text:
Gimol Fii Faatunde Siriifu Sagale
Siriifu Sagale
1890 - 1957
Bismil’llaahi’rahmaani’rahiim – Mi wallifino yimre arabu fii duanagol Siriifu Sagale
Fewndo ko bhe faatii e 1957. Yimbhe buy tori lan yo mi wattanbhe dhi e pular no dhi woniri ka arabu non. Wattirmidhi non ka pular.
Mi yetii ILAAHII wardho wurni, si on yidhii
O immitinay yhie kiddhe huunde O waasiraa.
Alaa hunde ley Allaahu Sakko O rondoyee
alaa huunde dow Jooman si foolamo maa bhuraa.
O naataa e nder goddhun si dhun howa zaatikin
mi torikema Jooman walliton non mi yubbhiraa
Yo julde e kisiyee duumo poomaa e Annabiijo
peewal ko, 0n woni maayo okkoowo dandoraa.
Mutii naange googa e Fuuta waghtu nde wirninoo
Shiriifunjo men Shaykhuujo wullen mo Haydaraa.
Enee mayde sugu bhee dhun ko hattirde dhuytagol
waliyyu si faatike mofte hawkoto hayroraa.
No haani ka hullen alyatiirnaku diyulbhe fow
ka rottyude pitilol Diina ngol Fuuta fewniraa.
Ko alkamisaare e lewru hadju ka walluha
ka jowi mayru dhon faatunde oo Shayku hoddrraa.
Ko Allaahu immini oo Shiriifuujo Fuuta men
yonii duubhi nay tyappandhe himo janna waajoraa.
Fudhi naange peewal nyande bhee hewti fuuta men
bhe seenii bhe subhoyii leydi Sagale ka fow araa
Ko dhon nootoyii nde bhee noddunoo Alla yimbhe fow
Bhe fewni jamaaji arroobhe, tuunubhe laabhiraa
Mo faala e kisal ko Sagale o hammata
o artira annooraaji hewdhi o naftoraa.
Enee nadho huunde e yiidho fotataa mo ebbhidii
enen en yi’ir oo Shoykhu mawdho ko haaworaa
o fondindiray wano nyiiyhe saayordhe yimbhe fow
si won landho maa wonu bahdho gooto o bhurniraa
E mbatu wootu bhee fow waajetee fiyakunji Diina
mabhe e Lamru e Nahyu fow hino weltoraa
Si larnbhe ariino ka dambugal makko bhen wa'ay
wa suufaabhe wornbhe e dambuqal larnbhe fus bhuraa
karamaaji makko no wai wa naange e tumbo kammu,
naa jungo ombata naange jalbunge liilliraa
Enee yahugol Abdul-Majiidi Konaakiri
ko Shaykhu me en radhorii mo hiila no suudhoraa
Ko sagataa mo meedhaa yaltugol ka misiide dhon
si Shaykhu, rne'en newnii yo on yahu yawnoraa
Ko fii wota oo hebhu shokhola nawnaare Shaykhu nden
e fii wota yiu mayde Shaykhu o wemboraa
Ko sappo e' tato woni worbhe jiblnaabhe Shaykhu men
ko dhen koode fudhudhe e kammu hentiidho hooloraa
Wonii afo Mabhe Waliyyu Siidi Mohammadu
ko moyyhudho jikku befeejo okkaydho walloraa
Ko on reeninaa bheyngure Shaykhu ko ngal gebhal
njanal subhanii mo Shiriifu, nee himo hooloraa
No anda e on dhon wakkilaare e pellital '
yo Allahu wallu mo aynugol bhe o hisnoraa.
No hikkii e on Abdurrahiimi mo darja mun
a gandal moyyhal hay gooto hewtaa mo saka bhuraa
Ga yiidhaa mo woo himo. moosi dhaati no deyyhinii
no fertii no laabhi ko kuudhe moyyhe o andiraa
No hikkii e on Abdulmajiidi siffaji on .
hedhee dhi nanon ndin ngaari Diina ndi jalliraa
O sukkaama law law endu andal o mupnl ndun
o -duumii e mun himo muyna ilmu e sukkaraa.
O sukkaarna endu munyal e nuuru e ruudhagol
ko waliyaaku rewgol Alia ooboo o.entiraa
Maqhaarnunji jeenay entiraama mo lando dhin
bhe haalante wonde ko dhin walyyaku ombiraa
O roninaama Shaykk me'en o lontike ardagoI.
no wai wane waawu hay huunde seediraa
Enee Ahmadul'Mukhtaaru naange zamaanu on
ko sagataa o foolu goreebhe sugu makko dhuudhiraa
O tinni e Diina ,ko, yewtudhaa woo a lannataa
o eltira rewgo! AlIa eltande haydaraa
Konni Mustafaa ndun lewru timmundu jalbinayndu
tateeji feewubhe nurdhugol jalba andtraa
Ko Annabi Yuusufu on mo suddidho poodhunoo
o nandi e nhari kala nedho yiidho mo sintiraa
No hikki e oo Mahmuudu jon nuuru jon hudaa
ko non wai Iburaahiima mantaadho farnorra.
No lintaa e Karnbhe gedhalbhe bhen Ahmadun 'Umar
laamiinu mo nandi e baaba muudhun 0 toonyiraa
Aliyyu ko jowlol nuuru on kadi lintu dhun
ka jande faransi e arabu huunde o mirnyoraa.
E Ahmadu Mahmuudu e Abdul Lattif en
Mohammadu Laqhzafu bhee ko koode ko bhen maraa
Ko naange e lewru e koode sappo ego'o woni
gedhalbe Shiriifu mi joopi tasko no faamiraa
Gedhalbhe ka rewbhe ko sappo hino indhe mabbhe dhen
e nder gimi tati jangandht kala yiddho fassiraa
Ko Aaisatun woni mawdho mabbhe e Marya a
E wieteedho Ummul-Khayri, khayru o andiraa
E wieteedho Ummul-Fal'iin, summa Rughayyatun
E Faatimatun Khayraati Maymuunatun arra
E Aaisatul-Khayri e toolaajo Faatima
ko bhe'e woni bhibbhe Shiriifu rewbhe no hunjoraa
Bhe fow ko bhe julbhe newlibhe tuububhe laabhi pos
dewal Alia tun woni haaju mabbhe, bhe nawliraa
Bhe fow hibhe ruudhii jangi haa faami Diina kan
no hen mawbhe hen tyurbaabhe needi bhe eltiraa
Mi torike ma yaa Rahmaanu yurmininde Shaykhu an
wadhan mo ka mofturu gangunal ko o khutbiraa
Nabhaa mo e takko Nulaadho soro makko newnoyaa
o tefana yowiibhe e makko nyande bhe nangiraa.
Wadhaa mo e takko bhe yaafidhaa sappo yarlidhaa
ka nder lahadi hibbaa nuuru haa heewa ombiraa
Ndiyan bhuubhudhan e gilaasi yanaa mo soonowo
ka weendu Nulaadho subhaadho innaandu Kawsaraa
Mi torike ma teddin fanda makko yo jooma an
yedhaa Shaykhu an Aljanna firdawsi yanjiraa
E waabili yurmingol e waabili yaafagol
e fowtere urli e salsabiilu e ambaraa.
Mi torike rna okkan min e bheynquure an e julbhe
fow barke bhee yedhoyaa mi yiude bhe laakharaa.
Mi torike ma wurnu mo wurnudhaa e amen e hoore
diina yedhaa mo dewal jabhaangal o dandoraa
Mi torike ma wargoI men e hoore medhen malla
medhen jogitii liimaanu tuma saai hoddiraa
Ko an Aabidurrahmaani ado timmugol yimoo
re ma'a ewno kala fuutanke mun'nyinbhe mun'nyoraa
Mi mun'nyintinii on yimbhe Funta e faatagol
Shiriifuujo fewnudho Fuuta findini naftoraa
Mi mun'nyintinii on mofte Annabi Ahmaduu
e faataade Almamiijo almiidho weltoraa
Ga timmoode yimugol an mi toroto AIlaahu an
O juula e on tefoyoowo tuma kala sattiraa
O juula e makko salaatu humnaydho Aali en
mi yettii lLAAHII wardho surri mo waasiraa!
Labe Nyande 31/07/1957
Wallafuyee Thierno Abdourahmane Bah


c: text/html

text:
Porofesoor Iba Deer Caam na yahdie yo golle Seek SileymaanI Baal njaŋngine e duɗe Senegaal E ciimtol ngol keɓ-ɗen e jaaynde APS,Porofesoor (Ceerno) Iba Deer Caam,jaŋnginoowo dowrowo ko faati e taarik to duɗal Seek Anta Joop holliri e yiyannde mum yo sukaaɓe leydi Senegaal kaalane, kadi njaŋnginee golle e golwole Seek Sileymaani Baal;“tiitoonde e nder aduna”
E kawtal maŋngal baɗngol aset O4 yarkomaa oo,, Porofesoor (Ceerno) Iba Deer Caam,jaŋnginoowo dowrowo ko faati e taarik to duɗal Seek Anta Joop, kadi gonnooɗo jaagorgal leydi Senegaal kal#nanooɗo jaŋde artii e ko feewti e golwole Seek Sileymaani Baal. “Nguurndam Ceerno Sileymaani Baal na heewi faayiida. Nguurndam makko kala ko jaŋde, ko nafoore e ganndal ɓolal. Golwole e nguurndam Ceerno Sileymaani Baal na foti yuurniteede, jaŋnginee e nder duɗe
(ekolaaji) e nder leydi Senegaal”, ɗum oɓeydi heen. Ceerno Caam e titoonde ko fewie “fulñito fuuta e hitaande 1776 e njaŋngiinmum, kam e mbaadi almamaagal e nderFuuta hollirii yiyande mawnde e njuɓɓudifeewndi e ngurndam Baal e wondiiɓe mum. E wide makko Ceerno Sileymaani Baal kofeewɗo, joom yiyannde mawnde; ko kaŋko niaddi addude kuccam kesam e dawrugol ender A#rik baŋnge worgo. E koo ɓeydi heen, Ceerno Sileymaani Baal,ko neɗɗo mawɗo, ganndo. “ Ko kaŋko adiiittude njiyaangu hade Orop yurnitaade ɗum.Baal addii waylo-waylo e ngonka aade ecoccondiral dawrugol e nder Fuuta e diwaanrewo Senegaal”Sibu e koŋngol Porofesoor Caam, golwoleCeerno Sileymaani Baal adi fulñito to leydiFarayse (1789) e tipondiral doosɗe e kuuledowdowire to Suudu Sarɗeeji e sariijifarayse. “Baal addi waylo waylo,demokarasii, potal e jojjaande aade edawrugol; nuunɗal, peewal e nder golle.”Ko noon kadi Seneraal Usmaan Kan horeejofedde Ceerno Sileymaani Baal holliri “ golle egolwole Ceerno Sileymaani Baal nganndaaka
no feewi. Haŋki maɓɓe e golle maɓɓe napoti ruttaneede, jaŋnginee yonta hannde oo,waasa maggude… »Mujiiba ndeeɗo yewtere « gooɓe jiile » kongam siftinde anndunooɓe, hollirde adunaoo won yimɓe, won njambareeɓe kadiannduɓe waaɓe no Ceerno Sileymaan Baal ewondiiɓe mum ; ndarinoo e dow ganndal enjambaraagol ngam yooltude majjere ehumam binnaangu e nder reedu Fuuta e aduna hee kala. « Leyɗeele A#rik kala na poti tuuŋnaade enjaŋngiin, golle e balle Ceerno SileymaanBaal, peewal, nuunɗal e yiyaande toownde ko faati e dawrugol ; ko faati e ginol golle. »Noon na moƴƴi mawɓe e annduɓe men :Ceerno Sileymaan Baal, Al Hajji Umaar Taal,Ceerno Hammee Baaba Talla, ekn, mbittee,jaŋnginee.
Usmaan Makka LIH
IBA DEER CAAM : » SULEYMAANI BAAL INA FOTI JANNGINEEDE E EKKOLAAJI SENEGAAL »
Porofesoor Iba Deer Caam na yahdie yo golle Seek SileymaanI Baal njaŋngine e duɗe Senegaal E ciimtol ngol keɓ-ɗen e jaaynde APS,Porofesoor (Ceerno) Iba Deer Caam,jaŋnginoowo dowrowo ko faati e taarik to duɗal Seek Anta Joop holliri e yiyannde mum yo sukaaɓe leydi Senegaal kaalane, kadi njaŋnginee golle e golwole Seek Sileymaani Baal;“tiitoonde e nder aduna”
Post your comments
Vous devez être connecté pour publier un commentaire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nanngal naange ina fadaa e 27 Morso 2018. Ko nanngal juutngal hakke waktu e hojomaaji 43 etee e oon tuma ko naange ngee fof mutat. Nanngal naange ngee ko waktuuji 17 kikiiɗe pawɗi hojomaaji 15. Mutal naange hirnaange Afrik hawrata ko e nge mutii. Hay lewru maa nannge e ngaal lajal. Lewru nduu maa wojju coy e dow battane nanngal naange ngal. Ko ngal ɗoo nanngal naange wonata ɓurngal mawnude e duuɓi teemedere garooji.
Lewru maa wirno e mbeelu jahdiiɗo mayru Ngaawe (Leydi) ñalnde 27 Morso, ko ngool hebori waɗtude laawol ɗiɗmol ko lewru ina nanngee e nder ndee hitaande 2018, kadi ko ngol hebori won’de nanngal ɓurngal juutde e nder duuɓi teemedere paaɗi ( hakkunde 2000 e 2100), sabu maa ndu nannge haa laaɓa fotde 01 :43, hade ndu woppitireede seese, ɗuum ina ɓadondiri e kaaɗtudi nanngal mayru, sabu ko nanngal juuti fo ɓurataa 01 :47.
Naatgol lewru e mbeelu leydi haa yalta ko e 06 :14 timmata, nanngal lewru ngal fuɗɗotoo e ko 17 :15 GMT, ɗuum ko hade mutal naange e yoga e leyɗeele hirnaange Afrik, ko ndeen ndu fuɗɗotoo naatde e mbeelu Ngaawe, so yahii haa wonii 19 :30 ndu nanngee haa ndu timma, ndu wojja coy sabu mayru lommbaade e mbeelu Leydi he, ɗuum noo firti ko mutal naange to hirnaange Afrik hawrata ko e ndu nanngaa haa ƴoƴi, so naange muti ñalnde 27 Morso tan yo en mbaɗtu hakkillaaji men e fuɗnaage, lewru ummotoo ko ina nanngaa haa wojji coy.
Ko noon woorata haa 21 :13 nde ndu fuɗɗoo fooynude seeɗa, ndu yaaɓana seertude e mbeelu leydi, boɗoyol ngol ustoo, haa ndu ɗaccitoyee haa laaɓa hedde 23 :28.
Boɗoyol lewru ndu ko batte kedde ciiñsiiñƴe naange naatɗe e faandu henndu Leydi, ɗeen ciiñsiiñƴe keltee haa leefa, sabu ina gasa ɗe kawra e duule e punndi Leydi, so ɗe njotiima Lewru, ɗe njottotoondu ko eɗe leefi e ɗe ngojji, ko ɗuum wojjinta ndu.
Kadi tuma nde ndu nanngete nde tawata e ndu lusoyi no feewi sbau yolnde hakkunde men e mayru maa wooy 404 300 km, ɗuum noon ndu feeñata ñalnde nanngal nde ko e ndu famɗi.
HAMMADI JAH
WEEYO : NAANGE E LEWRU MAA NANNGE 27 MORSO 2018 (GANNDO)
Nanngal naange ina fadaa e 27 Morso 2018. Ko nanngal juutngal hakke waktu e hojomaaji 43 etee e oon tuma ko naange ngee fof mutat. Nanngal naange ngee ko waktuuji 17 kikiiɗe pawɗi hojomaaji 15. Mutal naange hirnaange Afrik hawrata ko e nge mutii. Hay lewru maa nannge e ngaal lajal. Lewru nduu maa wojju coy e dow battane nanngal naange ngal. Ko ngal ɗoo nanngal naange wonata ɓurngal mawnude e duuɓi teemedere garooji.
Post your comments
Vous devez être connecté pour publier un commentaire.


