text:
Facciro sariya jeyi leydi 1983 (2) : Hol no o tabitiniraa ?
Seede ko kaalɗen koo, ko e hitaande 1984, kiliifa laamu kalfinaaɗo fiyakuuji nder leydi hono Yaal Abdullaay Hassan, (yoo Alla ɓuuɓan mo) winndii ɓataake jirlotooɗo (circulaire n° 00051 du 14 abiriil 1984) feewde e laamiiɓe diwanuuji nder leydi (guwerneeruuji, perefeeji ekn…) o wiyi ɗum en “Mbeɗe yiɗi mbaɗton hakkillaaji e kuule ɗe laamiiɓe diwanuuji ƴettata paatuɗe e dokkirgol leyɗe demeteeɗe tawi jeyaaka e mbaawkaaji mum en….
Ñawu suukara : Jabet
Ngardiindi
Mi yettii joomiraaɗo jom baɗe e baawɗe nde resndi mi wefƴannde e maayo mum yaajngo ganndal. O waɗdani mi heen katantaagal e yarlitaare feccude e mon oon seeɗa mo mi yawaani mo o anndini mi.
E nder ndee deftere ndook-mi e windude, mboɗo jogii faandaare siftinde ɓeen andunooɓe, ma walla famminde ɓeen ɓe paamaano tawo, ko feewti e ñawu mbiyeteengu jabet (diabète).
Hiirde sukaaɓe Mbaañ to Suwoyraat
Mammadu tokara Muhammadu rasuulu allaahi wonaa mo fulɓe tan wonaa mo sooninkooɓe wonaa mo jolfuɓe wonaa mo bamarankooɓe. Murtuɗo ko aduna etee ko mo aduna baɗɗo nguurndam mum fof e leñol, yarlitanii ɗemngal e pinal ko aldaa e lohre aldaa e ngowaari.
... Mahtaade Muritani e dow nuunɗal
Ngardinndi
Winndi ooɗoo dokimaa ko hoohooɓe e jagge sooninkooɓe, tawi faltaaki jeyaaɓe e pelle politik gonduɗe e laamu walla e luulndo, jiiduɓe miijooji ko faati e ɗawre leñol mum en ɗawaa ndee.
Kala neɗɗo goɗɗo, yo o won sooninke walla alaa, jaɓɗo loowdi ooɗoo dokimaa ina waawi yantude e fuɗɗuɓe ɓee,
Diine : Jubbannde e nguurndam Baaba Aadama
Tagegol Baaba Aadama ko nii siforii : fawaade e no Diine Lislaam wiyiri ɗum e tuugnaade e ganndo lislaamiyaŋke gooto ina wiyee Saalabi e deftere mum, ɗo wiyi : “nde Alla yiɗi tagde Aadama ndee, o wahyii leydi, o wiyi ɗum : mbiɗo yiɗi tagde duumotooɓe e dow maa. Ina e ɓeen dewoowo mi, ina e ɓeen kadi goofoowo mi. oon mo rewi mi, mi naatna-ɗum Aljanna, oon mo woofi-mi, mi naatna ɗum jeynge.”
“Fedde saanga Moli Baaraaji” e hiirde pinal Suwoyraat
Hanki pinal men janngetenoo, huutertenoo, fammintenoo ko e nder dingere. Dingire Fuuta hanki laatinooɗe duɗe Pulaar, pinndinooje, nehooje, ɓamtooje leñol. Sabu dingiral e nder reedu Fuuta darinoo ko darnde duɗal jaaɓi-haaɗtirde darii e nder renndo hannde ngoo. Dingiral ko nokku janngirɗo, nehirɗo, pidinirɗo, paamnirɗo, nokku joljole coomɗe jeewte, duƴƴe, cifti e daari, njimri kam e ngamri.
Kuutorɗe ɗe ceertetaake, kono tunwuɗe
Ina gasa tawa eɗen ndeenoo, tewoo, hakke baawɗe men ; yeru eɗen ndeentoo memde geɗe tunwuɗe. Kono kadi eɗen mema geɗe keewɗe, ko wayi no kaalis, coktirɗe, telefoŋ ekn … tawa en miijaaki sooɗoraade juuɗe men saabunnde ɗoon e ɗoon. Caggal ɗuum memen ñaamde, tokño-ɗen, ñitto-ɗen, ndokken woɗɓe juuɗe…
Ngannden, yoga e geɗe keew-ɗen huutoraade ko cabbuli mborosaaji.
Hol no paamru-ɗen “Sariya jeyi leydi 1983” ?
Yonta peeñgol makko, ko saabii ɗum e piɓle ɗe o tuugii.
Ciftoren daartol sariyaaji jowitiiɗi e juɓɓitingol jeyi leydi e Moritani
- Sariya jeyi ganni
Sariya mo wonaa binndaaɗo, kono ko nanondiraaɗo gila dawa-dawi : ko sifaaji ganni no leydi jeyretenoo, so yiɗii noon wona to safalɓe walla to leƴƴi ɓaleeɓe.
Hoorde balɗe 3 timmuɗe ina ɓeyda cellal
Hoorde balɗe tati timmuɗe ina waawi wuurtinde paɗɗorɗe ɓalndu fof. E wiyde annduɓe wiɗtooɓe wonɓe to Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Karolin Worgo (Dental Dowlaaji Amerik), « hoorde balɗe tati timmuɗe ina waawi wuurtinde paɗɗorɗe ɓalndu fof ». Ɗum woni, e no ɓe mbiyri “heyɗinde” ɓalndu 72 waktu (balɗe tati deggondirɗe) ina addana celule boofe (walla selilaaji boofi : cellules souches) fuɗɗitaade feewnude biige daneeje (globules blancs).


c: text/html

text: 1Ɗyemnaa mo, muu riɓet ku wu man po nkaa ɗiiret ɗi Naan wuri cín ni Eki̶lisya ɗi mon nyil mMasidoniya. 2Koo ɗi jí mo kì̵ kyam mo shi jeel ɗiinaat, ki̶ mo nkaa shwaajeel mu mbii mo zak, ɓe jir ki̶si, retnyit furu ni ɗes. Ɓe ni le ku mo c`in mbii ɗiiret mpeeɗi mo cín mbii furu mo shi zughum, koo ɗi ba mo ki̶ mee mbii ɗes kas. 3Wan man azeen nee, mbii ɗi mo cín ni a ntiit ki̶ ɓal furu, har ni met ɓal furu, mpeeɗi mo cín ni a shi riɓet kì̵ putughup furu mo. 4Moo ɗang pu mun ɗes hakyeng nee, mu cín pee nɗun ki̶ mu leɗun mɓut nyem ɗi moo c`in ɓam mpee nyem Jesu mo si. 5Har mo cín mbii mo ɗes met mbii ɗi muu lepan. Amma mo shee cín a putughup furu mon nDaa, ki̶ mun zak, ntiit ki̶ mbii ɗi Naan ki̶ riɓet ku mo c`in. 6Kaaɗi mu naa ni ret, ɓe mu lop Titus so pe wun ɗi, mpeeɗi jí a wuri shee c`in ɗak ɗiiret ɗiisi ni ndi̶ghi̶n wun, ɓe ni ret ku a wurin nsi̶ghi̶t sekiyeen ki̶ ɗak ni. 7Wun kì̵ sekiyeen ndi̶ghi̶n koo a mbii ɗiiɗang ye, har ndi̶ghi̶n cínzeen, ki̶ katpo, ki̶ man, ki̶ gung mbii mo ɗes, ki̶ wal ɗi wun ki̶ ni mpee mun. Ni ret ku wu sekiyeen ki̶ c`in ɗak ɗiiret mu cín zughum shi putughup mi̶ndong. 8Ba wan ki̶n le a mee waar pe wun ɗi kas, amma ni a mpee kám gung ɗi nwun, mpeku wan man ɗi azeen nee, wal ɗi wun ki̶ ni, mpee ɓam niyee mo, ni azeen. 9Mpeeɗi wun kì̵ man ɗiiret mu Daa funu Jesu Kristi, koo ɗi gyet wuri a ngulong, jir ki̶si, ɓe wuri lekáa fi̶ri ɗee kaa ngujeel si mpee wun. Mpeku ndi̶ghi̶n jeel fi̶ri ni, ɓe wu ɗee ɗi a nyemlong mo. 10A pan mi̶na nkaa mbii ni nɗiisi, nin nret ku yaksi ɓe wu si̶ghi̶t kaghar mbii ɗi gyet wuu yaa c`in ni doghontagham si. Gyet a wun shee cín mbii, ki̶ wun kì̵ putughup mu cín mbii hakyeng. 11Ni ret ku wu kyes kaghar ɗak ni shi riɓet kì̵ putughup fuu mo, ntiit ki̶ ɓal fuu, kaaɗi gyet wu shee c`in ni si. 12Katɗang ɓe mee gurum ki̶ putughup ɗii mu cín mbiizughum, ɓe Naan nlap mbiizughum kì̵ ngo ni ntiit ki̶ mbii ɗi ngo ni cín nNaan. Ba Naan wurin ntang a mbii ɗi ngo ni nɗin nni kas. 13Ba wan satpo mi̶ni a mpeku pak gurum mo nook cín mbiizughum, mpeku ni toghon ɗi wuwun kas. 14Amma a mpeku mo le mbii mo ɗee ɗin ndi̶re, ɓe wu ɓam mo yaksi, shi mbii ki̶kat fuu mo, mpeeɗi ba mo ki̶ mee mbii kas. Mpeku katɗang parpuus ɗi wu táa njeel, ɓe mo ɓam wun ɗi zak. Ɗiisi ni a mpeku mo ɓàk mbii mo ɗi ntiit-ntiit. 15Kaaɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan si nee: "Ngo ɗi wuri kyak ɗes, ɓe ba nin ngyar ɗes a wuri kas, ki̶ ngo ɗi wuri kyak lee, ɓe ba nin ngyar kat wuri kas." 16Wan pi̶lang Naan, ɗi wuri lepan ndi̶ghi̶n putughup kì̵ Titus, mpeku wuri ɓam wun ɗi, kaaɗi wan ki̶n c`in wun si. 17Ba wuri lap ii a mpee ɗang funu ɓejee ɗak kas, amma wuri kì̵ fes lepan fi̶ri, mpeku wuri so pe wun shi pan mukáa fi̶ri. 18Muu lop wuri so pe wun ɗi ashak ki̶ ɗyemni̶ghi̶n funu ɗi gurum moo fes cín ɗiiɗes nwuri, mpee satpo kì̵ Naan ndi̶ghi̶n Eki̶lisya mo jir. 19Ba a mi̶ni ɓejee ɗak kas, amma Eki̶lisya mo bi̶lip wuri, mpeku wuri so ɗi ashak ki̶ mun, mpee so ki̶ mbiizughum ɗi muu cín ni, mpee le Daa a ɗiiɗes, ki̶ kám agaak nee, mun ki̶ putughup ɗi ni a mu ɓam zak. 20Ba muu riɓet ku mee gurum kàss mun nkaa mbiizughum ɗiisi, ɗi gurum moo cín ni shi putughup mi̶ndong, ɗi mun nkaa c`in ni si kas. 21Mbii ɗi muu riɓet nɗiisi, ku wu c`in mbii mo ɗi ndi̶re-ndi̶re, ba a ntoghom kì̵ Daa ɓejee ɗak kas, har ki̶ ntoghom kì̵ gurum mo jir zak. 22Muu lop ɗyemni̶ghi̶n funu ashak ki̶ mo zak. Mun kì̵ kyam ɗyemni̶ghi̶n funu wuri yit mo ɗes, ɓe mu kat wuri a nguɗak zam ndi̶ghi̶n ar mo shini-shini. Yaksi ɓe wurii c`in ɗak ni waa met ɗiiyam zak. Wuri kì̵ c`in ɗak ɗiiret ni ɗes mpee ɓam wun. 23Titus wuri a shaarmwaan fi̶na, ɗi wuri c`in ɗak ashak ki̶ wan mpee ɓam wun zak. Mpee ɗyemni̶ghi̶n funu ɗiisi mo, ɓe mo a nyem ɗi Eki̶lisya mo lop mo, mpeku mo lesum kì̵ Kristi ɗi a ɗiiɗes. 24Mpeemi̶ni, ɓe wu kám wal fuu mmo, mpeku Eki̶lisya ni mo man ɗi azeen-nzeen nee, jagham ɗi muu can ni mpee wun, ni a ndi̶re azeen-nzeen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lansana Konte
Jibineede e mawnugol e naatugol ka larme[taƴto]
O jibinaa heedde 1934 e hoɗo no wi'ee Buraamayaa (woɓɓe no wi'a ko Lummbayaa) e nder diiwal Dobirikaa, leydi daande baharu ndin. Ko ɗon o janngi e duɗal Alqur'aana o naati kadi lekkol kono no sikkaa o feƴƴaali duɗal aranal ngal. Ɓaawo ɗum Lansana Konte yahri e lekkolji ekkitorɗi miniteeriyaagal Bingerville (Koddiwaar) e Sen-Luwii (Senegal).
E hitaande 1955 o naati ka larme Faransi o nawraa Aljeri fewndo konu wonande hettaare ndin leydi e hitaande 1957. Caggal ɗum Konte hooti Gine, tawi leydi ndin heɓtii hoore mum e kolonaaku Faransi nyannde 2 uktuubar (yarkomaa) 1958. O naati e nder larme Gine on o wallitii semmbingol mo. Ɓaawo miniteeriiɓe Portokeesiiɓe e dartiiɓe laamu Gineyankeeɓe yanii e leydi ndin nyannde 22 nuwambar (jolal) 1970 e dow anniyee liɓugol laamu hooreejo-leydi on Seeku Tuuree, Konte hino tawanoo e wallitiiɓe danndugol leydi ndin. Ko ɗum waɗi o ɓeydanaa garaadu o waɗaa kapiten 1971. E hitaande 1973 Konte waɗaa kumaandan diiwal Boke ngal, takkiingal Gine-Bisaawo, leydi laatinoondi on tuma no haɓee fii sortugol hoore mum e kolonaaku Portokeesi'en, tawi kadi Gine no tammbitii fedde PAIGC, laatinoonde hino ardii ngon cippiro.
Laamu[taƴto]
Nyannde 26 maarasi (mbooyi) 1984 Persidan Seeku Tuuree feƴƴini. Yimɓe makko ɓen woni e pooɗondirgol laamu ngun haa larme on tawi ko maa ƴetta ngu fii wota hare ɓiɓɓe leydi huɓɓu. Njuɓɓudi laamu inneteendi CMRN (Conseil Militaire de Redressement National, e Pular: Teekun Miniteeri wonande Feewnitaare Leydi) sincaa. Lansana Konte, tawi nden o wontiino kolonel, waɗaa hooreejo teekun on, e maanaa o laati hooreejo-leydi Gine. Wondiɗɗo makko on Jaraa Tarawore laatii jaggo (Premier Ministre). Fillitaama wonndema ko Jara Tarawore adanoo toɗɗeede kono o salii, o wi'i wonndema nde tawnoo Seeku Tuuree, lamɗo fawnooɗo laamu sattungu e jamaa on ko Maninkaajo, haanaa ka kanko Jara Tarawore Maninkaajo go'o kadi halfinee laamu. Ko non laamu ngun yaniri e Lansana Konte, ɓurnooɗo duuɓi on hakkunde maɓɓe. Kono neeɓaali fota kamɓe ɗiɗo ɓe fuɗɗii lurrude e fii laamu ngun. Nyannde 4 yuliyuhu (morso) 1985, tippude e ko wi'aa kon, Jara Tarawore etii hippagol laamu ngun tawi Lansana Konte hino yahi Lome (laamorde Togo) e kawrital leyɗe CEDEAO/ECOWAS (kawtital leyɗe Afirik Hiirnaangeeri e baŋŋe ngaluuji-leydi). kippugu laamu (coup d'État) ngun fogi, Tarawore e yimɓe mum ɓen wondude e yimɓe laamu Seeku Tuuree sokanooɓe wano Siyaaka Tuuree, Ismaa'iila Tuuree, Maamadii Keyta, Muusaa Jakite ekn. nanngaa fellaa. Fahin ofisiyeeɓe Maninkaaɓe heewɓe waraa e ɗum. Yimɓe lancooɓe yani e galleeji e jawle Maninkaaɓe Konakiri bonni. Ɗen balɗe ɗon Konte yewti jamaa on ka Palais du Peuple o ewnii ɓe e haala Sooso: "wo fataara", ko ɗum woni "on tewi". Haa hannde Lansana Konte no jokki felireede ɗin konnguɗi. E haqiiqa on, haa hannde hay gooto faltaaki ko laaɓi kon ko feƴƴunoo fewndo ko wi'aa Gine gila on tuma "Coup Diarra".
Ɓaawo ɗon Konte ɓurɗi tamude laamu ngun o hawtindiri taaqa hooreejo-leydi e ministir defansi. Kono e hitaande 1992, tawi hoodere demokaraasi no fuɗɗii jalbude e leyɗeele ɗuuɗɗe winndere nden, tawi kadi hooreeɓe opozisiyon on (feddeeji dartiiɗi laamu ngun) e nder Gine tigi wano Alfaa Konnde, Siraaju Jallo, Baa Mammadu fuɗɗike ƴamude uddital e baŋŋe polotigi, Konte newnani ɗuuɗal partiiji. Woote waɗaa nyannde 19 dujambar (bowte) 1993. Fedde makko wi'aande PUP (Parti pour l'Unité et le Progrès, e Fulfulde: Fedde fii Pottal e Yahrugol yeeso) fooli, Lansana Konte lutti persidan. Wano non kadi o fooli woote 14 dujambar 1998 e dujambar 2003. Lasindiiɓe buy no sikki wonnde ko e dow kansugol Konte fooliri ɗin wooteeji fow.
E nder nguu laamu juutungu Lansana Konte hawrii laabi buy e bononndaaji kono o daɗii ɗi fow: nyannde 2 fabraa'iru 1996 murtal miniteeriiɓe ɗeɓi yirbingol laamu Lansana Konte kono nde tawnoo faandaare maɓɓe wonaano ƴettugol laamu ngun ko ɗaɓɓugol nguure maɓɓe, Lansana Konte lutti e laamu. O fodi ɓe hunnugol kala ko ɓe faalaa, e maanaa ɓeydangol ɓe njoɓdi sabu laatino on tuma ko miniteeriiɓe dowdooɓe ɓen halorta geɓal kaalisi larme on tawa non leyleeɓe ɓen no hattini tampere e ɓillaare. E yunaayiru (siilo) 2005 wi'aama yimɓe ɓe yiitaaka haa hannde felluno e oto makko tawi himo fokkiti hoɗo inneteengo Waawaa (hoɗo yumma makko) ngo o ɓuri tabitirde ɗii duuɓi sakkitorɗi kono o daɗuno. Yiltii jamaa on foltanii laamu makko wallini golle yunaayiru (siilo) e yuunuhu (korse) 2006 kanyum e fabraa'iru (colte) 2007 sabu hari tampere nden feƴƴitii keerol. Ko ɓuri yimɓe 200 fellaa on saanga. Lansana Konte jaɓi e hoore karahan senndidude laamu ngun e jaggal (Premier Ministre) suɓaangal hakkunde yimɓe nayo ɓe bammbodalji (senndikaaji) ɗin holliti. O suɓii wi'eteeɗo Lansana Kuyaate. Neeɓitaali ɗon lurral fuɗɗii hakkunde maɓɓe kamɓe ɗiɗo. E giiɗe lasindiiɓe ɗuuɗuɓe ko toolodal Lansana Konte ngal woni bonnude huuwondiral makko e jagge makko ɗen. Nyannde 20 maayuhu (duujal) o itti tokora makko e jonnde jaggal nden o lomtiniri mo Ahmadu Tijjaani Suwaare, wi'aaɗo no ɓuri ɗaatude no ɓuri yankinanaade hooreejo-leydi on.
Wi'aama Persidan Konte no wondi e nyabbuuli bonɗi wano jabeeti (nawnaare sukkar) kono ɗum laaɓaali sabu bileten yewtoowo fii cellal lamɗo leydi on hay gooto hollaaka taho. Kono non sikke alaa nawnaaje e nayeewu lo'inii mo sanne, fayda o hunnanaa hankadi golleeji waɗɗiiɗi hooreejo-leydi. Ko ɗum woni sabaabe yaltugol dekereeji luutondirɗi e ɗii duuɓi sakkitiiɗi. Ɗum e wonnde Zeneral Lansana Konte no catii e laamu ngun. Wonndiɓɓe makko wallii mo haa o wayli tuuginorde leydi ndin fii jooɗagol ko ɓuri happuuji ɗiɗi yamiraaɗi ɗin. Manndaa makko fewndiiɗo on ko e hitaande 2010 timmata. O wi'uno e nder yewtere wondude e rajo Faransi on wonnde o tortotaako laamu si on happu.
Maayde[taƴto]
Ko nyannde 22 dujambar 2008 Persidan Lansana Konte hawri e caate mum. Kabaaru on ko ka rajo leydi RTG ewaa, e konngol Buubakar Sompaare, hooreejo Assemblée Nationale on, ɗum ko suudu depiteeɓe ndun maa mbatu ngenndiiwu ngun. Caggal ɗum Mawɗo Jaagorɓe on Ahmadu Tijjaani Suwaare ƴetti haala holliti wonnde ɗowgu ngun yamirii balɗe 40 janaaʼiza fii faatunnde laamɗo leydi on. Neeɓitaali ɗon Sompaare lamndii yo lomtagol Konte ngol laatoro wano no tuuginorde leydi ndin yamiriri non, e maanaa ko yo o halfine laamu ngun kanko Sompaare fodde happu balɗe 60 haa woote waɗee laamɗo keso lamminee. Caggal waktuuji seeɗa miniteeriiɓe ɓen liɓi laamu ngun e innde njuɓɓudi inneteendi CNDD (Conseil National pour la Démocratie et le Développement, e maanaa mbatu ngenndi wonande demokaraasi e ɓamtaare). Hooreejo ndin njuɓɓudi ko Muusaa Dadis Kamara. Miniteeriiɓe ɓen holliti tuuginorde nden e partiiji ɗin dartinaama, ɗowgu ngun follaama. Sompaare e Suware salii taho yankinanaade laamu hesu ngu ɓe holliti fahin hiɓe jogitii joonndeeji maɓɓe ɗin. Kono ɓayri CNDD on nodditii hooreeɓe follaaɓe ɓen fow to daakorde maɓɓe, ɗum ko Daakorde Alfaa Yaayaa wiʼi kala mo araali ko ɗaɓɓiteteeɗo, ɓe anndi soobee naatii ɓe yahi to daakorde ɓe yankinii. Ɗen ɗon balɗe kadi laamu hesu ngun fotti e hooreeɓe partiiji ɗin kanyum e senndikaaji e mofte siwilɓe ɓen. CNDD on anndini wonnde ko addi ɓe ƴettude laamu ngun ko danndugol leydi ndin hare ɓiɓɓe-leydi e haɓugol coodtaari e laamu bonngu tampinnoongu jamaa Lagine on gila duuɓi. Hay nde wootere non ɓe ŋinyaali Persidan Lansana Konte tigi, ɓe wiʼii tun ko yimɓe makko ɓen bonni laamu ngun. Persidan Lansana Konte ko nyannde juma 26 dujambar qabrinaa. Goyki makko kin wallinaa taho bimmbi law ka Galle Jamaa (Palais du Peuple), on tuma juuloyaa ka Jaamiʼu Faysal, naɓaa ka estaadi 28 sutambar fii yo jamaa on waawu waynaade laamɗo on. Kiikiiɗe furee on naɓaa ka marga Lansana KOnte, ɗum ko hoɗo ngo o jibinaa e mum ngon Lansanayaa ko ton o qabrinaa. Leyɗe e feddeeji adunayankooji ɗin fow wiʼuno jaɓaali liɓal laamu ngal Gine ɓe wiʼi yo miniteeriiɓe ɓen jokku laawol tuuginorde nden. Kono CNDD hollitii wonnde ɓe anniyaaki duumaade ka laamu. Ɓe wiʼi tuma nde woote waɗaa woo, ɗum le ko ko hitaande 2010, ɓe accitay laamu ngun e juuɗe siwilɓe ɓen. Ɓe wiʼi hay nden hitaande 2010 wonaa laabudda, hinde gasa raɓɓiɗineede si ko ɗum woni sago jamaa on. Jamaa Gine on kanyum kan yaltuno ka ɗate holli weltaare mum nde liɓal laamu ngal waɗunoo ko ɗum waɗi sikke alaa feddeeji adunayankooji ɗin sakkitoray jaɓude gollidude e laamu hesu ngun. Kono Dental Afirik ngal dartinii ɓii-feddeyaagal (maamburyaagal) Gine ngal haa demokaraasi on arta.


