text:
Tindinooje Dagiiɗe
Copyright
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Geɗe keertiɗe.
Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc wallifani pellel enternet ngel e kaŋko jogata ngel. To naa tindinoore feere, bindol e anndinki gonɗi nder pellel enternet man fuu ɗum maral Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc.
Alaamaaji
Adobe, suura Adobe, Acrobat, suura Acrobat woni alaamaaji Adobe Systems Incorporated. iTunes e iPod woni alaamaaji Apple Inc. Alaamaaji feere e alaamaaji resaaɗi fuu ɗum maral jawmu’en maaji.
No huuwtinirta e duŋgayeere huuwtinirgo pellel enternet Web
No huuwtinirta hollan no on kuuwirta nder pellel enternet web ngel. To on kuuwtiniri pellel enternet web ngel, on yerdi No huuwtinirta fuu. To on calake No huuwtinirta malla koo yeɓre woore nder No huuwtinirta, on duŋganaaka huuwugo bee pellel enternet ngel.
Ko woni kuuwtinirgal kanduŋgal? On foti laarugo, telesarzugo, e wurtingo suuraaji duŋgaaɗi, defte nder enternet, gimol, fotooji, ɗereewol, videyooji (“gonɗum nder”) her pellel enternet web ngel jey mon tan naa jey filu, ko wi’ete nder kaɗki tokkotooɗi e koo ɗeye nder No huuwtinirta. Nden kam, on fotaay:
Yerɓugo gonɗum nder diga pellel enternet web ngel (koo pellel enternet toy fuu, pellel enternet senduki ɗereewol, malla ummatoore soobiraaɓe nder enternet);
Sendugo gonɗum nder diga pellel enternet web ngel, fuu malla yeɓre, nder lozisiyel (maɓɓitirgel ordinater) malla apilkasiyoŋ (kuuwtinirɗum ordinater);
Tooktaago, hoosugo, malla huuwtinirgo kuuje nder pellel enternet web ngel ngam filugo malla ngam haala ceede (koo to walaa riba), ko laarani cenduki apilkasiyoŋji jey ordinaterji kaɓɓaaɗi bee pellel enternet web ngel;
Nastugo nder pellel enternet web ngel ngam waɗugo e sendugo maɓɓitirgel, kuuje, malla teknikji ngam mooɓtugo gonɗum nder (tefugo e hoosugo kuuje) nder pellel enternet web ngel;
Huuwtinirgo pellel enternet web ngel ngam wonnugo malla haɗugo kuugal nder man;
Huuwtinirgo pellel enternet web ngel kala laawol wonnaangol pellel enternet web malla haɗugo nastuki pellel enternet web; waato luutugo umrooje irin toy fuu;
Huuwtinirgo pellel enternet web ngel ngam waɗugo porpagan.
Luutugo No huuwtinirta
Bilaa aybewol dow geɗe Watchtower feere ko laarani No huuwtinirta, koo noy on luutiri ɗe fuu, Watchtower mari iiko darnugo nastuki mon nder pellel enternet web, haɗugo mon nastugo pellel enternet web, maɓɓugo ordinaterji kuuwtiniranɗi adireesi IP mon ngam haɗugo ɓe nastugo pellel enternet web, ewnugo mo hokkata mon enternet o maɓɓa mon laawol pellel enternet web e/malla boo yahrugo mon kiita.
Sanjol
Watchtower foti sanjugo No huuwtinirta yaake feere. sanjol No huuwtinirta ɗon fuɗɗa nyalaade gurtinol No huuwtinirta sanjaande nder pellel enternet web ngel. Useni linye wakeere nde nyalaade fuu ngam anndugo ko sanja.
Umroore e kiita
Umrooje Lesdi New York, U.S.A, kanje mari baawɗe dow No huuwtinirta ɗo. Koomoy foondi luutugo umrooje ko laarani No huuwtinirta, ɓe njahran mo yeeso hiitooɓe Lesdi New York, U.S.A.
Kiitaaji dow No huuwtinirta
To hiitooɓe seli umroore woore caka umrooje No huuwtinirta, umrooje feere tabitan. Koo to Watchtower bee hoore mum ɗowtanaay umroore woore ko laarani No huuwtinirta, ɗum wirgataa umrooje No huuwtinirta fuu.
Narral fuu
No huuwtinirta woni narral hakkunde mon e Watchtower ngam huuwtinirgo pellel enternet web. Ko min windi dow No huuwtinirta pellel enternet web ɓooyma nafataako fahin.


c: text/html

text:
Pottital Seedeeɓe Yahuwah ɓen
Anndee fii pottital amen ngal. Ɗaɓɓitee ka pottital ngal waɗetee takko mon.
Ko honɗun feƴƴata ka pottital amen ?
Yontere kala Seedeeɓe Yahuwah ɓen moɓɓondiray nde laabi ɗiɗi fii rewugol Allah (Yahuudiyankeeɓe 10:24, 25). E ngal pottital ka fow waawii taweede, men taskoto ko Deftere Allah nden haali kon e annda honno men huutorta waajuuji mayre ɗin e nder ngurndan amen.
Ko men waɗata ko ɓuri kon, ko lanndagol e jaabagol ka fow waawi taweede, no wa’i wa yewtere e nder kilaasi. Pottital kala fuɗɗoray e lannira jaaroore e toraare.
On haanaa wonugol Seedeejo Yahuwah si yahon ka pottital amen. Fow no noddaa fii yahugol. On yoɓataa fii naatugol. Mooɓindirgol kaalisi alaa.
Ɓeydee janngugol
Ko honno pottital Seedeeɓe Yahuwah ɓen woniri ?
On miijitike ɲannde goo ko honɗun feƴƴata ka pottital amen ? Jannde ko men wona e janneede ton kon ŋalɗiney on.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ceerno Yaayaa Ɓaas mo Darto Abdalla
Leñol Fulɓe waasii ngenndiyaŋe mum ñalnde Naasaande 15 - 10 - 2015 to Nuwaasoot laamorgo ngenndi Moritani. Oon ngenndiyaŋke ko Ceerno Yaayaa Saalif Ɓaas mo Darto Abdalla. Ceerno men Yaayaa Ɓaas jibinaa ko hitaande 1969, o maayi ñalnde 15 - 10 - 2015 To leydi Moritani. Ceerno Yaayaa woniino pirlitɗo nguurndam mum fof he ɓamtaare leñol Fulɓe e diine Islaam. Yoo Geno yurmo mo, o yaafoo mo, o naatna mo ngesa njoɓdi. Yoo soñcere makko heddo he men kaŋko e maayɓe Fulɓe e maayɓe juulɓe.


text:
Ko ɗo ngon-ɗaaEɓɓaaɗe 10 faggudu bonannde jawdi
Eɓɓaaɗe 10 faggudu bonannde jawdi
Lowre internet wiyeteende Mauriweb ina waɗi winndannde yowitiinde e faggudu leydi Muritani, winndannde tiitoriinde « Les 10 éléphants blancs de la présidence de Aziz », woni, so en pirdii ɗum noon « Ñiibi daneeji 10 hooreleydaagu Asiis ». So a nanii « éléphant blanc », woni « ñiiwa ndaneewa », anndu ɗum firti ko huunde yaakoranoonde ko huunde mawnde heewoore nafoore, kono wontanoore yimɓe doŋngal ngal alaa nafoore so wonaa heewde lorla e bonannde.
Winndannde ndee idii ko firde konngol “ñiibi daneeji” ngol. Konngol ngol ummii ko e pinal Iñnjee en. Ndeen Budaa toɓɓaama, ina woni e reedu yummum jibinaaka tawo, ina wiyee yumma oo hoyɗii ina yiyi ñiiwa ndaneewa. Gila ndeen, ñiibi ngalaa toon memaandi, ko jawdi kormaandi haa ɗoon waawi haaɗde, haa teeŋti noon ina haɗaa gollinde ɗi. Wonti hankadi, so ɓiy laamɗo yiɗii moƴƴude e teddinde ɓiy laamɗo goɗɗo teddungal moolanaangal, ko ñiiwa ndaneewa rokkata ɗum. Ɗum ɗoon noon wontani won e maɓɓe caɗeele teeŋtuɗe nde tawnoo wonaano huunde newiinde. Haa teeŋti noon kadi, so a heɓii njeenaari maa ñiiwa ndaneewa, a dañii haaju mawɗo e doŋngal teddungal sibu, go’o, ina waɗɗi maa toppitaade ba no moƴƴi, ɗiɗi, a fotaani gollinde ba.
Ɗum noon konngol ngol toɗɗii ko golle ñaamooje jawdi, ɗe ngalaa nafoore (golle faaro haangaango) tee ɗe toppitagol mum en ko ɗaɓɓi ngalu keewngu tee ina heewi caɗeele.
Jooni, kayre winndannde mauriweb ndee, nde yiɗi hollitde yimɓe ko “ñiibi daneeji 10” laamu Abdel Asiis.
Ñiiwa ndaneewa ngadana, e wiyde maɓɓe ko « Fuunti diwooje ‘’made in Mauritania’’ (peewnaaɗe e Muritani) walla ‘’avions renifleurs’’ (diwooje cusooje) Muritani ».
‘’Diwooje cusooje’’ (avions renifleurs) noon ko ajaande faggudu waɗnoonde to Farayse. Ma en ngartu heen les. Ɓe mbiyi « E nder daartol leydi Muritani, hafeere abiyoŋaaji peewnaaɗi e Muritani (made in Mauritania) ndee, kam fof ɓuri fuuyde e fuŋŋinaade. Fewjunooɓe feere ndee mbaawii heɓde e leydi njeyaandi e leyɗe ɓurɗe waasde e winndere ndee, miliyoŋaaji keewɗi dolaar nde fuuntiri ɗum ɓiɗɓe naange, so jaɓnude ɗum wonde aɓe mbaawi sosde e Muritani ‘isin diwooje’ », tee waɗta yeeyde ɗum en leyɗe goɗɗe.
Kono, goonga oo, e wiyde winndannde ndee, ko kaalis leydi ndii fotnoo difaade heen, hakke 23 650 000 USD (8 277 000 000 = miliyaaruuji 8 ugiyya), tawi jaltingol mum ɗooftaaki laawol. Gaa gaa ko ɗum porlugol jawdi buur, ina yanti heen faktiir oo ko ƴuufnaaɗo (woni ɓurtinaako no feewi), sibu laana mbiyaaka ina tafee ɗoo kaa, hono ‘’Lancair Evolution 2012’’ e yeru, yeeyetee ko hedde 1 450 000 USD, tawi noon e nder nanondiral ngal Muritani foti soodde heen laana fof ko 4 220 000 USD (21 100 000 USD wonande laaɗe 5 ɗee). No paamirten, leydi ndii fotnoo soodde ko laana ceŋtaaka, renndina ɗum e Muritani, ko wiyetee ‘kit’ koo. Oon kit noon, e wiyde winndannde ndee, « 5 000 USD » ina heɓa ɗum.
E wiyde Tom Gibson e nder winndannde jaabtagol haala njaltunooka e jaayɗe Muritani e lewru suwee 2014, « Ndiwoowa kaalaaka e winndannde ndee, foti tafde ɗum e Muritani ko haralleeɓe Muritaninaaɓe, to Duɗal Hakkunde leyɗeele kesal, potngal heblude diwnooɓe diwooje Muritaninaaɓe, potnongal naattineede e boowal diwooje hakkunde layɗeele kesal ngal », gonnongal e maheede e oon sahaa. « Ndiwoowa ngadana kaa fotnoo yaltude » e ‘isinaaji Muritani’ « ko lebbi 6 caggal ɗuum !!!! ».
Mauriweb limtii inɗe yooɓtoraaɓe e kaa nguyka....
Ñiiwa ndaneewa ɗiɗma baa, e wiyde winndannde ndee...
E ɗanngal makko laamu to Sudaan e lewru saawiyee 2010, persidaa Muhammed Abdel Siis ardinooma ciifondiral nanondiral jowitiingal e wiɗto gaaɓnogol sosde mbaylaandi suukara e gaas biyeteeɗo Etaanol.
Nanondiral ciynugol mum sifaa ko e lewru oktoobar 2011, tee fotnoo siyneede ko e nder duuɓi 5. Kaalis mum fof ko 335 miliyoŋ dolaar ngam ndema gawƴe suukara, mahngo isin peewnoowo suukara daneejo baawɗo yaltinde 6 000 ton ñalawma kala, kam e peewnugol etaanol. Omo fotnoo gollinde 2 000 neɗɗo. Caggal ɗuum nanaama 440 miliyoŋ USD tawi 60% ko Muritani foti yaltinde ɗum, gollodteeɗo sudaannaajo oo adda 40% keddiiɗe ɗee. E wiyde kalifu Muritani kalfinaaɗo geɗe faggudu hono Siidi wul Tah, « ko eɓɓaande ndema e mbaylaandi nguura ɓurnde mawnude e nder daartol Muritani ».
Caggal nde cosgu isin suukara oo e toɗɗagol ardiiɓe ɗum, sudaannaaɓe fotnooɓe gollodeede ɓee njahri caggal : ‘’Kinana Soudan’’ gollodiiɗo mawɗo oo, wiyaa jaɓaani yaltinde miliyoŋaaji 5 ngam ballal to bannge karallaagal ; tee, e oon sahaa gooto, Sawuudnaaɓe kadi tawi ndumtiima eɓɓaande ndee.
Muritani kañum ɗaɓɓiri won ɗeen juɓɓule laamu ngenndiije nde ndenndinta kaalis geɗal leydi ndii, hono CNAM e PANPA e bankeeji leydi ndii e SNIM e goɗɗe. E wiyde winndannde ndee « Laamu nguu, kañum fof e anndude wonde eɓɓaande ndee ko boosnde, jokki, rewrude e peeje jiilyiilte, jokki yoɓde ardinanooɓe ndee eɓɓaande laatiinde ɓiɗɓe naange, njoɓɗeeje kulɓiniiɗe. Ine jeyaa e ɓeen heɓatnooɓe njoɓdi ndee eɓɓaande nde woodaani, gardiiɗo parti laamu oo, ko jiidaa e njoɓdi wiɗtooji ɗi ngalaa nafoore, haa arti noon e dokkugol gollirde Marukneere wiyeteende STAM marseeji miliyaaruuji keewɗi, gollirde ɓalliinde no feewi gooto e ardiiɓe leydi ndii. Njeñtudi mum : capanɗe miliyoŋ dolaar njahdii e koyɗi », koyɗi dabbunde.
Ñiiwa ndaneewa tataɓa : Sosiyetee Ngenndiijo ISKAN
Iskan, woni « Société Nationale d’Aménagement de Terrains, de Développement de l’Habitat et de Promotion et de Gestion Immobilières » woni Gollorde Laamu Ngendiire Toppitiinde mahngo Galleeji e Ɓamtugol Koɗorɗe e Ƴellitgol e Jiilgol mahaaɗe. Innde juutnde, konngi ɓutti… O sosaa ko e 2010, o lomtii ko Socogim ngam siynude politik laamu nguu paatuɗo e koɗki.
So tawii Gollorɗe ɗe o lomtii ɗee, inɗe mum en haa hannde ina keddii, sibu ɗaccanii en leeɗe lolluɗe e nder Nuwaasoot e Nuwaadibu, Iskaam kañum ko gaw, ko ŋaaɓoode mawnde nde alaa tawo ko maantoraa so wonaa waawde moɗde kaalisaaji. E nder duuɓi 5 fat, 60 miliyaar ugiyya njooliima e gure laatiiɗe biiɗle, ko wayi no Chami, Termesse, Nbeykat lahwach, Benichab kono kadi PK 7 Rooso e Tarhil Nuwaasoot e Nuwaadibu.
Eɓɓaande mahngo 4 000 hoɗorde e nder Nuwaasoot, tawi ko dokkirteeɗe ñamaande (luwaas njeeygu) laatiima koyɗol muumo. Sibu, gila e 2011, 1 000 hoɗorde potnoo maheede, heen koɗorɗe 1 350 mahee e 2012, koɗorɗe 1 650 mahee e 2013 : ɗiin duuɓi mbirtiima en ina nguuɗa mehru… Ko ɗoon kadi nanondiral ciifdanoongal e sosiyatee Sawuudnaajo potnooɗo mahde 30 000 hoɗorde e Nuwaasoot e nder gure nder leydi, e lewru mee 2011, rewi.
Ñiiwa ndaneewa nayaɓa : Mauritania Airlines walla “Icare” Muritani
Mauriweb jokki : Mauritania Airlines International (MAI) sosaa ko e hitaande 2009, fuɗɗii golle e 2010, caggal nde Mauritania Airways woppi golle. Yimɓe fof miijinoo ko ɓurnoo newaade ko ɓamtude Mauritania Airways sibu laamu ina joginoo heen 10%. Kono laamu nguu suɓii ko sosde sosiyatee keso pul, hono Mauritania Airlines International (MAI), puɗɗoriiɗo golle mum soodde Boeing 737-700 gonnooɗo to Perpignan (Farayse) mo nganndu-ɗaa jeynoo ɗum ko Air Senegaal lelnunooɗo golle e lewru abril 2009. Kaa ndiwoowa kiiɗka soodtiraa ko 25 000 miliyoŋ dolaar (hedde miliyaaruuji 7 e feccere ugiyya) E wiyde haralleeɓe, coodgu nguu ina ɓurti. Caggal ɗuum ɓe coodti kadi e sosiyatee diwooje Cekoslowaki (CSA) laaɗe ɗiɗi goɗɗe Boeing 737-500, ine wiyee fotde 40 miliyoŋ dolaar. Fof soodiraa ko kaalis SNIM. Duuɓi 5 jooni ko golle puɗɗaa, kono haa hannde, hay sige, saka sonndu, saka noon kadi ndiwoowa mbeeyaani e kanndaaji Neema e Sehilbaabi e Tiisiksa e Kiifa e Ayyuun. Ɓuri ɗoon bonde nii, sibu diwooje 3 coodanooɗe ɗee, ndiirdata ko motoraaji luwaaɗi.
MAI, gila sosaa, meeɗaa waɗde hay seedantaagal golle gootal, meeɗaa horeede, meeɗaa yoɓde hay koppoor kubbal, wonaa laamu, wonaa hay njaru luwaas kuutorɗe e mahaaɗe huutortoo ɗee. Laaɗe makka nattii yahde Pari, nattii yahde Afrik hakkundeejo. Yimɓe ina njenanaa kaalis buur keewɗo yooliima heen.
Icare : E nder daarti Gerek en, Icare (Ikaar) ko ɓiy karallo mahdi biyetenooɗo Dedale. Ngam daɗndude mo, baaba makko seŋani mo bibje tawi ko sigeeji ɗakkiraaɗi ɗacce, mbele omo diwra, o doga hoto o wareede. O reentini mo noon ɓadtaade naange walla ndiyam. Kono ndeen Icare heɓii hakkunde weeyo, Alla e welo welo o murti, ndeke o ɓalliima naange o tinaani, ɗacce ɗee caayi, bibje ɗakkitii, o yani e maayo.
Avions renifleurs : (diwooje cusooje).
Huunde haawniinde kewnoonde to Farayse e hedde 1970. Oon sahaa, Farayse ina wondi e caɗeele mawɗe kuɓɓam. Yimɓe ina keewi wiyde ko sahaa "Mo Farayse alaa petroŋ, kono ina jogii miijooji”. Ina jeyaa e ɗiin miijooji feere haangaande haralleeɓe ɗiɗo : “jolnude e diwooje kaɓirgal cusirgal petroŋ cuuɗiiɗo nder leydi.” Heewɓe njarribaa e miijo hee, sibu yenaneede, so ngal laatiima kanngal tan angal waawi daɗndude Farayse e caɗeele kuɓɓam. Gila e gardiiɗo leydi oo e oon sahaa haa e heddiiɓe ɓee, ko ɓuri heewde e yimɓe ɓee miijii ko ɗum feere moƴƴere ! Nii woni sosiyatee dowla biyeteeɗo Elf-Aquitaine, ƴetti ko ina wona 250 miliyoŋ Oroo (hedde 100 miliyaar ugiyya), kaalis buur, waɗi ɗum e ciynugol feere ndee, kono ɓamdi ko e laamu Farayse e suuɗaare. On paamii oon kaalis ko pertuɗo !
Haa toongoode aroore njokken
Bookara Aamadu Bah


