text:
Nǔ Ðěɖee A Sixu Kplɔ́n Ðò Biblu Mɛ lɛ É
Wema elɔ na d’alɔ we bɔ a na mɔ tan Biblu tɔn e ɖɔ xó dó nǔ lɛ dídá, jiji Jezu Klisu tɔn, kpo wìwá Axɔsuɖuto ɔ tɔn kpo wu é.
Wema-Sɛ́dó-Mɛ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ Tɔn
Nɛ̌ è ka sixu zán wema elɔ gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 1
Mawu Bló Jinukúnsin kpo Ayikúngban Kpo
Biblu ɖɔ ɖɔ Mawu dá jinukúnsin kpo ayikúngban kpo. A ka tuùn wɛnsagun e é dá cobo wá dá ee kpò lɛ é bǐ kpo nǔ ɖevo lɛ bǐ kpo é à?
NUKPLƆNKPLƆN 2
Mawu Bló Sunnu Nukɔntɔn ɔ kpo Nyɔnu Nukɔntɔn ɔ Kpo
Mawu dá sunnu nukɔntɔn ɔ kpo nyɔnu nukɔntɔn ɔ kpo bo sɔ́ ye ɖó jikpá Edɛni tɔn mɛ. É jló ɖɔ ye ni bló bonu xwédo ni bɛ́sín finɛ, bo bló bonu ayikúngban ɔ bǐ na nyí palaɖisi ɖé.
NUKPLƆNKPLƆN 3
Adamu kpo Ɛvu kpo Tlitó nú Mawu
Etɛ ka gbɔn vo ɖò atín e ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ lɛ é ɖokpo mɛ? Etɛwu Ɛvu ka ɖu sínsɛ́n tɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 4
Sín Xomɛsin Jí Jɛ Mɛhuhu Jí
Mawu yí vɔsisa Abɛli tɔn bo ka gbɛ́ Kanyɛ́ɛ tɔn. Hwenu e Kanyɛ́ɛ mɔ mɔ̌ é ɔ, é sìn xomɛ tawun bo dó nǔ baɖabaɖa ɖé sìn.
NUKPLƆNKPLƆN 5
Tɔjihun Nɔwée Tɔn
Hwenu e wɛnsagun lɛ wá da nyɔnu lɛ ɖò ayikúngban jí é ɔ, ye jì vǐ jiganjigan dakaxotɔ́ lɛ. Adakaxixo kpé fí bǐ. Amɔ̌, Nɔwée gbɔn vo; é yí wǎn nú Mawu bo nɔ setónú n’i.
NUKPLƆNKPLƆN 6
Mɛ Tantɔn Gán Bo Byɔ Gbɛ̀ Yɔyɔ̌ ɖé Mɛ
Jǐ ja nú kéze 40 zǎn 40. Nɔwée kpo xwédo tɔn bǐ kpo nɔ tɔjihun ɔ mɛ nú xwè ɖokpo jɛji. Ye wá kpéwú bo na tɔ́n lo.
NUKPLƆNKPLƆN 7
Síngbó Ðaxó Babɛli Tɔn
Mɛ lɛ ɖɔ ɖɔ emi na gbá toxo ɖokpo b’ɛ na yì jǐ kaka bɔ ta tɔn na sɔ́ jinukúnsin. Etɛwu Jehovah ka bló bɔ ye jɛ gbè vovo dó jí ajijimɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 8
Ablaxamu kpo Sala kpo Setónú nú Mawu
Etɛwu Ablaxamu kpo Sala kpo ka jó gbɛ̀ e ye nɔ zán ɖò toxo yetɔn mɛ é dó bo huzu gbějínɔtɔ́ ɖò Kanáa?
NUKPLƆNKPLƆN 9
Ye Wá Jì Vǐ Sunnu ɖé Lo!
Nɛ̌ Jehovah ka na ɖè akpá e é dó nú Ablaxamu é gbɔn? Vǐ sunnu Ablaxamu tɔn ɖětɛ jí é ka na ɖè gbɔn? Isimayɛli wɛ à, alǒ Izaki?
NUKPLƆNKPLƆN 10
Flín Asì Lɔti Tɔn
Mawu bló bɔ myɔ kpo hwemí kpo ja kɔn nyì Sodɔmu kpo Gomɔ́ɔ kpo jí. Etɛwu è ka sú kún dó nú toxo enɛ lɛ? Etɛwu mǐ ka ɖó na flín asì Lɔti tɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 11
Nùɖiɖi Sín Mɛtɛnkpɔn Ðé
Mawu ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: ‘Kɛnklɛn, sɔ́ vǐɖokponɔ towe Izaki dó savɔ̌ nú mì ɖò só ɖé jí ɖò Mɔliya.’ Nɛ̌ Ablaxamu kpo Izaki kpo ka na ɖu ɖò nùɖiɖi sín mɛtɛnkpɔn enɛ jí gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 12
Jakɔbu Yí Gǔ Ɔ
Izaki kpo Hlebeka kpo jì hoxo sunnu wè bɔ ye nɔ nyí Esawu kpo Jakɔbu kpo. Ðó Esawu wɛ è jì jɛ nukɔn wu ɔ, é ɖó acɛ nú gǔ bunɔ ɖé. Etɛwu é ka jó dó ɖó ayikún-núsúnnú ká ɖokpo wu?
NUKPLƆNKPLƆN 13
Jakɔbu kpo Esawu kpo Dóhwɛ Gbɔ
Nɛ̌ Jakɔbu ka wà gbɔn bɔ wɛnsagun ɖé dó n’i? Nɛ̌ é ka dóhwɛ gbɔ xá Esawu gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 14
Kannumɔ E Nɔ Setónú nú Mawu É Ðé
Jozɛfu nɔ wà nǔ jlɔjlɔ, é ɖò mɔ̌ có, é mɔ wuvɛ̌ tawun. Etɛwu?
NUKPLƆNKPLƆN 15
Jehovah Wɔn Jozɛfu Gbeɖé Ǎ
Jozɛfu lín dó xwédo tɔn tawun có, Jehovah ka xlɛ́ ɖɔ emi ɖò kpɔ́ xá ɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 16
Mɛ̌ ka Nyí Jɔbu?
É setónú nú Jehovah, hwenu e é tlɛ vɛwǔ é.
NUKPLƆNKPLƆN 17
Mɔyizi Ðɔ Ðɔ Emi Na Sɛ̀n Jehovah
Hwenu e Mɔyizi nyí vǐ yɛyɛ̌ ɖé é ɔ, nɔ tɔn ba wlɛnwín e nùnywɛ kpé é ɖé dó hwlɛn ɛ gán.
NUKPLƆNKPLƆN 18
Zungodwe E Ðò Myɔ Jì Wɛ É
Etɛwu myɔ ɔ ma ka fyɔ zungodwe ɔ ǎ?
NUKPLƆNKPLƆN 19
Awě Atɔn Nukɔntɔn Lɛ
Falawɔ́ɔn zɔ́n bɔ awě xò togun tɔn ɖó é ɖò go yí wɛ kaka bo gbɛ́ ɖɔ emi kún na wà nǔ e wiwa tɔn ma vɛwǔ ǎ é ɖé ó.
NUKPLƆNKPLƆN 20
Awě Ayizɛ́n E Bɔ D’ewu lɛ É
Nɛ̌ awě enɛ lɛ ka gbɔn vo nú atɔn nukɔntɔn lɛ gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 21
Awě Wǒgɔ Ɔ
Awě enɛ hɛn nǔ gblé sɔmɔ̌ bɔ Falawɔ́ɔn goyitɔ́ ɔ gbɔ bo jó gbè.
NUKPLƆNKPLƆN 22
Nùjiwǔ ɖé Ðò Xù Vɔvɔ ɔ Tó
Falawɔ́ɔn gán ɖò awě wǒ lɛ mɛ, amɔ̌, é ka gán ɖò nùjiwǔ Mawu tɔn enɛ mɛ à?
NUKPLƆNKPLƆN 23
Akpá ɖé nú Jehovah
Izlayɛli-ví lɛ dó akpá bunɔ ɖé nú Jehovah hwenu e ye ɖó gɔnu ɖó Sinayíi Só ɔ kɔn é.
NUKPLƆNKPLƆN 24
Ye Ðè Akpá E Ye Dó É Ǎ
Hwenu e Mɔyizi ɖò Sɛ́n Wǒ Lɛ yí wɛ é ɔ, togun ɔ, hu hwɛ syɛnsyɛn ɖé.
NUKPLƆNKPLƆN 25
Gɔxo ɖé nú Sinsɛn-Biblo
Akɔjijɛgba ɔ ɖò Goxɔ bunɔ enɛ mɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 26
Amɛ̌ Wěwe Lɛ
Jozuwée kpo Kalɛbu kpo gbɔn vo nú sunnu wǒ ɖevo ɖěɖee yì ba dò nú Kanáa Yikúngban ɔ lɛ é.
NUKPLƆNKPLƆN 27
Ye Fɔ́n Gǔ Dó Jehovah Jí
Nugbǒ taji ɖokpo tíìn bɔ Kolée, Datani, Abilamu kpo mɛ 250 ɖevo lɛ kpo tuùn dó Jehovah wu ǎ.
NUKPLƆNKPLƆN 28
Tócí Baláamu Tɔn Ðɔ Xó
Tócí ɔ mɔ mɛɖé bɔ Baláamu ka mɔ mɛ ɔ ǎ.
NUKPLƆNKPLƆN 29
Jehovah Sɔ́ Jozuwée
Mawu na alixlɛ́mɛ ɖé lɛ Jozuwée, bɔ ye sixu d’alɔ mǐ lɔ égbé.
NUKPLƆNKPLƆN 30
Hlaxabu Hwla Amɛ̌ Lɛ
Dǒ Jeliko tɔn lɛ mu. Amɔ̌, xwé Hlaxabu tɔn kpò ɖò te có dǒ ɖevo jí wɛ è ka mɛ̀ ɖó.
NUKPLƆNKPLƆN 31
Jozuwée kpo Gabawɔ́ɔnnu lɛ Kpo
Jozuwée xoɖɛ sɛ́dó Mawu ɖɔ: ‘Hwe, nɔte xwii!’ Mawu ka sè ɖɛ tɔn à?
NUKPLƆNKPLƆN 32
Gǎn Yɔyɔ̌ ɖé kpo Nyɔnu Akɔnkpantɔ́ Wè Kpo
Ee Jozuwée kú gudo é ɔ, Izlayɛli-ví lɛ jɛ vodun sɛ̀n jí. Gbɛ̀ wá vɛwǔ nú ye, amɔ̌, Hwɛɖɔtɔ́ Balaaki, nyɔnu gbeyiɖɔ Debola kpo Yaɛli kpo d’alɔ ye. Só goxɔ tɔn tɔn lɛ ɖokpo wɛ Yaɛli zán!