text:
Silki deftere ngam siftorde Umaar Mboyna Bah
Ñalnde aset (hoore-biir), 8 lewru marse (mbooy), hitaande 2014 waɗti duuɓi ɗiɗi ko ɓiy yumma men, giɗo men, jahdiiɗo men Umaar Mboyna Bah seerndanoo e men tawi ena ɗaldi en kesniiɗo Takko Abuu Takko Sih mo seeraani tawo e sunaare e alyatiimu gorko ena wiyee Abuu Umaar Mboyna Bah.
Pelle pinal Daar Nayiim ciftorii Yero Dooro Jallo
Diine : Nguurndam nelaaɗo (3)
Ndeeɗoo winndannde saaktata ko nguurndam nelaaɗo Alla (mo jam e kisal ngoni e mum oo -MJKM). En ngardiino e “nguurndam nelaaɗo” haa ɗo mbiyno-ɗen “Oon heddiima haa nelaaɗo Alla (MJKM) maayi caggal mum, ɓe ndaɗondiri ko lebbi jeegom, nde Faatimata kañum ne maayi. Ko nii nguurndam makko kanko nelaɗo siforii e dow jubbannde”. Jooni eɗen njokka taƴre ɗiɗmere ndee :
Ñaawoore Paskaal Simbikangwa : Waɗboniiɓe yo kaɓɓu koye
Ñaawoore leydi Farayse fawii e ruwanndaanaajo biyeteeɗo Paskaal Simbikangwa kuugal kasoo duuɓi 25. Ñaawoore oo neɗɗo ko huunde hesere, tee ko jogornde battinde e geɗe goɗɗe nannduɗe e ko o ñaawraa koo. Waɗi mo faweede ngalɗoo kuugal ko sabu makko jeyeede e warnooɓe yimɓe (warhoore leñol Tutsi en) to leydi Ruwanndaa e kitaale 1990, ɗum noon o ñaawraa ko bone ɗe o waɗnoo ko ɓuri duuɓi 20 hannde, tee ko e nder leydi Farayse,
Maaɗe tati e siyaara gooto
Siyaara Al Hajji Saydu Nuuru to Ndakaaru hikka oo maa ɓooy daarteede, sibu won geɗe kese e ñamri kesiri kollitaa e makko. Kanko woni siyaara 34ɓo baɗanaaɗo Al Hajji Seydu Nuuru Taal e Ceerno Muntagaa Taal. O udditaa ko ñalnde 30/01/2014 nder Jumaa Al Hajji Umaar Taal. Hikka o mawniniraa ko maaɗe tati teskinɗi, sibu o hawri ko e hitaande 150ɓiire birnagol Al Hajji Umar (1794-1864), e hitaande 150 ɓiire jibineede Al Hajji Saydu Nuuru Taal (1864-1981) e hitaande 100ɓiire jibineede Ceerno Muntagaa Taal (1914-2007.
Ngartam lappol Ngaawandere
Hay so lappol Ngaawandere haaɗti ko e Maraaji (Niiseer) ne, ittataa ngol waɗii ngartam keewɗam : jokkondire maatinɗe e humpito mawngo. E nder ɗuum, ngol jibinanii Fooyre Ɓamtaare nafoore mawnde, haa arti noon ɗo Mali ɗoo : Fooyre dañii toon njaatigeeɓe. Ina jeyaa e jokkondiraaɓe, hono gorko jaambaaro, jaambuur, newiiɗo, nehiiɗo, teeyɗo hakkille, juumtuɗo miijooji, koolaaɗo, pullo mo bonnaani pulaagu woni ooɗoo biyeteeɗo Usmaan Sabbaar Bah. Njaay Saydu Aamadu tawii mo e Ñooro Laamiiɗo Juulɓe.
28 feebariyee haa 2 marse 2014 : Kawtal Demokaraasi e Ngootaagu
Tuggi 28 feebariyee haa 2 marse 2014, luulndo politik leydi ndii (COD e Tawaasul e AP), yantude e pelle renndo (senndikaaji e hoohooɓe jaambureeɓe, pelle jojjanɗe aadee ekn) njuɓɓinii pottital mawngal ngam yeewtude e kuccam leydi ndii e « nanondirde e peeje no leydi ndii yaltinirtee e iiñcuru politik wonndu e leydi ndii gila Muhammed wul Abdel Asiis heɓti laamu ñalnde 6 ut 2008 ».
Maati Mintu Hammaadi lomtiima Ahmed Hamsa
Ko UPR (parti laamu) e Tawaasul pooɗondirtunoo joɗnde ardorde “Dental Teeruwal Nuwaasoot” (Communauté Urbaine Nuwaasoot (CUN)). En der ɗuum, UPR ina joginoo daaɗe 18, Tawaasul daaɗe 10 ; APP ina joginoo daaɗe 5 e AJD/MR daaɗe 4, fof woni 37 daande. Ko adii ɗuum tawi UPR e APP (Masawuud) nanondirii, APP ina wootana Maati mintu Hammaadi, mbele heɓa cukko gooto.
Barooɓe Jakel ndillinii Jakel e Pete
Siyaara Barooɓe Jakel. Ñalnde 15 lewru siilo hitaande 2014, ɓesngu Barooɓe Jakel Sahre Hammee Yero waɗii siyaara pattamlamo e nder wuro mum en. Waɗanaa siyaara oo ko Ceerno Muktaar Sammba lollirɗo Ceerno Yero Kudeeje.
Nguurndam ɗemɗe e karallaagal kesal
E ooɗoo sahaa mo ngon-ɗen, ɗemɗe keewɗe ko “paayaaɗe”. Ina hiisaa wonde balɗe 15 fof ɗemngal ina maaya; yanti heen, keewɗe e keddiiɗe ɗee ina kulanaa ɗuum e teeminannde ndeeɗoo. Won biɗtoowo gooto boom wiyi ko kaal-ɗen dow koo, ko moƴƴinde njoorto, sibu ɗum teskaaki wonde hannde, ɗemɗe naatɗe e internet keewaani.
Hol nde wiyetee ɗemngal maayii ? Ɗemngal wiyetee maayii, ko nde cakkitiiɗo haalde ɗum wirnii, woni nde hay neɗɗo gooto natti haalde ɗum.


text:
FƁPM : Yiilirde catal PK
Sikke alaa ndaaroowo ɗo waali e ndaaroowo mo waaldi uddu suudu renndintaa ɗum en. Kikiinde aljumaa ko ñalngu teskinngu, mahiingu nder hakkillaaji yimɓe wonande kala tawtoraaɓe ndeen joɗnde kikiiɗe mawnde saanga w17 haa w19, yiilirde Fedde Ɓamtaare Pulaar e Muritani (FƁPM) heɓii jooɗodaade e almudɓe Demmba Aamadu Bari, ngam duɗal ngal waawa naatde e yumma mum pelle, daroo ɗo tiiɗi.
Madiina Wat dillinii Nuwaasoot
Sippiro tataɓo ngoo teddiniraa ko Abdarahmaani Njaatigi Joop, ko : Baylaa Maar mo Geloonga walla to Kogga waɗdaa e biyeteeɗo Yekkini gummoriiɗo to Daar Nayim (gootal e leeɗe Nuwaasoot). Sippiro ngoo juutii kono kadi ngo ŋarɗaani hay seeɗa sabu sippirooɓe ɓee mbaɗtindi ko e ullondirde leydi e lojondirde. Ɗo wattan ɗoo, ñaawooɓe ɓee ndokki araaraay ko Yekkini sabu ɓurde nehaade e haaɗde e jamirooje hay so tawii ɗo adannde ɗoo yimɓe ɓee fof ɓurnoo wonande ko Baylaa Maar.
Mali joñcitiima
Hay so tawii sahaa e sahaa fof eɗen nanatnoo konu Mali walla Farayse jaggonidrii walla warii ownooɓe, ko ɓuri heewde e yimɓe njooɗtorinoo ko wolde ndee ñifii. Kono njillu hooreejo hilifaaɓe leydi Mali, to Kidaal ñalnde aset 17 mee 2014, joñtitii uure.
Kanko hooreejo hilifaaɓe oo, hono Muusaa Maraa, ko kanko tigi wiyi “Ma min pellu ownooɓe ɓee fellannde muusnde”.
Seppooɓe ina ceedtoo
Jaaynoowo biyeteeɗo Kaliilu Jagana njokkondiriino e artiraaɓe seppunooɓe gila e Ɓoggee haa Nuwaasoot... A ɓe ceedtoo :
« Mbiyetee-mi ko Abuu Jallo. Njeyaa-mi ko Beelel Uurngel. Miɗo yahra e duuɓi 44. E hitaande 1989 min leeptaama, jawdi amen ɓolaa, min taccinaa feewde Senegaal. Caggal duuɓi 20 daayo waawnaango e nder tuddule, min pellitaa artireede e njuɓɓudi, min ndokkitee hakkeeji amen.
Seppo artiraaɓe, Sammba Abdul Bah ina jangtoo kasoo mum
Sammba Abdul Bah jeyaa ko e yimɓe tato nannganooɓe caggal nde polis werlii e seppo mooliiɓe e arnooɓe jaɓɓaade ɗum en gerenaatuuji ɗo karafuur Madrid ɗoo. Kanko e hoore makko ko o gartiraaɗo e wuro Gurel Falli, sara Kankoosa. Kanko ardii Jokkorde sanɗaaji e almudɓe artiraaɓe (CEER : Coordination des Elèves et Etudiants Rapatriés) waɗnde ko ina wona 40 tergal.
Petite polémique sur l’origine du mot «capaato» : 2e partie : « Muudo horma[1] », esclavage et ancêtres
2e partie : « Muudo horma[1] », esclavage et ancêtres
M. S… à ACB
Vos éclairages n'abondent pas dans le sens de l'histoire. Vous évoquez les razzias des jengelɓe, que je sache, ceci n'était en rien comparable au fameux : "muddo horma" que le Fuuta devait s'acquitter annuellement aux tribus maures.
L'expression "maa rewo ronkaa, nde worgo wonaa" traduit bien les effets désastreux des razzias des maures sur les populations du Fuuta.
Nafooje "sitroŋ" (limoŋ) goɗɗe
So tawii sitroŋ (limoŋ) ko ɓiyngel leɗɗe korsinaangel e ñaamdu, ina ɓiɗee e ñaamdu, ina muccee, haɗaani ɗum kadi jogaade nafooje goɗɗe, keewɗe, e nder galle... Yeru :
So a yiɗii ɗelkinde ‘korom’ : alaa fof ko ɓuri kalkeer bonde e robinaaji e kaake peewniraaɗe ‘korom’. Kono, so a yiggii heen sitroŋ, hay so ko nguru mum, maa yiy no waytata ɗelkude.
Petite polémique sur l’origine du mot «capaato»
"Tout savoir historique est par principe douteux, car susceptible de promouvoir certains groupes au détriment d’autres»
La remarque (« ce serait dommage que tout ça se noie dans le net ») et la suggestion d’une femme pour laquelle j’ai beaucoup d’affection, d’admiration et de gratitude, m’ont convaincu de l’intérêt éventuel de la publication d’un récent débat auquel j’ai participé. Un de ces innombrables et volatiles débats qui agitent en permanence nos petits univers informatiques, et dont, le plus souvent, l’écho se perd dans le brouhaha binaire de l’internet.
NASA yiytii tagofeere hoɗotoonde
Annduɓe NASA njiitii ko sakkitii ko huunde haawniinde, so tagofeere nde jeyaaka e yuɓɓo naange tawi nguurndam ina aaɓnoo e dow mum, tawi kadi ko nanndunde no feewi e Leydi men ndii.
Mawneeki mayre kadi woɗɗondiraani e mawneeki leydi men ndii.
Diine : njuulu (jokkere)
Habbiraango juulde : hono yeewtere Aliw (yo mbelemma Alla won e makko -(YMAM)) wiyi: “nelaaɗo Alla (MJKM) wiyi: coktirgal juulde ko laaɓal, kono teeŋtinta ɗum ko habbirde, uddirtee ko salminde.” Naniraa ɗum ko Saafiyu, Ahmadu e Abuu Daawuuda e Ibnu Maajah e Tirmisiyu.