text:
Ko ɗo ngon-ɗaaCoñce e ñeeñal
Coñce e ñeeñal
Conngi e Kerooje
Conngi ko jimɗi waañooɓe. Kerooje, keroole walla kerooɗe (fawii ko e ngaddinaaji haalooɓe) ko njimri raddooɓe. Tesko-ɗen wonde daddoowo e baañoowo ngonaa gootum, eɓe ceerti seeɗa.
Coñce : kerooje (2)
Ina heewi nde yimiyanke oo fuɗɗortoo asko mum, walla gorko mo o yiɗi yettude. So tawii ko noon yimiyanke oo heɓiri, o heewi ko addirde noon yimre ndee, walla tawa kanko e hoore makko fewji nde. Ko sifaa ɗoo e kerooje koo, ina woɗɗi wonde ɓurɗe welde e keddiiɗe ɗee.
Coñce e nder Renndo fulɓe
Duguba Sahre Nayeere, wuro Gayel, jatti Aamadu Wuuri, diiri Aadama Baaba maabiino wonde maa dillu hikka e nder Nuwaasot, rokka winndooɓe e tinndooɓe ko kaali so addude maamaari pinal mawndi, hono Ceerno Isaaqa Koreera, mutana fulɓe e dummbuli Coñce Renndo Pulaar, aawanoo Nuwaasotnaaɓe faayidaaji ɗi mbaɗtaaka ndiyam, calɓitaaki. Fedde Ɓamtaare Maqaama daranii ndeen darnde haa yuɓɓini yeewtere ndee, ñalnde aset, 31 lewru noowammbar (kawle) 2015 to Morikom.
Raddo : kerooje ( 2 )
Tesko-ɗen e ɗiin dummunnaaji, fulɓe ɓurnoo waawde huutoraade ko fetelaaji ɗi eddaaji ceertuɗi, fawaade e ko waañetee : ina e ɗiin fetelaaji ɗi ɓe innirnoo : bulannde buuta, ko fetel ñiibi, lonka goro, fetel Gabi, lonka dewo, fetel koobi e jawi, loosi goro, fetel tewdi, loosi dewo, fetel bille, garde ko mo jaawle, hawli mo pooli, ekn. Walla so tawii ko o daddoyoowo, o huutoroo laañal, mbaangu, maa dawaaɗi raddo.
Sammba conngiiɗo : “Nimsa wuurtataa coodgu !”
Ferii sahaa gooto, gorko galo no feewi haa wonaa seeɗa, ina jogii cabbi cabbi na’i, bei’i, gelooɗi, pucci. No Alla waɗata, o yaawaani dañde ɓesngu haa o heɓi capanɗe joy hitaande, o naatani mawngu ndeysaan. Ɗoo, miijooji keewti ɓernde makko haa fakiti. Jawdi, reenooɓe ngoodaani etee o naatanii mawngu. Alla anndi battande ndii jawdi.
Ganndal “sawru” (10) : Sawru ganndal
Ko nduu tigi woni sawru ndu alaa ɗaalde, kala mo fiyaa ndu uumat. Seerenɓe joom binndi en (aayeeji) kam e wileeɓe huutortooɓe leɗɗe, cefi, piɓi e gallaaɗi ina ngolloroo ndu.
Ko ndu soowoore innde “Dabare”. Heewii e Fuutankooɓe fiyiraaɓe nduu sawru ndu batte mum njiyetaake dow, tawi tanaaji mum ina keewi nder ɓalndu piyaaɓo ndu oo. Ko ndu wari e yimɓe ina heewi, ko ndu garjini kadi gila e haangaaɓe haa eɓe terɗe telɓuɗe limotaako.
Mawningol ñalawma Deftere e Jojjanɗe wallifo
Ñalawma hakkunde leyɗeele deftere e jojjanɗe wallifo mawninaama e leydi Muritani ñalnde 23 abriil hitaande 2015 e gardagol Jaagorɗo Pinal e Ñeeñe, sokna Hinndu Mintu Ayniin e dow tiitoonde: deftere Muritani e cappanɗe karallaagal kesal.
Kewu nguu waɗaa ko e Nuwaasot, to Faawru Jaatiiji Ngenndi e nder Deftordu Ngenndiiru (Bibliothèque Nationale) e ballondiral e kalifu Pinal e Ñeeñe,
Ganndal “sawru” (9) : Sawru tabalde
Taballeeji ko tati : Heen wootere ko tintinirde yimɓe kala ko waawi jolde (kewde). Ndeen ko jaaynoore (jaaynirde) kabaruuji. Nde tirdetee ko nguru nagge. Fulɓe mbiyi : “Nagge malaange piggal nguru mum tirdetee ko tabalde.” Ko kayre wonno e gure Fuuta fof. Nde jogii ko cabbi ɗiɗi bayɗi no ɓoole coomiraaɗe nguru nagge. Ko ɗiin nde fiyretee. Ende fiyee cabbi jaaynde, yimɓe ndennda so laamu noddii walla kabaaru keso aranii wuro ; oon sahaa rajooji ngalaa, jaayɗe binndaaɗe ngoodaano, teleeji e telefoŋaaji kam kaalaaka.
Toɓo allayel tokosel
Won ko wonnoo ɗoo. Ina wona wonataa ko tinndol. E sahaa mo mbarakon kaalata no yimɓe nii. Fow ru Demmba e Taamaake heyɗii, ɗomɗii. Balɗe jeeɗiɗi ndu ñaamaani hay dara. Andu ñaagoo Alla nde rokkata ndu ko ndu sonngi tawa noddaani doole mawɗe. Ngati mayru losde, ndu waawataa warde hay ɓotel. Ndu jokki laawol mayru nder dunndu sukkundu Pooɗe. Andu yaha andu fooftoo haa laawol mayru ɓadtini ndu wuro Ndormbos.
Ganndal “sawru” (8) : Sawru raddo
Nduu sawru fiyetee ko e baggel raddo. Ngal gollal ko e aadaaji fuutankooɓe jeyaa. Ko adiifof raddo ko coftal ɓalli mawngal, angal soomi welnere, kadi ina waɗi ngartam to bannge nguura no feewi sanne. Raddo noddi ko jeese ɗiɗi teeŋtuɗe:
raddo taamakooɓe, woni yahrooɓe koyɗe, ina mbakkii cabbi e petelaaji e jaaseeje, ina cinndii laɓɓe (paakaaji). Ngoon ko sagataaɓe wuro heewɓe walla ɓe njantondira eɓe gure ɓadiiɗe.
Ganndal “sawru” (7) : Sawru jeñgol
Ko nduu sawru fof ɓuri ɓooyde e aduna hee. Ko kayru seerndi debbo e gorko. Ko kayru gorko yaaɓirta debbo nde ɓiɗɗo toɓɓee nder rannga mum, wona toon lebbi jeenay e jammayel woy heege, jibinee. So yimɓe, so jinneeji maa seyɗaneeji, so kuulle wuro (jawdi ndariindi), so kuulle ladde (mbarokon), hayi colli... ko kayru njeñirta (ɓesnirta). Nduu sawru woni njogoram kala ko woroɗiɗi. Ko kayru hecci debbo e ndewaagu mum, sabu ganndal feeñninii ko gorko hecci debbo,
Ganndal “SAWRU” (6)
SAWRU laamu. Hol nduu SAWRU ne ? Mbari ndu wonaa sawru seyɗaane dey ? Hol negro muritaninaajo e meeɗen mo fiyaaka walla nanaani nduu SAWRU, hitaande 1989, hakkunde Senegaal e Muritani ? EeH ! Berndam bonii e oo ñalawma talaata ina ñalli go’o (01) lewru koorka teddundu nduu. En kaalaani tawo ko kewnoo ñalnde heen kono ma en ngartoy heen yeeso.
Ganndal “SAWRU” (5)
Jinnaaɓe maɓɓe ndiisnondri, ñaagondirii, ndokkondirii, dewgal maɓɓe yiilaama hoppaama saddaama (humaama) haa baaji keddii. Cuddungu waɗaa, hay batte ŋakkaani. Dammbordu nduu ina weli haa maayi. Molel Tene Jallo fenni haalooɓe, taƴi ɗemɗe fenooɓe, o dañi manoore, jinnaaɓe makko njetti ALLAAH no feewi,
Ganndal “SAWRU” (4)
SAWRU gaynaako en cifinooma ɗum. Pullo gaynaako maa capaato ina jogoo ndu, ina aynira.
Hol ko o aynata ? Omo waawi aynude “Ɗi kine kecce gallaaɗi joorɗi, sayeeji jamma buunaaji weenndoogo, ɗi kooynoo asamaan ɗi mbiya mbuuu... !" Ɗi kuccita fuɗnaange, ɗi mbiya : “Mbuuu... ! Ɗi kuccita hirnaange, ɗi mbiya mbuuu... !” Ko kañji kadi mbiyetee : “Ɗi ngalaa paɗe,
Ganndal “SAWRU” (3)
Pulaar.org | SAWRU sooti ina nodda yontannde saanga dabbunde, waalo ina hurnaa, jaangol ina wutta gila mutal haa puɗal naange. Sagataaɓe worɓe e boombi ko gese maa pale ñallata ina kiwa colli e ɗeeleeli, gerle e woylelaaji (cooji), ina ndeena baaɗi (juuta laaceeje) e girji (daɓɓi/bamdi ladde). So naange e hoore yonii, colli panii, kulle keddiiɗe ɗee ñallinii, ɓe payta ñallirki maɓɓe, so ko lekki ɓuuɓki maa caali,
- 1
- 2
- 3
- 4
- Jokku ›
- Sakkitiingo »


