text:
Diine : Nguurndam nelaaɗo
Innde nulaaɗo
Nelaaɗo Alla mo jam e kisal ngoni e mum o (MJKM) ko e ɓesngu Bani Haasim o jeyaa. o jibinaa ko ñalnde altine jeenay lewru Rabiyu-El – ina hawra e wolde ñiibi, ina hawri kadi ñalnde noogaas e go’o walla noogaas e ɗiɗi lewru abriil hitaande 571 e jibineede Annabi Isaa mo juulɗeele e kisal ngoni e mum. Hono no ganndo mawɗo gooto ina wiyee Mohammed Sleymaani Mansuur Fawri hiisorii ɗum, oon ko Misiranaajo goɗɗo kadi ina wiyee Mahmuudu Baasaa.
Jooni noon eɗen pira Wolde ñiibi : ɗum ko laamɗo gooto ina wiyee Abraahat, oon ko ecoppinaajo ƴettunoo ñiibi mum wiyi ina heloya suudu kaaba, Alla neldi ɗum en, colli ina mbeddoo ɗum en kaaƴe gummoriiɗe to jeyngol biyeteengol Sijjiili e ɗi mberloo ɗum e dow maɓɓe, haa kamɓe fof ɓe maayi haa ɓe laaɓi. Kanko nelaaɗo Alla noon ko ndeen o jibinaa. Hakkunde mum e wolde ndee daɗondiri ko balɗe capanɗe joy. Nelaaɗo Alla, mo jaam e cellal ngoni e mum oo, nde o jibinaande ndee ko laamɗo gooto ina wiyee Kisra, laaminoo nokku maɓɓe oo, e oon yonta. Naniraama Ibnu saad : hono yumma makko kanko nelaaɗo wiyi “nde njibin-moo-mi ndee, mi teskiima annoore mawnde yalti e les am ko ina waawi yeynaade tataaji Saam.” Naniraama ɗuum kadi ko Ahmadu Bun Arbaadi bun Saawat.
Kaawisaaji : naniraama yoga e annduɓe mbiyi nde nelaaɗo Alla jibinaa ndee kaawisaaji keewɗi njiyaama ñalnde heen, ngam kala ko Maliki Kisraa hormortonoo walla faarnortonoo bonii ñalnde heen. So yiyeede cumu ina duppitii ɗo ɓe ndewatnoo allaaji maɓɓe, e sara weendu ina wiyee weendu Saawat. Habri ɗuum ko Bay-haŋhiyu.
Jibinannde : ñalnde nelaaɗo jibinaa ndee, yumma makko neli to taaniiko ina wiyee Abdu Elmuɗlabi, oon nde nani ɗum ndee, ari ina doga ina weltii ngam yiyde afo ɓiyiiko, hono Mohammadu. Nde o yettii oon ndee, o ƴetti mo o naatdoyi e makko to nder suudu Kaaba too. O duwii, o yetti Alla, o suɓanii ɓiɗɗo oo innde mum Mohammadu ndee. Laatiima e oon dumunna ndeen innde alaa no e nder inɗe Aarabeeɓe. O haddini mo ñalnde ñalawma jeeɗaɓiijo hono no Aarabeɓe ngaadorinoo waɗde.
Muynam makko : laatiima kadi adii muyninde mo e enndu mum kanko nelaaɗo Alla mo jam e kisal ngoni e mum oo, ko debbo gooto ina wiyee Sawbata jom suudu Abaa Lahbi e kosom Ɓiyum ina wiyee Mas-ruuhu, oon debbo kadi muyniniino ko adii mo Hamsata Bun Abdu-Elmuɗlaba, o muyninii caggal kanko nelaaɗo Alla mo jam kisal ngoni e mum oo kadi, biyeeteeɗo Abaa Salamata Bun Abdul Asad El-Miknaa. Kamɓe fof ko ɓe suudu wooturu to bannge asko.
Nehegol makko to suudu Bani saad en : laatiima aarabeeɓe ina ƴeewanatnoo ɓiɓɓe mum en muyninoowo ɓe njoɓa ɗum ngam reentaade ñabbuuli donateeɗi, e ɓeydude semmbeeji mum en, ko ɗum tagi Abdu-El muɗlabi, ƴeewande nelaaɗo Alla mo jam e kisal ngoni e mum oo, muyninoowo. Muynini mo ko debbo gooto ina wiyee Halimata Bintu Abuu su-aybu, jom galle mum wiyatee ko Haaris Bun Abdu-El-asad Elmakh suumi. Halima kadi, won ko fuɗɗinoo yiyde e barke makko kanko nelaaɗo Alla mo jam kisal ngoni e mum oo. Nde o jokki wonndude e Halimata haa o heɓi duuɓi nay walla joy, ko ndeen seekde ɓernde makko nde ari, ngam naniraama Muslim gaa Anas : hono nelaaɗo Alla ngam Maleyka gooto arii e makko tawi omo fijda e cukalon giƴiiraaɓe makko, ina wiyee Jibiril, nde yettii ɓe tan, jaggi mo, furli mo e leydi, heddiiɓe ɓee ndogi, o seeki ɓernde makko, yaltini ɓernde ndee, itti heen huuunde, caggal ɗuum, Maleyka oo looti ɓernde ndee, wiyi mo : ɗumɗoo ko fartaŋŋe to bannge maa, ngam ɗum ummii ko e seyɗaan. Ko ɗoo annduɓe diina Lislaam ɓe mbiyi ko yaltinaa e ɓernde nelaaɗo koo ko ɗum wiyatee El-kannaas, ngam ɗum woni ko sorsortata e nder ɓerɗe yimɓe bonna miijooji mum en, haa addana ɗum en waɗde geɗe ɗe moƴƴaani. Nde ɗum ittaa e ɓernde nelaaɗo, ko ɗum addani nelaaɗo Alla ɓurde yimɓe winndere ndee moƴƴude jikku. Ko waɗi Alla wiyde nelaaɗo ko aan ɓuri mawnude e moƴƴude jikku. Simoore kuɗol kaawise (2). Caggal ɗuum, nde Jibiriil ittunoo ko ittatnoo heen, o rutti ɓernde ndee ɗo wonnoo, caggal ɗuum, o artiri nelaaɗo Alla ɗo wonnoo ɗoo. Nde o ƴettanoo tan, sukaaɓe ɓe nelaaɗo wonndunoo ɓee ndogi, njahi, kaalani yummum nelaaɗo Alla. Ɓe mbiyi : « Mohammadu naŋngaama, waraama. » Ɓeen naniraani ɗum jam, ɓe ummii, ɓe ndogi, ɓe njahi toon, ha ɓe kawri e nelaaɗo e laawol ina arta, ɓe ƴeewi ɓalndu nduu, ɓe tawi ina waɗi leydi. Nde ɗum waɗi haa gasi, Halimata nehnooɗo nelaaɗo oo, huli ! O jaggi mo, o nawti mo to yumma makko. E oon saanga omo yahra e duuɓi jeegom. Caggal ɗuum, yumma makko jibinɗo mo oo, hono Aminata Binta Wahaabi, ƴetti miijo ngam siftorde jom galle mum Abdullaahi Ibnu Abdu El-muɗlabi, to oon woni too noon, hakkunde mum e Makka, ko teemedde joy kiloomeeteer (500 km), o yahi toon kanko Aminata juuraade. Nde o yettii, o woni toon lewru. Caggal ɗuum nde o fayi e artude, o ari haa Abwaay, ko wuro wiyatee noon, ngoon wuro woni ko hakkunde Makka e Mediina, ko ɗoon o hawri e joom makko, firti ko ɗoon o maayi.
Dewgal nelaaɗo hakkunde mum e Kadijeta Bintu Khuylidu : laatiima nelaaɗo Alla ko julaŋke wonnoo hakkunde Makka e Saam. O julortonoo ko jawdi Kadijeta, ngam Kadijeta, ko julaŋke mawɗo wonnoo, omo heewnoo jawdi sanne, e oon yonta omo ligginatnoo worɓe to bannge njulaagu, omo yoɓa ɗum en. Ko e ɗuum nelaaɗo Alla mo jam e kisal ngoni e mum oo gollotonoo.Nde Kadijeta yiynoo golle makko ɗee no mbayi laaɓde e waɗde nafoore, o felliti yaltinde ko o suuɗnoo e ɓernde makko. O yahi, o haalani ɗum sehil makko junngo makko ñaamo, ina wiyee Nafiisatu Bintu Moneyya, wonde, omo yiɗi nelaaɗo Alla, o mo yiɗiri ɗum ngam Alla ɓolo. Oon yahi to nelaaɗo. Nde oon yettii to nelaaɗo Alla, o yettini ɗum nelal Kadijeta, nelaaɗo Alla mo jam kisal ngoni e mum oo jaɓi ɗuum. Caggal ɗum o weltii heen sanne. Nelaaɗo yahi haalanoyi ɗum baabiraaɓe mum tokosɓe, ɓeen ne kadi, mbeltii heen. Caggal ɗuum, ɓeen njahi to baaba mum Kadijeta, ɓe njettini wonde nelaaɗo ina yiɗi resde Kadijeta, ɓeen kadi mbeltii e ɗuum. Ko e ngolɗoo laawol dewgal ngal humaa. Ina tawtoraa kumal ngal Bani Haasi en, e hooreeɓe cuuɗi maɓɓe ɗii fof. Ɗum noon ina hawri e gartugol makko lebbi ɗiɗi kanko nelaaɗo Alla mo jam e kisal ngoni e mum oo, ummoraade Saam. So ɗum ɓennii, laatiinooma nguurndam makko kanko Kadijeta ina yahratnoo e duuɓi capanɗe nay, duuɓi mo jam e kisal ngoni e mum oo, ina yahratnoo e duuɓi noogas e joy.
Ñalnde kumal hakkunde maɓɓe ndee, ɓe teskitaama Kadijata ko e ɓurɓe teddude rewɓe leñol makko asko e yooɗde nguurndam. Ko kanko kadi nelaaɗo adii resde e rewɓe. O fawaani hay debbo gooto e dow mum haa o maayi. Kanko nelaaɗo mo jam e kisal ngoni e mum oo, ɓiɓɓe makko ɓee fof o dañdi ɗum ko e Kadijeta, yoo mbelemma Alla won e mum, so wonaa Ibraahiim, kadijeta jibininii mo ɓeeɗoo Alkaasum, Jeynaba e Rugiyata e Ummu Kulsuum e Faatimata e Abdullaahi. Kamɓe ɓiɓɓe makko ɓee fof, ɓe maayiri ko cukaaku, kamɓe sukaaɓe rewɓe ɓee fof, ɓe tawtoraama Lislaam, kamɓe fof kadi ɓe njebbiliima e Lislaam, kamɓe fof kadi, ɓe perii faade Mediina, kono tan, kamɓe fof ɓe maayi tawi nelaaɗo ina wuuri so wonaa Faatima yoo mbelemma Alla won e mum. Oon heddiima haa nelaaɗo Alla mo jam e kisal ngoni e mum o maayi caggal mum, ɓe ndaɗondiri ko lewbi jeegom, nde Faatimata kañum ne maayi. Ko nii nguurndam makko kanko nelaɗo siforii e dow jubbannde.
Jibriil Muusaa Joop
Ina jokki
FUUTAMEDIA.COM
PULAAR.ORG


c: text/html

text:
Heblo jannginooɓe duɗe rewɓe to Daar Nayiim
Tuggi altine 21 abriil 2014 haa aset 26 abriil 2014, Fedde Ɓamtaare Pulaar e Muritani woni ko e heblo jannginooɓe. Ɓeen jannginooɓe fotɓe jogaade duɗe sappo, tawi ko rewɓe tan njanngata heen, to leegal Daar Nayiim (leegal Nuwaasoot).
Ɗum fof noon ko e eɓɓaande nde fedde wiyeteende Caritas waɗdi e Fedde Ɓamtaare Pulaar e Muritani, ngam jannginde 200 debbo (rewɓe mawɓe) e 60 suka debbo, fotɓe fecciteede e nder duɗe 10 ngam ɓoorde ɓe humambinnaagu. Ɗum noon ko jaŋde yahdinaande e golle njeñu, woni jaŋde waawnde wallitɓe ɓe e golle ɓe ngollotoo ngam moƴƴitinde nguurndam maɓɓe.
Nii woni, Fedde ndee, ko adii ɗii ñalɗi, waɗii ko ina wona lewru to leegal Daar Nayiim too ngam suɓtaade fotɓe janngineede ɓee. Caggal ɗuum, nde suɓtii jannginooɓe 10, (Jannginooɓe Arab 3 e jannginooɓe Pulaar 7). Ko ɓeen jannginooɓe kebletee e ɗiiɗoo ñalɗi. Huufi golle ɗee to bannge Fedde ndee ko ɓee ɗoo : Aamadu Umar Jah (Hooreejo Fedde), Abdullaay Muusaa Sal (Kalfinaaɗo jaŋde FƁPM), Abdullaay Haaruuna Sih (Koolaaɗo Kuuɓal Fedde ndee), Bookara Aamadu Bah (Kalfinaaɗo kumpital fedde ndee), Jibi Umar Mbooc, e Maalik Aamadu Saar (Kalfinaaɗo eɓɓaaɗe Fedde ndee). Njoyo idiiɓe limteede ɓee fof ko jannginde woni fannu mum en, tee ko jannginooɓe Pulaar gila 1976 (ko famɗi fof), haa jooni.
To bannge heblo too, ñalnde altine 21 abriil ndee, ko kollitgol tuugnorgal jaŋde ngal to bannge « taro », « binndol » e « hiisa ». Ñalnde talaata 22 ndee ko kollitgol kuutorɗe janngirdu, e hol no njogortee. Balɗe tati keddiiɗe ɗee mbaɗiraa ko heblo ɗowgol winndannde e fannuuji tati kaalaaɗi ɗii, gila e keblugol mum, haa e keɓnugol mum janngooɓe ɓee.
Maa en ngartoy heen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Piilungal jaaltaaɓe tufnde Mboon
Ñalnde alkamiisa 19 suwee 2014 Mboon rewo e worgo yettinii faandaare mum e ballal Alla, so fiilde jaaltaaɓe mum tufnde. Fiilaa ko Alasan Hammadi Mbooc ɗiɗaɓo ganndiraaɗo Maalik Cillo jibinaaɗo e hitaande 1942 ɗo Ŋorel, e tawtoreede Elimaan Mboon Mammadu Muusaa Sih e Jaaltaaɓe kolongal Umar Aamadu Mbooc e Jaagaraf Mboon Baydi Sammba Sih e Farba Paate Muusaa Mboh e Ceerno Barooɓe, Jaandoogu Ceerno Yaal e Jaalaade e Jaagorga e Joom Bañnje Bah, e Joom Bañnje Soh, e Jaaltaaɓe Puri e Elimaan Puri e Jaaltaaɓe
e El Fekki Suska e Jaaltaaɓe Soowa e Joom Wuro Ŋoral Gidaala e Hartallanaaɓe e Laamɗo Idaa e Liiduɓe e Teen Ɓokki e Jaaltaaɓe Joomanndu e Jaaltaaɓe Sokku e Jaaltaaɓe Jammaal e Jaaltaaɓe Demmbee e Jaaltaaɓe Njum Waalo e Jaaltaaɓe Gamaaji e Jaaltuɓe Liiduɓe Demmbee e Jaaltaaɓe Gede e Jaaltaaɓe Lahel e Jaaltaaɓe Ceelaw Rewo e Jaaltaaɓe Mbooyo e Jaaltaaɓe Aali Geelel e Rewɓe Mboon to Puri, yantude e ɗeeɗoo gure : Paate Galo ; Mballaaji ; Yennaake ; Siñtu Ifraa ; Daara Salaam ; Hamdallaay ; Hudallaay ; Mboon Jeeri ; Tulel Keeɗeele ; Wuro Alasan Bonkel ekn …
So en paamii, Halayɓe fof ngarii, Suska e Soowa fof ngarii, Laaw e Tooro fof ngarii, hay gooto jaɓaani luuteede. Gure Mboon ɗee fof ngarii. Meer Ɓoggee Hammadi Haasamiyyu Jah e hoohooɓe mawɓe e yontaaɓe heewɓe nootitiima e ooɗoo ndaja. Teemedde teemedde rewɓe e worɓe e sukaaɓe e mawɓe tawtoraama ɗum.
Golle ɗee noon puɗɗii ko gila alarba, nde hiirde mawnde Pekaan renndini Hammadi Ayse Jool e Aadama Sih e Gurmo Sih e Sammba Duungel e Koylel Joop. Caggal ɗuum ko bawɗi Alamari, rewɓe seɓɓe e worɓe seɓɓe mbeltini yimɓe ɓee. Joofni jamma oo ko naalanke mawɗo biyeteeɗo Sala Faal. Subaka alkamiisa oo, ko silke Quraana udditi ñalawma oo. Nde deftere ndee timmi, ɗoon noon ko yooɗi yiyaama, sibu yimɓe kuccani ko daande maayo, laaɗe cinkaaɗe haa njooɗi mbeeti dogde toon. Kala fannu gawƴugol seedaama toon, rewo maayo fof ina ɓawli kurum yeeɓooɓe, woɗɓe ina tolnii worgo, sabareeji ina konnga, gulaali e luukaali awluɓe e coolooji e almudɓe Ngay ina coomondiri.
Nde yahi haa ɓooyi Jaaltaaɓe oo e Elimaan e Jaagaraf e Farba njoli ko e motoor njanti e laaɗe ɗee. Ko adii noon nde laaɗe ɗee njoletee, taw ko jeemaayo en njolii e maayo hee, ɓe kaayii ngo, gooto e ɓiɓɓe rewɓe Sih Mammadu Awƴi ɓe, ɓe ngollii hono ko taaniraaɓe ngollatnoo koo.
Ko ko adii takkusaan banndiraaɓe bismaaɓe ɓee puɗɗii nootaade inɗe mum en les 28 tilliisa darnaaɗo. Ɓiɗɓe rewɓe ɓee, e gardagol Umar Demmba Sih ganndiraaɗo Sukkiyel e wondude e Diba Umar e heddiiɓe ɓee, njamiri Aamadu Gedda Joop yo fiil. Geɗe ɗee njooɗii, peewii. Eɗen ciftina tan noon ko hikka waɗi duuɓi 51 (1963) ko piilungal jaaltaaɓe tufnde wayri waɗeede e Ŋorel. Ko baaba mum piileteeɗo hannde oo wonnoo, Hammadi Alasan Mbooc, o wonii heen duuɓi jeeɗiɗi, o sankii. Gila ndeen faade jooni goɗɗo fiilaaka.
So Alasan Hammadi noon fiilaama wonaa sabu mawngu makko, sibu njeegomo ina ngardii mo. Mawɓe ɓee kattanaani, heddiiɓe ɓee njooɗaaki e Fuuta. Kono kamɓe kala ɓe kawri ko yo Alasan fiile, sabu softeende mum e katantaagal mum e pellital mum. Alasan ko sanndarma wonnoo haa heɓi heen daraja lasdaŋ. Hannde ko e alateret o woni. Ko mbaaw-ɗen wiyde tan ko Alla rewnii golle ɗee laawol e wondude e nanondiral e peewal e weltaare e nanngondiral tiiɗngal.
Ciimtol musiɗɗo Aadama Saydu Mbooc to Ŋorel
fuutamedia.com
pulaar.org
hamada
Wallifiiɓe
- mauritanie /Au large des Canaries, un chalutier russe déverse son fuel dans l’océan
- Macky Sall sort de son silence : « Que Yaya Jammeh sache que… »
- السنغال تنتظر منظومة صواريخ ايرانية وروحاني يصفها يالشريك المميز
- -بعد مظاهرة ضد الحجاب مظاهرة بصدور عارية وسط القاهرة طلبا للحرية والازهر يندد
- Ne pouvant plus supporter les « ton fils ressemble à mon mari », elle se suicide
- [...]