text:
Caggal nde fedde wiyeteende Sahel 3000 waɗi golle mum gadane e eɓɓoore wiyeteende PASSEVO wonnoo tan ko renndo teeru Wurosoogi, ngam haɓaade diƴƴe ñolɗe e juppugol goppe ittateeɗe e duusuuji juppateeɗi caggal wuro ngo ngam bonnugol taariindi ndeen hare juutii no feewi. Nde yahi haa ɓooyi ɓe naattini heen renndo teeru Maatam wonti PASSEVOM ko eɓɓoore nde Wurosoogi e Maatam ndenndi ɗum e oo sahaa e ballal AGETIP e GSN Senegaal kame meeriiji ɗi. E ngol laawol ko heblo tiiɗtingol inniraa PACSVOM e tuubaŋkoore Projet appui a la consolidation du service de la vidange dans communes de ourossogui et Matam. Ko ngam tiiɗtinde golle ɓennuɗe ɗe haa mbaawa waɗde ngartam teeŋtuɗam e nder renndooji. Tee so ƴeewaama joom otooji buustooji ɗi ko yimɓe heeriiɓe gollantooɓe koye mumen. Kadi ko ɓe yoɓateeɓe, kadi ko ɓe ngittata ko moƴƴaani e cellal yimɓe ɓe. Ñallal hannde 23 noowaamburu 2017 e gardagol Saada Jallo,Aliw Njaay ,Aliyun Saar e Mammadu Danfaka e fotde jokkorɗe noogaas e nayi nootataniiɗe leeɗe sappo e ɗiɗi Wurosoogi kawrii ɗo e Wurosoogi.
Bookar Sek Lewlewal Maatam


text:
BINNDANƊE CAKKITIIƊE
Miijo : Leñol mahirtee ko ganndal
Fulɓe ko leñol mawngol, ɓooyngol, ɗuum ko huunde anndaande, daartol hina seedtoo ɗum. Kono ɗuum fof e woodde e wonde goonga nganndaaka, haɗataa heɗen nganndi leñol (baawngol wonde fof noon), waawaa duumaade dow teddungal...
Njulaagu (teret) ɓaleeɓe : Teret hirnaange (3)
Njulaagu ɓaleeɓe (traites négrières) ko njeeygu miliyoŋaaji miliyoŋaaji ɓaleeɓe jeyanooɓe e Afrik hirnaange e Afrik hakkundeejo e Afrik fuɗnaange waɗtanooɓe jiyaaɓe, njulaagu nduumiingu fotde duuɓi teemedde keewɗe. Ko ɗoo ngaccirno-ɗen winndannde men : Nii woni e...
Jokkugol terɗe : Goddol kaawningol
Ɗuum heɓtii ko Faraysenaajo mo goddol mum ñawnoo haa waɗti foofirde ɓoggi. Doktoreeɓe tafani mo goddol ummingol e ɗaɗol nanowol ƴiiƴam, ɗaɗol ngol waylii wonti goddol. Hannde o waɗtii yahde e haajuuji makko, haa o yejjitii...
Goomu Muñal mawninii maanditaare mum joyaɓere
Goomu Muñal, e gardagol Isaa Joop, mawninii maanditaare mum joyaɓere, ñalnde 05 lewru duujal 2018 to dingiral pinal Galaksi (Galaxy). Faandaare ndee hikka, e dow golle gaadoranooɗe hitaande fof so mawningol Professeur Umaar Bah,...
Daartol annabeeɓe nayo : Yuusaa, Iliyaas, Ilyas’aa e Sam’uun
Daartol annabi Yuusaa Hono ooɗoo Yuusaa ƴettiti lefol Annabaagu ko caggal Annabi Muusaa, (JKM), o daranii jihaadi, Geno udditani mo damal, haa o heɓi ko ina tolnoo e...
Al Quds (Jerisalem) TRUMP findinii seyɗaane !
Ina jeyanoo e ko Donald Trump huninoo e sahaa nde ndaartata lefol laamu to Amerik, wonde so wootanaama maa eggin Ammbaasaad Amerik Tel- aviv, nawta ɗum Jerusalem. Ko o huninoo ina...
Muritani yooɓtoraama goɗngol Paltoor leƴƴi e njiyaagu !
So en tuugniima e deggondiral ciimti cuurtooji dawrugol laamu Muritani ko faati e paltoor leƴƴi (rasisma) e njiyaagu e ŋakkeende nuunɗal ekn, so en kulaani mbiyen ko ngu laamu mbeejngu hannde...
Woote : Muritaninaaɓe caggal leydi cuɓantaako koye mum en depiteeji
Ina anndaa gila woote njoli e leydi ndii, ko gooto fof toɗɗantoo hoore mum depitee mum, ɗum firti ko depiteeji toɗɗetee ko e woote kuuɓtodinɗe (ko yimɓe fof ngootata). Ko ɗuum kadi woni ko...
Maayde Namruuja ɓiy Kan haan
Ko Adii fof alaa e sago ngannden holi oon Namruuja ? e holtoo jeyaa ? Namruuja ko laamɗo canndollinɗo wonnoo; innde nde noon ittaa ko e muunteewel ina wiyee cewngu, ngam Arabeeɓe mbiyata cewngu...
Hol njaaweendi Leydi (Ngaawa) men ndii nder faru ?
So mi wiyii ma “aɗa ɓosa ñalnde kala miliyoŋaaji 3 km”, mbiyataa ko “wonaa goonga !”. Ko goonga tigi ! Ngal naamnal ina waawi jaakde en. Waɗi noon, ko ɗo gooto men kala woni ɗoo, tinataa nii...
Miijo : Jaayndeyaagal
... Jaaynoowo ina foti wonde Jannguɗo, ɗigginɗo ɗemngal gollirta ngal, mbinndiin e njanngiin, jogaiiɗo pinal kuɓtodinngal jaajngal, deerɗuɗo e ɓeydude ganndal mum e sahaa kala, jiɗɗo ko gollata koo... Jaayndeyaagal ko e golle ɓurɗe saɗtude...
Njulaagu ɓaleeɓe : Njulaagu feewde hirnaange
Njulaagu ɓaleeɓe (traites négrières) ko njeeygu miliyoŋaaji miliyoŋaaji ɓaleeɓe jeyanooɓe e Afrik hirnaange e Afrik hakkundeejo e Afrik fuɗnaange waɗtanooɓe jiyaaɓe, njulaagu nduumiingu fotde duuɓi teemedde keewɗe. Njulaagu ɓaleeɓe (njulaagu/teret hirnaange) ndewratnoongu geec atalantiijo fuɗɗii...


text:
Min moƴƴinanii smartphone Android application. Oɗon mbaawii janngude Dewtere Laamɗo e Fulfulde Burkina to ngonɗon e ley duniyaaru fuu. Joonin aɗa waawi janngude fulfulde e fransire wakkati gooto! Ley application o, on tawan Amaana Keso fuu e dewte Amaana Kiiɗɗo keewɗe. Oɗon mbaawi filaade haalaaji janngude Amaana Keso fuu, de na hettini wakkati gooto.
Nyoƴƴee ɗo, faa ngaɗon telesarse Application oon nder smartphone maa tablette Android mooɗon to Google Play.
Nyoƴƴee ɗo, faa ngaɗon telesarse Dewtere Laamɗo e Fulfulde Ajamiya.
Maa du, nyoƴƴee ley ɗo faa ngaɗon telesarse fichier Application oon (APK) faa ko’enon nder carte mémoire (micro-SD) mooɗon de ngatton ɗum nder smartphone. Iɗum waawii wattireede fay e Bluetooth.
Ngaɗee telesarse Application Android Dewtere Laamɗo keso e Fulfulde Burkina Faso!


text:
TIGILDE KELME - Ibraahiima Malal Saar (©) Siilo 2017 - PULAAGU.COM
Jiiñtu tigilde kelme ndee, ndobo-ɗaa "Ƴeewndo" ngam ƴeewtaade jaabaawol maa. So a toobii, dobo "Wujjito" ngam heɓde alkulal. Maa ndobo-ɗaa e limoore e nder tigilde ndee nde keɓaa siforde walla ciforɗe ndeen helmere. Huutoro so wonaa alkule mawɗe (H, T, A) wonaa tokoose (h, t, a). So aɗa yiɗi momtude konngol ngol moƴƴaani. Winndu goɗɗum e dow heen. Ɓe ngalaa tappirde pulaar ɓee ena mbaawi huutoraade ƴiiƴe alkule gonɗe les ɗee. Dobo e alkulal ngam naatnude e boowel binndi ngel.
ɓ Ɓ ɗ Ɗ Ñ ŋ Ŋ ƴ Ƴ
Ƴeewto
PALIIƊE: 1. Lomto inde keewal 4. Yetoode mo hellifaaka 7. Jogo, gineneeɓe mbiyi! 9. Sowaa no nguru keccu. 15. Nduu sonndu metti maɓɓunde, yahee! 20. Ɗaɗi njaltinaa leydi. 21. Ena daɓɓiɗinaaɗo. 22. Laaɓɗe kooba 23. Fuɗɗoode feere. 24. Jimoowo diɗɗal U2! 25. Jeyaaɓe hakkunde Gasammberi e Weendu Booseyaaɓe 30. Mettere e geɗe baɗanooɗe 32. Bannge e mafe 33. Waɗi heen cuuraay. 34. Fooɗe haa takkoo e lahal ngam ɓuuɓa 36. Kollugol ñiiƴe e dow weytaare 39. Toɗɗagol Jaaltaaɓe walla Almaami. 44. Innde debbo Tuubaako 45. Bannge nano Yoof. 46. Artu galle so hiirii 47. Haaljinoy haa jiiɓoo 48. Rokkaaka enndu. 51. Yontere 53. Haljitaama kono ena jiiɓii tawo 54. Accu kuudi e junngo makko! 56. Ko LA tan haɗi Ronaldo en timmude! 58. Taccaani maayo 62. Woɗɗaani Nabbaaji 65. Laaɓe Sira 66. Hollu takaɗemɗi maa! 68. Muume ɗiɗi gaɓɓuule 70. Hoore naasaande 71. Nattay yiɗde 73. Domen Enternet Farayse 74. Muume Neere 75. Un haa ɗaata! 76. Ɓe njahataa ko woni lowre maɓɓe! 77. Fuɗɗiima wonde puuyka! 78. Woytoro becce! 80. Adii jibineede. 81. Penngal Weeyo Hakkundeleyɗewal 82. Fuɗɗoode ɓaawo 83. Wadi e barme haa ɓenndi 84. Ɗee mo Fuuta Jaloo 86. Innde ɓurɗo ma darnde 88. Muume nano 89. Naatiree yoo bon 92. Mi jaɓii 93. Hollu takaɗemɗi maa 94. Mawɗo Subalɓe 96. Ceerno Yaayaa, yoo toon won fooftorde makko. 98. Maa seeke (reedu walla mbasu) 99. Ko feccere seŋi tan! 100. Daande e rajo 102. Laamɗo Maali 103. Ujunere "wat" (kuuraa) 107. Ŋeef ƴiyal haa laaɓa. 109. Haɓɓan mo kootone 110. Ena wiyi bof!
111. Hottir maa teew!
DARIIƊE: 1. Hakkunde ɓeɗo 2. Rewo, so a huccitii fuɗnaange 3. E dow daliilu 4. Yetto e dow jam 5. Aamadu Kah 6. Kayru ɗowirtee mbabba 7. Kilooji teemedere 8. Ceɓtam alluki 10. Lomto innde keewal 11. Ko o memi fof bonat 12. Waɗ tanaa haa heewa 13. Hakkunde kafe 14. Horoo softude 16. Taƴi hakkunde mum'en haa bada 17. E nokku hee 18. Waɗtu heen yiytere hay so koko weñii 19. Ceɗɗo jeeri hayyoo... 25. Ŋakkere anndude binndol 26. Yettoode maabal faayiida 27. Innde leydi Hiro Hito 28. Luggere hakkunde Suray e Cubalel 29. Fuɗɗo ɓallaade 31. Ƴiyƴiho Hitleer 35. Na walla ina 37. Lomto haaldeteeɓe 38. Ndee hoore deh famɗaani 40. Ndee fedde Fulɓe ko wañiinde koy! 41. Ɗoon gaajaare fuɗɗii 42. Laaɓɗe lati 43. Eey teeŋtinaaɗo 45. Ɗo toɓo ardi fof yoo... 46. Heed dow, oya heeda les 49. Joopotoo ko puccu walla ɓesngu 50. Waɗa ngaska 52. Leydi waklitiraa jale 55. Duƴƴu e ceenal kisal haggi. 57. Doggol gure Boosoya puneeje. 59. Pale bildeteeɗe 60. Yettoode Pullo ŋakkunde hah! 61. Yettoode joofiinde kaaldeteeɗo 63. Laaɓɗe ñiiwa 64. Naatnu topirde e ngaanndi 67. Ɗoftugol kootoowo 69. Waɗaa e nokku haa natti wulde 72. Binndoowo jime 73. Duɓɓit gaaraaji 74. Naat hoɗannde 75. Ƴettoy e nokku nawaa nokku goɗɗo 76. Wano, hono 77. Pijirteeɗe e ordinateer, cinndel 79. Huccin njettoor 83. Ko ɗoon haangeede haaɗi 85. Banndum ɓalewi e raafulde 86. Waɗi suukara haa ɓurti 87. Ɓam huunde ngam artirde 90. Innde debbo Pullo 91. Jumoowo yoo reeno-ɗi 95. Wuro mango ceɓtam rewo Farayse 97. Sileymaani daɓɓo 98. Wuttu heen henndu 101. Ko ɗum tan rawaandu anndu e Qur'aana! 104. Laaɓɗe lollinde 105. Laaɓɗe ngoƴa 106. Hakkunde gane 107. Alkulal ŋatowol
108. Lomto haaldeteeɓe


text:
1Parmeeci si ɓe nyemlapwap mo, ki̶ nyemshikbish mo jir, mo gyes so pu Jesu ɗi, mpeku mo ki̶ling mbii ɗi wuri sat ɗi. 2Amma nyem Farisi mo, ki̶ nyemkám Waar kì̵ Mosis mo, mo kyakpo nɗagham-nɗagham, mo sat nee, "Gwar ɗiisi wurii lap nyemshikbish mo, ki̶ wurii sese ashak ki̶ mo." 3Jesu sat sumpo ɗiisi mmo nee, 4"Katɗang memee ndi̶ghi̶n wun, wuri ki̶ tum mo ɗari, ɗang memee mi̶ndong lagham. Ɓe ba wurin nyit ɗii laapofeer baapofeer si mo a shitughur jwak, ku wuri so tang ɗi ni kì̵ lagham ni ɗi, har wuri kat ni kas aa? 5Katɗang wuri kat tum ɗiilagham ni, ɓe wuri mang ni le a took fi̶ri shi retnyit. 6Ki̶ katɗang wuri j`i wul ntulu, ɓe wuri pi̶rep shaar fi̶ri mo, ki̶ nyem ɗi wurii tong kus ki̶ mo, wurin nkuur mo ashak. Ɓe wuri sat nee, 'Wu c`in retnyit ashak ki̶ wan, mpeeɗi wan ki̶n kat tum fi̶na ɗi ni kì̵ lagham ni.' 7Wan sat nwun nee, ni aasi zak, mon nkat retnyit ɗes ndi̶ghi̶n ɗengnaan, mpee mee ngushikbish mi̶ndong ɗi wuri tuwap, met nyem ɗii laapofeer baapofeer ɗi mo a ɗin ndi̶re, ɗi mo kì̵ ten tuwap." 8"Katɗang ɓe mee mat wura ki̶ shaghal azurfa mo kaghapaat, ɗang memee mi̶ndong ni lagham, ɓe ba wuran nlewus nfitila, ku wura fet lu ni ɗi riret, har wura tang ni kas aa? 9"Katɗang wura kat shaghal ɗiilagham ni, ɓe wuran mpi̶rep shaar fi̶ra mo, ki̶ nyem ɗi wuraa tong kus ki̶ mo, wuran nkuur mo ashak. Ɓe wura sat mmo nee, 'Wu c`in retnyit ashak ki̶ wan, mpeeɗi wan ki̶n kat shaghal fi̶na ɗi ni ki̶ lagham ni' 10Wan sat nwun nee, ni aasi zak, nyemlop kì̵ Naan mon nkat retnyit ɗes, mpee mee ngushikbish mi̶ndong ɗi wuri tuwap." 11Jesu waa sat mee sumpo mmo zak nee, "Mee gwar wuri ki̶ jepzi̶lang mo vul. 12Gwar ɗiilee ni wuri sat mpuun furu nee, 'Daa, a cín kop kì̵ long fugha ɗi nin nyaghal ɗee a mi̶na ni nwan yaksi.' Ɓe puun furu wuri ɓàk long fi̶ri ni mmo. 13Aɓwoon kì̵ shiiteer mo kong, ɓe gwar ɗiilee ni wuri kyak long ɗi mo a mi̶ri ni mo le ashak jir. Ɓe wuri yaghal yaa ar so mee yil ɗiijong-jong. Kaaɗi wuri so wul, ɓe wuri selong fi̶ri ni mo jir, ndi̶ghi̶n ar ɗiibuu, har wuri ɗee a ɗiiwuwat nyil mi̶ni. 14Kaaɗi wuri selong ni mo kyes jir, ɓe mee neen ɗiinaat ni taa ɗi ndi̶ghi̶n yil mi̶ni. Ɗyem ni wuri ɗoghom taa mɓut njeel. 15Ɓe wuri so tang ɗak pu mee nguyil ni ɗi. Ɓe gwar ni lop ɗyem ni so naa tughus fi̶ri mo a yil. 16Wurii riɓet sepak mbiise ɗi moo le ntughus ni mo, amma ba wuri kat kas. 17"Amma kaaɗi pan fi̶ri ni baaj`i ɗi nwuri, ɓe wuri pan ndi̶ghi̶n putughup fi̶ri nee, 'Nyemɗak mu puun fi̶na mo ɗes, ɓe moo kat mbiise ɗi ni mak mo, har moo se, ki̶ pak baa, amma wan ndung muut ki̶ neen mpesi. 18Wan nyaghal, wan mbaaso waa pe puun fi̶na ɗi, ku wan sat ɗi nwuri nee, Daa, wan ki̶n c`in shikbish nNaan, ki̶ wan ki̶n c`in shikbish nwugha zak. 19Ba wan kuɗii koghop ni, mpeku mo baa pet wan ɗi a làa fugha zak kas. A le wan ɗee kaa memee mɓut nyemɗak fugha mo si' 20Ɓe wuri yaghal baaso waa pe puun fi̶ri ɗi. Amma kaaɗi wuri kuɗi jong-jong, ɓe puun fi̶ri naa wurii j`i sí. Ɓe puun ni naajeel kì̵ ɗyem fi̶ri ni, wuri yaghal su so taa nkaa took kì̵ ɗyem ni, har wuri ɗwas ɗyem ni shi mi̶shpoo. 21Làa ni sat nee, 'Daa, wan ki̶n c`in shikbish nNaan, ki̶ wan ki̶n c`in shikbish nwugha zak. Ba wan kuɗii koghop ni, mpeku mo baa pet wan ɗi a làa fugha zak kas.' 22Amma puun ni wuri sat nki̶rom fi̶ri mo nee, 'Wu put ki̶ nli̶r ɗiiret met jir nkyen. Wu lop nwuri, ki̶ wu lop kawan wurin nni̶kongsar, ki̶ wu lop kwaghazak mo nshii fi̶ri zak. 23Wu so wu yaa mee làa kus ning ɗiimwaghal, wu fet, wu cet mmun se, mpeku mu c`in retnyit ɗi. 24Mpeeɗi jí làa fi̶na ɗiisi wuri kì̵ ɗee a kaa ɗiimumuut si, amma yaksi wuri kì̵ baa kat seen. Jí wuri kì̵ ɗee a ɗiili̶lagham, amma yaksi ɓe muu baa mu kat wuri zak. Mpeemi̶ni, ɓe mo c`in retnyit.' 25"Kaaɗi mo nkaa c`in retnyit ni, ɓe ɗyem fi̶ri ɗin nshee wuri ɗee a yil. Kaaɗi wuri a ar baaj`i, ɓe wuri j`i wul kus ki̶ tulu, ɓe wuri ki̶ling gì̵ ng ki̶ kook. 26Wuri pet memee mɓut ki̶rom kì̵ puun fi̶ri mo, wuri tal shii kì̵ gì̵ ng ki̶ kook ni. 27Ɓe ki̶rom ni sat nwuri nee, 'A ɗyemni̶ghi̶n fugha wuri kì̵ baaj`i, ɗangɓe puun fugha wuri fet mee làa kus ning ɗiimwaghal, mpeeɗi wuri kaat ɗyemni̶ghi̶n fugha ɗi shi retnyit. Ba mee mbii kas.' 28Amma ɗyemni̶ghi̶n ɗiiɗes ni wuri langtughup. Wuri kwar ɗel nlu. Ɓe puun fi̶ri ɗang pu wuri, ku wuri ɗel ɗi nlu. 29Amma ɗyem ɗiiɗes ni wuri lap mpuun fi̶ri nee, 'A naa wan ki̶n c`in ɗak nwugha mpee ɓit mo ɗes, ki̶ ba wan ki̶n kyam ɗel aki̶ po fugha mo kas. Jir ki̶si, ɓe ba wugha kì̵ kyam cín koo a rep mee nkwak nwan tu, mpeku wan c`in retnyit ɗi ashak ki̶ shaar fi̶na mo kas. 30Amma kaaɗi làa fugha ɗiisi, ɗi wuri so watlong fugha kyes ashak ki̶ mat ngaa mo, wuri baaj`i, ɓe wugha fet làa kus ning ɗiimwaghal mpee wuri' 31Puun ni wuri sat nɗyem fi̶ri ɗin nshee ni nee, 'Làa fi̶na, wugha ɗi ashak ki̶ wan shidaar-shidaar, mpeemi̶ni, ɓe long fi̶na mo jir mo a mugha. 32Mpeemi̶ni ɓe ni ret ku mu c`in retnyit, mpeeɗi jí ɗyemni̶ghi̶n fugha ɗiisi wuri kì̵ ɗee a kaa ɗiimumuut si, amma yaksi, wuri kì̵ baa kat seen. Jí wuri kì̵ ɗee a ɗiili̶lagham, amma yaksi muu baa mu kat wuri.' "
Copyrighted Material
Learn More