text: 1Ɗangɓe kuur kì̵ gurum mo jir, mo yaghal so ki̶ Jesu ntoghom kì̵ Pailet. 2Mo ɗoghom j`i ki̶ po ɗiibuu mo nkaa Jesu, mo sat nee, "Mu yaa gwar ɗiisi wuri nkaa wat nyem funu mo, ki̶ wuri cíi ne, taji mu kwatwap nSiza kas, ki̶ wuri sat ne, wuɗi a Kristi, ɗi a mee mishkagham zak." 3Pailet tal pu Jesu nee, "A wugha a mishkagham mu nyem Yahudi mo me?" Jesu lap mPailet nee, "Ni a kaaɗi a sat si." 4Pailet sat mpris ɗiinan mo, ashak ki̶ kuur kì̵ gurum ni mo nee, "Ba wan kat mee mbii ɗiibish ɗi gwar ɗiisi c`in kas." 5Amma mo ɗar ɓal-ɓal, mo sat nee, "wuri ki̶ wat gurum mo shi kám fi̶ri. J`i wuri shee yaa kám ni a nGalili, har wuri j`i ki̶ni ndi̶ghi̶n Judiya jir, ki̶ wuri j`i wul ki̶ kám ni mpesi zak." 6Kaaɗi Pailet ki̶ling aasi, ɓe wuri tal pu mo nee, "Kyet gwar ni a ngu Galili wa?" 7Kaaɗi Pailet ki̶ling nee, Jesu put a ndi̶ghi̶n yil mu Herot, ɓe wuri lop Jesu so pe Herot ɗi, mpeeɗi ndi̶ghi̶n teer mi̶ni mo, ɓe Herot wuri ɗi nJerusalem zak. 8Kaaɗi Herot naa Jesu, ɓe wuri kat retnyit zam, mpeeɗi puji ɗi, ɓe Herot wurii riɓet naa Jesu, mpeeɗi wurii naa nki̶lingpo nkaa Jesu. Herot lepan ne, ɗin nnaa mee mbii aapo ɗi Jesu nc`in. 9Herot talpo mo ɗes pu Jesu, amma ba Jesu lap mo nwuri kas. 10Ɗangɓe pris ɗiinan mo, ki̶ nyemkám Waar ki̶ Mosis mo, mo gyes so kus pe Herot ɗi, mpeku mo satpo ɗiibuu mo ɗes nkaa Jesu ɓal-ɓal. 11Herot ashak ki̶ sooja fi̶ri mo, mo le Jesu a ɗiibuu, mo shwar wuri, mo nwangpo nwuri, mo lop nli̶r ɗiiki̶rim ɗiishwal nwuri, ɓe mo waa baa lop Jesu so pe Pailet ɗi. 12Jí yam ɓe Herot ki̶ Pailet mo a shaarlek, amma parpuus mi̶ni, ɓe mo ɗee a shaarshak. 13Pailet wuri pet pris ɗiinan mo, ki̶ nyemnan-nan mo, ki̶ gurum ni mo jir ashak. 14Ɓe wuri sat mmo nee, "Wun, wu j`i ki̶ Jesu pe wan ɗi, ne wuri ki̶ wat gurum mo, amma wan ki̶n tokɗiyeel nwuri ntoghom fuu, nkaa mbii ɗi wu sat mo nkaa wuri jir, ɓe ba wan kat wuri kì̵ c`in mee mbii ɗiibish kas. 15ki̶ zak, koo a Herot, ɓe ba wuri kat Jesu c`in mee mbii ɗiibish kas, mpeeɗi wuri waa baa lop wuri j`i pu wan ɗi. Ba Jesu kì̵ c`in mee mbii ɗiibish, ɗi ni mak le ku mo tu wuri kas. 16Mpeemi̶ni ɓe wan nfwo ngwam nwuri, ku wan ɓwot wuri ɗi." [ 17Mpeeɗi ni a ting ku parpuus retnyit mu Canɗel, ɓe wuri ɓwot mee gurum mi̶ndong mmo, mɓut nyem ɗi mo kì̵ ɓwaghat mo.] 18Amma mo jir, mo le or po mi̶ndong nee, "A le ku mo tu Jesu, a ɓwot a Barabbas mmun!" 19Mo ɓwaghat Barabbas wuri nlushaghat a mpee mee po tawai ɗi ni yaghal ndi̶ghi̶n birni, ki̶ po tukáa zak. 20Mpeeɗi Pailet wurii riɓet ɓwot Jesu, ɓe wuri waa baa satpo ngurum ni mo zak. 21Amma mo waa si̶ghi̶t le or ɗes nee, "A pwas wuri nkaa shiyeep! A pwas wuri nkaa shiyeep!" 22Pailet waa ba sat ɗi mmo yitkun nee, "A mpee meye? Jesu wuri c`in a mbii ɗiibish ɗiiɗang ye? Ba wan kat mee mbii ɗiibish ɗi ni mak le ku mo tu wuri kas. Mpeemi̶ni, ɓe wan nfwo ngwam nwuri, ku wan ɓwot wuri ɗi." 23Amma mo si̶ghi̶t le or shi ɗoo ɗiiɗes nee, "A le ku mo pwas wuri nkaa shiyeep!" Har ɗoo ki̶ mo ni se koghorong nkaa Pailet. 24Mpeemi̶ni, ɓe Pailet can ɗiyeel muut nJesu. Mbii ɗi mo pu ɗang ni mmi̶ni. 25Pailet Wuri ɓwot gwar ɗi moo riɓet ni, ɗi jí mo ki̶ le wuri nlushaghat a mpee po tawai, ki̶ tukáa si. Amma wuri cín Jesu nsar kì̵ mo, mpeku mo c`in mbii ɗi moo riɓet ɗi ki̶ wuri. 26Kaaɗi mo a ar so ki̶ Jesu, ɓe mo taa yaa mee ngu Sairin, ɗi moo pet sum fi̶ri a Simon, ɗi wuri tong mmee laayil j`i. Mo le wuri mang shiyeepyoghom ki̶ Jesu ni ting, ku wuri so ki̶ni ɗi ndang Jesu. 27Gurum mo ɗes mo so ndang wuri, mɓut mmo, ɓe pak mat mo ɗi, ɗi mon mmaap mpee wuri. 28Amma Jesu cighi̶r naa mo, ɓe wuri sat mmo nee, "Wun jiraap nJerusalem mo, taji wu wal mpee wan kas, amma wu wal a mpee káa fuu, ki̶ mpee jep fuu mo zak. 29Wu naa, teer ni moo j`i, ɗi gurum mon nsat nee, 'Mat ɗi mo a jeer, ɗi ba mo ki̶ kyam làa mee làa kas, ki̶ ɗi ba jep mo ki̶ kyam shwaawur furu kas, a mon nkat ɗiiret.' 30A ndi̶ghi̶n teer mi̶ni mo, ɓe gurum mon nɗoghom sat njwak mo nee, 'Wu taa nkaa mun' ki̶ mon nsat nguus mo nee, 'Wu paa mun.' 31Katɗang gurum mon nc`in mbii ɗiisi mo ɓe ting ni kuɗi mbi̶rak, ɓe katɗang, ting ni fii ɓe mon nc`in a me nniye?" 32Mo so ki̶ mee nyemɗiibish mo vul, mpeku mo twa mo ɗi ashak ki̶ Jesu zak. 33Kaaɗi mo so wul mmee peeɗi moo pet ni a Golgofa (shii kì̵ ni a ɗyeskáa) ɓe mo pwas wuri ashak ki̶ nyemɗiibish ɗiivul si mo. Memee nsarse kì̵ Jesu, ki̶ memee nsarkul fi̶ri zak. [ 34Jesu sat nee, "Daa, a fwo mmo, mpeeɗi ba mo man mbii ɗi moo c`in ni kas.]" Aɓwoon ɗi mo koospaa mpee nli̶r kì̵ Jesu ni mo, ɓe mo ɓàk nli̶r ni mon nnar furu. 35Gurum mo ɗar ku mo naa mbii ɗi nii c`in ɗi. Amma nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo, mo nwangpo nJesu, mo sat nee. "Jí wugha ɓam gurum mo, a ɓamsak zak shing! Katɗang ɓe a wugha a Kristi ɗi Naan wuri ki̶ bi̶lip wugha." 36Sooja mo nwangpo nwuri, ɓe mo mang am anab ɗiiɗeet mo j`i cín nwuri. 37Ki̶ mo sat zak nee, "Katɗang ɓe wugha a mishkagham mu nyem Yahudi mo, ɓe a ɓamsak fugha shing?" 38Mo ran mee po le nkaa yoghom ni aɗeng nkáa fi̶ri, ɗi ni sat nee, "a Mishkagham mu nyem Yahudi mo nɗiisi." 39Memee mɓut nyemɗiibish ɗi mo pwas mo ashak ki̶ Jesu, wuri satpo ɗiibish nJesu nee, "Katɗang wugha a Kristi ni, ɓe a ɓamsak, ki̶ mun zak shing!" 40Amma gwar ɗiibish ɗiivul ni wuri jighi̶r gi̶ni̶ghi̶n ni nee, "Ba wugha ki̶i̶r Naan kas aa? Ba mo can a ɗiyeel ɗiibish mmun weet ki̶ wuri kas aa? 41Mo canɗiyeel muut munu ni a ndi̶re, mpeeɗi mun muu lap a kwat mu ɗak funu ɗiibish mo, amma ba gwar ɗiisi wuri c`in mee mbii ɗiibish kas." 42Gwar ɗin nsarse kì̵ Jesu wuri sat nee, "Jesu a pan wan parɗi a j`i ndi̶ghi̶n mulki fugha." 43Jesu lap ngwar ni nee, "Azeen-nzeen ki̶n sat nwugha cicinsi ɓe nwugha ɗi ashak ki̶ wan ndi̶ghi̶n Paradayis," (ɗi shii kì̵ mi̶ni a pee ɗiiret, mpee nook, ɗi Naan ɗi). 44Kaaɗi karfe kaghapaat baavul mu puus ni wul, ɓe pee ni rii ndi̶ghi̶n yil ni jir, har so wul karfe kun. 45Ba puus ni yaa pee kas. Fuwaat ɗi ni ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni tee sham a naar har ni ɓàk vul. 46Ɓe Jesu wuri petpee shi ɗoo ɗiiɓal, wuri sat nee, "Daa, wan le riin fi̶na a ndi̶ghi̶n sar fugha." Aɓwoon ɗi wuri satpo mi̶ni, ɓe wuri shang nookmuut ɗak. 47Kaaɗi ngo ɗiiɗes nkaa sooja mo wuri naa mbii ɗi mo kì̵ c`in si mo, ɓe wuri kwoop Naan, wuri sat nee, "Azeen-nzeen ba gwar ɗiisi wuri ki̶ c`in mee mbii ɗiibish kas!" 48Kaaɗi kuur kì̵ gurum ni mo naa mbii ɗi ni c`in jir a pee ni, ɓe mo baa waa. Mo nkaa nas tughur furu mo. 49Amma nyem ɗi mo man Jesu jir, ki̶ mat ɗi mo pwat nGalili mo j`i ndang wuri, mo pan ɗar jong-jong, mpee naa mbii ɗiisi mo jir. 50Mee gwar wuri ɗi, ɗi sum fi̶ri a Josep, ngu Arimafiya, ɗi ni a mee birni ndi̶ghi̶n yil mu nyem Yahudi mo. Wuri a memee mɓut nyemɓeetpo mu nyem Yahudi mo, ki̶ wuri a mee ngo ɗin ndi̶re. 51Ba jí wurin mɓwoon ki̶ po ɗi mo ɓeet ni, ki̶ ɗak ɗi mo c`in ni kas zak. Wuri a mee ngo ɗi wurin ndung gong j`i kì̵ mulki kì̵ Naan. 52Josep wuri so pe Pailet ɗi, mpeku wuri ɗang kúm kì̵ Jesu ɗi. 53Wuri sham ki̶ kúm kì̵ Jesu ni, ɓe wuri ɓwaghat ni shi fuwaat wum, ɓe wuri so le ni ndi̶ghi̶n ki̶cir ɗi mo ki̶ sul ni mɓut njwak, ɗi ba mo kì̵ kyam wum mee gurum ɗiɓut kas. 54Parmi̶ni a parpuus ɗak mbii mo, mpeeɗi daɗaar ni, ɓe ni a puus Nookɗi. 55Mat ɗi mo pwat nGalili j`i ashak ki̶ Jesu si, mo so ndang Josep mpee wum Jesu. Mo so naa ki̶cir ni, ki̶ kaaɗi mo gan kúm kì̵ Jesu ndi̶ghi̶n ki̶cir ni si. 56Aɓwoon mi̶ni, ɓe mo waa baaso waa ki̶ mo ɗak pak mbii ɗiiɗu shang-shang mo, ki̶ mwoor pwos ɗiiɗu shang-shang mo. Parpuus Nookɗi, ɓe mo nookɗi, kaaɗi Waar kì̵ Mosis sat si.


text: 1Aɓwoon ɗiisi, ɓe Daa wuri bi̶lip pak gurum mo laarpovul baavul zak, wuri lop mo vul-vul a ti̶leng nwuri, ku mo so ndi̶ghi̶n koo birni ɗiiɗang ye, ki̶ koo pee ɗiiɗang ye, ɗi wurin nyaghal so ɗi shikáa fi̶ri. 2Wuri sat mmo nee, "Ɗiɓen ɗii mu ɗiip ni ɗi ɗes-ɗes hakyeng, amma nyemɗiip ni mo a lee ɗak. Mpeemi̶ni, wu c`in aduwa mpee nguɗiɓen ni, ku wuri lop nyemɗak mo ɗi, mpeku mo j`i ɗiip ɗiɓen fi̶ri ni ɗi. 3Wu so, wu naa wan lop wun a kaa tum mo nnaar kì̵ ncuwe mo si. 4Taji wu mang mee daamshaghal, koo mee kuluk kas, koo kwaghazak mo kas. Taji wu ɗee ntok ki̶ mee gurum a ar kas. 5Koo tulu ɗiiɗang ye, ɗi wu ɗel ɗi zak, ɓe wu shee sat nee, riyang pe tulu ɗiisi. 6Katɗang mee ngo ɗi wurii riɓet tongriyang ɗi ntulu mi̶ni, ɓe riyang fuu ni ɗee ɗi nkaa gwar mi̶ni. Katɗang ba mee nguriɓet riyang ɗi kas, ɓe tokshik mu riyang ni baaj`i nwun. 7Wu tong ndi̶ghi̶n tulu mi̶ni. Wu se, ki̶ wu shwaa mbii ɗi mo cín nwun, mpee se jir, mpeeɗi ni a ndi̶re ku nguɗak wuri lap kwat mu ɗak fi̶ri. Taji wu ɗel shilu-shilu kas. 8Koo yil ɗiiɗang ye ɗi wu ɗel ndi̶ghi̶n ni, ɗangɓe mo lap wun, ɓe wu se mbiise ɗi mo ncín wun jir. 9Wu bar nyemgok ɗi mon ndi̶ghi̶n yil ni, ki̶ wu sat ngurum ni mo zak nee, 'Mulki kì̵ Naan ni j`i wul kus pe wun ɗi nɗiisi.' 10"Amma koo a yil ɗiiɗang ye, ɗi wu ɗel ndi̶ghi̶n ni, ɗang ba mo lap wun kas, ɓe wu pwat wu so a ar mo, ki̶ wu sat ɗi nee, 11'Koo a i̶rong kì̵ yil fuu ɗi mu hi̶r shi shii funu mo, ɓe mu ɓwap mbii fuu ɗee nwun.' Amma jir ki̶si, ɓe wu man ɗiisi nee, mulki kì̵ Naan ni j`i wul kus. 12Wan sat nwun, parpuus tokɗiyeel, ɓe Naan wurin nnaajeel kì̵ Sodom met nyil mi̶ni." 13"Jeel ntaa nkaa wii Korazin! Jeel ntaa nkaa wii Betseda! Mpeeɗi katɗang ɗi gyet mo c`in nɗak ɗiinan-nan ɗi mo c`in ndi̶ghi̶n wun si a ndi̶ghi̶n Taya ki̶ Sidon, ɓe ɗi pugyet mo kì̵ tuwap ɗi, ɓe ɗi gyet mon njwal goklee mo, kì̵ gyet mon mpuk fwat nkaa káa furu mo. 14Amma parpuus tokɗiyeel, ɓe Naan nnaajeel kì̵ Taya ki̶ Sidon met nwun. 15Wii Kaparnahum, wii yii riɓet ku mo ɗiyeep wii har kàa wul aɗeng me? Waash! Mon nsham ki̶ yi har haɗes." 16Jesu sat njeplop fi̶ri mo nee, "Ngo ɗi wuri ki̶ling wun, ɓe wuri ki̶ling a wan mmi̶ni. Ngo ɗi wuri kwar wun, ɓe wuri kwar a wan. Ngo ɗi wuri kwar wan, ɓe wuri kwar a ngo ɗi wuri lop wan j`i mmi̶ni." 17Nyem ɗii si mo baaj`i pu Jesu ɗi shi retnyit, ɓe mo sat nee, "Daa, har koo a riin ɗiibish mo, ɓe mo ki̶i̶r mun, kaaɗi mu satpo mmo ndi̶ghi̶n sum fugha." 18Wuri lap mmo nee, "Ɗi ki̶n naa Shetan wurii tong aɗeng sham táa nkaa yil ni kaa yindek si. 19Wu naa, wan ki̶n cín iiko nwun, mpeku wu ti̶reng nw`oo mo ki̶ ɗi̶ghi̶r mo, ki̶ ɓal nkaa shaarlek mo jir zak, ba mon mmak c`in mee mbii nwun, koo mo lejeel nwun kas, koo ɗiɓen. 20Amma taji wu c`in retnyit a mpeeɗi riin ɗiibish mo ki̶i̶r wun, kaaɗi wu satpo mmo si kas, amma wu c`in retnyit a mpeeɗi mo kì̵ ran sum fuu mo ndi̶ghi̶n ɗengnaan." 21Parmi̶ni, ɓe Jesu kat retnyit ndi̶ghi̶n Riin kì̵ Naan, ɓe wuri sat nee, "Wan pi̶lang wugha puun fi̶na. Ɗaa mu ɗengnaan ki̶ yil ni, mpeeɗi wugha kì̵ sok mbii ɗiisi mo pee nyemseen mo, ki̶ nyemman mbii mo, ki̶ wugha woo mo ɗi nlaanjuu mo. Ii, Daa, ɗiisi ni a ɗyen fugha ku ni ɗen aasi. 22"Puun fi̶na wuri cín mbii mo nwan jir. Ba mee gurum man Làa ni kas, see a puun ɓejee ɗak, ki̶ ba mee gurum man puun ni kas, see a Làa ni ɗak, ki̶ nyem ɗi Làa ni wuri riɓet kám puun ni mmo ɓejee ɗak." 23Wuri cighi̶r lyap jeplop fi̶ri mo, ɓe wuri sat mmo a si̶sok nee, "Ni ɓang nwun zam, mpeeɗi wu naa mbii ɗi wun nkaa naa ni yaksi. 24Wan sat nwun azeen-nzeen nee, gyet nyemsatpo kì̵ Naan mo, ki̶ mishkagham mo ɗes, moo riɓet naa mbii ɗi wun nkaa naa ni yaksi, amma ba mo mak naa ni kas. Gyet moo riɓet ki̶ling mbii ɗi wun nkaa ki̶ling ni yaksi, amma ba mo mak ki̶ling ni kas." 25Mee ngukám Waar kì̵ Mosis yaghal ɗar, mpeku wuri kyam Jesu ɗi. Ɓe wuri tal pu Jesu nee, "Ngukám, nwan nc`in a me, ku wan kat seen ɗiiso ngaa-ngaa ɗi ye?" 26Jesu lap nwuri nee, "Mo ran a me ndi̶ghi̶n Waar kì̵ Mosis ni ye? Wugha aa tang ni arang ye?" 27Gwar ni wuri lap nee, "A wal nDaa Naan fugha shi putughup fugha jir, kì̵ shi seen fugha jir, ki̶ shiɓal fugha jir, ki̶ shi pan fugha jir, ki̶ a wal ngi̶nang fugha kaa sak fugha si zak." 28Jesu lap nwuri nee, "Mbii ɗi a sat ni mo a ndi̶re. Katɗang a c`in mo, ɓe wughan nkat seen." 29Amma ngukám Waar kì̵ Mosis ni wurii riɓet leshin a ngo ɗin ndi̶re, ɓe wuri waa baa tal ɗi pu Jesu nee, "A we a gi̶ni̶ghi̶n fi̶na ye?" 30Jesu lap nwuri nee, "Mee gwar wuri yaghal nJerusalem, ɓe wuri yaa ar sham nJeriko, ɓe wuri taa kaat ki̶ nyemhi̶r pee mo. Mo ni̶ram wuri, ki̶ mo shwat lée fi̶ri mo, ɗangɓe mo yaghal yit wuri nnaar ki̶ seen ki̶ muut. 31Parpuus mi̶ni, ɓe mee pris wuri yaa ɗi a ar mi̶ni. Kaaɗi wuri j`i wul kus, ɓe wuri naa gwar ni, ɓe wuri mer ɗel so mmee koghop. 32Aɓwoon mi̶ni, ɓe mee ngu livai wuri yaa ɗi a ar mi̶ni zak, kaaɗi wuri jí wul kus, ɓe wuri naa gwar ni, ɓe wuri mer ɗel so mmee koghop. 33Amma mee ngu Sameriya, ɗi wurin mmwaan a ar mi̶ni, wuri j`i wul a peeɗi gwar ni ɗi. Kaaɗi wuri naa gwar ni, ɓe wuri naajeel kì̵ gwar ni. 34Wuri j`i zum pe gwar ni ɗi, ɓe wuri ɗoo mwoor, ki̶ am anab nkaa làa ni mo, wuri ɓwaghat mo shi fuwaat. Ɗangɓe wuri mang gwar ni le nkaa njaaki fi̶ri, ɓe wuri so ki̶ gwar ni mmee luteer kì̵ mi̶zep mo, wuri tap kì̵ gwar ni hakyeng. 35Daɗaar mɓít, ɓe wuri shang shaghal zinariya mo vul, wuri cín ngutap ki̶ luteer kì̵ mi̶zep ni mo, ki̶ wuri sat ngutap kì̵ lu mi̶zep ni mo nee, 'A tap kì̵ gwar ɗiisi ni riret, mbii ɗi a tu nkaa wuri jir, ɓe katɗang wan baaj`i, ɓe wan nkwat ni nwugha jir.' 36Mɓut das ɗiikun si mo, ɓe wugha le a we a gi̶ni̶ghi̶n kì̵ gwar ɗi wat mo taa nas wuri si ye?" 37Ngukám Waar kì̵ Mosis wuri lap nee, "A ngo ɗi wuri naajeel kì̵ ɓam gwar ni si." Jesu sat nwuri nee, "Wugha so a c`in aasi zak." 38Kaaɗi Jesu ki̶ jeplop fi̶ri mo ɗi nkaa mwaan furu, ɓe mo j`i ɗel ndi̶ghi̶n mee laayil, a peeɗi mee mat ɗi moo pet sum fi̶ra a Marta, wura lap mo le nlu fi̶ra. 39Wura ki̶ mee ɗyemnoghon ɗiimat ɗi moo pet sum fi̶ra a Meeri, ɗi wura j`i tong nder shii kì̵ Daa, ku wura ki̶ling kám fi̶ri mo ɗi. 40Amma ni làa Marta mɓut, mpeeɗi a wura nkaa c`in nɗak mbiise ni jir mmi̶sat. Mpeemi̶ni, ɓe wura j`i pe Jesu ɗi, wura sat nee, "Daa, ba wugha kak ɗi ɗyemni̶ghi̶n fi̶na wura yit ɗak c`in mbiise ni nwan c`in mmi̶san si kas aa? A sat nwura j`i ɓam wan." 41Amma Daa wuri lap nwura nee, "Marta! Yii daampee nshik, ki̶ yii wat putughup nshik nkaa mbii mo ɗes zam. 42Amma a mbii mi̶ndong ɗi ni ret ku yi kat. Meeri wura tap bi̶lip a mbii ɗiiret ni, ɗi ba mee gurum mak yaa wura ki̶ni kas."