text:
Ko hombo laami aduna on tigi tigi ?
Hiɗon sikki...
ko Allah ?
ko tagaɗo ?
kaa ko goɗɗo go ?
KO DEFTERE ALLAH NDEN WI’I KON
« Aduna on fow no e ley doole bonɗo on. » — 1 Yuuhanna 5:19.
« Saa’i on no hedi seeɗa, bomɓe ɓen muloyey ; Ko hahgihga, on daaroyey ka ɓe wonuno on yi’oytaa ɓe. » — Zabuura 37:10, Traduction du monde nouveau.
KO HONNO ƊUN NAFIRTA EN ?
Firande no aduna men on woniri hande. — Feɲɲinannde 12:12.
Hoolaare aduna men on moƴƴoyey. — 1 Yuuhanna 2:17.
HIƊEN WAAWI HOOLADE KO DEFTERE ALLAH NDEN WI’I KON
Fii piiji tati :
Laamu Seytaane gasata. Yahuwah no hahginhginni lannugol laamu Seytanne e o aduna. Allah daali o bonnoyey fii Ibuliisa e piiji fow ko o waɗi nder o aduna. — Yahuudiyankeeɓe 2:14.
Allah no suɓi annabi Iissa laamagol o aduna. Annabi Iisaa no serti e o laamiɗo, bonɗo, aɲɲanɗo o aduna hande. Fii ngu laamu Iissa, Allah daali : « O yurmoyte miskinaaɓe ɓen e ɓee ɓe alaa huunde... O danndoyay wonkiiji sonjiiɓe e masinbinaaɓe. » — Zabuura 72:13, 14, TMN.
Daaluyee Allah ko goonga. Deftere Allah nden wi’i : « Gasataa ka Alla fena. » (Yahuudiyankeeɓe 6:18) Si Yahuwah daali huunde, nde waɗey ! (Isaaya 55:10, 11, TMN) « Lanɗo aduna on bugetee ka yaasi. » — Yuuhanna 12:31.
MIIJITE
Ko honno aduna on woniroyta si Ibuliisa ittaama ?
Deftere Allah nden no jaabi ngal landal nder ZABUURA 37:11 (TMN) e FEƝƝINANNDE 21:3, 4.


text:
"Mi yeewnii" - SAMMBA KUMMBARE
Ŋabba e ŋuuraale, Ŋabba ŋuuri ŋataani
Ko toon woni jatti Salli Amar e Kaasu Amar, sahre taani am Mbayyel
Ko Ŋabba niymi aduna e sahaa mo aduna oo wonnoo e “wolde ɓuuɓnde”
Do falo baaba am Usmaan Hammee Hammadi Buubu
Hakkunde tufnde e lobbude e caadngel
Do remaa makka, faataata, tamaate
Do buudi mud-daa e ñebbe Kummbarde, furɓodaa e kosam
Ŋabba, ɗo min cuurkintunoo borgo ngam woddinde girji
Kono ko do taani am Borgo ooyatnoo kam, rokka Siley mawnam
Ŋabba, do min ngawatnoo cide, gicce; koddaadi booleeji,
Ndiiteeji, seleeji wojja laaceeje e cafdi
Ŋabba, ko saakitaaji, doolinngaaji e daarelaaji
Kono Ŋabba ko ngaynaaka puri, kelli, daaki, caaji,
Hakkunde Maalik Demmba Mawndu e tokosuru
Ñaaɗ-ñaanndu, Bifdi-caaɗli, Malalam Sooskin
Kono kadi ko Beelel Kummbaaru do min kiirtatnoo
Mi yeewnii!
Ŋabba, do Siley mawnam e kaaw am Abuu ñallatnoo waɗde teytinel
Do min ndeenatnoo jihe, pooli, loriiji e cooji
Koon ñaamon na ngara sahaa nde ñebbe pettata, wadi Kummbarde yaafotaako mo reenaani
Tawi heen goɗɗi ko nde tamaate ɓenndi, makka fuddi ƴakkinde
Yah-ngartaa hakkunde lobbudu e waande
Gaa ko goggo am Jeynaba, too ko taani am Huley
Mboɗo sooynoo to gada caaɗngol Baaba Mammadu Jibi,
Daawda Wuuri e Wuuri Hammadi to rewo, mbodo siiftora haŋki
Ŋabba, so jamma arii ko jeewte e takko baaldude, tinndi e ciifti,
Suudo-suudoondu, lenngaa burii e lewlewal dabbunde
Kono Ŋabba ko foondu Lew e Faama Muusaa, aynidiiɓe haŋki, esiraaɓe hannde
Siiftin am, Wuule e Sammba mum, Caytol, Mawndu e Boosa
Hol to Mamma Iila e Mammadu keedi?
Mi yeewnii!
Hunuko Ŋabba, to njaadatnoo-mi e baaba am ngam janngude awo, faaro cubballo
Ko doo njanngu-mi reemaade e awƴude, cefi maayo di mi fotaani jannginde debbo
Naamno-mi, mi haalan mah hol no mbaagaan wadirtee ceedu e ndunngu
Doo mbodo faɗɗa dayi, cafdi e baleeji, cuppeeje e eni, compeeje e majaaji
Ko e oon nokku puddii-mi saddude banɗe e harlude berɗi
Mboɗo siiftora hay sinno duuɓi ko seeda ngonnoo,
Baabiraaɓe e kaawmiraaɓe: Muusaa Siley, Yero Muusaa, Hamdu Mammadu, Muttaar
Hakkunde roondaade rindaŋeeji e piyruɗe walla ko juuni
Peel, alfaan, lewre e beccirgal ceertataa e yeri maayo sabu mbaalataa ladde
Cide, ngurlooji, mbettooje, ceeli, gicce, seeseeji, wonaa hande
Mi yeewnii!
So yehiino haa kawle mbeetii, tawa kolaaɗe puɗɗiima yaltude
Kaɓirde amen kala pawee e laana, miin e baaba am min kayta
So min tolniima Barkeewi Saalum, min mbeddoo baawngal
Min ƴettoya wuro Daggo, tawa saakit yooliima gicce e ngellooji
Neene en tolniima siñcu, na ngonndi e jawdi, min taƴtina
Min kucca kolangal Arɗo, doo kadi ko nguurndam ngoɗɗam
Caski Koli e caski Baalɓe, barkeewi Aamadu Kayga, nammaadi Mbayyel
Ko ferƴere haacoonde, ko jabbere, ko deenal
Ko cahu e ndiŋku, nebam liddi na haynee, bunaa na liiree
Tawde ko goonga, Jaltaabe Buubu ko daddo mo ñaamaa saayna
Doo haa ceedu naata, golle na keewi, ko waalo kono ko pale
Haa gawri soñee, jolnee e laana, min ndoontoo haa Aram
Paabi keewii gawri e bunaa, nguura haa dabbunde arta
Kono pale mbaɗii faataata, ñebbe, makka e buudi
Mi yeewnii!
Hannde ko bojji keddanii kam e nduu adunaaru
“liggotoobe ndii mbaylaandi ndi waylataa joote” e konngol Ibraahiima Saar
So tawii neddo mo anndaa haŋki mum, ko lekki ki wuuraani ɗaɗi mum
Mi hulanii ɓesnguuji fuuta e ɗam nguurndam
Ɗo pelɓondiral pine jaalii e nduu adunaaru
Mo woni kala na yeeya pinal mum, na hollira nguurndam mum e kaɓirɗe kese
Haa jooni leñol fulɓe na jasjastina mbele naatat heen walla alaa
Tawi ko ɓe ndogata koo, ɓe ndaɗaani dum
Tee heewɓe e sukaaɓe maɓɓe na njoolii e nder leƴƴi goɗɗi haa ngonti woɗɓe
Ummo-ɗen, ndaro-ɗen, ndado-ɗen, kucciten e ko kul-ɗen koo,
So woodii maayɓe, heddiiɓe ɓee nguura haa abada
Nguurtinen pine men e leƴƴi men, kollen wodɓe no nguurdu-ɗen
Ko duum woni faaro men!
fuutamedia.com


text:
Maaɗe tati e siyaara gooto
Siyaara Al Hajji Saydu Nuuru to Ndakaaru hikka oo maa ɓooy daarteede, sibu won geɗe kese e ñamri kesiri kollitaa e makko. Kanko woni siyaara 34ɓo baɗanaaɗo Al Hajji Seydu Nuuru Taal e Ceerno Muntagaa Taal. O udditaa ko ñalnde 30/01/2014 nder Jumaa Al Hajji Umaar Taal. Hikka o mawniniraa ko maaɗe tati teskinɗi, sibu o hawri ko e hitaande 150ɓiire birnagol Al Hajji Umar (1794-1864), e hitaande 150 ɓiire jibineede Al Hajji Saydu Nuuru Taal (1864-1981) e hitaande 100ɓiire jibineede Ceerno Muntagaa Taal (1914-2007.
Seek Umar Taal : Seek Umar Taal jibinaa ko 1794 to Halwaar, saraaji Podoor. O naati Tijjanaagal law, tee alaa ɗo o ɗannanaaki ngam ɗaɓɓude ganndal. O fuɗɗorii fof ko Hamdallaay (Mali) e hitaande 1927, caggal ɗum o fayi Sokoto (Niiseriyaa) to Muhammed Bello, mo o tawi ina woni e laamaandi mum njooɗndi njuɓɓudi sanne. O ummii ɗoon o yaaɓani Makka. O yettoyii Makka ko e hitaande 1828. Ko toon o heɓi tiitoonde kaliifu tijjanaagal wonande Sudaan (noon aarabeeɓe mbiyatnoo Afrik hirnaange hannde oo) e juuɗe Seek Muhammed el Gaali, jahdiiɗo Seek Tijjaan. Ndeen o yahi haa duɗal jaaɓi haaɗtirde biyeteengal Al-Azhaar. Ko toon o ɓenndini feere makko umminde jihaadi so o artii.
Ko ɗum tagi, nde o artunoo tan, o yaaɓani sañde geese jokkondire teeŋtuɗe ngam huccande fellannde diine. O idorii fof ko resde ɓiy laamɗo Bornu e ɓiy Ahmed Bello, laamɗo Sokoto. Ko ndeen nii laamuuji gaadanteeji ɗii puɗɗii faayde sabu ƴellitagol jaawngol hoodere makko. Ko ɗum tagi, nde o ruttii Hamdallaay, Aamadu Seeku jaɓɓaaki mo no feewi. To Segu boom, laamɗo sanamiijo biyeteeɗo Ceefolo, jaggu mo, soki mo, sibu mum yiyde e tiimngal wileeɓe mum, wonde bone njogori ummoraade ɗum ko e oo ceerno mo jookodtaako. Hay nder Fuuta Tooro, leydi ɗo o jibinaa ɗoo, seerenɓe ardinooɓe ɗoon ɓee, ina kuli mo, ndeentii mo, nde tawnoo ɓeen, gila liɓi satigaagal e hitaande 1776, laamu mum en won ɗo yettaaki to bannge potal hakkunde juulɓe, sibu renndo ngoo ɓurnoo tuugaade ko e pecce kinɗe. Ndaa laawol Seek Umar al Fuutiyyu addi ngol, tuugii ko e potal e nuunɗal nder renndo kam e ɓiyngu yummaagu hakkunde juulɓe fof.
Ko Fuuta Jaloŋ dee o dañi jooɗoyaade. O sosi ɗoon duɗal. O fuɗɗii waajuuji (jeeyngal) makko ko e hitaande 1841 e fawaade e laawol sunniyeewol e laawol maalikeewol e suufiyeewol. E hitaande 1845, o tacci Siin Saalum e Bowaal e Kayoor ngam hootde cuuɗi maɓɓe. Nde tawnoo omo addori daraja toowɗo, hankati almudɓe ngoni tan e arde ina tarbikinoo ɗo makko ɗoo, kam e karbiyankooɓe jeyaaɓe e Fuuta Tooro. Ko ɗum addani Almaami sikkitaade mo nde o arti Fuuta Faloŋ omo ardi e mbeefeegu almudɓe e koninkooɓe, ɗaɓɓiri mo yo o luɓor ɗum laamaandi mum.
O eggi. E hitaande 1848 o waɗi tuddunde makko hidiinde ɗo Dinngiraay ɗoo, (e dow leyɗe ɗe o soodi e laamu Tammbaa). Oon sahaa omo wondi e ujunaaje ujunnaaje almuudo e kooninke ummoriiɓe e jookli diiwaan oo kala. Ɓe ngoni e soodde petelaaji e komersaaji Engele en to leydi ina wiyee Siyeraa Leyoon, wondude e weleede laamu Angalteer, njiɗnoongu gallinde feere Farayse yiɗde jiimde Afrik hirnaange.
E hitaande 1850 o ummini fellannde diine caggal nde laamɗo biyeteeɗo Tammbaa oo yani e makko, ngam telɓinde ƴellitaare faayiida makko e nokku hee. Ɓooyaani konu diine larwii laamuuji bambarankooɓe e manndinkooɓe keewɗi. O heɓti Ñooro, laamorgo laamu Masasi e hitaande 1854 caggal wolde mawnde. Duuɓi ɗiɗi pawtii heen o heɓti laamu bammbara mbiyeteengu Kaarta. Hankadi konu makko ina ɓeydoo yimɓe e coftal e semmbe fof. Bakkel nattii woɗɗude. Kono, koloñaal bonɗo biyeteeɗo Federba ina waɗti e makko hakkille.
Federba, nde waɗaa guwerneer e hitaande 1847 tan, yaaɓani ko mahde foor (tuddunde hanndaande), e nanondirde e haɓɓondirde e laamɗo Kaaso. Oon laamɗo noon, nde tawnoo ko juulɗo, Seek Umar mettini heen no feewi. O ummanii haɓde e oon laamɗo Kaaso.
Pelɓondiral makko gadanal e Federba waɗi ko e hitaande 1857, nde konu Seek Umar, fotde 25 000 kooninke, uddata Madiina (nder dowla Kaaso) fotde lebbi tati e balɗe jeeɗiɗi. Oon sahaa reennoo poosto Madiina oo ko tuubaako jilluɗo ina wiyee Pool Hool. Wonnoo faandaare konu Seek Umar ko uddude koninkooɓe Farayse ɓee e nder poosto hee haa ndunngu, tawa ɓe keyɗii, ɓe ɗomɗii. Kono uddo ngoo fof e juutde, ɓeen nangtii.
Kono, ɗo gardiiɗo foor oo laaratnoo jebbilaade ɗoo tan, hawri Federba suppitiima, ari, ina ardi e 500 kooninke tawi heen 100 ko raneeɓe. Nii woni ɓe ndiiwi konu Seek Umar, ɓe udditi foor oo. Federba e Seek Umar ciifondiri nanondiral deeƴre ngal juutaani balɗe, e hitaande 1860.
Caggal nde konu Seek Umar heɓti denndaangal laamuuji bambarankooɓe (Segu heɓtaa ko e hitaande 1861), Seek Umar raaŋani Hamdallaay, laamorgo Maasina. Ɗoo woni wolde ɓurnde mawnude nde konu Seek Umar haɓaa. Addi wolde ndee, ko laamɗo juulɓe gonnooɗo ɗoon oo, mooli laamɗo Segu, keefeero ina wiyee Bina Aali walla Aali Woyteela. Won mawɗo gooto wiyi en wonde ina jeyaa e ko addi ndee hare wonde "laamɗo Segu oo won konngol wiynoo Seek Umar, Seek Umar riddi mo, wiyi so wonaa o haalana ɗum hol sabaabu omo wiya ɗum ko o wiyi ɗum koo, o tuuba o naata diine Lislaam. Nde oon moolii to Aamadu mu Aamadaa, Seek Umar ari haa yettii wuro ngoo, nuli e makko yo o tottu ɗum mo o mooli oo, walla o tuubna ɗum. Oon ne wiyi Seek Umar, ɓayri oon mooliima e mum, waawaa mooltude ɗum, sibu ina anndi so Seek Umar heɓii mo ko baroowo mo. Ɗoon ɗo ɓe ngoni e haala gasaani, tawi koninkooɓe Seek Umar, haa arti noon e Fuutankooɓe ɓee tawi ñaññii, peetii njani e wuro hee. Hamdallaay yani ñalnde 16 marse 1852". Kono maayɓe keewii, fotde 70 000 fittaandu. Daaɗe Aamadu Mu Aamadu e Aali Woyteela coƴƴaa.
Ɓe neldi konu ngam heɓtude Tummbuktu, kono ɓe ndonkani. Kaɓɓondiral konuuji fulɓe e safalɓe Kunta en e Bammbara en njani e konu Seek Umar. Oon sahaa tawi laamu makko yaajii sibu tuggi ko Mali haa Gine haa Senegaal. Kono caggal wolde Hamdallay konu jihaadi nguu waasii yimɓe heewɓe, tee ɓe tampii, ɓe ndañaani fooftaade ngam safrude ñawanɗe maɓɓe e yuɓɓitinde konu, tawi ɓe njanaama. Seek Umar kadi tawi nulii Alfaa Tijjaan, ganndo golwole, gooto e ardinooɓe konu makko yo yah yiyloyaade koninkooɓe. Oon nde artata, tawi, ñalnde 12 feebariyee 1864, Seek Umar wirniima e kaaƴe Bañnjagara. Alfaa Tijjaani Aamadu Taal lomtii mo e ngardiigu laamaandi ndii, sompi laamorgo mum ɗo Bañnjagara ɗoo. Ɓiyiiko (Ɓiy Seek Umar Taal) biyeteeɗo Aamadu Seeku oo noon laamiima Segu haa nde koloñaal itti ɗum ɗoon e hitaande 1893.
Al Hajji Seydu Nuuru Taal : Ko e ndeen hitaande 1864 taaniiko biyeteeɗo Al Hajji Seydu Nuuru Taal jibinaa to nokku ina wiyee Muniya. Baaba makko wiyetee ko Muhammaad Nuuru, yumma makko Aysata Kamisoko (Yo yurmeende Alla won e maɓɓe). Caggal nde o janngi e seernaaɓe heewɓe, o fayi Fuuta abbaade mawniiko Aamadu Muntagaa, ɓiy kaaw makko Muntagaa Seek Umar to Ɓoggee, Muritani. Kanko woni taanum Seek Umar gidiiɗo artude Fuuta Tooro. Ɗoon o naati duɗal Ceerno Aamadu Muttaar Saako, ɗoon e wuro Ɓoggee hee. Ko ɗoon o woni haa oon duwanii mo, rokki mo seedantaagal makko. E ngaal seedantaagal, Ceerno Aamadu Muttaar Saako, winndi heen : “miɗo seedtoo wonde alaa fof ko weñii ko njiy-mi e ɓiɗɗo tedduɗo hono Seydu ɓiy Seek Umar (Yo kisal Alla won e makko) e ɗiiɗoo duuɓi 8 ɗi o janngi ɗoo. Ko o woni ɗoo koo fof o nehii ko nehdi almuudo, hay so tawii noon mi haɗiino mo ɗuum sabu hiisaade o ummii ko ɗo teddi, so e Seek Umar al Fuutiyyu, kono o jaabii kam, o wiyi wonaa miin o waɗanta ɗuum, ko hoore makko o gollantoo. Gila nde nan-mi ɗuum e hunuko makko, ɓernde am deeƴi, nduwani-moo-mi udditaare hakkille e ganndal nafowal. Mi seerataa e duwanaade mo jamma e ñalawma mbele Alla ina moƴƴa e makko, rokka mo balɗe juutɗe, o wona cuɓaaɗo hakkunde yimɓe, ɗo o waawi wonde fof.” Seedantaagal ngal siifaa ko ñalnde 5 sulyee 1916 (10 Saabaan 1332 Hijriyya).
Nde o ummii Ɓoggee, o tiindii Ndar, ɗo o fotti e Ceerno mawɗo ganndo ina wiyee Seek Al Hajji Maalik Sih mo Tiwaawoon (Yo Alla wele mo).
O wondi e oon haa sankii e hitaande 1922. Al Hajji Saydu Nuuru Taal ko kalifu jooɗaninooɗo Seek Umar al Fuutiyyu. E oon sifaa o jokkii golle oon fuɗɗinoo to bannge renndo e diine e politik e jotondire. O haɓtiima hakke doole makko. E yonta makko o dariima darnde tiiɗnde, o woni jokkorgal hakkunde juulɓe e laamu koloñaal, ngam reende nafooje mum e hisnude ɗum en, e wallitde waasɓe e famarɓe doole e baayeeji e miskineeɓe. O dariima kadi ngam ɓallondirde miijooji hoohooɓe diine to Senegaal mbele koɗdigal mum en ina wona moƴƴal, pelle diine ɗee kadi mbaawi wondude e deeƴre. O meeɗaa seerde e daranaade jokkere enɗam hakkunde juulɓe e koye mum en, e hakkunde juulɓe e ɓe ngonaa juulɓe kadi. Annduɓe heen mbinndii moƴƴi makko keewɗi ɗii e ɗemngal Arab e ɗemngal Pulaar fof. Hanko fof e heewreede haɗaani mo ɗaccirde mo ndonu mawngu, so nehde baaɗiiko Seek Muntagaa Taal haa waawi lomtaade mo nde o ruttii e joom makko.
Ceerno Muntagaa Taal : Ceerno Muntagaa Taal jibinaa ko Ɓoggee e hitaande 1914. Jiknaaɓe makko ko ɓeeɗoo : Seek Aamadu Muntagaa e Salimata Joob (Yo yurmeende Alla won e maɓɓe). Ko baaba makko naatni mo jaŋde, idii jannginde mo, hade makko tawtoyde duɗal Seek Abda Jah to Haayre Laaw, caggal ɗuum duɗal Seek Haamid Sih to Jaataar. Nde oon ruttii e joom mum, o faati Haayre Laaw to duɗal Seek Muhammadu Seynu Abidiin Bah, gooto e annduɓe rowrowɓe e nder Fuuta. Caggal nde o joofni jaŋde makko o arti Ɓoggee o woni e jannginde. Kono kaaw makko Saydu Nuuru noddi mo yo ar, o sawndoo ɗum, mbele omo halfina mo golle kilifaagal. Nii woni o yahi Ndakaaru. Ceerno Saydu ina halfintunoo mo geɗe keewɗe e nder kewuuji diine walla geɗe renndo, ɗe o gollortonoo no ɓuri moƴƴude.
Nii woni o wonti cirridiiɗo kaaw makko, o wonti juuɗe mum, koyɗe mum e hunuko mum. Alla waɗi kadi yimɓe fof kormii mo heen, sibu jogodaade e mum en jotondire moƴƴe. Duuɓi 35 aɓe ngondi haa o hoosi e ngardiigu duɗal Seek Umar, o wayti no afo kaaw makko nii, keewnooɗo wiyde “Muntagaa Aamadu yonii kam ɓiɗɗo, Al Hajji Mammadu Muusaa Lih yonii kam jahdiiɗo”. Ɗum waɗi, nde Ceerno Saydu Nuuru wirnii, ceerno Muntagaa lomtii e ngardiigu galle oo fotde duuɓi 27, o waawii waɗde geɗe keewɗe e banngeeji ɗii kala; yo won to bannge diine, renndo, walla pinal. Ina jeyaa e golle ɗe o ɗacci : mahngo Jumaa Seek Umar to Ndakaaru; juɓɓingol Hadra aljumaa kala e mawningol jibineede nulaaɗo Allo (mo jam e kisal ngoni e mum oo); gartirgol ndonu ganndal taaniiko Sek Umar al fuutiyyu ngu koloñaal wujjunoo, suuɗoyi Farayse; gartirgol kedde kaaw makko (Liyetnaa) Abdullaay Taal ummaade Farayse faade Segu.
Golle makko moƴƴe keewi haa yarham mum Seek Muhammad al Mansuur Sih kalifu kuuftodinɗo Tijjaan to Senegaal waɗani mo jimol e hitaande 2007, ina jarfa mo…
Nde Ceerno Muntagaa wirnii, gorko tedduɗo, juulɗo, hono Seek Muhammad al Basiir Taal (Yo Alla reen mo) heɓti joɗnde kalifaa ndee.
Gasataa udden winndannde ndee, en kaalaani moƴƴere e yaajeende e yurmeende soomiinde e maccuɗo Hadra Umar hannde oo, hono Seek Muhammad el Madaani Taal, hooreejo Haɓɓere Almameeɓe Juulɓe Senegaal.
Tonngi ɗum ko Bookara Aamadu Bah