NUKPLƆNKPLƆN 33
Hwliti kpo Nɔemíi Kpo
Asúkúsi wè lɛkɔ yì Izlayɛli. Asúkúsi lɛ ɖokpo yì w’azɔ̌ ɖò gle mɛ, bɔ Bowozi ɖó ayi wǔ tɔn ɖò finɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 34
Jedenyɔ́ɔ Ðu Ðò Madiáani-Ví lɛ Jí
Ee Madiáani-ví lɛ hɛn gbɛ̀ vɛwǔ nú Izlayɛli-ví lɛ gudo é ɔ, ye savo nú Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ emi. Nɛ̌ ahwangɔnu Jedenyɔ́ɔ tɔn e ma d’agba ǎ é ka ɖu ɖò ahwanfuntɔ́ 135 000 jí gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 35
Ana Xoɖɛ Bo Byɔ Vǐ Sunnu Ðokpo
Ɛlukana kplá Ana, Penina kpo xwédo ɔ kpo, bɔ ye yì Mawu sɛ̀n gbé ɖò Goxɔ ɔ mɛ ɖò Silóo. Ana xoɖɛ bo byɔ vǐ sunnu ɖokpo ɖò finɛ. Xwè ɖokpo gudo ɔ, é jì Samuwɛli!
NUKPLƆNKPLƆN 36
Akpá Jɛfutée Tɔn
Akpá tɛ Jɛfutée ka dó? Etɛwu? Nɛ̌ vǐ nyɔnu tɔn ka wà nǔ gbɔn dó akpá tɔ́ tɔn tɔn wu?
NUKPLƆNKPLƆN 37
Jehovah Ðɔ Xó nú Samuwɛli
Vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó Eli sín vǐ sunnu wè lɛ nɔ wà vɔsanúxwlémawutɔ́zɔ́ ɖò Goxɔ ɔ mɛ, amɔ̌, ye nɔ setónú nú sɛ́n Mawu tɔn lɛ ǎ. Samuwɛli ɖò vǔ cobo ka gbɔn vo, bɔ Jehovah ɖɔ xó n’i.
NUKPLƆNKPLƆN 38
Jehovah Bló Bɔ Sanmusɔ́ɔn Ðó Hlɔnhlɔn
Mawu bló bɔ Sanmusɔ́ɔn ɖó hlɔnhlɔn, bonu é na fun ahwan xá Filisitɛ́ɛn lɛ, amɔ̌, ee Sanmusɔ́ɔn ma kpɔ́n asì bo da ǎ é ɔ, Filisitɛ́ɛn lɛ wlí i
NUKPLƆNKPLƆN 39
Izlayɛli Xɔsu Nukɔntɔn Ɔ
Mawu na hwɛɖɔtɔ́ lɛ Izlayɛli-ví lɛ bonu ye na nɔ nukɔn nú ye, amɔ̌, ye byɔ axɔsu ɖé. Samuwɛli kɔn ami dó ta nú Sawulu b’ɛ nyí axɔsu nukɔntɔn ɔ, amɔ̌, nukɔnmɛ ɔ, Jehovah gbɛ́ Sawulu. Etɛwu?
NUKPLƆNKPLƆN 40
Davidi kpo Goliyati Kpo
Jehovah sɔ́ Davidi bonu é na nyí axɔsu wegɔ Izlayɛli tɔn, bɔ Davidi xlɛ́ nǔ e wu sɔ́ e Jehovah sɔ́ ɛ é ma nyí nǔ bonu é wà nyì dò ǎ é.
NUKPLƆNKPLƆN 41
Davidi kpo Sawulu Kpo
Etɛwu dawe wè enɛ lɛ ɖokpo ka gbɛ́ wǎn nú mɛ wegɔ ɔ? Nɛ̌ mɛ e è gbɛ́ wǎn na é ka wà nǔ gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 42
Jonatáan Nyí Akɔnkpantɔ́ kpo Gbejinɔtɔ́ Kpo
Axɔsu ɔ sín vǐ sunnu wá huzu xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé nú Davidi.
NUKPLƆNKPLƆN 43
Hwɛhuhu Axɔsu Davidi Tɔn
Nǔ nyanya ɖé jí sísí te dó dɔn wuvɛ̌ gègě wá.
NUKPLƆNKPLƆN 44
Tɛmpli ɖé nú Jehovah
Mawu yí gbè nú nǔ e Axɔsu Salomɔ́ɔ byɔ é bo jɔwu ɖaxó lɛ ɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 45
Axɔsuɖuto ɖé Má
Izlayɛli-ví gègě ɖó Jehovah sinsɛn te.
NUKPLƆNKPLƆN 46
Tɛnkpɔn ɖé Ðò Kaamɛli Só Jí
Mɛ̌ ka nyí Mawu nugbǒ ɔ? Baalu wɛ à alǒ Jehovah?
NUKPLƆNKPLƆN 47
Jehovah Na Hlɔnhlɔn Elíi
A lin ɖɔ é sixu dó wusyɛn lanmɛ nú hwi lɔ à?
NUKPLƆNKPLƆN 48
Vǐ Sunnu Asúkúsi ɖé Tɔn Fɔ́n Wá Gbɛ̀
È bló nùjiwǔ wè ɖò xwé ɖokpo ɔ gbè!
NUKPLƆNKPLƆN 49
È Dɔn Tó nú Axɔsi Nyanya Ðé
Jezabɛli kàn ayixa bo na hu Izlayɛli-ví e nɔ nyí Nabɔti é, bo na dó sixu xò viwungle tɔn yí! Jehovah Mawu ka ɖ’ayi nǔnyanyawiwa tɔn kpo nǔagɔwiwa tɔn kpo wu ganji.
NUKPLƆNKPLƆN 50
Jehovah Jɛhun Dó Jozafati Jí
Hwenu e akɔta kɛntɔ́ lɛ tɔn lɛ ɖò adǎn gblɔ́n nú Judáa wɛ é ɔ, Axɔsu Jozafati xoɖɛ bo ba alɔdo Mawu tɔn.
NUKPLƆNKPLƆN 51
Ahwangán ɖé kpo Nyɔnuví ɔ Kpo
Nyɔnuví Izlayɛlinu ɖé ɖɔ xó nú gǎn tɔn dó hlɔnhlɔn ɖaxó e Jehovah ɖó é wu, bɔ nùjiwǔ ɖé jɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 52
Ahwangɔnu Myɔnɔ Jehovah Tɔn
Lee mɛsɛntɔ́ Elizée tɔn wá mɔ ɖɔ ‘mɛ e ɖò kpɔ́ xá yedɛɛ lɛ é sukpɔ́ hú mɛ e ɖò kpɔ́ xá mɛ ɖě lɛ é’ gbɔn é.
NUKPLƆNKPLƆN 53
Akɔnkpinkpan Yexoyada Tɔn
Vɔsanúxwlémawutɔ́ gbejinɔtɔ́ ɖé huzu kpannukɔn axɔsi nyanya ɖé.
NUKPLƆNKPLƆN 54
Jehovah Ðó Suúlu Dó Jonasi Wu
Nɛ̌ nǔ ka nyí gbɔn bɔ hweví ɖaxó ɖé wá mì gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ ɖokpo? Nɛ̌ é ka wá gán ɖ’emɛ gbɔn? Nǔ tɛ Jehovah ka kplɔ́n ɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 55
Wɛnsagun Jehovah Tɔn Nya Xɛ Ðò Ezekiyasi Jí
Kɛntɔ́ Judáa tɔn lɛ ɖɔ ɖɔ Jehovah kún na cyɔn alɔ togun tɔn jí ó, amɔ̌, ye blɛ́ yeɖée!
NUKPLƆNKPLƆN 56
Joziyasi Yí Wǎn nú Sɛ́n Mawu Tɔn
Joziyasi huzu axɔsu hwenu e é ɖó xwè tantɔn é, bo d’alɔ togun tɔn b’ɛ sɛ̀n Jehovah.
NUKPLƆNKPLƆN 57
Jehovah Sɛ́ Jelemíi Dó Mawuxó Jla Gbé
Nǔ e gbeyiɖɔ dɔnkpɛvu enɛ ɖɔ é dó xomɛsin nú tomɛxo lɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 58
È Sú Jeluzalɛmu Sín Kún Dó
Togun Judáa tɔn kpó ɖò vodun lɛ sɛ̀n wɛ, enɛ wu ɔ, Jehovah jó ye dó.
NUKPLƆNKPLƆN 59
Nyaví Ɛnɛ E Setónú nú Jehovah lɛ É
Dɔnkpɛvu Judáanu lɛ kanɖeji bo na nɔ gbeji nú Jehovah, é na bo tlɛ nyí ɖò hɔnmɛ Babilɔnu tɔn ɔ nɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 60
Axɔsuɖuto E Na Nɔ Ayǐ Kaka Sɔyi É Ðé
Daniyɛli tinmɛ dlɔ̌ budo e Nabukodonɔzɔ́ɔ kú é.
NUKPLƆNKPLƆN 61
Ye Ðèkɔ́ Ǎ
Cadlaki, Mɛcaki kpo Abɛdi-Nɛgo kpo gbɛ́ ɖɔ emi kún na sɛ̀n bocyɔ e axɔsu Babilɔnu tɔn sɔ́ siká dó bló é ó.
NUKPLƆNKPLƆN 62
Axɔsuɖuto ɖé Cí Atín Ðaxó ɖé Ðɔhun
Dlɔ̌ Nabukodonɔzɔ́ɔ tɔn xlɛ́ nǔ e na jɛ dó sɔgudo éɖesunɔ tɔn wu é.
NUKPLƆNKPLƆN 63
Nùwlanwlan E Tɔ́n Ðò Dǒ Wu É
Hwetɛnu nùwlanwlan budo elɔ lɛ ka tɔ́n? Etɛ ka nyí tinmɛ yetɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 64
Daniyɛli Ðò Kinnikinni lɛ Sín Dò Mɛ
Nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah gbè bǐ gbè Daniyɛli ɖɔhun!
NUKPLƆNKPLƆN 65
Ɛsitɛ́ɛ Hwlɛn Togun Tɔn
Ɛsitɛ́ɛ nyí toɖevomɛnu có, éyɛ mɛ e nyí tɔ́cyɔvǐ é wá huzu axɔsi.
NUKPLƆNKPLƆN 66
Ɛsidlasi Kplɔ́n Sɛ́n Mawu Tɔn Mɛ
Ee Izlayɛli-ví lɛ ɖótó Ɛsidlasi gudo é ɔ, ye dó akpá bunɔ ɖé nú Mawu.
NUKPLƆNKPLƆN 67
Dǒ Jeluzalɛmu Tɔn Lɛ
Nɛɛmíi sè ɖɔ kɛntɔ́ emitɔn lɛ ɖò nǔ sɔ́ wɛ bo na wá fun ahwan xá emi. Etɛwu é ma ka ɖi xɛsi ǎ?