text:
1. Hooreejo hilifaaɓe, hono Mullaay wul Mohammed Lagdaf etiima, e nder konngol mum ñalnde ñalngu winndereyaŋkeewu mawninoowu ɗemngal Arab, hunanaade ɗemngal ngal ƴellitaare mum tawa ko e dow yedditaade mbaadi koɗki Moritani, so renndinde leƴƴi limti-limtinɗi, teeŋti noon e sifaa mum afiriknaajo ɓaleejo o.
2. Konngol makko ngol urmbitii e sahaa gooto geɗe ɗiɗi : muuyaaɗe aarabeeɓe dagiiɗe e yiyde ɗemngal mum en ina darii darnde fotnoo daraade e nder leydi he e kulhuli dagiiɗi leƴƴi ɓaleeji ɗi e yiyde gartugol kiiɗal leƴam-leƴamaagu ɓurniingu e joñgol majji.
3. Ko ɗiiɗo koŋnguɗi ɗi kellifaaka ummoriiɗi e koohoowo toowɗo e nder Dowla he, kañum e kalifu mum kalfinaaɗo Pinal, ngaddi jiiɓru e nder ɓesngu leydi he, luurondiral hakkunde hakkeeji ɗiɗi dagiiɗi : kulhuli won ɓeen fenñiri no yiɗde falaade muuyaaɗe heddiiɓe ɓe ; ko ɗum addi fitina kulɓiniiɗo hakkunde leƴƴi to Iniwersitee too e ɗee balɗe.
4. Koŋnguɗi Hooreejo hilifaaɓe ɗi e sikkeeji ɗi njibini e nder weeyo ngo ngudditanii waameeji ceɓɓitiiɗi gummoriiɗi baŋ yoo baŋ, damal. Bonannde kadi inan dooki en haa ko eɗen paayi hol to ɗum telɓinde ɓure keewɗe ɗe ɓesngu men heɓnoo to bannge ngootaagu sabu iimanaagal mum to bannge diine e waawde ɗum, e duuɓi ɓennuɗi ɗi, diwtude caɗeele keewɗe e dow maslaha.
5. Eɗen poti reenaade e waɗtude hakkille no moƴƴi mbele ɗaɓɓaaɗe men kaanɗe : yoo Arab laawɗine no fotiri nii, yo ɗemɗe e pine leƴƴi ɓaleeji ɗi ƴellite, yoo Farayse heddo e wonde ɗemngal liggorgal wonande jannguɓe Farayse, yoo en mumtu no fotiri nii njiyaagu, hol to politigaaji laamu ngu hellifaaka, pepindaaɗi ngaddan won ɗiin goomuuji, won ɓeen yimɓe walla nii arani en, huutoraade ɗum mbele ina tabitina heen yiɗde mum en bonnoore ngootaagu leydi ndi. En teskiima nii e oo sahaa won e yimɓe e goomuuji politigi, e innde aarabaagal njiyaama ina koofnanoyii laamu arani en, woɗɓe sabu innitoraade hare feewde e njiyaagu nattii jogaade gacce e duñde yimɓe e ngañamtumaagu hakkunde leƴƴi.
6. E sahaa mo Dowla natti jogaade qiima, iñcuru to bannge faggudu e renndo e ŋakkere kisal huuftidinii e nder leydi (naatgol warkoyaagu mawngu, ownugol beeli…), beñondiral e hoddiiɓe, ɗee geɗe fof ina ɓeyda mawnugol bonannde dooknde en nde.
7. E fawaade e ɗum kala, YIILIRDE NGENNDIIRE, rentunde e batu mum ngaadoraangu e ñalɗi 25, 26 e 27 marsa 2010. :
– Ina ñiŋa ko teeŋti konnguɗi Hooreejo hilifaaɓe ɗi luutondirɗi e doosgal leydi ndi e tee Y.NG. ina heɓtini mbaadi leydi Moritani wonde ɗum lislaamiyaŋkeeri, aarabeeri e Afiriknaari ɓaleeri ;
-Ina ɗaɓɓira denndaangal ɓiɓɓe leydi ndi e doole ngenndiyaŋkooɓe nde ndarotoo teeŋtina ngootaagu leydi ndi e fawaade e daranogol hujjaaji dagiiɗi wonande ceŋɗe ɓesngu ngu kala.
-Ina wasiyoo ɓe waasde heɗtaade urɓooɓe, ndaranoo falaade kala golle carooje ɓesngu e kala ko waawi wonde woytoraandu mum.
-Ina waggina denndaangal yimɓe woƴaaɓe saqqa ngenndi e mbaadi koɗki Moritani nde kawrata, njeewta, njiiloo peeje ñawndooje tooñanngeeji, teeŋtinooje ngootaagu, goɗɗittooje ɓurteende.
Nuwaasoot ñande 27 marsa 2010
Yiilirde Ngenndiire


text:
Määritelmä "hitaamman"
hitaamman hitaamman - Määritelmä hitaamman on NiceDefinition.com - hitaamman Definition hitaamman - Määritelmä hitaamman op NiceDefinition.com, hitaamman,, hitaamman Definitie,, hitaamman betekenis,, hitaamman oorsprong,, mooie voorbeelden,, hitaamman monsters,, Definitie hitaamman,, wat betekent hitaamman,, oorsprong hitaamman,, Voorbeelden hitaamman,, Monsters hitaamman,, online woordenboek, woordenboek, hollantilainen woordenboek,hollantilainen woordenboek,hollantilainen definitie, hitaamman Definition, hitaamman meaning, hitaamman origin, hitaamman Examples, hitaamman Samples, Definition hitaamman, meaning hitaamman, origin hitaamman, Examples hitaamman, Samples hitaamman, online dictionary hitaamman Määritelmä, Definition hitaamman, Nizza - määritelmä Nizzassa NiceDefinition.com hitaamman - määritelmä Nizzassa NiceDefinition.com, Nizzassa, hitaamman Määritelmä,, hitaamman merkitys,, hitaamman alkuperästä,, hitaamman esimerkit,, hitaamman näytteet,, Määritelmä Nizza, eli hitaamman,, alkuperä Nizza,, esimerkit Nizza,, näytteet Nizza,, online-sanakirja, sanakirja, hollantilainen sanakirja, hitaamman Definition, hitaamman meaning, hitaamman origin, hitaamman Examples, hitaamman Samples, Definition hitaamman, meaning hitaamman, origin hitaamman, Examples hitaamman, Samples hitaamman, online dictionary , sanakirja.


text:
KUBARUWOL NGAM YIMƁE DUNIYAARU FUU
Ko woni diina pewoowa? A ɗon sakli bee aybeeji mbaɗaɗi daliila diina na? Teema konu, ru’bu e fowraaku, caka yimɓe wia’ata ɓe ɗon ndewa Allah, ɗum ɗon sakla ma’tirɗe adilaaku ma na? Ngam ɗume diina pewoowa warti fofoodu cakle ɗuuɗɗe?
Aybe man, naa ngam diinaaji fuu, ammaa ngam diina pewoowa tan. Huloowo Allah, o tedduɗo, Yeesu Almasiihu, tindini yoo, diina pewoowa riman kuuɗe kalluɗe, kal kal bana “lekki kalluki boo ɗon rima ɓendalooje kalluɗe.” (Matta 7:15-17) Ɓendalooje ɗume diina pewoowa rimata?
DIINA PEWOOWA ƊON NAASTA KARAMNBAANI NDER KONU E NDER POLITIK: “Haa Asiya bana haa pellon feere,” fodde jariida Asiaweek, “suunaaɓe baawɗe ɗon mbaɗa hulɓe Allah ƴoyre ngam nafuuda maɓɓe.” Ngam maajum, jariida Asiaweek ɗon faamtina: “Duniyaaru ɗon naata nder taparku.” Arduɗo diina feere haa Amerika wi’i: “Sey on mbara warooɓe yimɓe hiddeko barduki dara.” Dabare maako? “Mbare ɓe fuu bee innde Allah.” Ammaa, Wolde Allah ɗon wi’a: “To goɗɗo wi’i: ‘mi yiɗi Allah’, ammaa ɗon wanya deerɗum, o pewoowo.” (1 Yuhanna 4:20) Yeesu maa wi’i: “Tokke yiɗugo konne’en mooɗon.” (Matta 5:44) Diinaaji noy a tammi yimɓe maaje waɗata konu?
DIINA PEWOOWA ƊON HIBRA EKKITINOL PEWOOWOL: Diinaaji ɗuuɗi ɗon ekkitina yoo, yoŋki, malla ruuhu, ɗum tergal neɗɗo sooynde gi’eteeɗum, ki ɗon yeeɗa fahin ɓaawo maayde goɗɗo. Bee ekkitinki ki’i, ɓurna diinaaji ɗi’i ɗon nyaama riba dow yimɓe maɓɓe, ɗon ƴama ceede ngam toraago dow yoŋki maayɓe. Ammaa, Wolde Allah ɗon anndina ekkitinol feere. “Yoŋki ki waɗata hakke—kaŋki feere maaki maayata.” (Ejekiyel 18:4) “Yeedɓe anndi ɓe maayan; Ammaa maayɓe anndaa koo ɗume.” (Gaajoowo 9:5) Yeesu ekkitini yoo, maayɓe ummitan. Ɓe marataano haaje ummitineeki to yoŋki maɓɓe maayataako. (Yuhanna 11:11-25) Diina maaɗa ɗon ekkitina yoo, yoŋki maayataako na?
DIINA PEWOOWA ƊON JAƁA NJEENU: Nder lesɗe ɗuuɗe, diinaaji ɗon yerda waaldooɓe gorko bee gorko e debbo bee debbo haa ɓe laata liman’en. Ɓe ɗon ɓiɗɗa ngomna’en ngam hokkugo ɓe laawol haa ɓe ɓaŋga caka maɓɓe, gorko bee gorko e debbo bee debbo. Koo diinaaji jey jaɓataano njeenu maa ɗon jaɓa arduɓe maɓɓe njamba ɓikkoy peetel peetel. Wolde Allah boo, ɗon ekkitina ɗume? Ɗum windi laaɓɗum: “Taa on eerga. Koo daakaaje, malla rewooɓe labbi, malla jenooɓe, malla waɗooɓe ko luuti ɗabiya, malla luudu’en . . . ronataa Laamu Allah.” (1 Korintu’en 6:9, 10) A anndi diinaaji jee jaɓata njeenu na?
Haa garanɗum, ko reenata diinaaji jee ɗon rima ɓendalooje kalluɗe? Yeesu anndini: “Lekki ki rimataa ɓendalooje boɗɗe, ɓe pe’an ki, ɓe cakkinan ki nder yiite.” (Matta 7:19) Ohoo, diina pewoowa yibban e halkan! Ammaa bana noy e ndey ɗum waɗoto? Gi’ki windi nder deftere Wahayu Yuhanna, fasluuji 17 e 18, hokkan-en jaawaabu.
Diina pewoowa mari baawɗe “dow lamiiɓe lesdi”
“Ngurte nder maagol, yimɓe am”
Haanu seɗɗa. Daakaareejo ɗon jooɗi dow ndabbaawa kulniiŋga. Ndabbaawa nga’a woodi ko’e joweeɗiɗi e luwe sappo. (Wahayu Yuhanna 17:1-4) Moy woni daakaareejo o’o? O mari baawɗe “dow laamiiɓe lesdi.” O ɓorni limce boɗeeje, o pawniiɗo bee kaŋgeeri e o riski masin. Fahin, ngam hiilaaji pewooji maako, ‘o esti yimɓe ummaatooje fuu.’ (Wahayu Yuhanna 17:18; 18:12, 13, 23) Wolde Allah ɗon walla-en yi’ugo yoo, daakaareejo go, ɗum kawtal diinaaji duniayaaru fuu. Ɗum, naa diina gootal tan, ammaa diinaaji jee rimata ɓendalooje kalluɗe pat.
Ndabbaawa jee daakareejo wa”i, ɗum baawɗe politik duniyaaru. (Wahayu Yuhanna 17:10-13) Diina pewoowa ɗon wa’’a haa dow ndabbaawa politik, ngam handaago iinaaji maaji e waawtugo wakere fuu.
Yeeso seɗɗa, bee non fuu, hunnde kaydiniiɗum waɗan. “Luwe sappo ɗe ngi’ɗa e ndabbaawa laddeewa, ngaynan daakaareejo oo e ɓe koosan ko o mari fuu, ɓe accan mo o tembo, ɓe nyaaman kusel ɓandu maako, ɓe kalkan mo bee yiite.” (Wahayu Yuhanna 17:16) Nder fii, bee juhuki, baawɗe politik duniyaaru fuu hippan diina pewoowa e nattidinan ngal! Ɗume yerɓata yimɓe politik haa ɓe nattidina daakaareejo go law banani? Wolde Allah ɗon jaɓa: “Allah ɗowi ɓerɗe maɓɓe haa ɓe kuuwa muuyo maako.” (Wahayu Yuhanna 17:17) Ohoo, Allah waɗan banani bee diina pewoowa ngam kuuɗe kalluɗe ngal huuwi bee innde maako. Bee adilaaku tamam, Allah huuwtiniran waaye’en maako bana kuuwtinirɗum nattere.
Noy ngaɗata to a yiɗaa hawtugo nder hakkeeji diina pewoowa? “Ngurte, onon yimɓe am,” ɗon umra nelaaɗo Allah. (Wahayu Yuhanna 18:4) Fakat, jonta ɗum saa’i wurtaago diina pewoowa! Ammaa gal toy a yahata? Taa a laata geddoowo Allah, ngam yeddooɓe Allah boo maraay garanɗum. (2 Tessaloniiki’en 1:6-9) Hisrude ɗon gootel tan, ɗum bee diina gooŋgaha. E noy heɓtugo diina gooŋgaha?
Ɓendaloore booɗre ɗume diina gooŋgaha rimata? —Matta 7:17.
DIINA GOOŊGAHA ANNDITIRAN BEE YIIƊE: Sujidooɓe gooŋga’en “nastataa haalaaji duniyaaru,” ɓe cenndindiraay ngam asŋgol malla al’aada, e ɓe ɗon ‘ngiɗindira.’ (Yuhanna 13:35; 17:16; Kuuɗe Nelaaɓe 10:34, 35) Ɓe pottaay ɓe mbarindira, ammaa ɓe ngiɗindira haa jaɓugo maayugo ngam deerɗiraawo, to kaanduɗum.—1 Yuhanna 3: 16.
DIINA GOOŊGAHA ƊON HOOLA WOLDE ALLAH: Diina gooŋgaha ekkititaa “tuuknol” e “umrooje ɓe yimɓe mbaɗi bana ekkitinol,” nga ɗon darna ekkitinol maagol nder Wolde Allah, waato Bibel Allah. (Matta 15:6-9) Ngam ɗume? Ngam “ko winda nder deftere man fuu, ɗum laati bee wahayu Allah. Ɗum wallan anndingo gooŋga, e waŋginan boofi, e wo’’itingo aybeeji.”—2 Timote 3:16.
DIINA GOOŊGAHA ƊON SA’TINA SAARE E ƊON IRNA SENAARE: Diina gooŋgaha ɗon irna worɓe ngam ɓe ‘ngiɗa rewɓe maɓɓe bana ɓalli maɓɓe,’ walla rewɓe maɓɓe ngam ɓe mara ‘teddinki lugguɗum ngam worɓe maɓɓe. E ɓe ekkitina bikkoy ngam ɓe ‘ɗowtana saarooji maɓɓe.’ (Efesu’en 5:28, 33; 6:1) Fahin, kaliifa’en ɗon dooli hollaago misaalu kilaamaaku.—1 Timote 3:1-10.
Woodi diina tokkata umrooje ɗe na? Deftere Holocaust Politics, wallifi hitaande 2001, ɗon wi’a : “To yimɓe ɗuuɗɓe ɗonno tokka ko Seedooɓe Yeehova ɗon ngaaza e ɗon kuuwa, cakuki yimɓe fottaayno waɗugo e barduki yarnataano yimɓe bone nder duniyaaru.”
Hakiika, nder lesɗe 235, Seedooɓe Yeehova ngaazataa ko windi nder Wolde Allah tan. Ɓe ɗon kuuwa ko ɓe ɗon ngaaza. Min ɗon irna ma ngam a yama Seeɗooɓe Yeehova haa ɓe walla ma ekkitingo ko Allah reenata haa ma, banani, a sujidan mo bana o yiɗi. Ɗum Jonta sa’i iinaago. Taa faasitit! Timmoode diina pewoowa ɓadake! —Sefaniya 2: 2, 3.