text:
Ñaawoore Paskaal Simbikangwa : Waɗboniiɓe yo kaɓɓu koye
Ñaawoore leydi Farayse fawii e ruwanndaanaajo biyeteeɗo Paskaal Simbikangwa kuugal kasoo duuɓi 25. Ñaawoore oo neɗɗo ko huunde hesere, tee ko jogornde battinde e geɗe goɗɗe nannduɗe e ko o ñaawraa koo. Waɗi mo faweede ngalɗoo kuugal ko sabu makko jeyeede e warnooɓe yimɓe (warhoore leñol Tutsi en) to leydi Ruwanndaa e kitaale 1990, ɗum noon o ñaawraa ko bone ɗe o waɗnoo ko ɓuri duuɓi 20 hannde, tee ko e nder leydi Farayse,
e fawaade e fiɓnde wiynde « mbaawka kuuɓtodinka» (compétence universelle) addanoore leydi mbaawndi wonde fof ñaawde tumarankooɓe waɗɓe golle bonɗe mawɗe e nder leyɗe goɗɗe.
Faandaare ndeeɗoo fiɓnde ko mbele kala baɗɗo bone ɗo waawi wonde fof, ina waawaa ñaaweede ɗo waawi yahde kala.
Firo majjum wonande Muritaninaaɓe ina mawni, sibu ɗum firti, ko ɓayri laamu Maawiyya ƴettiino kuulal jaafotoongal warkoyeeɓe Muritani, haɗataa ɓe waawde ñaaweede so ɓe njahii Farayse, tawa ko e tuugnaade e seedanfaaguuji. Ɗum noon, ɓeen warnooɓe yimɓe e kitaale 1989-1991, yo nganndu ndaɗaani tawo, hay so tawii noon laamuuji wul Taaya e Abdel Asiis etiima daɗndude ɗum en.
"Tesko : Hannde, 6 abriil 2014, waɗti duuɓi 20 ko warhoore leñol fuɗɗinoo siyneede to Ruwannda dow leñol Tutsi en. Hooreejo Ruwanndaa, Paul Kagame, yooɓtoriima leyɗe jiimooje, hono Farayse e Belsik jeyeede walla faalkisaade oo warhoore bonɗo. Fartaŋŋe siftorde ko waɗnoo e Muritani e kitaale 89-91. Ko jannga ñalngu mawnintee ngam siftorde ndee bonannde."
Bookara Aamadu Bah


text:
Baaba Maal teddinaama e nder Ñaabina
En nanii Ɓoggee e Demet njaɓɓinooma Baaba Maal kaaɗtudi jaɓɓugal. Bagodinnaaɓe teddiniino mo kaaɗtudi teddungal. Kono Ñaabina ɗo tawtora-ɗen ɗoo ena metti ɓurde.
Baaba Maal jaɓɓaama e Ñaabina Sammba e tule oole ñalnde 23 oktoobar 2013 jaɓɓungal baɗngal faayiida. Mbolonaaɓe, Maalmaalɓe, Dabbenaaɓe e Jaanankooɓe, cuuɗi nay Ñaabina ɗii fof ndentii, teddinii mo kaaɗtudi teddungal.
Rewɓe wuro ngoo njaɓɓorii mo ko ñaantule e njimri ganni, gollorɗe fulɓe hanki e ñameele ɗe ɓe teddirannoo hoɗɓe mawɓe. Boɓi kodde, pedane ɗe ngittaaka-mbaɗtaaka, njuumam telsi(suukara telsi) ñiheeje gawri e nebam sirme kaynaɗam haa uuri, lacceeje e kocce nayi ƴaaki, ko ɗuum rewɓe ɓee mbaɗiri koɗungu Gorko Duwoyra haa dawi waynii. Ñameele jiggaaɗe walla jinnditorɗe paggitaaɗe, hay geɗel gootel jillaani heen. Ko golle lawɓe, maabuɓe, remooɓe e ñeeñal rewɓe fulɓe tan addaa ɗoon.
Ñalnde 24 ndee, Hamjatu Abdul Caam rokki mo, kanko Baaba Maal, puccu beede leen. Ngu inniraa Beede Ngiril Sammba Binta Ayse Maram. O ruttii o soodti ngu miliyoŋ mbuuɗu(1000.000 mbuuɗu) e kaalis Muritani. Haa hannde, kanko Hamjatu Abdul Caam, o ruttii kadi o itti 100.000 mbuuɗu, o rokki naalankooɓe Daande Leñol. O waɗi kadi 100.000 mbuuɗu woɗnde, o rokki ñeeñɓe wuro ngoo e hoɗɓe ñeeñɓe arnooɓe. Beede Ngiril Sammba Binta Ayse Maram Tooroodo dartoyii e makko ko 1 200 000 mbuuɗu.
Ñaabinanaajo goɗɗo soodi nagge ɓesnge ɓireteenge, rewniinge, rokki Baaba Maal. Nagge ngee ɓiraa, Baaba Maal tawraa kosam ɗam nder dingiral. Janngo mum, nagge ngee addaa ena wondi e goolyel mum, o fawi heen gite makko, kanko e wondiiɓe makko.
Fonndunaaɓe, Fonndu e Naanaango, mbaɗi wutte jarɗo 100.000 mbuuɗu, mbaɗdi heen ngaari, ndokki Alhajji Baaba Baydi Maal. Ɓe mbaɗi kadi ngaari ngoɗndi, ɓe pawi heen 50.000 mbuuɗu, ɓe mballiti Ñaabinanaaɓe. Ɗum fof waɗi ko ñalnde 24 ndee.
Ñalnde 25 ndee, subaka mum, Medda Jaañ itti koɗungu Daawalel, addani Baaba Maal e Ñaabina. O wiyi haade won rokkuɓe pucci, won rokkuɓe nayi ɓesɗi e gayi, won kadi waɗɓe wutteeji, kanko Medda o addanta Baaba ko liingu. So cubballo addanaama ko iwi e ndiyam, addanaa ko paso mum. Medda Jaañ addani Baaba ko ndaawa( seerndi ndaawa e ɓaleewu ko ndaawa ɓuri mawnude kadi ena waɗi ɗaamol no safdu nii). Ko ɗuum Baaba waɗanaa hiraande ñalnde heen.
E oon ñalawma gooto, nde yahi haa hiirde feŋi, Ñaabinanaaɓe kadi mbaɗi tengaade, botuuji, mukke maraakiis e makatuumru, ndokki Baaba Maal.
Njillu Baaba Maal e Ñaabina waɗii faayiida saɗne. Yirlaaɓe Jeeri, Mboolonaaɓe, Maalmaalɓe, Jaanankooɓe e Dabbenaaɓe njaɓɓiima mo, teddinii mo kadi nduusii mo.
NJaay Saydu Aamadu
http://fuutamedia.com/ecrire/?exec=configurer_identite
pulaar.org


text:
Ko Homɓe Woni e Waɗude Faale Yahuwah On Hannde ?
Seedeeɓe Yahuwah ɓen no e nder aduna on fow e ko ɓe leƴƴi e naamuuji buy. Ko honɗun fottindiniɓe ?
Ko honɗun woni faale Allah on ?
Allah no faalaa yo faale makko on annde e nder aduna on fow. Ko honɗun woni on faale makko, e homɓe woni e jannude yimɓe ɓen fii ɗun hannde ?
Ko homɓe woni Seedeeɓe Yahuwah ɓen ?
Ko Seedeeɓe Yahuwah njelo annduɗon ? Ko honɗun annduɗon tigi tigi fii amen ?
Fii honɗun men noddiraa “ Seedeeɓe Yahuwah ” ?
Ndaaree piiji tati fii honɗun men noddiraa ndee innde.
Ko honno goonga Deftere Allah nden anndiraa ?
Ko honno anndirten ko wonuɗen e janngude kon si ko ka Deftere Allah iwri tigi tigi ?
Ko fii honɗun Deftere Allah nden waylaa ?
Fii honɗun Deftere Allah ko waylaa kesun kon ko bajere ?
Ko honɗun yi’oton ka pottital amen ?
Men mottondirey fii janngugol Deftere Allah nden e fii no men ɓeydira wakkilaare aman nden. Haray saɗi mon ko tooli mon !
Honno jokkondirgol e Seedeeɓe Yahuwah goo nafirta men ?
Deftere Allah nden no yamiri men yo men jokku enɗan. Etee anndon honno jokkondiral amen ngal nafirta on.
Ko honno pottital amen ngal woniri ?
On miijitike ɲannde goo ko honɗun feƴƴata ka pottital amen ? Jannde ko men wona e janneede ton kon ŋalɗiney on.
Fii honɗun men ɓornantoo moƴƴa fii pottital amen ngal ?
Ko men ɓornotoo kon no hittani Allah ? Ndaaree tugaale Deftere Allah honɗe ɗowata men fii ɓornagol e moƴƴintinagol.
Honno hebilarantoɗen fii pottital ngal ?
Hebilanagol fii pottital amen ngal wallay on no heɓiron nafa mun.
Ko honno rewirten Allah ka ɓeynguure ?
Ndaaree honno ndee jannde ka ɓeynguure wallirta on no ɓadoron Allah e heɓiron weltaare ka ɓeynguure mon.
Fii honɗun men waɗanta mottondire njane ?
Hitaande kala meɗen mari mottondire tati Honno heɓirton nafa e ɗee mottondire ?
Ko honno men waajortoo ?
Men waajorto no annabi Iisaa waajoreynoo non. Honno men waajortoo ?
Ko hommbo woni ardiiɗo fii ka waajagol ?
Seedeeɓe Yahuwah goo waɗay leereeji 30, 50 maa ko ɓuri ɗun fii waajagol e nder lewru. Ko honɗun rerɗinta ɓe ?
Ko jannde honnde ardiiɓe fii ka waajagol ɓen heɓi ?
Ko jannde honnde waɗanaa fii ɓee jonnuɓe hoore mun fii waajagol fii Laamu Allah ngun ?
Honno ardotooɓe ɓen wallirta moftal ngal ?
Ardotooɓe ko worɓe ka moftal wonduɓe e faamu e ko kamɓe ardotoo moftal ngal. Honno ɓe wallirta moftal ngal ?
Ko honɗun woni golle wallitotooɓe ɓen ?
Wallitotooɓe ɓen wallay fii no moftal ngal yaara yeeso. Etee anndon honno golle maɓɓe ɗen nafirta yimɓe moftal ngal.
Ko honno jindoowo aynoowo mofte wallirta men ?
Fii honɗun jindooɓe aynooɓe mofte yahanta ka mofte ? Ko honno yaadu maɓɓe ndun ka mofte nafirta men ?
Ko honno men wallirta musiɓɓe amen gomɗinɓe ɓen ?
Si masiibo waɗi, men yahay tinna fii wallitagol e multugol musiɓɓe amen tampuɓe. Ko honno men waɗirta ɗun ?
Ko hommbo woni jiyaaɗo reeniiɗo holniiɗo on ?
Annabi Iisaa fillintinnano taalibaaɓe makko, o suɓoto jiyaaɗo fii jonnugol ɓe ganndal Allah ngal. Honno ɗun waɗiri ?
Ko honɗun woni golle ɓee Hikiiɓe ka fewjoore ?
Ka teeminannde aranere, ko sahaabaaɓe ɓen ardotooɓe moftal ngal woɗuno mojobere’hun hikkiiɓe ka fewjoore moftal Almasiiyaaɓe ɓen. Hannde non ?
Ko honɗun woni Bayti’iila ?
Bayti’iila ko nokkuure ka golle hittude waɗetee. Etee anndon fii yimɓe wonuɓe e gollude ton ɓen.
Honɗun feƴƴata ka yiilirde ?
Ɓee yahooɓe ndaarugol cuuɗi yiilirɗi ɗin haray saɗi maɓɓe ko tooli maɓɓe. Hiɗon newnanaa waɗugol ɗun !
Ko honno defte amen ɗen winndira e waylira ?
Meɗen winndude defte e nder haalaaji ɓuruɗi 700. Fii honɗun men waɗanta ɗun ?
Ko honno golle amen ɗen yoɓirantee ?
Si arii fii yoɓugol, ko honɗun sertindini men e dinaaji goo ?
Fii honɗun e honno Fottirɗe Seedeeɓe Yahuwah ɓen darnira ?
Fii honɗun nokkuure ka men rewata Allah ɗon no naddira Fottirde ? Etee anndon honno ɗee Fottirɗe ɗe sattaa cogu wallirta moftal ngal.
Honno men wallirta fii dankagol Fottirde amen nden ?
Fottirde laaɓunde e dankaande hamdinay Allah. Honno men gerdirta fii dankagol Fottirde amen nden ?
Honno ka defte ɗen maretee ɗon ka Fottirde nafirta en ?
Hiɗon faalaa taskagol fii ɓeydugol ganndal Deftere Allah nden ? Awa yahee ka defte ɗen maretee ɗon ka Fottirde !
Ko honɗun yi’itee ka jokkorde amen enternet ?
Hiɗon waawi ɓeydude anndugol fii amen e dewal amen ngal. Hiɗon waawi kadi yi’ude jaabaaji ɓaagitiiɗi Deftere Allah fii lanndaale hittuɗe.
On waaway waɗude faale Yahuwah on ?
Yahuwah Allaahu on no yiɗi on. Ko honno hollirton hiɗon faalaa waɗugol faale makko on e nder ngurndan mon ɗan ?