text: 1Jesu pi̶rep jeplop fi̶ri ɗiikaghapaat baavul si mo ashak, ɓe wuri cínɓal mmo ki̶ iiko, mpeku mo ceen riin ɗiibish mo pwat ɗi jir, ki̶ mo bar shwal mo ɗi shini-shini zak. 2Wuri lop mo, ku mo satpo ɗiiret nkaa mulki kì̵ Naan, ki̶ mo bar nyemgok mo zak. 3Ki̶ wuri sat mmo zak nee, "Taji wu mang mee mbii mpee mwaan ni kas, koo kammwaan, koo daam, koo mbiise, koo shaghal kas. Taji wu so ki̶ nli̶r mo vul kas. 4Koo lu ɗiiɗang ye ɗi wu ɗel ɗi, ɗang mo lap wun, ɓe wu tong a ɗi, har parɗi wu yaghal wu yit peemi̶ni. 5Jir nyem ɗi ba mo lap wun kas, ɓe katɗang wu ɗoghom put ndi̶ghi̶n yil mi̶ni, ɓe wu ɓwap i̶rong ɗi ni nkaa shii fuu mo ɗee ɗi nyil ni, ku ni ɗee ɗi a langting nkaa nyemyil mi̶ni mo." 6Ɗangɓe jeplop ni mo yaghal ɗel ndi̶ghi̶n jepyil mo jir, mo yaa satpo ɗiiret, ki̶ mo bar nyemshwal mo koo pee ɗiiɗang ye. 7Kaaɗi mishkagham Herot wuri ki̶ling mbii ɗi nii c`in jir, ɓe ni daampee nwuri ɗes hakyeng, mpeeɗi pak gurum mo sat nee, "A Joon nguc`in baptisma wuri kì̵ baa yaghal a peemúut. 8Ki̶ pak gurum moo sat nee, a Ilaija wuri j`i kámshin agaak. Pak mo sat zak nee, a memee mɓut nyemsatpo kì̵ Naan ɗiiyam mo, wuri kì̵ yaghal a peemúut." 9Herot wuri sat nee, "Wan ki̶n le ku mo can káa kì̵ Joon, ɗang a we a gwar ɗiisi, ɗi wan ki̶n ki̶ling mbii aapo ɗi wurii c`in si mo ye?" Herot tangpee ɗi wurin naa Jesu ɗi shi yit fi̶ri. 10Jeplop kì̵ Jesu mo baaj`i pe wuri ɗi, ɓe mo sat mbii ɗi mo kì̵ c`in mo nwuri jir. Jesu ashak ki̶ jeplop fi̶ri mo, mo so mmee yil ɗi moo pet ni a Betseda mmusut. 11Amma kaaɗi kuur kì̵ gurum mo man, ɓe mo so ndang wuri. Kaaɗi mo wul pe wuri ɗi, ɓe wuri sat mwaanlee mmo. Wuri satpo mmo nkaa mulki kì̵ Naan, ki̶ wuri bar nyemgok mo zak. 12Kaaɗi puus ɗoghom ru, ɓe jeplop ɗiikaghapaat baavul ni mo j`i sat Jesu nee, "A sel kuur kì̵ gurum ni mo, ku mo so njepyil ɗi mo neerpee ɗiisi cighi̶rkaat, mpeku mo katpee teer ki̶ mbiise ɗi, mpeeɗi peeɗi mun ɗi si, ba mee tulu kì̵ gurum mo ɗi kas." 13Amma Jesu wuri sat mmo nee, "Wun shikáa fuu wu cín mbiise mmo se." Mo sat nee, "Mbii ɗi mun ki̶ni a bred mo paat, ki̶ pupwap mo vul ɓejee. Aa see koo mu so mu seet mbiise mpee ɗuu kì̵ gurum ɗiisi mo jir." 14Mpeeɗi ɗuu kì̵ gurum ni mo wul kaa duɓu paat si. Jesu wuri sat njeplop fi̶ri mo nee, "Wu le ku gurum ni mo tong nyil shi kuur mo laarpaat-laarpaat." 15Jeplop ni mo c`in aasi, mo le ku gurum mo tong nyil jir. 16Jesu wuri mang bred ɗiipaat ki̶ pupwap ɗiivul ni mo, wuri ɗiyeep yit fi̶ri kàa aɗeng, ɓe wuri c`in aduwa mu pi̶lang Naan. Wuri yilang bred ni cín nyemso ndang wuri mo, mpeku mo cín ɗi kuur kì̵ gurum ni mo se. 17Gurum ni mo jir mo se hi̶ɓi̶l, har nyemso ndang wuri ni mo kyak kaghar mbiise ɗi ni ɗee ni, ɓe ni gam ki̶cik mo kaghapaat baavul. 18Parmeeci si ɓe, Jesu wuri nkaa c`in aduwa mi̶shin, ɓe jeplop fi̶ri mo j`i pe wuri ɗi. Ɓe wuri tal pu mo nee, "Kuur kì̵ gurum si moo sat ne, wan a weye?" 19Jeplop fi̶ri mo lap nee, "Pak gurum ni moo sat ne, wugha a Joon nguc`in mbaptisma, pak moo sat zak ne, wugha a Ilaija, ki̶ pak mo sat ne, wugha a memee mɓut nyemsatpo kì̵ Naan ɗiiyam mo, ɗi wuri yaghal a peemúut." 20Wuri tal pu mo nee, "Amma wun wuu sat ne wan a weye?" Pita lap nee, "Wugha a Kristi mu Naan." 21Jesu cíi mmo shiɓal, ku taji mo satpo mi̶ni mmee gurum kas. 22Wuri sat mmo nee, "Ting see Làa kì̵ Gurum wurin nshwaajeel kì̵ mbii mo ɗes aku, ki̶ zak, nyemnan-nan mo, ki̶ pris ɗiinan mo, ki̶ nyemkám Waar kì̵ Mosis mo, mon nkwar wuri, ki̶ mon ntu wuri, amma parpuus ɗiikun, ɓe wurin mbaa yaghal a peemúut." 23Wuri sat mmo jir, nee, "Katɗang ɓe mee gurum ki̶ riɓet j`i ndang wan, ɓe ni ret ku wuri kwar shin fi̶ri, ku wuri ɗak shin mpee shwaajeel, ɗi nin nɗee kaa wuri mang a shiyeepmúut fi̶ri shidaar-shidaar, ku wuri j`i ɗi ndang wan. 24Mpeeɗi koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri riɓet ɓam seen fi̶ri shikáa fi̶ri, ɓe nin nlagham a wuri, amma koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri riɓet cín seen fi̶ri mpee sum fi̶na, ɓe wurin nkat seen ni. 25Gurum nkat a li̶ɓet ɗiiɗang ye, katɗang wuri kat mbii ɗii mu yil ni mo jir, ɗangɓe seen fi̶ri ni ki̶ lagham ye, ɓe koghop ni a meye? 26Koo ngo ɗiiɗang ye ɗi yitluwaan yaa wuri mpee wan ki̶ kám fi̶na, ɓe Làa kì̵ Gurum, wurin c`in yitluwaan ki̶ ngo ni zak, parɗi wurin nj`i ndi̶ghi̶n ɗiiɗes fi̶ri, ki̶ ndi̶ghi̶n ɗiiɗes mu puun, ki̶ ndi̶ghi̶n ɗiiɗes mu nyemlop ɗiiɓang mo. 27Amma wan sat nwun azeen-nzeen nee, mɓut mpak nyem ɗi moo ɗar mpesi, ba mon mmuut kas, see mo naa mulki kì̵ Naan ni j`i wul akuɗang." 28Aɓwoon kì̵ teer mo kaa pokun si, ɗi Jesu wuri kì̵ sat mbii ɗiisi mo, ɓe wuri mang Pita, ki̶ Joon, ki̶ Jemis, wuri kàa ki̶ mo aɗeng jwak, mpee c`in aduwa. 29Kaaɗi wuri nkaa c`in aduwa, ɓe shin fi̶ri ni cighi̶r ki̶ nli̶r fi̶ri mo cighi̶r ɗee a ɗiipiyaa peng-peng, har moo lap mi̶lep yilak-yilak. 30Ɗangɓe nɗin mman, ɓe gurum mo vul, mon mpo ashak ki̶ wuri. Memee a Mosis, ki̶ memee a Ilaija. 31Mo j`i kámsut agaak ndi̶ghi̶n ɗiiɗes mu ɗengnaan. Mo nkaa katpo kì̵ Jesu, nkaa muut ɗi yak wurin mmuut ni ndi̶ghi̶n Jerusalem, mpeku ni gam ɗyen kì̵ Naan ɗi. 32Saam yaa Pita, ki̶ Joon, ki̶ Jemis, amma kaaɗi mo mii nsaam ni, ɓe mo naa ɗiiɗes kì̵ Jesu, ki̶ das ɗiivul ɗi moo ɗar ashak ki̶ wuri si. 33Ɗangɓe kaaɗi das ɗiivul ni mo ɗoghom ɓàkshak ki̶ Jesu, ɓe Pita sat nJesu nee, "Daa, ni ret kaaɗi mun ɗi mpesi, a yit ku mu ɗik b`it mo kun, memee mpee wugha, memee mpee Mosis, ki̶ memee mpee Ilaija." Ba Pita manshii kì̵ mbii ɗi wuri sat ni kas. 34Kaaɗi Pita nkaa satpo mi̶ni, ɓe mee nluu ni j`i paa riin nkaa mo, har ki̶i̶rmuut yaa nyemso ndang Jesu ɗiikun ni mo. 35Mee ɗoo put ɗi ndi̶ghi̶n nluu ni, ɗi ni sat nee, "Ɗiisi a Làa fi̶na ɗi wan ki̶n bi̶lip wuri, wu ki̶ling wuri." 36Kaaɗi ɗoo ni ɗok, ɓe Jesu wuri ɗee mmi̶shin. Jeplop ɗiikun ni mo yaapo furu mo titik, ba mo satpo mi̶ni mmee gurum nkaa mbii ɗi mo kì̵ naa ni ndi̶ghi̶n shiiteer mi̶ni mo kas. 37Daɗaar ni, ɓe kaaɗi Jesu ashak kì̵ jeplop fi̶ri ɗiikun ni mo sham aɗeng jwak ni, ɓe kuur kì̵ gurum mo ɗes mo kaat kì̵ Jesu. 38Ɗangɓe mee gwar mɓut kuur kì̵ gurum ni mo, wuri ɗiyeep ɗoo fi̶ri, wuri sat nee, "Ngukám, wan ɗang pu wugha, a naajeel kì̵ làa fi̶na shi kussuk fugha, mpeeɗi a wurin nwan mi̶ndong ɗak. 39A naa mee riin ɗiibish ni kì̵ ɗel ndi̶ghi̶n wuri. Tong ɓe wurii ɗoghom a le or ɗak, nii mang wuri vwet nyil, ki̶ wurii pwas shii, har ti̶fil ki̶ j`i put nwurin mpo. Nii naa nlejeel nwuri zam, a dikyet ɗang nii ɓwot wuri mpee rep pee lee. 40Wan ki̶n ɗang pu jeplop fugha mo, mpeku mo ceen riin ɗiibish ni put ɗi, amma ba mo mak kas." 41Jesu lap nee, "Gang ɗiisi mo, ɗi ba wun ki̶ cínzeen kas. Nyem ɗi nkan mo! Wan ntong pe wun ɗi a vit me? Wan nsat a ngung ki̶ wun vit ɗak aa? A j`i ki̶ làa fugha ni si." 42Kaaɗi wuri nkaa j`i ki̶ làa ni pe Jesu ɗi, ɓe riin ɗiibish ni cut làa ni vwet nyil shwal-shwal zam, har wuri ɗoghom a pwas shii ɗak, amma Jesu ceen riin ɗiibish ni put aku, ki̶ wuri bar làa ni. Wuri cín làa ni mpuun fi̶ri. 43Ni aapo ngurum mo jir, mpee iiko ɗiiɗes kì̵ Naan. Kaaɗi ni nkaa aapo nkuur kì̵ gurum ni mo, mpee mbii lukshik ɗi Jesu c`in mo jir, ɓe wuri sat njeplop fi̶ri mo nee, 44"Wu yit ku po ɗiisi mo ɗel ndi̶ghi̶n kom fuu mo riret! Mpeeɗi mon ncín Làa kì̵ Gurum ndi̶ghi̶n sar kì̵ gurum mo." 45Amma ba jeplop ni mo manshii kì̵ po ɗi wuri sat ɗiisi ni mmo kas. Shii kì̵ ni ɗee a ɗiisi̶sok pe mo ɗi, mpeku taji mo manshii ki̶ni kas, ki̶ mo ki̶i̶r mpee tal shii kì̵ po ɗiisi ni mo pu wuri. 46Ɗangɓe ɓeetshik yaghal nnaar kì̵ jeplop kì̵ Jesu mo nee, a we a ɗiiɗes met jir ndi̶ghi̶n wuɗun ye? 47Amma kaaɗi Jesu wuri man ne ɓeetshik yaghal nnaar furu, ɓe wuri pet mee làa ɗiilee j`i ɗar kus ki̶ wuri. 48Ɓe wuri sat mmo nee, "Koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri lap làa ɗiilee kaa ɗiisi si ndi̶ghi̶n sum fi̶na, ɓe ngo ni lap a wan mmi̶ni. Ki̶ koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri lap wan, ɓe ngo ni lap a ngo ɗi wuri lop wan j`i mmi̶ni. Mpeemi̶ni, ngo ɗi wuri a ɗiilee mɓut nwun, ɓe a ngo mi̶nin nɗee a ɗiiɗes met jir." 49Joon sat nee, "Daa, ɗi mu naa mee gwar wuri nkaa ceen riin ɗiibish mo pwat ndi̶ghi̶n sum fugha, ɓe mu cíi nwuri, mpeeɗi ba wurii mwaan ashak ki̶ mun kas." 50Amma Jesu sat nwuri nee, "Taji wu cíi nwuri kas, mpeeɗi ngo ɗi ba wuri a shaarlek furu kas, ɓe wuri ashak ki̶ mun mmi̶ni." 51Kaaɗi pee ni wul kus, ɗi mon nlap Jesu baakàa aɗeng, ɓe wuri fes leputughup fi̶ri ndi̶re mpee kàa nJerusalem. 52Wuri lop jeplop mo a kiyeen fi̶ri, mpeku mo so ɗi ndi̶ghi̶n rep mee laayil, ɗi ni a mu nyem Sameriya mo, mpeku mo ɗak mbii mo ɗi nwuri. 53Amma ba nyem ɗin nlaayil mi̶ni mo lap wuri kas, mpeeɗi mo man nee, wuri kì̵ fes leputughup fi̶ri a mpee kàa nJerusalem ɓejee. 54Kaaɗi jeplop fi̶ri ɗiisi mo, Jemis, ki̶ Joon, mo naa mi̶ni, ɓe mo sat nee, "Daa, a riɓet ku mu pet wus sham aɗeng, ku ni se mo ɗi me?" 55Amma Jesu wuri cighi̶r naa mo, ɓe wuri gwak mo. 56Ɗangɓe Jesu ki̶ jeplop fi̶ri ni mo ɗel so mmee laayil ɗiici. 57Kaaɗi mo a ar so, ɓe mee gwar wuri sat nJesu nee, "Wan nso ndang wugha, koo a pee ɗiiɗang ye ɗi a so ɗi jir." 58Jesu lap ngwar ni nee, "Ngau mo kì̵ tughun furu mo, ny`er mo ki̶ tish furu mo zak, amma ba Làa kì̵ Gurum wuri ki̶ mee peeɗi wurin nle káa fi̶ri ɗi kas." 59Jesu sat mmee gwar nee, "A j`i ndang wan." Amma gwar ni sat nwuri nee, "Daa, a yit nwan so ntulu, kun wum puun fi̶na ɗi aku." 60Jesu lap nwuri nee, "A yit ku nyem ɗi ba mo cínzeen kas mo wum nyemmuut furu mo. Amma wugha a so a satpo nkaa mulki kì̵ Naan." 61Mee gwar sat nJesu zak nee, "Daa, wan nso ndang wugha, amma a yit ku wan so nsat ɗang mukaat ɗak nyemtulu fi̶na mo akuɗang." 62Jesu sat ngwar ni nee, "Koo ngo ɗiiɗang ye, ɗi wuri lesar fi̶ri nkaa caan maar, ɗang wuri ɗee cighi̶r naapee mɓwoon, ɓe ba wuri mak mpee mulki kì̵ Naan."


text:
Woote hooreleydaagu : geddo ngoo muusii
Gila kampaañ oo fuɗɗii ñalnde 21 suwee 2014, kanndidaa biyeteeɗo Muhammed wul Abdel Asiis oo, jamfinooɗo laamu jooɗii e jappeere e hitaande 2008 hade mum toɗɗoreede woote juɓɓiniraaɗe « ɗereeji ñenngaaɗi », hollitii tan wonde wonaa kanndidaaji keddiiɗi ɗii waɗdata. Waɗi noon ko e denndaangal dente ɗe o yuɓiinnoo e laamorɗe diiwanuuji ɗii, o ronkii jogaade hoore makko,
So Koyɗol wiyi ina foso maa, ummo jooɗo
Saabii kaa haalaa ko en mbiyno e tonngoode men 119ɓiire wonde tawi rajo Muritani ko rajo ngenndi wonnoo, nattii : ngoon wullitaango faynoo ko e jaagorgal toppitiingal ko fayti e kumpital, hono wul Horma, sabi ɗum ko rajo Muritani nanngetenooka e Magaama e diiwaan mum fof.
FƁPM : Yiilirde catal PK
Sikke alaa ndaaroowo ɗo waali e ndaaroowo mo waaldi uddu suudu renndintaa ɗum en. Kikiinde aljumaa ko ñalngu teskinngu, mahiingu nder hakkillaaji yimɓe wonande kala tawtoraaɓe ndeen joɗnde kikiiɗe mawnde saanga w17 haa w19, yiilirde Fedde Ɓamtaare Pulaar e Muritani (FƁPM) heɓii jooɗodaade e almudɓe Demmba Aamadu Bari, ngam duɗal ngal waawa naatde e yumma mum pelle, daroo ɗo tiiɗi.
Madiina Wat dillinii Nuwaasoot
Sippiro tataɓo ngoo teddiniraa ko Abdarahmaani Njaatigi Joop, ko : Baylaa Maar mo Geloonga walla to Kogga waɗdaa e biyeteeɗo Yekkini gummoriiɗo to Daar Nayim (gootal e leeɗe Nuwaasoot). Sippiro ngoo juutii kono kadi ngo ŋarɗaani hay seeɗa sabu sippirooɓe ɓee mbaɗtindi ko e ullondirde leydi e lojondirde. Ɗo wattan ɗoo, ñaawooɓe ɓee ndokki araaraay ko Yekkini sabu ɓurde nehaade e haaɗde e jamirooje hay so tawii ɗo adannde ɗoo yimɓe ɓee fof ɓurnoo wonande ko Baylaa Maar.
Mali joñcitiima
Hay so tawii sahaa e sahaa fof eɗen nanatnoo konu Mali walla Farayse jaggonidrii walla warii ownooɓe, ko ɓuri heewde e yimɓe njooɗtorinoo ko wolde ndee ñifii. Kono njillu hooreejo hilifaaɓe leydi Mali, to Kidaal ñalnde aset 17 mee 2014, joñtitii uure.
Kanko hooreejo hilifaaɓe oo, hono Muusaa Maraa, ko kanko tigi wiyi “Ma min pellu ownooɓe ɓee fellannde muusnde”.
Seppooɓe ina ceedtoo
Jaaynoowo biyeteeɗo Kaliilu Jagana njokkondiriino e artiraaɓe seppunooɓe gila e Ɓoggee haa Nuwaasoot... A ɓe ceedtoo :
« Mbiyetee-mi ko Abuu Jallo. Njeyaa-mi ko Beelel Uurngel. Miɗo yahra e duuɓi 44. E hitaande 1989 min leeptaama, jawdi amen ɓolaa, min taccinaa feewde Senegaal. Caggal duuɓi 20 daayo waawnaango e nder tuddule, min pellitaa artireede e njuɓɓudi, min ndokkitee hakkeeji amen.
Seppo artiraaɓe, Sammba Abdul Bah ina jangtoo kasoo mum
Sammba Abdul Bah jeyaa ko e yimɓe tato nannganooɓe caggal nde polis werlii e seppo mooliiɓe e arnooɓe jaɓɓaade ɗum en gerenaatuuji ɗo karafuur Madrid ɗoo. Kanko e hoore makko ko o gartiraaɗo e wuro Gurel Falli, sara Kankoosa. Kanko ardii Jokkorde sanɗaaji e almudɓe artiraaɓe (CEER : Coordination des Elèves et Etudiants Rapatriés) waɗnde ko ina wona 40 tergal.
Petite polémique sur l’origine du mot «capaato» : 2e partie : « Muudo horma[1] », esclavage et ancêtres
2e partie : « Muudo horma[1] », esclavage et ancêtres
M. S… à ACB
Vos éclairages n'abondent pas dans le sens de l'histoire. Vous évoquez les razzias des jengelɓe, que je sache, ceci n'était en rien comparable au fameux : "muddo horma" que le Fuuta devait s'acquitter annuellement aux tribus maures.
L'expression "maa rewo ronkaa, nde worgo wonaa" traduit bien les effets désastreux des razzias des maures sur les populations du Fuuta.
Nafooje "sitroŋ" (limoŋ) goɗɗe
So tawii sitroŋ (limoŋ) ko ɓiyngel leɗɗe korsinaangel e ñaamdu, ina ɓiɗee e ñaamdu, ina muccee, haɗaani ɗum kadi jogaade nafooje goɗɗe, keewɗe, e nder galle... Yeru :
So a yiɗii ɗelkinde ‘korom’ : alaa fof ko ɓuri kalkeer bonde e robinaaji e kaake peewniraaɗe ‘korom’. Kono, so a yiggii heen sitroŋ, hay so ko nguru mum, maa yiy no waytata ɗelkude.
Petite polémique sur l’origine du mot «capaato»
"Tout savoir historique est par principe douteux, car susceptible de promouvoir certains groupes au détriment d’autres»
La remarque (« ce serait dommage que tout ça se noie dans le net ») et la suggestion d’une femme pour laquelle j’ai beaucoup d’affection, d’admiration et de gratitude, m’ont convaincu de l’intérêt éventuel de la publication d’un récent débat auquel j’ai participé. Un de ces innombrables et volatiles débats qui agitent en permanence nos petits univers informatiques, et dont, le plus souvent, l’écho se perd dans le brouhaha binaire de l’internet.