text:
Deftere Allah
—Ɗume Habaru Maare?
Ɗume woni zaata habaru Deftere Allah?
Ngam ɗume linyugo Deftere Allah?
Ndaare ko wallata mon nder Deftere Allah, waato deftere anndaande nder duniyaaru fuu.
Baabuwol 1
Allah hokki neɗɗo Aljanna
Noy Deftere Allah anndiniri tageeki neɗɗo? Umrooje ɗeye Allah hokki Aadamu e Hawwa?
Baabuwol 2
Ɓe kalki Aljanna
Tammunde ndeye Allah hokki yaake O ƴami Aadamu e Hawwa dow aybeeji ɓe ngaɗi?
Baabuwol 3
Yimɓe kiisi Ilam Tuufaana
Noy halleende hebbini lesdi? Noy nuuhu holli nuɗɗinki maako ?
Baabuwol 4
Allah haɓɓi alkawal bee Ibrahiima
Ngam ɗume Ibrahiima eggi lesdi Kanaana ? Alkawal ngale Allah haɓɓi bee Ibrahiima ?
Baabuwol 5
Allah barkiɗini Ibrahiima bee saare mum
Ko Yeehova yiɗino hollugo Ibrahiima yaake O ƴami mo o hirsa Isiyaaku? Annabaaku nguye Yakubu anndini hiddeko o maaya?
Baabuwol 6
Ayuba holli adilaaku maako
Noy deftere Ayuba hollirta no kala tagɗi marndi hakkilo fuu foti seeɗango jawmiraagu Allah?
SECTION 7
Allah rimɗini ɓikkon Isra’iila
Ngam ɗume Allah huuwtiniri Musa rimɗingo Isra’iila’en nder maacuŋgaaku haa Misra? Ko wi’ete julde paska?
Baabuwol 8
Yimɓe Isra’iila naasti Kanaana
Yaake Isra’iila’en nasti lesdi Kanaana, ngam ɗume Yeehova hisni Rahab e yimɓe saare maako nder berniwol Yeriko ?
Baabuwol 9
Ɓikkon Isra’iila yami laamiiɗo
Yaake Isra’iila’en yelino ardiiɗo, yeehova suɓi Sawulu. Koni Yeehova ɓorti Laamɗo Sawulu e lammini Dawuda ?
Baabuwol 10
Suleymaanu laami bee hikma
Ɗume woni misaaluuji hikma Suleymaanu? Ko heɓi mo saa’i o acci laabi Yeehova?
Baabuwol 11
Gime maŋgtooje jey de’itingo ɓernde e ekkitingo
Jabuura toy hollata noy Allah wallata e de’itinta yiɗɓe mo ? Ko laamiiɗo anndinta men nder deftere Yimre Suleymaanu ?
Baabuwol 12
Hikma Allah ngam ngeendam
Ndaare noy dawruki nder defte Balndi e Gaajoowo foti hokkugo aynuki e ko wallata en nuɗɗingo Allah.
Baabuwol 13
Laamiiɓe wooɗɓe e laamiiɓe halluɓe
Noy Isra’iila senditi laamuuji ɗiɗi?
Baabuwol 14
Allah huuwtiniri annabo’en
Kubaruuji ɗiyeeji annabo’en Allah anndini ? Ndaaren numooji nayi ɗi ɓe windi.
Baabuwol 15
Annaboojo diga eggineeki laari gi’ki ko laarani garanɗum
Ɗume Daniyel faami ko laarani Almasiihu e Laamu Allah ?
Baabuwol 16
Garoyki Almasiihu
Noy Allah huuwtiniri malaa’ika’en e Yuhanna baɗoowo ngiiwam baptisma ngam anndingo Yeesu o Almasiihu ? Noy Yeehova waŋgini bee laaɓɗum Ɓiŋgel maako o Almasiihu?
Baabuwol 17
Yeesu ekkitini ko laarani Laamu Allah
Ɗume woni maana waazu Yeesu? Noy o holliri no o laamoto bee yiide e adilaaku?
Baabuwol 18
Yeesu waɗi kaayeefiiji
Ɗume kaayeefiiji ɗi Yeesu waɗi kolli dow baawɗe maako e garanɗum wakkati o laamoto duniya?
Baabuwol 19
Yeesu hokki annabaaku maŋgu
Ɗume sifa alaama yeesu hokki nelaaɓe maako ?
Baabuwol 20
Ɓe mbari Yeesu Almasiihu
Julde hesre ndeye Yeesu waŋgini hiddeko ɓe njaamba mo e ɓe kaɓɓa mo dow leggal?
Baabuwol 21
Yeesu o geeto!
Noy nelaaɓe Yeesu heɓti yoo, Allah ummitini mo ?
Baabuwol 22
Nelaaɓe Yeesu ɗon ngaaza bilaa kulol
Ko waɗi nyande julde Pentakosta? Noy konne’en ndaari waazu pukara’en Yeesu?
Baabuwol 23
Kubaruwol belŋgol ɗon waanja
Ko saali yaake Pol yamɗitini boosɗo haa Listira? Noy Pol yahiri Roma?
Baabuwol 24
Pol windi jama’aaje Masiihiŋko’en
Laawol ngole Pol tinndini ko laarani kawtal jamaa’are? Ko o wi’i dow danygol iinaaŋgol ?
Baabuwol 25
Dawruki dow nuɗɗinki, joonde, e yiide
Noy masiihiŋkeejo foti hollugo nuɗɗinki maako? Noy goɗɗo hollata no o yiɗiri Allah bee gooŋga ?
Baabuwol 26
Aljanna heɓtiri!
Noy deftere Wahayu Yuhanna hiɓɓini habaru Bibel?
Habaru Deftere Allah
—Ndaa ko ɗon tindini nder
Noy Yeehova anndini seɗɗa seɗɗa ɗum Ɓiŋgel maako on laatoto Almasiihu, mo lortinta Aljanna dow lesdi ?
Diidol duuɓi Bibel
Ndaare diidol duuɓi taariha Bibel, diga 4026 A.Y. deydey 100 T.Y.


text:
Kibaaru moƴƴo iwruɗo ka Allah
Kibaaru hommbo iwri ka Allah ? Fii honɗun hoolontoɗen ɗun ? Ndee deftere no jonni jabaaji iwruɗi ka nder Deftere Allah fii lanndaale hittuɗe.
Honno ndee deftere nafirta en ?
Ndee deftere wallay en no janngiren e no faamiren daaluyee Allah on, Deftere Allah nden. Ndaaree honno yiireten cortewol ka nder Deftere Allah.
Ko honɗun woni oo kibaaru moƴƴo ?
Janngee fii oo kibaaru moƴƴo iwruɗo ka Allah, fii honɗun himo hitti, e ko haanuɗen waɗude.
Ko honno Allah sifori ?
Allah no mari innde, himo dankii en ?
Oo Kibaaru moƴƴo ko ka Allah o iwri ?
Fii honɗun hoolantoɗen ko Deftere Allah nden wi’i kon ko goonga ?
Hommbo woni annabi Iisaa ?
Etee anndon fii honɗun annabi Iisaa maayani, ko woni sottugol, e ko annabi Iisaa woni e waɗude hannde.
Honɗun woni miijo Allah ngon fii oo aduna ?
Deftere Allah no sifii fii honɗun Allah tagani leydi ndin, no tampere lanniroyta, moƴƴere ko woodani aduna on ko aroyta e fii wonuɓe hoore ndii leydi.
Tanƴinaare honnde maruɗen fii mayɓe ?
Ko honɗun heɓata en si en maayi ? En yiitay kadi aadenɓe men maayuɓe ?
Ko honno Laamu Allah ngun woniri ?
Hommbo woni lanɗo Laamu Allah ngun, e ko honɗun Laamu ngun waɗoyta ?
Fii honɗun Allah accani ko boni e tampere ?
Honno bonki fuɗɗori, e ko fii honɗun accani ɗun haa oo saa’i ɗoo ?
Honno welo welo heɓorto ka ɓeynguure men ?
Yahuwah, Allah wonduɗo e welo welo, no faalaa yo ɓeynguureeji ɗin fow heɓu welo welo. Etee anndon ko Deftere Allah nden waajii kon worɓe, ɓeynguuli, mawɓe, e fayɓe.
Honno anndirten laawol Allah ngol ?
Laawol Allah ngol ko gootol ? Ndaaren piiji jowi ko wallata en annditugol laawol Allah ngol.
Ko honno tugaale Deftere Allah nden nafirta en ?
Annabi Iisaa sifino fii honɗun haanuɗen ɗoweede e fii tugaale ɗiɗi hittuɗe Deftere Allah nden.
Honno ɓadortoɗen Allah ?
Ndaaree si Allah no heɗitaade toraare mo kala, honno torortoɗen, e ko haanuɗen waɗude fii ɓadagol Allah.
Honɗun woni oo kibaaru moƴƴo fii laawol Allah ngol ?
Saa’i aroyey fii fow yo wonu gootun rewugol Allah bajjo goongaajo on ?
Fii honɗun Allah woni mooɓindirde jamaa makko on ?
Deftere Allah nden no yewti fii honɗun e honno Almasiiyaaɓe ɓen mooɓondiri.
Fii honɗun jokkanten janngugol Deftere Allah nden ?
Honno ko jannguɗen kon nafirta woɓɓe goo ? Honno wonirten jiyaaɓe Allah ?


text:
Ko ɗo ngon-ɗaaJaŋde
Jaŋde
Catal FƁPM Nuwaadibu: Kawgel naatgol rogere ɗiɗmere
Ñalnde Alet 05/05/2016, goomu jaŋde catal Nuwaadibu yuɓɓinii kawgel naatirgel rogere ɗiɗmere to duɗal CEERNO NJAAY BARO.
Kawgel ngel yuɓɓinaa ko ñalnde alet 05 suwee 2016 to Duɗal Ceerno Njaay Baro.
Baylugol yiilirde catal Kayhayɗi
Ñalnde 14/02/2016, catal F.Ɓ.P.M. to Kayhayɗi waɗii batu kuuɓtodinngu. Ginol golle batu nguu fawii ko toɓɓe ɗiɗi : ciimtol golle catal e suɓaade yiilirde hesere. Tawtoraaɓe ɓee gooto fof hollirii hoore mum, hollirii weltaare mum, ɓe njaarii hooreejo Sammba Gata Bah e golle mum tiiɗɗe ɗe o gollanii ɗemngal Pulaar.
Tummbere Jiinge jaɓɓitiima koɗo
Fedde Rentude e Ɓamtude udditii duɗal jaŋde mawɓe ñalnde 15 lewru siilo hitaande 2016 e Tummbere Jiinge ngam haɓde e rewam humambinnaagal e riiwtude keeri majjere.
“Hoto koolo-ɗee yeeyooɓe ekkolaaji”
Lebbi jooni ko haala njeeygu ekkolaaji gidiiɗi sompeede e Nuwaasoot haaletee. Ñalnde aljumaa 16 oktoobar 2015, nattii haala, sibu heen ɗiɗi njeeyaama. Yeeyaa ñalnde heen ko Ekkol 2 (ekkol marsee) e Ekkol 1 (ekkol sistis, sara polikilinik).
Nguyka kawgelaaji to Niiseer e Senegaal
Tonngoode Fooyre Ɓamtaare yawtunde yaajnooma e nguyka kawgel Bakkaa e nder Muritani. En keeroraaki ɗuum. Hono ɗuum waɗii to Senegaal, to Niseer ... Kono toon, joomum en mbattinoyi ko polis, caggal ɗuum ñaawoore fawi e mum en kuuge kasoo kiɓ, tawi ɗuum jiidaa e kuugal laamu, so haɗde joomum en waɗde ngeel kawgel ko heddii e mum en koo.
Nguyka nder kawgelaaji jaŋde
Ɗum wayriino waɗde ! Walla mbiyen wayriino yiyteede ! Holi ɗuum ? Nguyka nder kawgel Bakkaa ! Ɗum waɗiino e hitaande 2001, hawrunoo ko e laamu Maawiyya, tawi Sagiir wul Mbaarek ina ardii nokku jaŋde. Ndeen hitaande, nde laamu nguu laaɓanoo wonde won heɓɓe naamne ɗee ko adii ñalngu kawgel ngel, ngu felliti niilnude kawgel Bakkaa ngel fof, ngel waɗtaa.
Suwoyraat : Ɓaaral almudɓe Pulaar
En njettii geno kaaɗtudi, nde o newnanii en haa mbaaw-ɗen huuɓnude aadi hakkunde men e fedde DEKAM (Dental- Kawral- Musiɗal) kam e terɗe jaayndiyankooje habrirde “ayaawo fm” to Suwoyraat. Tuma nde duɗal ngal udditta, en tintiniino banndiraaɓe. Ina yooɗi kadi so ngal ɓaara, ngenndiyankooɓe ɓee tina. Caggal nde ngal heɓi ko geno fodannoo ngal e ganndal, e horo ngo almudɓe ɓee mbaɗaa, Fedde Ɓamtaare Pulaar, Catal Suwoyraat
Ñaantugol sagataaɓe : Mohammedu Paate Jallo suɓanaama ñalaande
Jaagorgal Nehdi Ngenndiiri Usmaan Bah ñaantii gorko biyeteeɗo Mohammedu Paate Jallo, koroowo Falndiijo Nehdi Ngenndiiri ElMiina e nder Nuwaasot, laamorgo leydi Muritani, ñaatal teddungal dowrowal, ngal lasal gadanal walla daraja gadano, ñalnde mawnde 16 lewru siilo hitaande 2015. Ooɗoo gorko ñaantaaɗo e ooɗoo beetawe, ñaantiraa ko golle maantiniiɗe ɗe golli, gollata, darnde hiisnde e dadungal caɗtungal ngal darii ngam rokkude jaŋde
Sammba Gata Bah
NGUURNDAM SAMMBA GATA BAH
Ballifiiɗo ndeeɗoo deftere nde njogi-ɗon e juuɗe mon, wiyetee ko Sammba Gata Bah to Kayhayɗi. O jibinaa ko e hitaande 1939 to Tiisiksa (Diiwaan Taagaant / Muritani).
1. DUƊE ƊE O JANNGI
- 1948 - 1949 : o naati Duɗe leslese to Kayhayɗi.
- 1957 - 1958 : o yahi Liisee Teknik Moris Defafos to Ndakaaru.
- 1958 - 1959 : o fayti Duɗal keblowal safrooɓe to NDar.
- 1962 - 1964 : o naati e Duɗal karallaagal Ɗanningol oppirteeɓe to Farayse.
- 1972 - 1974 : o naati e Duɗal keblowal safrooɓe Dowla to Nuwaasoot.
Jaŋde : kesum to El Miina
Cellingol binndi : Pelle inɗe
Pelle inɗe ko nay :
- Pelle aadee
- Teelal Keewal
- Neɗɗo oo Yimɓe ɓee
- Suka oo Sukaaɓe ɓee
- Debbo oo Rewɓe ɓee
- Gorko oo Rewɓe ɓee
‘’Oo’’ e ‘’ɓee’’ ko pelle inɗe. Ina woodi inɗe tawi fedde mum en ko ‘oo’, etee ngonaa aadee. Ɗeen inɗe ina gasa tawa ko jiggaaɗe maa walla tawa ko ɗe dottaaɗe.
Ɓataake feewde e Fedde Ɓamtaare
Ko adii kala ko calminaali am tedduɗi fayde e mon, mboɗo nelda on duwaawu nde geno rokkata on cellal e coftal, ngam mbaawon jokkude golle mon.
Gila puɗɗii-mi janngude Pulaar, haa mbaaw-mi tarde, mbaɗtu-mi soodde jaaynde FOOYRE ƁAMTAARE. Sinno ko sago jaaynde nde waɗta yaltirde balɗe 15. Mboɗo yiɗi anndude mbele ɗum naamndii ko ngalu walla alaa naamndii ko darnde mawnde?
Daawal duɗe karallaagal kesal
Alet 16 marse 2014, ko ñalngu maantinngu e nder golle Fedde Ɓamtaare Pulaar e Muritani, sibu ko ñalnde heen, fedde ndee udditi ɗo joɗnde mum ɗoo, duɗal ngal mbaadi kesiri, so Duɗal Keblorgal Karalleeje Kese. Ɗuum wonaa huunde hesere e Fedde ndee, sibu ko kayre kadi fuɗɗunoo, e kitaale 1970 « Njanngen Pulaar !», ko kayre fuɗɗi Duɗe Keblorɗe e fannuuji e kitaale 1980.
Udditgol duɗal keblorgal jannginooɓe FƁPM
Udditgol duɗal pulaar to catal FƁPM Likseyba
Tuggi maayirɗe hitaande 2012 e lewru desaambar, duɗal ngal udditnoo. Tolnooji ɗiɗi ina njannga heen. Tolno gadano e tono ɗiɗmo. Tuggi ndeen haa 30/06/2013 yontere kala balɗe nay. Kala kikiiɗe e ɗii ñalɗi nay, almudɓe mbaɗa gorwoccol haa galle Maamuudu Demmba Bah, lollirɗo Dooro Kudiyel, kawra toon ngam heɓde binndanɗe.