NUKPLƆNKPLƆN 68
Elizabɛti Jì Vǐ Ðokpo
Etɛwu Elizabɛti sín asú ka ɖɔ ɖɔ emi kún na sixu ɖɔ xó ó kaka jɛ hwenu e è na jì vǐ ɔ é?
NUKPLƆNKPLƆN 69
Gabliyɛli Yì Ba Mali Kpɔ́n
É dó wɛn e na huzu gbɛzán tɔn é ɖé è.
NUKPLƆNKPLƆN 70
Wɛnsagun lɛ Jla Jiji Jezu Tɔn
Lɛngbɔnyitɔ́ e sè wɛn ɔ lɛ é fya bo yì fí ɔ.
NUKPLƆNKPLƆN 71
Jehovah Cyɔn Alɔ Jezu Jí
Axɔsu nyanya ɖé ba na hu Jezu.
NUKPLƆNKPLƆN 72
Jezu Sín Winnyawinnya Mɛ
Nɛ̌ é ka wà nǔ gbɛn b’ɛ jiwǔ nú nùkplɔnmɛtɔ́ lɛ ɖò tɛmpli ɔ mɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 73
Jaan Bló Ali ɔ Ðó
Jaan sù bo huzu gbeyiɖɔ ɖé. É nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ Mɛsiya ɔ ko jawě. Nɛ̌ mɛ lɛ ka nɔ wà nǔ gbɔn dó wɛn tɔn wu?
NUKPLƆNKPLƆN 74
Jezu Huzu Mɛsiya Ɔ
Etɛ ɖɔ wɛ Jaan ka ɖè bo ɖɔ Jezu nyí Lɛngbɔví Mawu tɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 75
Awovi Tɛ́n Jezu Kpɔ́n
Awovi tɛ́n Jezu kpɔ́n azɔn atɔn. Mɛtɛnkpɔn atɔn tɛ lɛ ka wɛ? Nɛ̌ Jezu ka wà nǔ gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 76
Jezu Nya Nǔsatɔ́ lɛ Sín Tɛmpli ɔ Mɛ
Etɛwu Jezu ka nya kanlin lɛ tɔ́n sín tɛmpli ɔ mɛ, bo flí akwɛɖyɔtɔ́ lɛ sín tavo lɛ xwè?
NUKPLƆNKPLƆN 77
Nyɔnu E Ðò Sɛ́tɔ̀ Kɔn É
É kpaca nyɔnu Samalíinu ɖé ɖɔ Jezu ɖɔ xó n’i. Etɛwu? Etɛ Jezu ka ɖɔ n’i, bo ma ko ɖɔ nú mɛ ɖevo ɖebǔ ǎ?
NUKPLƆNKPLƆN 78
Jezu Jla Wɛn Axɔsuɖuto ɔ Tɔn
Jezu ylɔ ahwanvu tɔn ɖé lɛ, bonu ye na nɔ dɔn gbɛtɔ́ lɛ lee ye nɔ wlí hweví gbɔn é. Nukɔnmɛ ɔ, é kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn 70 bonu ye na jla wɛnɖagbe ɖé.
NUKPLƆNKPLƆN 79
Jezu Bló Nùjiwǔ Gègě
É yì fí ɖebǔ ɔ, mɛ e ɖò azɔn jɛ wɛ lɛ é nɔ wá byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ emi bɔ é nɔ gbɔ azɔn nú ye bǐ. É tlɛ fɔ́n ɖyɔvivu ɖé wá gbɛ̀.
NUKPLƆNKPLƆN 80
Jezu Cyan Mɛsɛ́dó Wěwe
Etɛwu Jezu ka cyan ye? A ka flín nyikɔ yetɔn à?
NUKPLƆNKPLƆN 81
Mawuxóɖiɖɔ Só Jí Tɔn
Jezu kplɔ́n nǔ e xɔ akwɛ lɛ é mɛ ɖěɖee kplé lɛ é.
NUKPLƆNKPLƆN 82
Jezu Kplɔ́n Lee È Na Xoɖɛ Gbɔn É Ahwanvu Tɔn Lɛ
Nǔ ɖětɛ é ka ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ ɖò byɔbyɔ wɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 83
Jezu Na Nùɖuɖu Gbɛtɔ́ Afatɔ́n Mɔkpan
Etɛ nùjiwǔ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó Jezu kpo Jehovah kpo wu?
NUKPLƆNKPLƆN 84
Jezu Ði Zɔnlin Gbɔn Tɔ̀ Jí
A sixu dó nukún mɛ, bo kpɔ́n lee nǔ na ko cí nú mɛsɛ́dó lɛ hwenu e ye mɔ nùjiwǔ enɛ é à?
NUKPLƆNKPLƆN 85
Jezu Gbɔ Azɔn nú Mɛ Ðò Gbɔjɛzángbe
Etɛwu nǔ e Jezu nɔ bló lɛ é ma ka nɔ víví nú mɛɖebǔ ǎ?
NUKPLƆNKPLƆN 86
Jezu Fɔ́n Lazáa Sín Kú
Hwenu e Jezu mɔ Mali bɔ é ɖò avǐ ya wɛ é ɔ, é lɔmɔ̌ jɛ avǐ ya jí. Amɔ̌, é sɔ́ lín ǎ bɔ avǐ e ya wɛ ye ɖè é huzu nǔkiko.
NUKPLƆNKPLƆN 87
Gbadanu Nùɖuɖu Jezu Tɔn Gudo Tɔn Ɔ
Jezu na alixlɛ́mɛ titewungbe ɖé lɛ mɛsɛ́dó tɔn lɛ hwenu e é ɖò nùɖuɖu gudogudo tɔn ɔ ɖu xá ye wɛ é.
NUKPLƆNKPLƆN 88
È Wlí Jezu
Judasi Isikaliɔti kplá ahwan wɔbuwɔbu e hɛn hwǐ kpo kpò kpo lɛ é wá, bonu ye na wlí Jezu.
NUKPLƆNKPLƆN 89
Piyɛ́ɛ Gbɛ́ Jezu
Etɛ ka jɛ ɖò Kayifu sín xwé sín kɔxota? Etɛ ka jɛ dó Jezu wu ɖò xɔ ɔ mɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 90
Jezu Kú Ðò Gɔlugɔta
Etɛwu Pilatu ka na gbè ɖɔ è ni hu Jezu?
NUKPLƆNKPLƆN 91
È Fɔ́n Jezu Sín Kú
Nùjiwǔ tɛ lɛ ka jɛ ɖò azǎn ɖěɖee bɔ dó kú Jezu tɔn wu lɛ é gbè?
NUKPLƆNKPLƆN 92
Jezu Tɔ́n Dó Hwehutɔ́ lɛ Jí
Etɛ Jezu ka wà b’ɛ dɔn ye?
NUKPLƆNKPLƆN 93
Jezu Lɛkɔ Yì Jixwé
Cobɔ é na yì jixwé ɔ, é na alixlɛ́mɛ taji tawun ɖé lɛ ahwanvu tɔn lɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 94
Gbigbɔ Mímɛ́ Wá Ahwanvu lɛ Jí
Hlɔnhlɔn jiwǔ tɛ gbigbɔ mímɛ́ ka na ye?
NUKPLƆNKPLƆN 95
Nǔ Ðebǔ Sixu Ðó Ye Te Ǎ
Sinsɛngán e hu Jezu lɛ é ɖò tintɛnkpɔn wɛ dìn bo na xwè ahwanvu tɔn lɛ sín nu dó xɔ. Amɔ̌, é sixu kpa ye ǎ.
NUKPLƆNKPLƆN 96
Jezu Sɔ́ Solu
Solu nyí kɛntɔ́ Klisanwun lɛ tɔn tawun ɖ’ayǐ, amɔ̌, é ko ɖò na huzu wɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 97
Kɔnɛyi Mɔ Gbigbɔ Mímɛ́ Yí
Etɛwu Mawu ka sɛ́ Piyɛ́ɛ dó nya enɛ e ma nyí Jwifu ǎ é sín xwégbe?
NUKPLƆNKPLƆN 98
Sinsɛn Klisanwun Tɔn Gbakpé Akɔta Gègě Mɛ
Mɛsɛ́dó Pɔlu kpo hagbɛ̌ tɔn e nɔ yì tomɛ xá ɛ lɛ é kpo bɛ́ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ɖò fí e lín tawun lɛ é.
NUKPLƆNKPLƆN 99
Gantɔ́cɔ́tɔ́ ɖé Mɔ Nugbǒ Ɔ
Nɛ̌ yɛ nyanya ɖé, ayikúngban danwǔ ɖé kpo hwǐ ɖé kpo bǐ ka ɖ’alɔ ɖò tan elɔ mɛ gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 100
Pɔlu kpo Timɔtée Kpo
Dawe wè lɛ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ xɔ́ntɔn xɔ́ntɔn kpo mɛsɛntɔ́ hàtɔ́ kpo ɖɔhun nú xwè gègě.
NUKPLƆNKPLƆN 101
È Sɛ́ Pɔlu Dó Hlɔma
Awovinú gègě kpé è ɖò tomɛyiyi ɔ hwenu, amɔ̌, wuvɛ̌ ɖebǔ sixu dɔn mɛsɛ́dó enɛ dó gudo ǎ.
NUKPLƆNKPLƆN 102
Nǔ E È Ðexlɛ́ Jaan É
Jezu xlɛ́ nǔmimɔ ɖebɔdoɖewu lɛ ɛ dó sɔgudo wu.
NUKPLƆNKPLƆN 103
“Axɔsuɖuɖu Towe Ni Wá”
Nǔɖexlɛ́mɛ Jaan tɔn xlɛ́ lee Axɔsuɖuto Mawu tɔn na huzu nǔ lɛ ɖò ayikúngban jí gbɔn é.


c: text/html

text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | ÐƐHAN 45-51
Jehovah Na Gbɛ́ Mɛ E Hwɛ Tɔn Vɛ́ N’i Tlili Ðò Ayi Mɛ É Ǎ
Hwenu e Natáan dɔn Davidi sín ayi wá hwɛ syɛnsyɛn e é hu xá Bɛtisabe é jí gudo é wɛ Davidi wlan Ðɛhan 51gɔ́ ɔ. Ayixa Davidi tɔn xò hun xá ɛ, bɔ é sɔ́ éɖée hwe bo yí hwɛgbe.