text:
titoojedenndaangalkabaruuji
2013/10/05
Fedde politik: koohoowo sawra lisilaamiyaŋke oo e nder batu jeeɗiɓiwu ɗo etudient ji e jaŋngooɓe ko faati e larme, o hollirii wonde: Amerik ko leydi ndi ngannduɗaa fotaani hooleede, ko ɓe ɓurniiɓe, ko aldaa e hakilaagu fiirtooɓe aadi ko leydi ndi ngannduɗaa ko e juuɗe sioniste international woni.
2013/09/26
Fedde politik: hujatul islaam Ruhaanii e nder yeewtere makko e dental public nations U N U : miɗo waɗa proposer plan (aduna contre njooro ɓerɗe e ɓurtingol) nde waɗetee e instruction ji njuɓɓudi nations U N U leyɗe ɗee fof e njuɓɓudiiji international e pelle ɗee fof ndaranoo e huccitinde aduna oo e ngoon sengo.
2013/09/24
Fedde politik: hujatul islaam wal musilimiina Ruhaanii caggal naatde mbo New York, o hollirii faandaare ɗangal makko e porogaraam ji mun to aéroport Jan of kandii e yeeso jaayndiyaŋkooɓe.
2013/09/18
Fedde renndo: ɓataake teeŋtanɗo (imam Rida) (a s) e dow jiiɗe) saaktaama e himme conseiler finaa tawaa tekendi isilaamiyaŋkoori Iran e ɗemngal angeleere to Sarliyon.
2013/09/17
Fedde politik: hujatul islaam walmusilimiina Ruuhaanii e dow jantaade mbo ɗii ɗoo konguli wonde ngañantumaagu ummoraade e lisilaam ko huunde hesere e ɓurtingol e njooro ɓerɗe hakunde shii’a e sunniyaŋkooɓe, o hollirii wonde: Pecciindirgol e qur’aana laawndaani e riwaayaaji nelaaɗo (s a) e ahlul bayti (a s).
2013/09/10
Fedde renndo: (joɗnde yuurnitaade ko faate e yidde yande Amerik e dow Syria e joljoli muuɗum) ina jogorii yuɓɓeede hande alete 08/09/2013 e himme fedde lisilaamiyaŋkoore London.
2013/09/10
Fedde renndo: batu mawninde jibinande e dow maluye Fatima Maasuuma (s a) e ñalaande sukaaɓe rewɓe waɗaama to Sarliyon e dow tawtoreede ko ɓuri etudient ji 150 rewɓe e worɓe juulɓe e annasaaraa naaɓe e jaayle leydi to lomtorde finaa tawaa tekendi lisilaamiyaŋkoori Iran e nder Fritawon wuro laamorgo leydi Sarliyon.
2013/09/05
Fedde politik: allaah shakuur pashaah zadeh president bueau juulɓe kazakestan tekendi Azerbaijan oo e declaration o waɗi o hollirii wonde:kabaaruuji ko faati e yidde yande kooninkooɓe Amerik e dow Syria wonaa ko hulɓinii, waɗi kadi ɗii ɗoon joljoli ina mbaawi wonde baɓi wonande Moyen Orient ɗum ina waawi wonde ko saŋaani e renndo hee.
2013/09/04
Fedde renndo: conference hajju e dow titoore (lisilaam e ngootaagu) waɗii e himme ngotaagu rewɓe juulɓe senegaal e dow balloondiral e conseiler finna tawaa tekendi lisilaamiyaŋkoori Iran e nder senegaal to foir international de Dakaar wuro laamorgo leydi senegaal
2013/08/31
Fedde renndo: foire nate (lisilaam e nder Europe) jogoriima waɗoyde ñande talaata 03/09/2013 to centre dursitte lisilaamiyaŋkooje uniwersitee Usanburg Almaañ.
2013/08/27
Fedde renndo: Mahmuud Muhammadii, ambassadeur tekendi lisilaamiyaŋkoori Iran oo yiidii e Abuu Imraan Al sheikh, persidan assemble lisilaamiyaŋke Algeria ɓe njeewtidii e ko faati fiyakuuji ɗee leyɗe ɗiɗi.
2013/08/25
Fedde rendo: centre lisilaamiyaŋke imam Ali (a s) oo e dow yaltinde tintinoore ko faati e fe’eede e yenneede debboojo juulɗo gooto fii muuraade mbo hijab lisilaam to baŋŋe rewo sticon wuro laamorgo leydi Suwed.
2013/07/27
Fedde politik: laamu Grece ɗum ina aniyii e dow humtude caɗeele juulɓe ndii ɗoon leydi wootde loi ji ndeenooji jamaaji e nokkuuji mazhabiyaŋkooji juulɓe ɗii wona ko waɗaa reconaitre e loi leydi hee.
2013/07/27
Fedde politik: Ramin Listuro, persidan jaŋnde e needi leydi Philippine oo tintinii haɗuye ko faati muuragol rewɓe jaŋnginooɓe e nder duɗe leydi hee.
2013/07/22
Fedde politik: etudient ji juulɓe Russ ɗii ɗaɓɓirii tribunal leydi ndii nde loi hadde muuraade e nder uniwersitee ji hee yoo itte fii naatde lewru suumayee nduu, tirbinal mawɗo oo luundiima oo ɗoon maɓɓe faaluye.


text:
Aminata Tuure toɗɗaama mawɗo hilifaaɓe Senegaal
fuutamedia.com
Fuutamedia.com
To leydi Senegal aminata toure tod’ama yo ardo jagorde leydi ndi o lomtoto d’on ko abdul mbay gacudo golede hande kikide
Aminata toure wono ko g)jah=gorgal leydi Senegal kalfinengal ko fate n”aooje ko kanko halfina yoga e dosieji mawdi ko wayno n’ambe ngalu lamo kerim wad afo ablay wad e wondib’mum
Ko debo madid’o macky sall horejo k=leydi Senegal no fewi
Ko ngoldo woni lawol d’idab’ol debo ina ardo jagurde leydi Senegal cagal nde debo nodirted’o mam major boy ardi jagorde leydi ndi


text:
Tijjaani aan giɗo leñol.
fuutamedia.com amadou soh
Tijjaani aan giɗo leñol.
Tijjaani aan seeydi aan, annaniima e nguurndam maa ɓamtuude leñol.
Tijjaani ko,a ganndo gantuɗo e ganndal.
Ko aan aanti aantini antooɓe leñol.
Aanni añɓe annooɓe antooɓe leñol.
Tijjaani aan peeje ma ngaanni aañɓe leñol.
Peeje maa cuusni ngenndiyankooɓe aantooɓe leñol.
Seeydi aan , annanii ma aantude ɓesngu leñol.
Ko aan anndi aanni ɓeen leltinooɓe en-e gollal.
Tijjaani peeje maa ceerata e hutoreede e ngol leñol.
Haa oo aduna taggee ɓaare e ngal baawal.
Heddo allah gooto e goodal.
Tijjaani aan wilngo ñiiwa suddaare leñol.
kuɓɓuuɗo fooyre ɓamtaare leñol.
Loŋti ɓiɓɓe leñol e loŋol ngol jaangol majjeere leñol.
Tijjaani a- aawi antooɓe ngol leñol.
A jannginii sukaaɓe ngenndiyankooɓe daraniiɓe leñol e koyngal.
jagganɓe leñol aadi caggal nduttotaako ha njiiya ngal toowal.
Tijjaani e batte koyngal maa komin rewooɓe e keewal.
Tijjaani a yehii, kono laawol a feraniimin e ngal dunal.
Tijjaani a yehii, gaacce a yadaani e ngal ɗanngal.
Tijjaani maayde bonaani booni ko,o sikkaano ma,o leelo e ngal gasgal.
Ñalnde maayde maa leñol fof yettiima e peewal.
Tijjaani ndee maayde taganimi jaardeema e ngal ɗemngal.
Ko anndudemi ka jaalal caali ɓamtaare leñol.
Miijo maa e baɗal maa koyoo ɓamto ngal ɗemngal.
Ko maayde ittumaa e ngal gollal.
Ndeysaan miñiraagel , Alsaan e Alhusseeyni,yehii accii en engal boowal.
Kodda Neene maayde nawaniima e cuɓal.
Moni kala, koko jooɗii ne fa,di e lajal.
mboɗo ñaagii allah joomam e daangal.
Yo ɓuuɓane aan,e maayɓe juulɓe kala e kuɓal.
Haa wonaana on aljanna koɗgol.
Amiin ya notatooɗo noddawol.
fuutamedia.com
Mammadu soh


text:
Muritani inna fadaYAMIRORE hapa ngam television fulɓe e hitande 2015
Lammu muritani inna hebbo uditde damal gonngol wonande yiɗɓe wadde television walla radio fuutamedia.com tinni HAPA nokku kalfinaɗo ko fatte jayndejji ɗo e muritani inna aniyi
Nodude jogiɓe anniya wade rajoji e telejji ngam adude kayitaji moenn
Njeyye e kawogel hitande 2015
Inna sikka hikka so gotto e ɓaleɓe depossi kayiyatajji ma rokke yamirore
Ngam wadde jaynde sabbu yogga e leyɗele winderre ina ñinŋŋa lammu muritani
To bange leñam leñago hay to bange jeyndejji
E ndeɗo yontere fede HAPA joddima e arɗiɓe jayndei rajojji e telejji ngam rokude yiande
Mumm ko fette jayndejji ɗi
HAPA ñagimma yoɓɓe ƴettu sukaɓe wawɓe golle jomm diplommajji enn
Fuutamedia.com
hamada
Wallifiiɓe
- taariikha sheikh usman bii fodio be taaniraabe makko
- MISS MAURITANIE FRANCE : LE SACRE DE LA RAVISSANTE SY GAISSIRY (PHOTOS)
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- Indice de Perception de la Corruption en Mauritanie
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- [...]


text:
MORITANI:ƊEMƊE NGENNDIIJE NGOYAANI HAAMI dariiɓe Leñol
Leñol fof,ina jogii ɗo tuuŋnii,mbele waawa mahaade e ɓamtude pinal mum,hulee kadi hormee.Wonaa tan keeweende fulɓe e nder doŋre Afrik woni doole mum en,fulɓe njibinii annduɓe,fasniiɓe ko tawi e ko ngoni.Yoga e maɓɓe njarlitiima pittaali mum en,saanga nde pinal mum en yeddaa,ɗemngal mum en yaɓɓaa.
Ko nder ndiin mbaadi to leydi Moritani e saha ndoolndoolaagu e heedi heeda,laamu ngu heptini ɗemngal Arab,salii rokkude ɗemɗe keddiiɗe ɗee faayida mum en:(Wolof,Soninke,bambankoore e Pulaar).
Ko e nder ndeen wolde Mammadu sammba Joob Murtudo (Yoo yurmeende Geno won e mum) wiino:"En mbi’i tuubakooɓe e kala yidɓe yeddude en ko en haala pulaar en hannde,janngo,ɓaawo janngo haa abada,en caltiima ɓe nuska ɗemngal men,ɓe njaɓɓa martaabaaji men."
Ɗoon ko aadi!Kaananke,ibrahiima Mutaar Saar wi’i:"Aadi bili aadi,salaade aadi ɓuri firtude aadi".Jiggo tapsiiru,Mustafa Booli Kan,Teen yuusuf Gey e woɗɓe e woɗɓe,piɓondiriino aadi mbo maayde e saha pirtaanie sibu haa naane won dariiɓe dadiiɓe no jullaaje,hoyniiɓe ɓamteere nde aldaa e yedditaare: Jibi Hammee Lih,Ibraahiima Saar,Njaay Sadu Aamadu e woɗɓe e woɗɓe.
Gelongal Fuuta:Njaay saydu Aamadu wi’i:"so hanki woniino kure e gaawe,hannde ko pinal e ganndal".
Hannde,hay so wiyaama ko laamu ŋeertilal,alaa taw ko waylii to batte leñamleñamaagu,maa to batte koddigal hakkunde ɓaleeɓe e woɗeeɓe e nder leydi Moritani.Sibu ina teskaa tan ko woɗeeɓe keerorii laamu ngu e ngalu leydi ndii kala.
Jeddi ngalaa,won tan dariiɓe ɓe kulataa,tampataa kadi kaaɓataa,so wonaa maayde pirtaa ngam yooltude hujjaaji jeddaaɗi haa arti noon potal ɗemɗe ngenndiiji:
Umaar Bah Mboyna:(Yoo yurmeende Allah won e mum),golliima ko majjataa,Moritani kala seediima.
Jibi Bah,dowlirɗo:Gelongal bah:pellital wonaa kaaɗi,kulɗo reedu faatmataa.
Mbooc Abuu Maariyata:biiɗo geddataa gaño daña sago mum.
Muhammed El Michry Accee(Athié Mouhamadou):(le carrefour des cultures mauritaniennes)faawru pine leƴƴi leydi moritani.
DAS!Demmbalee Abuu Sammba:Ngaari Jowol e yowi looɗe:Barigal loowangal heewataa dille.
Dabi,Hammaat joob:wi’i nafoore ganndal ko peccangal.Duɗal woolum yonii seede.
Pulaagu woyataa haami e nder Moritani,sibu limotaako dariiɓe darnde yooltude gaɗal kala leñol e nder leydi hee.Sikki alaa,ina jeyaa e maɓɓe oo mbo ndutta ten tedungal sibu fimnde e gollal mum ngal o gollanii ɓaleeɓe leydi ndii kala.oon woni ceerno men:Almaami Ablaay saar,elimaan juma to leegal basara Nuwasoot.
Imaam ablaay saar bismanoo ko e yewtere e ɗemngal Arab to habrirde Al-aqsa tawwi ina ɓallii Hamas,ndeen o rokkaama konngol,imaam saar haali ko ɗemngal Pulaar.ɗum waɗii luraal kono tan Imaam waawi famminnde wonnde,ko mbele aduna oo ina annda wonaa aarabeeɓe tan ngoni moritani,ina toon :Fulɓe Sooninkooɓe Jolfuɓe e bambarankooɓe.kadi ko addooɓe balle ngam yiilaade jam to palestiin.
Eɗen ciftina,wonnde ko adii ɗum hono kaananke:Ibraahiima Muttaar saar,larñitiino ɗoo ndeen ñawannde saanga nde o ɓami konngol e Pulaar e nder batu lanndaaji fiɓandirnooɗi e laamu.Yoga e ardiiɓe lanndaji tawanooɗi,ngeddi batu ngu sibu Pulaar haalaama ɗoon.Ɗum kadi ina jeya eko yaltini lannda makko e ngaal kawtal..
Musiɗɗo Sih dipitee kadi fellii hono ndeen fiyannde to asammbele nasiyoonal.toon kadi waɗiino dillere,wiyaa o luundiima doosɗe leydi.
eɗen mbaawi wiide ko sahaaji e peeje mbalatoo kono won tan ɓe pirtataa aadi,fasniiɓe ko tawi kadi paarnorii.yoo wuur barkina mone yiya Pulaagu weltoo e kala mone nana Pulaagu weltoo.
fuutamedia.com
Abdallaahi Saar
dowlirɗo
Demmba saar
boolumbal.org
http://fuutamedia.com/ecrire/?exec=configurer_identite
hamada
Wallifiiɓe
- taariikha sheikh usman bii fodio be taaniraabe makko
- MISS MAURITANIE FRANCE : LE SACRE DE LA RAVISSANTE SY GAISSIRY (PHOTOS)
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- Indice de Perception de la Corruption en Mauritanie
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- [...]