text:
Post Reviews, Receive Notice Of Specials
Sign Up Here Password Help
Boo, The Brand
Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo.
Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo.
Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo. Boo is boo and boo boo is boo boo.
Boo is boo and boo boo&


text:
Haalirde Aanyam - Ɓamti Pulaagu Aanyam Yeroyaaɓe teddinirii heɗtiyaŋkooɓe mum yeewtere hakkunde Katante Lenyol KAN e ceerno Joom Mammadu Yaayaa - Mawɗo Fulɓe BAH. Yeewtere ndee waɗatee ko he tufnde Mbeegaan ñalnde Aaɓnde 23/11/2015 saanga njamndi 21-00 ɓiri haa 23-00 ɓiri he weeyo Pari.Fayndaare men he yeewtere ndee ko yiɗde anndude e anndin'de renndo ngoo holi gonɗo Mawɗo Fulɓe e holi jokkondiral e yiyannde makko he kaalirɗe Pulaagu. Doge yeewtere ndee ko 2: Holi Mawɗo Fulɓe 30 hojom.Laaɓnde jokkiiɓe he yeewtere ndee 15 hojom. Jaabawooji makko 10 hojom. Tonngol rogere ndee 5 hojom. Rogere ɗiɗaɓere: Jokkondiral e yiyannde Mawɗo Fulɓe he kaalirɗe Pulaagu 40 hojom. Laaɓnde e ɓeydi 10. Jaabawooji Mawɗo Fulɓe 6 hojom. Tonngol Yeewtere ndee 4 hojom. Kuɗol hoyreejo haalirde Aanyam - Ɓamti Pulaagu Aanyam Yeroyaaɓe. On mbismaama he keewal.On njaaraama
JEEWTE
Kan IBRAAHIIMA UMAR | 04/04/2016 | 302 views


text:
Ko ɗo ngon-ɗaaKewuuji winndere
Kewuuji winndere
Pijirlooji olempiiji Rio
Pijirlooji olempiiji ko kewu mawɗo winndereejo coftal ɓalli juɓɓinteeɗo duuɓi ɗiɗi kala e nder wooto e gure winndere ndee. Omo waɗi fannuuji ɗiɗi : pijirlooji ceeɗu e pijirlooji dabbunde Pijirlooji dabbunde ɗii toɗɗii ko pijirlooji baɗeteeɗi e galaas.
Angateer yaltii Dental Orop
David Cameron woppanii Theresa May, duuɓi 59, ngardiigu guwarnama Biritaan. Ngol woni ɗiɗmol ko debbo ina ardoo Laamaandi ndenndundi. Jogori ɓurde maantinde e golle makko ko termondireede no leydi makko yaltiri Dental Orop.
Joɗnde 27ɓiire Dental Afrik (UA) to Kigali : Maruk na yiɗi artude
Mawɓe leyɗe Afrik njooɗiima ñalnde 17 e 18 sulyee 2016 to Kigali (Ruwanndaa) e joɗnde mum 27ɓiire e gardagol Idiris Debi, gardiiɗo Dental Afrik e oo mudda kam e Nkosazana Dlamini-Zuma mawɗo Goomu Dental Afrik.
Gamaal Abdel Naseer Huseyn
Gamaal Abdel Naseer Huseyn, jibinaa ko ñalnde 15 saawiyee 1918 to Aleksandiri, o sankii ko ñalnde 28 settaambar 1970 to Keer. O ardiima leydi Misra tuggi 1956 haa nde o maayi ndee. O idii ko wonde kooninke, hade makko liɓde laamu e heɓtude ɗum.
Boutros-Gaali sankiima
Butros Butros Gaali sankiima ñalnde 16 feebariyee 2016 to Misra, tawi ina yahra duuɓi 93. Kanko wonnoo Afriknaajo gidiiɗo ardaade Fedde Ngenndiije Dentuɗe (F.NG.D). O jibinanoo ko 14 noowammbar 1922 to Keer. Jinnaaɓe makko njeyaa ko leñol koopte, kerecee en.
Hooreeɓe leyɗe Afrik nanngtiiɓe e laamu
Laamuuji jibinaaɗi e yonta jeytaare leyɗeele Afrik e dewɗi heen ɗii, njeeytotoo ko wonde laamuuji tuugiiɗi e dawruɗi demokaraasi, ɗum ɗoon noon firti ko doosɗe leyɗeele ɗee keewi ko mawninde wellitaare konngol, wellitaare juɓɓule, woote, lomlomtondiral e nder laamu ekn…
Leydi Misra
Ndenndaandi Arab Misra, walla e raɓɓiɗinaade Misra, ko leydi ndi ko ɓuri yaajde e mum jeyaa e Afrik rewo. Ko bannge fuɗnaange rewo oo tan woni e duungel Sinay, jeyaa e Asii. Ko heddii koo fof ko e Afrik woni. Misra hannde woni ko e nokku Misra ɓooyɗo oo.
Siin : leƴƴi, faggudu, karallaagal, jokkondire (jookere)
Siin ina heɓtini 56 leñol nder leydi ndii (leƴƴi keertinɗi to bannge pinal). Ina winndaa e doosɗe leydi ndii wonde « leƴƴi ɗii kala poti baɗɗiiɗe e hakkeeji ».
Mahngo dowla Siin
Ɗuum hawri ko e waklitere mbaylaandi (Révolution industrielle) ummoriinde to Laamaandi ndentundi*. Oon sahaa Siin ina uddanii ko heddii e winndere ndee. Ndeen uddaare ina jeyaa, sikke alaa, e ko leefɗini leydi ndii, sibu hawri ko e yonta julyultondiral njulaagu kam e koloñaal.
Ndenndaandi Ɓesngu Siin
Ndenndaandi ɓesgu Siin, (e Sinuwaa koybinaaɗo : 中华人民共和国 ) walla ‘’Siin ɓesnuɗo’’ (mbiyen tan Siin) ko leydi Asii fuɗnaange. Ko famɗi fof, miliyaar e teemedde tati miliyoŋ fittaandu (1 300 000 000) Ina nguuri e mayri, woni jeegoɓal yimɓe winndere ndee.
Farayse waaldii e faayre, findii e sunaare
Waalde e dow danki, finde e les ganki, waalde e dow ganki, finde e les danki, fof waalde e jam, finda heen ɓuri. Farayse waaldii e piyanɗe jamma aljumaa, 13 lewru desaambar (jolal), findii e ubbude maayɓe e safrude barmuɓe, ñalnde aset 14 lewru jolal 2015, tawi ndewdaa ɗoon ko ownooɓe (owbeelɓe).
Maanditaare jebbilaare Japon to Siin
Ñalnde 3 settaambar 2015, leydi Siin mawninii duuɓi 70 jebbilaare Japon. Ko kewu mawngu no feewi, sibu ko 12 000 soldaat e 500 mobel e 200 ndiwoowa ceppi ñalnde heen, ngam seedtinde doole leydi Siin e nder winndere ndee hannde.
New York : Ekkolaaji laamu kurjii ñalnde juulde taaske
Go’o ekkolaaji laamu wuro New York ina “njuula taaske” ! Ɗumɗoo, eɗen mbaawi wiyde kadi ko Amerik tan waawi fuɗɗude ɗum e leyɗe hirnaange. Tee haaɗaani ɗoo tan, sibu, tuggi 2016 hay juulde koorka ko ko waɗtata hurjeede toon. Juulɓe wuro ngoo ndañii hankadi no njuuldi, njuulda e sukaaɓe mum en.
Burkinaa : Artii ɗo wonnoo, alaa ɗo yahnoo
Caggal nde laamu arti ɗo wonnoo, batu hilifaaɓe Burkinaa jooɗiima ñalnde aljumaa 25 settaambar 2015. Eɗen mbaawi wiyde « cabbi gorle mbeñtitiima », sibu batu nguu ƴettii kuulal maantinngal, so fusde RSP, (woni BASEP mo Burkinaa) hono koyngal konu cosanoongal e laamu Belees Kompaawore, ngal alaa ko woni golle mum so wonaa reende mo, e... waɗde kuudetaaji...
Leydi Caad
Caad ko leydi Afrik hakkundeejo, njookiindi, woni ndi jiimaani e geec. Ndi heerondiri ko e Libi (bannge rewo) e Niiseer e Niiseriyaa (bannge hirnaange) e Kamaruun e Santarafrik (bannge worgo) e Sudaan (bannge fuɗnaange). Laamorgo mayri ko Njamenaa.


text:
Distance
distance calculator for the cities begins with wur in ng.
Wurro Jabbo, Wuro Zubairo, Wuro Yuware, Wuro Yoro, Wuro Yombe, Wuro Yolde, Wuro Yolde, Wuro Yero, Wuro Yayari, Wuro Yapi, Wuro Yanka, Wuro Yaluk, Wuro Yakubu, Wuro Yako, Wuro Yaji, Wuro Yafaki, Wuro Yabbe, Wuro Waziri Shabal, Wuro Waziri Gadawa, Wuro Waziri, Wuro Wakili, Wuro Umaru Boronuna, Wuro Umaru, Wuro Umaru, Wuro Umaru, Wuro Ujiri, Wuro Tukur, Wuro Tugge, Wuro Taya, Wuro Taraki, Wuro Tara, Wuro Tammai, Wuro Talla, Wuro Tale, Wuro Tafida, Wuro Tafida, Wuro Tabo, Wuro Sundani, Wuro Sulei, Wuro Shiji, Wuro Sheku, Wuro Shakau, Wuro Senbe, Wuro Sanyobe, Wuro Sani, Wuro Sani, Wuro Sanda, Wuro Sambo, Wuro Sambo, Wuro Samaki, Wuro Samaki, Wuro Salatu, Wuro Sala, Wuro Pokki, Wuro Piki, Wuronboyi, Wuron Bayi, Wuro Naude, Wuronai, Wuro Nagge, Wuro Musa, Wuro Musa, Wuro Munchi, Wuro Mo'u, Wuro Modibo, Wuro Modibbo Sajo, Wuro Modibbo, Wuro Modibbo, Wuro Modibbo, Wuro Mobido, Wuro Medi, Wuro Mbulmbuldi, Wuro Mbonaje, Wuro Mbaya, Wurombai, Wuro Mazang, Wuro Mayo, Wuro Masenger, Wuro Mareji, Wuromanti, Wuro Manji, Wuro Malum Jibru, Wuro Malujida, Wuro Mallum, Wuro Mallum, Wuro Mallum, Wuro Maliki, Wuro Mali, Wuro Malam Musa, Wuro Maigida, Wuro Madi, Wuro Londe, Wuro Liman, Wuro Leke, Wuro Leggal, Wuro Lecha, Wuro Lawan, Wuro Lawan, Wuro Lawal, Wuro Lamido, Wuro Lainde, Wuro Lainde, Wuro Lainde, Wuro Labei, Wuro Kyari, Wuro Kurori, Wuro Koncha, Wuro Koja, Wuro Kesum, Wuro Kesum, Wuro Kela, Wuro Kaye, Wuro Kawu, Wuro Kareji, Wuro Karal, Wuro Kala, Wuro Kadiri, Wuro Kachala, Wuro Jubawo, Wuro Joude, Wuro Jombe, Wuro Jijiwa, Wuroji, Wuro Jauro Yaya, Wuro Jauro Tukur, Wuro Jauro Maiganga, Wuro Jauro Jabbo, Wuro Jauro Isa, Wuro Jauro Hamadu, Wuro Jauro Dachere, Wuro Jauro Bello, Wuro Jauro Barka, Wuro Jauro Bakari, Wuro Jauro Atiku, Wuro Jaudu Amodu, Wuro Jauro Amadu, Wuro Jauro Abdu, Wuro Jato, Wuro Jato, Wuro Jato, Wuro Jato, Wuro Jato, Wuro Jatau, Wuro Jatau, Wuro Jatau, Wuro Jatau, Wuro Jatau, Wurojan, Wuro Jam, Wuro Jam, Wuro Jalami Hamlets, Wuro Jabi, Wuro Jabbo, Wuro-iya, Wuro Ismano, Wuro Ishiaku, Wuro Inbo, Wuro Ibi, Wurohezo, Wuro Hesso, Wuro Hesso, Wuro Hesso, Wuro Hausa, Wuro Hausa, Wuro Hausa, Wuro Hausa, Wuro Hausa, Wuro Hausa, Wuro Hamsami, Wuro Hammawa, Wuro Hammagu, Wuro Hamja, Wuro Haman Bura, Wuro Hamadalil, Wuro Gwana, Wurogwabbo, Wuro Gurama, Wuro Gundu, Wuro Goni, Wuro Gole, Wuro Golare, Wuro Giye, Wuro Giye, Wuro Girangero, Wuro Gboki, Wuragauri, Wuro Garga, Wuro Gare, Wuro Garba, Wuro Galdimawo, Wuro Galdi, Wuro Gaji, Wuro Fedechi Ryiya, Wuro Faturu, Wuro Faluku, Wuro Duta, Wuro Dunbai, Wuro Dumo, Wuro Duku, Wuro Dore, Wuro Dole, Wuro Dole, Wuro Dole, Wuro Dole, Wuro Dole, Wuro Dogo, Wuro Dogo, Wuro Dogari, Wuro Deyawa, Wuro De, Wuro Daudu, Wuro Danuda, Wuro Dama, Wuro Dahiru, Wuro Chita, Wuro Bunga, Wuro Bundu, Wuro Bundu, Wuro Buka, Wuro Buba, Wuro Buba, Wuro Buba, Wuro Buba, Wuro Buba, Wuro Bornu Ladde, Wuro Bongu, Wuro Boman, Wuro Bokki, Wuro Bokki, Wuro Bokki, Wuro Bokki, Wuro Bokki, Wuro Bokki, Wuro Bokka, Wuro Bogga, Wuro Bobo, Wuro Bobbori, Wuro Biviji, Wuro Biriji, Wuro Biriji, Wuro Biriji, Wuro Bereri, Wuro Bentere, Wuro Bayo, Wuro Bayo, Wuro Bayo, Wuro Baye, Wuro Basambo, Wuro Barkeje, Wuro Bara, Wuro Bambambe, Wuro Bakmbo, Wuro Bakari, Wuro Bakaku, Wuro Bajam, Wuro Bajam, Wuro Bajam, Wuro Bagudu, Wuro Babawa, Wuro Babam, Wuro Baba, Wuro Ardo Ribadu, Wuro Ardo Nana, Wuro Ardo Kyari, Wuro Amadu, Wuro Alkali, Wuro Ali Magini, Wuro Ali, Wuro Ali, Wuro Alhaji, Wuro Alhaji, Wuro Ahmadu Kulu, Wuro Ahmadu, Wuro Ahi, Wuro Adayel, Wuro Adamu, Wuro Adamu, Wuro Adamu, Wuro Adamu, Wuro Achaba Villages, Wuro Abubakar, Wuro Abo, Wuro Abdullahi, Wuro Abbo, Wuro Abba, Wuro Abba, Wurnu, Wurno, Wurno, Wurno, Wurno, Wurma, Wurma, Wurisato, Wurio, Wurin Dule, Wurimango, Wuribaji, Wurianka, Wuria, Wurge, Wurbo, Wurbo, Wurbo, Wurawura, Wuratale, Wuran, Wuradole, Wura, Wuru Wakili Dal, Wuro Ngangandi, Wuro Madagali, Wuro Giyea, Wuro Ardo Biri, Wuro Sati, Wuro Tuga, Wuro Hoba, Wuro Harde, Wuro Ngiki, Wuro Bokki, Wuro Allahamdu, Wuro Dawa, Wuro Tuke, Wuro Bororo, Wuro Ardo Ballo, Wuro Bajani, Wuro Kawa, Wurge, Wuro Momo Yaro, Wuro Bokki, Wurti, Wurabugga, Wuro Bodgeh, Wuro Eli, Wuregashi, Wuro Kudou, Wuro Bature, Wura-kafi, Wuro Babba, Wuro Bobbo, Wuro Bamadi, Wuro Bokki, Wuro Jauro Bakare, Wuro Baraiya, Wuro Bokki, Wuro Abba, Wuro Badidi, Wuro Galadima, Wuro Kesure, Wuro Kari, Wuro Abba, Wuro Ledde, Wuro Tappare, Wuro Babuli, Wuro Bobbo, Wuro Alim, Wuro Gortode, Wuro Babboi, Wuro Jekkata, Wuro Dubal, Wuro Mamudu, Wuro Mayel, Wuro Sarki Ayi, Wuro Buba, Wuro Babarka, Wuro Alhamdu, Wurgoo, Wuro Gaduji, Wuro Nange, Wuro Hamma, Wuro Kauwa, Wuru Jauro, Wuro Nayobe, Wuro Bokki, Wurodole, Wuro Yolde, Wurkuvi, Wuro Dole, Wurubo Siddi, Wurubo, Wurubo Yakushamaki, Wuro Mallam, Wuro Kagu, Wuro Malubawa, Wuro Gaja, Wuro Giye, Wuro Abdu, Wuro Mayo, Wuro Yadam, Wuro Birji, Wuro Sete, Wuro Bayare, Wuro Alhaji, Wuro Amadu, Wuro Buba, Wuro Kano, Wurumbei, Wuro Babale, Wuro Kiri, Wuro Sheli, Wuro Manu, Wuro Yaya, Wuro Sheli, Wuro Yaya, Wuro Lainde, Wuro Yayajika, Wuro Kawo, Wuro Adamu, Wuro Hammawa, Wuro Yahaya, Wuro Samega, Wuro Jibiri, Wuro Umaru, Wuro Adamu, Wuro Gidou, Wuro Aiwa, Wuro Yarga, Wuro Usumanu, Wuro Bapetel, Wuro Genaji, Wuro Aba, Wuro Marafa, Wuro Papaya, Wuro Bello, Wuro Dogo, Wuro Wambei, Wuro Mbala, Wuro Adamu, Wuro Joda, Wuro Umaru Bara, Wuro Baaro, Wuro Ali, Wuro Usuman Lainde, Wuro Gaji, Wuro Usumanu,
ADS