text: 1Maakŋ ɓiige tun se, jeege ɓaaɗo tus dɛn daala num ɗim naaɗe kɔs kic ɓo gɔtɔ. Gɔtn se Isa daŋo jee mɛtin̰ ki ɔɔ taaɗɗen ɔɔ: 2«Jee dɛn ese maam m'aakɗe se m'ɛɛjɗenga doɗe ki, taa naaɗe tɛɗga ɓii mɔtɔ ute maama ɔɔ ɗim kɔsɗe gɔtɔga. 3Kɛn m'ɔn̰ɗen naaɗe ɓaaga ute ɓoɗe num, naaɗe ɓaa baatn ɗoob ki, taa jee mɛtin̰ge se iin̰o gɔtn dɔkɔ.» 4Jee mɛtin̰ ki tɛrlin̰ ɔɔ: «Gɔtɔ lɛ dɔk ute ɓea; gɔtn ara se j'aɗe kɔŋ mappa gay jaay j'aɗe kɛɗn naaɗe kɔsn dɛrɛŋ se?» 5Isa tɔnd mɛtɗe ɔɔ: «Naase tap ɓo ɔkki mappa kando?» Ɔɔ naaɗe tɛrlin̰ ɔɔ: «Naaje k'j'ɔk cili.» 6Gɔtn se Isa ɗeek jee dɛnge tu ɔɔ k'j'iŋg naaŋ ki. Naan̰ tɔs mappan cili se jin̰ ki, tɔɔm Raa aas se, naan̰ dup ɛɗin̰ jeege tun mɛtin̰ ki ɔɔ naaɗe ɓaa nigin̰ jee dɛnge tu. 7Naaɗe ɔk kɛn̰jge sɛɛm sɛɛm kandum bin kici. Taa naan̰ se Isa tɔɔm Raa kici ɔɔ ɗeek jee mɛtin̰ ki ɔɔ ɓaa nigɗesin̰ki kici. 8Gɔtn se jeege ɔs dɛrɛŋ ute maraadɗe. Ɔɔ togŋ ɔɔp se, jee mɛtin̰ ki tɔs ɔmbin̰ maakŋ gɔrnge tu cili. 9Jeegen ɔs se ɓaa ɓaa nakŋ dupu‑sɔɔ. Jaay Isa ɔlɗen k'wɔɔk k'ɓaa. 10Gɔtn se naan̰ naar ook maakŋ markab ki ute jee mɛtin̰ ki ɔɔ gaaŋ ɓaa taa naaŋ kɛn k'daŋin̰ Dalmanuta. 11Parizige ɓaaɗo baag naajn̰ ute Isa. Naaɗe je an̰ goom kɔkŋ do taarin̰ ki, tɔnd mɛtin̰ ɔɔ n̰'tɛɗɗen nakŋ‑kɔɔɓm kɛn iin̰o gɔtn Raa ki. 12Isa ɔl kon̰ pirr, ɗeek ɔɔ: «Jee duni kɛn ɓɔrse jaay je nakŋ‑kɔɔɓɔ se gɛn ɗi? 'Booyki bɛɛ, m'asen taaɗa, jee se j'aɗen tɛɗn nakŋ‑kɔɔɓm gam eyo.» 13Gɔtn se Isa ute jee mɛtin̰ ki iin̰ ɔn̰ɗe, ook maakŋ markab ki ɔɔ gaaŋ deel ɓaa jɛŋ kɛn kaam naane. 14Kɛn naaɗe ɓaa ɓaa te markabɗe do maane ki se, jee mɛtin̰ ki aak se ɔɔpɗenga mappa kalaŋ sum, taa naaɗe dirigɗenoga tɔso te mapp eyo. 15Gɔtn se Isa baagɗe dɛjɛ ɔɔ: «Ɔɔɗki dose ɔɔ ɔndki kɔndɔ ute ɔrɔm Parizige ɔɔ ute gɛn Ɛrɔd se.» 16Gɔtn se jee mɛtin̰ ki baag naajn̰ ute naapa se, taa naaɗe tɔso te mapp eyo. 17Gaŋ Isa jeelga maak‑saapɗe se ɗeekɗen ɔɔ: «Taa ɗi jaay naase 'naajki ute naapa ɔɔ k'j'uunkiro te mapp ey se? Ɓɔrse kic ɓo naase aak ɔkki te eyo ɔɔ 'booy ɔkki te ey rɔk la? Lɔɓu 'booy ɔkki te mɛtn taar se ey lɛ? 18Nakŋ maam m'tɛɗ se, naase aakin̰kiga naɓo aak ɔkin̰ te eyo ɔɔ nakŋ maam m'taaɗsen se 'booyki naɓo 'booy ɔkin̰ te eyo. Naase 'saapki tu, 19kɛn m'dup mappan mii jaay m'ɛɗ gaabge tun dupu‑mii ɔs se, kɛn ɔɔp se naase 'tuun 'ɗoockiro gɔrnɔ kando?» Naaɗe tɛrlin̰ ɔɔ: «Sik‑kaar‑dio.» 20«Ɔɔ kɛn m'dupo mappagen cili jaay m'ɛɗ jeege tun dupu‑sɔɔ ɔs se, mɛt kɔɔpin̰ se naase 'tɔskiro gɔrnɔ kando?» Naaɗe tɛrlin̰ ɔɔ: «Cili.» 21Gɔtn se Isa tɛrl taaɗɗen daala ɔɔ: «Te naan̰ se kic ɓo, naase 'booy ɔkki te ey ɓɔrt la?» 22Isa ute jee mɛtin̰ ki jaay aan naaŋ kɛn Bɛtsaida ki se. Gɔtn se jeege ɔk ɓaan̰o ute debm kaam‑tɔɔkɔ ɔɔ eemin̰ nɔɔ ɔɔ n̰'ɔl jin̰ n̰'utin̰a. 23Isa ɔk ji debm kaam‑tɔɔkɔ ɔɔ tɔɔɗ teecn̰sin̰ naata maakŋ naaŋ kɛn se. Ɔɔ naan̰ baagin̰ tupm ɓooro kaamin̰ ki ɔɔ ɔnd jin̰ don̰ ki ɔɔ tɔnd mɛtin̰a ɔɔ: «Naai aak ɗim lɔɓu gɔtɔ?» 24Debm kaam‑tɔɔkɔ se ɔɔɗ kaamin̰a ɔɔ ɗeek ɔɔ: «Yɛɛ, maam m'aak jeege lee lea, naɓo m'aakɗen tec aan gɔɔ kaagge.» 25Gɔtn se, Isa tɛrl ɔnd jin̰ kaam gaab kɛn se daala ɔɔ gaabm se ɔŋ lapia, kaamin̰ ɔɔɗ aak kɛlɛŋ. 26Isa taaɗin̰ ɔɔ: «Ɔn̰te 'kaal ute maakŋ ɓea ɔɔ uun ɗoobi, 'ɓaa ɓei ki.» 27Isa iin̰ ɓaa ute jee mɛtin̰ ki, ɓaa maakŋ naaŋge tun cɛɛ gɛgɛr Sezare kɛn taa naaŋ Pilip ki. Kɛn naaɗe ɓaa ɓaa ɗoob ki se, Isa tɔnd mɛtɗe ɔɔ: «Gɛn jeege tu num, maam se tap ɓo m'naŋa?» 28Naaɗe tɛrlin̰ ɔɔ: «Jee mɛtin̰ge ɔɔ naai Jan‑Batist, jee kuuy ɔɔ naai Ɛli; kɛngen kuuy taaɗ ɔɔ naai se deb kalaŋ maakŋ jeege tun taaɗ taar teeco taar Raa ki do dɔkin̰ se.» 29Num Isa tɔnd mɛtɗe daala ɔɔ: «Gɛn naase ki num, ɔɔki maam tap ɓo m'naŋa?» Piɛr tɛrlin̰ ɔɔ: «Naai ɓo al‑Masi.» 30Gɔtn se Isa aacɗen kaama ɔɔ taar se j'ɔn̰te ɓaa taaɗn nam ki. 31Gɔtn se, Isa baag dooy jee mɛtin̰ ki ɔɔ bɛɛki se, Goon Deba se utu 'dabar kusin̰ aak eyo. Magal taa ɓee Yaudge, magal jee tɛɗn sɛrkɛ Raage tu, ute jee jeel taaɗn tɔɔkŋ mɛtn Ko Taar Raage, naaɗe se utu an̰ kɔɔɗn kundu ɔɔ utu an̰ tɔɔlɔ. Naan̰ ooy, tɛɗga ɓii mɔtɔ jaay ɓo sɔm, aɗe duru. 32Taar se naan̰ taaɗɗesin̰ tal tal. Gaŋ gɔtn se Piɛr daŋ ɓaansin̰ cɛɛs ki ɔɔ baagin̰ mooyo. 33Num gaŋ Isa tɛrl aak jee mɛtin̰ ki, aac kaama Piɛr ki, ɗeekin̰ ɔɔ: «Ɓubm sitange, iik naatn cɛɛm ki gam naane! Taa saapm naai se gɛn Raa eyo, kɛse saapm jikilimge.» 34Gɔtn se Isa daŋo jee dɛnge ute jee mɛtin̰ ki, taaɗɗen ɔɔ: «Debm jaay je am daan num, 'baatn ron̰ mala, 'kuun kaagŋ yon̰a jaay ɓo am daana. 35Taa debm jaay je kaajn̰ kon̰ se utu an̰ kutu naan Raa ki, ɔɔ debm ut kon̰a taa maama ɔɔ taa Labar Jiga se utu an̰ kaaja. 36Kɛn debm jaay duni ute magalin̰ ɓo kaam jin̰ kic num, kɛn naan̰ kutn kon̰ naan Raa ki se, naan̰ an kɔŋ ɗi ro ki? 37Ey num debkilimi se kon̰a se, naan̰ an̰ dugin̰ ute ɗio? 38Ɔɔ jee dunia kɛn ɓɔrse tɛɗga jee kusin̰ge ɔɔ tujga ɔrmɗe naan Raa ki se, naan naaɗe ki se jaay debm tɛɗ sɔkɔn̰ɔ taa maama ɔɔ taa taarum se, maam Goon Deba kic ɓo sɔkɔn̰ɔ utu am tɔɔl taa naan̰ kici, ɓiin m'aɗe ɓaa maakŋ Gaar Bubum ki ɔɔ ute gɛn kɔɗin̰gen salal se.»


text: 1"A zeen-zeen wan sat wun nee, ngo ɗi ba wuri ɗel nkuuttum mo a mpolu ni kas, amma wuri yaa mee ar ɗiici kàa ɗel ɗi, ɓe gwar mi̶ni a wat, ki̶ nguhi̶rpee. 2Amma ngo ɗi wuri ɗel nkuuttum ni mo a mpolu ni, ɓe gwar mi̶ni a ngukiyeer tum ni mo. 3Ngutap polu ni wuri wang polu ni ngukiyeer tum ni mo, ki̶ tum ni mo ki̶ling ɗoo fi̶ri. Katɗang wuri pi̶rep tum ni mo shi sum furu mo, ɓe wuri pwat ki̶ mo ati̶leng. 4Kaaɗi wuri kì̵ pwat ki̶ tum fi̶ri mo jir, ɓe wuri taa mmo a ti̶leng, ɓe tum ni mo so ndang wuri, mpeeɗi mo man ɗoo fi̶ri. 5Ba tum ni mon nso ndang mee ngo ɗiici kas, amma mon nswa, mpeeɗi ba mo man ɗoo ki̶ ngo mi̶ni kas." 6Jesu sat sumpo ɗiisi mmo, amma ba mo manshii kì̵ mbii ɗi wurii sat ni kas. 7Mpeemi̶ni, ɓe Jesu baa sat ɗi mo zak nee, "A zeen-zeen, wan sat nwun nee, a wan a polu ki̶ tum mo. 8Nyem ɗi gyet mo shee j`i a ti̶leng nwan jir, mo a mo nyemhi̶rpee mo. Ba gyet tum ni mo ki̶ling ɗoo furu kas. 9Wan a polu ni. Koo ngo ɗiiɗang ye, ɗi wuri ɗel mpolu ni shi wan, ɓe wurin nkat ɓam. Ɓe gwar mi̶ni wurin nɗel, ki̶ put, ki̶ wurin nkat koo a meye ɗi wurii riɓet mpee seen fi̶ri. 10Wat wurii j`i a mpee c`in wat, ki̶ tu gurum, ki̶ mpee wat mbii mo. Amma wan j`i a mpeku gurum mo kat seen ɗi, ku mo kat ni ɗes zak. 11"Wan a ngukiyeer ɗiiret. Ngukiyeer ɗiiret wurii cín seen fi̶ri mpee tum ni mo. 12Ngo ɗi wurii naatum ni mo a mpee lapkwat, ɓe katɗang wuri naa ncuwe ki̶ j`i, ɓe wuri su yit tum ni mo ɗi, mpeeɗi ba tum ni mo a mi̶ri kas, ki̶ zak, ba wuri a ngukiyeer ki̶ tum ni mo kas. Ɓe ncuwe ni yak pak tum ni mo, ki̶ tiit mo zak. 13Ngunaa tum ni mo mpee lapkwat, wuri su, a mpeeɗi baa mee mbii daampee nwuri ki̶ tum ni mo kas. 14A wan a ngukiyeer ɗiiret. Wan man mi̶na mo, ki̶ mi̶na mo man wan zak. 15Kaaɗi puun fi̶na wuri man wan, ɓe wan man puun fi̶na aasi zak. Wan cín seen fi̶na mpee tum ni mo. 16Wan ki̶ pak tum mo ɗi zak, ɗi ba mo ɗi ndi̶ghi̶n kuuttum ɗiisi mo kas. Ting wan nj`i ki̶ mo zak, ɗangɓe mon nki̶ling ɗoo fi̶na, ku mo ɗee ɗi a kuuttum ɗiimi̶ndong, ki̶ ngukiyeer ɗiimi̶ndong zak. 17Daa wuri wal nwan, a mpeeɗi wan ki̶n riɓet cín seen fi̶na, mpeku wan baa lap seen ni zak. 18Ba mee gurum mak mang seen fi̶na ni aki̶ wan kas, amma wan ncín ni a shi riɓet fi̶na. Wan ki̶ iiko mpee cín seen fi̶na, ki̶ wan ki̶ iiko ɗi wan mak baa mang ni zak. A mbii ɗi puun fi̶na wuri kì̵ ten sat nee wan c`in ni mmi̶ni." 19Mee ɓàkshak waa baa yaghal ɗi nnaar kì̵ nyem Yahudi mo mpee po ɗiisi mo. 20Pak mo ɗes ndi̶ghi̶n mo, mo sat nee, "Wuri ki̶ riin ɗiibish, wuri kì̵ ti̶tar zak. A me le ɗang wuu lekom mpee ki̶ling wuri ye?" 21Amma pak mo sat nee, "Ngo ɗi wuri ki̶ riin ɗiibish, ba wurin mmak katpo ɗiisi mo kas. Cirang ɗang riin ɗiibish mmak wang yit ki̶ nguvum ye?" 22Ni a mee parpuus retnyit, ɗi moo lesut a ɗiiɓang, ki̶ ni a tarkut, ki̶ a parpuus retnyit mu le Lu kì̵ Naan ɗiiɗes a ɗiiɓang, ɗi mo nkaa c`in ni nJerusalem. 23Ɓe Jesu nkaa mwaan ndi̶ghi̶n púk mu Solomon ɗi ni ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni. 24Ɓe nyem Yahudi mo j`i neer wuri, mo tal pu wuri nee, "Wughan nyit mun mɓut nkyetwa ni a vit aa? Katɗang ɓe a wugha a Kristi ni, ɓe a sat mmun agaak." 25Jesu lap mmo nee, "Wan ki̶n ten sat nwun, ɓe ba wu cínzeen kas. Ɗak ɗi wan c`in mo ndi̶ghi̶n sum kì̵ puun fi̶na, a mo ɗee a langting fi̶na. 26Amma ba wu cínzeen kas, mpeeɗi ba wun ndi̶ghi̶n tum fi̶na mo kas. 27Tum fi̶na moo ki̶ling ɗoo fi̶na. Wan man mo, ki̶ moo j`i ndang wan zak. 28Wan cín seen ɗiiso ngaa-ngaa mmo, ki̶ ba mon nkyam muut kas, ki̶ zak, ba mee ngo mmak fuwaal mo ndi̶ghi̶n sar fi̶na kas zak. 29Puun fi̶na, ɗi wuri cín mo nwan, wuri ɓal met mbii mo jir, ki̶ zak, ba mee ngo mmak fuwaal mo ndi̶ghi̶n sar ki̶ puun fi̶na kas. 30Wan ki̶ puun fi̶na, mun a ɗiimi̶ndong." 31Nyem Yahudi mo waa baa hi̶r nhi̶k mo zak, mpeku mo car Jesu ɗishik. 32Jesu sat mmo nee, "Wan ki̶n c`in ɗak ɗiiret mo ɗes nyit fuu, ɗi puun fi̶na wuri ki̶ cín mo nwan, ɗangɓe wu riɓet car wan a mpee ɗak ɗiiɗang ndi̶ghi̶n mo ye?" 33Nyem Yahudi mo lap nwuri nee, "Ba muu car wugha a mpee ɗak ɗiiret mo kas, amma mpee po ɗiibish ɗi wugha sat nkaa Naan, ki̶ mpeeɗi wugha ɗi wugha a gurum, ɓe wugha lesak a kaa Naan si." 34Jesu wuri lap mmo nee, "Mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda Waar fuu nee, Naan sat nee, 'Wun a naan mo.' 35Mu man nee, po ɗi mo ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan mo azeen vit, mpeemi̶ni ɓe gyet yam-yam ɓe Naan wuri sat nyem ɗi mo ki̶lingpo fi̶ri nee, mo a kaa naan si. 36Katɗang ni aasi, ɓe wuri, ɗi puun bi̶lip wuri lop sham ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, ɓe cirang ɗang wuu sat nee, wan ki̶n sat a po ɗiibish nkaa Naan ye? 37Katɗang ba wan ki̶n c`in a ɗak mu puun fi̶na kas, ɓe taji wu cínzeen nwan kas. 38Amma katɗang wan ki̶n c`in a ɗak fi̶ri mo, ɓe koo ɗi ba wu cínzeen nwan kas, ɓe ɗi wun ncínzeen nɗak ni mo, mpeku wu manshii kì̵ ni ɗi nee, puun wuri ndi̶ghi̶n wan, ki̶ wan ndi̶ghi̶n puun zak." 39Ɗangɓe mo ɗoghom baa yaa Jesu ɗi, ɓe wuri put ndi̶ghi̶n sar furu suwaat. 40Jesu wuri waa baaso canɗel mɓin dung nJodan, a peeɗi jí Joon nguc`in baptisma wuri shee c`in baptisma ɗi. Wuri tong mpee mi̶ni. 41Gurum mo ɗes mo j`i pe wuri ɗi, ɓe mo sat nee, "A zeen-zeen ba jí Joon c`in mee mbii aapo kas, amma koo mbii ɗiiɗang ye, ɗi jí Joon wuri sat nkaa gwar ɗiisi, ɓe mo azeen jir." 42Gurum mo ɗes mo cínzeen nJesu mpee mi̶ni.


