopheessichaa
Yaa dubbistoota; barreeffama kana haalan dubbistanii jirtu taanan wantoonni yaadun isin irra jiraatan ni jiru. Kanneen keessaa inni jalqabaa fi inni guddichi waa’ee walitti dhufeenya Waaqayyo jiraataa waliin qabdaniidha. Waaqayyo waliin nagaha ni qabduu? Fayyina dheekkamsa Waaqayyo cubbamoota irratti fidu jalaa ittiin baatan argattanii jirtuu? Amma osoo duutanii garama adeemtu?
Waaqayyo walin nagaha akka qabaattanii fi dheekkamsa murtii isaa jalaa akka baatan balballi inni qofaa karaa Kiristoosin isiniif banamee jira. Kana hubachuuf toora intarneetii kana irratti barreeffamoota walitti fufanii bahanii fi Macaafa Qulqulluu dubbifachuudhan jireenya keessan haalan qorachuudhan gara Gooftaa Yesus qalbii jijjiirrannaadhan dhihaattanii dhiifama gaafachuu qabdu. Waaqayyo ayyaana fi hafuura isaatin isin haa gargaaru! Amen.
Maddi hiikkaa: Does Goodness Live In You?
Islaamummaadhaf Deebii, Oromiffa Fuula Duraa


text:
Elemoo Qilxuu
Hasan Ibraahim, maqaa qabsoo Elemoo Qilxuu jedhamuun uummata biratti beekkama, hirmaataa warraaqsa sabboonummaa Oromoo fi hoogganaa Waraana Bilisummaa Oromoo ti.
Contents
Jireenya Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Jireenya Ijoollummaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Seenaan ijoollummaa Elemmoo Qilxuu baayyee hin beekkamu. Garuu bara 1956 Elemoon barnoota Islaamaa baratee magaalaa Dirre Dhawaa keessatti daldalaa Arabaa sooressa tokkoof hojjachaa ture. Daldalaan kunis Elemoo fudhatee gara Eden, Yaman bara 1956tti deeme. Eden akkuma ga'een maqaa isaa gara Elemoo Qilxuutti jijjiirrate. Boodarraa dubartii Oromoo achi jiraattu tookos fuudhe, bizinesii jalqabe. Bizinesiin achitti jalqabe kunis baayyee milkaa'eef.
Siyaasa Keessa Seenuu Isaa[edit | Lakkaddaa gulaali]
Elemoon waa'ee siyaasa nama dhimma qabu hin turre; garuu bara 1966tti manni isaa bakka itti sabboontonni Oromoo wal gahan ta'e. Kunimmoo qoonsilaa mootummaa Itoophiyaa yaaddessaa deeme. Elemoonis diinota mootummaa Itoophiyaa qarshiin gargaara jedhamee shakkame. Bara 1967, namni Hararii (Harari businessman) mootummaa Itophiyaatif hojjatu tokko, Eden dhaqee Elemoorraa mi'a liqeeffate. Elemoodhanis yeroo Finfinnee dhufteen sii deebisa jedheen. Akkuma Finfinnee ga'een, Elemoon qabamee gocha shororkeessummaa mootummaa Itoophiyaarratti geggeessun himatame. Mana hidhaa kessattis qorannoo hamaa, reebicha fi miidhaa sammuu (psychological torture) guddaatu isarra ga'e. Kunimmoo Elemoon irra caala akka inni siyaasa keessa seenu godhe. Hiriyoonni Elemoo qarshii walitti qabanii erga malaamaltummaan dura ta'aa nageenyaa namicha tureef qarshii kennanii booda gadi lakkifame. Yeroon Eleomoon mana hidhaa keessatti dabarse akka inni sabboonaa kutataa ta'u isa godhe. Erga mana hidhaatii baayee booda sochii sabboonumma Oromoo kan akka Waldaa Maccaa fi Tuulamaa keessatti hirmaachu jalqabe. Bara 1968, Elemoon dhoksaadhan gara Moqaadishoo deemee