text:
Toɓere 4
Hommbo woni annabi Iisaa ?
1. Honno ngurndan annabi Iisaa ɗan fuɗɗori ?
Annabi Iisaa wa’aa wa yimɓe luttuɓe ɓen, hari ko o malaa’ikaajo ado yo o arude e oo aduna (Yuuhanna 8:23). Ko kanko wonuno tagoore Allah aranere nden e o wonuno fee Allah ko Allah tagayno piiji luttuɗi ɗin fow (Yuuhanna 1:14). Ko annabi Iisaa wonuno nantinoowo daaluyee Allah on, ko sabu ɗun o noddira “ Daaluyee ”. — Janngee Tindi 8:22, 23, 30 TMN ; Koloosi 1:15, 16.
2. Ko fii honɗun annabi Iisaa arani e oo aduna ?
Allah feƴƴinno wonkii annabi Iisaa kin ka nder reedu jiwo inneteeɗo Mariama. Annabi Iisaa alaano baaba (Luuka 1:30-35). Allah adduno annabi Iisaa e hoore ndii leydi fii piiji tati : (1) jannugol jamaa on goonga fii Allah, (2) fii hollugol no waɗiren faale Allah on hay si hiɗen tampi, (3) “ okkitira ngurndan ” makko ɗan fii men. — Janngee Matta 20:28.
3. Fii honɗun faalaɗen sotteede ?
Sottugol ko fii yoɓugol njoddi no goɗɗo hettora (Eggudu ndun 21:29, 30). Allah faalanooka yo en nawyu maa maayen. Ko honno anndirɗen ɗun ? Allah daalanno baaba Aadama, si o yeddii mo o maayay. Si baaba Aadama yeddaano Allah o maayataano (Fuɗɗooɗe nden 2:16, 17 ; 5:5). Deftere Allah nden wi’i, ko sabu baaba Aadama mayde naatiri e oo aduna. Baaba Aadama raaɓinii ɓiɓɓe makko ɓen fow junuubu e mayde. Hiɗen faalaa sotteede e ɗii junuubaaji e mayde ko baaba Aadama raaɓini en kon. — Janngee Roomu 5:12 ; 6:23.
Ko hommbo waawata en sottugol e ndee mayde ? Hay gooto e men waawataa yoɓugol fii junuubaaji goɗɗo goo. Ko sabu junuubaaji men ɗin maayanten. — Janngee Zabuura 49:7-9, TMN.
4. Fii honɗun annabi Iisaa maayani ?
Annabi Iisaa no serti e men, o alaano junuubu. Sabu ɗun, o haanaano maayude ɓayri o waɗaali junuubu. Ko fii junuubaaji men ɗin o maayani. Allah holli giggol makko ko o acci annabi Iisaa maayi fii men. Annabi Iisaa kadi holluno en giggol fii ko o jaɓi maayugol sabu men. — Janngee Yuuhanna 3:16 ; Roomu 5:18, 19.
5. Honɗun annabi Iisaa woni e waɗude hannde ?
Fewndo annabi Iisaa wonunoo e oo aduna, o ɲawduno nawnuɓe, o immintinno mayɓe e o walluno tampuɓe. Ɗun no holli ko o waɗoyta fii banii Aadama ɗoftiiɓe Allah ɓen (Matta 15:30, 31 ; Yuuhanna 5:28). Allah immintinno annabi Iisaa watti mo malaa’ikaajo dolnuɗo (1 Petruusu 3:18). Yahuwah innuno mo yo o jooɗo ka junngo makko ɲaamo o habbo haa o jonna mo laamu ngun (Yahuudiyankeeɓe 10:12, 13). Hannde annabi Iisaa no laamii ka kammu, e taalibaaɓe makko ɓen no waajaade fii oo kibaaru moƴƴo e oo adunna. — Janngee Feɲɲinannde 11:15 ; Markuusa 13:10.
Neeɓataa annabi Iisaa e laamu makko ngun, ittoyay tampere e kala ko addata tampere. Gomɗinɓe e ɗoftiiɓe annabi Iisaa ɓen heɓoyay ngurndan luttayɗan ka aljanna. — Janngee Zabuura 37:9-11, TMN.


text:
Sambayel gujjo tanum pennowo
Sambayel, fils de voleur, petit-fils de menteur
Conte Pulaar
Région de Matam, dép. de Matam, col. loc. de bokidiawe, village de DondouSénégal
Conteur
Sadio Ndiaye
Niveau
élémentaire
Wonno ɗoo wona wonataa ko tindol.
Wonno ɗoo ko gorko gooto nguurndam makko fof ko nguyka. Jooni noon Alla waɗi o ari e maayde o noddi debbo makko o wasiyii ɗum o wii ɗum so ɓiyam o arii ko wonno mecalam koo kaalana ɗum. Jooni noon Sambayel jibinaama yaade giƴum en. Gooto fof ina bakkoo ko wonno meccal bammum, kono noon kanko o alaa koo jaŋtii. O arti to yummako o naamndii ɗum hol ko wonno golle baaba makko giƴiiko en fof na kaala na kaala mecce baaba mum en haa heddi kanko. Yummaako jaabii mbo: “Meccal baaba maa jaraani siimtude.” O wii: “Hay so tawiino baaba am ko jogoo paɗe wonnoo yoo mi haalane”. Yummako wii mo: “Baaba maa ko gujjo wonnoo”. O wii: “Hay so ko ɗum o wonnoo bonaani.” O fini o yehi gaɗa wuro kanko e giƴiraabe makko. O tawi pooli tati, nduu na fuɗnaange nduu na hirnaange, nduu na rewo. O ruɓi o wujji wondu hakunde nduu taw wondu yeeso nduu e wondu caggal nduu tinnaani. O arti o wii yummako: “Mi fuɗɗiima wadde meccal baaba am”. O fini o finani ndawyal laamɗo ngal ngandu-ɗaa hay gooto suusaa memde. O wujji ɗum o wari o ƴetti nebam ɗam o haayni o waɗi e lehe jeeɗiɗi o suuɗi nder taarodde. Laamɗo oo fini yiilii haa maayi yiitaani ndawyal mum. Tabalde fiyaa ina naamde so alaa jiiɗo ndawyal laamɗo. Gooto fof wii yiyaani. Laamɗo noon ina jogii ɓiyum debbo, noddi sagataabe wuro. Gooto fof ari haali ko woni meccal mum. O wii dum en: “Mi nanii kono wonaa ɗum ndaartat-mi”. Sambayel gujjo ari wii mo: “Ko miin wujji ndawyal baaba maa”. Faarmata jaabi mo: “Hol ko wonata seede men?” O wii dum: “Ar fembam bannge ngoppaa bannge”. O fembi mo o jaggi sukundu ndu o holloyi baaba makko. Ndeen Sambayel yehii to yummum naamndii ɗum so tawii ko baaba mum ɓami wujjude ko meeɗi wujjude laysetaaji. Yummako wii mo ko ɗum tan o hebbini. O yehi o yaltini o wii yummako yo foog mo ha laaɓa. O yehi o soorii wuro fembi baabiraaɓe wuro ɓe fof bannge e hoore hay laamɗo.
Laamɗo noddi batu Sambayel araani. Laamɗo neli yoo Sambayel ɓii gujjo taanum penoowo noddoye. Sambayel noddoyaa wii yoo fade haa hebloo. O ari Faarmata ɓii laamɗo wii: “Baaba gujjo maa nani.” Sambayel wii: “Hol ko ngujju-mi?” Laamɗo heɓɓitii wii mo: “Ko aan wujji ndawyal am.” O wii: “Hol mo wii maa ɗum?” Faarmata wii mo: “Ko aan wujji ndawyal ngal, ina jogii fimnde laaɓnde. Sabbu aɗani fembii bannge aɗa woppi bannge.”
Sambayel wii mo: “Ii! Hay baaba kaari kay ina fembii bannge e hoore.” Baabiraaɓe ngitti kalaaji mum en tawi kañum en fof ina pembii bannge e hoore haa ari e laamɗo. Kanko o wii ɓe: “Ndaare hooram ndee so taw meeɗii wadde sukundu. Ndeɓe ngaynunoo batu fusi”. Dewel jaawando ari e laamɗo, wii ɗum: “Miɗo yiɗi yiilanaadema ndawyal maa kono maa njeenaakam.” Laamɗo yeenimo muudo kaŋŋe e muudo kaalis. O yehi galle Sambayel gujjo taanum penoowo en, koo sehil yummum. O wii ɗum: “Miin dee taanam sellaani, alaa fof to min njahaani wiyaama ko nebam ndawyal safrata ɗum.” Yummum Sambayel wii mo: “Emin njogii kay. Sambayel ina wujjunoo ndawyal, amin kaayni heen lehe jeeɗiɗi nebam. Taade Sambayel alaa ɗoo, ar mi hokku maa heen nelugel.” Omo hoota o fotti e Sambayel e damal galle hee. Sambayel ndaarii mo ndaari nebam ɗam andi wonaa meere addi mo tan wii mo: “E neene kaari ko mbaɗataa ɗam nebam?” O jaabii dum: “Taanam sellaani ngar-mii ɗoo ƴeewde nebam ngam safrude ɗum.” O wii: “Ii? Aan no mbaaɗaa wonde sehil nenam nii alaa koo hokkat maa so wonaa kal seeɗayal. Ar mi ɓeydanoy maa.” Dewel jaawando rewi e makko. Ɓe njehi haa taarodde. O foomnii mo haa weeri o heli leggal daande makko. O wii mo mi andaa goɗɗo dee, wonaa aan haaltanoyta laamɗo. Laamɗo fadi haa tampi yiyaani dewel jaawando yiyaani ndawyal nangi kaŋŋe sari e wuro. O wii kala koccuɗo ko kañum woni gujjo. Sambayel na ɗaani finaani tawo. Yummako findini mo wii mo: Sambayel, o fewjanama. Laamɗo nana finiri sarde kaŋŋe e laabi kala koccudo ko bareteeɗo, tene o waawaa waasde hoccude. Sambayel yaalti yuurnii mbedaaji. O arti e yummako o wii dum: “Ko baaba am ɓami wjjude koo mbele meeɗi wujjude paɗe e kaañeeri?” Yummako wiimo: “Wonaa ɗum mankiraɗaa.” Sambayel ƴefti paɗe muuli heen kaañeeri haa hawri ɓoornii ɗum rewi e mbeddaaji hocciri kaŋŋe oo paɗe mum haa laaɓi taw hay gooto yiyaani omo turii. Laamɗo haalanaa kaŋŋe yehii hay gooto yiyaani nawdo. Laamɗo naji. Sambayel naamditii yummum mbele ko baaba mum ɓami wujjude koo fof meeɗii wujjude laamɗo e hoore mum.
Yummiraado oo jaabi mo wii mo: “Hande noon a dawrii bone.” Sambayel wii mo: “Hande pinir-mi ko miɗo wujjoyaa laamɗo.” O lelii ha jamma kanko Sambayel o mooykinii seese o naati galle laamɗo. O tawi laamɗo ina ɗaani sara debbo mum o wujji ɗum o faari ɗum genaale. O ŋabbi e dow lekki o jiimi e mum ommo saawi kaaƴe. O wii haayre e yeeso laamɗo melep. Laamɗo diwi haa dow wii: “Ijjam! Ɗum ko woni? Hol to ngon-mi?” Sambayel jaabimo: “Ko miin Alla, ngon-ɗa ko genaale Aɗa anndi Samba?” O wii: “Sambayel ɓii gujjo taanum penoowo?” tan o wiiti mo haayre rut: “Haa mi nanta tan. A haanga? Njiɗ-mi ko Sambayel ɓii gujjo taanum penoowo mo o noddirte oo yoo iw haa laaɓa.” Laamɗo oo wii mo: “Kala deftuɗo heen maa mi waar ɗum.” O wiimo kadi: “Ɓiye biyeteeɗo Faarmata oo ndokkaa mo o resa ɗum. Laamu maa nguu peccaa e hakunde laamo-ɗaa baŋnge o laamoo baŋnge. So ɗum alaa mi war maa.” O wiiti mo haayre melep. Laamɗo wi mo jaɓi. Sambayel wii mo: “Muɓɓaa gite maa, so ɗum alaa miin Alla kalla nde njii-ɗaa kam kaa maayowo.”
Laamɗo muɓɓi gitte mum haa yetti galle mum tawi debbo mum ina ɗaani wii ɗum: “Kellal, ar fin, ko Alla wujjunoo kam.” Weeti laamɗo neli yoo Samba noddoye tan woodi biiɗo: “Sambayel gujjo taanum penoowo?” Ndeen o wii noon tan laamɗo wii: “Kirseemo”. O hirsaa. Samba noddoyaa tawaa ina ɗaanii. O wii nellaaɗo oo yoo yaa haa o hebloo. Nelaaɗo arti haalani laamɗo. Laamɗo yamiri yoo Samba fade. Nii Samba fadaa haa ari. Laamɗo wii mo hokkii mo baŋnge e wuro yoo laamo e ɓiyum biyeteeɗo Faarmata oo yoo res ɗum. Kadi yoo anndu kala biituɗo mo “Sambayel gujjo taanum penoowo” koko waretee. Nii Samba laamorii baŋnge e wuro, resi ɓii laamɗo, natti noddireede Sambayel gujjo taanum penoowo.
Ndiwaa ɗoo ɗakkaa ɗoo.


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Monthly Archives: mars 2014
Gaaci: Koode Pulaar humpitii yaltugol koral kesal hikka
Koode Pulaar ko innde fedde sukaaɓe fulɓe Moritaninaaɓe yimooɓe e pulaar jillora hen faranse, sukaaɓe ɓen ko anndaaɓe lesdi Moritani, ɓe jinndii kadi nokkeeli heewuɗi e winndere nden. Hikka ɗoo, ɓe eɓɓii yaltingol koral (albon) keso, ɓe tiitori mo: « CultiRim », e maanaa« Pinal Moritani ». Koral kesal ngal ko e lewru arooru yaltata (Awriil) e wi’i maɓɓe.
Les noms de familles Fulbe (Jammooje e yettooje)
Les peulhs ont bien des noms de famille qui n’ont pas de lien avec l’aire culturelle mandingue et qui n’ont pas été crées dans le mandé. La migration des peulhs s’est faite de l’ouest vers l’est, du Fouta Toro vers de Maasina puis vers l’Adamawa (je ne parle pas de la migration plus ancienne, d’ailleurs sujet à caution qui aurait amené les peulhs de l’orient vers le Fouta). Si les peulh de l’Est ont perdu leur noms de familles, cela est du au contact avec le monde haoussa lors de leur passage à travers ce pays; il est bien connu que les haoussa n’ont pas de noms de famille.
Mawninen fii Taali men, ñannde noogay maarasi, ñalaande mawninirnde Taali
Sakiraaɓe teddduɓe,
Gila e hitaande 2004 nden, winndere nden fof halduno fotti suɓii ñalaande noogaas (20) lewru Maarasi (Mbooy) ndun ngam mawningol finaa-tawaa kafaaɗo e aduna on fow, ɗum woni Taali (Contes). E hitaande kala non tiitoonde suɓete e innde ñalaande nden, hikka 2014 on, ko ndee tiitoonde suɓaa « Monstres et Dragons », hiɗen gasa firirde ɗum « Sari e Bono » wano woowiraa non ka men.
Communiqué de l’Observatoire Kisal sur la crise en République Centrafricaine Mars 2014
La menace de la disparition de la communauté peule de la République Centrafricaine interpelle personnellement Kisal, Observatoire des Droits Humains pour les Pasteurs Nomades,en tant qu’organisation de la nation peule. Par ce communiqué, nous exprimons notre deuil pour les victimes, et notre consternation face aux exactions en République Centrafricaine. Nous appelons tous les amis des Peuls à se lever pour venir en aide aux victimes des violences et des massacres à caractères religieux et ethniques, dans ce pays.