text: 1Mee parpuus Nookɗi, ɓe Jesu wuri mwaan ɗel ar mɓut pak maar ɗiɓen mo. Ɓe nyemso ndang wuri mo ti̶lang pak kàss mo lughus, mo se. 2Amma pak nyem Farisi mo sat nee, "A me le ɗang wuu c`in mbii ɗi ba ni ret ku mo c`in parpuus Nookɗi kas ye?" 3Jesu wuri lap mmo nee, "Ashee ba wuu kyam tang mbii ɗi gyet Devid wuri c`in, kaaɗi gyet neenláa nwuri, ki̶ nyem ɗi mo ashak ki̶ wuri kas me? 4Kaaɗi gyet wuri ɗel ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes, ɓe wuri mang bred ɗi mo kì̵ ten cín ni nNaan, wuri se, har wuri cín pak nyem ɗi mo ashak ki̶ wuri. Bred ɗi ba mee gurum buu mak se ni kas, see a pris mo ɓejee ɗak." 5Jesu wuri sat mmo nee, "Làa kì̵ Gurum wuri a Daa mu parpuus Nookɗi ni." 6Mee parpuus Nookɗi, ɓe Jesu wuri ɗel ndi̶ghi̶n mee lu kì̵ Naan, ɓe wuri nkaa kámpo Naan mmo. Mee gwar wuri ɗi ndi̶ghi̶n lu ni, ɗi sar fi̶ri ɗin nsarse ni fii. 7Pak nyemkám Waar kì̵ Mosis mo, ki̶ pak nyem Farisi mo, mo leyit nkaa Jesu, ku mo naa ɗi, kyet wurin mbar gwar ni parpuus Nookɗi ni wa? Mpeku mo katpee c`in mwaanaa ɗi nkaa Jesu. 8Amma Jesu man pan furu mo. Wuri sat ngwar ɗi baal fi̶ri ni fii nee, "A yaghal a ɗar, a j`i si agaak." Gwar ni wuri yaghal ɗar ating. 9Jesu sat mmo nee, "Wan ki̶ tal pu wun ɗi. Kyet Waar Mosis ni sat ne, mu c`in a mbii ɗiiret parpuus Nookɗi aa, koo mu c`in a mbii ɗiibish ye? Ni ret ku mu ɓam seen aa, koo mo tu seen ye?" 10Wuri lyap mo cighi̶rkaat jir, ɓe wuri sat ngwar ni nee, "A zan baal fugha." Ɓe gwar ni zan sar ni, ɓe ni zughum wuri. 11Ni shwal mmo mɓut shimwen. Mo ɗoghom ɓeet ki̶ shak nkaa mbii ɗi mon nc`in ki̶ Jesu. 12Ndi̶ghi̶n shiiteer mi̶ni mo, ɓe Jesu wuri put kàa aɗeng jwak mpee c`in aduwa. Wuri teer nc`in aduwa nNaan. 13Kaaɗi ɓit mang, ɓe wuri pet nyem ɗi moo so ndang wuri mo, mpeku wuri bi̶lip jeplop mo kaghapaat baavul ɗi mɓut mmo, ɓe wuri pet mo a jeplop fi̶ri mo. 14Simon ɗi moo pet nwuri a Pita, ki̶ ɗyemni̶ghi̶n fi̶ri Andru, ki̶ Jemis, ki̶ Joon, ki̶ Filip, ki̶ Bartolomi, 15ki̶ Matiyu, ki̶ Tomas, ki̶ Jemis làa kì̵ Afiyas, ki̶ Simon ɗi moo pet wuri a Zeelot, 16ki̶ Juda làa kì̵ Jemis, ki̶ Juda Iskariyot, ɗi a wuri nyaghal ɗee a nguseet Jesu si. 17Jesu wuri sham ashak kì̵ jeplop fi̶ri mo aɗeng jwak ni. Wuri ɗar mee peeɗi ni a sal, ashak ki̶ gurum mo ɗes ɗi mo so ndang wuri. Gurum mo ɗes ɗi mo pwat ndi̶ghi̶n yil nJudiya jir, ki̶ nJerusalem, ki̶ mpo bahar mu Taya ki̶ Sidon, mo kì̵ j`i mpeku mo ki̶ling Jesu ɗi, ku wuri bar mo ɗi mɓut shwal furu mo. 18Nyem ɗi riin ɗiibish mo daampee mmo, wuri bar mo zak. 19Kuur kì̵ gurum ni mo jir, mo gung mpeku mo tuwaas wuri ɗi, mpeeɗi iiko mu bar gurum mo nii put ndi̶ghi̶n wuri, ki̶ wurii bar mo jir. 20Jesu cighi̶r kì̵ yit pe jeplop fi̶ri mo ɗi, ɓe wuri sat mmo nee, "Wun nkat ɗiiret, wun ɗi wun a nyemjeel mo yaksi, mpeeɗi mulki kì̵ Naan nin nyaghal ɗee a muu. 21"Wun nkat ɗiiret, wun ɗi neenláa nwun yaksi, mpeeɗi wun nyaghal wu hi̶ɓi̶l. "Wun nkat ɗiiret, wun ɗi wun mmaap yaksi, mpeeɗi wun nyaghal wu shwar. 22"Wun nkat ɗiiret, katɗang gurum mo kwar wun har mo waghar wun leɗik, mo fulup wun, mo le a nyemɗiibish mo mpee Làa kì̵ Gurum. 23Parpuus mi̶ni, ɓe wun nc`in retnyit, wun mmi̶reppee mpee retnyit ni, mpeeɗi kwat fuu ni a ɗiiɗes ndi̶ghi̶n ɗengnaan. Mpeeɗi gyet puun furu mo kì̵ c`in nyemsatpo kì̵ Naan ɗiiyam mo aasi zak." 24"Amma jeel nkaa wun nyemlong mo, mpeeɗi wun wuu ten wu kat ɓam fuu. 25"Jeel nkaa wun nyem ɗi wuu shwar yaksi, mpeeɗi wun nyaghal wu kat putughup ɗiiwuwat ki̶ maap ɗes. 26"Jeel nkaa wun, nyem ɗi gurum mo jir moo kwoop wun, mpeeɗi gyet puun furu mo kì̵ kwoop nyemsatpo kì̵ Naan mu ɗung mo aasi zak." 27"Amma wan ki̶n sat nwun nyem ɗi wuu ki̶ling wan si nee, Wu wal nshaarlek fuu mo. Wu c`in mbii ɗiiret nyem ɗi mo kwar wun. 28Wu le ɗiiret nkaa nyem ɗi mo fulup wun. Nyem ɗi mo lejeel nwun, ɓe wu c`in aduwa mpee mo zak. 29Ngo ɗi wuri cut wugha mmee koghop ki̶pak, ɓe a cighi̶r ki̶ koghop ki̶pak ɗiivul ni nwuri zak. Ngo ɗi wuri yaa wugha ki̶ mbiisup, ɓe a cín nli̶rlop fugha ɗiki̶ nwuri zak. 30Jir koo weye ɗi wuri ɗang mee mbii pu wugha, ɓe a cín nwuri. Ngo ɗi wuri hi̶r mee mbii ɗi mo a mugha, ɓe taji a sat nwuri baa ki̶ mo nwugha kas. 31Mbii ɗi wuu riɓet ku gurum mo c`in nwun, ɓe wu c`in mmo aasi zak. 32"Katɗang ɓe wuu tap wu wal a nyem ɗi mo wal nwun ɓejee ɗak, ɓe cirang ɗang wun nkat ɗiiret ye? Mpeeɗi koo a nyemshikbish mo, ɓe moo wal nyem ɗi mo wal mo aasi zak. 33Katɗang ɓe wuu c`in ɗiiret a nyem ɗi moo c`in ɗiiret nwun ɓejee ɗak, ɓe cirang ɗang wun nkat ɗiiret ɗi ye? Mpeeɗi koo a nyemshikbish mo, ɓe moo c`in aasi zak. 34Katɗang ɓe wuu hop mbii a nyem ɗi wuu ben ne, mon mbaa ki̶ni ɗi nwun ɓejee ɗak, ɓe cirang ɗang wun nkat ɗiiret ye? Mpeeɗi koo a nyemshikbish mo, ɓe moo hop mbii nshak, mpeeɗi mo man nee, mon mbaa ɗi ki̶ni mmo, ntiit ki̶ mbii ɗi mo kì̵ cín ni. 35Amma wu wal nshaarlek fuu mo. Wu c`in mbii ɗiiret mmo, wu hop mbii ngurum mo, taji wu lepan nee, mon mbaa cín ni nwun kas. Mpeeɗi Naan wurin ncín kwat nwun ɗes, ki̶ wun nɗee a jep kì̵ Daa Naan Ɗiihai mo. Mpeeɗi wuri a nguc`in kussuk, mpee nyemcíin pi̶lang mo, ki̶ mpee nyemɗiibish mo. 36Wu ɗee a nyemc`in kussuk, kaaɗi puun fuu wuri a nguc`in kussuk ngurum mo si." 37"Taji wu canɗiyeel ɗiibish mmee gurum kas, mpeku taji Naan wuri canɗiyeel ɗiibish nwun kas zak. Taji wu canɗiyeel ɗii mu muut mmee gurum kas, mpeku taji Naan canɗiyeel ɗii mu muut nwun kas zak. Wu fwo shikbish ɗi gurum mo c`in nwun, ɗangɓe Naan wurin nfwo shikbish fuu mo nwun zak. 38"Wu cín mbii ngurum mo, ɗangɓe Naan wurin ncín mbii mo nwun zak. Shi ɗaa ɗiiret ɗi ni a gi̶gam, ɗiisi̶si̶ghi̶n, ki̶ ɗi mo ten sham ashak riret, ni gam kàa put, har ni ɗoghom ɓeer sham nyil. Naan wurin nɗoo a mi̶ni ndi̶ghi̶n lée fuu mo. A shi ɗaa ɗi wuu kám mbii ɗi ngurum mo, ɓe mon nkám mbii nwun a ɗishik zak." 39Jesu wuri sat mee sumpo mmo zak nee, "Ba mee nguvum mmak yaakam mmee nguvum kas. Katɗang mo yaakam nshak, ɓe mon ntaa ntughun weet. 40Ba làa makaranta mmet ngukám fi̶ri kas. Amma koo làa makaranta ɗiiɗang ye, ɗi mo kì̵ kám mbii mo nwuri ndi̶re-ndi̶re kyes, ɓe wurin mmak yaghal ɗee kaa ngukám fi̶ri si. 41"A me le ɗang aa naa rep shit ɗi ni ndi̶ghi̶n yit kì̵ ɗyemni̶ghi̶n fugha si, amma ba a kak ki̶ kuk yoghom ɗi ni ndi̶ghi̶n yit fugha kas ye? 42Cirang ɗangɓe aa sat nɗyemni̶ghi̶n fugha nee, ɗyemnaa, a yit ku wan fii rep shit ɗi ni ndi̶ghi̶n yit fugha si ɗi, amma ba wugha kak ni̶ghi̶n kuk yoghom ɗi ni ndi̶ghi̶n yit fugha kas ye? Wugha nguc`in mbii shi putughup vul-vul, a shee shang kuk yoghom ɗi ni ndi̶ghi̶n yit fugha si akuɗang, ɓe wugha mmak naapee riret, mpeku a fii rep shit ɗi ni ndi̶ghi̶n yit kì̵ ɗyemni̶ghi̶n fugha ni ɗi." 43"Ba mee ting ɗiiret nin mmak làa-làa ɗiibish kas, ki̶ ba mee ting ɗiibish nin mmak làa-làa ɗiiret kas zak. 44Mpeeɗi koo a ting ɗiiɗang ye, ɓe gurum moo man ni a mpee làa ni. Ba gurum mmak kat làa kì̵ tingkoon mɓut ntinghi̶r kas, ki̶ ba gurum mmak yak làa kì̵ ting anab mɓut ntingkuultum kas. 45Ngo ɗiiret, wurii put ki̶ mbii ɗiiret, ɗi mo a si̶sok ndi̶ghi̶n putughup fi̶ri. Amma ngo ɗiibish wurii put ki̶ mbii ɗiibish ɗi mo a si̶sok ndi̶ghi̶n putughup fi̶ri zak. Mpeeɗi a mbii ɗi ni ndi̶ghi̶n putughup kì̵ gurum, a nii kàa put mpo fi̶ri." 46"A me le ɗangɓe wuu pet wan a Daa, Daa, amma ba wuu c`in mbii ɗi wan sat nwun kas ye? 47Jir ngo ɗi wuri j`i pe wan ɗi, ki̶ wuri ki̶lingpo fi̶na mo, ɗang wuri c`in mo zak, ɓe wan nkám nwun ngo ɗi wuri ntiit ki̶ni. 48Gwar mi̶ni a kaa mee nguɗik lu, ɗi wuri ɓwanpee ni sham jurung-jurung, har wuri sham kat laar, ɗangɓe wuri ɓwot kuklu ni nkaa laar ni. Kaaɗi am put ndung, ɓe ni so cut lu ni, amma ba ni mak ship ni kas, mpeeɗi mo ɗik lu ni riret. 49Amma ngo ɗi wuri ki̶lingpo fi̶na mo, ɗang ba wuri c`in mo kas, ɓe wuri a kaa ngo ɗi wuri ɓwot lu nkaa yil, ɗi ba wuri ɓwanpee mpee ɓwot kuklu ni kas. Kaaɗi am put ndung, ɓe ni so cut lu ni, ɓe abet lu ni ship bish-bish."


text: 1Jesu wuri yaghal kàa aɗeng Jwakpaat. 2Daɗaar ni mɓít-mɓít, ɓe wuri waa baaj`i ɗel ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes. Ɗuu gurum mo ɗes mo j`i pe wuri ɗi, Jesu tong nyil, ɓe wuri ɗoghom kám mmo. 3Ɗangɓe nyemkám Waar kì̵ Mosis mo, ki̶ nyem Farisi mo, mo j`i ɗel ki̶ mee mat ɗi mo yaa wura nkaa c`in ngaa, ɓe mo le wura ɗar a naar. 4Mo sat nwuri nee, "Ngukám, mo yaa mat ɗiisi wura nkaa c`in ngaa. 5Ndi̶ghi̶n takarda mu Waar funu, ɓe Mosis wuri sat mmun nee, 'Mu car kiyeet ki̶ mat kaa mi̶ni si shi ndi̶ng har wura muut.' Wugha sat a me nkaa mi̶ni ye?" 6Mo c`in tal ɗiisi a mpeku mo kyam wuri ɗi, ki̶ zak, ku mo kat mee mbii ɗi mpee so c`in mwaanaa fi̶ri. Amma Jesu ɗoghom, ɓe wuri ran-ran shi ni̶kongsar fi̶ri nyil. 7Amma kaaɗi mo vuun ntal ni pu wuri, ɓe Jesu wuri yaghal ɗar a ting, wuri sat mmo nee, "Ngo ɗi ba wuri ki̶ shikbish mɓut nwun kas, ɓe wuri shee bák wura shi ndi̶ng." 8Jesu wuri waa baa ɗoghom ɗi zak, ɓe wuri ran-ran shi ni̶kongsar fi̶ri nyil. 9Kaaɗi mo ki̶lingpo mi̶ni, ɓe mo ɗoghom pwat shimi̶ndong-shimi̶ndong. Gwar ɗi wuri kun met mmo jir, a wuri shee put, har mo j`i pwat kyes, ku ɗee a Jesu ɗi mmi̶shin, ki̶ mat ni wuraa ɗar ɗi a pee ni zak. 10Jesu ɗiyeep yit naa wura, ɓe wuri sat nwura nee, "Mat, nyem ɗi moo riɓet car yi ni mo a neye? Ba mee ngo mak canɗiyeel mu muut yi kas aa?" 11Wura lap nee, "Waash Daa", Jesu sat nwura nee, "Ba wan canɗiyeel ɗiibish yi kas zak. Yi so waa, amma taji yi baa yi c`in shikbish ɗi zak kas."] 12Jesu wuri baa sat mmo zak nee, "Wan a peeɓang mu yil ni. Ngo ɗi wuri j`i ndang wan, ɓe ba wurin mmwaan ndi̶ghi̶n peenkoo kas. Amma wurin nkat peeɓang mu seen." 13Nyem Farisi mo sat nJesu nee, "Wugha aa c`in a langting mpee káa fugha, ba langting ni azeen kas." 14Jesu lap mmo nee, "Koo ɗi wan ki̶n c`in a langting mpee káa fi̶na, ɓe langting fi̶na ni azeen, mpeeɗi wan man peeɗi wan put ɗi nj`i, ki̶ wan man peeɗi wan ndung so ɗi zak. Amma ba wun, wu man peeɗi wan put ɗi nj`i kas, koo a peeɗi wan ndung so ɗi kas zak. 15Wun wuu tokɗiyeel ngurum mo a shi pan mu yil ɗiisi, ba wan ki̶n tokɗiyeel mee gurum kas. 16Amma koo ɗi wan tokɗiyeel mmee gurum, ɓe ɗiyeel fi̶na ni a nkaa zeen, mpeeɗi ba wan tokɗiyeel ni a mmi̶san kas, amma muu tokɗiyeel ni ashak ki̶ puun fi̶na ɗi wuri lop wan. 17Mo kì̵ ran ndi̶ghi̶n takarda Waar fuu zak nee, 'Katɗang gurum mo vul mo c`in langting nkaa mbii, ɓe ni azeen.' 18Wan ki̶n c`in langting mpee káa fi̶na, ki̶ puun fi̶na ɗi wuri lop wan, wuri c`in langting mpee wan zak." 19Mo tal pu wuri nee, "Puun fugha ni wuri a neye?" Jesu lap nee, "Ba wu man wan kas, ki̶ ba wu man puun fi̶na kas zak. Katɗang ɗi wu man wan, ɓe ɗi wun mman puun fi̶na zak." 20Jesu satpo ɗiisi mo a kaaɗi wuri nkaa kám mmo ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes, a peeɗi moo le kwati mu lap mbiizughum mo ɗi. Amma ba mee gurum yaa wuri kas, mpeeɗi ba pee fi̶ri ni ki̶ wul kas. 21Jesu baa sat mmo zak nee, "Wan ndung so, ɓe aɓwoon ɗi wan ki̶n so, ɓe wun ntang wan, ki̶ wun mmurap ndi̶ghi̶n shikbish fuu mo zak. Peeɗi wan ndung so ɗi, ɓe ba wun mmak so ɗi kas." 22Po ɗiisi ni le ku nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nee, "A me a shii kì̵ po ɗi wuri sat ne, 'Peeɗi wurin ndung so ɗi, ɓe ba mun mmak so ɗi kas ye?' Wurii tang a tu shin aa?" 23Jesu lap mmo nee, "Wun a mu yil ni, amma wan tong aɗeng nsham. Wun a mu yil ɗiisi, amma ba wan a mu yil ɗiisi kas. 24Wan ki̶n ten sat nwun nee, wunn mmurap ndi̶ghi̶n shikbish fuu mo. Mpeeɗi katɗang ba wu cínzeen ne, wan a Kristi kas, ɓe wunn mmurap ndi̶ghi̶n shikbish fuu mo." 25Mo tal pu Jesu nee, "Wugha a weye?" Jesu lap mmo nee, "A wan a gwar ɗi wan satpo nwun nkaa wuri nshee si. 26Wan ki̶ mbii mo ɗes, ɗi wan nsat nkaa wun, ki̶ mbii mo ɗes ɗi wan ncanɗiyeel ɗiibish nwun ɗishik zak. Amma ngo ɗi wuri lop wan, wuri azeen. Mbii ɗi wan ki̶ling mo pu wuri, ɓe wan ki̶n sat a ni ngurum mo zak." 27Ba mo man nee, Jesu wurii satpo mmo a nkaa Daa kas. 28Ɗangɓe Jesu wuri sat nee, "Katɗang mon nɗiyeep Làa kì̵ Gurum nkaa shiyeepyoghom ɗangɓe wun mman nee, a wan a wuri, ki̶ zak wun mman ne, ba wan mak c`in mee mbii mmi̶san kas, amma wan ki̶n sat a mbii ɗi puun fi̶na wuri ki̶ kám mo nwan. 29Ngo ɗi wuri lop wan, wuri ɗi ashak ki̶ wan zak. Ba wuri yit wan mmi̶san kas, mpeeɗi wan ki̶n c`in a mbii ɗi mo tong ɗyen nwuri shidaar-shidaar." 30Kaaɗi Jesu satpo ɗiisi mo, ɓe gurum mo ɗes mo cínzeen nwuri. 31Jesu sat nyem Yahudi ɗi mo cínzeen nwuri si mo nee, "Katɗang wu ɗyel kám fi̶na mo ndi̶ghi̶n putughup fuu mo, ɓe wun a nyemso ndang wan ɗi azeen mo. 32Ɗangɓe wun mman zeen ni, ɓe zeen nin nle ku wu put mɓut ɗak ki̶rom mu shikbish mo zak." 33Mo lap nwuri nee, "Mun a dang mu Abraham, ba muu kyam ɗee a ki̶rom kì̵ mee gurum kas. A me le ɗang a sat nee, wun mput mɓut ɗak ki̶rom fuu ye?" 34Jesu lap mmo nee, "Wan sat azeen nwun. Jir koo a ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri c`in shikbish, ɓe wuri kì̵ ɗee a ki̶rom kì̵ shikbish ni. 35Ngo ɗi wuri a ki̶rom, ɓe ba wurii mak tong ndi̶ghi̶n tulu har ngaa-ngaa kas, amma a laalu wurii tong ɗi har ngaa-ngaa. 36Katɗang ɓe Làa ni wuri le ku wu ɗee a mukáa fuu, ɓe wun nɗee a mukáa fuu azeen-nzeen. 37Wan man nee, wun a dang mu Abraham, amma jir ki̶si, ɓe wuu tang ar mpee tu wan, mpeeɗi ba wu cínzeen po fi̶na kas. 38Wan ki̶n sat a mbii ɗi puun fi̶na kám nwan, amma wun wuu c`in a mbii ɗi wu ki̶ling pe puun fuu ɗi." 39Mo lap nwuri nee, "A Abraham a puun funu." Jesu sat mmo nee, "Katɗang ɗi wun a jep kì̵ Abraham mo, ɓe ɗi wun nc`in ɗak ɗi gyet Abraham wuri c`in mo zak. 40Amma yaksi, wun ndung tang ar mpee tu wan. Wan ɗi wan sat zeen nwun, ɗi wan ki̶ling pe Naan ɗi. Ba gyet Abraham wuri c`in mbii kaa mi̶ni si kas. 41Wun wuu c`in a ɗak ɗi puun fuu kì̵ c`in." Mo lap nwuri nee, "Ba mo làa mun a aaknuk mo kas, mun ki̶ puun a mi̶ndong ɗi wuri a Naan." 42Jesu sat mmo nee, "Katɗang ɗi Naan wuri a puun fuu, ɓe ɗi wun nwal nwan ɗi wan ɗi mpesi, mpeeɗi wan tong a pe Naan ɗi nj`i. Ba wan j`i a shikáa fi̶na kas, amma a Naan wuri lop wan. 43A me le ɗang ba wu manshii kì̵ po fi̶na mo kas ye? A mpeeɗi ba wu mak gung mpeku wu ki̶lingpo fi̶na mo ɗi kas. 44A Shetan a puun fuu. Wun wuu c`in a mbii ɗi puun fuu ki̶ riɓet. Pugyet ɗi nshee, ɓe wuri a ngutukáa, ki̶ ba wurii mak ɗar nkaa zeen kas, mpeeɗi ba mee zeen ɗi ndi̶ghi̶n wuri kas. Wurii c`in ɗung, mpeeɗi mi̶ni a mi̶se fi̶ri. Wuri a nguɗung, ki̶ wuri a puun mu nyemɗung mo zak. 45Amma wan ki̶n sat zeen nwun, ɓe ba wu cínzeen nwan kas. 46A we ndi̶ghi̶n wun ɗi wuri mak kám ni agaak nee, wan ki̶n kyam c`in shikbish ye? Katɗang wan ki̶n sat azeen nwun, ɓe a me le ɗang ba wu cínzeen nwan kas ye? 47Ngo ɗi wuri a mu Naan, ɓe wurii lekom mpee ki̶lingpo ɗi mo a mu Naan. Mbii ɗi ni le ɗang ba wuu lekom mpee ki̶ling kám fi̶na ni kas, a mpeeɗi ba wun a mu Naan kas." 48Nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo lap Jesu nee, "Mun mu sat a ndi̶re ne, wugha a ngu Sameriya, ki̶ wugha ki̶ riin ɗiibish kas aa?" 49Jesu lap mmo nee, "Ba wan ki̶ riin ɗiibish kas. Wan ki̶n le ɗiiɗes a puun fi̶na, amma wun wuu toklong nwan. 50Ba wan ki̶n tang a ɗiiɗes mpee káa fi̶na kas, amma mee ngo ɗi, ɗi wurii tang ɗiiɗes ni mpee wan, a wurii tokɗiyeel zak. 51Azeen-nzeen ki̶n sat nwun nee, koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri lappo kám fi̶na mo, ɓe ba wurin mmuut kas har ngaa-ngaa." 52Nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nwuri nee, "Yaksi, mpee po fugha, ɓe mu man nee, wugha ki̶ riin ɗiibish. Gyet Abraham wuri kì̵ muut, ki̶ nyemsatpo kì̵ Naan mo kì̵ murap zak. Amma wugha sat nee, koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri tap kámpo fugha mo, ɓe ba wurin mmuut kas. 53Wugha ɗes met puun funu Abraham ɗi gyet wuri kì̵ muut si me? Gyet nyemsatpo kì̵ Naan mo kì̵ murap zak! Wugha aa lesak a weye?" 54Jesu wuri lap nee, "Katɗang wan ki̶n le ɗiiɗes nsan, ɓe ba ɗiiɗes fi̶na nii koghop ni kas. A puun fi̶na wuri le wan a ɗiiɗes. Wuri ɗi wuu pet wuri a Naan fuu. 55Koo ɗi wuu sat nee, wuri a Naan fuu, ɓe ba wu man wuri kas. Amma wan man wuri. Katɗang wan sat ne, ba wan man wuri kas, ɓe wan ɗee a nguɗung kaa wun si. Amma wan ki̶n sat nwun nee, wan man wuri, ki̶ wan ki̶n tap ki̶ po fi̶ri mo zak. 56Puun fuu Abraham wuri kat retnyit mpee naa puus j`i fi̶na, wuri ki̶ naa ni, ɓe wuri kat retnyit zam." 57Nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nwuri nee, "Ba wugha kì̵ wul ɓit laarpaat kas, ɓe cirang ɗang a sat nee aa kyam naa Abraham ye?" 58Jesu sat mmo nee, "Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun, akuɗang gyet moo làa Abraham, ɓe wan ɗi." 59Ɗangɓe mo sham hi̶r nhi̶k mo, mpeku mo car wuri ɗi. Amma Jesu wuri lagham ndi̶ghi̶n gurum mo, ɓe wuri ɗel put ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni.