walga'ii sabboonummaa Oromoo irratti hirmaate. Achittis hojiin sabboonummaa Oromoo uummata biyya Arabaatti baballisun isatti kenname. Gara Edenittis deebi'ee dhaabbata hawaasa Oromoo hundeesse. Bulchiinsa magaalaa Edenis amansiisee akka isaan biiroo siyaasaa banuuf isaa eeyyaman godhe. Gargaarsa mootummoota Arabaa fi akkasumaas Dhaabbata Bilisummaa Paalestiin fi Adda Bilisummaa Eertiraa irraa gaafate. Gargaarsa mootummaa Iraaqitiin, leenjii waraanaa ji'a torbaa erga kennee booda addaa riphee lolaa hundeessee. Adda kanas hooggansa hiriyaa isaa Abdulkarim Hajii Ibraahim, irra caala maqaa Jarraa Abbaagaddaa jedhamuun beekkama, bobbaase. Addi kun odoo gara Itoophiyaa seenuf yaaluu mootummaa Somaaliyaatin rukutamee, booji'amee gara mana hidhaa galfame. Kunis ta'u, Elemoon odoo abdii hin kutatin meeshaa waraanaa, gargaarsa Adda Bilisummaa Eertiraatin, dhoksaadhaan karaa gammoojjii Affaar keessan gara Itoophiyaatti glachuu fi kuusuu jalqabe. Bara 1973tti, Elemoon walga'ii sochii qabsoo Oromoo Finfinneetti akka hirmaatu waammame. Walga'iin kunis ummamuu Adda Bilisummaa Oromoo kan xumurame yoo ta'u Elemoonis qabsoo waraana akka jalqabuuf dirqamni itti kenname.
Waraana Bilisummaa Oromoo[edit | Lakkaddaa gulaali]
Walga'ii kana booda, hiriyaa isaa Hundee Taqii wajjin, qabsoo waraanaa jalqabuuf gara Galamsoo deeman. Achittis jeneraal Taaddasaa Birruu, kan hidhaa manaa kessa ture, waajin wal argan. Elemoon dhoksaadhan humna waraana ijaaruu jalqabe. Abaan Hundee humna waraanaa riphee lolaa kana bakka iddoo Gubbaa Qorichaa jedhama Tulluu Carcar irratti akka buufatu gorsan. Caamsaa 1974, Elemoon nama digdama fudhatee Gubbaa Qorichaa irratti kaampii dhaabe. Achiihis eegdota namicha Mulaatuu Tagany jedhamuu, abbaa lafaa ummata naannoo sanaa baayyee hacuucaa ture, ajjeesuu jalqaban. Boodarras erga Mulaatun barsiisaan amantii Islaamaa Galamsoo kessatti akka ajjeeffamu ajajee booda Mulaatuu ajjeesan.Ajjeechaan Mulaatu nannoo sana naasise. Bulchaan naannoo sanaas loltuu isaa ergee akka balleessan ajajus garuu loltuun isaa milkaa'uu hin dandeenye. Hidhattoonni naannoo riphxe loltoota Elemoo Qilxuu dhaabu waan dadhabaniif mootummaan Itoophiyaa jeneraal Geetaachoo Shibashii humna waraanaa guddaa wajjin gara Galamsootti erge. Humni waraanaa Elemoo waraanaa dheera waan hin geggeessineef, humni Geetaachoo hedduu rakkate. Dhumarratti humni Geetaachoo naannoo Xirrootti humna Waraana Bilisummaa Oromoo itti marsan waraana geggeeffameen nama baayyee keessaa ajjeesan. Elemoonis erga harka kennatee booda gaafa loltuun isa qabuuf dhufan dhuka'aa dhoose of ajjeese.
Yaadatamuu[edit | Lakkaddaa gulaali]
Elemoo Qilxuun uummata Oromoo biratti nama waa'ee Oromootiif jedhee wareeggame jedhameeti beekkama. Yaaddannoo isaatifis walaloo hedduun kan barreeffame yoo ta'u kana keessaa kan Sheek Bakrii Saphaalloo kaasun ni danda'ama. Akkasumas sirbi baayyen sabboontota Oromootin isaaf sirbameera.