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Monthly Archives: octobre 2015
Ciimtol batu Comité Directeur ARP/TPS, Dakar, ñande 05/09/2015
Banndiraaɓe tedduɓe, ñande 05/09/2015 fedde ɓamtoore Pulaar Senegaal- Tabital Pulaaku Senegaal (ARP/TPS), waɗii batu to jooɗorde mayre galle Pulaar-Yero Dooro Jallo he leygal Geejawaay Dakar, he dow (g)ardagol hooreejo goomu jogitiingu jiilgol golle ARP/TPS mawɗo Maham Jallo.
Wonnoo toɓɓe batu nguu ko :
Gine: Alfaa Konde laamitike fii happu ɗimmu (njaltudi araniri ndin)
CENI on feññinii njaltudi arani ndi woote hooreejo leydi ɗen Gine hanki 17 Oktoombur e jonnde ngomnanke (officielle) yuɓɓiraande on haaju ka galle yimɓe ɓen (palais du peuple). Kanndidaajo RPG on foolirno woote ɗen (57, 85% , Sellu Dalen Jallo, kanndidaajo UFDG on heɓi (31,44%).
E hino ɗoo limooje ɗe Bakarii Fofana, Hooreejo CENI on jonni:
Sifoɗen seeɗa e dawrugol leydi Muritani
Leydi Muritani ko leydi mbaɗndi leƴƴi keewi, hono leyɗe Afrik ɗee fof, sabu wuuri e nder mayri ko leƴƴi nayi, ɗiin ngoni: Safalɓe (Aarabeeɓe), Fulɓe, Sooniŋkooɓe, Jolfuɓe e wambaraŋkooɓe (kono wambaraŋkooɓe limetaake nder leƴƴi leydi ndi).


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Monthly Archives: mars 2015
Daartol « Taariika » Fulfulde
Banndiraaɓe tedduɓe, eɗen nganndi he yontaaji jeytaare Afrik, hohooɓe yiɗnooɓe yoo en keɓ ko’e men, eɓe njoginoo yiɗde yoo en keɓ jeytaare men, to senngo faggudu e dawrugol, kono kadi, yoo en njanngu ɗemɗe men, ngam eɓe nganndunoo jeytaare to senngo faggudu e dawrugol tan, woodat ko tonngoyi en to yeeso. ɓe njottini ndeen yiɗde fedde winndereyaŋkoore wi’eteende : UNESCO. Ndeen neh, nde ngoo miijo ari he mayre, nde tafi goomu ɗemɗiyaŋkooɓe, tamɓe humpito he ɗaɗi ɗemɗe winndere, ngu fawaa peŋtugol alkule jahduɗe he hito gowlaali ɗemɗe Afrik.
Gostondiral e Ceerno Bah ka « WebPulaaku.net »
jaŋngooɓe Misiide tedduɓe, battane ñalaande ɗemɗe neeniije ɗen hikka (Journée mondiale de la langue maternelle/Mother Language Day), e wasiyee jokkondiraaɓe men wano Rinsing Voices en fii ɓamtugol ɗemɗe winndere nden, ko ɓe eɓɓanoo jamaa fampagol Twittes ka ɗemngal mun e nden ñalaande, men saakituno kadi yoga e miijjooji fii ɗemngal ngal no yaara yeeso ka facebook. Jamaa on defti (coments) holli miijooji mun. Tawano e ɓen yewtiduɓe e amen, Ceerno Bah ka WebPulaaku.net ɓe deftiri yewtere juutunde e miijo amen ka men wi’i:
08 Maarasi (MBooy) – Siftoren Wangari Maathai (2011-2015)
Jaŋngooɓe Misiide tedduɓe, hikka kadi 08 Maarasi tawii en, hiɗon anndi non ndee ñalaande suɓaama ngam mawninde Rewɓe winndere nden fof. Gooto kala hino mawninira ɗum e noone mun. Menen non ka Misiide Network, men eɓɓii suɓagol gooto e kummaluuɓe men rewɓe Afrik, ngam mawninde mo. On hawri sonna Wangari Maathai, jibinannde Keña/Kenya. Hikka timmii duuɓi nay gila oo sonnaajo faatii! Ka men Afrik, si gooto e kummaluuɓe duungal ngal feƴƴinii/faatike/maayii, ɗum ko perdi mawndi! Teŋtinii non si hawri on ko daraninooɗo duungal men ngal.
Ñoggannde yewtere men nden Misra: « Pulaar e Teknolooji keso »
No gelor-ɗon non Banndiraaɓe tedduɓe, fedde TP/Leyɗe Arab nden ka laamateeri Marok nodditano e ndee ñalaande mawnde yuɓɓanoonde Keer ñannde 24/02/2015 ka jaŋngirde wiɗtooji Afrik nde jaaɓi-haaɗtirde keer. E innde Misiide men nden, men seenii men tawtoraa, men okkaa konngol, yewtere amen nden tiitoraa: « Pulaar e Teknolooji keso », kuɗol: Tafsir BALDE Mo Misiide Network.


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Monthly Archives: juin 2013
Miijo: Ko pullo hannde haani waɗde
Hol ko pullo hannde haani waɗde, walla ko haani daranaade ?
E miijo am, pullo hannde hina haani daranaade geɗe keewɗe, hina e majje garooje ɗee:
– jaŋngude jaŋdeeji ɗii fof, kala no neworii, haa teeŋti noon e gannde kese guuraaɗe hannde ɗee, etoo waɗtude kala ko jaŋngi e ɗemngal men pulaar/fulfulde; mbele ɓe keɓaani jaŋngude e ɗemɗe goɗɗe ɗee maa mbaawu naftorade heen. Sabu won e men ko Arab njaŋngi, woɗɓe ko Farayse, woɗɓe ko Engele, woɗɓe ko ɗemɗe goɗɗe njaŋngi, woɗɓe hay huunde njaŋngaani, ɗum noon waawata nafde leñol ngol tan ko jaŋngude ɗemngal ngal, e waɗtude kala ko jaŋnga ko e ɗemɗe goɗɗe e pulaar/fulfulde.
Pinal: Dewle ɗen ka men e sabbordu suumayee
Musiɓɓe tedduɓe,
Miɗo anndita ɗoo nduu lewru mawndu, hittundu fuuta. Lewru hittundu e jamaa on fow ka men, teŋtinii non jiwɓe ɓen, sabu ko e mayru woni ko ɗuuɗuɓe e maɓɓe resetee, jombee ɗowtitee…
Hollital: Rajoo pulaar heɓike e innde « Janngu Diine maa »
Caggal yettude joomi men e juulde e Cubaaɗo ɓurdo winndere, koriiji kala do mbaawi wonnde e nduunde baaba ADAMA ene calminee, ene tintinee pokkitgol habrirde (RAJO) diine wiyeteengo «Janngu diine maa», ñiibirde Magog woni ko to leydi Amrik (USA), ngo saaktata noon ko e «genèse njabala winndere»
ko banndiraaɓe hatanteeɓe hiranooɓe diine Alla o dillooɓe to boowal leydi ndarningo, yoo Alla wallu feewna.
Diina: Ko joli e ɓure sabbordu suumayee ndun (le mois de Cha’ban)
En fuɗɗorii innde Alla, jom moƴƴere huuɓunde, jom yurmeende heeriinde
Musiɓɓe tedduɓe,
E nder balɗe seeɗaaje, haray en naatii e lewru sabbordu suumayee ndun (le mois de Cha’ban), wonannde mo Alla tawni-Yo O tawnu en he jam- Tippude e gannde koode ɗen, sabbordu suumayee ndun e ndee hitaande men 1434 fergu, hawray ñannde 9 walla 10 Yuunuhu (Juin) 2013 so Alla muuyii.


text:
Ko ina wona duuɓi ko Muhammed wul Abdel Asiis ardii Muritani, yimɓe heewɓe ina ngoytoo bonannde jawdi hulɓiniinde. Go’o, heewɓe ceeraani e haalde e aybinde laamu nguu, ina mbiya ɗum honii jawdi leydi ndii, alaa ko woppi. Ɓe mbiy-maa seede majjum, ko kala ko ina doga to bannge faggudu e leydi hee, innde hooreejo leydi oo ina sowtee heen.
Ɗiɗi, heewɓe ina kawri wonde peeje hooreejo leydi oo sakkitta ɗee ko peeje ɗe moƴƴaani, peeje booynirɗe jawdi.
Ɓe limta heen gure cosaaɗe e ladde tuulaa heelaa, mahngo kanndaa keso donkaaɗo yo gas… Ɓe mbiya kadi “hay ko laamu makko gollata heen koo, heewaani feewde, ko no boni gollortee”, yeru, e wiyde heewɓe, mahngo gudroŋaaji peewniteeɗi hitaande kala… Tuggi 2008, nde o ari e laamu, faade hannde, ko ina tolnoo 2006 miliyaar ugiyya depisaama, tawi ɓarakke mum alaa fof ɗo peeñi e nguurndam leydi ndii, wonaa to jaŋde e safaara, wonaa mahngo leydi ndii, wonaa to moƴƴitgol nguurndam yimɓe ɓee, sibu yimɓe fof ina nganndi wonde baasal ɓeydii ko yaajde e huuɓtodinde.
To bannge porlugol jawdi ndenndaandi, e hitaande yawtunde ndee, yiilatnooɓe nokkuuji kaalis keewɗi nanngaama, sabu mum en tuumeede forlude kaalis. Ko goonga ɗuum na waɗatnoo ndeen, kono yimɓe mum keewraano no jooni nii, hay kaalis gujjetenooɗo oo ina woɗɗi ko wiyetee dirninaama e ɗiiɗoo duuɓi koo : ndeen ko capanɗe miliyoŋaaji so heewii, jooni wujjirtee ko miliyaaruuji. Tee, hay konu daɗaani e ceb-ceb baɗeteeɗo e kaalis njoɓɗeele koninkooɓe. Heewɓe noon ina mbiya “jaggetee tan ko famarɓe doole, kono dusooɓe ngalu leydi ɓee, ko dow ngoni, hay gooto joopotaako ɗum en”.
Hol ko iirti haala kaa jooni ?
Iirti haala ko haala cosgol Diiso Sukaaɓe Toownde (Haut Conseil de la Jeunesse) e njoɓɗeele joomum en eɓɓanaa. Won wiyɓe gila e jooni, hay innde ndee ko fuunti, sibu ɓe potnoo wiyde tan « Diiso Sukaaɓe UPR ».
Ko ñalnde alkamiisa 16 abriil 2015 laamu nguu fotnoo yuurnitaade sariya juɓɓinoowo ngoon diiso toowngo kono batu hilifaaɓe dirtinii ɗum haa yeeso. Wonaa njuɓɓudi ndii e hoore mum addi haala, addi haala ko njoɓɗeele maɓɓe. Ina winndaa e eɓɓaande sariya cosɗo Diiso sukaaɓe ngoo : « hooreejo Diiso sukaaɓe toowngo tolnondiri ko e kalifu, kamɓe poti ndaamordi. Terɗe 13 yiilirde keddiiɗe ɗee tolnondiri, poti ndaamordi ko e halfinaaɓe golle wonduɓe e hooreejo hilifaaɓe ». Kalifu noon ina heɓa fotde 1 600 000 UM. Kalfinaaɗo golle ina heɓa 1 050 000 UM. Kaalis potɗo nii ina tottee yimɓe ɓe ngalanaa leydi hay nafoore wootere, so wonaa wurde e warñeende gollotooɓe.
Hannde, won ɓe kulaani wiyde « ko bonatnoo, bonii, leydi ndii reftotaako » sabu ngardiigu neɗɗo gooto « mo alaa kattanɗe ardaade, mo nuunɗaani ». Ɓe ndokka yeruuji garooji ɗii :
Ɓolgol pelle faggudu : Ko ardii fof, ko ɓeydagol kubbal biyeteengal TVA, ngal yimɓe fof njoɓata rewrude e faktiiraaji telefoŋ walla nternet walla Mauritel, Oon TVA ɓeydiima tawi alaa fof hujja. “Tee ɗum ko laamu ina wujja ɓesngu mum.” Yeru goɗɗo, ko coodgu petroŋ yanii ko ina addana coodgu mum ustaade ko famɗi fof 100 mb e liiteer kala. Kono laamu ina jokki wujjude miskineeɓe, sibu coodgu petroŋ ina battina e denndaangal geɗe kuutortooɗe. Tee oo kaalis fof alaa ko nafti hay dara ɓesngu nguu.
Gollotooɓe SNIM ngeddiino golle lebbi ɗiɗi haa njahdi e naange, hooreejo leydi oo ina ɗuurnii ɓe. Waɗi en wiyde hooreejo leydi, ko kanko yamirta kala ko ina dilla e leydi hee, gardiiɗo SNIM oo e hilifaaɓe ɓee fof, alaa feere cuusi umminde o yamiraani. Ko maa o arti njillu makko to fuɗnaange leydi too, o yuɓɓini yeewtere jaaynde, o wiyi wonde « ko gollotooɓe ɓee e ɓesnguuji mum njogori tinde gerew oo » : haala pirtoowa wonde ɗum wonaa haaju makko, ko kamɓe njogori maayde heege. Ndaa noon, SNIM woni gollorgal leydi ndii ɓurngal mawnude, sibu, gaa gaa laamu, ko kanngal ɓuri fof heewde gollotooɓe, angal gollina hedde 6000 neɗɗo, kanngal difii ko ɓuri heewde e bidsee laamu, hokkata leydi ndii ko ɓuri heewde e weccudi… Ndaa kadi, nde weli ndee, sibu e duuɓi ɓennuɗi fof njaru njamndi e kiri e kaŋŋe ina toownoo no feewi, kono battinaani e nguurndam liggotooɓe ɓee walla e ƴellitaare leydi ndii. Oon sahaa laamu nguu ittii e kaalis SNIM capanɗe miliyaar ugiyya booynii ɗum e geɗe ɗe ngalaa ngartam (yeru ñamlude ɗum kaaldaaɗo ina yoɓraa boowal kanndaa ɓooyɗo oo, fotde miliyaaruuji 15, walla ƴettude ko foti noon ina sooda diwooje…). Ɗum noon ko gollotooɓe ɓee ɗaɓɓi yo ɓeydane njoɓdi koo, ko fotde mum en, tee ko ɓe nanondirnooɓe ɗum e sosiyatee oo gila 3 mee 2014, njoɓɗeele maɓɓe ina ɓeydee tuggi 1 oktoobar 2014, SNIM (walla mbiyen tan laamu) jamfii ɓe. Ɓe ɗaɓɓi kaaldigal, SNIM salii haa yoori, ɓe pelliti waɗde geroo. Peeje fof laamu nguu waɗii ngam bonnude geroo oo ronki : gila e njeenaaje, haa e ceerndugol to bannge leƴƴi walla politik, ɓe ndonki. Ko maa hooreejo leydi oo huccani njillu mum toon, nde rewri e sehil mum gardiiɗo meeri Suwoyraat ngam dañdude e gollotooɓe maslahaa ina ɓamta tawa hay gooto fawetaake kuugal, aɓe njoɓee labbi maɓɓe ɗiɗi geroo ɗii, kaaldigal ɓamtee. Hooreejo leydi oo wiyi maa waɗtan ɓe heen lewru woɗndu tawa itti ko e poos mum. Hol to o dañi oon kaalis ? Hade 2008, ko o soldaat tan o wonnoo. Ko o ardii leydi ndii, njoɓdi makko ina wiyee ko hedde miliyoŋaaji tati lewru. Hay ɗuum ne, laamu nguu (SNIM) hollaani kellifuya sibu fuɗɗorii ko waasde ɗooftaade (kadi) ko nanondirnoo e gollotooɓe ɓee.
“Bonannde jawdi ndee ina fanti haa ko en mbaawaa ɗaminaade ummitagol SNIM ɗoo e duuɓi 20” e wiyde Wul Waghef. Waɗi noon, ko gaagaa bonannde kaal-ɗen dow ndee, miliyaaruuji keewɗi goɗɗi mbaɗanooma e eɓɓaaɗe ɗe njuurnitaaka no moƴƴi, battinɗe woppeede (yeru Tasadit e goɗɗi). Yanti heen kaɓirɗe keewɗe coodaama coodguuli ɓurtuɗi tee kuutoraaka no haanirta nii, tee toppitaaka e lebbi ɗiɗi geroo ɗii.
Yeru goɗɗo bonannde jawdi, ko kanndaa keso oo. Ina wiyee wonde e hitaande 2009, nde Muhammed Abdel Asiis, persidaa Muritani yahi to Turki, yiyndiri e hooreejo ndiin leydi, hono Erdogan, ɓe kaaldiino haala kanndaa moƴƴo wonannde Muritani. Oon halfini kabine mahngo kanndaaji leydi mum ina wiyee TAV, mo nganndu-ɗaa ko kam hesɗitini kanndaa Istammbul e mo Tunus e yoga e kanndaaji Orop fuɗnaange, e mo Doha, yo yuurnitano Muritani ko waawi waɗeede. TAV ina seedtanaa no feewi mbaawka to oon bannge. Oon kabine waggini kesɗitingol kanndaa Nuwaasoot goodaaɗo hannde oo, sibu o tawii lappi (pistes) ɗii ina moƴƴi no feewi, alaa ko foti ɓeydeede so wonaa aerogare oo (woni ɗo birooji e ɗo yimɓe ngonata ɗoo). Tee TAV naamnaaki hay mbuuɗu so wonaa yiilde nokku oo fotde duuɓi seeɗa ngam heɓtude fereeji mum, hono no heewi waɗireede e nder winndere ndee kala. So nde jam ndee, kirɓo-ɗen ndeen feere. Alaa, laamu Muritani (ɗum noon hooreejo leydi men peeleelo oo, ganndo oo), suɓii ko mahde kanndaa keso jaroowo capanɗe miliyaaruuji, tee halfini ɗum sosiyatee mo alanaa ɗum hay karallaagal gootal, hay humpito wooto, hay ngalu ngootu, yo mah oon kanndaa. Oon kanndaa fotiino gasde gila 2013, kono haa hannde gasaani, wattini ko hooreejo leydi ina ƴetta kaalis SNIM (warñeende gollotooɓe) ina ñamla ɗum joɓaaɗo haa timmi ina ronki joofnude golle mum, tee hay ko fuɗɗaa heen koo ina wiyee moƴƴaani. Kanndaa mo nganndu-ɗaa kadi en coklaani ɗum jooni.
Feere fuuynde woɗnde ko eɓɓaande wiyeteende Mauritania Airlines International (MAI), tafaaɗo e dow keeci jawdi laamu tawi alaa battane, sibu alaa ngartam, “alaa ko nafi so wonaa alɗinde ɓeen ɓadiiɓe hoore dowla, walla ɗanle mawɗo leydi ɗe ngalaa hoore, ngalaa laaci.”
Ɗum jiidaa e 50 miliyoŋ dolaar (hedde 15 miliyaar ugiyya) ɗi Sawuud rokkunoo leydi men, ɗi hay gooto anndaa ɗo naati, hay so tawii hooreejo leydi oo wiyii kam e hoore mum wonde firlitii heen huunde… Ɗumɗoon noon rewaani laawol sibu rewaani suudu sarɗi tee alaa fof ɗo feeñi e ɓeto kaalis leydi ndii.
Eɗen njaakorii tan ko haaletee e jom suudu mawɗo leydi wonaa goonga, sibu jaayɗe kaawɗe ƴettitii kabaaru oo, so wiyde wonde jom suudu mawɗo leydi oo jaggama to Pari ina saawi 2 500 000 oroo (miliyaar ugiyya) ina yiyloo soodde toon galle. So tawii ina woodi, hol to o heɓi ndii jawdi fof ? Hol no ndii weccudi fof yaltiri Mauritani ?
Ɗumɗoo jiidaa e ngaluuji booynaaɗi e mahngo gure nder ladde tuulaa heelaa, biyeteeɗe Chami e Nbeïket Lahwach, jiidaa e milyoŋaaji ton isaas ɗanle hooreejo leydi keewɗe ɗe ngalaa ngartam ekn…
Muttaar
pulaar.org