text:
Limlebbi : hitaande, lebbi e ñalɗi
E sahaa hannde oo, yoga e pine kuutortoo ko lemlebbi biyeteeɗo limlebbi «Grégoire» oo, woni ko mbiyaten limlebbi tuubakooɓe koo. Juulɓe kadi ina njogii limlebbi mum en, mo kuutorto-ɗen enen fulɓe. Pine keewɗe ina njogii limlebbi mum en keeriiɗi, kono yoga heen nattii huutoreede. Hannde ɓuri waawde huutoreede e winndere ndee kala ko limlebbi « tuubakooɓe » oo. Limlebbi ɗii ɓuri heewde tuugaade ko e dille lewru walla naange, walla ɗiɗi ɗii kala. Ina woodi goɗɗi ɓurɗi jiiɓaade. Maa mbiyaa leyɗe winndere ndee kala kuutortoo ko limlebbi Grégoire oo wonande soklaaji ɗi ngonaa soklaaji diine.
Hol ko woni ganndal ?
Fuɗɗoraade innde jurmotooɗo, jaafotooɗo, caggal yettude geno e nulaaɗo mum (JKM) mi salminii ma, mi juurimaama hooreejo bayyino Fooyre Ɓamtaare, Bookara Aamadu. Miin mbiyetee-mo ko Aamadu Demmba Koorkel Soh to Kayhayɗi, koɗ-mi. Mi meeɗii noddude ma laabi ɗiɗi miɗo yettu maa e darnde maa e hooreyaagal maa e jaaynde.
Ko mi dilloowo sahaa e sahaa fof e kiirɗeeli duɗe Pulaar, miɗo heewi weddaade ngalɗoo naamnal : Hol ko woni ganndal ?
20 suwee, ñalngu mooliiɓe
E nder kitaale ɓennuɗe ɗee, leyɗe keewɗe e diiwanuuji keewɗi ina mawnintunoo ngootiri fof ñalngu mum mooliiɓe. Won heen nii mbaɗatnoo ko yontere no woorunoo. Kono ina ɓurɗi maantinde e ɗii ñalɗi, ñalngu 20 suwee, ñalngu mooliiɓe wonande Afrik. Nde tawnoo mooliiɓe ɓuri heewde ko e Afrik, Batu kuɓtodinngu Fedde Ngenndiije Dentuɗe felliti, e batu mum njooɗinoongu ƴetti hawraande 55/76 ñalnde 4 desaambar 2014, ngam yiɗde wallitde Afrik e ndee darnde,
Woote hooreleydaagu : Muritani ɓeydiima lofaade
Ciftoren tan, caggal dirtingol wooteeji meeriiji e dipiteeji ngol rewaani laawol ko ina tolnoo e duuɓi ɗiɗi, laamu Moritani fellitiino yuɓɓinde ɗiin wooteeji e lewru oktoobar 2013, e oon sahaa luulndo ngo muum (ko lollirnoo “COD”) salii yahdude e ɗiin wooteeji, ɗi paɓɓa e lewru noowammburu, woodi e luulndo hee serindiiɓe, tawtoraa ɗiin wooteeji (ko wayi no Tawaasul), kono heddiiɓe ɓee calii.
Loraa Bagboo ko ñaaweteeɗo !
Ñaawooɓe Ñaawirde Kuuge Winndereere (CPI) wonnde to La Haye (laamorgo Pays Bas) fellitii ñaawde Looraa Bagboo, oon gonnooɗo hooreejo leydi koddiwaar. Ɗuum, ko caggal nde ɓe cikkitii dalillaaji gaddanooɗi ñaawirde ndee addude mo toon e wiyde ina ñaawa mo. Jooni noon, ɓayri ɓe pellitii ñaawde mo, firti ko won dalillaaji njogaa gaddanooji yimɓe tuumde mo geɗe nay (4) : warhoore aadeewo, woni warngooji e njangu e rewɓe e golle yoorɓerndaagu kam e ownugol beeli.
Notre contribution au débat sur l’origine et la signification des mots « capaato » et « safalɓe » en pulaar
La question posée sur l’étymologie et le sens que pouvaient avoir en pulaar les mots /capaato/ (au singulier) et /safalɓe/ (au pluriel), désignant les Arabo-berbères ou Maures, est une question tout à fait légitime pour qui souhaite comprendre et décrypter quels étaient les rapports de cohabitation entre les Maures et les Fulɓe.
Au-delà des peuls, les maures ont également été en contact avec d’autres populations négro-africaines, à savoir les Wolofs, qui les désignent sous le terme « Naar ».
D’où viennent ces appellations ? Que signifient-elles ? Quel lien peut-on établir entre les différents termes par lesquels les peuls et les wolofs désignent les maures ?
Ɓataake feewde e Fedde Ɓamtaare
Ko adii kala ko calminaali am tedduɗi fayde e mon, mboɗo nelda on duwaawu nde geno rokkata on cellal e coftal, ngam mbaawon jokkude golle mon.
Gila puɗɗii-mi janngude Pulaar, haa mbaaw-mi tarde, mbaɗtu-mi soodde jaaynde FOOYRE ƁAMTAARE. Sinno ko sago jaaynde nde waɗta yaltirde balɗe 15. Mboɗo yiɗi anndude mbele ɗum naamndii ko ngalu walla alaa naamndii ko darnde mawnde?
Mande Nuwaasoot jogotoo mbaydi laamorgo ?
Jamma alkamisa, 3 lewru sulyee 2014, hay asamaan gasnaani ruylinde (waɗde duule) tawi ko won nokkuuji Nuwaasoot e Jehre Senkiyeem ndee kujjitii ndiyam e mbooko. Nde ƴiiwoonde ndee toɓi, tawti diƴƴe ɓulatnooɗe ɗe ndartaaki gila e ndunngu rawane, gaddannooɗe galleeji keewɗi woppeede e laataade biille.
Cosgol duɗe to Catal Riyaad
Oo talaata ko kaalteteeɗo e kala sahaa. Nguu ñalngu yantii e daartol Pulaar, 10-06-2014 oo talaata, Faatimata Nalla Sih e Kajjata Sih e AJDR woni Fedde Sukaaɓe Ngam Ɓamtaare Riyaad (Association des Jeunes pour le Développement de Riyad), ƴettii pellital ngam yenaneede leñol ngol ŋakkiraa ko hirjino. Ko ɗum woni sabaabu yoga e almuɓɓe duɗal Aamadu Hampaate Bah, ngal PK7 yuɓɓinde ndee yeewtere hirjino ngam teskaade kala leñol ɓamtii ko e ɗemngal mum e pinal mum.
Bilaal wul Yamar sankiima
Bilal wul Yamar sankiima ɗoo e Nuwaasoot ñalnde 18 suwee 2014, caggal rafi juutɗo. Bilaal wul Yamar ! Min ngadii nande ndee innde ko e hunuko Al Hajji Ngayde (yo Alla yurmo ɓe, yaafoo ɓe) rewrude e onndooji Rajo Muritani. Gila ndeen, haa hannde, wiyde « Bilaal wul Yamar, wayi ko no wiyde Rajo Muritani nii ».


text: 1Kɛn naaje jaay j'aan do jɛŋ ki sum se, k'taaɗjen j'ɔɔ: «Naaŋ baar ɔl gurugin̰ se, ron̰ Malti.» 2Jee naaŋgen gɔtn ese se, naaɗe dɔɔɗ ɔkje jiga. Aan gɔɔ maane lɛ eeɗ keeɗe ɔɔ kuulu kic lɛ ɔɔn̰ dɛn se, gɔtn se naaɗe ɓaaɗo tuuyjen pooɗo taa k'riibi. 3Naan̰ kɛn se, Pɔl tɔso ciiri gɛn ɓaa kɔmb pooɗn se; gaŋ gɔtn se, wɔɔjɔ jaay naam pooɗo se, teec ɓaaɗo teel ji Pɔl ki. 4Kɛn jee se jaay aak wɔɔjn̰ teel ji Pɔl ki se, naaɗe taaɗ ute naapa ɔɔ: «Gaabm se, debm tɔɔl jeege ɗeer ɗeer. Ey num, kɛn naan̰ aajga kaaj ɗɛl ɗɛl maakŋ baar ki se, ute naan̰ se kic ɓo, Raa kɛn tɛɗ naka ute ɗoobin̰ se, ɔn̰in̰ te eyo utu an̰ tɔɔlɔ.» 5Gɔtn se, Pɔl siik jin̰a ɔɔ und ute wɔɔjɔ se maakŋ pooɗ ki ɔɔ naan̰ naam gɔtin̰ gam tap ɓo ɔn̰in̰ eyo. 6Jee se iŋg aak kaama ɔɔ nuŋ ki jin̰ se 'koopo ey lɛ 'naar kaal koocn̰ 'kooyo. Gaŋ kɛn naaɗe iŋg aak kaam bini jaay aak ɗim tɛɗin̰ ey se, gɔtn se naaɗe baag taaɗn ɔɔ: «Bin eyo! Gaabm se, tɛɗn raa lɛ ɗaam.» 7Cɛɛ gɔt kɛn ese, gaaba kalaŋ k'daŋin̰ Publius, naan̰ se ɔk gɔtɔ. Naan̰ ɓo, magal deet deet gɛn maakŋ naaŋ gɔtn ese ɔɔ gaabm se, dɔɔɗ ɔkje jiga ɓeen̰ ki, gɛn ɓii mɔtɔ. 8Anum bubm Publius se tooɗ tooɗ daŋal ki; naan̰ kɔɔn̰ɔ ɔɔ ron̰ ɔŋgɔ ɔɔ rɔɔŋ mooso. Gɔtn se, Pɔl ɓaa aakin̰a ɔɔ tɔndin̰ mɛtn Raa, ɔndin̰ jin̰ don̰ ki ɔɔ ɛɗin̰ lapia. 9Kɛn jee Malti ki jaay booy se, jee kɔɔn̰ɗege se ɓaaɗo gɔtn Pɔl ki ɔɔ naaɗe kic paac ɔŋ lapia. 10Gɔtn se, naaɗe aalje maak ki ɔɔ ɔkje ɔɔn̰ɔ ɔɔ kaaɗ kɛn naaje jaay k'j'iin̰ k'ɓaa ɓaa se, naaɗe ɛɗjen nakgen kɛn ajen kaasn gɛn ɓaa mɛrtje. 11Maakŋ Malt ki se, naaje k'tiŋg laapa mɔtɔ, jaay ɓo k'j'iin̰ k'ɓaa. Kɛn naaje k'ɓaa ɓaa se, j'ook maakŋ markab kɛn iin̰o maakŋ gɛgɛr kɛn Alekzandri ki. Markabm se ron̰ raa rɔŋgɔge ɔɔ kaaɗn kuul ki se, naan̰ tiŋg Malti ki. 12Naaje j'ɔmb k'gaaŋ k'ɓaa maakŋ gɛgɛr kɛn Sirakuz ki ɔɔ gɔtn se naaje j'ɔk ɓii mɔtɔ. 13Kɛn naaje jaay k'j'iin̰ gɔtn ese se, j'aal gɔɔr ute taa baar, bini j'aan maakŋ gɛgɛr kɛn k'daŋin̰ Rɛgio. Mɛtbeen̰ki se, kuulu dɔɔbɔ mɛtje ki ɔljen daan ɓii di sum ɓo, naaje j'aan maakŋ gɛgɛr kɛn Puzol ki. 14Gɔtn se, naaje k'ɓaa k'je k'j'ɔŋ gɛnaagen ɗoobm Isa al‑Masi ki ɔɔ naaɗe daŋ ɓaanje ɓeeɗege tu ɔɔ naaje k'tiŋg ɓii cili ute naaɗe, jaay ɓo k'j'iin̰ k'ɓaa ute jɛje maakŋ gɛgɛr kɛn Rɔm ki. 15Kɛn gɛnaagen ɗoobm Isa al‑Masi kɛn Rɔm ki jaay booy ɔɔ naaje j'utu k'ɓaaɗo se, jee mɛtin̰ge ɓaaɗo dɔɔɗjen suuk kɛn k'daŋin̰ Apius. Ɔɔ jee kuuy se ɓaaɗo dɔɔɗjen maakŋ naaŋ kɛn ɔk ɓee tooɗn mɛrtge mɔtɔ se. Kɛn Pɔl jaay aakɗe se, ɛɗin̰ kaay kaama ɔɔ gɔtn se naan̰ tɔɔm Raa. 16Kɛn naaje jaay j'aan Rɔm ki sum se, Pɔl se naaɗe ɔn̰in̰ ɓaa je ɔŋ ɓea ɔɔ ɓee naan̰ iŋg maak ki se ɔg kɔgɔ ɔɔ gɔtn se naan̰ ɓaa iŋg maak ki ute asgargen lee bɔɔbin̰ se. 17Kɛn jaay k'tɛɗ ɓii mɔtɔ sum se, Pɔl ɔl k'daŋin̰o magal Yaudgen iŋg gɔtn ese. Naaɗe jaay ɓaaɗo tus sum se, gɔtn se Pɔl taaɗɗen ɔɔ: «Gɛnaamge, jeejege se, maam m'tujɗen te ɗim eyo ɔɔ nakŋ bubjegen kɛn lee tɛɗ se kic lɛ, maam m'taaɗ te taar ɗim iŋg kus ro ki eyo. Ute naan̰ se kic ɓo, m'ɓaa Jeruzalɛm ki sum ɓo, Yaudge iij‑ɔkumo ɔɔ ɔlum ji Rɔmɛge tu ɔɔ maam m'taaɗ te taar ɗim iŋg kus roɗe ki eyo. 18Gaŋ kɛn Rɔmɛge jaay tɔnd mɛtum sum se, ey num, naaɗe je am kɔɔɗn kɔlɔ, taa naaɗe se, ɔŋ te nakŋ kɛn maam m'tujn̰ga jaay am kaasn gɛn tɔɔlum eyo. 19Ute naan̰ se kic ɓo, Yaudge ɔn̰um eyo. Taa naan̰ se ɓo, m'ɔɔ maam se, ɔn̰ j'am ɓaa gɔtn Sezar ki ɓo, am ɓaa kaakŋ mɛtn taaruma ɔɔ maam lɛ m'je sakakŋ jeemge eyo. 20Taa naan̰ se ɓo m'ɔl k'ɓaa k'daŋseno ɔɔ maam je m'taaɗn ute naase. 'Jeelki jaaki jaay k'dɔɔkum ute zin̰ziri se, taa maam m'aal maakum do deb kɛn gaan Israɛlge paac utu iŋg aak kaamin̰ se.» 21Gɔtn se naaɗe tɛrlin̰ ɔɔ: «Taa naai se, jee taa naaŋ Jude ki se, ɔŋ raaŋjen te maktub eyo. Ɔɔ maakŋ gɛnaage tun ɓaaɗo gɔtn ara ki se kic lɛ, nam tap ɓo ɔŋ taaɗjen te mɛtn taari eyo ɔɔ naaje lɛ k'booy te taar iŋg kus roi ki eyo. 22Num ɓɔrse se, naaje k'je naai malin̰ ɓo ajen taaɗn mɛtn taari se, taa ɗoobm kɛn naai uun se lɛ, naaje k'jeele gɔtɔ ɓaa se paac jeege lee ul taara ro ki.» 23Gɔtn se, naaɗe gaaŋin̰ ɓiia. Kɛn ɓii naaɗe gaaŋin̰ jaay aas se, naaɗe ɓaaɗo jeege dɛn cir kɛn deete, ɔŋ Pɔl ɓeen̰ ki. Gɔtn se, Pɔl uun mɛtn taara tanɔɔrin̰ se taaɗɗen bini aan tɛgɛr ɔɔ, ute Ko Taar kɛn Raa ɛɗo Musa ki ɔɔ ute taar kɛn jee taaɗ taar teeco taar Raa ki kɛn raaŋo do dɔkin̰ se, naan̰ taaɗɗen mɛtn taar maakŋ Gaar Raa ute mɛtn taar Isa se. Gɔtn se naan̰ taaɗɗesin̰ ute tɔɔgin̰ paac, naan̰ je naaɗe 'tookŋ do taar kɛn se. 24Anum, jee mɛtin̰ge se took do taarin̰ ki se, gaŋ jee kuuy se lɛ, baate tooko. 25Kɛn Pɔl aakɗe naaɗe taarɗe ɔk mɛtn naap eyo, jaay iin̰ ɓaa ɓaa se, taaɗɗen ɔɔ: «Taar kɛn Nirl Salal jaay ɔl debm taaɗ taar teeco taar Raa ki ron̰ Ezayi taaɗo do dɔkin̰ bubsege tu se, taar se mɛt ki. 26Naan̰ ɗeek Ezayi ki ɔɔ: 'Ɓaa ɔŋ jee se taaɗɗen ɔɔ: Naase utu aki booy ute bise, naɓo aki booy kɔk eyo ɔɔ utu aki kaakŋ ute kaamse naɓo aki kaakŋ kɔk eyo. 27Taa jee se lɛ, taara ɛnd doɗe ki ey sum ɔɔ naaɗe lɛ tɔlga kamba biɗe ki ɔɔ turumga kaamɗe. Ey num, naaɗe se ɔk kaam kɛn an kaaka ɔɔ ɔk bi kɛn an booyo ɔɔ ɔk maakŋ kɛn an kɔkŋ taara se. Ute naan̰ se, naaɗe aɗe kɔkŋ tɛrl gɔtn maam Raa ki ɔɔ maam m'utu m'aɗen kaaja.» 28Tɛr Pɔl taaɗɗen ɔɔ: «'Jeelki taar kɛn ɛɗ kaajn̰ ese se, Raa ɔl k'ɓaan̰ga taaɗn jeege tun Yaudge eyo ɔɔ naaɗe se utu 'booy kuunu.» 29[Yaudge jaay booy taar kɛn Pɔl taaɗɗen se, naaɗe teec teec se naaj ul taara ute naapa.] 30Pɔl tiŋg ɓaara dio maakŋ ɓee kɛn naan̰ mala lee ɔg se. Jeege dɛna ɓaaɗo lee aakin̰a ɔɔ naan̰ ɔkɗen jiga. 31Naan̰ taaɗɗen mɛtn taar maakŋ Gaar Raa ɔɔ dooyɗen mɛtn taar Mɛljege Isa al‑Masi se ute maraadin̰a ɓeer eyo.