text:
Hidhattonni Liyyu Haayl kan bulchiinsa naannoo somaalee daangaa godiina Baalee irratti baatilee darban torbaaf haleellaa gaggeessaa turan jiraattonni dheessan akkasumas bulchiinsa nannoo somaalee keessaa jiraataa turanii oromoonni ari’aman anaalee adda adda addaa kan godiina Baalee keessa qubatanii jiru.
Gama kaaniin Oromoonni Wucaalee Somaaliilaand keessaa jiraataa turanii ari’aman keessaa 300 kan ta’an baatii Fulbaana darbee kaasee godiina Baalee keessa qubachuu isaanii dubbatu.
Garu rakkoo jabaatu nu argatee jechuun kan isaan dubbatan kaleessa dhiyeessuun keenya ni yaadatata.
Bulchaan Godina Baalee Obbo Abdulqaadir Huseen jarreen lakkofsaan kuma shantama caalan kana gargaaruuf yaalii jabaan godhamaa akka jiru ibsanii gargaarsii kennamee ga’aa ture jechuun hin danda’amu jedhan.
Kanaaf Oromoon biyya keessaa lammiin lammiif jechuun gargaarsa gumaachaa jiraniif galateeffatanii akka itti fufan gaafachuun Oromoon biyya alaa keessa jiranis gargaarsaaf akka harka isaanii hiixatan gaafatanii jiru.
Gaaffii Deebii Gaggeeffame Caqasaa.


text:
Kutaan bulchiinsa Waashington seera adabbii du'aa hambiste
Manni murtii olaanaa kutaa bulchiinsa Waashington, seerri adabbii du'aa kuni karaa sirrii hin taanen hojiirra oolaa turuu waan ibseefi seerichi akka hafu murtaa'e.
Washington, kutaalee bulshiinsa USA keessaa kanneen seerichi akka hojiirra hin oolle dhorkan 20ffaa taateetti.
Carraa kanaanis kibba dhiha bulchiisa Washingtonitti namootni saddeet du'aan adabamuuf murtaa'ee ture gara hidhaa umrii guutuutti jijiirameefii jira.
Bara darbe keessa qofa USA keessatti namoonni 23 du'aan adabamaniiru.
- Mucaan sammuun ishee du'e yaala lubbuu tursu dhorkamte
- Ajjeecha haaloo bahu raawwatu dhaabuuf gosoonni Somaaliyaa waligalan
- Doktarri Olompikii US hidhame
Washington garuu erga bara 2010tii adabbii du'aa kana hojiitti hin hiikne.
Abbootiin seeraa Washington qorannoo namoonni gurraachi warra adii caalaa harka 4.5 seera kanaan adabamu jechuun seerichi hojirra akka hin oollef mormaniiru.
Hojiirra olmaan seerichaaa loogummaa sanyii waan qabuufis akka hafuuf murtaa'e.
USA'tti bakka buutuun Amnesty International Kiristinaa Root, seerri adabbii du'aa kutaa Washington kessatti akka hojiirra hin oolle murtaa'un oduu gammachiisaa, warra seericha mormaa turaniifis injifannoo ta'uu hima.
Gama biraatin gartuun adabbiin du'aa jiraachuu qaba jedhanii hafuu seericha mormanis jiru.
Seerri kun namoota yakka ciccimoo hojjetan adabuuf barbaachisaadha serichi jiraachuu qaba jedhu.


text:
Yaa Waaqa Oromoo gooftaa maqaa dhibbaa
Hinduutu hindulloomtu kankee ajaa’iba
Hiixattee qaqqabdaa kaabas ta’ee kibbaa
Mee waa’ee saakeenyaa sitti himannakaa
Ilmaan abbaa tokkoo kan qomoon tokkichaa
Waliigaluu dideetu halagaan gingilchaa
Saba gaanfa Afriikaa lakkoofsaan cirrachaa
Olaantummaa dhabeetu diinni irra didicha.