text:
Ina famɗi hannde galle mbo alaa ko ɓuuɓnata, maa wonii filsideer wala klim.
Kono mbela oɗon nganndi no ɗiin masiŋaaji ngollirta?
Woni sirlu ɓuuɓol walla nguleeki wiimtatooki e ɗiin masiŋaaji ko henndu (gaas) ina dummba e nder guccurol (tuyau), nduun henndu wiyetee ko fereyon (fréon), adatoo heɓɓaade ndu ko pompre (pompe) siiɓoondu dammpa ndu nde guccrol ndeelol (condenseur), nde wonnoo ndu dummbete toon e ɓitto saɗtungo ( haute pression) ndu rentat haa ndu wonta ndeelam (liquide), gontugol mayru ndeelam waɗata-ndu wiimtaade nguleeki, so oɗon teskii caggal frigooji koko wulata, ɗuum ko batte nattugol fereyon won’de henndu wonta ndeelam.
So tawii fereyon gontuɗo ndeelam o yottiima puufri (détendeur) arata ko ina ɓittaa no feewi ina yiyloo no yawtiri e nder guccurol he, puufri ndi waɗi ko wuddere faaɗnde fuufa ndeelam ɗam yawta to cuurkol (évaporateur) ina wonti henndu, nde wonnoo e dummbo e nder guccurol cuurkol ina famɗi semmbe, ɗuum addanta ndeelam ɗam suurkude wonta henndu.
Iwde fereyon e mbaadi ndeelam wonta henndu naamndii ko siiɓaade nguleeki, (way tan kono fasnude ndiyam nih, ala e sago jayngol tawee), tawde guccurol cuurkol woni ko nder frigo, ko heen siiɓatoo nguleeki ɓuubol lomtoo, ko noon ɓuuɓol heɓirtee nder, kadi ko waɗaa nder fo nguleeki mum ñoortee (siiɓee).
Hade pompre nde heɓɓitaade fereyon o tawata ko wontii henndu haa laaɓi, ndu refta kadi ɗo ndu rewnoo.
Ɓuuɓnirka (frigo) lomto loonde.


text:
Sappo Arano!
Hannde ko talaata. Suumayee heɓii balɗe sappo (10). Si tawii hikka, fayda, fow ko ƴannde wootere humi lewru ndun, kono saaiijiɗin no serti fota. Wano Ameriki, yette Baajo fottaaɗo woo no dumminii ɓayru ƴalle ɗen no juuti. ƴallal ngal ko leereeji sappo e jowi e feccere. Kono wano New York, nokkeeli buy no woodi e saare nden, ka jamaa me en fottata huntoo e hoore welo welo e yurmondiral. A taway toori, mboyri, gosi, futtii maaro e fonƴe, leemune, buudi, jinjan et ndiyan no jooɗii cenɗe fow hara yimɓe no huuɓiri wa maandel e ɗiya duuɓi ka sukaaɓe e mawɓe muun jokkondiraynoo nde foturo faandii haa ka mawɗo musidal on fii humtagol.
En torike Allahu yo newi nan en timminen lewru ndun e neweende.
Jaaloyanke


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Category Archives: Diina
Yoga e ñaawooje Asakal « Zakka »
Musiɓɓe tedduɓe,
Hiɗen gelii/anndi wonde hino jeyaa e ko farlaa e men, tottude Asakal/Zakka, wano Allah hilno Cerno Sammba Mombeya holliniri non ka Oogirde Malal : « Asakal farlaama e dow dimo fow.. ».
No woniri non kadi Asakal ngal ko ko tottirtee hitaande kala, wonannde on mo jawdi mun timmini Nisaabu on.
Hikka kadi, ittugol Asakal ngal hewtii, ko wano woowiri non ka lowre men Misiide, meɗen suɓanii on ɗoo kadi winndannde eggaande e deftere cernooɓe men, hinde yewta fii Asakal. Bismillah :
« Poisson d’avril » hewtitii kadi !
Banndiraaɓe tedduɓe, Hikka kadi dabbanii woowuɓe ɓen e nduu lewru seɗto (Avril), no humpitor-ɗon non e hitaande kala si nduu lewru naatii, yimɓe goo hino jikkinori saakitugol sama soobeeji hakkunde jamaa on, ɓe hebbinora penaale e ɗayne ko ɓe maƴinira yimɓe, ɓe wi’a ɗum ka Faransiire : « Poisson d’avril » !
Poisson d’avril non ko aada ko e yimɓe leydi Faransi, o sincaa ko hitaande 1564 ngam ñiimnugol fija jala hakkunde jamaa maɓɓe on, hara ko saakitugol penaale njane e tokoose hakkunde yimɓe e nder lewru seeɗto (ibiriilu) ndun.
Yimre : Gelondiren yo janngooɓe janngina
Musidal am accee yewtida nen
fii kaa ɗoo Diina e laaɓotiral
Ado en naatannde e waylindiral
ɗee defte yo adtore faltondiral
Mo no winndude huunde e haalaa mu’un
Yo o laɓɓin konnguɗi naamu
Hadiis : Fii lislaamu, e liimaanu, e lihsaanu (Moƴƴinngol)
Eggaama e Umar (yo Alla wele mo) , o wi’i: Fewndo men jooɗinoo ka Nulaaɗo Alla jom kisiyee on, tun ƴellitii e dow amen gorko tiiɗuɗo rawnude comci, tiiɗuɗo ɓawlude sukundu, yi’otaako e makko batte seteyaagal, hay gooto e amen kadi anndaa mo. Haa o jooɗii takko Annabuuji on (yo O his), o tuugindiri kopi makko ɗin e kopi maɓɓe ɗin (Nulaaɗo), o waɗi newe makko ɗen e hoore buse makko ɗen. O wi’i:


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Miijo: Ɓaleeɓe Muritani poolaama!
Fulɓe mbi’i : « Nde neɗɗo daɗatee ndee, tawata ko hina lelii hina ndaara « . Ɓaleeɓe Muritani neh nani poolee / foolee hina lelii hina ndaara, ko waɗi kam wi’de noon ko hannde e nder laamorgo leydi ndii, ko ɗemngal gootal tan haalatee, walla ɓuri waawde haaleede kam. So en ƴettii yeru :
– Jeeyirɗe (bitikaaji) ko safaroore (hassaaniyya/daarijiyya) haalatee. Kala naatɗo e yeeyirde ko ngaal ɗemngal adatoo haalde, so tawii o anndaa jom yeeyirde nde, walla oon haalana-mbo ɗemngal goɗngal!
– Gollorɗe laamu ko safaroore walla faraysiire woni toon, kala garɗo so tawii ko capaato jooɗii ɗoon, hannde ko ɓeen tan ngoni e birooji (gollorɗe laamu), ko safaroore haalata, so (g)arɗo o nanaani, ko faraysiire o haalata. So tawii ko ɓaleejo jooɗii ɗoon; so on nganndondiraani ko faraysiire kaalda-ton!
– Otooji joɓateeɗi (taxis) ko safaroore haalate, ede noon ko ɓuri heewde e dognooɓe ɗiin otooji ko ɓaleeɓe, hay sinno won heen ko hardaneeɓe haalooɓe safaroore neh! Kono kala dartinɗo moota ko safaroore wolwata.
– Alluuji (taablooji) binndaaɗi ko Aarabeere e faraysiire tan woni heen, walla heen gootal tan, so tawii ko capaato jeyi, ko aarabeere tan winndata heen, so tawii ko ɓaleejo jeyi ko faraysiire tan heewi wonde heen, so tawii ko laamu jeyi noon waɗa aarabeere dow, waɗa faraysiire les.
Safalɓe ɓee kadi kala ko ɓe (n)jeyi ko inɗe maɓɓe e ɗemngal maɓɓe ɓe mbinndata heen, kono ɓaleeɓe ɓe, ko inɗe e ɗemngal faraysiire mbinndata heen. Ɗum woni safalɓe hina mawnina pinal e ɗemngal mum en nder kala dula, ɓaleeɓe hina mawnina ɗemngal farayse hina ubba ɗemɗe e pine mum en goram!
Hay sinno laamu laamoraaki no feewi, ko ko wuuranii leñol gootol e pinal mum, enen ɓaleeɓe ne (n)jiŋnga-nen ko’e men, mbinnden inɗe men e ɗemngal men dow liggorɗe men ɗe (n)jeyan-ɗen ko’e men ɗee kam, kala to (n)jooɗi-ɗen woto kulen haaldude ɗemɗe men. Yeru: So tawii ko cafrirɗe jeyi keeriiɗo (n)jogi-ɗen, inniren inɗe men, mbi’en GALLE CELLAL, GALLE JAM, walla ƴeewen e safratnooɓe ɓaleeɓe mawɓe inniren ɗum en.
So tawii kadi ko jaŋngirɗe inniren annduɓe men, tawa kadi ko e ɗemngal men, kono wonaa tan hoɗdiiɓe men hina mawnina pinal mum en e ɗemngal mum en, enen heɗen mawnina pinal farayse e ɗemngal mum.
Kadi, mbi’en ko hoɗdiiɓe men njiɗi warde men e momtude men, alaa ko enen njiɗi momtude e warde ko’e men, so wonaano ɗuum; ko haɗi men daranaade ɗemɗe e pine men no ɓe (n)darorii nih kamɓe?
Hare wonaa cabbi tan
Yimɓe heewɓe cikkata woni hare tan ko hare cabbi e fetelaaji (fiŋkaaji), walla seekondireede comci (limce), maa ɗuum dukdeede. Alaa, hare hina waawi waasde wonde ɗii piiji kaalaaɗi fof; wona hare pinal.
So en ndaarii hoɗdiiɓe men ɓe, tawaten ko wonaa hare dawrugol tan ɓe kaɓata e men, ko hare pinal ndee ɓuri hay laaɓtude hannde nih! Ngam kala to njahɗaa e nder wuro laamorgo Muritani (Nuwaasoot) ngo, ko aarabeere njiyataa hina winndaa, ko inɗe safalɓe (aarabeeɓe) njiyataa. Cafrirɗe, juulirɗe, jeeyirɗe e inɗe laabi fof ko e safaroore. Ko ɓuri haawnaade ko, ko hay sinno ɓaleejo mahii (darnii) juulirde ko innde capaato mbo anndaa si hina woodnoo nih innirta. Wano Bilaali, Hamza e hono ɓeen!
Ko haani ko, so ɓaleejo darnii juulirde, yo o innirnde innde gooto e annduɓe diina ɓaleeɓe nder leñol makko, so tawii ko yeeyirde e safrirde fof kadi o waɗa noon, ko ɗuum woni haɓtoraade seŋgo pinal kadi.
Kono ko teskiimi ɓaleeɓe muritani keewaani darnooɓe sugu (hono) ɗii piiji, hay darnuɓe ɓe ko inɗe tuubakooɓe (portooɓe), maa inɗe safalɓe innirta, ɗuum noon haanah (haanaani)!
Kuɗol: Abdullaay Yerel Soh
Muritani
One Response to Miijo: Ɓaleeɓe Muritani poolaama!
-
Ko kaalďa Ko o fof ko goonga, yonti immaade hanti en puuntaama en puuntitaama ko gasatah, enen mande pinaten?