text: mehaboob mere, mehaboob mere too hain to duniyaa, kitanee haseen hain jo too naheen to, kuchh bhee naheen hain too ho to badh jaatee hain, kimat mausam kee ye jo teree aankhe hain sholaa shabanam kee yahee maranaa bhee hain muz ko, muze jeenaa bhee yahee hain aramaan kisako jannat kee rangeen galiyon kaa muz ko teraa daaman hain bistar kaliyon kaa jahaapar hain teree baahen, meree jannat bhee wahee hain rakh de muz ko too apanaa deewaanaa kar ke najadeek aa jaa fir dekhoo tuz ko jee bhar ke mere jaise honge laakhon, koee bhee tuz saa naheen hain


text:
General Information
Misspellings: woodmree, wodmere, woodme5e, woodmefe, qoodmere, wo0dmere, woodere, woodjere, woldmere, woodnere, wkodmere, wo9dmere, woodkere, wooemere, woodmre, wooodmere, woodmerr, wlodmere, woodmerd, woodmer, woodmmere, woodm4re, woodmerre, woodemre, wpodmere, wiodmere, woodmdre, 3oodmere, woodmeree, woodmere, eoodmere, oodmere, woodmeere, woodmrre, wodmere, wooxmere, woodme4e, woodmsre, woodmede, woodmete, woodmeer, wodomere, woodmeee, woodmwre, w0odmere, woomere, woidmere, woodm3re, wooodmere, woosmere


text:
Fulfulde
Fulfulde walla pulaar maa pular ko ɗemngal Fulɓe e Haalpulaar'en. Ɗemngal ngal no haalee e leyɗe keewɗe e Afirik. Haalooɓe fulfulde-pulaar ina kawra miliyonji 15 haa 16. Ɗemngal ngal ina jeyaa e suudu ɗemɗe Hiirnaange Atlantik, taweteendu kanyum duu e nder suudu ɗemɗe afirikankeeje ɓurndu yaajude wi'eteendu Niiser-Konngo. Ɗemɗe goɗɗe jeyaaɗe e ndun suudu ngoni: ce'aar (ɗemngal seereero) e njolfo. E ɗeen ɗiɗi ko seereero ɓuri ɓadondirde e pulaar.
1. Caltuɗe: Ko ɓuri heewde koo, pulaar ina feccee waɗee caltuɗe jowi mawɗe kawrooje e dawlaaji Fulɓe taariikayankooji (dawlaaji Fulɓe adiiɗi laamu kolonaaku). Kannje ngoni:
Pulaar Fuuta Tooro (no gasa ko e ngal diiwal ɗemngal ngal yalti), leydi Senegal Pular Fuuta Jaloo, leydi Gine Fulfulde Maasina, leydi Maali Fulfulde Liptaako, leydi Burkinaa Faso Fulfulde Adamawa, leydi Niiseriya e Kamarun. Feccoore go'o no waawa wonirde nii:
- Pular Fuuta Jaloo
- Pulaar Fuuta Tooro
- Pulaar Firdu (maa Fulaadu maa Fulakunnda)
- Fulfulde Maasina
- Fulfulde Liptaako (Burkina Faso)
- Fulfulde Borgu (Benen e Togo)
- Fulfulde Hakkundeeri Najeeriya (laamu Usmaani Ɓii Fooduyee, wano Sokoto)
- Fulfulde Adamaawa
Ko ɓuri kon e Pulfule ɗen hino humii e gootal e diiwe limtaaɗe ɗoo, e piide misal si en ƴettii Fulfulde Bagirmi, ɗum ko leydi e nder Caad, ko e Adamaawankoore nden jeyaa. Fulfulde Funnaange Niijer ko e Fulfulde Hakkundeeri Najeeriya ɓuri jeydude, Fulfulde Hiirnaange Niijer ko e Liptaakuure e Maasinankoore jeyaa.
So en teskiima, ma en taw ina heddii fahin caltuɗe ɗalaaɗe hono pulaar Fulaadu (ɓaleeri Senegal e Gammbiya), Fulfulde Borgu e nder leydi Benen, fulfulde diiwaanuuji hakkunde Niiseriya. Kono ɗeen pulfule na ɓadii goɗɗe e ɗee ɗe adi-ɗen limtude yeru Borgu no ɓadondiri e Maasina, Fulaadu no nanndi e Fuuta Tooro no nanndi e Fuuta Jaloo, e maanaa no hakkunde maa fulfulde Caad walla Sudan ko e Adamawa jeydi.
2. Alkule: gila teemedannde sappo e jeetataɓere nden, pulaar-fulfulde no winndiree alkule aarabe. Haa hannde no fellitaa wonnde e leyɗe goɗɗe yeru Fuuta Jaloo maa Adamawa Fulɓe ko alkule aarabe ɓuri doolnoraade. Kono gila hitaande 1966 bensondiral Bamako ngal fewjanno ɗemngal ngal mbinndudi tuugiindi e abajada laten. Ndiin mbinndudi inndiraa abajada UNESCO maa alkule UNESCO. Alkule mayri ngoni:
a,b,mb,ɓ,c,d,nd,ɗ,e,f,g,ng,h,i,j,nj,k,l,m,n,ŋ,ñ(ny),o,p,q,r,s,t,u,w,x,y,ƴ,z
Sincugol ndiin mbinndudi ponndaandi haɗaali faa jooni Fulɓe ndonka fottude e alkule yogaaje, e fiide misal Haal-Pulaar'en senegal wo ñ mbinndirta alkulal ny. Fulɓe Mali e Gine nii mbinndirta ɗum: ɲ. Kadi lurre ina ngoodi to baŋŋe winndugol alkule denndaaɗe (renndaaɗe) yeru ŋg (hade ng), ɗum e wonnde ndin mbinndudi yamiranooka to bensondiral Bamako. Winndooɓe Gine woɓɓe mbinndan nb hade mb jamiraaɗo Bamako oo.
"Pulaar/fulfulde ko ɗemngal maanaa, woni ɗemngal keeringal to bannge innude geɗe e rokkude ɗumʼen maanaa. Paygol maggal ina fawii he toɓɓe keewɗe, ko wayi no heewde alkule e mbaadi pirligol golle e firo kelmeendi…
Alkule : pulaar/fulfulde ɓuri heewde alkule e farayse e arab e enngele… (33 alkulal). Won alkule ɗe ɗemngal ngal jogii weeɓaani tawde he ɗemɗe goɗɗe, ko wayi no alkule ɗ, ƴ, ŋ…
Pirlitgol golle : pulaar fulfulde ina jogii lomto gollooɓe 7ɗo so en limtii heen lomto golloowo naattinoowo : enen, ko noon ne so en ƴeewii gollal jogorngal, to bannge sahaa, angal firlitiree he mbaadiiji keewɗi : maa o ar, omo ara, o arat, o aroyat, o aratno, o aratnoo…
Firo kelme : kelmeendi pulaar/fulfulde ina heerorii fayde mum, cañki pulaar fulfulde ina ɗelñira karallaagal timmungal e ñeeñal baydungal : ina holla en ɗuum mahdi helmere pulaar
- Pelle inɗe : ɗemngal ngal ina jogii pelle inɗe hedde 20 tawi heen fedde kala ina jogii hattan kaawniiɗo ngam sifaade innde toɗɗii nde. En njuutnotaako ɗoon sabu ɗuum ɓooyii yimeede
- Ceekirɗe : ɗoon ne kadi en njuutnotaako sabu jooni kala janngoowo ɗemngal ngal anndii wonde e nder helmere wootere eɗen mbaawi dañde ceekirɗe keewɗe haa helmere nde metta wowlude yeru : naftondiroyde, walla jiiɓoo wowlude jiiɓoo faamde, yeru : ɓamtinondiriroroyatno ; te
seekirde heen kala arda e maanaa mum.
Ngam añde woɗɗinoyde, sabu en mbaawaa te en kattanaani haalde fof, njahen he toɓɓere sakkitiinde he ndee ɗo lowre, ɗum woni maanaa ɓesɗo.
_ Kelme keewɗe ngam maanaa gooto: pulaar/fulfulde ina jogii hattan seɗde maanaa helmere yaltina firoyon mum tokoson ngonkon nder mum. Aɗa waawi yiyde kelme sappo walla ɓura tawi ko he maanaa gooto. Ngam newnude golle men ƴeften yeru he kelme ɓurɗe baɗtinde he nguurndam fulɓe:
a/ toɓo: jannja, ngatamaare, maamaare, wis_wis, yaral (jaral), juko, Demmba diŋaare, hokkitere, mbayritam, bowte…
b/laawol: burdubujol(walla ballaŋaawol), mosol, jurol, lappol, bolol, celol, codol,perol, kallu(walla kallol…), mbedda(walla mbeddawol)…
c/haɓɓude: fiɓde, jomde, ŋaaŋde,ŋeeŋde, raɗaade, wajde, humde, saande (saanaade), worsude, dokkaade…
d/ndiyam: maayo, caanngol, weendu, fetere (feto), deedal, berjal, reebelde, njarka, sewnde, laddungol…
e/leydi: ceenal(seeno),mbaalwaaldi, jehjegol, hollalde, jakre, waka jiiju, jaaka maka, wallere, haraawo(karawal, taccoonde), karhaaƴol(woojeere, tiŋaale)… Eɗen mbaawi teskaade ɗo kelmeendi mbaawndi wallitde gannde kese; eɗen teskina wonde Tafsiiru JIGGO (yoo GENO yurmo ɗum), gooto he sanɗaaji Misira won ko waɗnoo heen ko faati he ganndal ndema
Eɗen mbaawi raɓɓiɗinaade ɗo, tawi kadi eɗen nganndi en memaani fannuuji goɗɗi bayɗi no inɗe kuɗi e leɗɗe, sifaaji jawdi, poñndi (he ɗemngal waañooɓe e awooɓe) e nehaandi (he ɗemngal aynooɓe), keneeli, koode, ekn…
Eɗen mbaawi wiyde ɗo waɗde pulaar/fulfulde ko ɗemngal maanaa, ŋarɗungal. Maa a taw ko ɗuum addani won heen (Bookar Tijjaani Njaay) wiyde ko GENO tellini ngal he ŋarɗeende maggal, wiyi yimɓe maggal “ko MIIN tagani on ngal mbele oɗon ngona ɓe AM”. Eɗen mbaawi wiyde kadi ko ngal ɗemngal ɓooyngal , Bookar Tijjaani hollitii wonde Fulɓe koɗdiino he israa’iilanaaɓe, o hollitii haatumeere kelme teemedere he hebroore walla ɓura, tawi kañje kala eɗe nanndi he kelme pulaar/fulfulde to wowlaango e to maanaa (en njiɗaani addude ɗo laaɓndal to Fulɓe ngummii, holi mo ɓe njiidi).
Kono kadi eɗen poti ustude bakkooji ha ngannden so ɗemngal men ngal ina jogii hattan wuurde haa yeeso e daɗde e gaatuleeje aduna keso o. mbele ɗemngal men ngal ina jogii hannde nduun fittaandu haa waawa ɓamtaade no ɗemɗe koɗdiiɗe ɗe ni. Sabu wonde ɗemngal men ngal limtaaka e ɗemɗe daɗooje ɗo e 2036 ina miijtinii hay so en kulaani.
Kañum ni, wondi ko, hay sinno ɗemngal men ngal wonii ɗemngal maanaa, ko gila hanki, he nder nguurndam mawɓe men keeriɗam. Ko mawɓe men ngollii haa ngal wayi noon. Kono enen hannde en poti laaɓndaade ko mbaɗ-ɗen e ko pot-ɗen waɗde sabu eɗen keewi caɗeele:
- Caɗeele wosteede : duɗe tuubakooɓe e kesamhesamaagu e jaajngol gure waɗii haa ko ɓuri heewde he men nattii haalde ɗemngal ngal no fotiri (ɗooftaade doosɗe maggal) walla nattii haalde ngal
- En ngustiima he faarnoraade ɗemngal ngal: nattii no waynoo he diŋire…
- Ŋakkere paamondiral: he miijo am, ceerundal kinɗe e ngaddinaaji fotnoo ko alɗinde goodal men; kono so waɗii duuñondiral e deentondiral tan jibinta ko tanaaji ɗi njiɗaaka tawi ittaani.
- Caɗeele firo: so pulaar/fulfulde wonii ɗemngal maanaa ne ina jogii caɗeele firde yoga e kelme kese yeru helmere “sens” e farayse firdee maanaa (iwdi arab), waɗde mbiyen pulaar/fulfulde ko ɗemngal maanaa ngal firataa maanaa. Yimɓe ɓe fof kawraani he no pirdaten kelme kese ɗe: so en pirat ɗe tan he ɗemɗe goɗɗe hay so wonaa pulaar walla so en pentanat ɗum helmere fulɗinaande hay so faamaamuya mum in noddi tiinnaare mawnde. (Kuɗol Daas Demmble e nder doggol ɓataaki Jamaa)