Yaa Waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Araara nuuf godhi balleessinus tarii
Keessakeenya himna isa qabnu aarii
Garaadhaa waa hinqabu nuti akka warra kaanii
Yaa Waaqa tokkichaa gooftaa guddaa nana
Akka nama ulfaa yeroo hundaa maassanna
Hojiif gadi hinteenye halkan guyyaa kaannaa
Garuu bebbeelofnee harka namaa ilaalla
Hayyee! Hayyee! Hayyee!
Waaqa uumaa, Waaqa uumamaa,
Waaqa Saglan Booranaa, Waaqa Sagaltama Gabraa,
Jennee sikadhannawoo maaf nuun taane abbaa?
Tokko ta’uu dhiisee lammiin maaf waljibbaa?
Waaqa Torban Baarentummaa, Waaqa Ciicoo Gurraattii,
Marga harkatti baannee oofuu jennawooti
Maaf garboomne gooftaa Waaqa guddaa mootii
Obsa fixanneerraa nuuf dirmadhu ati
Waaqa Shanan Gadaa Oromoo
Waaqa Shanan Odaa Oromoo
Kaabaaf kibbaa, bahaaf dhihaa siwaamanna nuwoo
Hirkoo sigodhannee suma qabna dawoo
Dafii nuqaqqabi dadhabneerra ammawoo
Waaqa Caffee Tumaa Waaqa Bokkuu Gurraachaa
Waaqa hundaa dandeessu jiraataa tokkichaa
Kan Ereri Kormaa Waaqa Siidaa Tulluu Cuqqaalaa
Mee Oromoof ka’i uummata guddichaa
Quuqqaan nufixeera akka madaa cinaachaa
Waaqa Fincaan Tuulama Sadeenii Waaqa Jahan Galaan
Waaqa Malkaa Hawaas kan jiraattu baraan
Araraarakeen eegi warreen jooraa jiran
Galmaan isaan gahi warreen haqaaf qabsaa’an
Ayyaanni Oromoo Nagaan oolchii nu bulchi.
Garboonfataa keenya nurraa garagalchi
Ofiin of haabulchuu sabni keenya sichi
Nurraa haadhaabbatu dararaafi saamichi
Waan barri deemuun mee jalaa nu baasi.
Hamaa hammaataa nurraa qabi mogolee nu cimsi
Daafii galtee nu oolchi irraa gora nu oolchi
Harcaatuu habashootaa ammas nurraa garagalchi
Kan dabaan nutti deemu dhiibdoo keen nurraa dhiibi
Uumaa teenyaan nu bulchi, cabaa keenya dhidhiibi
Wallaalaa guddisi hayyuus nurra bulchi
Keenyumaan nubulchi orma nurraa qabi
Xinnaa nuuf guddisi guddaa mee nuuf bulchi
Wallaalaa beeksisi Beekaas nuuf muldhisi
Biyya biyya nagaa nuuf godhi mee nagaa nuuf buusi
Afaan keenya wal nu beeksisi hamtuu cabsii baasii
Jaalalakee nuuf kenni, Wal bira oolchii nu bulchi
Safuu keen nu bulchi Rooba Nagaa nuuf Roobi
Bubbee hamaa nurraa qabi, ka’us gadi qabi
Kan saggoo nu cabsee uleekeen adabi
Kormi cirrii haa ta’u, Rimaan haphee haa ta’u
Qabeenyi kan abbaa horee haa ta’u
Ilmi kan abbaa dhalchee haa ta’u
Qabeenyi Oromoo Oromoof haata’u
Gaaffii baay’ee qabna kan har’aaf iftaanii
Maaloo yeroo kamuu yaa Waaq nugargaarii
Galgallis ganamnis keenya jiruun aarii
Nutoo siin uumamneeti maal gooneetu tarii
Garraamummaa malee hinqabnuum jallina
Diina daara baasnee ofii qullaa deemnaa
Utuu hundaa qabnuu diinarraa kajeellaa
Yaa Waaq ati faradi nu harkakee ilaallaa
Egaa yaa Waaqayyo guddaadhaafi jabaa
Irkoo ofirraa dhabneeti mee nuuf ta’i abbaa
Keenyumaan nubulchi nubaasi walabaa
Nuuf haararraafamu injifannoon alaabaa
Yaa waaqa guddichaa gooftaa ardiif samii
Gooftaa haqaaf firdii ati hibeektu hamii
Bara hunda jiraatta hinqabdu dorgommii
Cunqursaaf gidiraatti maaloo hinkenniin lammii
Kiyyoo kiyyeessanii xaxaaf shira hamaa
Akka hindarbineef nutti cufuum karaa
Ija akka hin godhanneef caccabsan daraaraa
Raatessuun cabsaniim warreen sammuu haaraa
Kan kaleessaa utuu jennuu kan har’aatu caalaa
Dubbii maaf dhorkamna maaliif dararamna?