text:
Ceerno Sileymaani Raasin Baal (II)
Ceerno Sileymaani Raasin Baal (II)
http://fuutamedia.com/
"Sheex" Suleymaani Baal waynondiri e ceerno mum. Omo jogii noon anniya, anniya gooto tan woni e makko : taƴde ɓoggi e daaɗe Fuutankooɓe.
Nde o ummii Maal, hade makko arde haa Boode, o saaŋoyi Baylaa Pereejo Soh, oon ko Pullo Jaawo. Ɓe njanngidiino to Duɗal Piir Sañakuur. Baylaa Pereejo jaggi mo ɗoon balɗe tati, ɓe njeewtidi.
Caggal ɗum Suleymaani Baal ari haa e Boode, e enndu yumma e duhol baaba. O jooɗii haa o fooftii, o yiydi e yiɗɓe, e sehilaaɓe ɓe, e banndiraaɓe ɓe. E kala ko o waɗatnoo, o idii waɗde ko ñaagunde Alla, o waɗi e maayo ngo, o wiyi omo usta tooke ɗe. Oon sahaa ko ndunngu, maayo ngo wali e nder kolangal ngal fof. So tawii a jabbii, a aawii heen gawri, gawri ndi fuɗii, so a ñaamii, hakkille maa wonata ko e diine Lislaam.
"Sheex" Suleymaani Baal ko "waliyyu", ko o ganndo, etee kala ko o ñaagii Alla, o jaɓante. E oon sahaa, o felliti noddude ɓiɓɓe soknaaɓe Fuuta, mbele ma ɓe taƴ ɓoggi gonɗi e daaɗe maɓɓe ɗi. O noddi ɓe kamɓe fof yo ɓe kawroy to galle Alfaa Amar Saydu Yero Buso, to Hoore Foonde. Ndeen kamɓe fof ɓe kawrii ɗo Hoore Foonde ɗo, ene jooɗii Elimaan Buubakar Bun Huley to Dimat, Abderahmaan Sal to Jannde, Saydu Aljumaa to Halwaar, Abdu Kariimu Jaawanndo to Seeno Paalel, Almaami Abdul Qaadiri to Appe, aɓe njoni, eɓe keewi, ɓe limotaako. Suleymaani Baal ina anniyii haalande ɓe ko haaldunoo e Baylaa Pereejo Soh.
Suleymaani Baal ƴefti konngol, o wiyi :
"Onon banndiraaɓe am, onon yiɗɓe am, Fuutankooɓe, gooto e mon fof yo heɗto hatte ! Mbeɗe haala, ko kaalat-mi ko eto-ɗon ɗum faamde. So on paamii, mbele maa naftu en ! En tohii, en lorlii, gooto fof ko dimo Alla e daande mum ! Deeniyankooɓe nana ngardii en, ina piya, ina tonnga, ina ñallina e naange. Nay maɓɓe njooɗotaako, bey maɓɓe njooɗotaako, baali maɓɓe njooɗotaako ! Alla jey maa, kamɓe ne ɓe mbaɗtan maa heen goɗɗum. So ɓe tinii joom suudu maa ina siŋkii, ina yooɗi, ɓe mbiya a haandaani heen, a fotaani dañde oon ɗoon debbo, ɓe nawa mo galle maɓɓe. Ɓe tawa ndimaangu maa ko njarlu mbaawtungu, tawa ko njarlu ɓasaangu, walla tawa ko ndimaangu puuɗaangu, ɓe ƴetta, ɓe payna galle maɓɓe, ɓe mbiya aan a haandaani e jogaade nguu ndimaangu. Kala ko moƴƴi ko e koye maɓɓe ɓe kaandini. Etee kala ko ɓe mbaawi waɗde ma, mbiyataa tan ko yo Alla ñaaw, alaa fof ɗo ngullitto-ɗaa, mbiyataa tan ko yo Alla ñaaw, alaa mo kalmota-ɗaa ! Eɗen njiya ɗeen mette, Hormankooɓe ne nana keedti dow, hitaande fof eɓe ngara, eɓe naamnoo en muudo Horma. So toɓii, so toɓaani, so ilii, so ilaani, ko ɓe arooɓe tan. Tee azakkaat" jeyi ɗum ko miskineeɓe, kamɓe ɓe ngonaa miskineeɓe. Ɗum noon, pelliten ! Pelliten kaɓe-ɗen, taƴen ɓoggi e daaɗe men! Neɗɗo maayata tan ko laawol gootol ! Etee so en maayii, Alla jaggirtaa en ɗum, etee, eɗen njogii doole ko eɗen kaɓtoroo ɓe."
Ɓe mbiyi :
"Hol ɗeen doole ?"
"Innde Alla... oɗon njawi ɗuum ?"
Ɓe mbiyi mo : "Alaa !"
Oon sahaa, nde tawnoo Deeniyankooɓe ina ngardii, ina cañii, ɓe mbiyi mo :
"Sheex" Suleymaani Baal, amin njaɓa kono e geɗel noon, so tawii min ndañii damal, ko aan laamotoo !"
"Onon ɓe njanngiɗ-mi ɓe to Duɗal Piir Sañukuur, hoto njejjitee "sirru" mo Ceerno men Seriñ "Ƴaal" Amar Faal haalannoo gooto e men fof. O wiyiino-mi, ma mi tampan diine, kono mi laamotaako !"
Ɓe mbiyi mo : "Ko goonga, ɗum noon min njaɓii !"
E oon sahaa aadiyankaagal ene woodi, ndimaagu ina heddii ! Heen gooto fof garɗo, won heɗdiiɓe caggal mum, nde o hooti, o yiyondiri e ɓeen, ɓe nanondiri.
Ɓe idii fof ko ƴeftude laawol, eɓe ƴeewoya Satigi Suley Njaay Mawɗo (laamɗo Deeniyankooɓe e oon sahaa.
http://fuutamedia.com/
hamada
Wallifiiɓe
- taariikha sheikh usman bii fodio be taaniraabe makko
- MISS MAURITANIE FRANCE : LE SACRE DE LA RAVISSANTE SY GAISSIRY (PHOTOS)
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- Indice de Perception de la Corruption en Mauritanie
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- [...]


text:
Hol ko heddii e “demminaare aarabeeɓe”
fuuutamedia.com pulaar.org
Ciftinen: "Demminaare aarabeeɓe", fulo "Printemps arabe", ko dillere yerɓinnde yoga e leyɗeele aarabeeɓe gila e maayirɗe hitaande 2010, fuɗɗorinoonde e leydi «Tuunus» e nder wuro wiyeteengo Siidi Busiid, ñalnde 17 deesamburu 2010. Ko ɗum geɗal gaadooraangal, so ƴeewaama, sabu ko suka joofnuɗo jaŋde mum e duɗe jaaɓi haaɗtirde TINIS, ina roŋki dañde golle, kono, sabu yiɗde haɓaade baasal e wuurnude ɓesngu mum, waɗi ko taabal ina yeeya heen legimaaji e ɓesnooje;
Polis tawi mo ɗo o darnunoo taabal makko ɗoo, riiwi mo heen, sari kaake makko, haɗti mo wonde ɗoon. Oon ngaanuma addani « BOUZIZI » (sabu ko noon o wiyetee) fellitde wartaade (o duppi hoore makko). Gila ndeen jayngol huɓɓi e nder Tuunus, teeŋti noon e laamorgo ngoo, haa ɗum addani laamɗo leydi ndii renndinnde kaake mum dogi, mooloyii leydi Makka caggal ɗuum feewti Kattar.
Ko ndeen dillere reɓi haa yettoyii yoga e leyɗeele aarabeeɓe. Ɓesnguuji ɗeen leyɗeele kala njooɓii konngol farayse « Dégage ! » walla aarabeewol « Erhal », ɗaɓɓiroowol laamɓe ɓe yo ngoppu laamu, ndirta mbele demokarasii ina sompee e ɗeen leyɗeele. Caggal Tuunus, lomi yolnde ko leydi Misra (Ejipt), Husni Mubarak woppinaa laamu, nanngaa, sokaa, laawol demokarasii eɓɓaa, joofiri ko wooteeji waɗeede, laamɗo keso toɗɗaa. Wonaa noon ɗum yahri to leydi Libi, sabu ɗum jibini toon ko hare hakkunde ɓesngu (hakkunde ɗooftiiɓe laamu Kaddaafi e murtuɓe ɓe leyɗeele tuubakooɓe mballiti e yamiroore ONU). Ɗum joofri ko warngo Kaddaafi e won e ɓiɓɓe mum e udditgol daawal kesal ngam compugol demokarasii. To Bahrein, ko kaɓɓondiral hakkunde laamuuji lawakooɓe diwaan GOLF addani laamu ndii ɗoon leydi daɗde e bone dillere ndee. To Yemen, hay so tawii laamɗo mum fuɗɗorii ko etaade nikñude dillere ndee, o wattindi ko jaɓde woppude laamu caggal nde o barminaa (woofnaa), hay so tawii o woppiri ɗum ko cukko makko mbele ina ɗowa daawal compowal demokarasii ngal. Ko to Siiri, dillere ndee deŋi tawo, sabu Bashaar el Asaad yooɓiima yoga e murtuɓe ɓee, sabu hannde ɓe limtantee ko ujunnaaje ujunnaaje maayɓe. Moritani e hoore mum etiima « demminaare » mum (dillere COD) gila e hitaande 2011, hay so tawii ɗum suurtii Abdul Ajiiju e laamu mum, kono ɗum suwaa egginde mo tawo.
E raɓɓininaade tan, dillere « demminaare aarabeeɓe », hay so tawii won ɗo wakliti laamuuji, ittaataa haa hannde deeƴre artaani e ɗeen leyɗeele tawo, ko wonnoo muuyaaɗe ɓesnguuji ɗii suwaa heɓeede tawo.
Hol ko saabii dillere ndee ?
Ina jeeyaa e ko ɓuri saabaade ndeeɗoo dillere, iñcuru to bannge renndo e fannuji kala : baasal kuuftidinngal, ŋakkugol golle teeŋti noon wonande sukaaɓe, fawaade noon e ɓesnugol jaawngol wonande leyɗeele ɗee ; laamuuji leyɗeele aarabeeɓe, yoga e mum en ko laamuuji cedduɗi, laamuuji rona-ronna, kaɗɗi ɓesnguuji mum en wellitaare, sompuɓe njeenaari e porlugol jawdi buur no laawol ngardiigu mum en ndowrowri; ɗum fof ina jeyaa e ko ɓeydi haaɓre ɓesnguuji majji. Ɗum ko sifaa kuuftidinɗo e leyɗeele ɗee kala. Ko ɗum waɗi, hay so tawii dillere ndee fuɗɗorii ko Tuunus, ɗum wayti tan ko no “baalel manna” nii, Misra rewi heen, Libi rewi heen, Yemen e Siri, jiidaani noon won e leyɗeele goɗɗe aarabeeɓe, hay so tawii njoofaani e baylugol laamuuji mum en, njerɓii no feewi, ko wayi no Alaseri, Jordaani, Bahreyne, hay Moritani filñitiima.
So tawii leyɗeele aarabeeɓe mbaawiino daɗde e kitaale 90 e dillere jolnoonde e nder leyɗeele Afirik caggal burñitagol ko lolliri “Mur de Berlin” (tata Berlee), ko maandinnoo luural hakkunde leyɗe hirnaange e fuɗnaange Orop gila e joofirde hare adunayankoore ɗiɗmere. Ndeen dillere feeñirnoonde e ko anndiranoo “Les Conférences nationales” yettinooma yoga e ɗeen leyɗeele (sabu ko sarɗi mo laamɗo Farayse e oon yonta, hono Faransuwaa Miteraa, sarɗunoo e nder pottital e wuro ”La Baule” wonande kala leydi njiɗndi heɓde ballal leydi Farayse), hay so tawii jattinaare waɗiino e won e ɓeen laaminooɓe, ɗo wattan ɗoo, wonti ko laawol wonande ɗe kañje kala : “jaɓde mbayliigu walla dirta” mbele demokarasii ina lomtoo. So tawii, oon waylo-waylo laatiima e deeƴre, e nder leyɗeele Afirik, teeŋti noon e mo hirnaange oo, leyɗeele aarabeeɓe kañum en ɗum ardi ɗum en ko fitina, ko ɗum waɗi pittaali keewɗi mbaasaama heen, etee e ɗum jokki haa hannde to leydi Siiri e Misra.
Ngonka hannde e kappanɗe mum
Ina teskini wonde, ina jeyaa e ko walliti dillere “demminaare aarabeeɓe” saraade e nder leyɗeele aarabeeɓe ɗee kala, kuutorɗe kumpital (enternet, rajooji e teleeji ekn…), ko ɗum nii ɓeydi jaawgol daaɓondiral hakkunde majje e nder gostondiral peeje e humpito. Ko ɗum waɗi, ina moƴƴa jooni, ngannden ngonka ɗeen leyɗeele hannde .
Tuunus : Caggal nde Muhammed “BUUSISI” duppi hoore mum ñalnde 17 deesammburu 2010 e wuro Siidi “Busid”, filñitere mawnde rewi heen, lepte mawɗe kuccinaa e ɓesngu hee nde wonde ngu laajii tan haŋkati ko yo Ben Aali ummo e jappeere hee. Ben Aali, caggal jattinaare juutnde wondude heen sahaaji e haala kiiska, heen sahaaji e haala maslahaa, wattindi tan ko dogde, yahdi e ɓesngu mum e ɓurnooɓe ɓadtaade ɗum. Caggal pilaa-mbeñaa keewɗo hakkunde gollotooɓe politigi, doosgal kesal leydi fellitaa, wooteeji eɓɓaa e lewru marsa 2011.
E nder ɗiiɗoon wooteeji, fedde lollirnde “Nahda” (fedde “frères musulmans” en ɓooynde, leptanoonde e jamaanu laamu Ben Aali) fooli, nde arditii gowornama oo, biyeteeɗo MARSUUKI ardinaa leydi ndii (oon ko lannda demokarat en), jiidaani e woɗɓe naati e gowarnama hee, sabu mum en jeyeede e maalde tafanoonde haa riddi Ben Aali. Kono ko Nahda laamii koo, faamaa e dawrugol mum tan ko yiɗde ɗawde yahdiiɓe mum e laamu hee, siynude jiyɗe mum to bannge renndo (yeru ko wayi no kiiɗal rewɓe…), kono ko ɓuri bonde e ɗuum fof, ko ummanaade warde kala luulndiiɓe dawrugol maɓɓe (Awokaa biyeteeɗo Shokri Belayid e lewru feebariyee 2013, e depitee biyeteeɗo Muhammed Barahimi e lewru sulyee 2013). Gila ndeen noon ina wayi no Tuunus ruttiima e dille mawɗe, seppoji, maa mbiyaa, ko ɓesngu Tuunusnaaɓe jooɗtorinoo ko riiwii laamɗo bonɗo koo, kono artee mum ko laamɗo bonɗo mo miijooji daɗaaɗi. Won heen nii mbiyata ko demokaraat en ɓurnooɓe haɓtaade laamu Ben Aali ngam addude waklitere e leydi hee, ina wayi no ndañaani sagooji mum en, tawde wonii ko doole niɓɓe naftorii ndeen waklitere.
Libi : Ko ñalnde 13 saawiyee 2011, dille puɗɗi e Libi ummoraade fuɗnaange leydi ndii, to Bengaasi, laamu nguu, e gardagol Muammar El Kaddaafi, huccini e maɓɓe lepte bonɗe hay so tawii ina moomira ɓe sahaaji moƴƴitinande ɓe nguurndam maɓɓe, kono ko ɓuri teeŋtude tan, ko yiɗde mo nikñude murto ngoo. Maalde konuŋkoore leyɗe hirnaange Orop e gardagol Farayse ummaniima ƴaañde murto ngoo, ha ngo dañi poolgu caggal nde Muammaar el Kaddaafi waraa ñalnde 23 oktoobar 2011. Laaɓanii yimɓe kala, so tawiino ndeeɗoon maalde yantaano heen, Kaddaafi mettatno ɗuggitde e nder leydi Libi.
Ko waawnoo heen wonde fof, waklitere ummananoonde to Libi laatiima, kono nanondiral e deeƴre roŋkaama tawo yo dañe toon, sabu caggal Kaddaafi finnirii won e leyɗeele catiiɗe ɗum : leydi Maali ɗeɓii yiƴƴude heen, njanguuji bonɗi mbaɗii e Niseer, Alaseri ekn…, ɗum fof saabii ɗum ko ownooɓe lollirɓe AQMI. Eɗen ciftora Kaddaafi etinooma hollitde leyɗe hirnaange ɗee yo ngaandu ko mbaɗata koo “mballita ko AQMI” ; Ko laaɓi hannde tan, ko Libi deeƴaani tawo : leƴƴi inan pelɓondira, gollotooɓe politigi ndoŋkaama yo kawru e feere, etee won en diwanuuji e Libi inan etoo faltaade. Ko ɗum waɗi, hannde, Libi wayi ko no leydi ngonndi e “Geer Siwil” nii.
Misra : Ko ñalnde 25 saawiyee 2013, dille puɗɗii Misra e nder gure mawɗe baaɗe no Keer, Aleksandiri e Suwees, hay so tawii nii ko adii ɗuum, luulndaali laamu keewɗi ina peeñnoo e nder leydi hee. Jaabtawol laamu nguu feewde e ɗeen dille kala, ko ƴettande ɗum sawru, lepti ɗum lepte mawɗe e warngooji keewɗi. Mawnugol dillere ndee e deɓgol mum e nder gure keewɗe addanii Husni Mubaarak, laamɗo leydi ndii, etaade ƴeewtaade dawrugol mum, memtoo ɗum mbele ina jarriboo luulndiiɓe ɓee, ko wayi no wonde “o wontaa ɗaɓɓude lefol laamu caggal wooteeji Settammburu 2013”, maa o “ɓeydu yaajtinde keewal partiiji ekn…”, o yahi haa o habri amo joñtoo, o woppira cukko makko gardagol guwornamaa oo, hay so tawii o ɓooraaki laamu haa laaɓi.
Ɗum fof yamɗinaani murtuɓe ɓee haa nde o felliti woppude laamu walla “woppineede laamu”, sabu nde o deestii, ko larme lomi yolnde, felliti yuɓɓinde daawal keblowal wooteeji, ɗum joofri ko e wooteeji 19 marsa 2013 e poolgu “Frères musulmans”, fedde juulɓe ɓurnoonde wonde luulndiiɓe laamuuji ɗii, gila e jamaanu Naseer. Nde wonde Husni Mubaarak jaɓaani yaltude leydi ndii, o wattindi ko nanngeede e ñaaweede.
Laamu Muhammed el Morsi (laamu “Frères musulmans”) en ko goonga ngu juutaani tawo, kono fuɗɗoode maggu holliraani moƴƴere, ngu etaaki ñawndude caɗeele jowitiiɗe e baasal, heege e ŋakkere golle ekn… kono ngu yantini heen kadi ko ɗawde gollotooɓe politigi oo e ɗowngo leydi ndii. Ko ɗum woni ko saabii hannde duttagol won ngoon luulndo e ko lolliri « dingiral Tahriir », ɓamti seppooji mum e diiñagol mum e dingiral hee, haa ɗum addani militeer en (yaakoranooɓe ngoɗɗitiima fiyakuuji laamu) follude laamu Morsi, udditi daawal goɗngal ngam toɗɗaade laamɗo goɗɗo. Militeer en ndokkaama sagooji mum en so dañde woytoraandu no nduttorii e laamu, kadi tawi ko e ballal e won e ceŋɗe e ɓesngu hee. Militeer en inan kuccini lepte bonɗe feewde e goomu “Frère musulmans (F.M.)" en, warngooji e dummbugol e kasooji, huunde nde haanaani, hay so tawii noon, miijo maɓɓe, kamɓe e won luulndo ina luutondiri e dawrugol ɓeen, maa mbiyaa hannde, Ejipt ko ko ruttii e jamaanu laamu Husni Mubaarak. Juumre “F.M.” rokkii militeer en fartaŋŋe no nduttorii e laamu sabu hannde, wayi ko no bonannde militeer en kala e gardagol Husni Mubaarak woni ko e ubbeede, ina gasa nii tawa ko e laawol woppiteede o woni.
Siiri : Murto Siiri tuggi ko gila 15 marsa 2011 e nder gure Dara, Homs, Banias ekn… e sifaa dillere aarabeeɓe ndee fof, kono ɓuri maantinde ɗoo ko neegre nde laamu Basaar el Asad jaaɓtorii nde : wonaa teemedde, kono ko ujunaaje ujunaaje maayɓe ko konu nguu waɗi. Maa mbiya hare e nder Siiri hannde wayi kono wolde hakkunde konuuji leyɗeele ɗiɗi, sabu kaɓirɗe e sifaa hare huutorteende ndee. So tawii, e fuɗɗoode, laamu nguu faayiino no feewi (murtuɓe ɓee keɓtiino won e gure kimmuɗe), hannde, ina wayi no laamu ngu woni ko e foolde luulndo ngoo, nde wonde ballal ngal luulndo Libi dañnoo ummoraade e leyɗeele Orop bannge rewo, luulndo Siiri dañaani oon fartaŋŋe. Jiiɗe leyɗeele Orop e oo sahaa, caggal humpito ngo ɓe ndañi e baklitte baaɗɗe to Tuunus e Misra, e ɓe njogii kulhuli ko so ɓe mballitii Siiri, ɓe ƴaañata ko F.M. en ɓe nganndu-ɗaa puɗɗiima hollirde sifaa gardagol mum en to Tuunus e Misra. Ko ɗum waɗi ɓuri jooɗtoreede hannde ko demminaare aarabeeɓe to Siiri, hebori ko gallude.
Battane « demminaare aarabeeɓe»
Eɗen paami wonde ”demminaare aarabeeɓe” ari ko e sahaaji jojjuɗi sabu ɓiɗtere e caɗeele nguurndam wonande ɓesnguuji aarabeeɓe sabu ɗowgol laamuuji bonɗi, gollantooɗi koye mum en, ɓesnguuji mum en e ɓadtiiɓe ɗum en. Kono eɗen paami kadi, dillere ndee ko dillere ceŋɗe ɓesngu ɓurɗe hatojinde e mbayliigu, ko wayi no sukaaɓe e rewɓe, sabu ŋakkere golle e wellitaare e nder renndo hee, kono ndeen dillere dañaani ɗowngo ƴoƴtungo, pawiingo e njuɓɓudi kumpitiindi, nii woni pelle politigi jaakoranooɗe ina poti ɗum ɗowde ɗee, kollirii ngalaa kattanɗe mum (pelle jaaruɗe yeeso e ƴellitooje demokarasii). Nii woni, pelle ɓurnooɗe ɓooyde e weeyo ngoo (F.M. ko cosaama ɓurii hannde feccere teeminannde to Misra etee mbaawii ruppaade kala lepte kuccinanooɗe e mum en), hay so tawii ɗowaani dillere ndee (to Misra nii, ɓe nuɗɗini) ko kañum en mbaawi soñde nafooore dillere ndee (yeru Tuunus e Misra), kono nde wonde ɓesnguuji ɗii wonaa dawruɗi maɓɓe ɗii ndaartatnoo, nduttiima hannde e luulndaade ɗiin laamuuji ngam ɗaɓɓude demokarasii e wellitaare e jaaral yeeso. Ɗum firti ko aarabeeɓe ina ɗaɓɓi demminaaje goɗɗe !
Gelaajo
pulaar.org
fuutamedia.com
pullar.org