Davidi hu hwɛ, amɔ̌, é hɛn ɔ é na lɛ́ mɔ éɖée mɛ ɖò gbigbɔ lixo
Cobonu hwɛ tɔn na vɛ́ n’i bonu é na yí gbè tɔn ɔ, wǔ kú i ɖò ayixa mɛ b’ɛ na alě
Xomɛ e Mawu sìn dó è ɔ ɖó wuvɛ̌ n’i sɔmɔ̌ bɔ é cí mɛ e è cɛ́ xú dó lanmɛ na é ɖɔhun
É ba tawun ɖɔ Mawu ni sɔ́ hwɛ kɛ emi, emi ni mɔ emiɖée mɛ ɖò gbigbɔ lixo, lobo ɖó awǎjijɛ e emi ko ɖó ɖ’ayǐ é
É sɔ́ éɖée hwe bo savo nú Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ emi bonu emi na tɛnkpɔn bo ɖó jlǒ e nɔ setónú é
É ganjɛ hwɛsɔkɛ mɛ Jehovah tɔn wu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WEMATA 4
Jehovah Sɔ́ Nyikɔ Tɔn Sù
1, 2. Nɛ̌ Traduction du monde nouveau ka sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn sù gbɔn?
ÐÒ TAATAGBE azǎn 2gɔ́ Woosun 1947 tɔn gbè zǎnzǎn ɔ, nɔví sunnu yí ami dó ɖè lɛ sín gbɛ̌ta kpɛví ɖé bɛ́ azɔ̌ kpligidi ɖé ɖò Betɛli Brooklyn tɔn ɖò New York. Azɔ̌ ɔ d’ayihun ǎ, amɔ̌, ɖò xwè 12 e bɔ d’ewu lɛ é vlamɛ ɔ, ye kpó ɖò gǎn dó d’ewu wɛ. Amɔ̌, Aklunɔzángbe azǎn 13gɔ́ Xwèjísun 1960 tɔn tɔn gbè ɔ, ye wá fó akpáxwé gudo tɔn lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn yɔyɔ̌ ɖé tɔn. Sun atɔn gudo ɖò azǎn 18gɔ́ Ayidosun 1960 tɔn gbè ɔ, Nɔví Nathan Knorr ɖè Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau (Glɛnsigbe) sín akpáxwé gudo tɔn e kpò é tɔ́n ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé hwenu ɖò Manchester, Angleterre bɔ akpàkpà sɔ́ kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ tawun. É xlɛ́ lee é cí nú kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ é ganji bo ɖɔ: ‘Égbé ɔ, azǎn awǎjijɛ tɔn ɖé wɛ é nyí nú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ!’ Nǔ taji e zɔ́n bɔ lilɛdogbeɖevomɛ yɔyɔ̌ enɛ nyí awǎjijɛnú ɖaxó ɖé é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ è zán nyikɔ Mawu tɔn ɖò fí ɖěɖee é tɔ́n ɖè ɖò wema dòdó Biblu tɔn lɛ mɛ é bǐ.
2 Lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn gègě ɖè nyikɔ Mawu tɔn sín Biblu ɔ mɛ. Amɔ̌, Jehovah sɛntɔ́ yí ami dó ɖè lɛ huzu kpannukɔn wlɛnwín e Satáan zán bo na bló bɔ nyikɔ Mawu tɔn na bú sín linlin gbɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ é. Traduction du monde nouveau e è ɖetɔ́n gbè nɛ gbè é sín xónusɔ́ɖóte ɖɔ: “Nǔ e gbɔn vo hugǎn ɖò lilɛdogbeɖevomɛ elɔ mɛ é wɛ nyí ɖɔ é sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn ɖó tɛn tɔn lɛ mɛ pɛ́pɛ́pɛ́.” Nugbǒ ɔ, Traduction du monde nouveau zán nyikɔ Mawu ɖesunɔ tɔn hugǎn azɔn 7 000. É jiwǔ tawun ɖɔ lilɛdogbeɖevomɛ enɛ sɔ́ nyikɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ Jehovah tɔn sù!
3. (a) Etɛ mɛ nɔví mǐtɔn lɛ ka mɔ nǔ jɛ dó tinmɛ nyikɔ Mawu tɔn tɔn wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka ɖó na mɔ nukúnnú jɛ Tíntɔ́n 3:13, 14 mɛ gbɔn? (Kpɔ́n gbàví “ Nyikɔ Mawu Tɔn Sín Tinmɛ.”)
3 Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn sín tinmɛ nyí “Un nyí mɛ e un nyí é.” (Tín. 3:14) Enɛ wu ɔ, Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Aluùnsun 1, 1926 tɔn ɖɔ: “Nyikɔ Jehovah ɔ sín tinmɛ wɛ nyí Mɛ e tíìn nú éɖée é, . . . Mɛ e ma ɖó bǐbɛ̌ ǎ bo ma ka lɛ́ ɖó vivɔnu ǎ é.” É ɖò mɔ̌ có, hwenu e lilɛdogbeɖevomɛtɔ́ Traduction du monde nouveau tɔn lɛ bɛ́ azɔ̌ yetɔn é ɔ, Jehovah d’alɔ togun tɔn b’ɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nyikɔ Jehovah ɔ sín tinmɛ kún nyí é tíìn nú éɖée kɛɖɛ kpowun ó, loɔ, ee lɛ́ ɖò taji hugǎn é wɛ nyí ɖɔ é nyí Mawu e ɖó linlin ɖaxó ɖé bo ka nɔ wà nǔ bǐ bonu é na dó jɛnu é. Ye mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ nyikɔ Jehovah ɔ sín tinmɛ tlɔlɔ wɛ nyí “É Nɔ Bló B’ɛ Nɔ Jɛ.” Nugbǒ ɔ, é bló bɔ wɛkɛ ɔ kpo nùɖíɖó nùnywɛtɔ́ lɛ kpo tíìn, bo ka lɛ́ kpó ɖò biblo wɛ bɔ jlǒ tɔn kpo linlin tɔn kpo na jɛnu. É ɖò mɔ̌ có, etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ è ni sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn sù? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖ’alɔ ɖò nyikɔ tɔn sísɔ́ sù mɛ gbɔn?
Nyikɔ Mawu Tɔn Na Nyí Nǔ Mímɛ́
4, 5. (a) Enyi mǐ xoɖɛ bo ɖɔ “Nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí [alǒ nǔ mímɛ́]” ɔ, etɛ byɔ wɛ mǐ ka ɖè? (b) Nɛ̌ Mawu ka na bló bɔ nyikɔ tɔn na nyí nǔ mímɛ́ gbɔn? Hwetɛnu é ka na wà mɔ̌?
4 Jehovah jló ɖɔ è ni sɔ́ nyikɔ emitɔn sù. Enɛ wu ɔ, linlin tɔn nukɔntɔn ɔ wɛ nyí ɖɔ nyikɔ emitɔn ni nyí nǔ mímɛ́ lee é tɔ́n ɖò nǔ byɔbyɔ nukɔntɔn e ɖò ɖɛ sín kpɔ́ndéwú e Jezu zé ɖ’ayǐ é mɛ gbɔn é: “Nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí [alǒ nǔ mímɛ́].” (Mat. 6:9) Enyi mǐ byɔ nǔ enɛ ɔ, etɛ byɔ wɛ mǐ ka ɖè tawun?
5 Lee mǐ ko kplɔ́n ɖò Wemata 1 wema elɔ tɔn mɛ gbɔn é ɔ, nǔ byɔbyɔ “Nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí [alǒ nǔ mímɛ́]” ɔ nyí ɖokpo ɖò nǔ atɔn ɖěɖee Jezu byɔ ɖò ɖɛ sín kpɔ́ndéwú ɔ mɛ b’ɛ ka kúnkplá linlin Jehovah tɔn é mɛ. Wè ɖě lɛ wɛ nyí: “Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa.” (Mat. 6:10) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ byɔ Jehovah ɖɔ é ni wà nùɖé bonu Axɔsuɖuto tɔn ni wá bonu jlǒ tɔn ni nyí wiwa ɔ, byɔbyɔ ɛ wɛ mǐ ɖè ɖɔ é ni wà nùɖé bonu nyikɔ tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ nɛ. Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, mǐ ɖò byɔbyɔ Jehovah wɛ ɖɔ é ni klɔ́ cí tobutobu e è kɔn nyì nyikɔ tɔn wu sín hwenu e è fɔ́n gǔ dó jǐ tɔn ɖò Edɛni mɛ é síìn. Nɛ̌ Jehovah ka na na sìnkɔn nú ɖɛ mɔhun gbɔn? É ɖɔ: “Dandan mɛ ɔ, un na bló bɔ nyikɔ ce ɖaxó e wu è kɔn cí dó ɖò akɔta lɛ mɛ é na nyí nǔ mímɛ́.” (Ezek. 36:23 NWT; 38:23) Ðò Haamagedɔni hwenu ɔ, Jehovah na bló bɔ nyikɔ tɔn na nyí nǔ mímɛ́ ɖò nùɖíɖó lɛ bǐ nukɔn hwenu e é na ɖè nǔnyanyawiwa lɛ síìn é.
6. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖ’alɔ ɖò blòbló bɔ nyikɔ Mawu tɔn na nyí nǔ mímɛ́ mɛ gbɔn?
6 Ðò hwenuxó mɛ ɔ, Jehovah yí gbè bɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖ’alɔ ɖò nyikɔ tɔn hinhɛn ɖó mimɛ̌ jí mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ mǐ kún sixu bló bonu nyikɔ Mawu tɔn mɛ́ d’eji ó. É ko mɛ́ bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu. Loɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu bló b’ɛ nyí nǔ mímɛ́ gbɔn? Ezayíi ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ wɛ nyí mɛ mímɛ́.” Bɔ Jehovah ɖesu ka ɖɔ dó togun tɔn wu ɖɔ: “Ye na bló bɔ nyikɔ ce na nyí nǔ mímɛ́ . . . , bɔ ye na ɖi xɛsi nú Mawu Izlayɛli tɔn.” (Eza. 8:13; 29:23, NWT) Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ bló bɔ nyikɔ Mawu tɔn nɔ nyí nǔ mímɛ́ hwenu e mǐ nɔ kpɔ́n dó mɔ nyikɔ ɖeɖóvo ɖé alǒ nyikɔ e hugǎn nyikɔ lɛ bǐ é é, kpo hwenu e mǐ nɔ ɖó sísí nú tinmɛ nyikɔ ɔ tɔn bo nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bonu ye lɔ na mɔ dó mɔ nǔ mímɛ́ é kpo. Ðò taji ɔ, mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖi xɛsi nú nyikɔ Mawu tɔn bo lɛ́ ɖó sísí ɖaxó na hwenu e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah wɛ nyí Gǎn mǐtɔn bo nɔ lɛ́ setónú n’i kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo é.
È Sɔnǔ nú Ye Bonu Ye Na Ðó Nyikɔ Mawu Tɔn Ta Bo Na Lɛ́ Sɔ́ Sù
7, 8. (a) Etɛwu é ka lín hwɛ̌ cobɔ togun Mawu tɔn dó sixu wá ɖó nyikɔ tɔn ta? (b) Etɛ mǐ ka na kpɔ́n dìn?