Mul’annoo humnadhaa maaliif ittifamnaa?
Ibsaa keessa keenyaaf maaliif dararamna?
Xiinsammuun nu cabee maaliif gaadi’amnaa?
Bilisa taaneetu dhalanneem akka namaa
Dhibee baafachuufoo maaliif luugamamnaa?
Utuu miilla qabnuu maaf jilbaan daa’imnaa?
Dukkanaa dukkanatti wayyoo darbuuf deemnaa?
Guguungumaa deemna akka isa maraatee
Mimil’ataa deemna akka warra hatee
Diinnis nu dararse lammiidhaan da’atee
Yaa Waaqa guddichaa maal yoo nurraa kaaftee?
Roorroon nutti hammaatee mataarra nu darbe
Hayyuun boolla seenee xobbeen kan caccabe
Maanguddoonis iyyee qaalluun fala dhabe
Miidhaa halagaatiin lubbuu hedduu darbe
Kun maaf akkas ta’a? yoo jennee gaafannee
Ilaalcha diinaati jedhamnee shakkamne
Akka garaa hintaane jiraa ukkaamanee
Maaloo Yaa Waaqayyo fala nuu kennimee
Guddina dheebonnee yommuutti wawwaannu
Walqixxummaa dhabnee yerottii dharraanu
Wanta gochaa dhabnee asiif achi ilaallu
Dhokosaaf fala dhabnee asiif achi ilaallu
Imimmaan nugogee dhiiga xuruurfannu
YaaWaaq! Maalumaaf al tokko ijjikee nu laalu?
Gamanaas gamasiis hunduu iyyaa jira
Kumaaf kumaatamaam kan kaate maatiirraa
Kaan dhaabiitti du’e ka’e maasiisaarraa
Baay’een murteeffatee jiraachuus jibbeera
Guyyaan halkan ta’ee ifaan dukkanaa’ee
Qarreen hiree dhabdee qeerroonis raata’ee
Kuusaan dilbii onee nu harkaa tamsa’ee
Waan nuti harkaa qabnu qaata badduu ba’ee
Egaa Yaa Waaqayyoo kam dubbannee fixnaa
Waan itti miidhamne kam himnee kam dhiifnaa
Maaloo nuu danboobi nuti suma abdannaa
Harka nurra qabi ‘DHUGAA’f wareegamnaa!
Oromoon martinuu WAAQAA sitti iyyannaa!!


text:
Barumsa dogogoran amantaa sirrii hin taane keessa nama jiru akkamitti wangeelaan bira ga’uun danda’ama?
Gaaffii: Barumsa dogogoran amantaa sirrii hin taane keessa nama jiru akkamitti wangeelaan bira ga’uun danda’ama?