text:
MES TRES CHERS FRERES ET SŒURS PEUL SYEEWTERE
« DOOSGAL » HAKKUNDE MEN E CEERNO MANSUUR :
Mi innii salminaango tiiɗngo fayde e mon ,
en ñaagiima kadi nde Geno rokkata en juulde ko heewi .
Hannde ko siiftin’de en jɗndooe hakkunde men e Ceerno Alhajji
Mansuur Baro .
Kilafa men e nguurndam mum ,Ganndo e seeren e men wonɓnoo ,
eɗen mbiya yo Geno haarnu mo Aljanna.
O dañiinoɗ o Felo waajaade sabu fellude Diine e Poor_santi leydi Gabon e
hitaande 1997 /25/9.Ceerno Mansuur Baro miñiraaɓe makko ɓe o jiidi
Baaba :
ko Ceerno seek Tijjaani Baro e Ceerno Alfaa Maalik Baro, een yummɓiraa o ɗ
mumen ko Sokna Raabiyatu.
O jiidi yumma e Baaba : ko Ceerno Baabakara Baro e Ceerno Aliw
Baro ,ɓeen yummiraa o mumɗ en ko Sokna Mariyam Gey.
YO JAM E KISAL WONƁ’ES NGU BARO FU WONAA NOON SIL_SILI
ASKO MAKKO KAALATEN ,
ALAA KO HAA YIMƁE NGANNDA TAN KO HAALATEE KO EƊEN
NJOGANII ƊUUM HUMPITO ,
HANNDE NOON KO HUUNDE KAALDUNO ƊEN E MAKKO TAWI KO E
NGOƳAAJI LEÑOL NGOL .
En njeewtidiino e makko haala Ɗemngal men Fulfulde,
ombo humpitii ko heewi e maggal ,kadi ngenndiyankee e heew e eɓna ɓ
njokkondirnoo e makko .
O hɓe iino tiimde e deftere men celluka nde , o wonndi heen bal e iɗi ,ɗ kaɗdi o sifiima heen Yiyannde makko wumtunde
e dow Dental Poor_santi .
O adii naamndaade mi ko mbete mbi o yiya ca eɗele e “Maɗ” rokkɗata e
nder HAALA walla BINNDOL .
En kollitii yiyannde mee eɗn yaajnde e tuma nde njaabti en mo haala ɗ
“Ma”.
Mbiyɗen Pulaar walla Fulfulde ne jogii “MA”:
1 Ma seŋorde Gollal ,
2 Ma jooforde ,
3 Ma (a) pu ɗorka haala…,
e Maa gontoowo « walla » e E , ko ɗi nay ndeke : heen Ma fu en kaalii hono
waylortoo.
E ɗ en nganndi e doge men jawtu eɗ eɗya en njoofinooma Ma (a) ,Ha (a)
e Fa (a).
Hannde en ngartat heen sabu faamde Ma ,Ha e Fa ko huunde wa nde ɗ
faayiida e nder emɗngal men .
So en kɓe ii ɗoon faamuya kadi kaalen tawde mi rokkiino en Alluwal :
lomto in ɗe haaloo e e haalɓdetee e ,njaltɓin en Haalɗoo e innitii e ɓ ɓ
,Haalooɓe e joo ɗnde e Ɓadotooɗi Ngoɗɗ a fof.
Ko noon hay to jawdi e huunde fu lomtotoo i e ɗ Ɓadotooɗi Ngoɗɗ a ne
woodi soko en cuwaa tawo wa de Alluwɗal jawdi e huunde ngal e nder
facebook.
Tesko : hay so en mba aani rogeɗre mawnde ,
so en ƴeewtiima HAALA e mbaydi BINNDOL hono doosgal dalliniri en ,
ndeen dey en nganndat Nafoore ŋari celluka men e kala fannu mbinndiin’ e
njanngiin’ :
1. ena woodi Ma tan olo sɓeŋorde Gollal no mbiy en nih , ɗoon Ma wonaa lomto walla jooforde soko ko Ma sakkitorde Gollal ngal
kaalaten , artira faamuya e kala kaaloowo won’de ko kañum jeyi konngol
(sujet),
et ce sont les verbes portés par des sujets pronominaux, sabu ƴeew :
ÑITTAADE
DARAADE
FIƁTAADE I
HADDAADE
ÑORAADE
NGEMMBAADE ,
nous avons 541 selon les verbes que nous avions vérifiés et classés…
Jooni noon so en njerwiima :
Mi ñittiima
Mi dariima
Mi fii tɓiima
Mi haddiima
Mi ñoriima
Mi ngemmbiima , o e fɗannu Binndol en nganndii Ma ko seŋorde Gollal ,
ko kamɓe ñittii ,ndarii ,pii tii,kadɓdii kadi ñorii ,
ndeke jiidaa e :
Mi ñittu ma
Mi darnu ma
Mi fii tɓu ma
Mi haddu maMi ñor ma , o ko ɗAan ñittaa ,darnaa ,fii taa , haddaa kadi ñoɓraa.
2. Ena woodi haa hannde Ma (a) waawnorde…
oon ko Ma po orkɗɗa haala heen sahaa,
ko tuggorde haala walla ƴeerorde konngol , yamira kadi waawna , c'est-à-
dire ce Ma nous oblige de faire l’action. Ma a kaalaa
Ma a njahaa
Ma a ndawaa ɗ a a ummu aa
M ɗ a a mbinndaa , o e nder HAALA he a
jokkondirat Ma e A to wowlaango woni liaison soko jokkondirtaa e Binndol
sabu ooɗn A ko lomto ,
ɗuum firti :a ummoto aan
a haalat aan
a yahat aan
a dawat aan , so tawii ko keewal dans le sens sujet inverse , oon Ma ɗ
duurtat yeru:
Maa kaalen : Ma en kaal
Maa mbinnden : Ma en mbinndu
Maa ndogen : Ma en ndog
Maa cuusen : Ma en cuus ,
yi ɗi hollitde en so tawii lomto A, O ,OYA ,OON , E ,ƁMIN , EEƁN e O
KANKO , Ɓe KAM ƁE fof so ardiima Ma tawi alaa ko ilii hakkundeɓ majje
,ɗoon e oon sahaa Ma duurtataa , so en ndokkii yeru mbiyen Ma o ar
Ma o yaha min kaal Ma min cuus
M ɓ a e ndoga oon ar .
M ɓ ɓ ƁE KAM ƁE. a e njah kam e= a o yah kanko Demmba= O KANKO.
3.Yuurnito nganndaa Ma (a) so tawii ko Sammba walla Demmba , oon ko ɗ
Maa :
Ko maa Sammba walla
Demmba
Maa Demmba maa sambaaa miin walla aan
Maa aan walla miin,ici Maa
signifie tout couramment ou e E.
Maintenant s’il s’agit d’autre Ma le 4 eme, il est pronom personne l:
Je parle avec toi
mbiɗo haalda e ma
mi yi ii mɗa ,wa de mɗi haalan’ ma gila bonaani,
so tawii a faamii anndu ko noon hay HAA e FAA :
haa janngo :faa nanngo
haa ndeen :faa ndeen
haa pinen :faa pinen
haa ummo en :ɗfaa ummo en, soko Doɗosgal dottii heen A ngam fammin’de
e ŋarɗin’de Binndol so lomto wonii yeeso Ha e Fa , oon kɗo A tan
winndetee ,yeru : Haɓe
ngara
Ha o ara
Ha o yaha
Ha a ngara
Fa a ngaraa ,
k ƴeew :ono Haa h eew eɓ ngannda
Haa ndañen wune
Faa jooni
Haa weli
Ha ɓe ndawa
Ƴeew so a lommbitii « lomto » hakkunde mum e Ma walla Ha ena wonta :
Maa haalaa haa nanaa hanti nde faamuya he aa. ɓ
Maa winndaa haa sellinaa kadi dallinaa nde Doosgal ja aa. ɓ
Maa yahaa toon nde fehre dañaa haa tawanoo e fu mbeltii. ɓ
Maa araa nde jam yiyaa haa hankadi fof huutoraa , so en paamii o nde ɗ
tawnoo “lomto” lommbaaki ,waɗde Maa duurtii e tee ñonndi aani kadi ɗ
waylaaki.
Ɗo wonaa gootum e wiyde ; Ma a kaalaa
Ma a mbinndaa
Sabu Ma o haal
Ma o winndu ɓ a e kaal ɓ a e mbinndu Ha a ndawaa, mais il te faut liaison entre Ha et A
ou entre Ma et A
T; sesok toawii Gollal fu ɗɗ oriima hono e 11 ɗ Alkule : A , B, D, F, G, H, J ,
R ,S, W e Y , so wonii nih , anndu so A lomto yamirii , heen i i F e H kɗɗo
BAYLOTOO ƊE,ɗeya ko ñonndi oojɗe , yeru :
A: awde
B: bewde
D: dawde
F: fellude
G: gollude
H: hiwde
J: jaggude
R: remde
S: selde
W: waawde
Y : yahde :
woni ha a mbinndaa .
Ha a njanngaa .
Ha a pellaa a a ngollaa a a ndemaa
Ha a celaa a a mbaawaaa a kiwaa , mais il te faut une liaison obligatoire entre Ha et A
pour une pronociation phonétique (haaaa),Soko ndaar : Min ndemi gese am jeeri ,sukaa e amen kɓuurnii haa soñaa.
Min cokki gawri haa heewi , doge_doge min ngoppaani ko maa
hortinaa nde min pooftii.
Mbi ɗ o yetta Allɗah dokku o mi miijo haa mbaaw_mi waɗde yi ɗde
am.
Mi daroo hamdinaade ha mi yetta Allah dokku oɗ mi waawde
miijaade.
MES CHERS FRERES ET SŒURS VOILA DONC QUELQUES PRECISIONS
POUR L’ORTHOGRAPHE DE LA REGLE QUI CONCERNE « MA » A TRES
BIENTOT, A VOUS ABDOULAYE YAYA NGUETT ECRIVAIN…