text: 1Mɓít-mɓít parpuus ɗin shee, mu teer ɗiipovul si mo, ɓe Meeri Makdalin wura so nki̶cir ni, ɓe wura naa mo kì̵ bet jwak ni baa ki̶ni mpo ki̶cir ni. 2Ɓe wura waa baa su so pe Simon Pita ɗi, ki̶ nguso ndang Jesu ɗi Jesu wal nwuri si. Wura sat mmo nee, "Mo kì̵ mang kúm kì̵ Daa ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, ki̶ ba mu man peeɗi mo so le kúm fi̶ri ɗi kas." 3Ɗangɓe Pita ki̶ nguso ndang Jesu ɗiisi ni, mo pwat so a peeɗi ki̶cir ni ɗi. 4Mo so nsushii weet, amma nguso ndang Jesu si, wuri su met mPita, har wuri shee wul mpoki̶cir ni. 5Ɓe wuri dan, ki̶ wuri lyap peeɗi ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, ɓe wuri naa fuwaat wum ni moo ɗen ɗak, amma ba wuri ɗel ndi̶ghi̶n ki̶cir ni kas. 6Amma kaaɗi Simon Pita wuri j`i wul nki̶cir ni, ɓe wuri ɗel ndi̶ghi̶n ki̶cir ni. Wuri naa fuwaat wum ɗi mo ɓwaghat shin kì̵ Jesu nii ɗen ɗi ɗak. 7Ki̶ zaal ɗi mo ɓwaghat káa fi̶ri ɗishik, ba ni ashak ki̶ fuwaat wum ni kas, amma mi̶ni ciɓet sat le si mee koghop ɗik. 8Ɗangɓe nguso ndang Jesu ɗi wuri shee j`i wul nki̶cir ni si, wuri ɗel ndi̶ghi̶n ki̶cir ni zak. Ɓe wuri ɗel naa fuwaat ni mo, ɓe wuri cínzeen nee, Jesu kì̵ yaghal a peemúut. 9Ba mo kì̵ man po ɗi mo kì̵ ten sat ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan nee, ting wurin nyaghal a peemúut si kas. 10Ɗangɓe jeplop ni mo baaso ntulu. 11Amma Meeri wura ɗar ɗi mpoki̶cir ni, wura nkaa wal. Kaaɗi wuran nkaa wal ni, ɓe wura ɗoghom peenaa ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, 12ɓe wura naa nyemlop kì̵ Naan mo vul, mo lop nli̶r ɗiipiyaa-piyaa, moo tong a peeɗi mo kì̵ gan kúm kì̵ Jesu ɗi. Memee nkoghop káa, ki̶ memee nkoghop shii. 13Mo tal pu wura nee, "Mat, yii wal a meye?" Wura lap mmo nee, "Mpeeɗi mo ki̶ mang kúm kì̵ Daa fi̶na, ki̶ ba wan man peeɗi mo le wuri ɗi kas." 14Kaaɗi wura satpo mi̶ni, ɓe wura cighi̶r naa Jesu kì̵ ɗar, ɓe ba wura man nee a Jesu kas. 15Jesu wuri tal pu wura nee, "Mat, yii wal a meye? Yii tang a weye?" Wura pan nee, ntong a ngubong ni, wura sat nwuri nee, "Daa, katɗang a wugha mang kúm fi̶ri a sheepee ɗi ki̶ ni, ɓe a kám peeɗi a so a le ni ɗi nwan, ku wan so mmang kúm fi̶ri ni ɗi." 16Jesu wuri pet wura nee, "Meeri." Ɓe wura cighi̶r, wura sat nwuri shipo mu nyem Yahudi mo nee, "Rabboni." Ɗi shii kì̵ mi̶ni a "Ngukám." 17Jesu sat nwura nee, "Taji yi lesar nkaa wan kas, mpeeɗi ba wan ki̶n kàa pe Daa ɗi kas. Amma yi so pe ɗyemnaa mo ɗi, yi sat mmo nee, wan ndung baakàa pe puun fi̶na ɗi, ki̶ puun fuu, Naan fi̶na, kì̵ Naan fuu zak." 18Meeri Makdalin wura so sat njeplop kì̵ Jesu ni mo nee, "Wan ki̶n naa Daa!" Ki̶ wura sat mmo mbii ɗi Jesu sat mo nwura zak. 19Mpee ki̶i̶r kì̵ nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo, ɓe Jeplop kì̵ Jesu mo so shaghat sut ndi̶ghi̶n mee lu. Ɓe parpuus ɗin nshee ndi̶ghi̶n shii ɗiipovul si mo, kaaɗi, pee ɗoghom shaal, ɓe Jesu j`i ɗar nnaar furu ɗi ndi̶ghi̶n lu ni, wuri sat mmo nee, "Riyang pe wun ɗi." 20Kaaɗi wuri satpo ɗiisi ni mmo, ɓe mo kat retnyit mpee naa Daa Jesu. 21Jesu baa sat mmo zak nee, "Riyang pe wun ɗi. Kaaɗi puun wuri lop wan, ɓe wan ndung lop wun aasi zak." 22Kaaɗi wuri satpo mi̶ni, ɓe wuri fii nook puut so nkaa mo, wuri sat mmo nee, "Wu lap Riin Ɗiiɓang. 23Katɗang wu fwo shikbish ngurum mo, ɓe mon nfwo mmo. Katɗang ba wu fwo shikbish ngurum mo kas, ɓe ba mon nfwo mmo kas zak." 24Kaaɗi Jesu wuri kámshin njeplop fi̶ri mo, ɓe ba Tomas ɗi moo pet wuri a Jan si, wuri ɗi ashak ki̶ kaghar ɗiikaghapaat baavul ni mo, ashak ki̶ kaghar jep ni mo kas. 25Kaghar jeplop ni mo j`i sat nTomas nee, "Mun kì̵ naa Daa." Amma Tomas wuri sat mmo nee, "Katɗang ba wan naapee ɗi jí mo pus kusa nkaa bi̶laapsar fi̶ri kas, kun le ni̶kongsar fi̶na nkaa mpee ni kas, ki̶ zak kun lesar fi̶na peeɗi jí mo ɓyang wuri nkoghop si kas, ɓe ba wan ncínzeen kas." 26Aɓwoon ki̶ teer pokun, ɓe jeplop fi̶ri mo ɗi ashak ndi̶ghi̶n lu, ki̶ Tomas wuri ɗi ashak ki̶ mo zak. Polu ni mo ɗi a shishaghat, ɓe Jesu wuri j`i ɗar mmon nnaar, wuri sat nee, "Riyang pe wun ɗi." 27Ɓe wuri sat nTomas nee, "A j`i a le ni̶kongsar fugha si, a kyam bi̶laapsar fi̶na mo, a zan sar fugha, a kyam koghop fi̶na zak. Taji a ɗee a ngucíin cínzeen kas, amma a ɗee a ngucínzeen." 28Tomas lap nee, "Daa fi̶na, ki̶ Naan fi̶na zak!" 29Jesu sat nwuri nee, "A cínzeen a mpeeɗi a naa wan aa? Nyem ɗi mo cínzeen ɓe ba mo ki̶ naa wan kas, a mon nkat ɗiiret." 30Jesu wuri c`in pak mbii lukshik mo ɗes shini-shini, nyit ki̶ nyemso ndang wuri mo, ɗi ba mo ran mo ndi̶ghi̶n takarda ɗiisi jir kas. 31Amma mo ran ɗiisi mo a mpeku wu cínzeen ɗi nee, Jesu wuri a Kristi Làa kì̵ Naan, ɗi katɗang wu cínzeen nsum fi̶ri, ɓe wun nkat seen.


text: 1Mpeemi̶ni, ɓe mu yit rep kám ɗin nshee si mo nkaa Kristi, ku mu sekiyeen ɗi kaa nyemnan mo si. Taji mu ba mu ɗee nkám kuk mu tuwap mɓut ɗak ɗi moo so ki̶ mun a peemúut kas, amma mu cínzeen nNaan. 2Ki̶ ba mun nwaa mu shee yaa yakshii nwun nkaa kám mu vwang mbii mo, ki̶ nkaa lesar nkaa gurum mo, ki̶ nkaa yaghal a peemúut mu nyem ɗi mo kì̵ murap mo, ki̶ nkaa tokɗiyeel ɗiiso ngaa-ngaa kas. 3Wu yit, ku mu sekiyeen, katɗang Naan wuri riɓet. 4Ba nin nkyam c`in kas, pe nyem ɗi mo kyam naa peeɓang kì̵ Naan, har mo kyam shang kì̵ zughum mu ɗengnaan, ki̶ mo lap koghop muɗu ndi̶ghi̶n Riin Ɗiiɓang ni kas. 5Nyem ɗi mo kyam shang kì̵ ɗiiret mu po kì̵ Naan, ki̶ iiko mu ɓit ɗin ndung j`i akiyeen. 6Katɗang mo taa pal, ɓe ba nin nkyam c`in, mpeku mo baaj`i ku mo tuwap ɗi zak kas mpeeɗi mo a nkaa pwas Làa kì̵ Naan nkaa shiyeepyoghom ɗiki̶ zak, ki̶ mo fes le wuri a mbii shwar ngurum mo. 7A Naan wurii le ɗiiret nkaa yil ɗi nii shwaa fwan ɗi ni taa nkaa ni, har ni le ku mbii moo kàa, ɗi mo ki̶ koghop ni, mpee nyem ɗi moo sak yil ni mpee mo. 8Amma katɗang yil ni tap le a hi̶r mo, ki̶ ɗem mo kàa ɓejee ɗak, ɓe ba ni ki̶ koghop ni kas, ki̶ pee ni wul ɗi yak Naan wurin nfulup ni. A peekyes ni ɓe mon ncaan ni. 9Shaar fi̶na mo, koo ɗi muu katpo ki̶si, ɓe muu ki̶kkáa funu mo azeen-nzeen nkaa wun nee, wun mmwaan a ar ɗiiret ni, mpeku wu kat bar ɗi. 10Naan cín mbii ɗiiret nkoo a weye. Mpeemi̶ni ɓe, ba wuri mander nɗak fuu, ki̶ wal fuu mpee wuri kas, kaaɗi gyet wu ɓam nyem fi̶ri mo, ki̶ ɗi wun nkaa ɓam mo si. 11Muu riɓet ku koo a weye ndi̶ghi̶n wun, ɓe wuri sekiyeen ki̶ gung ndi̶ghi̶n mi̶se mi̶ni, har so wul peekyes kì̵ ni, mpeku wu le canciin fuu ni ɗee ɗi azeen-nzeen. 12Ba mu riɓet ku wu ɗee a seer mo kas, amma wu mwaan ndi̶ghi̶n shiimwaan kì̵ das ɗi gyet a mpee cínzeen furu, ki̶ gung furu, ɓe mo sekop kì̵ mbii ɗi Naan wuri kì̵ ten tuwoor ni. 13Gyet kaaɗi, Naan tuwoorpo Abraham, ɓe ba gyet mee ngo waa ɗes met nwuri, ɗi gyet wurin ɓi̶lemcuk ɗishik kas. Mpeemi̶ni ɓe gyet wuri bi̶lemcuk ni a nkaa káa fi̶ri. 14Naan sat nee, "Azeen-nzeen, wan nle ɗiiret nkaa wugha, ki̶ wan ncín dang mo nwugha ɗes." 15Aɓwoon ɗi Abraham gung shi gongpee, ɓe wuri yaghal lap mbii ɗi Naan wuri kì̵ ten tuwoor ni. 16Gurum moo ɓi̶lemcuk a ndi̶ghi̶n sum ki̶ mee ngo ɗiiɗes met mo, ki̶ ɓi̶lemcuk nii ɓák ɓeetshik nnaar kì̵ gurum mo. 17Gyet Naan riɓet le ni ɗee agaak, mpee nyem ɗi gyet mo lap mbii ɗi wuri kì̵ ten tuwoor ni, nee, ba wuɗin nkyam cighi̶r po, mpee mbii ɗi wuɗi kì̵ sat ni kas. Mpeemi̶ni ɓe, gyet wuri le waa ɓi̶lemcuk ɗiki̶ nkaa po ɗi wuri kì̵ tuwoor ni. 18Mbii mo ɗi vul, ɗi ba mo mak sheeɗi kas. Ba Naan nkyam c`in ɗung kas. Mun ɗi muu su so kat peesok sun pe wuri ɗi, mpeku mu yaa canciin ɗi wuri cín mun ɗi ɓal-ɓal. 19Mpeku mu ɗee ɗi, ɗiicicaa hakyeng. Mun ki̶ canciin ɗiisi, ni yaa mun ɓal-ɓal kaa angko ɗi nii yaa seen funu mo si. A mpee canciin ɗiisi ni, ɓe mun nɗel ndi̶ghi̶n peeɗi Naan wuri ɗi. Muu ɗel fuwaat ɗi nii paapee, ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɓang ni. 20A Jesu shee ɗel ndi̶ghi̶n peemi̶ni akiyeen funu, ki̶ wuri ɗel mpee mi̶ni a koppee funu. Jesu ɗee a Pris ɗiiɗes met jir har ngaa-ngaa ndangshii kì̵ Malkizaɗek si.


text:
Tunkara e Idiriisa Sek e “Reewmi”
Sariya jeyi leydi 1983 e facciro mum
“« Dowla ina heɓtini, etee ina gaddii jeyi telɗuɗo tuugiiɗo e sariya lislaam, potɗo wallitde ƴellitgol faggudu e renndo leydi ndii ». Ɗum ɗoon noon firti ko kala jogiiɗo jeyi keeriiɗo keɓaaɗo e yonta sariya 60 139, hay so liggaaka e oon sahaa, kono « tawa batte golle jiytiniiɗe ina tawaa heen » oon jeyi ina heɓtinaa.”
Deentinol Departamaa-detaa Amerik paatungol e ñawu Ebola njolngu nguu
Ngam wallude yimɓe gollotooɓe e ammbasaduuji men ɗii ɓeydaade faamde no moƴƴi wiris Ebola oo, en njokkondirii e fannuyankooɓe men wonɓe e Departamaa Detaa, halfinaaɓe ko faati e cellal. Ɓe mballi en lelnude doggol peeje ɗe min kollitta on e nder haala newiika.
Haralleeɓe men cellal ɓee ina teeŋtini himme gonɗo e ɗooftagol ɗee jamirooje ɗe Nokku Rewindo Raɓo-raaɓooji mo Fedde Adunankoore Cellal (OMS) lelni.
Uddo Ñaabina !
Pulaar.org - Ñaabina | Tuggi aset 2 haa alet 10 ut 2014, yimɓe ummiiɓe nokkuuji goɗɗi e otooji keewɗi, e yimɓe laamu uddii Ñaabina, peŋi tillisaaji hawngooji laawol Ɓoggee-Kayhayɗi, ina pari e yande e wuro hee. Woodii heen nii naatɓe nder wuro hee, ina mbiiña galleeji, woɗɓe payi cehe ina cunnoo gaññeeje kecce. Ko ɓe ƴeewatnoo ?
Ɓe mbiyi ko ɓiyiiɓe, ina wiyee Muhammed Wul Seex wul Nesiil, « ina wonnoo e wuro hee, so maayii, ko ɗoon tan waawi wareede, wonaa bannge goɗɗo ». Ɓe njahii haa ɓe takki neɗɗo gooto,
Ebola Hol no haɓtortee ?
Pulaar.org - Ebola | Sikkanoo ko Ebola maa waaw hanndeede e leyɗe ɗo fuɗɗitinoo feeñde ɗoo, hono Gine e Liberiyaa e Siyeraa Leyoon. Kono hannde ngu diwtii juuɗe, haa wulaango huuɓtodinii winndere ndee kala. Leyɗe keewɗe uddii keeri mum en. Ngu warii ko ɓuri 1 000 neɗɗo. En njaltiniino winndannde Doktoor Al Huseyni Sal, ɓurnoonde abbitaade e sifaade ñawu nguu.
29 Mai 1968 : Sahodinɓe miferma (Snim) suwoyraat
pulaar.org | Taaree mon ñallooɓe ñaamaani njaraani, pooftaani, kiira liggaade, mbaala ɗaanaaki e nder ɗii jammaaji jahɗi haa ngamotini, jammaaji cuurkooji ɓuuɓol, ñalawmaaji cuurkooji nguleeki, saabiiɓe buklet baklet mawɗo e nder lewru mee 1968, tuma nde liggotooɓe MIFERMA (SNIM) pelliti filñitaade, nde paami koloñaal Farayse e kuutorgel mum ... ndaranii tan ko siiɓaade warñeende ɓiɗɓe ngenndi, e dow ko naftaani hay gabbel leydi Muritani.
Mawɗo hilifaaɓe keso, guwarnama kiiɗɗo
Pulaar.org - Muritani | Ñalnde alarba 20 ut 2014, Yahyaa wul Hademiin toɗɗaama hooreejo hilifaaɓe. Yahyaa wonaa keso e laamu Muritani, sibu o wonnoo ko kalifu njogitaari e daabaaji. Hade ɗum o ardinooma ko juuti ATTM e SAFA.
Ganndal “SAWRU” (3)
Pulaar.org | SAWRU sooti ina nodda yontannde saanga dabbunde, waalo ina hurnaa, jaangol ina wutta gila mutal haa puɗal naange. Sagataaɓe worɓe e boombi ko gese maa pale ñallata ina kiwa colli e ɗeeleeli, gerle e woylelaaji (cooji), ina ndeena baaɗi (juuta laaceeje) e girji (daɓɓi/bamdi ladde). So naange e hoore yonii, colli panii, kulle keddiiɗe ɗee ñallinii, ɓe payta ñallirki maɓɓe, so ko lekki ɓuuɓki maa caali,
Sifaa : Anndude Fedde Ƴiiƴam mum, ina waɗɗii
Pulaar.org | Tuggi 22 haa 31 lewru mee 2014, Sifaa Hanki Pinal Hannde yuɓɓinii Lappol Hirjino fayde Diiwaan Gorgol e Diiwaan Gidimaka. Diiwaan heen fof ko gure ɗiɗi cuɓaa e mum ngam waɗde hirjino yowitiingo e REWINDO DEBBO COWIIƊO, kanum e DOKKIRGOL ƳIIƳAM.
Ɗii hirjinooji mbaɗaa ko e ballondiral e fedde adunaare wiyeteende FNUAP
Diine : Ɓure Koorka Ramadaan
Occitannde adannde ko waawde jaggude : hono no Alla toowɗo o wiyri : “mi takkanii yurmeende koorka”. Ɗum woni ko to simoore ‘Mariyam’. Hol ko firti jaggugol ? ko jaggude ɗemngal mum, jaggude yitere mum, reeno haalde ko boni e ndaarde ko fotaani ndaarde, walla haalde ko welaani nande, ɗum noon neɗɗo fuɗɗotoo heen ko gila nde naange ummotoo faade e mutal naange, wonndude e anniya.