7 Sín xwè 1870 kpo 1879 kpo vlamɛ wɛ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn égbé tɔn lɛ ko jɛ nyikɔ Mawu tɔn zán ɖò wema yetɔn lɛ mɛ jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Le Phare de la Tour de Sion e è ɖetɔ́n ɖò Avivɔsun 1879 tɔn mɛ é kpo Cantiques de l’Épouse e nyí hanwema ɖé bɔ è ɖetɔ́n ɖò xwè ɖokpo enɛ mɛ é kpo mɛ ɔ, è zán nyikɔ Jehovah ɔ. É ɖò mɔ̌ có, é cí ɖɔ cobonu Jehovah na lɔn bɔ togun tɔn na sɔ́ nyikɔ mímɛ́ tɔn dó ylɔ éɖée na ɖò agbawungba ɔ, é mɔ ɖɔ ye na tó jɛxa wǔjɔmɛ ɖaxó enɛ hwɛ̌ ɖɔhun. Nɛ̌ Jehovah ka sɔnǔ nú Biblu Kplɔntɔ́ bǐbɛ̌mɛ tɔn enɛ lɛ bɔ ye wá ɖó nyikɔ tɔn ta gbɔn?
8 Enyi mǐ lɛkɔ yì vivɔnu xwè 1800 lɛ tɔn kpo bǐbɛ̌mɛ xwè 1900 lɛ tɔn kpo vlamɛ ɔ, mǐ mɔ lee Jehovah na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e zawě e ɖé togun tɔn dó nugbǒ taji ɖěɖee kúnkplá nyikɔ tɔn lɛ é jí gbɔn é. Mi nú mǐ ni kpɔ́n atɔn ɖò nugbǒ enɛ lɛ mɛ.
9, 10. (a) Etɛwu Atɔxwɛ nukɔntɔn lɛ sín xota lɛ ka nɔ sɔ́ ayi ɖó Jezu jí? (b) Huzuhuzu tɛ ka tíìn sín 1919 ɖido? Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Lee Atɔxwɛ Sɔ́ Nyikɔ Mawu Tɔn Sù Gbɔn É.”)
9 Nukɔntɔn ɔ, mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ mɔ nukúnnú jɛ lee é ɖò taji sɔ ɖɔ è ni sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn sù é wu. Biblu Kplɔntɔ́ gbejinɔtɔ́ bǐbɛ̌mɛ tɔn lɛ lin ɖɔ gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùkplɔnmɛ Biblu tɔn taji ɔ. Enɛ xlɛ́ nǔ e wu Atɔxwɛ nɔ sɔ́ ayi ɖó Jezu jí hwɛhwɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò xwè e mɛ è jɛ xójlawema enɛ ɖetɔ́n jí é ɔ, è zán nyikɔ Jezu ɔ azɔn wǒ hugǎn nyikɔ Jehovah ɔ. Atɔxwɛ (Flansegbe) Liyasun 1, 1976 tɔn ɖɔ dó Biblu Kplɔntɔ́ bǐbɛ̌mɛ tɔn lɛ wu ɖɔ ye nɔ sɔ́ Jezu dó mɔ “mɛ taji zɛ xwé wu.” Amɔ̌, hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, Jehovah d’alɔ bɔ ye mɔ nukúnnú jɛ lee Biblu xlɛ́ ɖɔ nyikɔ Mawu ɖesunɔ tɔn nyí nǔ taji sɔ́ é wu. Nɛ̌ é ka cí nú Biblu Kplɔntɔ́ lɛ? Ðò taji ɔ, bɛ́sín 1919 ɖido ɔ, xota Atɔxwɛ ɖokpo ɔ tɔn ɖɔ “ye jɛ yɛ̌yi wlí nú Tɔ́ jixwé tɔn Mɛsiya ɔ tɔn Jehovah jí hugǎn.” Nugbǒ ɔ, sín 1920 jɛ 1929 ɔ, Atɔxwɛ zán nyikɔ Mawu tɔn hugǎn azɔn 6 500!
10 Ðó nɔví mǐtɔn lɛ sɔ́ tɛnmɛ e jɛxa nyikɔ Jehovah ɔ é n’i wutu ɔ, ye xlɛ́ wanyiyi e ye ɖó nú nyikɔ Mawu tɔn é. Mɔyizi ɖɔhun ɔ, ye jɛ ‘nyikɔ Jehovah tɔn jla jí.’ (Sɛ́n. 32:3; Ðɛh. 34:4) Enɛ wu ɔ, lee è ko ɖɔ gbɔn ɖò Mawuxówema ɔ mɛ é ɔ, Jehovah ɖó ayi wanyiyi e ye ɖó nú nyikɔ tɔn é wu lobo nyɔ́ xomɛ dó ye wu.
11, 12. (a) Ali tɛ nu wema mǐtɔn lɛ ka ɖyɔ ɖè ɖò 1919 gudo tlolo? (b) Etɛ jí Jehovah ka ɖò mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ sín ayi dɔn wá wɛ? Etɛwu?
11 Wegɔ ɔ, Klisanwun nugbǒ lɛ ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é dó azɔ̌ e Mawu sɔ́ d’así nú ye é wu. Ðò 1919 gudo tlolo ɔ, nɔví sunnu yí ami dó ɖè ɖěɖee ɖò nukún kpé dó nǔ lɛ wu wɛ lɛ é gbéjé nǔɖɔɖ’ayǐ Ezayíi tɔn kpɔ́n. Enɛ wu ɔ, nǔ e nɔ ɖò wema mǐtɔn mɛ lɛ é jɛ ɖɛ̌ tɛ Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ jí jí. Etɛwu huzuhuzu enɛ ka nyí “nùɖuɖu” bo wá “dó hwetɔnnu”?
12 Jɛ nukɔn nú 1919 ɔ, Atɔxwɛ gbéjé xóɖiɖɔ Ezayíi tɔn elɔ kpɔ́n hlɛ́nhlɛ́n kpɔ́n gbeɖé ǎ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú togun tɔn ɖɔ: ‘Midɛɛ lɛ wɛ nyí kúnnuɖetɔ́ ce, mi wɛ nyí mɛsɛntɔ́ ce e un sɔ́ é.’” (Xà Ezayíi 43:10-12.) Amɔ̌, ɖò 1919 gudo zaan ɔ, wema mǐtɔn lɛ jɛ ayi sɔ́ ɖó wɛn Biblu tɔn enɛ jí jí, bo nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ yí ami dó ɖè lɛ bǐ ɖɔ ye ni nɔ ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ e Jehovah sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye é mɛ, é wɛ nyí kúnnuɖiɖe n’i. Nugbǒ ɔ, sín 1925 wá 1931 kɛɖɛ ɔ, è zán Ezayíi wemata 43gɔ́ ɔ ɖò Atɔxwɛ vovo 57 mɛ, bɔ ye mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ zán xógbe Ezayíi tɔn lɛ dó dó gesí Klisanwun nugbǒ lɛ. É ɖò wɛn ɖɔ ɖò xwè enɛ lɛ mɛ ɔ, Jehovah ɖò mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ sín ayi dɔn wá azɔ̌ e ye ɖó na wà é jí wɛ. Etɛwu? Ðò ali ɖé nu ɔ, bo na dó “tɛ́n ye kpɔ́n hwɛ̌ [bo kpɔ́n ɖɔ ye jɛxa à jí]” wɛ. (1 Tim. 3:10) Cobonu Biblu Kplɔntɔ́ lɛ na sixu ɖó nyikɔ Mawu tɔn ta ɔ, ye ɖó na ɖexlɛ́ Jehovah ɖɔ emi nyí kúnnuɖetɔ́ tɔn lɛ nugbǒ gbɔn azɔ̌ yetɔn lɛ gblamɛ.
13. Nɛ̌ Xó Mawu Tɔn ka xlɛ́ nǔ e ɖò taji hugǎn bɔ è na nya é gbɔn?
13 Atɔngɔ ɔ, togun Jehovah tɔn wá mɔ nukúnnú jɛ lee blòbló bonu nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ ɖò taji sɔ́ é wu. Ðò 1920 kpo 1929 kpo vlamɛ ɔ, ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ blòbló bonu nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ wɛ nyí nǔ e ɖò taji hugǎn bɔ è na nya é. Nɛ̌ Xó Mawu Tɔn ka ɖè nugbǒ taji enɛ xlɛ́ gbɔn? Kpɔ́ndéwú wè ɖíe. Hwɛjijɔ taji tɛ wu Mawu ka hwlɛn Izlayɛli-ví lɛ sín Ejipu? Jehovah ɖɔ: “[Bonu] nyikɔ ce na gbakpé ayikúngban ɔ bǐ jí.” (Tín. 9:16) Etɛwu Jehovah ka kú nǔblawu nú Izlayɛli hwenu e é fɔ́n gǔ dó jǐ tɔn é? Jehovah lɛ́vɔ ɖɔ: “Un ka kpɔ́n dó nyikɔ ce wu, bo sɔ́ wà nǔ xá Izlayɛli togun ɔ gbɔn mɔ̌ ǎ; é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, togun e mɛ ye ɖè lɛ taa wá hu tɛ́ nú [nyikɔ ce].” (Ezek. 20:8-10) Etɛ nǔ enɛ lɛ kpo tan Biblu tɔn ɖevo lɛ kpo ka kplɔ́n Biblu Kplɔntɔ́ lɛ.
14. (a) Ee xwè 1920 jɛ 1929 ɖibla yì vivɔnu é ɔ, etɛ mɛ togun Mawu tɔn ka mɔ nǔ jɛ? (b) Etɛ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖaxó e Biblu Kplɔntɔ́ lɛ wá ɖó é ka wà nú Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Hwɛjijɔ Ðaxó E Wu È Na Jla Wɛnɖagbe ɔ É Ðé.”)
14 Ee xwè 1920 jɛ 1929 ɖibla yì vivɔnu é ɔ, togun Mawu tɔn mɔ nukúnnú jɛ tinmɛ e nǔ e Ezayíi ɖɔ sín xwè 2 700 mɔ̌ ɖíe é ɖó é mɛ. É ɖɔ dó Jehovah wu ɖɔ: “Mɔ̌ wɛ a xlɛ́ ali togun towe gbɔn, bo dó ɖó nyikɔ susunɔ ɖé nú hwiɖée.” (Eza. 63:14, NWT) Biblu Kplɔntɔ́ lɛ mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ é kún nyí hwlɛngán mɛɖesunɔ tɔn wɛ nyí nǔ taji ɔ ó, loɔ blòbló bonu nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ wɛ ɖò taji. (Eza. 37:20; Ezek. 38:23) Ðò 1929 (1934 ɖò Flansegbe mɛ) ɔ, wema Prophétie sɛ̀ sìn xwè nú nugbǒ enɛ bo ɖɔ nyikɔ Jehovah tɔn wɛ ɖó na ɖò taji hugǎn nú nùɖíɖó lɛ bǐ. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ enɛ e è jla ɖó é sísɛ́ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ d’eji bɔ ye ɖekúnnu dó Jehovah takún mɛ bo klɔ́ nǔ kwiji sín nyikɔ tɔn wu.