Deebii: Dogogora amantaan sirrii hin taanee keessa kan jiran gochuun kan nurra jiru wanti guddaan isaaniif kadhachuu dha. Waaqayyo dhugaadhaaf laphee isaanii akka banan akka jijjiraniif kadhachuutu barbaachiisa. (2Qor. 4:4). Waaqayyo fayyina Yesus Kristoosiin argamu akka isaan barbaachiisu garaa isaanitti akka amanan kadhachuun barbaachiisa dha (Yoha. 3:16). Humna Waaqayyo fi hafuura Qulqulluus hubannaa inni kennuu alatti eenyu iyyuu dhugaa isaa amansiisuuf fiixaan baasuu hin danda’u. (Yoh. 16:7-11).
Akkasumas amantaa dogogoraan amantaa sirrii hin taaneen namoota hidhaman Waaqayyo jijjirama inni jireenya keenya irratti godhe akka arganiif Waaqayyoon fakkaachuun jireenya kristaanummaatti jiraachuutu nurra jira (1Phex. 3:1-2). Waa’ee ogummaa akkamitti humna ajaa’ibsiisaan isaan tajaajilu akka dandeenyu kadhachuutu barbaachiisa (Yaq. 1:5). Kana hundumaa booda garuu yeroo wangeela qoodnuutti ija jabbummaan ta’uutu irra jira. Ergaa fayyinna Kristoos Yesus labsuutu nurra jira. (Rom. 10:9-10). Amantii keenya beeksiisuuf yeroo hundaa kan qophoofne ta’uutu nurra jiraata (1Phex. 3:15 (garuu gad-of deebisuuf ulfinaan gochuutu nurra jira. Barsiisa keenyas sirritti dabarsuutu lola jechichaa mo’uu dandeenya garuu dheekamsa keenyaaf kan irraa ta’uuf fedhii qabnuun milkaa’uu dhiisu danda’a.
Xumura irratti namoota dhugaa baaneef fayyina Waaqayyoof dhiisuutu nurra jira. Yaalii keenya osoo hin ta’in humnaa fi ayyaana namoota kan fayyisu. Haala kanaan deebii cimaan kennuuf qophaa’uu fi waa’ee barsiisa sobaa beekuun gaarii fi ogummaadha, wantootni kun amantaa sirri hin taanee fi barumsa dogogoraa kan ol ol of qabeef bu’aa argamsiisuu danda’a. Gochuun kan nurra jiru wanti guddaan kadhachuu dhugaa ba’uu fi jireenya Yesus Kristoos qabu fuula isaanitti jiraachuu hafuurri qulqulluun isaanitti dhi’aate hojii akka hojjetu akka isaan hubachiisuu fi akka isaan jijjiru amanachuu dha.
English
Barumsa dogogoran amantaa sirrii hin taane keessa nama jiru akkamitti wangeelaan bira ga’uun danda’ama?


text:
Oromoon humnaan cabee mirgaafi qabeenya isaa dhabe. Finfinnees kan isa dhabsiise, harka Oromiyaatii akka baatuuf kan dirqisiise humna/qawweedha. Humnaanis saamamu, qawweenis qe’ee isaa irraa ari’amu, Oromoon magaalaa isaa Finfinnee deeffachuudhaaf falmachuu irraa takkaa hin boqanne. Finfinneef jecha, durii hanga har’aatti, Oromoon lubbuu ijoollee isaa heddu gabbare. Gatiin kuni hundi kaffalamus, hanga har’aatti Finfinneen kan jirtu harka alagaati.
Mootummaan ADWUI heera bara 1995 tumeen dantaan Oromiyaan Finfinnee irraa qabdu akka seeraan beekamtii argatu waadaa seenee ture. Woggaa 25 guutuuf dantaan kuni akka ifatti beekamuufi Oromoon fayyadamaa dantaa kanaa akka ta’uuf yaaliin obsa fixachiisaan taasifamaa tureera. Gareen qawween taayitaa dhunfate, Oromoo akka sabaatti tuffate gaafii ummataa dalgatti jedhee jiraate. Galmee wa’ee dantaa Oromiyaan Finfinnee irraa qabdu odeessu bakka itti gatamee kan baye qabsoo hadhooftuu Oromooon bara 2015/16 dhiigaan geggeesseen. Galmeen ruuqamaa bayee laallamus qabiyyeen isaa ona- waa’ee dantaa Oromiyaan Finfinnee irraa qabduu wanti dubbatu hin jiru. Akkuma baratame, ammas gaafiii ummataaf deebiin isaan laatan waan biraati.