text:
PULAAGU: Njillu Muritaninaaɓe e koolol Ngaawandere haaɗti ko e Maraadi Niiseer
Tabital Pulaagu hakkunde leyɗeele yuɓɓinii ñalɗi pinal to wuro Ngaawandere e nder leydi Kameruun, tuggude e ñalnde 18 haa ñalnde 22 bowte hitaande 2013. Tiitoonde ndee yowitii ko e jotondiral Pullo e Nagge. Sappo e joy leydi e nder Duunde Afrik ɗo Fulɓe ena tawee, mbismaama e koolol ngol ko jiidaa e ɗanniyankooɓe sariiɓe to Orop, Amerik haa to Asii. Kala leydi, Tabital ena gaddanii ɗum njoldi yimɓe ɗiɗo tuggude e leydi ɗo ngummorii ɗoo haa njettoo Ñaamee, laamorgo leydi Niiseer. So leydi ena jogii doole noon ena waawi addude ko yiɗi fof e yimɓe haa Ñaamee, ɓeen ngonta e defaare Tabital haa Ngaawandere.
Ngam nootitoyaade koolol ngol, catal Muritani neldi ko koolaaɗo kuuɓal Fedde ndee hono sokna Tabara Hammaat Bah. Oon ne bismii Gelongal Fuuta lollirɗo Njaay Saydu Aamadu, ɗaɓɓiri ɗum nde hebotoo ngam yahdude e lappol muritaninaaɓe hikka, so Geno newnii. Ndeen ɗaɓɓaande wonanoo ko gila e garal Alhajji Baaba Baydi Maal to Ñaabina, ñalnde 23 lewru jolal 2013.
Ñalnde alet, 8 lewru bowte hitaande 2013, seto Muritani, heedde 7w45h subaka, soodi yolnde feewde Mali. Njoldi ndii ko 17.000 mbuuɗu e ceede Ugiya, neɗɗo fof. Hakkunde laamorgo leydi Muritani e laamorgo dowla Mali, Bamako, en mbaɗii puɗe ɗiɗi e mute ɗiɗi naange. Nde mbayni-ɗen Nuwaasot, en ndewii Butelmiina, Eeleega, Muktaar Lajaar, Ashram, Haayre, Kaamuur, ɗoo haayre tiimti e sahre, toowi, majjiti e duule, Geru, lelnde Abdul Bookar Aali Dunndu e Kiifa. Ko ɗoon e Kiifa taw-ɗen almuudo men Cannoraajo Boɗeejo ganndiraaɗo Muusaa Bohum Soh ena fadndii en. Njuul-ɗen tiisubaar, njawtu-ɗen Ayyuun e Kobonni hade jamma surde en e Googi Muritani heedde 23w25hojom.
Ñalnde aaɓnde, 9 lewru bowte, ndawan-ɗen bannge Mali. Mbayni-ɗen Googi Mali heedde 10w05h, caggal nde polis Mali feestii e gooto e men fof 1000 seefaa, naatirde leydi. E wiyde maɓɓe kala koɗo dewɗo ɗoon ko maa yoɓa hay so tawii kaayitaaji mum ngellinaani. Ngoomi-ɗen gure sooninkooɓe Seeno Waali e Jannjume, soowiraango Waasinton (Washington). Ɓe mbiyi ngoon wuro innetaako so neɗɗo suwaa hacitaade. Ngar-ɗen e Korkaƴel heedde 10w37h, Kamanne e Jam Weli. Naat-ɗen e Ñooro laamiiɗo Juulɓe 10w50h ena njona. Ko ɗoon taw-ɗen Aali Mammadu Soh, gorko Maadoŋaa, boolumbal dow jeeri e wondiiɓe mum ena padndii en to joofnde Sonef. Calmondir-ɗen e maɓɓe ko juutaani, ɓe nawi en to Rajo Pinal. Calmondir-ɗen e ɓe tawno-ɗen ɗoon haa saɗi hempi. Ngartu-ɗen, njoltu-ɗen, Sonef runnji ena yooɓii uumaango. Ñaltoy-ɗen e wuro Jeema, ko ɗoon kadi ngotti-ɗen, njoltu-ɗen, njuuloy-ɗen tiisubaar e laawol. Naange ena daay-daayna, eɗen naata e wuro Kati. Ɗoon ne kadi gooto fof yoɓi 200 seefaa e posto polis. Ɓooytaani naat-ɗen e Bammba Koole walla Weendu Noodi, soowaandu wiyaa Bamako e ɗemngal Bamarankoore. Sonef naati e mbeddaaji, joofoyi to Joofnde Bajala (Garaas Bajala).
E oon tuma tawi ko Sokna Tabara Hammaat jokkondirii e Alhajji Bookar Alfaa Bah to leegal Sebeninkoro, taƴre Keyrabugu. Alhajji Bookar, to bannge asli mum, dawi ko to wiyetee Semme e Ndelu Ceene, sara Ɓokkal-bona-laalo e nder diiwaan Damga Senegaal, kono o ari e aduna ko to wiyetee Kolomina e nder diiwaan Ñooro Laamiiɗo Juulɓe. O waɗi sahaa makko ko e Bamako e fannu njulaagu. Ko kanko woni hannde njaatigi Pulaagu keptinaaɗo e nder Bammba Koole. Bookar ari e werlaa mum, nawi en galle mum, teddini en teddungal ngal pullo heewi teddinirde pullo hono mum walla giɗo mum mo hooɗanoo yiyde.
Ñalnde talaata, 10 lewru bowte, ñallu-ɗen ko fooftaade e jokkondirde e lappol Malinaaɓe potngol yahde to Ngaawandere e fadndaade lappi Gammbinaaɓe e Senegaalnaaɓe. Kikiiɗe Usmaan Sabbaar Bah ari ena ardi e huunde e terɗe Fedde Pinal ngam salminde e ittude kooƴe nanalla:
Sammba Sal ena jeyaa Jam Weli Raŋaaɓe
Yuusuf Jah to Maadoŋaa
Paate Soh mo Kolomina
Ñalnde alarba, 11 lewru bowte, mbayni-ɗen Bamako feewde Wagadugu, rewrude laawol Sikaaso. Njoldi ndeen yolnde ko 3200 mbuuɗu e kaalis e seefaa wonande gooto fof. Njol-ɗen ko 7w00h subaka ɗo Gaaraas CMT (Compagnie Malienne de Transport). E oon sahaa ko en yimɓe njoyo:
Muritaninaaɓe ɗiɗo(Tabara Hammaat Bah e Gelongal Fuuta)
Malinaajo gooto ena wiyee Hamma Siisee
Gammbanaaɓe ɗiɗo ɓe en keɓaani anndude inɗe mumen (tesko-ɗen ko ɗoon e joofnde ndee gammbinaaɓe ɓee tawi en, ena ngummorii leydi mumen).
Mbirti-ɗen Sanankoroba, Buguni, ngar-ɗen e Sikaaso 12w30h. Hakkunde ɗoon e Bamako ko 380 km. Ko ɗoon kadi ngotti-ɗen caggal ɗum njaaɓan-ɗen Heremakono, wuro sakkitto wonande Mali, heerondirngo e Burkina Faso, Leydi Rimɓe. Sikaaso e Heremakono ko 50 km. Ngar-ɗen ɗoon ko 14w05h. Njoɓ-ɗen ɗoon kadi gooto fof 600 mbuuɗu e ceede seefaa hade men yawtude e Koloko to bannge Burkina Faso. Polis Koloko holliti en wonde en mbaawataa taƴtude leydi Burkina Faso ndii hay so e wirtungo so tawii en ngalaa wiisaa. Peeje fof joganooɗe kuutoraa kono tan alaa ko nafi. Feere tan ko ruttitaade haa Bamako, ɗaɓɓitoya wiisaa to Ammbasaad Burkina Faso, yanta e bolol, arta. Ɗuum ko e jamirooje gummoriiɗe ɓe dow, ɗe laawol rokkaani ɓe waylude walla waɗde heen goɗɗum. Nii woni ɓe keɓi paaspooruuji men, ɓe mbaɗti en e werlaa, ɓe njoldi e men haa to posto Heremakono too, ɓe kabri poliseeɓe ɓee no geɗe ɗee mbayi nii. Ɓeen mbaɗti en e werlaa, addi en haa wuro Sikaaso, tawi ko ɓennatnooɗo, njoɓ-ɗen dognoowo oo gooto e men fof 1000 seefaa, addi en haa Bamako. Taw-ɗen ko galle njaatigi men fuɗɗiima deeƴtude haa heddii Usmaan Sabbaar Bah gooto ena fadndii garal men.
Ñalnde 12/12/2013, hawri ko alkamisa. Ñalnde heen kimmiran-ɗen tan ko heɓde wiisaa.
Tabara Hammaat Bah noddi Seneraal Ismayla Siisee habri ɗum caɗeele puɗɗi-ɗen dañde ɗee, ɗaɓɓitori e mum ballal mbele wiisaa oo ena newoo. Nde Seneraal yettotoo Ammbasaad Burkina tawi ko en mbaɗii daɓɓaande wiisaa ndee, heddinoo tan ko fadndaade haa midi yona, ngartanen. Nde o ari, o hirjinii geɗe ɗee. En ndañii hollitde mo kadi wonde posto polis walla sanndarmori fof mo ngar-ɗen ko maa njoɓen nde ɓennen. Ɗum noon ko gila nde naat-ɗen e leydi Mali ndii. O ƴettii tonngooɗe paaspooruuji men e ɓataake bismaango mo njogino-ɗen, o fodi wonde maa wood ko o waɗi heen, so en tawndiroyii to wuro Ngaawandere. Kono noon ko ɗoon mbaynondir-ɗen, mbayrondir-ɗen e makko sabu enen en ndañaani yettoyaade Ngaawandere. Tabara noddi goɗɗo ena wiyee Asmaawu Bari. Ko oon nawti en to Ammbasaad Burkina ngam ƴeftoyde paaspooruuji men, ɓennini en to joofnde Sonef ngam ƴeewde oto kirndoowo feewde Burkina. Taw-ɗen oto kirndoowo woodaani, paytu-ɗen Gaaraas Gana caggal nde ngottitoyi-ɗen to galle njaatigi men. Ndeke alaa oto ummotoo ɗoon e joofnde Gana ndee e oonɗoon kikiiɗe. Ɓe mbaɗirnoo noon tan ko haa ɓe keɓa ceede men. Sermittooɓe njoldudi Gana mbaɗtidi en ko e kompaññi goɗɗo (une autre compagnie de transport) ena wiyee Jallo taraspoor. Oon ne addi en kadi haa e Sikaaso wallini etee ko ɗoon kadi haaɗata, ɓennoytaa Burkina Faso. Oon jamma, Bahbahɓe mbaali ko ƴattaade Jalluɓe haa weeti.
Joofnde kala ena jogii heedooɓe mum. Ɓeen mbaali gaabaade ɗannotooɓe haa fajiri feeri, njoltu-ɗen e werlaa kakindiiɗo feewde Boobo Julaso.
Ñalnde heen ko ñalawma aljumaa ñalli, 13 lewru bowte hitaande 2013. Sofeer oo ko yette Taroore kono ko neɗɗo newiiɗo, kellifaaɗo, gannduɗo haaju mum. Ngartu-ɗen e Koloko ko heedde 7w25h subaka, njawtu-ɗen e Maawo, Ñampedugu, Bakkaribugu, naat-ɗen e falnde Orodaara e nder diiwaan Kenedugu 8w45h, ngaroy-ɗen e Boobo Julaso 9w50h. Ko ɗoon kadi e Boobo, oto gittunooɗo en Sikaaso oo haaɗata. Njaltu-ɗen e Boobo Julaso ko 11w05h subaka e werlaa goɗɗo mo tonngoode 11H8132 Telmani. Nde njoɓatno-ɗen paasuuji ndee, cermittooɗo njoldudi oo wiynoo en ko oto keso, jaawɗo, ɓuuɓɗo, o addani en kono ndeke ko haala meelannga tan. Ngar-ɗen e Jeebugu 12w40h, ɓennu-ɗen e Wolsaama, naat-ɗen e wuro Boromo 14w10h. Naatgol men e Wagadugu hawri ko e 18w00h. Jettagol men e Garaas Rimmbo, caggal nde njaltu-ɗen to Garaas Sonef, montoor men tonngi ko 19w25h. Ko ɗoon waaltaa.
Ñalnde aset 14 lewru bowte hitaande 2013, nde mbayni-ɗen e Wagadugu fayde Ñaamee, laamorgo Niiseer, njol-ɗen ko e biis Rimmbo. Oto oo fokkiti ko 5w10h subaka, o yaltiri ko bannge funnaange Wagadugu, o nanngi laawol Kañcaari. Hakkunde Wagadugu e Ñaamee ko 524km. Ndew-ɗen e Kuppeela. Ɗoon ko laabi celi. Heen gootol tiindii ko bannge worgo feewde keerol hakkunde Burkina e leydi Gana. Keddingol ngol fayi ko bannge funnaange, ko ngool woni ngol ndew-ɗen.
Ɓooytaani ngar-ɗen e wuro Japanngu heedde 7w40h. Naat-ɗen e Faada Ngurmaa ko 8w00h. Ko diiwaan oo wiyetee Faada kono hoɗi e makko ko leñol Ngurmañcenaaɓe. Ko ɗuum woni sabaabu wiyeede Faada Ngurmaa. Ɓennu-ɗen e Tamalgu e Maccakuwali. Ngar-ɗen e Kañcaari, keerol hakkunde Burkina e Niiseer, 10w05h subaka. Taƴtude men keerol haa e yettaade en wuro Makalondi hawri ko e 11w30h. Hakkunde Muritani e Niiseer, wiisaa alaa kono en njoɓii ɗoon e posto polis hee gooto fof 100 mbuuɗu. Njawtu-ɗen e Kellol, Toroodi e Arabannda, ngaroy-ɗen e Ñaamee, laamorgo leydi Niiseer 13w10h. Mbayni-ɗen gaaraas Ñaamee ko 16w45h. En ndewii e gure Dooso, Boolbool, kore e Dogannduñci, ngaroy-ɗen e Konni 2w30h subaka. Ko ɗoon lelti-ɗen ko heedii e jamma koo. Werlaa men dawi e Konni ko 7w25h, rewi e Kanndusa, Tammbarawa, Kumballa, yettii Maraadi, ñalnde 15 lewru bowte 2013, heedde 13w55h. Tabara Hammaat Bah, Joom Ngaari Oole, jokkondiri e biyeteeɗo Abduwa Maynasara, gootal e terɗe Tabital Pulaagu, njaatigi lappi dewrooji ɗoon e Maraadi. E oon sahaa noon tawi Maynasara alaa ɗoon e wuro ngoo, waɗtidi mo e goɗɗo ena wiyee Alhajji Mohammadu Ibraahiima.