text:
06.04.2010
NGENNDIYAŊKOOƁE MEN: Jokkondiral lowre Pulaagu.com e Lih Jibriil Hammee
NGENNDIYAŊKOOƁE MEN: Jokkondiral lowre Pulaagu.com e Lih Jibriil Hammee
Caggal yettude Alla e juulde e nabi Muhammed (S-A-W) Sikke alaa loowre men pulaagu.com ena jooɗii hannde ɗo e Nuwaasot ena huccondiri e gooto e seeremɓe renndo menl; jinnaaɗo tawi kadi ko jaalal e nder leñol ngol booyɗo tampande ngol, oon woni Lih Jibriil Hammee. Lih Jibriil Hammee jibinaa ko hitaande 1946 to Lobbudu Ibraahiima Lih (Daarel Barka) to leydi Muritani. Tonngude ngurrdam makko e ɗerewol aamnotaako! Kono Pulaagu. com, anndude martaba makko, goongɗinde golle makko e darnde makko e pulaar laaɓtunde, yooɗnde, yuɓɓunde ena yettina-on yeewtere lowre men e makko.
Pulaagu.com : Hol ko wonnoo darnde maa hannki e ɗemngal pulaar e hol to njahrataa hannde e ndeen darnde?
Lih J Hammee: A jaaraama mboɗo fuɗɗoroo yettude Alla e jaarde nulaaɗo. Yettude jinnaaɓe am, yettude leñol ngol e woodde jogo geɗe cuɓtaaɗe dime. Njibinaa-mi e ngol leñol ndañ-mi mi gollude heen seeda haa mboɗo teskee heen. Kala jeyaaɗo e ngol leñol foti ko yettude joomiraaɗo yetta leñol ngol; yettira joomiraaɗo goodal leñol ngol sabi waɗde ngol no ngol wayi nih, jogaade ngol ko ngol jogii ko; oon daña waɗde heen ko waɗi heen koo haa teskee, haaenahaalee. Ɗo puɗɗortoo-mi. Yettere Alla mi woodii leñol, mi jeyaama e maggol. Leñol ngol rokkii-kam fartaŋŋe gila duuɗi booyɗi ɗi ngonaa joonii ƴellitaade e geɗe maggol, waawde gollude heen ko aldaa e nimsa , gollude heen ko ganndudaa ena softina-mi, ena finndina-mi ñalnde fof haa ñalnde mboɗo daña heen geɗe kese de mboɗo golla.
Puddii-mi anndude ɗemngal ngal to batte binndi ko e hitaande 1964 maa taw fuɗɗi tan Alla hawridini-mi e binndi ɗii. Mi alaa ceerno walla mbiyat-mi ko leñol ngol woni ceerno am. Mi yan e deftere ena waɗaa binndi kaawniidi seeda; mboɗo fadndoo mobel (werlaa), njiy-mi deftere ena waɗi binndi leƴƴi tati (3). Ena waɗi alkule ena wadi kelme gori 4. Heen gorol ko alkule, gori tati keddiidi ɗii ko kelme. Arab mboɗo yiya, Farayse mboɗo yiya. Gorol keddingol ngol mi yiyataa... Ƴeew-mi tan tawmi ndeke ko Pulaar. Mbiy-mi: hii-jam pulaar ndeka ena winndee? (ko hedde Stade Liksaar ɗoo ɗum wadnoo) haa werlaa yettii njoɗɗin-mi deftere nde. Mi seerataa e binndirgal, mi seertataa e dereeji. Njolmi e mobel ɗoo e Rooso mboɗo winnda ngam ñiiɓnude ko nganndunoo-mi heen koo. Ɗo fuddii... Puddii-mi jannginde e hitaande 1967. Haa mbaɗ-mi heen deftere am arwaniire. Hawri e nder leydi ndii haa arti e wuro ngoo ummitannde hesere ena woodi:dartaade laamu e ƴeewde baɗaate mum. Min naatiri heen doole. Musidɓe min ngonndunoo tawi ko demɗe goɗɗe kaalata ena mbaɗa jime mum'en. So tawii yimɓe kawrii e dente ena kaala safatoore e Arab. Minen ne yoga e amen so puɗɗima tan mbiya mbaawaa jokkude, kaalee e farayse. Mbiy-mi ko jam ne! Hol sabaabu ɓee jannguɓe hono men nih ena kaala e ɗemngal mum'en, enen caggen? Ngooɗoo miijo ndenndu-mi ɗum e yoga heen. Min pelliti: min ngontaa haalde e batu haala kuccitka ko e leñol ngol walla nanoobe ɗemngal ngal tawa wonaa e maggal min kaali. Min mbaɗti haalde ɗiin haalaluji, min naati e pelle dawriyankooje min mbaɗi jaayndeeji. Kala hankadi to min mbaɗti e ɓeya hakkille; so kaalii ɗemɗe mum'en min kaala e ɗemngal pulaar. Ko nih dey haa mbattu-ɗen firde won e ballife. Mbattu-ɗen winndude jimɗi, mbattu-den waɗde jeewte e wittooji to bannge celluka haa nde duɗal ɗemɗe ngenndiije sosoytee haa golle gollaade heen ɗee. Haa e nder ɗum mbirdu ko gollaa heen ko. Haa nde yaltaa ɗum mbirdu ko jokkaa heen koo. Njid-mi wiyde tan e raɓɓikinaare e jaaɓtaade naamndal maaɗa e kuubal, darnde men hanki ndee ko ɗum woni darnde men hannde. So daranaade ɗemngal ngal, maa taw nih ko hannde miijooji ɗii buri laabtude! Finnde ndee buri tiiɗde ko hannde. Ko hannde ɓur-ɗen kadi feertande ɗum sabu en ngandii wonaa tan to bannge coñce kono ko bannge gannde guurɗe ɗe aduna fof huutortoo ɗee. Ɗe nganndu-ɗaa so pottitte mawɗi mbaɗii ko ɗeen kuutortee, ko ɗum ɓur-ɗen huccande hannde.
Pulaagu.com: Ko ɗum Pulaagu.com sooyninoo e maa haa summbani jokkondiral e maaɗa. So en teskiima e nguurndam maaɗa ena heen ko aan ardinoo Heblo,Yuɓɓo e Ɓeto pulaagu ena muuyaa anndude hol to golle Heblo,Yuɓɓo e Ɓeto njahrata e nder leydi ndii?
Lih Jibriil Hammee: Mbiyen ɗum ko huunde nde ngardinoo-mi e duɗal ɗemɗe ngenndiije. Ko huunde nde kalfinanoo-mi e duɗal ɗemɗe ngenndiije. Ko ndeen ndañ-mi heblude jannginooɓe. Kadi ko e ngaal catal min ndañnoo waɗde defte. Ko ngaal catal heɓnoo waɓde duɗe ƴeewndorde e betooji, ekn.
Heblo,Yuɓɓo e Ɓeto wonande ngaal-ɗoon duɗal ɗemɗe ngenndiije naftii haa yoga e musidɓe wonɓe to Senegaal hannde ko ngartam maa nafoore ngaal duɗal duusi ɗum'en e ko ngollotoo hannde koo. Ɗoo ɗo ngon-ɗen do pelle ena ngoodi tawi ko pelle pinal leñol ngol. Ena heblee koy. Yoga e duɗe maa ko ɓuri heewde e dude keblat jannginooɓe mumen. En mbaawaa wiyde e ñalawma hannde oo ena woodi njuɓɓudi ndi nganndu-ɗaa ena halfinaa ɗum. Fedde fof e nder ko gollata koo ena golla ko mbiyden koo. Maa taw ko ɗum tan mbaaw-den wiyde kono kam alaa njuɓɓudi tan woodi njogitiindi golle Heblo,Yuɓɓo e Ɓeto e nder leydi ndii.
Naamnal ngal ena ari e sahaa mo ɗum jojji. En keblii enen tan. Yimɓe ngara e men e teelal tan keblen ɗum'en e nder juɓɓule no njogori jannginirɗe. So ɗum alaa kalfina-den golle ko wayi no eɓɓooje liggondirooɗe e laamu liggondirooje e bankeeji. Ɓooyaani ko njoofnu-ɗen heen golle. Ko ena wona jooni lebbi 18 heblo wadaama heddii ko daawal gonngal.
So yaltii ɗemngal ngal noon ko caɗeele e leydi ndii. Heblo ko caɗeele leydi ndii. So a yiyi jaŋde ndee wayliima, njubbudi jaŋde Murutani yolbii. Ɗum-ɗoo ena jeyaa e caɗeele mum. Ŋakkere heblo, ŋakkere yuɓɓo e ŋakkere ɓeto ko ɗum caɗeele. Ina jeyaa e ko yolbini jaŋde Muritani hannde.
Pulaagu.com: Maa addan en naatde jooni e ngonka leydi Muritani. Hol yiyande maadɗa e haala ka gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii e jaagorgal kalfinaangal ko fayti e pinal kaali e ñalawma mawningol aarabaagal?
Lih Jibriil Hammee: Miin mboɗo wiya geɗe ɗiɗi walla heen gootel haa e geɗee tati: majjere ena heen, maa anniyaaji bonɗi maa tawa ko yawaare!
Maa wood heen ko woodi deh . So geɗe tati ɗee fof tawtondiraani ne maa wood heen ko woodi.Sabu wiyde wonde mi fuɗɗoroo mo les oo hono jaagorgal kalfinaangal ko faayti e pinal. Ko wiyde wonde ngaddinaaji ɗemɗe (dialecte) ɗum nattiino huutoreede kanko noon ɗum iwde e hunuko makko walla wiyde ko ɗum addani ɗemngal Arab ngal leeltude ko majjere maa ɗum ko jogaade anniyaaji bondi; so ɗum alaa ko yawde maa yawaade leƴƴi ɗi nganndudaa ko kañum en toddaa heen ɗii.
Gardiido jaagorɗe oo; majjere makko ene heewi. So majjere tawanooka haade doosgal ngenndi ena girrii ko ɗum ɗemɗe ngenndiije, o fotaani rewde ɗo o rewiɗoo.Kadi ko majjere nih to bannge sariyya ekn… Yimbe ena poti wullitaade ɗum. Won leyɗeele so neddo haalii ko wayi nih ko yimɓe ndarotoo kaala mbiya emin nangumaa sarriyya. Mawɗo jaagorɗe hol no anndirta ko woni e doosgal ngenndi haa gasna haalaa kaa-ɗooo haala? Ñalngu arab ena mawninee yoo mawnine kono e dow ɗoowtaade doosgal ngenndi leydi Muritani. O annda, o hormoo, o dowtoo yimɓe wuurɓe e leydi ndii ɓe nganndudaa hay gooto heen waawaa fiɗɗaade leƴƴi keddiiɗi ɗii. O hormoo ceertugol e timmutirgol leƴƴi ɗii. Hol ko ɗum firti ? ɗum firti ko leñol fof ena seerti e keddingol ngol kono leñol fof ena timmita keddingol ngol. So tawii gardiiɗo jaagorɗe leydi potnooɗo wonde daartorgal laamu dariima, haalii haala mbaayka nih soofde, o fergitiima fergitere bonnde. Haanno tan ko oo ittee! O etiima caggal ɗum dallikinaade, wonaa kam dallinaade, wiyde wonde o mawnintuno ɗum tan. Alaa ! ɗum yonaani! Haannoo dey ko so joomum haalii haala mbayka nih, haala ka ko mbonnoowa, ko ka piirtoowa ngootaagu, kañum fotnoo ko yanndineede. Kono eɗen nganndi kadi won ko woni caggal mum haa heewi. Won pelle ena ɗoo ko ŋatde ko maa taya. Kala garɗo, kala gardiiɗo, hayso ena jogii anniyaaji moƴƴi, ma keed -ɗum e hakkille mum, ɓe keeda ɗum e miijooji mum, be ɗowa ɗum ha ɓe naatna ɗum ɗo be njidi ɗoo. Pelle dee ena ɗo ko de juɓɓuɗe haa alaa ko foti. Ko ɗe ŋatnoo hanki koo ko ɗum ɗe ŋati haa hannde. Ɗum ena moƴƴi ngannden ɗum enen, njooɗtoro-ɗen ɗum kadi keblano-den ɗum. So tawii en ngaccii tan dukaama seeɗa tan gasii alaa, ko darnde lang ɗum naamndii. Yimɓe bee njoofanee wonde ko kaaldon ko ko boni ko ɗum-ɗoo foti waɗeede.
Pulaagu.com: Laabtanii banndiraabe nde tawnoo so en teskiimi e dii ɗum unnaaji kala, Musiɗɗo Ibraahiima Saar ena wada binndanɗe e loowre Pulaagu.com paaytude e aarabaagal Muritani maa ɗum ɓeydo laɓɓitinande banndiraabe ɗiin fannuuji. Ko wonaa ɗum, Pulaagu.com naniino dille batnooɗe Ndakaaru e batu lelngo golle Goomu fulfulde ngu ngootaagu Afrik. A waawiino jeyeede e ndeen jooɗnde. Hol ko wonnoo faandaare nguun batu e hol ko ngartir-don toon?
Lih Jibriil Hammee: A jaaraama. Ngootaagu Afrik ena jogii fedde ganndal wiyeteende Académie Africaine des Langues. Mi ruttanoo daartol seeɗa. En meeɗiino ummaade ɗo e leydi hee mbiy-den yo en cos ɗoo ko wayi noon. Eɗen njeyaa e adiiɓe miijaade yo en mbaɗan ɗemngal men ko fayti e ɗum. Alfaa Ummar Konaare nde wonno ko ganndo wonaa tan dawriyanke jogii miijo waɗde ko wayi noon. Sabu Afrik ena jojjidi e jogaade gollorgal bayngal noon tawa ko yellitoowal ɗemɗe Afrik. Ɗum ko nde o ardinoo nde kanko. O sañi ɗum,o laawɗini ɗum. O taƴani ɗum yimɓe e galle laamorgo oo, o rokki ɗoon nokku, yimɓe ngoni e gollaade. O holliti ɗum laambe Afrik heddiɓe ɓee, ɓeen njaɓi wonti gollorgal afrik fof. Ganniyiingal gollanaade denndaangal ɗemɗe afrik gila burngal heewde haaloobe burngal saraade haa burngal famdude haaloobe burngal waasde saraade. Be mbaɗi heen semmbe maɓɓe. Haa jooni ko ɗo Bamako gollorgal Afrik ngal woni. Gollotoobe be cuɓtaama ko anndube. Be miijii noon foti ardineede ko ɗemɗe burde heewde yimɓe haaloobe, burɗe saraade. Fulfulde ena jeyaa heen.
Enen gaa mbiyat-en ko pulaar kono ko helmere fulfulde nde jogori fooltaade. Alaa maw maw alaa haydara ko nanondiral tan so a wiyi fulfulde walla a wiyi pullar, a wiy fulani, ɓaayde fof joofi ko gedel gootel ngel tan njaben ɗum. Be pecci Afrik pecce pecce ɓe mbiyi Afrik bannge rewo ardotoo toon ko ɗemngal burngal waawde haalaade ko ɗemngal arab e ɗemngal berbeer. Banngeeji ɗii fof woodi ko subtaa. Ɗo bannge hirnaange be cubtii ko fulfulde, hawsankoore e wamarankoore so mi juumaani. Ko dee ɗemɗe tati cuɓtaa. Demngal fulfulde ngal ena haalee e leydeele 11. Ena famɗi ɗemngal bayngal nih saraade so ena woodi kay! Ɗo ko ɗo ngal woodi tan tawa leñol ngol ena laabti ɗoon jiydaa noon ena famdi ɗo ngarataa e Afrik tawa ngal haaletaake ɗoon. Ɗuum noon wiyaa ena moƴƴi wonande ngal-ɗoo ɗemngal yimɓe pottita njubbina nder duubi tati ko fotata golleede. To bannge ɗemngal ngal, cañu muum, ekn...Ɗum nawnoo-min Dakaar.
Ko ɗuum yeewtaa toon. Hol ko waawi waɗeede to bannge mbinndiin haa battina tawa no mbinndirtu-mi nih, no mbinndirtaa nih, e no goɗɗo winndirta nih tawa yeddondiraani tawa luurdaani? Goɗɗum kadi ko kelmeendi ndii. Kelme gannde ɗee ɗe nganndu-ɗaa ena poti huutoreede tawa ko pecce ɗiɗi: haala ñalnde fof e haala ganndal. Haala ñalnde fof ko kañum ɓuri sadtude woodtoɗinde e haala ganndal; nde wonnoo haala ganndal fayi ko e defte kadi ko ɗum jogori janngineede. Ndokken semmbe hakkillaaji men fof kuccana kelmeendi ganndal e karallaagal. Ɗuum waɗee e defte woodtiɗa. Kelmeendi dawrugol kadi ekn...gede jonntude jooni ɗee ko heen njeyaa. No mbiyratmi jooni "nay kibbal"; so mi wiyi wonde potiwal tawi aan ne aɗa faama heen (carré e rectangle) no winndiraa nih ɗoo e Muritani tawa ko noon winndiraa to Senegaal e to njahdaa fof. Ɗum ena ɓattondira yimɓe. So anndube pottitii ena mbaawa yeewtude, paamondira tawa alaa luural. Haala keddiika kaa ne ko noon; mbinndiin oo ne ko noon. Waɗde feere renndina denndaangal humpitooji. Yimɓe kumpitoo ngam mbaawa huutoraade mbele ɓattondiral ngal, goodondiral ngal ena ɓeydoo. Ko ɗum nawnoo-min ndakaaru.
Pulaagu.com: Alaa e sago noon so Pulaagu.com haalaama ciftinen ko kañum woni "yuman lowe". Nde tawnoo Pulaaagu ena moofti ko wayno Ibraahiima Saar mo nganndu-ɗon ko kañum waɗi alkule pulaar e Windows gila e hitaande 1998 kadi haa hannde seeraani e huutoreede. Hol yiyande maaɗa e loowre ndee e hol wasiya maaɗa fayde e goomu Pulaagu.com?
Lih Jibriil Hammee: So a naamndanooki min ne mi haalatno. Haani ko kala ɗo ko moƴƴi wadaa, yoo weejne, yaajnee, aduna annada. Ena moƴƴi kadi so neɗɗo gollii ko moƴƴi, wiyee a golli ko moƴƴi. Kañum maa anndu gollii ko moƴƴi jokka; ena softina. Alaa ko ndokku-ɗaa ɗum hay dara kono maa anndu kam ko waɗi koo ena teskaa. Goɗɗo kadi nana ɗum Alla e wonde moƴƴo yaama ñemmba. Miin mi yahatno tan haa njanmi heen. Maa ɗum mbiyen mboɗo winndondiratnoo e musidɗo gooto o wiymi ñalnde fof yeewat Pulaagu.com. Naatmi e loowre nde mbiymi oo caar-Saaro dey soodtii saarsaarbe. Denndaagal ko gollatee heen ena tawee e loowre ndee ɗum ena softina ena suusna kala kulnooɗo. Ena addana woɗbe jogaade miijooji baayɗi hono nih hay so wonaa udditde lowe jogoo miijo: "aahaa miin ne kay won ko mbaaw-mi waɗande leñol ngol". Seydi Saar Golle makko njoodii.
Ko faayti noon e alkule ɗee walla e karallaagal ngal e kuubal (a yiyi leƴƴi ndadondirta ko to gannde karallaagal). yontii hankadi nde mbiyat-en yoo yimɓe kuccan ganndal e karallaagal. Goonga nih jime ɗee e conce ɗee fof ko huunde moƴƴere nde tawnoo ko kanje ñaantata leñol ngol kono dey nguurdu-den ko e leƴƴi goɗɗi e denɗe godde e renndoji goɗɗi ko jaarudi yeeso nawrudi yeeso ganndal e karallaagal. Yontii nde yimɓe paamata wonde ɗemngal ngal ena waawi roondaade ganndal kam e karallaagal. Ɗum-ɗoo ko yeru. kala balliftoodo deftere e ko fayi, kala bittowo e ko fayi (mi wiyaani woto wittu ko heddii:celluka ekn... kono yoo wittuu to bannge gannde e karAllaagal). Kala janngudɗo haa woodi do toolnii to bannge karallaagal e ganndal yoo waɗ golle tawa ko nawrooje leñol ngol yeeso; nawra ɗemngal ngal yeeso wada no ibraahiima Saar wadi nih. Nde min pottiti too to FULCOM haala mbaaka noon haalaama yo en nduttano alkule Mbaañ de mbiymi alaa ɗum diwtaama hankadi. Sabu ndeen uure sellii. Been kumpitaaki ngandaa nde kaalanaa tan ŋaabi kunude nganndi ndekete sodorde ena woodi.
Pulaagu.com: ko ɗo pulaagu haaddata e Lih Jibriil Hammee. E innde am e innde loowre Pulaagu.com amin mbiy-maa Alla jaaraama, a jaaraama.
Lih Jibriil Hammee: On njaaraama.
Roɓti konnguɗi Lih Jibriil Hammee ko Gise Maamuudu Mammadu
Nuwaasot ñalnde 02-04-2010.