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Monthly Archives: mai 2014
GOODAL présente l’ouvrage de Hamet Amadou LY, intitulé « ƊALEE MAWƁE NDEENA »
Le groupe GOODAL en collaboration avec l’ONG USE, animés par la volonté de récompenser les bonnes actions, organise une cérémonie de présentation de l’ouvrage du journaliste Hamet Amadou LY intitulé: « ƊALEE MAWƁE NDEENA ». Cette cérémonie est prévue le samedi 07 juin 2014 au Centre Bopp de 16h à 18h.
Pinal: Yewten seeɗa fii Puuto
Aduna on e yaajude, pine ɗen e ɗuuɗude, kufune puuto ko fuuta Jaloo hertori. Hindu wi’ee puuto walla puutooru. Porto keesi nde naatunoo fuuta Jaloo, o sifino fii finaa-tawaaji fulɓe heewuɗi, kono fii puuto on; o yewtaano ko yoni molon. Ko o yonndinori ko wiide puuto ko « bonnet multicolore », e maanaa : Kufune mo kulerji ɗuuɗuɗi.
Tabalde Fuuta, lowre pulaar hesere immorde labe saare (Gine)
Banndiraaɓe tedduɓe, siɗɓe e yiɗɓe pulaar, winndooɓe jannga e pulaar, ko teddungal e mon, en dañanaama lowre (wonirde/sit) ka ɗemngal pulaar/fulfulde. Ko hittungal e mon, ko fii non gila hannde, peeral kesal suppitoto, samaa’u on fina fertoo, fuɗnaange e hirnaange, nano e ñaamo, nder e yaasi, karambi settitee, sabu ɗemngal hettitaama!
Duunde Afrik e Jaggitooɓe mun!
Banndiraaɓe tedduɓe, jaggitooɓe « colonisateur » Oropnaaɓe peccii duunde men Afirk he huuñƴere yiɗde naftoraade en, enen e ngaluuji neesu « nature » men, tawi en nganndaa en paamaani, kono hannde en nganndii en paamii kono en njeddaani, ɓayri enen nganndi no mbaɗaɗen hanki e no ngonirɗen hannde, ɓe nduttii ɓe puuntiri en jeytaare «indépendance« nde alaa jeyal, ngam ngenndi ndi ɓiɗɓe mum njanngintee ɗemngal jananal, ngal ɓe nantaa paamataa, ngal haaletaake he renndo hoɗaango maɓɓe.


text:
Giɗo men Faatimata Abdul Ñaŋ waɗii en yeeweende!!! Caggal ɓittondiral e kasaara to leydi Arabii sawdiit saanga hijjoore he beddagol kaaƴe (jamra)En ngullaama banndi men debbo biyateeɗo Faatimata Abdul Ñaŋ lollirnooɗo Faatimata Meeta mo Aañam Tulel calle ñalnde Aaɓnde 05 - 10 - 2015 to leydi Arabii sawdiit ( Makka). Faatimata Abdul Ñaŋ jeyanoo ko he sete Farba Ngom he hijjoore 2015 ummoraade leydi Senegaal.Caggal caɗeele Munaa ɗee, o jeyaa ko he majjunooɓe ɓee haa o jeyaa kadi hannde he heddiiɓe toon. Faatimata Abdul Ñaŋ jibinaa ko hedde hitaande 1960 to Aañam, o woniino ngenndiyaŋke tiiɗɗo he ɓamtaare Pulaar, o woni jaggal he fedde pinal e ɓamtaare Tulel calle. Faatimata teskaama he fedde ƴellitaare cellal debbo he reedu Fuuta. Faatimata wonnoo ko daraniiɗo jaŋde Pulaar, pinal pulaagu e ɓamtaare falnde Aañam e kuuɓal ngenndi Senegaal. Ɗeen caɗeele baɗɗe to Munaa caŋkii ko heewi he ɓesngu Senegaal, teeŋti noon he nokku men Aañam. Woodii he Aañam Maayɓe,gaañiiɓe e majjuɓe. Faatimata Abdul Ñaŋ tawtoyii Faatimata Alanaa Jallo mo Tulel calle, Sariifatu Sammba Ñaŋ mo Ngijilon, Maymuuna Cuun mo Siwol. Yoo Geno waɗ toon fooftorde maɓɓe, soñcere maɓɓe heddoo he men. Katante Leñol KAN e dentaangal gollooɓe he haalirde Aanyam peccii e mon ndee ustaare.
JEEWTE
Kan IBRAAHIIMA UMAR | 04/04/2016 | 302 views


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Monthly Archives: mars 2013
Rajo Fulfulde Immorde Kaahira (Keer-Misra)
Kuuɗol: samma Abo Refay
Ngam himmirgol Ejipte tiiɗnude jokkondire mum e leyɗe Afrik, teeŋti noon caggal filñitere (revolution) 25 Janwiye 2011, ɗuum waɗi senngo rajooji kuccintinaaɗi nder dental rajo e telewisiyo ejipte ummii e artirde Rajo Pulaar/Fulfulde ngam yeewtande nanooɓe ngal ɗemngal saaktiiɓe to hirnaange Afrik, teeŋti noon to leyɗe: Senegaal, Mali, Kodduwaar, Seraliyon, Gammbi, Muritani, Liberiya, Gine, Gine Bisaaw, Burkina Faso, Nijeer, Togo, Bene, Nijeriya, Kameruun. Ngoo Rajo na tinndina ɓadondiral ɓiɓɓe Afrik, haalata e rajo he ko yimɓe suɓaaɓe e ɓiɓɓe ɗemngal Fulfulde, yantude e ɓiɓɓe ejiptenaaɓe janngooɓe Fulfulde. Rajo ngo na waɗa jeewte teskaaɗe nafooje, foti ko faati e dille baɗooje nder duunde Afrik maa ko yowitii e darnde ejipte nder afrik, teeŋti noon to hirnaange afrik, ko noon kadi jeewte diine e pine maa gannde kese e cellal, e weltinde (jimi e naalaŋkaagu) ko welata heɗotooɓe tedduɓe. Rajo ngo fuɗɗi golle mum ko e kikiiɗe ñande 6 lewru Oktobur 2011, nder juuldeere poolguuji hare Oktobur wonande Ejipte. Heɗotooɓe tedduɓe na mbaawi heɓirde rajo ngo e njaaweendi haala 17625 khs, e wempeƴere njuuteendi mum ko: 16 meter. Ngo golla kala kikiiɗe tuggude 20: 45 haa 22:00 jamɗe Keer, ɗuum na hawra e 18:45 haa 20:00 GMT e to hirnaange afrik.
Hello Rajoo on ka facebook: www.facebook.com/pages/Rajo-Fulfulde-Immorde-Kaahira/324788160895158
Ballafuyee: Laawol peeal, ko kisal…
1. Ɗatal kisal
ko ngal peewal
ngal woɗɗungal
ngal muusungal
ngal sattungal.
2. Mo rewii ka daɓɓal
ngal tanñorgal
ngal weeɓungal.
O hawray e bullal
maa e kullal.
o hewtoytaa ka kisal
ko fii o jokki majjungal.
3. Ɗaɓɓu ganndal
jokkaa peewal
yaadaa e muñal
aru ma ka daɗaa e kural.
Yimre: Majjaaɗo Alla gaynaali! 2
Haaraali jaa mo ñaamaali 11
Rewataa e jaa mo andaali
Jaa wurɗo heege njanɗaali.
Teddaa kisa mo andaali 12
Andal ko naange niɓɓaali
Jaa gando mey si rewraali,
Ko wa marɗo ñamri ñaamaali 13
Koltu maraangu surraali
Ñamri maraandi harnaali.
Jangii rewaali hittaali 14
Jaa hittataa ko jawlaali
Dewe den ko demi sooyaali.
Hadiise: Kala on sincuɗo e fiyaaku amen on … ko ko ruttetee
Eggaama e ummul muuminiina yumma Abdullaay Aa’isha-yo Alla wele mo- o wi’i: Nulaaɗo Alla on maaki –yo Alla ɓeydu yurmeende e maɓɓe o hisna ɓe-: “kala on sincuɗo e fiyaaku amen oo, kon ko jeyaaka e makko ɗum ko ko ruttetee”.
Filliki mo Buxaari e Muslim
Ka fillayee Muslim ko nii joliri: “Kala golluɗo gollal, tawa yamiroore amen alaa e maggal, ngal ko rutteteengal”.


text:
Tawtee e foolotiro tafugol « Meme » ngol ka Ɗemɗe Neeniije
Musiɗɓe tedduɓe, juurotooɓe Misiide, Men hewtidii hannde kadi e kumpital mawngal, kumpital ɓamtaare Fulfulde, e jurol gannde kese. Wano woowiri non, tuma kala, men humpitay on ka ɗemngal men ngal naatiri e Jokkito »
UNESCO humpitii tiitoonde ñalaande winndere ɗemɗe neeniije ɗen 21 Fabraa’iru 2017!
Fii mawningol ñalaande Hakkunde-leyɗeere wonande Ɗemɗe Muynaaɗe Ɗen ñalnde 21 Fabraa’iru 2017, UNESCO, fedde kippunde nden fii ɗuuɗal pine e ɗemɗe.. ka aduna, okkuɓe kadi ñalaande 21 Fabraa’iru nden e hitaande kala, Jokkito »
Fabraa’iru hewtii, lewru ɗemɗe neeniije !
Banndiraaɓe tedduɓe, E hitaande 2014 nden, men yowuno winndannde ka Misiide ɗoo, nodditugol on mawningol haala men muynaaka kan battane ñalnde 21 Fabraa’iru wondude e https://fr.globalvoices.org fewndo nde ɓe fewtinirnoo men lamnde Jokkito »
Ko teddungal e mon, facebook wowlii pular
Waɗii duuɓi tati e ko fawi, gila yarlitiiɓe men fuɗɗii firde laylatol renndo ngol facebook e Fulfulde. Ko ɓaawo nde yimɓe maghribi ɓen newnananoo huutorde ɗemngal Tamazight ngal 2013 woni ko fewjooɓe facebook Jokkito »
Fulfulde, ko ɗemngal layungal
Ñalnde 16 setto (suwen) 2016, gooto e blogooɓe mondoblog yowuno winndannde ka lowre mun doudoufine.mondoblog.org, o tiitori nde : « Faransee, ngal ɗemngal battingal e Pular ». Mo janngii winndannde nden, o fellitay wonde ɗemngal Jokkito »
Burkina : Sarɗi woote ɗin firaama e Fulfulde
Ko e Alkamisa, ñannde 18 Fabraa’iru 2016 woni ko kumpital ngal yowaa ka lowre burkina24.com e kuɗol Oui KOETA, wonde Sarɗi woote (code électoral / electoral code) ɗin Burkina firaama e ɗemɗe tati ngenndiije, ɗen woni: Mooree, Julaa e Fulfulde. Ɗum non ko eɓɓoore goomu kippungu fii woote ɗen lesdi Burkina hino wi’ee commission électorale nationale indépendante (CENI), e ballal lesdi Kanadaa ndin wondude e karallooɓe (experts) Eropnaaɓe kippuɓe fii ƴeewtagol woote ɗen hino wi’ee centre européen d’appui au processus électoral (ECES).
« Ɗii sarɗi woote wallitoray tawtondiral fotondiral”. Tawde non ɗi “newinanay jamaa on hollugol miijo maɓɓe..”
Ngel deftel firaangel e ɗen ɗemɗe tati ngenndiije, yaltinirano e muuluuje 6.000 sennditaa hakkunde ɗen ɗemɗe tati.
“fotde ɗee duttorɗe (documents) firaaka e ɗemɗe ngenndiije ɗen, haray hino heddii taho”
Hino jeyanoo e ekipu / diɗɗal kippunooɓe ngon firo, Dokteer Iisaa Jallo. E konngol maɓɓe: “fotde ɗee duttorɗe (documents) firaaka e ɗemɗe ngenndiije ɗen, haray hino heddii taho”. Sabu non –e miijo maɓɓe- ko seeɗaaɓe nii woni ko ɗiggini ɗemngal Faransi ngal e nder Burkina, “hay ɓen ɗon le, ko maa ɓe wallitora saggitorde e wonndeejee”!
Wano Luc Pincince, halfinaaɗo on alhaaliiji ɗin ka yaakitorde Kanadaa holliri non fii nafa firo ngon ka ɗemɗe ngenndiije, « ɗii sarɗi woote wallitoray tawtondiral fotondiral”. Tawde non ɗi “newinanay jamaa on hollugol miijo maɓɓe..”.


text:
Kaaweeji Jamaanu Me'en
Kaaweedyi Dyamaanu Me'en
Kaaweeji yaltitannii jamaanu me'en enen
ndaarii wa dhii radiyooji en ko dhi haalatal!
A wonay ka ma'a dhon udditaa tun posto ma'a!
radiyoo nanaa ko bhe Leydi Shinuwaa wowlata!
Si ko Misra udditudhaa nanaa ghur'aana on
hibhe dursitoo, hibhe janga yergina, jangita.
London e Waashinton e Hindi e Makka men,
Pari men e Roomu a nanay bhe fow ko bhe haalata.
Aviyonji immoo bimbi saare konaakiri ;
si dhi nyallu yaade ko haa Faransi dhi Waalata;
Hidhi uuma wuudha, dhi nanga laawol feewugol!
si dhi dawu Faransi, Ko leydi meed hen hiirata.
Dhi'i ponji lontike dhe'e Koleeje dhe mawbhe men
gerunoo bhe daasi, bhe aafi lumbaa lumbitaa
Tarawooje dhen lontii juroy koy mawbhe men
hino dhigginaynoo fewdo mun ko bhe sawrata.
Ndaarii ko nyaametenoo e fewndo adiibhe en
dhin tampereeji e heege sikkano lannataa;
Ndaarii kubheeje dhe yimbhe darnata weltodhaa
jamaa bhe yetta a Allah dokke dhe hubhataa.
Ndaarii no nde'e juulirde men Labe lontori
nde'e Iibhaande nde barki muudhun lannataa
Miliyonji noogay huutoraama e darnugol
nde; ko haa ka damgal fellitaama nde yirbataa.
Ndaarii watirdji bhaleebhe andaa wonde dhi'i
ko dhi lonto puttyi e mbabbi lonto mo nandataa.
Hedhodhaa mi haalane huunde wonunde sabaabe follude
lambhe bhen a taway ko goonga mo wortataa.
Aden yo wonu haaloowo goonga ko metti woo,
sabu googa luttay, hay si neebhii hiddhataa.
Nee ruttagol jabha goonga dhun bhuri luttugol!
e fenande fahmee dhun jabhon ko mi haalata!
Laamuuji wonu bonkiire tampini yimbhe fow,
toonyeedhi dhuudhi e Leydi, ndoorel muntyitaa.
Laamiidho sikki mo lamminaaka ko loore mun
hadhi lamminee, yawitii musidho mo lesdhataa.
Bhe hulaali Allah bhe hersi julbhe nde innanoo
yo bhe laamo Leydi bhe haala goonga mo sottataa.
Bhe darii bhe tampini laamateeri bhe murti fes!
miskiino hawkaa, pullo hippaa hippitaa.
Hibhe jatta jawle, bhe foottya yimnbhe, bhe lorra julbhe,
bhe walla wuybhe; bhe habbha dewle dhe sellataa.
Laamuuji fallii fulbhe, tampini Fuuta men
haa Fuuta wontiri bhaawo, foolaa foolitaa!
Ey yimbhe! Nee en fewtanii gere jawdi tun!
mo no jolda yhawra o sooda sotta o juulataa!
Hara non o waawaa hendagol ko wonna ko joomam
Windunoo Ka azal. ka bindi dhi sottataa.
Faalaadho juulude woo e meedhen hawjinay!
sugguy ruguy! Nden julde pellet sellataa.
Mo no sikka juulirgol no juuliri woo yonay,
himo dhayna anda ko hoore makko o dhaynata.
Jooman wiay konu mun Malaaika ayninaa
bhe ko juuletee :  >
Juulen no juulirtee! Mo andaa landoyoo
bhen andinaabhe o maanditoo ko bhe haalataa,
Aaden si yedjitu Allah, Allah wadhay o yedda
hoore makko o andataa ko o huuwata.
Midho darna dhoo sabu junnugol ngol haabhinay
hedhotoobhe. jul e Nulaadho Joomam juulitaa.
Labé nyande 25 Yuuyuhu 1958
Wallafuyee Thierno Abdourahmane Bah