Tabara Hammaat noddi oon, ɓe njeewtidi ko juutaani. Ɓooytaani Alhajji Mohammadu Ibraahiima ari, ena ardi e Alhajji Mammadu Tooli, mawɗo Fedde Lappol Baali e wondude e goɗɗo ena wiyee Looli Jahili. O jaɓɓii seto ngoo to joofnde werlaaji sahre ndee, o teddini ngo kaaɗtudi, o walli ngo haa ngo weccitii ceede ɗe ngo marnoo e dañde werlaa fayde Kanu to leydi Niiseeriya. Njol-ɗen e Maraadi ko 17w25h, njaltir-ɗen ko bannge funnaange sahre ndee. Ngar-ɗen e Dan Idiriisa heedde 17w50h. Ɗoon ko posto polis cakkitto feewde Niiseeriya. Mawɗo seto ngoo haalani poliseeɓe ɓee ko woni laawol men. Gooto e dadiiɓe posto ngoo habri mo wonde wiisaa alaa hakkunde Muritani e Niiseer kono tan eɗen poti waɗde hakke uppoode (cachet). Ɗum waɗaa wondude e newunde. Oto dilli fayde posto naatirde Niiseeriya. Eɗen njoldunoo e yimɓe leyɗeele CEDEAO, ɓeen kala heen jogiiɗo kartal njuɓɓudi ndii, waɗanaa tan ko uppoode e kartal mum, yawti. Nde yimɓe seto Tabital Pulaagu Muritani ngari, nganndinaa wonde hakkunde Muritani e Niiseeriya ko maa wiisee tawee. Seto ngoo ñaagii, holliri ko joginoo e kaayitaaji, naamndii so won peeje goɗɗe ngoodi, siri dow, sammi les, alaa ko nafi. Mawɗo posto ngoo anndini ngo woodi tan ko ruttitaade haa Ñaamee, laamorgo leydi Niiseer, jooɗaniiɗo leydi Niiseeriya nana toon, heɓa wiisaa, yanta e laawol, arta. Ko wonaa ɗuum, kala ko gooto e maɓɓe waɗi heen ko booreede e ɓooreede. Ko hono ɗuum heptinoo seto ngoo e naatirde leydi Burkina Faso haa ɗeɓi fawondirde cukuñaagu. Kono tan hay so tawii wonaa hono noon yiɗiranoo, caɗeele cakkitte ɗee laɓɓitinii niɓɓere adannde ndee. Seto yahnoongo ena feefi, arti e Maraadi ena leefi.
Mawɗo seto ngoo noddi Alhajji Mohammadu Ibraahiima, arani en e werlaa, nawi en galle mum, waɗi e nokku lakkitiiɗo sabu faamde mo ngon-ɗen ko e nattude lakkitaade.
Ñalnde altine, 16 lewru bowte hitaande 2013, miijooji kawri yo en nduttito Ñaamee, ɗaɓɓitoyen wiisaa, ngarten sabu eɗen keddoraa fartaŋŋe seeɗa. Tesko-ɗen, hakkunde Maraadi e Ñaamee ko 660km. To bannge ceede joldaaɗe ne, gooto e men fof yoɓi ko 2000 mb. Nii woni kirndu-ɗon e Maraadi e werlaa boɗeejo dimnduɗo saakuuji anndoonde jeeri (tenke joorɗe),
Ñalnde talaata, 17 lewru bowte hitaande 2013, naattu-ɗen sahre Ñaamee heedde 10w50h subaka. Nde njetti-ɗen Ñaamee, mawɗo lappol ngol hono Tabara Hammaat Bah jokkondiri e Hammaa Aamadu lollirɗo Sheefu Aamadu ko fayti e alhaali gartirɗo en oo. Oon ko tergal e Tabital Pulaaku kadi woni Mawɗo Suudu Sarɗiiji leydi Niiseer. Sheefu Aamadu alaano ɗoon e sahre Ñaamee ndee kono jokkondiri e jeew-deesto e jooɗaniiɗo leydi Niiseeriya e Niiseer, ɗum woni ammbasadeer Niiseeriya e leydi Niiseer. Oon holliti wonde haade ko en Muritaninaaɓe alaa e sago ngadden mo kaayit gummoriiɗo e jooɗaniiɗo Muritani e Ñaamee, ɗum woni e farayse une lettre de recommandation du Consulat Général de Mauritanie au Niger. Njiili-ɗen nokku oo haa njiytu-ɗen. En padndiima ɗoon ko juuti seeɗa nde tawnoo en tawaano ɗoon mawɗo oo (consul). Ko o jahnooɗo to boowal laaɗe diwooje jaɓɓoyaade hooreeɓe leyɗeele 4 ena ngarnoo ɗoon e wuro Ñaamee: Kodduwaar, Burkina Faso, Togo e Bene. Nde o arti, o waɗani en kaayit mo ɗaɓɓittuno-ɗen oo, kuccu-ɗen to Ammbasaad Niiseeriya. Gooto e gollooɓe ɗoon e galle Muritani oo duusi en, sifanii en to ammbasaad oo woniri. O anndini en wonde o woɗɗaani, omo yahroo koyɗe kono ndeke ko woɗɗaani denɗiraaɓe men subalɓe. E laawol feewde ammbasaad, kawru-ɗen e jiyaaɗo Alla moƴƴo, waɗdi e suka yo holloy en nokku oo. Oon ne ardi e goɗɗo, ɓe ngaddi en haa damal ammbasaad oo, ɓe nduttii. Njetti-ɗen ɗo jaɓɓorde ɗoo, mbaɗ-ɗen ɗaɓɓaande wiisaa, tottu-ɗen keedɗo heen oo, tottor-ɗen mo paaspooruuji men, cabbi-ɗen. Faandaare men wonnoo ko heɓde wiisaa e nder ñalawma oo ndutto-ɗen Maraadi ngam jokkude laawol men feewde Ngaawandere kono yahraani noon. Neɗɗo waawi tan ko eɓɓude walla fewjude kono ko Geno tami hoddiro mum. Ammbasadeer oo, no konsil Muritani oo nii ko kaljuɗo e garal hooreeɓe leyɗeele ɓee, gila e jaɓɓagol haa e duusgol kono fodani Sheefu Aamadu wonde nde arti e gollordu mum fof maa waɗan en wiisaaji ɗii. Sheefu Aamadu noddi Tabara Hammaat, habri ɗum. Tuggude e 15w20h haa 22w 45h njooɗi-ɗen ko ɗo damal ammbasaab ɗoo eɗen padndii wiisaa. Sahaa fof Sokna Tabara rutta noddaango e Sheefu Aamadu haa hankadi ɗo terɗe ɓalli muñtori, ngokkani fooftaade. E oon sahaa, tawi ko adii ɗum seeɗa, no geɗe ɗee mbayti ñigaade nii en peccondirii golle:
Sokna Tabara heedti e nawde bagasuuji men to Gaaraas Rimmbo jahoowo nder leydi (lignes nationales).
Enen, njokku-ɗen e fadndaade to Ammbasaad Niiseeriya jaltugol wiisaaji cabbaaɗi ɗii.
Nde tampere, heege e ɗamtindaare pooltii en, tawtoy-ɗen Tabara to Gaaraas Rimmbo. Caggal hiraande, njooɗti-ɗen, miijti-ɗen, mbaɗtu-ɗen fiyaako ɗanngal ngal e tame hakkille. Ko ɗoon piɓ-ɗen waasde jokkude laawol sabu hay so en keɓii wiisaa ne, en mbaawataa hawritoyde e ñalɗi ɗii sabu jolɗe tolnoyiiɗe e 2225 km mbeeɓaani taƴtde e nder balɗe ɗiɗi etee kadi ko janngo mum tan golle ñalɗi ɗii puɗɗotoo, ñalnde 18 bowte 2013:
Ñaamee- Maraadi: 660 km
Maraadi- Kanu: 275 km
Kanu- Yoolaa: 1000 km
Yoolaa- Ngaawandere: 290 km
Tabara noddi Sheefu Aamadu, habri ɗum feere men sakkitiinde ndee. E oon sahaa, tawi nii wiisaaji ɗii mbaɗaama kono paaspooruuji ɗii ngartaani tawo e juuɗe men. Sheefu Aamadu noddi ammbasadeer Niiseeriya, anndini ɗum nattugol jojjude wiisaaji ɗii sabu ko en haaytuɓe jokkude ɗanngal e ko addani en haaytude jokkude ɗanngal ngal. O waɗi kadi koolaaɗo makko yo toppito paaspooruuji ɗii, addana en to galle njaatigi men. Tawi ko adii ɗum seeɗa, Tabara Hammaat Bah jokkondirii e Alhajji Aali Jallo ngam tintinde ɗum garal men ɗoon e nokku hee e dañde ɗo ngon-ɗen haa ngasnen haaju men e wuro ngoo. Alhajji Aali ko diiniyanke laaɓtuɗo, kaaraysire dowrowo, jaɓɓii en, teddini en haa mbayni-ɗen to leegal Jehre Hesere (Nouveau Marché).
Ñalnde alarba 18, ko ɗoon e Ñaamee ñaltu-ɗen fooftaade. Ñalnde heen kadi ena hawriti e ñalawma mo golletaake kono tawi koolaaɗo keeriiɗo Sheefu Aamadu addaniino en paaspooruuji men gila subaka. Kikiiɗe, nduttiti-ɗen to Gaaraas Rimmbo jahoowo nder leydi (Niiseer) ngam waylude biyeeji, paytu-ɗen e Gaaraas Rimmbo jahoowo hakkunde leyɗeele (lignes internationales). Addannoo en taƴde biyeeji e Rimmbo jahoowo nder leydi ko hulnoode so en keɓii wiisaaji law woto en tardude sabu biis jahoowo Maraadi oo fokkitta ko 5w00h subaka.
Nii woni leli-ɗen haa 3w30h subaka, hawri e Aali, sofeer mo kaalduno-ɗen oo arii nawde en to joofnde werlaaji Rimmbo. Taw-ɗen ko yimɓe ena puɗɗii jolde. Oto heewii haa yimɓe mum ngustaa, baafe nguddaa, bajal yaltiri ummaango, nanngi laawol feewde Makalondi. Ɗo Makalondi ɗoo, en njoɓii gooto fof 200 mbuuɗu e ceede seefaa hade men taƴtitoyde to leydi Burkina Faso. Tuggude e Kañcaari haa ngartu-ɗen e Koloko, keerol hakkunde Burkina e Mali, alaa heen ɗo naamnda-ɗen mbuuɗu, woorti wiisaa mo mbaɗno-ɗen e jahol oo. E leyɗeele Mali e Niiseer noon, kala e posto ngo ngarno-ɗen woodii ko saamani en ɗoon, heddotoo ko ɓurondira, so yiɗii noon wona jahol maa gartol walla nii tawa ko jooni-jooni ndewno-ɗen ɗoon.
Ñalnde alkamisa 19 lewru bowte, fajiri ena feera eɗen naatta e Gaaraas Rimmbo to Bamako, laamorgo leydi Mali. Ƴettu-ɗen werlaa, werloyii en leegal Sebeninkoro to galle njaatigi men Alhajji Bookar Alfaa Bah. Taw-ɗen ɗoon ko Siraajo Bah e Fada Soh ena padi en, njaɓɓii en. Alhajji Bookar e Usmaan Sabbaar Bah ngartoyi ko caggal futuro. Kabru-ɗen ɓe no laawol ngol siforinoo.
Kikiiɗe, Buubakar Siisee, kalfinaaɗo ñeeñal e pinal Tabital Pulaaku Mali ari juuraade en ɗo galle njaatigi men.
Janngo e mum njuuroyi-ɗen Abdul Ajiiju Jallo mo Gaawi Nanee to gollordu mum. Ko oon woni hooreejo Tabital Pulaaku Mali.
Ñalnde alet 22, mbaɗdu-ɗen joɗnde e jirwinooɓe rajooji wonɓe e Bamako e saraaji mum sabu aadi mo mbaɗduno-ɗen e mumen e ballondiral Usmaan Sabbaar Bah. Ko ɓe ɗaɓɓirnooɓe en yeewtere gila eɗen njaha, so Alla jaaƴtiniino en Ngaawandere. Yeewtere ndee lajanoo ko ñalnde 29 bowte 2013. Haade ngantu faliima ɗoon, alaa e sago kollit-ɗen ɓe wonde en mbaawataa jooɗtaade ɗoon fotde balɗe sappo eɗen padndoo.
Jamma, njuuroyi-ɗen Xayra Arbi, naalanke mawɗo jeyaaɗo to Tummbuktu. Nganndondirno-ɗen e makko ko wuro maɓɓe tawi eɗen njahi tawtoroyeede koolol jeereende to Tummbuktu. Ɗiiɗoo duuɓi ɗiɗi noon o woni ko Bamako sabu dillere waɗnoonde to rewo Mali ndee. Ko kanko artiri en e werlaa makko haa galle njaatigi men to leegal Sebeninkoro.
Ñalnde talaata 24, kirndu-ɗen e Sonef faytude Muritani. Ndew-ɗen e Kati, pay-ɗen Jeema, ngar-ɗen Ñooro Laamiiɗo Juulɓe 4w15h subaka. Ko heddii e jamma koo, leltoyi-ɗen ko Googi bannge Mali. Nde pin-ɗen, en tardii no feewi to posto polis ɗoo. Ɓe ŋatnoo tan ko maa mbaɗen gooto fof 1000 mbuuɗu. Ñaagunde e duko fof ngardii heen haa nde ɓe njaɓtoynoo gooto fof 500 mb. Nde njawtu-ɗen bannge Muritani, taw-ɗen ko Sonef heppii, yahii. Keptoyi-ɗen mo ko hakkunde Googi e wuro Kobonni. Naat-ɗen Nuwaasot ko 2w15h subaka.
Laawol Ngaawandere waɗii caɗeele teskinɗe. Waasde en yettaade Kameruun tolƴinii ko heewi e faayiida laawol ngol walla e njoorto joganooɗo oo. Ɗeen caɗeele noon, sabaabu mumen teeŋtuɗo ko waasde jeyeede en e Fedde CEDEAO walla e waasde en nanondirde e leyɗeele keewɗe to bannge wellitaare hoɗiiɓe maa yilliiɓe. E dow ɗuum kadi, leydi ndii ena tuumaa wonde sabbundu walla mooltorde taƴ-ɓeriiɓe.
Laawol ngol fof noon e waɗde caɗeele e tampere, waɗanii en kadi ngartam e ɓure keewɗe to bannge binndanɗe aduna. En njiyii yimɓe seertuɓe pine, en ndewii e leyɗeele ceertuɗe neesuuji e aadaaji, en kumpitiima caɗeele tumarankaagal e teppi mum. Fulɓe mbiyi:”so wumnooɗo wumtii, anndii ko yitere nafata”
En mbaawaa joofnude ciimtol men ngol tawa en neldaani njettoor keeriiɗo feewde e koolaaɗo kuuɓal Tabital Pulaagu Muritani hono Sokna Tabara Hammaat Bah jokkondirɗo en e mawɓe Tabital Pulaaku hakkunde leyɗeele haa mbaawi teskaade en e waɗande en bismaango heeriingo. Maa en njettu mo kadi laawol ɗimmol sabu huutoraade mo humpitooji makko e dingiral gonangal ngal, peeje makko juumtuɗe e ganndondire paayodinɗe, ɗe o mari woto en tinnde caɗeele ɗanngal.
En njettii denndaangal terɗe Yiilirde Siynoore Tabital Pulaaku hakkunde Leyɗeele e hooreejo mum hono Alhajji Alfaa Aamadu Jallo sabu woƴeede en e himmirde wallu en e ngol laawol caɗtungol woto en toobde walla teppaade. E yettere Geno, so wonaa caɗeele dañaaɗe e keeri hakkunde leyɗeele, en tinaani caɗeele goɗɗe, wonaa to bannge cellal ɓalli men, wonaa kadi to bannge ngalu.
En njettii musiɗɓe men e njaatigeeɓe men to Mali, Burkina Faso haa to Niiseer sabu tampande en e innde Pulaagu. So liingu yarii kodde ena haani yetta Alla, yetta lawƴunooɓe kore.
En njettii denndaangal banndiraaɓe, woɗɗuɓe maa ɓadtiiɓe tawi ko kañumen mbaɗi, mbaɗiri ngaluuji mumen e peeje mumen yo en lomto Fulɓe Muritani e kuuɓal to njah-ɗen too. Eɗen mbiya ɓe, kamɓe fof ɓe njaaraama.