text:
Gine
Gine (e Fulfulde Maasina, Lagine; e faransiire République de Guinée) ko leydi e Afirik Hirnaangeeri. Hindi kernidi e leyɗe ɗee ɗoo: Sarliyon, Labiriyaa, Koddiwaar, Maali, Senegal e Gine-Bisaawo. Noone laamu mayri ko ndenndaandi (ko wi'etee kadi repibliiki). Hooreejo leydi ndin ko Lansana Konte innetee, Hooreejo guwerneman maa Permiyee Ministir on laatii Lansana Kuyaate gila lewru fabraa'ilu 2007 (caggal murtital jamaa on) haa 20 maayuhu 2008. On tuma Persidan Lansana Konte itti Kuyaate watti Ahmadu Tijjaani Suwaare.
Kapital ngal, e maanaa laamorde nden, ko Konaakiri, ca'e mawɗe go'o ko wano Kinndiyaa, Maamun, Labe, Kankan, Zerekore ekn. Mbertudi ndin ko 250.000 km², jamaa on no yona miliyonji 9 haa sappo (anndaaka tigi tigi sabu ko ɗuuɗi e ɓiɓɓe Gine ɓen dogii leydi mun ndin). Gine laatino kalfaandi Faransi ittude 1898 (hitaande nanngegol Almaami Saamori Tuuree) haa nyannde 2 ottoombur 1958, nyalaande hettaare Gine nden. Hooreejo leydi arano on ko Ahmed Seeku Tuuree (1922-1984). Ɗemngal laamu ngal ko faransi, ɗemɗe leƴƴi leydi ndin ko Sooso, Pular, Maninka, Kisi, Tooma, Berse, Konyagi, Basari, Bajaranke, Baagaa, Lanndumaa ekn. kono ko ɗemɗe tati arane ɗen ɓuretee haaleede. Gine hino tawaa e kawtite leyɗe wano ONU, CEDEAO, UA.
GINE KONAAKIRI: Maanditaare Jaambareeɓe men...
Maanditaare (anniversary) fayɓe waranooɓe nyannde 22 Siilo ɓen ɓadtike. Taw si woodii ko waylii gila Lansana Kuyaate toɗɗaa hooreejo jaagorɓe ɓaawo nde teemeɗɗe fayɓe waraa, waɗtaa haako nyaayaako? Gila Gine heɓti jeytaare e hitaande 1958, Seeku Tuuree laamii, Ginenaaɓe woowti toonyeede waree, tawa hay huunde suusaa ŋaanyaade. Seeku Tuuree wari ko wari koo fow, ɓurɓe ɓee ko Fulɓe toonyanoo waraa, gila annduɓe rewi e marɓe faa e kelɗuɓe buy o wari, haa hannde huunde hinyaaka, lirnyitaaka sakko goɗɗo nyaawee, maaɗum toonyaaɓe yoɓitee… Gila Lansana Konte ƴetti laamu e hitaande 1984, kanko kadi o warii o toonyii Ginenaaɓe heewɓe, fiikala (although) buy yejjitiino, walla yejinkinike. O lancii cuuɗi e koɗanɗe teemeɗɗe Fulɓe e nder Konaakiri, o raɗike buy e leyɗeele mum’en, tawa haa jooni huunde haalaaka… E lewru Korse (June), 2006, o imminiino koninkooɓe makko, ɓe warii seppooɓe cappanɗe, hay huunde haalaaka fii ɗum ɗoo kadi…Awa hay gooto nyaawaaka. Nde 22 Siilo (january), ndee ɗoo hitaande fewndiinde, koninkooɓe Konte fellii warii hedde 230 fayɓe seppooɓe, haa jooni bonnuɓe rewnaaka e laawol, tiindinee nunɗal… Taw si ɗum ɗoo fow accirte nih, jam waaloo talloo? Hinyere (inɓestigation) eɓɓanoonde waɗeede fii koninkooɓe fellunooɓe wari seppooɓe ɓen, e lewru Korse, 2006, kam e lewru Siilo, 2007, rewna ɓe e laawol, nyaawa ɓe, maaɗum ɓe tiindoo nunɗal, haa jooni ko ko porɗi, sabu laabiyankooɓe (lawyers) ɓee wenngii tawtoreede maɓɓe e hinyere ndee. Baale fotdeeji (rights groups) no ɗaɓɓira balle cenɗe fow fii heɓtande toonyaaɓe ɓen nunɗal. Goomu hinyooɓe ko yowitii e ngee toonyannge toɗɗanooma gila e lewru Duujal (May), ka batirdu (parliament), kono haa jooni ɓe woondinaaka sakko ɓe fuɗɗoo golle. "Men jogaaki yaakaare mawnde e nguu goomu, wonde ngu yaltinanay men njeytudi moƴƴiri", Cerno Maaju Soh, Hooreejo Waalde Ginenaaɓe fii Fotdeeji Neɗɗo (OGDH), holli ɗum IRIN, lewru ɓennundu. "No woodi hakkunde bonnuɓe ɓee, yimɓe welduɓe e ɓee wonɓe ka laamu, ko ɗum waɗi hino saɗti fota yo nunɗal ngal gollir no haahiri non," o ɓeyditi. Hari OGDH hino saatii yiidugol e baale fotdeeji goo, nyannde 25 Jolal (Noɓember) "fii eɓɓugol fehre lomtotoonde goo e haɓagol toonyannge ngee", o wii. "Si tawii men waawaali heɓugol ɗoo nunɗal, men yi’ay ko men waawata waɗde, menen e gollideteeɓe amen winndereyankeeɓe ɓee, fii addugol bonnuɓe ɓee ka nunɗal," o wii. Goomu hinyooɓe nguu no halfinanoo tefugol annda fii maayeele waɗɗe ka fuɗɗode hitaande ɗoo, ko non kadi fii ɗeya waɗnooɗe e lewru Korse 2006. Hooreejo Jaagorɓe Lansana Kuyaate, inniino terɗe goomu nguu, e lewru Yarkomaa (Oktober), kono gila ndeen hay fus waɗaaka. Himo lutti e wi’ugol, goomu nguu no waggiɗi taho, ko keccel. Yeewtudugol e koohooɓe laamu nguu kam, fii nduu muraadu jooni wontiino ko toŋaa. IRIN wii. Jooni non, laabiyankooɓe (lawyers) fotnooɓe jeyeede ka goomu (comission) ɓee dartinii tawtoreede maɓɓe heen, ɗum ko fii hollugol tikkere maɓɓe e ko wi’etee jalkite koninkooɓe e cokkooɓe feewde e koohooɓe nunɗal ngal. "E nder Gine, koninkooɓe ɓee e cokkooɓe ɓee fow no e dow yuɓɓo nunɗal (judicial system) nagl", Buubakar Soh, Hooreejo Kawtal Laabiyankooɓe Gine yewti IRIN. "Laabiyanke en e nyaawooɓe ndii leydi hino yawaa haa ɓurti, ko maa dartinen ngun jikku" , o wii. Laabiyanke en fow hino e nder tikkere (strike) gila e fuɗɗode lewru Yarkomaa/October, fewndo cokkooɓe (poliisiiɓe) ɓee nanngi gooto e maɓɓe soki, tawi himo yahnoo ka kaso yi’oygol walleteeɗo makko goo jaggaaɗo. "Tuma kala, cemmbe kisal ɗee no kammbana men, yenna men, yana e amen", Md. Buubakar Soh yewti IRIN. "So men waawaali rewnugol ɓee ɗoo e laawol, haray pellet goomu hinyooɓe nguu waɗataa ko kelɗi hella ka addugol ɓen koninkooɓe ɓurɓe darnde, waruɓe seppooɓe, fii tiindagol nunɗal", o ɓeyditi. Mammadu Jan Jallo mo minyo mum fellanoo nyannde 22 Siilo, ka seppuru, haalani IRIN wonde: " Muraaɗi kaanay si tawii men heɓaali ko men piirani (haɓani) koo" . Minyo makko, Aamadu Wuuri Jallo, suka mo duuɓi 16 fellanooma fewndo koninkooɓe Konte ɓee udditi yiite e seppooɓe, e lewru Siilo ndee ɗoo hitaande. Ko maanditaare aranere nden woni e arude nih, gila haftaare (uprising) ndee waɗi. Reenooɓe (obserɓers) hino maapii, si tawii ko yoni gollaaka fii nootagol ko ngenndiyankooɓe ɓee hawtaninoo koo, maaɗum addugol bonnunooɓe ɓen ka nunɗal, fii seppooɓe ɓe ɓe tewinoo pas ɓe wari ɓen, si hay fus waɗaaka, hino hulaa wota leydi ndii fettu kadi. Wonande mawniraawo Aamadu Wuuri on, Mammadu Jam Jallo, e buy e warananooɓe maaɗum daraniiɓe nunɗal e wellitaare e nder winndere ndee, ɓeen waranooɓe maayaali mehre. E fillaandu makko kanko Aamadu Wuuri, ndu o fillanii IRIN, o wii: " Nyannde 22 Siilo minyo am oo yaltuno seppoyde. O fellaa laabi ɗiɗi, ka wecco (beccal) makko e ka hoƴƴudu. Tawi (hari) himo etaade dogugol koninkooɓe ɓen, ko on saati ɓe felli mo. "Fewndo ɗoo, en wi’ataa ɓen maayno mehre, (kanko e hedde 230 waraaɓe goo). Maayde maɓɓe ndee addanii men toɗɗagol hooreejo jaagorɓe keso. Jooni, si men heɓaali kuulanɗe ɗe men haɓani, men piirani ɗen, taway (haray) men jamfike ɓe. "Yimɓe ɓee yiɗi ko waylaare –ɗum ko ko hitti e leydi ndii. Ginenaaɓe tampii ko ɓurti, gila ko neeɓi, haa yawtii keerol, gila Gine heɓi jeytaare. Himen hoɗi ɗoo (Hamdallaahi…) e niɓere. Ndaygu e ndiyam hino saɗi, saɗti heɓotaako. "Ndaygu heɓike seeɗa, gila hooreejo jaagorɗe keso o toɗɗaa, ɓuri ka wonnoo ɗon law, ado o laamaade, ndiyam kadi heɓike seeɗa e nokkuure ndee (Hamdallaahi). Aran nun, men wonayno yontere maa jonte ɗiɗi tawa hay sintere yaltaali e pompiiji ɗin. Ko maa men sabboo e poccol (saffewol) ko yonata jamɗe (leereeji) ɗuuɗɗe e woyndu wooturu, maa pompiiru wooturu, tawa ko yahugol ka ɓuri 500 meeter woɗɗude, wonaa hay fus si wonaa hebbingol loonde wootere. Jooni, himen heɓa ndiyam pompi balɗe ɗiɗi haa tati e nder yontere, nyalaande wootere no ɓisoo (ɓiloo) hakkunde mum. "Muraaɗi kaanay kas kadi si tawii men heɓaali ko men piirani koo, ɗum le ko kelɗingol noone nguurndam amen ɗam. "Men waɗii nyalaaɗe mawningol musidɓe amen waraaɓe ɓee, e nder ndee ɗoo nokkuure (Hamdallaahi), ɗum fow ko fii teddingol wonkiiji maɓɓe ɗin, e ɓanngingol wonde fiikala ɓe wondaa e amen hannde, men yejjitataa ɓe haa cay, sibu ɓe maayaali mehre, ɓe maayanii muraadu ndu nunɗal –ɗum ko fii haɓangol fotdeeji amen ɗii. 22 Siilo, heddoto wonde nyalaande nde yejjitetaake wonande sukaaɓe Gine ɓen fow. "Men yuɓɓinay cofte pineyankooje (cultural eɓents) fii tokkitagol e teddino ɓeen jaambareeɓe waraaɓe. "Nguu goomu hinyooɓe wonande jaambareeɓe ɓe koninkooɓe wari ɓen, ko maa ngu ɗaɓɓita ɓee fawtiiɓe ɗii wonkiiji musidɓe amen ɓee. Hiɓe haani jaggeede, nyaawee ɓe leɓtee, haa tawa kuuɗe waaɗe nih, wontaa waɗtu, bone waaɗe nii bonnetaake e nder, wonaa Gine tun, kono ko e nder leyɗe duunde Afriki ndee fow. "Ko maa renndo winndere ngoo faama wonde hino hitti sanne nde ɓe ndaarata, wonaa tun fii sukaaɓe waraaɓe ɓen, kono ko yo ɓe ndaaru kadi fewndaare sukaaɓe Gine acciraaɓe ɓaawo ɓen fof. Ko maa tun laamu ngun wallitoo sukaaɓe ɓen fii heblanagol mawuuri (future) maɓɓe ndii. "Gine udditii gite mum ɗen. Ginenaaɓe jooni no anndi holno ɓe waɗirta haa daaɗe maɓɓe ɗen nanee, maaɗum no ɓe piirirta fii heɓtugol fotdeeji maɓɓe ɗin." Honɗum woni ndun seppuru kuuɓal Siilo 22, e sabuuji (dunyooji) mayru? En yewtay ɗum e winndannde men aroore, ngam hindu yoni ko fillee haa lutta, e nder daartol men enen ɓaleeɓe, wonaa Ginenaaɓe tun. Yo Alla ɓeydan en jam e deeƴere.


text:
Hello jaɓɓorgo
Wikipeediya
Moni kala ina waawi wallitaade (saatude) ndee saggitorde huuɓnunde ndimaagu e meere.
- On toraama taweede e hebbingol ndee deftere. Ko nde kawtal men ene e Haali Pular fow hawti. Wano mawɓe men ɓen wi'irta (makirta)non:'"lekkun kala e ndookal mun"', mo kala e mo'on no waawi winndude ganndal mum: nyawndiigu, jojjanɗe neɗɗo maa hakkeeji neɗɗo, ngaluuji leydi, jikkuji e kuuɗe,saggitorde fulfuldeka raɓɓinnde kala ganndal ɓay deftere nden ko encyclopédia, ɗum firi Saggitorde Huuɓnunde, wi'aa. Yo Jomiraaɗo (Alla) waɗu barki e mon.
ko saati nɗee winndande ko Kuɗol: iwdifalahi
Winndannde 139: wallifi ko aamadu abdul sih e naatirde ngidarba2000
- Ndimaagu
- Leydi
- Duungal
- Fulfulde, Fuuta Jalon
- Almaami
- Alfaya
mbaawka ballal balloowo korsa pellital dental nawoowo-yeeso nawtiroowo-caggal ummannde ummitaare yaakaare sikkitaare yedditaare meewtaare potal arsuke tammbaade umminde renndo batirde batu sariya tammbaade ardaade fedde baafal fedde arsuke demoowo fodde jojjannde dental werto naange lewru koode henndu doole-yiite faggudu sariya darnude dartinde wurnude nguurndam fitina hare wolde konu konuyanke jam cellal cuukaaku cukalel basnuma/basnumel celluka fedde-baafal yedditaare nusko baasal jaagorgal hooreejo hoore hoolaare kabaaru/kabaruuji caaktoowo kabaaru haalde habrude wallude wallitde aada cosaan diidde
Winndu:
Hooreejo leydi Maali on. O jibinaa nyannde 4 jolal (nuwambar) 1948 Mopti. Innde makko no lolliri kadi ATT. Himo anndiraa laataade koninkeejo accitanɗo siwiljo laamu ngun, ko heewaa nder Afirik. E hitaande 1991, caggal jamaa Maali on murtanii Persidan Muusaa Tarawore, lamɗo mo ɓe wemmbinoo fota e juuɗe mum, larme on felli wari yoga e yimɓe kono neeɓitaali Ahmadu Tumaani Tuuree liɓi laamu makko ngun nodditi Conférence Nationale, ko ɗum woni konferansi ngenndiijo. Ɓaawo ɗon seeɗa, 1992, woote demokaraasiyankeeje waɗaa, Tumaani Tuuree jonniti laamu ngun siwiljo, ɗum ko Alfaa Umar Konaare. Ɓaawo Konaare timminii happu mum ɗiɗaɓo on 2002, Tumaani Tuuree arti e nder dawrugol (polotigi): o fooli Sumayla Siisee ka woote. Gila ɗum himo laami leydi Maali.
Liste des films en fulfulde
Liste des films en fulfulde :
- Guimba, un tyran une époque (1995)
- Reewo Daande Maayo (1979)
- Le Rêve plus fort que la mort (2002)
- Sarraounia (1986)
- Sowdagarane marg (1962)
- Wodaabe, les bergers du soleil (1989)
- Article #139 :
- 14 mai 2012 à 21:54 Peru (hist) [924 octets] Peruchevere (Kaldigal | contributions) (Page créée avec « {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-s... »)
Autres Wikipédias en langues africaines qui ne sont pas parmi les grandes
Other African-language Wikipedias that are not among large ones
Afar · Afrikaans · Akan · አማርኛ · Bamanankan · Chi-Chewa · chiShona · chiTumbuka · Ɛʋɛ · Gĩkũyũ · هَوُسَ · Igbo · isiXhosa · isiZulu · Kanuri · Kinyarwanda · Kirundi · Kiswahili · Kongo · Kuanyama · Lingala · Luganda · Malagasy · Malti · Oromoo · Oshiwambo · Otsiherero · Sängö · seSotho · Setswana · SiSwati · Soomaaliga · ትግርኛ · Tshivenda · Twi · Wolof · Xitsonga · Yorùbá ·


text:
Gine-Bisaawo
Gine-Bisaawo (maa Gine Bisaawo, ko aldaa e pocal ngal) ko leydi e Afirik Hirnaangeeri, keernundi e Gine (Konaakiri) ka funnaange e Senegal ka nano. Senngo hiirnaangewo ngon no feewti e Baharu Atilanti maa Oseyan Atilanti.
Mbertudi leydi ndin ko 36.120 km2, jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2002 yimɓe 1.345.479. Laamorde nden ko Bisaawo. Leydi ndin hino jogii suriije (duuɗe) wi'eteeɗe Bijaago. Ka taariika ka laamu Ngaabu, jeyannongu e laamateeri Malle (Empire du Mali) ɓuri lollude. Portokeesuuɓe ɓen adino jogaade daande maayo leydi ndin ɓe huutori ɗum e golleeji maɓɓe ngeeygu jiyaaɓe ɓaleeɓe. Ko non ɓe naatiri seeɗa seeɗa e leydi ndin fow haa ɓe watti ndi e ley karhankaaku maɓɓe. Hitaande 1956 fedde wi'eteende PAIGC (Fedde wonannde hettaare Gine Bisaawo e Kaapo Werde) fuɗɗii cippiro ngon. Nyannde 24 sutaambar ɓe noddi jeytal hoore leydi ndin. Hooreejo-leydi arano on laati Luis Cabral. E nder hitaande 1980, caggal sokolaaji heewɗi e baŋŋe ngaluuji leydi, miniteeriiɓe folli Cabral laamii. Ko João Bernardo Vieira laatinoo hooreejo maɓɓe haa kanko kadi miniteeriijo go'o wi'eteeɗo Kummba Yala jaɓti laamu ngun e juuɗe makko. Vieira dogi yahri Portokeesi. Fitina e jiiɓu-jaaɓu naati e leydi ndin. Kummba Yala kadi follaa, rebeljo inneteeɗo Mane naati e murtaldu. Kono gila woote sakkitiiɗe ɗen hitaande 2005 (ko João Bernardo Vieira ganyinoo ɗe) Gine Bisaawo heɓtii deeƴere seeɗa.


text:
Ndenndaandi
Ndenndaandi (e faransi république, e enngele republic) ko noone dawla renndaaɗo, dawla mo yimɓe leydi ɓen fow hawtiti jeyi. E liddu, si ko laamuuji finaa-tawaaji ko neɗɗo gooto e ɓeynguure mu’um, lamɗo on, jeyi leydi ndin fow. Laamu ngun ko roneteengu iwde baabiraawo faade ɓiɗɗo. Ndenndaandi e haqiiqa on anndaa ronugol laamu. Si hooreejo leydi on (himo wi’ee kadi persidan) accitii laamu, ko woote waɗetee, ɓurɗo jogaade yimɓe on halfinee laamu yeru happu. Si happu on timmii woote waɗee kadi.
Kono hannde hannde no woodi leyɗe wi’aaɗe ndenndaandi ka ɓiɗɗo “ronata” baabiraawo mu’um e piide misal Ndenndaandi demokaraasiyankeeri Konngo ka hooreejo leydi jooniijo on Kabila ƴetti laamu ngun e juuɗe baaba mu’um caggal nde on waraa. Wano non kadi Ndenndaandi Togo.
[modifier] Ndenndaandi e demokaraasi (fewjodal)
Wonnde kala halfere “république” nden, e lasli mayre ko res publica, e maanaa huunde jamaa, jeyal jamaa firi, dawlaaji heewɗi hannde waawataa wi’eede no tuugii e demokaraasi sabu hooreeɓe leydi ɓen no jogori leydi ndi ɓe halfinaa ardungal mu’um wa jeyal maɓɓe kamɓe e ɓeynguure maɓɓe. Ɓe jaɓataa woote waɗee maa hay si waɗaama wonataa woote laaɓuɗe. Sifa ɗen denndaaɗe no wi’ee denndaaɗe njaggu: ko neɗɗo gooto maa seeɗa e yimɓe takkiiɓe mo fewjata.
Si ko ndenndaandi tuugiindi e diina, wano almamaaku Fuuta Jaloo, ko seeɗa e yimɓe annduɓe diina ɓen, almaamiiɓe maa ceernooɓe fewjata. Ndenndaandi lislaamiyankeeri (wano Iran) kadi no gasa takkeede ɗon. E on ɗon noone, si doole almaamiiɓe ɓen feƴƴitaali keerol, e misal si suudu depiteeɓe ɓen no jogii doole aynitugol ɓe, haray no gasa wi’eede demokaraasi maa fewjodal no tawaa e mu’um seeɗa.