15. (a) Ðò 1930 jɛ 1939 ɔ, etɛ mɛ nɔví mǐtɔn lɛ ka mɔ nǔ jɛ? (b) Hwe ɖětɛ nu ka sù?
15 Ðò bǐbɛ̌mɛ 1930 jɛ 1939 tɔn ɔ, nɔví mǐtɔn lɛ mɔ nukúnnú jɛ lee é ɖò taji ɖɔ è ni sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn sù sɔ́ é mɛ; bo mɔ nukúnnú jɛ azɔ̌ e Mawu sɔ́ d’así nú ye ɖɔ ye ni wà é wu; bo lɛ́ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e ɖò taji bɔ è na nya é wu d’eji. Dìn ɔ, hwe ɔ nu sù nú Jehovah bɔ é na jɔwu mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ bɔ ye na ɖó nyikɔ tɔn ta ɖò agbawungba. Nú mǐ na dó mɔ lee nǔ nyí mɔ̌ gbɔn é ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ ɖěɖee jɛ wá yì é ɖé lɛ.
Jehovah “Sɔ́ Togun Ðokpo [nú Nyikɔ Tɔn]”
16. (a) Ali taji tɛ nu Jehovah ka sɔ́ nyikɔ tɔn sù ɖè? (b) Ðò hwexónu ɔ, mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí togun ɖé nú nyikɔ Mawu tɔn?
16 Ali taji e nu Jehovah sɔ́ nyikɔ tɔn sù ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ é ɖó togun ɖokpo ɖò ayikúngban jí b’ɛ ɖó nyikɔ tɔn ta. Sín 1513 J.H.M. ɖido ɔ, akɔta Izlayɛli tɔn sɔ́ Jehovah sín afɔ ɖó te bo nyí togun tɔn. (Eza. 43:12) É ɖò mɔ̌ có, ye sɔ́ wà nǔ e akɔ e ye jɛ xá Mawu é byɔ ɖò ye sí é ǎ, bɔ ɖò 33 H.M. tɔn ɔ, xɔ́ntɔn bunɔ e ye zun xá ɛ é gblé. Táan kpɛɖé dó enɛ gudo ɔ, Jehovah “kpé nukún dó mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ wu . . . bo sɔ́ togun ɖokpo ɖò ye mɛ [nú nyikɔ tɔn].” (Mɛ. 15:14) Togun yɔyɔ̌ enɛ e è sɔ́ é wɛ wá huzu “Izlayɛli Mawu tɔn” ee mɛ ahwanvu Klisu tɔn yí ami dó ɖè e gosin akɔta vovo mɛ lɛ é ɖè é.
17. Ayi tɛ Satáan ka kàn b’ɛ kpa ɛ?
17 Ðò 44 H.M. mɔ̌ ɔ, è ylɔ ahwanvu Klisu tɔn lɛ ɖɔ “Klisanwun lɛ” gbɔn alixlɛ́mɛ Mawu tɔn gblamɛ. (Mɛ. 11:26, NWT) Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, nyikɔ enɛ wɛ è nɔ dó tuùn ye na, ɖó Klisanwun nugbǒ lɛ kɛɖɛ wɛ é dó gesí. (1 Pi. 4:16, NWT) É ɖò mɔ̌ có, lee lǒ e Jezu dó dó jinukún ɖagbe ɔ kpo gbehan nyanya lɛ kpo wu é xlɛ́ gbɔn é ɔ, ayi e kàn wɛ Satáan ɖè bɔ è na zán nyikɔ enɛ dó ylɔ Klisanwun-nyijɛtɔ́ alɔkpa lɛ bǐ é kpa ɛ. Enɛ wɛ zɔ́n bɔ nú xwè kanweko mɔkpan ɔ, è sɔ́ tuùn Klisanwun nugbǒ lɛ céɖécéɖé ɖó vo nú Klisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ ǎ. Amɔ̌, enɛ jɛ huzuhuzu jí ɖò “nǔkún-yiyahwenu,” enɛ bɛ́ ɖò 1914. Etɛwu? Ðó wɛnsagun lɛ jɛ Klisanwun nugbǒ lɛ ɖè ɖó vo nú Klisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ jí.
18. Etɛ ka d’alɔ nɔví mǐtɔn lɛ bɔ ye mɔ ɖɔ è ɖó hudo nyikɔ yɔyɔ̌ ɖé tɔn?
18 Ee è sɔ́ deví gbejinɔtɔ́ ɔ ɖò 1919 gudo é ɔ, Jehovah d’alɔ togun tɔn b’ɛ mɔ nǔ jɛ azɔ̌ e è ɖè n’i b’ɛ na wà é wu. Ye yawu mɔ ɖɔ wɛnɖagbejijla sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè zɔ́n bɔ ye gbɔn vo nú Klisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ bǐ. Ee ye mɔ nǔ jɛ nǔ enɛ wu tlolo é ɔ, é sɔ́ lín cobonu ye tuùn ɖɔ nyikɔ “Biblu Kplɔntɔ́ lɛ” ɔ kún ko kpé bo na ɖè emi ɖó vo ó ǎ. Nǔ taji e ye na wà ɖò gbɛ̀ yetɔn mɛ é wɛ nyí ye na kplɔ́n Biblu kpowun ǎ, loɔ, ye ɖó na ɖekúnnu nú Mawu, wlí yɛ̌yi n’i lobo lɛ́ sɔ́ nyikɔ tɔn sù. Enɛ wu ɔ, nyikɔ tɛ ka na sɔgbe xá azɔ̌ e ye ɖò wiwa wɛ é? È na xósin nú nùkanbyɔ enɛ ɖò 1931.
19, 20. (a) Gbeta e sɔ́ akpàkpà mɛ é tɛ kɔn è ka wá ɖò kpléɖókpɔ́ 1931 tɔn jí? (b) Nɛ̌ nɔví mǐtɔn lɛ ka wà nǔ gbɔn dó nyikɔ yɔyɔ̌ e è sɔ́ é wu?
19 Ðò Liyasun 1931 tɔn mɛ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ 15 000 mɔ̌ wá kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé jí ɖò Columbus, Ohio ɖò États-Unis. Ee ye kpɔ́n tuto kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn jí é ɔ, ye mɔ wekwín kloklo wè bɔ è wlan dó tuto ɔ sín akpà jí b’ɛ kpaca ye, wekwín lɛ wɛ nyí J kpo W kpo. Ye kanbyɔ yeɖée ɖɔ: ‘Etɛ ɖɔ wɛ wekwín enɛ lɛ ka ɖè?’ Ye ɖò yetɔn yetɔn ɖɔ d’ewu wɛ. Amɔ̌, ɖò Aklunɔzángbe azǎn 26gɔ́ Liyasun tɔn gbè ɔ, Nɔví Joseph Rutherford xwlé nǔ e jí ye kú dó é kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ bɔ xó elɔ e wu agbɔ̌n ɖè é ɖ’emɛ: “Mǐ jló ɖɔ è ni tuùn bo nɔ ylɔ mǐ ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ.” Hwenɛnu wɛ kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ bǐ wá mɔ nǔ jɛ tinmɛ wekwín budo enɛ lɛ tɔn wu, ye wɛ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ (Jehovah’s Witnesses ɖò Glɛnsigbe mɛ), bo nyí nyikɔ ɖé bɔ è ɖè sín Ezayíi 43:10 mɛ.
20 Kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ bǐ yí gbè nú nyikɔ enɛ kpo xósusu ɖaxó ɖé kpo kpodo asíkpɛ́ magbokɔ ɖé kpo. È sè gbè yíyí akpàkpà sɔ́ mɛ tɔn enɛ e mɛ lɛ ɖexlɛ́ ɖò Columbus é gbɔn gbɛ̀ ɔ sín wevlɔɖó mɛ gbɔn hladio jí! Ernest Barber kpo Naomi Barber kpo e ɖò Australie lɛ é ɖɔ: “Hwenu e asíkpɛ́ ɔ bɛ́ ɖò Amɛlika é ɔ, nɔví ɖěɖee ɖò Melbourne lɛ é lɔn yì jǐ bo ɖò asíkpɛ́ xò wɛ kpowun. Mǐ na wɔn nǔ enɛ kpɔ́n ǎ!” *
È Ðò Nyikɔ Mawu Tɔn Sɔ́ Sù Wɛ Gbɔn Gbɛ̀ ɔ Bǐ Mɛ
21. Nɛ̌ nyikɔ yɔyɔ̌ ɔ ka flɔ́ zo dó glɔ nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ gbɔn?
21 Nyikɔ junjɔn Biblu jí (Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ) e mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ jɛ é dó hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn jí nú ye ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ kɔn. Edward Grimes kpo Jessie Grimes kpo ee nyí gbexosin-alijitɔ́ asú kpo asì kpo ɖé ɖò États-Unis bo yì kpléɖókpɔ́ Columbus tɔn enɛ ɖò 1931 é tinmɛ ɖɔ: “Biblu Kplɔntɔ́ lɛ wɛ mǐ nyí sín xwégbe, bo ka huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ dó lɛkɔ yì xwè. É víví nú mǐ ɖɔ dìn ɔ, mǐ ɖó nyikɔ e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpa susu nú nyikɔ Mawu mǐtɔn tɔn é.” Ðò kpléɖókpɔ́ enɛ gudo ɔ, Kúnnuɖetɔ́ ɖé lɛ zán wlɛnwín yɔyɔ̌ ɖé bo na dó wà mɔ̌ na. Ye nɔ dlɛn kati e jí wɛn elɔ ɖè é: “Ðokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ JEHOVAH Tɔn lɛ mɛ ɖò Axɔsuɖuto JEHOVAH Mawu mǐtɔn tɔn sín wɛnɖagbe jla wɛ” dó ɖè yeɖée xlɛ́ xwétɔ́ lɛ. Nugbǒ ɔ, togun Mawu tɔn nɔ gó ɖó nyikɔ Jehovah e é ɖó ta é wu, bɔ ye ɖò gbesisɔmɛ bo na jla tinmɛ tɔn gbɔn fí bǐ.