Akka wixinee seeraa baye kanatti Finfinneen, magaalaan Oromiyaan mirga tokkollee irratti hin qabne, gara daangaa Oromiyaattii babal’atiinsa dhuma hin qabne taasisti. Kuni Oromoo kumatamaan buqqisa, dachii Oromiyaa dhiphisa, faaydaa diinagdee argachuu mallus nu dhabsiisaa. Finfinneen daangaa murtaaye qabaachuu qabdi. Wanti dangaa ce’e hundi kan Oromiyaan (Sabbataa, Galaan, Sulultaa, Buraayuu, Laga Xaafoo kkf) irratti murteessu ta’uu qaba. Investarri wolakkaa Finfinneetii lafa dhabe gadi bayee Sabbataafi Duukam jalatti galmaayee wanti hojjachuufi jiraachuu isa ceem’isiisu maaliidha? Investaroota Buraayuufi Sulultatti geessuu mannaa Sabbataafi Sulultaa isaanitti (Finfinnetti makuun) fiduun maaliif salphata? Yoo Finfinneen dhiphatte misoomni dangaa ce’ee gara Oromiyaatti dhangala’uu qaba. Addunyaan akkanatti hojjatti, akkanatti jiraatti.
Mootummana wixinee kanaan gaafii kan deebise uf fakkeesuudhaaf yaala. Akka fakeenyaattii waa’ee mana barnootaa, hospitaalaa, bishaan dhugaatiifi nannoo balfamuu irraa eeguu akka dantaa Oromiyaan Finfinnee irraa argachuu qabdu kabajsiisuutti kaayame. Kuni hundi dantaa Oromiyaan Finfinnee irraa argattu osoo hin taane waan ta’uu irra jiru, kan osoo hin ta’in hanga har’aatti tureedha.
Ummanni kamuu mirga afaan ufiin barachuu qaba. Magaalaa Oromiyaa kanniin akka Adaamaa, Shaashamanneefi kkf keessa manniin barnoota Afaan Amaara jiru. Oromoon Finfinnee keessa jiraatu Afaan Oromoon ijoollee isaa barsiifachuun mirga addaa osoo hin taane mirga bu’uuraati. Afaan Oromoo afaan hujii bulchiinsa magaalattii ta’uu kan irra ture durii eegaleeti. Ummanni mirga afaan isaatiin tajaajila argachuu qaba qaba waan ta’eef. Bulchiinsi magalaa Finfinne dirqama kana guutuutu irra ture. Dhiimi mana barnootaafi Afaan Oromoo hanga har’aatti Finfinnee keessatti dhugoomuu kan dhabeef tufii mootummaan ADWUI Oromoo irra qabu qofaaf.
Hospitaalota Finfinnee keessa jiran Oromoo Sabbataafi Galaanii mitii lammiin Itoophiyaa Hosaanaa, Gaambeellaafi Jijjigaa irraa dhufee itti yaalama. Essa bira kan kuni dantaa addaa Oromiyaaf kabajuu kan isa jechisiisu? Kunis tuffiin alatti waan biraa hin ta’u. Akkasumas, daandileen magaalattii maqaa Oromoo isa duriin akka waamaman taasisuun (yoom akka ta’u waaqatu beeka) seenaa jallate sirreessuu malee dantaa Oromiyaan Finfinnee irraa qabdu tiksuu hin ta’u. Ammas, wa’een aadaafi aartii qullaadha. Finfinnee keessattii mitii Oromoon Awurooppaafi Ameerikatti aadaa, afaaniifi artii isaa guddifachutti jira. Finfinnee keessatti kun akka hin taane kan godhe sirna abbaa-irreeti. Kanas akka dantaa eeguutti dhiyeessuun qullummaa wixinee kanaa mirkaneessuudha.