text:
Eppu Normaali Jee Jee Lyrics
Notice: Due to request from our advertiser, Azlyricdb.com will now
censoring explicit text found within lyrics & replace them with symbol.
Eppu Normaali - Jee Jee Tss on viisi Eppua, viisi kaunista heppuaMe soitamme rajulla tavalla ja nytmme hyvlt lavallaJee jee jeee jee jee jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jeeOn keikka-autossamme kaunis maali, siin lukee ett Eppu NormaaliMeil on asiat hyvss jamassa ja pupukuvioita pyjamassaJee jee jeee jee jee jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jeeMits me pojat muista,tm laulu kertoo EpuistaMits me bndeista vieraistaNiille voimme vaikka pieraista,Sill viisi tuhatta fania huutaa: Eput on ihania!Jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jeeNyt olemme psseet rock-bussinekseenNyt kvelemme kurkoina EpekseenOn askeleemme nin kepeKun tottelemme vain EpeJee jee jeee jee jee jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jeeMits me pojat muista,tm laulu kertoo EpuistaMits me bndeist vieraistaNiille voimme vaikka pieraista,Sill viisi tuhatta fania huutaa: Eput on ihania!Jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jeeJee jee jeee jee jee jee jee jee
Paste Eppu Normaali - Jee Jee lyrics to your blog or website.Latest Eppu Normaali Lyrics
The Jee Jee lyrics by Eppu Normaali is property of their respective authors, artists and labels and are strictly for non-commercial use only.
Copyright © 2009-2012 Azlyricdb.com. All Rights Reserved | Privacy policy
| Blog
You are now viewing Eppu Normaali Jee Jee Lyrics


text:
« Dominik e Nafisatu | Page d'accueil
mercredi, 11 avril 2012
TIDIANE ANNE
Tijjaani Aan"Wela Kosam"samedi 14 avril 2001/samedi 14 avril 2009 duuɓi hannde ko suuɗi leppi leydi.Senegaal,e leñol fulBe njetjittaa oo kikiiɗe,hoore biir 14/04/2001.
Afrik sunii,fulɓe mbaasi ganndo oo ngenndiyanke mo hulaani maayde,jeeyɗo fittaandu mum sabu leñol fulɓe.En mbaasi haa abada mo en ndañcataa en njiitataa.Gorko njiɗɗo mum e fodde leñol mum mo yebaaki..
Yoo yurmeende ALLAH won e makko e kala juulɗo mo oo tawoyi.
kono e nguurndam makko won eBBooje mawDe baDDe fayiida De Be ngonnoo e dow mum:
_ Fedde jaayndiyankooBe AFRIK FULBE
_ Haalirde FulBe e nder leyDeele 16 Afrik
Mbele Tijjani koko yehi,ndee fedde e ɗee eɓɓooje maayori?
Walla ko teɓɓitiiɗo woni ko woodaani?
Paamen tan fulɗe haa jooni no njogii ɗaminaare e ɓee ɓe Tijjaani Aan haalannoo.So ɓe nguuri yo ɓe tinno nde ɓe ndillinta sabaabu.
Pulaar no wiyannoo "Baaba maayii;galle bonii,ko wonBe e galle njennaa"
lefol pinal e Bamtaare
18:31 Publié dans PULAAR | Lien permanent | Commentaires (16) | Trackbacks (0) | Envoyer cette note | Tags : tidiane anne, tijjaani aan
Trackbacks
Voici l'URL pour faire un trackback sur cette note : http://dingiralfulbe.blogs-de-voyage.fr/trackback/39532
Commentaires
A jaaraama nde ciftinDaa min,hay so fedde ndee koko maayori,BiBBe fulBe hannde nani ngetoo waDde ko way hono noon.En ñaagi nde Tabital Pulaagu Winndiyankoore nde yottinta ndeen faandaare nde Tijjani Aan joginoo "so ko darnude rajo fulBe e nder Akrik fof haa waawe hettoreede e Erop haa Amerik. yoo wuur HatanteeBe
Ecrit par : Sammba leñol | mercredi, 12 avril 2006
C'est avec un grand plaisir que je decouvre ton blog. Je suis de Ourossogui et j'aimerai vraiment garder le contact avec toi, car c'est toujours un plaisir de voir quelqu'un oeuvre pour le developpemnt du POULAGOU.
Que dieu nous aide a preserver notre culture
Ecrit par : Ba Mouhamadou | samedi, 15 avril 2006
ko weltaaré kala saha yiide mi pulaar ne mawniné ene bamté yo wuur yidbé pulaar yo bamtu daranibé pulaar
Ecrit par : balla gueye | lundi, 17 avril 2006
caggal calminaali tedduDi fayde kala janngoowo ngoo hello
walla ndaaroowo nate ngenndi yankooBe men
yaa geno won ballo haa leñol ngol Yelli too ekala kala
yoo ALLA selin doole on njaaraama
Ecrit par : abuu saydu jallo | mardi, 18 avril 2006
BandiraaBe ngendiyankooBe o Don ciftine ha jooni e noddaango BiBBe fulBe sabu yidde darnude jayndeeji e nder Afrik tawa hutorteeko Demngal pulaar.SukaaBe fuutankooBe DanniyankooBe kala Do mbaawi wonde e nder windere he ena njiDi humpitaade ko woni e leyDeele he tawa koy Demngal mumen halate.On njaraama BiBBe fulBe,on calminaama,on juuraama kala to mbaw Don wonde.
Ecrit par : NIANG | samedi, 22 avril 2006
seydii aan mo aanaani hay sahaa gooto
ko yidde anndinde banndiraabe bee huunde seeda,sabu tijjaani aan diwtii tan yetteede,podden kay ko wadde feere hay so laabi walla leede o innitiree e senegaal sabu kanko ne ko e jooltatnoobe hujja ngenndi o jeyanoo,etee o wadii sahaa makko haa timmi .ko tijjaane ko dokke ,wonaa woni kala hebata dum fandina,tijjaani noon wuuraniino leniol.etee hay maayde makko ina yoodi ,yahrii no yoodiri,sabu o yehi kodo o yidaa
o yahdi kadi ko e ngenndiyankaagal makko ,sabu o yahatnoo ko fuuta jinnganoyde dum en e kala no ina mbaawa yooltirde hujja mum en
yoo alla 6uu6nu yiye maa aan e kala katante baydo no maa
kudol :biradam pulaar lih to bagodin
Ecrit par : biradam pulaar | mardi, 25 avril 2006
baandiraaBe fulBe nganndee;BeeDo ko dareniiBe pulaagu tinnee e demngal he.
Ecrit par : harouna | lundi, 01 mai 2006
mi salmini bibbe fulbe do mbaawi wonde fof yoo jam kisal won e kala bii pullo yo alla reen en suura en bamta en ko mawdum hannde yoo berde men buum gnam ko e laawol mojol ngonden feewde e bamtaare yoo jam yaaru yeeso mbodo yidi kala biyoowo mbiimi do waawi wonde e aduna hee fof on njaaram
Ecrit par : sarr | vendredi, 30 juin 2006
on njaaraama dey, yoo allah veydu sembe, ballal allah yoo won ngendiyangkoove legnol, weltaare amen ina mawni e yiitude on, besngu fulve asie e kuuval ina koofna on, yoo wuur pulaar.
abdoulaye mamadou lih.
bangkok thailand.
tel: 661) 914 5387
Ecrit par : abdoulaay mamadu lih | mardi, 01 août 2006
Banndiraave fof ena mbeltii he golle maaza.
Amin mbiya yo a jokku golle. Yoo Geno won ballo.
Ecrit par : KATANTE LENYOL KAN | dimanche, 20 août 2006
LENNGI
So weli yimde ko boobo moxxo
Keztee kezee lenngi Kaaw
Ko Aadamel am vuuvni vernde
Yizi jeyi mum jarlitiizo
Donzo mo wooraani yizde
Karjatutu Bah baawzo aadi
Pullo am fini moxxi ngaavdi
Viyngel ari nyaanti yonta
Zii lenngi ko jaarde jeyzo
Tawnuzo min belaa ceerno
Aadama Jah laavi juuze
Ko Katante lenyol doori lenngi
Sinno ko cellal e cukaagu
So on caatii kelle seeza
Mi ruxxana on leydi diira...
Ecrit par : KATANTE LENYOL KAN | dimanche, 20 août 2006
Jam hiiri e mon fulbe
Ecrit par : Aminata Yaaya Dia | jeudi, 24 août 2006
mi weltiima ne fewi he o site
Ecrit par : lam ousmane | lundi, 25 septembre 2006
So wonaa tan salminde e juuraade banndiraaɓe fof. Anninde on so ɗum yawtii, eɗen mbaawi hootoraade won heen e alkule men ( ɗ, ɓ etc) njahaton ko site ina wiyee : www.linguist.org
Ecrit par : Abuu Bakri | dimanche, 18 février 2007
superbes photos mais on aimerait quelques sous-titres histoire de faire connaître votre beau pays.
Merci d'avance
Ecrit par : bouillargues | dimanche, 18 février 2007
musiddo mbi do weltii e ngoo hello ngo nguditdaa. Mbido gnaagii alla nde njokataa golle.
Miin noon mbida yidnoo beydude e ko kaaldaa et tijaani an koo jimol ngol mbindunoomi caggal wirnaare makko:
Tijjaani aan
Naange pulaar mutii
Naange pulaar wirniima
Fuutankoobe ngoyii
Fuutankoobe cuniima
Ngendi koy yeewii
Nde tawde jeewtemaa mbayniima
Maayde kay na hulbinii
Saka mayde maa nde tintaaka
Moyyere kay tijjaani a tijjinii
Kono pellital maa dottaama
Fuuta kay a yaltii
Kono laabi di perdaa keddiima
Laabi dii laabtii etee rewoobedi njibinaama
Ko goonga hande a yehii
Kono fibde maa e amen heddima
Fuutankoobe hande on njii wonde goonga men wirniima
Baadi tijjaani yehii hande darnde men soklaama
So ardiibe kay eden njogii
Baadi ngendiyankoobe men ngembiima
Mammadu samba joop noddii
Nootaademo dagiima
Ibraahiima saar noddii
Nootaademo waddiima
Njaay saydu noddi
Yeejaademo soklaama
Bibbe ngendi
Gese men fof bendii
Kono ngognotoodi kebliima
Ngaree kiwen yontii
Baadi hiwoobe men ngustiima
On njaaraama
Ecrit par : Maamuudu SAL | lundi, 07 mai 2007


text:
Reunion.com > Selena Youmans - Matthew Zadrozny > James Yow - Gary Yoways
Classmates from James Yow to Gary Yoways
James Yow Jamie Yow Jan Yow Janet Yow Janice Yow Jason Yow Jay Yow Jean Yow Jeff Yow Jeffery Yow Jeffrey Yow Jenna Yow Jennie Yow Jennifer Yow Jenny Yow Jeremy Yow Jermaine Yow Jerry Yow Jesse Yow Jessica Yow Jimmy Yow Joan Yow Joann Yow Joanne Yow Joe Yow Joey Yow John Yow Johnna Yow Johnny Yow Jolene Yow Jon Yow Jonathan Yow Joni Yow Jordan Yow Jose Yow Joseph Yow Josh Yow Joshua Yow Joyce Yow Judy Yow Julia Yow Julie Yow Justin Yow Karen Yow Karrie Yow Kassondra Yow Katherine Yow Kathleen Yow Kathryn Yow Kathy Yow Katrina Yow Kay Yow Keith Yow Kelli Yow Kelly Yow Kellye Yow Kendra Yow Kenneth Yow Kevin Yow Kim Yow Kimberly Yow Kirsten Yow Krista Yow Kristen Yow Kristina Yow Kristy Yow Krystal Yow La'esa Yow Laesa Yow Larry Yow Laura Yow Lauren Yow Laurie Yow Lawrence Yow Leann Yow Leila Yow Leland Yow Lemuel Yow Lewis Yow Linda Yow Lindsey Yow Lindy Yow Lionel Yow Lisa Yow Lori Yow Lorraine Yow Lou Yow Louis Yow Louise Yow Lurissa Yow Luther Yow Lydia Yow Lynn Yow Madonna Yow Mandy Yow Margaret Yow Margie Yow Maria Yow Marie Yow Mark Yow Martha Yow Marvin Yow Mary Yow Maryjane Yow Matthew Yow May Yow Me Yow Mee Yow Megan Yow Melissa Yow Melody Yow Melvin Yow Meredith Yow Merissa Yow Michael Yow Michelle Yow Mickey Yow Mike Yow Misty Yow Mitchell Yow Molly Yow Monty Yow Nancy Yow Naomi Yow Nathan Yow Nikki Yow Norman Yow Pamela Yow Patricia Yow Patsy Yow Patti Yow Patty Yow Paul Yow Paula Yow Pearl Yow Peggy Yow Philip Yow Phillip Yow Phyllis Yow Preston Yow Rachel Yow Ralph Yow Ramon Yow Randall Yow Randy Yow Raylon Yow Raymond Yow Reba Yow Rebecca Yow Regina Yow Renate Yow Renee Yow Rhonda Yow Richard Yow Ricky Yow Rita Yow Robert Yow Robin Yow Rod Yow Roderick Yow Rodney Yow Roger Yow Ron Yow Ronald Yow Ronda Yow Ronnie Yow Rosemary Yow Rowena Yow Roy Yow Russ Yow Ruth Yow Ruthe Yow Ryan Yow Sabrina Yow Sally Yow Sam Yow Sandra Yow Sarah Yow Scott Yow Selina Yow Seretha Yow Shannon Yow Sharon Yow Sheena Yow Shelby Yow Shelley Yow Sherri Yow Sherrie Yow Sherry Yow Shirley Yow Skip Yow Sonja Yow Sonny Yow Stacey Yow Stacy Yow Stan Yow Stephanie Yow Stephen Yow Steven Yow Sue Yow Sunny Yow Susan Yow Tamara Yow Tammy Yow Tamroyal Yow Tangie Yow Tanya Yow Tara Yow Tasha Yow Ted Yow Teresa Yow Terri Yow Terry Yow Thomas Yow Tim Yow Timothy Yow Tina Yow Tom Yow Tommy Yow Toni Yow Tony Yow Tracey Yow Tracy Yow Travis Yow Troy Yow Tyler Yow Valerie Yow Vernon Yow Virginia Yow Wai Yow Walter Yow Wanda Yow Wendy Yow William Yow Yvonne Yow Zachary Yow Zeb Yow Kathleen Yowa Ashley Yowaish Dee Yowaish John Yowaish William Yowaish Robin Yowaiski Jonathan Yowakim Gary Yowan John Yowan Tom Yowarski Zachary Yowarski Charlane Yoways Gary Yoways


text:
Gammbi
Gammbi ko leydi tokoosiri lommbiindi e nder Senegal, to hiirnaange Afirik. Hindi jeyaa e leyɗe CEDEAO (ECOWAS).
[modifier] Jubbannde e taariixa leydi ndii
Gammbi hino jeyanoo e laamateeri Maali ndin.
E hitaande 1455, Portokeesuuɓe ɓen fuɗɗino joɗɗinde kontuwaaruuji e takko maayo Gammbi ngon, fii yuɓɓingol ngeeygu jiyaaɓe ɓaleeɓe. E hitaande 1723, Enngeleeɓe ɓen woni e soodude leyɗeele e nder Gammbi. Doy-doy, ɓe jooɗii e kaal leykal lommbiikal e nder Senegal, to Faransiiɓe ɓen jooɗinoo. Ɓen etii haa ronki riiwude Enngeleeɓe ɓen, ɓe siifidi e maɓɓe nanondiral 1889. Ittude 1894 Gammbi wonti leydi halfinaandi laamu Birtinkeʼen.
Gammbi heɓti hoore mum e hitaande 1965, Dawda Kayraba Jaawara laatii hooreejo leydi arano on. E hitaande 1981, koninkeejo wiʼeteeɗo Kukoy Sammba faalaa liɓude laamu makko kono Senegal immini koninkooɓe mum, ɓen yahi Gammbi artiri Jaawara ka laamu. Ontuma Senegal e Gammbi hawtiti waɗi konfederasiyon Senegammbi (kawtital leyɗe ɗiɗi) kono ngal kawtital ronki ñiiɓude, ngal fogi 1989.
Ñannde 22 yuliyuhu (morso) 1994 sentere ofisiyeeɓe nde kapiten Yaayaa Jamme ardii ƴetti laamu ngun e juuɗe Jaawara. Hino jeyaa e sababeeji on kuudetaa ronkugol Jaawara humnande caɗeele fagguduyankooje leydi ndin gila jeytal hoore mayri.
Gila 1994 ko Yaayaa Jamme tun laamii sabu wonnde kala woote no woodi, ɗuuɗal feddeeji dawroyankooji no woodi, ko kanko tun foolata ka woote. Laamu Gammbi ngun no woowi siforeede bonanndeeji ɗuuɗuɗi feewde jojjanɗe neɗɗanke, teeŋtii non ndimaaku jaayndeeji (jurnaluuji). Yaayaa Jamme no anndiraa kadi giggol ɓurtungol wonande waccoore e añugol ŋiñere.
[modifier] Leƴƴi e ɗemɗe
Leƴƴi Gammbi ɗin seertaa e leƴƴi leyɗe takkiiɗe ɗon ɗen: Seɓɓe (Manndinkooɓe), Njolfuɓe, Fulɓe, Sarankulleeɓe, Jaakankeeɓe, Jolaaɓe. Ɗum e wonde ko enngeleere tun woni ɗemngal laawɗinaangal ngal, ko ɗee ɗoo ɗemɗe tati ɓuretee wowleede e leydi ndin: manndinkoore, njolfoore, pulaar. Fulɓe Gammbi, ko ɓuri heewde kon, ko Firdunkooɓe (Fulaadunaaɓe) kono Fulɓe Fuuta Jaloo kadi no heewi.