text:
kural gongal E hore jeneral DIA ADAMA UPR sallima RABY HAIDARA
Kural gongal E hore jeneral dia adama nde landa UPR salli wade debo mako RABY HAIDARA kandida E woteji suɓngo sarɗyankoɓe leydi muritani to sudo SENa
Landa UPR suɓɓi ko PENDA sow to legal senkem E tawfikh E nur dine francoi
Eɓen ngandi E woteji jawtuɗi ɗi ngam toɗade meruji E dibiteji landa ka toɗino ko penda sow to legall senkem e nder liste rewɓe UPR ɗum tagi raby haidara wide yimɓe mum yo mbedano landaji goɗi E wote dibite bedono ɗum E liste meruji ɗii
Nden hare fuɗɗi hakunde raby haidara E penda sow ha yotti hande
hamada
Wallifiiɓe
- taariikha sheikh usman bii fodio be taaniraabe makko
- MISS MAURITANIE FRANCE : LE SACRE DE LA RAVISSANTE SY GAISSIRY (PHOTOS)
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- Indice de Perception de la Corruption en Mauritanie
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- [...]


text:
Pelle pinal Daar Nayiim ciftorii Yero Dooro Jallo
edde Pinal e Ɓamtaare Saataar e gardagol Usmaan Abuu Soh, Fedde Daraniiɓe Leñol e gardagol Mammadu Njobbo Jah, Fedde Lewlewal Badru e gardagol Abuu Jah, Fedde Yaakaare Fulɓe Muritani e gardagol Demmba Jallo, Fedde Pinal Ɓamtaare Tunsuwoyliit e gardagol Usmaan Jallo mawninii ñalawma Yero Dooro Mammadu Paate Jaari Jallo to Dingiral Coftal Ɓalli Daar Naayim e nder wuro Nuwaasot, laamorgo Muritani, ñalnde 7 feebariyee 2014.
Pelle Pinal goɗɗe keewɗe e duɗe ko wayi no Fedde Sifaa Hanki Pinal Hannde e Duɗal Sewnde Ganndal to Arafaat e yimɓe teelɗuɓe teskinɓe tawtoraama ñalawma oo.
Seppo pelle e wejo kuutorɗe ganni kolliraama. Uddi seppo ngoo ko Fedde Sifaa Hanki Pinal Hannde, haali, yimi haa yimɓe fof mbeltii. Caggal juulal takkusaan, Njaay Saydu Aamadu waɗani banndiraaɓe ɓee ciimtol nguurndam Yero Dooro Jallo. O haali ɗo Yero ari e aduna e hitaande mum, jaŋde mum quraana hakkunde Muritani e Senegaal, ɗanngal mum feewde Misira, golle ɗe golli toon gila e jaŋde haa e golle ɗe gollanii leñol. O jumpi e defte ɗe Yero wallifii, o meefti eɓɓooje ɗe Yero gollodinoo ko wayi heen Ared walla e ARP/Tabital Pulaagu hade makko waɗtindoraade eeraango ngo njogor-ɗen tonngirde winndannde men ndee.
Ciftoren ko ñalnde alet 05 marse 2006, nawnoonde Aamadu Maalik Gay, Doktoor Umaar Bah e Seek Faadel, ruttanii Kodda Elimaan e Aamadu Muktaar Ndonngo, ko ndeen kadi artani Yero Dooro Mammadu Paate Jallo, dummbi leñol Fulɓe e yiɗnooɓe Pulaagu e nder jookli winndere ndee, teeŋti e nder duunde Afrik e sunaare saɗtunde, e baasal mawngal. Yero Dooro, ngenndiyanke goongɗuɗo, goongɗinɗo. Yero Dooro daarɗo, tinnduɗo, ciftinɗo, coftinɗo, coftinirɗo tinndol e binndol, ruttii tabitiniri golle mum, darnde laaɓnde nde aldaa e mbuɗu sikkitaare. Yero Dooro, ganndo nuunɗuɗo, pinɗo teyliiɗo, salndu ngenndi wuurndu, jaalal leñol kerngal. Yero Dooro daraninooɗo, dadaninooɗo e nder nguurndam mum fof, ɓamtaare Ɗemngal, ƴellitaare Pinal e kisal e ngootaagu Leñol Fulɓe.
Heddii ko waɗde eeraango feewde e leñol ngol : Maayde Yero Dooro Jallo ko baasal mawngal wonande leñol ngol. Kono paamen noon, aduna oo dartotaako e ɗeeɗoo maayɗeele. Nguurndam leñol ngol ne kay ne dartotaako, ko ko jokkata. Ɗum firti ko leñol ngol ena hatojini e sagataaɓe yarlitiiɓe. Haade noon ngenndiyankaagal ko huunde tiiɗnde, nde weɓaani, so en ndañii ngenndiyanke, tiiɗno-ɗen e mum gila e nguurndam mum. Enen hannde, foti wonde woondu men e Yero Dooro Jallo ko daranaade ko o daraninoo koo, ko haɗde miijo makko maayde, ko salaade anniyaaji ɗi o joginoo ɗii mbaasa joofde.
So tawii goodal ko ñaam-golluuje tiiɗɗe ɗe leñol sokli ngam suɗirde daartol mum, mbiyen golle Yero Dooro ɗee ko pattamlame, ko dowrowe e nder cuɗaaje ɗe leñol foti suɗirde Taariik mum. Yo Geno waɗ toon fooftorde makko, kanko e denndaangal maayɓe juulɓe.
Njaay Saydu Aamadu
pulaar.org


text:
Senkemm wonti windee
fuutamedia.com
kabaruuji ummiidi e am faade e fuuta media ko sebkha e
elminaa wontii cuudi billi ina hulaa ko booyata so laamu wattaani heen hakile mum ma nokku oo wontu hodorde banndiiji kadi ma bonndeeji beydo heewde e nokku o e
ee balde 10 bate de 150 gale egiy e legal senkem duum –uri famdude ko yahata ina duga dij6e
wonhen hay doo mbali ngala koma pawondira kad6e nde lelo ngurdam damm muusi
seknemm sebkha
kudol musiido jaaynde fuutamedia.com
hamme lih walla hamme siree lih


text:
Pulaagu: Konngol Harameeji Jeeɗiɗi Ngol Fulɓe Moolortonoo
Kɗl: Aamadu Saajo Jah, Almaaniya
Banndiraaɓe tedduɓe, Peeral na addana on jaytol (hymn/anthem) Fulɓe. Ko Jaytol ɓooyngol sanne. Si a janngii ngol a annday wonde Fulɓe, gila dawaa dawi, ko ɓe joomiraaɓe konngol, ɓe wii : Dimo ko koongol.
Hino (ndaa) no harameeji jeeɗiɗi ɗii lelori:
Goo: min ngujjataa (wujjataa)
Ɗiɗi: min penataa (fenataa)
Tati: min kulataa (hulataa)
Nay: min njanfotaako (janfataako)
Joy: min taƴataa enɗam
Jeegom : min pirtataa aadi (firtataa)
Jeeɗiɗi: kala ko dañaa ina renndaa (kafaa), min ɗawataa (ɗalataa)
Hewtingol janngooɓe men ngol jaytol na hitti sanne ngam hingol jeyaa e tugale Pulaagu Fulɓe. Hiɗen haani anndude ɗen tugale saakiten ɗe hakkunde meeɗen ɗe artiree e ngurrndam meeɗen.
Banndiraaɓe tedduɓe, harameeji Fulɓe ɗin jeeɗiɗi no hitti, no himmi, no weli faamude. Jooɗo ɓaaro-ɗaa weytoraa ngol jaytol.
Konngol Harameeji Jeeɗiɗi (Fulɓe Ferlo , Senegaal Hakkundeeri / Cakanteeri)
1. Buuɗal yurmeende
2. Ƴellitiingal e innde Geno
3. Yo jam ñallu haa to ciiñciiɗe maa kaaɗi.
4. Ɓesngu ina e wuro, jawdi ina sarii e ladde harimaaji
5. Yo yiitere maa reen
6. Kala ko njey-ɗaa min coottirii ɗum
7. Biigi baggi, ga‘i dimaaɗi e ƴiiƴam sagataaɓe
8. Minen ɓiɓɓe Fulɓe min ngoondanii maa
9. Harameeji jeeɗiɗi ɗii min pirtataa :
10. Goo: min ngujjataa
11. Ɗiɗi: min penataa
12. Tati: min kulataa
13. Nay: min njanfotaako
14. Joy: min taƴataa enɗam
15. Jeegom : min pirtataa aadi
16. Jeeɗiɗi: kala ko dañaa ina renndaa, min ɗawataa
17. Min piɓii ɗii ɗoo harameeji jeeɗiɗi ɗi min pirtataa.
18. E laawol pulaaku ngol min ndoni
19. E Baaba Kiikala kam woni maama kala
20. E Neene Naagara kam woni sabu kala.
21. Min piɓii ɗii ɗo harameeji jeeɗiɗi ɗi min pirtataa
22. E barke kosam e nebam.
23. Min piɓii ɗii ɗo harameeji jeeɗiɗi ɗi min pirtataa
24. Foroforoondu ina seedi
25. Kam woni mawɗo sippooɓe
26. Kam woni mooftuɗo sirru burgal kelli, ɓirdugal eeri e lahal baddi
27. Kam humpitii ko boloŋ e sumalle kosam kaalata .
28. Min piɓii ɗii ɗo harameeji jeeɗiɗi ɗi min pirtataa
29. E yeeso Kuumen kam woni mawɗo aynaaɓe
30. Mo Geno-Dunndaari resndi duruunde harimaaji,
31. Caali e beeli e daabaaji wuro e ladde.
32. Kam wakkii sirru sawru nelɓi e boogol daɗol,
33. Kam foɓɓii ndurbeele, cabbi nay ndewi heen,
34. Kam soggiti koobi, forli lelli, billi e tewdi to ladde Tulaa-Heela.
35. Min piɓii ɗii ɗo harameeji jeeɗiɗi ɗi min pirtataa
36. E toraade ndokuwal Caamaaba ba bacce kaŋŋe capanɗe jeenay e jeegom
37. Yoo min male jawdi e cellal
38. Min piɓii ɗii ɗoo harameeji jeeɗiɗi ɗi min pirtataa
39. Yo Geno-Dunndaari wuurnu min, suura min, dannda min
40. No O danndirnoo ndaw e nder jeereende
41. E ngenndiije nano e ñaamo
42. Gila njaajeeri cooya haa sahal haa ɓaleeri haa maaje geej.
Yoga e kelme caɗtuɗe
Harameeji: ko haɗaa, ko toŋaa
Foroforoondu: noone sonndu
Caamaaba: moɗoori, bollal mawngal
Jeereende, jeereende: nokkuure yoornde, heewnde njaareendi, wano Sahara
Geno-Dunndaari: Alla, Joomiraaɗo
Geej: fiiltiingo, geeci, baharu, maayo-manngo, waafu
Dr Amadou Dia ko iwdi Fuuta Tooro (nano Senegaal e ñaamo Muritani). Golle makko yowitiiɗe e wiɗtooji naɓii mo e leyɗe Afrik ɗuuɗuɗe to Fulɓe woni. Ko kanko waɗi wiɗto e Konngol Fulɓe Ferlo, Senegaal, o firi ɗum kadi e Faransiire. Ko heen ngol Jaytol suutaa. Tiitoonde wiɗto makko ngon ko: HYMNE DES SEPT SERMENTS: Texte sacré Peul du Ferlo, Traduction et Commentaires.
FUUTAMEDIA.COM
.peeral
hamada
Wallifiiɓe
- taariikha sheikh usman bii fodio be taaniraabe makko
- MISS MAURITANIE FRANCE : LE SACRE DE LA RAVISSANTE SY GAISSIRY (PHOTOS)
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- Indice de Perception de la Corruption en Mauritanie
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- [...]


text:
Sammba Caam : "ko ɗemngal Farayse woni ɗemngal liggorgal fedde FLAM"
fuutamedia.com l Sammba Caam, hooreejo fedde FLAM wiyi ko ɗemmgal Farayse woni ɗemmgal jokkondiral wonande fedde ndee. O saliima jabaade e Pulaar naamndal jaayndeeji Saharamedia e Fuutamedia.com jowitiiɗe e moolinooɓe Muritani ɓee to leydi Senegaal "ko tagi ko koreeji mawɓe Flam tan nawaa ndeen to Amerik e Kanadaa hay sinno ngonaa refiseeji en (mooliiɓe)". O jaabii e Farayse ɗuum ko HCR suɓtii men wonaa Falaam, kono fulɓe aynaaɓe so njahaani sabu ngonaa mawɓe mooliiɓe en tan, kamɓe yahɓe ɓee ko laamu Maawiyya ndaartatnoo warde ɓe haa ɓe ndognaa Senegaal, ɓe nawaa duuɗe Orop e Amerik.


text:
SENEGAAL: Eeraango lulnde « Refondation » : Hol dawrugol ɗemɗe Senegaal ?
ERAANGO: E nder yuɓɓo golle mum, goomu – Refondation- ngenndiyankooɓe Senegaalnaaɓe yeewtidooɓe e Facebook e batuuji joɗnde hawritii Dakaar ngam miijtaade e mbaydi dowrowri e sifaa dawrugol ɗemɗe Senegaal, e yonta mbo laamu nguu waɗata gostondiral miijooji jaajngal e jande e nehdi leydi ndii (Assises Nationales de l’Education et de la Formation). Ndeen lulnde waɗaa ko nokku Enda Tiers Monde nyanlde 26 e 27 lewru Juko 2014 e tawtoreede fannuyankooɓe rowrowɓe ɗemɗiyankaagal e winndiyankooɓe ŋanaa en heɓtinaaɓe e duunde baaba Aadama ndee kala.
Minen, tawtoraaɓe lulnde « REFONDATION NATIONALE : Hol dawrugol ɗemɗe Senegaal ? »
Tuugnaade e
•Wonde : huutoraade ɗemɗe men ɗe muynuɗen ɗee e ɗe kaalaten ɗee e koɗorle men e gollorɗe laamu e janngirɗe men ko fotde nde jaɓtetaake, ina walla kadi ɓurde heɓde ndimaagu leydi men, ina wallita ɓurgol yuɓɓu jaɓɓal potal
•Janngirde ɗemɗe ngenndiije men tan woni laawol men faade ɓamtaare faggudu men, conce e aadaaji men e renndo men
•Ɗemɗe ngenndiije ɗee ina mballa tawtawtondiral ngootaagu men e keew-ceeral pine ngenndi men/ teenŋtingol ngootaagu ngenndi men fawaade e keew-ceeral ɗemɗe men
•Yuɓɓo laamu kuutorogol ɗemɗe men ina teenŋtina canyu renndo men
•Heɓtinde e huutoraade keew-ceeral conce e ɗemɗe men ina walla men tafde naatondiral koɗdiigu men enen kala
•Wiɗtooji e nder ɗemɗe Senegaal ɗee njottiima nokku e fannuuji fotdeɗe winndeede e bayyineede
•Jaribaaji ɓamtaare e janngingol ɗemɗe ngenndiije ɗee, tawtude defte keewɗe jaltuɗe e ɗiin jaribaaji ina ngoodi gila duuɓi limtilimtinɗi
•Ɓamtugol ɗemɗe ngenndiije ngol ina faaɗaa to banngo pellital laamu e laamiiɓe ɓee
•Jeewte ngenndiije jowitiiɗe e jande, tawtude baylooje dawrugol dowri ndii, ina ngonii sahaa kaanɗa ngam miicconaade miiccogol jumtungol dawrugol ɗemɗe men
EMIN CIFTINA WONDE:
•Kala renndo ina jogii hakke e jande walloore terɗe mum heɓde ganndal e ɗemɗe pinal mum
•Janngude e ɗemngal renndo mum walla munangal mum ɓuri yaawde e wonde laawol, ngam heɓindaade nyeenyal siyaas e karallaagal
•Kuutorɗe ina ngoodi e fannu jaajɗokollirooje baawal ɗemɗe Afriknaaje ɗee tammbaade gannde dowrowe e karalle kese ekn.
•Jojjannde adiinde wonande ɓamtaare ko haalande ɓiy-ngenndi oo ɗemngal ngal o nanata
•Kuutondiral nafowal hakkunde janngirɗe e renndo ngoo ina foti, kadi tawi waawi ɗum tabitin haa laaɓa ko ɗemɗe men ɗee
• Kuutorogol Keewal ɗemɗe wonaa haɗoore ɓamtaare faggudu, wona kadi ko ina haɗa janngoowo oo fanndinde ganndal mum
•Laawol alaa so wonaa heɓtinde e golloraade hakke keewal ɗemɗe men e jaalnude ɓamtaare faggudu mene dow ɓamtaare ɗemɗe men, ɗuum adda ɓamtaare ganni men e nŋarɗugol ngonka men, nyiɓa koyɗe e laawol jokkondiral men faade e aduna oo kala
• Ekn.
EMIN EEROO YOO
Udditgol yeewtere laamu e ngenndiyankaagal yaajnde yuɓɓundi renndinde fof en, ngam laawɗinde peeje laamu yowitaade e ngonka ɗemɗe leydi men, haa kuutorogol keewal ɗemɗe men e canyu renndo waawa jaalade
EMIN MBAAJOO YOO WOOD :
a) Ɗoftaade ciifanɗe leydi men siifi e nanondiral UNESCO e keew-ceeral conce, ngal tabita, ngal rewindee e kala sahaa
b) Darnude eɓɓoore dawrugol ɗemɗe ɗoftingol keew-ceeral ɗemɗe, daranaade ɓurde tiiɗtinde canyu renndo ngoo, tabititinde ɓamtaare faggudu, dawrugol e conce
c) Waɗtude e sarɗi ngenndi oo wonde ɗemɗe ngenndiije ɗee ngoni ɗemɗe gollorɗe laamu, kuutorteeɗe e birooji, kuutondire faggudu ekn.
d) Walude njuɓɓudi jande nde haa janngude e janngirde ɗemngal mum wonana kala janngoowa, yaara noon haa heɓe ɗemɗe hoddiiɓe e Afrik e leyɗeel aduna ɗee kala
e) Waɗde haa laamu nguu jogoo coppal e laawɗinde e tabitinde goodal ɗemɗe ngenndiije to binndol majje
f) Waɗde haa timmal wooda e kala ko soklaa e yimɓe, boony, defte ekn wonande kala ko ƴettaa ina faati e ɗemɗe ngenndiije ɗee yowitaade sarɗiiji jangde lesleslesiire kesi ɗii
g) Wallitde tabitingol jaribaaji keɓtinaaɗi ko faati e naatnugol ɗemɗe ngenndiije ɗee e janngirɗe laamu hee, kono kadi hesɗitinde kuutorɗe ɗee e ngaddiinaaji ɗii tuugnaade e pine men
h) Naftoraade geɗe kese ɗee ngam naatnude ɗemɗe men ɗee e gannde kesamhesamaagu
i) Tafde goomu laawɗinoowu reena ɗoftagol laabi binndol ɗemɗe men ngenndiije ɗee e nder gollorɗe laamu nguu, jaayndyankaagal ngal, kollital ngal ekn.
j) Wallitde e darnude dawrugol kaanngol ngam muulngo defte e binnde goɗɗe ina mbeeɓa e ɗemɗe men ngenndiije ɗee
k) Waɗde haa duɗe men ŋur’aana ɗee ina njeyee peeje ɓamtugol ɗemɗe men ngenndiije ɗee
Ngam ɗum fof wona, ina naaɓndii :
a) Wiɗto yaajngo yuɓɓungo hollitoowo ngonka ɗemɗe leydi Senegaal, ngam waawde fenŋde jaale tiiɗɗe baɗooje doggol, kelmeendi e limtagol ɗemɗe ɗee e haalooɓe ɗe
b) Wallitde haa ɓura weeɓde heɓde e kala ko waɗaa e ɗemɗe men
c) Naatnude jangde ɗemɗiɗiire- ɗemngal ngenndi/ Farayse) e nder liiseeji toɗɗaaɗi, fawaade e jannginde fannuji karallaagal e siyaas - tuugnaade e defte binndaaɗe e ɗemɗe men
d) Rewindaade e ɓetde jaribooje e baylugol laabi jannginirɗi ɗiito banngo siyaas tawa ko e nuunɗal e peewal
e) Heɓindaade bayyingol ngol e dow humpito yaajngo faade e yimɓe ɓee, ɓe ngannda kala ɗo golle ɗe tolni, e hollitdeɓe jogaade coppal e naaɓnaade fooɗantooɓe ɓeɓ lefol laamu yoo kaal ko ɓe podani ɗemɗe ngenndiije ɗee.
f) Darnude e ɓamtude jaayndiyankaagal binndol e ɗemɗe men ngenndiije
g) Waɗde haa gannde kese ɗee kuutoree e mbaadi ɓamtuigol ɗemɗe ngenndiije ɗee
h) Ɓetde e kala sahaa tolno hakkeeji jowitiiɗi e ɗemɗe ekn, noddude laamu e laawol ngam siftinorde ɗum darnde mum e ɓamtaare ɗemɗe
http://fuutamedia.com/
hamada
Wallifiiɓe
- taariikha sheikh usman bii fodio be taaniraabe makko
- MISS MAURITANIE FRANCE : LE SACRE DE LA RAVISSANTE SY GAISSIRY (PHOTOS)
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- Indice de Perception de la Corruption en Mauritanie
- sud mauritanie..le Gouverneur de boghe menace la population
- [...]