“Biblu Kplɔntɔ́ lɛ wɛ mǐ nyí sín xwégbe, bo ka huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ dó lɛkɔ yì xwè”
22. Etɛ ka xlɛ́ ɖɔ togun Jehovah tɔn gbɔn vo?
22 Sín xwè gègě ɖíe wɛ Jehovah ko sísɛ́ nɔví yí ami dó ɖè mǐtɔn lɛ bɔ ye ko sɔ́ nyikɔ enɛ e ɖè mǐ ɖó vo é. Sín 1931 ɔ, Satáan ka sɔ́ kpéwú bo bló bɔ è na dɛ́n togun Mawu tɔn à? É ka kpéwú bo bló bɔ é vɛwǔ nú mɛ lɛ bɔ ye na tuùn mǐ ɖó vo nú sinsɛn ɖevo lɛ à? Gbeɖé kpɔ́n! É nyɔ́ wà ɔ, tuùn e è tuùn mǐ ɖi kúnnuɖetɔ́ Mawu tɔn lɛ é fɔ́n bo ɖò jijɛ jí wɛ hú ɖ’ayǐ tɔn. (Xà Micée 4:5; Malacíi 3:18.) Nugbǒ ɔ, nyikɔ Mawu tɔn nɔ dó gesí mǐ kaka bɔ, enyi mɛɖebǔ zán nyikɔ enɛ ɖò égbé ɔ, è nɔ yawu tuùn ɖɔ é nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ mɛ. Sinsɛn adingban tɔn lɛ cí só ɖé ɖɔhun bonu yɛtɛn yetɔn cyɔn yɛ mǐ jí ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, sinsɛn-biblo nugbǒ Jehovah tɔn jinjɔn ayǐ ganji bo “hú ga só kpɛví kpɛví lɛ.” (Eza. 2:2) É ɖò wɛn ɖɔ égbé ɔ, è ko sɔ́ sinsɛn-biblo Jehovah tɔn kpo nyikɔ mímɛ́ tɔn kpo sù tawun.
23. Sɔgbe kpo Ðɛhan 121:5 kpo ɔ, nugbǒ taji e kúnkplá Jehovah é tɛ ka na hlɔnhlɔn mǐ d’eji?
23 Kpɔ́n lee tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah na cyɔn alɔ mǐ jí ɖò mɛgbenyinya Satáan tɔn dìn kpo sɔgudo tɔn lɛ kpo nukɔn é dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ sɔ́ é! (Ðɛh. 121:5) Hwɛ mǐtɔn jɔ tawun ɖɔ lee nǔ cí nú ɖɛhan wlantɔ́ ɔ é wɛ é cí nú mǐ lɔmɔ̌: “Nǔ nyɔ́ nú akɔta e nɔ sɛ̀n Mawu Mavɔmavɔ ɖokponɔ é; nǔ nyɔ́ nú togun e Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ dó ɖó togun tɔn é.”
^ akpá. 20 Kpɔ́n Wemata 7, wexwɛ 72-74 ba mɔ tinmɛ ɖevo lɛ dó hladio zinzan wu.


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Mɔ Awǎjijɛ Ðò Wɛnɖagbe ɔ Jijla Mɛ
Mawuxóɖiɖɔ ka ko vɛwǔ nú we kpɔ́n à? Gègě mǐtɔn wɛ na ɖɔ ɛɛn nú nùkanbyɔ enɛ. Etɛwu? É sixu nyí ɖɔ, hwɛhwɛ ɔ, mɛ lɛ kún nɔ keya nú wɛn ɔ ɖò xá mǐtɔn mɛ ó, alǒ ye nɔ nylahun dó mǐ, alǒ xó ɖiɖɔ nú jonɔ lɛ nɔ dó xɛsi mǐ. É ɖò wɛn ɖɔ nǔ enɛ lɛ sixu ɖè kàn kpò nú awǎjijɛ mǐtɔn. É ɖò mɔ̌ có, Mawu awǎjijɛnɔ ɔ sɛ̀n wɛ mǐ ɖè bɔ é jló ɖɔ mǐ ni sɛ̀n emi kpo awǎjijɛ kpo. (Ðɛ 100:2; 1Ti 1:11, nwt) Hwɛjijɔ atɔn tɛ lɛ wu mǐ ka ɖó na ɖó awǎjijɛ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ mɛ?
Nukɔntɔn ɔ, nukúnɖiɖo sín wɛn ɖé jla wɛ mǐ ɖè. Gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ ɖó nukúnɖiɖo sɔmɔ̌ ɖò égbé ǎ, loɔ, mǐ sixu dó “fífá wɛn, nyɔna wɛn” ye. (Eza 52:7) Amɔ̌, wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn ɔ sixu na mǐ awǎjijɛ b’ɛ túnflá. Cobonu a na yì kúnnuɖegbe hǔn, lin tamɛ kpɔ́n dó nyɔna ɖěɖee Axɔsuɖuto Mawu tɔn na hɛn wá ayikúngban jí lɛ é jí.
Wegɔ ɔ, wɛnɖagbe e mǐ nɔ jla é nɔ wà ɖagbe nú mɛ lɛ ɖò agbaza kpo gbigbɔ kpo lixo. Ye nɔ kplɔ́n lee ye na jó walɔ nyanya lɛ dó gbɔn é lobo nɔ ɖó gbɛ̀ Mavɔmavɔ sín nukúnɖiɖo. (Eza 48:17, 18; Hlɔ 1:16) Mǐ ni nɔ flín ɖɔ mɛhwlɛngán sín azɔ̌ ɖé wà wɛ mǐ ɖè. Enyi mɛ ɖé lɛ ma tlɛ jló ɖɔ è ni hwlɛn emi ǎ ɔ, mǐ na kpó ɖò mɛ ɖěɖee ɖò hudo tɔn mɛ lɛ é ba wɛ.—Mt 10:11-14.
Atɔngɔ e ɖò taji hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ, wɛnɖagbejijlazɔ́ mǐtɔn nɔ sɔ́ Jehovah sù. Wɛnɖagbejijlazɔ́ e wà wɛ mǐ ɖè é xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ tawun. (Eza 43:10; Eb 6:10) Hú mɔ̌ ɔ, é nɔ kɔn gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó mǐ jí bonu mǐ na kpé azɔ̌ enɛ wu bo wà. Enɛ wu ɔ, savo nú Jehovah bá ɖó awǎjijɛ e gbigbɔ mímɛ́ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖó é. (Ga 5:22) Kpo alɔdo tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò adohu adohu ɖebǔ jí lobo ɖɔ Mawuxó kpo adɔgbigbo kpo. (Mɛ 4:31) Enɛ ɔ, mǐ na mɔ awǎjijɛ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ mǐtɔn mɛ, enyi mɛ lɛ na bo tlɛ nɔ wà nǔ gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ.—Eze 3:3.
KPƆ́N VIDEO VƆ̌ AWǍJIJƐ MƆ GBƆN NÙKPLƆNKPLƆN KPO TAMƐ LINLIN KPO GBLAMƐ Ɔ, ENƐ GUDO HǓN, NǍ XÓSIN NÚ NÙKANBYƆ ELƆ LƐ:
Enyi mǐ na bo tlɛ nɔ zán ganxixo gègě dó ɖɔ Mawuxó na sunmɛ sunmɛ ɔ, etɛwu mǐ ka ɖó na sɔ́ nùkplɔnkplɔn sín aca ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ?
Ali tɛ nu mǐ ka ɖó na wà nǔ Mali ɖɔhun ɖè?
Hwetɛnu a ka ɖè ɖó vo bo nɔ lin tamɛ dó Xó Mawu tɔn jí?
Etɛ ka nɔ hɛn awǎjijɛ wá nú we hwenu a ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ é?


text:
Ði Nǔ—Wà Nǔ kpo Nùnywɛ Kpo!
“Byɔ kpo nùɖiɖi kpo ma xò nǔ kpɔ́n.”
HAN LƐ: 81, 70
1. Etɛ ka zɔ́n bɔ Kanyɛ́ɛ ma wá gbeta e nùnywɛ kpé é ɖé kɔn ǎ? Etɛ mɛ e ka tɔ́n kɔ dó?
KANYƐ́Ɛ ɖó na wá gbeta ɖé kɔn, é ɖó na site dó nùɖé jí: Ðu ɖò nǔ baɖabaɖa sín zɛn e ɖò sísɔ́ ɛ wɛ é jí, alǒ jó lee nǔ cí gbɔn n’i é dó b’ɛ na sísɛ́ ɖò nǔwiwa tɔn lɛ mɛ. Gbeta ɖebǔ e kɔn é na wá é na wà nǔ dó gbɛzán tɔn e kpò é bǐ wu. A tuùn gbeta e kɔn Kanyɛ́ɛ wá é; ɖɔ é kún nyí ɖagbe ɔ wɛ ó. Gbeta e kɔn é wá é kpo nǔ e gbeta enɛ sisɛ ɛ bɔ é wà é kpo wɛ zɔ́n bɔ nɔví tɔn Abɛli e nyí nùɖitɔ́ é dó nyí matíìntɔ́. Bɔ gbeta e kɔn é wá é d’akpà kancica e ɖò é kpo Gbɛɖotɔ́ tɔn kpo tɛntin é wu.
2. Etɛwu nǔwukpikpé e mǐ ɖó bo na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn é ka ɖò taji tawun?
2 Mǐ lɔmɔ̌ ɖó na wá gbeta ɖé lɛ kɔn lobo site dó nùɖé lɛ jí. Gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é bǐ wɛ nɔ sɔ́ gbɛ̀ ɖó axɔ nu ǎ. É ɖò mɔ̌ có, gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é, nǔ e jí mǐ nɔ site dó lɛ é sixu wà nǔ dó mǐ wu tawun. Enɛ wu ɔ, nǔwukpikpé e mǐ ɖó bo na wà gbeta ɖagbe lɛ kɔn é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na zán gbɛ̀ e bɔkun bɔ fífá gɔ́ é ɖé dó bǎ ɖé mɛ, hú ɖɔ mǐ ni zán ee tagba, nǔdindon, kpo nǔmaɖónukún lɛ kpo gɔ́ é.
3. (a) Bo na dó wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na ɖi nǔ na? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò kpɔ́n na?
3 Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? Mǐ ɖó na ɖi nǔ nú Mawu, bo na xò nǔ kpɔ́n dó jlǒ kpo nǔwukpikpé kpo e é ɖó bo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na huzu nùnywɛtɔ́ é wu ǎ. Mǐ ɖó na lɛ́ ɖi nǔ nú Xó Jehovah tɔn kpo lee é nɔ wà nǔ gbɔn é kpo wu, gbɔn jiɖiɖe dó wěɖexámɛ e gosin gɔn tɔn lɛ é gblamɛ. (Xà Jaki 1:5-8.) Ee mǐ na ɖò sisɛ kpɔ́ ɛ wɛ, bo na ɖò wǎn yí nú Xó tɔn d’eji wɛ é ɔ, mǐ nɔ wá ɖeji dó linlin tɔn lɛ wu. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ wá ɖó aca bo nɔ ba dò nú Xó Mawu tɔn cobo nɔ wá gbeta lɛ kɔn. Amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka sixu hɛn nǔwukpikpé e mǐ ɖó bo na wá gbeta lɛ kɔn é kpɔ́n te d’eji gbɔn? Mǐ na wá gbeta lɛ kɔn sín tinmɛ wɛ ka nyí ɖɔ mǐ na zunfan gbeta e kɔn mǐ wá é majomajo enyi nùɖé na bo tlɛ ɖò jijɛ wɛ ɔ wɛ à?