Bulchiinsi naannoo Fininnee kan dhugu, dhiqatuufi nyaata ittiin tolfatu bishaan dachii Oromootiin. Bishaan Oromootti dhimma bayaa ummata naannoof waa qicuun akka keennaa addaa ykn dantaa Oromiyaan Fininnee irraa qabdu mirkaneessuutti laakkawamuun sirrii miti. Kan ta’uun irra ture, osoo biyyatiin Itoophiyaa ta’uu baattee, bishaan itti fayyadamaniif kaffaluudha. Kuni yoo ta’e ummanni Galaaniifi Laga Xaafoo gargaarsa Finfinneen alatti bishaan uf obaasuu wanti isaan dhoorgu tokko hin jiru.
Eegumsi qulqullina naannoo (qilleensaafi bishaanii) dirqama mootummaati. Lammii ufii balaa irraa baraaruun, summii keemikaala warshaan akka hin hubamne godhuun dirqama mootummaa ta’ee osoo jiru, waa’ee eegumsa nannoos akka dantaa Oromiyaan Finfinnee irra qabdu deebisuutti dhiyeessuun isaanii qaanfachiisaadha.
Dantaan Oromiyaan Finfinnee irraa qabu inni ijoon waa’ee Finfinneen qaama Oromiyaa ta’uuti. Teessoo mootumma Federaalaafi dhaabbiilee addunyaa ta’uun isii akka qama Oromiyaa ta’uu isii hin dhoorgu. Akkasitti dhiyeessuun dhugaa jallisuudha. Yoo kuni hin taane ammoo, qabxiileen ijoon waa’ee galii qoodamuufi magaalattii bulchiinsa woloo jala galchuuti. Qabxiileen hafan biroo kanniin jalatti deebii argatuu malu. Bakka kuni hin taanetti waa’ee hospitaalaa, mana barnootaafi bishaan dhugaatii odeessuun saba kanaaf tuffii agarsiisuudha.
Waan amma tarreessan, hangamuu haa xiqqaattuu, akka kaayaniif kan ADWUI dirqe qabsoo Oromooti. Gaafiin isa guutummatti deebii kan argatu qabsoo isaa cimsee yoo itti fufe qofa ta’uu Oromoon qajeelatti hubachuu qaba.
Barreessaa karaa harun2has@gmail.com qunnamuu dandeettan


text:
Daily Archives: January 1, 2018
Guyyaa WBO Mooraa Jimmaa Yuunibarsiitii Keessatti Kabajame
Guyyaa WBO Mooraa Jimmaa Yuunibarsiitii Keessatti Kabajame
[SQ, amajjii 1, 2017] Qeerroo Bilisummaa Oromoo Yuunibarsiitii Jimmaa guyyaa WBO shaamaa qabsiisuun kabajate. Guyyaa WBO kanarratti, tarsiimoo qabsoof adeemsa deggarsa WBO gara fuulduraa irratti Marion taasifame. Gurmuun Qeerroo Bilisummaa Oromoo Moorichaa kanneen ona Oromiyaa maraa walitti dhufan yoo ta’u, qooda qabsoo Qeerroo baroota darbee waliif himuun hanqinaaf jabina bara darbee kaasanii akkaataa ittiin egeree Oromiyaa utuban irratti waliin dubbatanii jiru. Gurmuun Qeerroo kunneen jabina qabsoo Bilisummaa Oromoo keessatti taasifameen addatti WBO bifa addaan kan ajaaibsiifatan, WBO tumsuun egeree Oromoof murteessaa ta’ullee waliif himaniiruu
New- Wallee Warraaqsaa Hawwisoo Qeerroo Bilisummaa 2018
Oromo Voice Radio (OVR) Broadcasts- 1 January 2018