É NƆ BYƆ ÐƆ È NI WÁ GBETA LƐ KƆN ÐÒ GBƐ̀ MƐ
4. Gbeta tɛ kɔn Adamu ka ɖó na wá? Etɛ lɛ mɛ gbeta e kɔn é wá é ka tɔn kɔ dó?
4 Sín hwenu e gbɛ̀ ɔ jɔ dó é wɛ mɛ bǐ, sunnu kpo nyɔnu kpo ɖó na wá gbeta taji lɛ kɔn. Adamu ɖó na wá gbeta ɖé kɔn: É na setónú nú Gbɛɖotɔ́ tɔn alǒ setónú nú Ɛvu tɔn. É ɖò gbesisɔmɛ bo na wá gbeta ɖé kɔn, amɔ̌, etɛ a ka lin dó gbeta e kɔn é wá é wu? Asì tɔn e è flú é sisɛ ɛ bɔ é wá gbeta é nyla tawun é ɖé kɔn, b’ɛ zɔ́n bɔ Palaɖisi e mɛ é nɔ nɔ é kpo gbɛ̀ éɖesunɔ tɔn kpo bú dó è. Bǐbɛ̌ wuvɛ̌ lɛ tɔn kpowun jɛn nɛ. Kaka jɛ égbé ɔ, mǐ kpó ɖò gbeta baɖabaɖa e kɔn Adamu wá é sín xɔxɔ sè wɛ.
5. Nukún tɛ mǐ ka ɖó na nɔ dó kpɔ́n dandannú e gbeta lɛ kɔn wiwa nyí é na?
5 Mɛɖé lɛ sixu lin ɖɔ enyi mǐ ma ɖó gbeta lɛ kɔn bo na wá ǎ ɔ, gbɛ̀ ninɔ na víví hugǎn. Mɔ̌ wɛ hwi lɔ ka nɔ lin à? Flín ɖɔ Jehovah kún bló gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na cí macinu e ma sixu lin tamɛ bo site dó nùɖé jí yeɖesunɔ ǎ lɛ é ɖɔhun ó. Nugbǒ ɔ, Biblu kplɔ́n mǐ lee mǐ na nɔ wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn gbɔn é. Jehovah jló ɖɔ mǐ ni wá gbeta lɛ kɔn miɖesunɔ có, é jló ɖɔ gbeta enɛ kɔn wiwa ni hɛn nǔ gblé dó mǐ wu ǎ. Lin tamɛ dó kúnnuɖenú e ɖè enɛ xlɛ́ é ɖé lɛ jí.
6, 7. Gbeta tɛ kɔn Izlayɛli-ví hwexónu tɔn lɛ ka ɖó na wá? Etɛwu é ka vɛwǔ nú ye ɖɔ ye ni wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
6 Ee Izlayɛli-ví hwexónu tɔn lɛ wá jɛ Akpádídó Yikúngban ɔ jí é ɔ, ye ɖó na wá gbeta vlɛkɛsɛ e ka ɖò taji é ɖé kɔn: Sɛ̀n Jehovah alǒ sɛ̀n mawu ɖevo (alǒ mawu ɖevo lɛ). (Xà Jozuwée 24:15.) Gbeta enɛ kɔn wiwa sixu cí nǔ e bɔkun é ɖé ɖɔhun. Amɔ̌, ee kɔn ye na wá é sixu sɔ́ gbɛ̀ yetɔn ɖó axɔ nu. Ðò Hwɛɖɔtɔ́ lɛ sín táan mɛ ɔ, hwɛhwɛ wɛ Izlayɛli-ví lɛ wá gbeta nyanya lɛ kɔn. Ye lɛkɔ sín Jehovah gudo bo sɛ̀n vodun lɛ. (Hwɛ. 2:3, 11-23) Lɛ́vɔ lin tamɛ kpɔ́n dó hweɖevonu e ye ɖó na wá gbeta ɖé kɔn ɖò hwenuxó togun Mawu tɔn tɔn mɛ é jí. Gbeyiɖɔ Elíi ɖɔ gbeta e kɔn ye ɖó wá é nyì wɛn nú ye: Ye na sɛ̀n Jehovah alǒ sɛ̀n vodun Baalu. (1 Axɔ. 18:21) Elíi gbɛ́ nǔ nú togun ɔ ɖó nǔxokpɔ́n yetɔn wu. A sixu lin ɖɔ gbeta enɛ kɔn wiwa kún vɛwǔ ó, ɖó nùnywɛnú wɛ Jehovah sinsɛn nyí hwebǐnu bo lɛ́ ɖó lè. Nugbǒ ɔ, mɛ e ɖò ganji é ɖé sixu yí wǎn nú Baalu bo sɛ̀n ǎ. É ɖò mɔ̌ có, Izlayɛli-ví enɛ lɛ xò nǔ kpɔ́n dó mɛ e ye na sɛ̀n é wu. Elíi dó wusyɛn lanmɛ nú ye kpo nùnywɛ kpo ɖɔ ye ni sɔ́ sinsɛn-biblo e hugǎn bǐ é, é wɛ nyí sinsɛn-biblo sɛ́dó Jehovah.
7 Etɛwu é ka sixu ko vɛwǔ nú Izlayɛli-ví enɛ lɛ sɔmɔ̌ ɖɔ ye ni wá gbeta e nùnywɛ kpé é ɖé kɔn? È na ɖɔ kpowun ɔ, ye sɔ́ ɖi nǔ nú Jehovah ǎ bo gbɛ́ ɖɔ emi kún na setónú n’i ó. Ye ɖó nùtuùntuùn e sɔgbe alǒ nùnywɛ e gosin Mawu gɔn é ǎ; mɔ̌ jɛn ye ma ɖeji dó Jehovah wu ǎ é nɛ. Enyi nǔwiwa yetɔn lɛ ko jinjɔn nùtuùntuùn e sɔgbe é jí wɛ ɔ, é na ko d’alɔ ye bɔ ye na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn. (Ðɛh. 25:12) Gɔ́ na ɔ, ye jó mɛ ɖevo lɛ dó bɔ ye wà nǔ dó ye wu alǒ tlɛ wá gbeta lɛ kɔn dó tɛn yetɔn mɛ. Tò ɔ mɛ nu ɖěɖee ma nɔ sɛ̀n Jehovah ǎ lɛ é d’akpà linlin Izlayɛli-ví lɛ tɔn wu, bo sísɛ́ ye bɔ ye xwedó ahwan pagáwùn enɛ ɔ. Jehovah ka ko gb’akpá nú ye sín xwè mɔkpan ɖíe ɖɔ nǔ mɔhun sixu jɛ.
MƐ ÐEVO LƐ KA ÐÓ NA WÁ GBETA LƐ KƆN NÚ MǏ WƐ À?
8. Nǔ taji tɛ tan Izlayɛli-ví lɛ tɔn ka kplɔ́n mǐ dó gbeta lɛ kɔn wiwa wu?
8 Kpɔ́ndéwú e xó mǐ ɖɔ wá yì lɛ é kplɔ́n nǔ e zawě é ɖé mǐ. Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na wá gbeta lɛ kɔn, bɔ ee nùnywɛ kpé bo sɔgbe lɛ é nɔ jinjɔn nùtuùntuùn e zawě bo ɖò Mawuxówema ɔ mɛ é jí. Galatinu lɛ 6:5 flín mǐ ɖɔ: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na wà azɔ̌ e nyí é tɔn é.” Mǐ ɖó na sɔ́ gbeta lɛ kɔn wiwa sín azɔ̌ e nyí mǐtɔn é jó nú mɛ ɖevo lɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, mǐ ɖó na tuùn nǔ e sɔgbe ɖò Mawu nukúnmɛ é mǐɖesunɔ lobo jló bo wà ɖ’eji.
9. Enyi mǐ jó mɛ ɖevo lɛ dó bonu ye wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ɔ, etɛwu é ka sixu nyí awovinú?
9 Nɛ̌ mǐ ka sixu jɛ mɔ mɛ ɖevo lɛ jijodo bonu ye wá gbeta lɛ kɔn dó tɛn mǐtɔn mɛ é tɔn mɛ gbɔn? Kɔgbidinúmɛ hagbɛ̌ lɛ tɔn sixu sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e ma sɔgbe ǎ é ɖé kɔn. (Nùx. 1:10, 15) É ɖò mɔ̌ có, nú mɛ ɖevo lɛ na bo gbidi kɔ nú mǐ gbɔn ɖebǔ ɔ, azɔ̌ mǐtɔn wɛ é nyí bɔ mǐ na xwedó ayixa mǐtɔn e Biblu kplɔ́n é. Ðò ali gègě nu ɔ, enyi mǐ nɔ jó mɛ ɖevo lɛ dó bɔ ye nɔ wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ɔ, mǐ nɔ jló bo nɔ “xwedó mɛ mɔhun lɛ” nɛ. Gbeta ɖé wɛ nugbǒ, amɔ̌, é sixu jì nǔ nyanya nú mǐ.
10. Etɛ wu Pɔlu ka mɔ ɖɔ emi ɖó na gb’akpá nú Galatinu lɛ dó?
10 Mɛsɛ́dó Pɔlu gb’akpá nú Galatinu lɛ dó awovinú e ɖò mɛ ɖevo lɛ jijodo bonu ye ni wá gbeta mɛɖesunɔ tɔn kɔn nú ye lɛ é jí céɖécéɖé. (Xà Galatinu lɛ 4:17.) Mɛɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ bo jló na wá gbeta lɛ kɔn nú mɛ ɖevo lɛ bo na dó klán ye sín mɛsɛ́dó lɛ wu. Etɛwu? Tɛn ɖaxó ɖaxó lɛ mɛ ninɔ ba wɛ cejɛnnabinɔ enɛ lɛ ɖè. Ye nɔ zɛ dogbó e sɔgbe lɛ é wu bo nɔ ɖó sísí ɖebǔ nú acɛ e Klisanwun hàtɔ́ yetɔn lɛ ɖó bo na wá gbeta lɛ kɔn nú yeɖesunɔ lɛ é ǎ.
11. Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ mɛ ɖevo lɛ hwenu e ye ɖò gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn wá wɛ é gbɔn?
11 Pɔlu sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ ɖò sísí ɖó nú acɛ e nɔví lɛ ɖó bo na wá gbeta lɛ kɔn nú yeɖée é mɛ. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:24, nwt.) Égbé ɔ, enyi mɛxo agun tɔn lɛ jló na ɖè wě xá mɛ dó nǔ e kúnkplá gbeta mɛɖesunɔ tɔn lɛ kɔn wiwa jí ɔ, ye ɖó na xwedó kpɔ́ndéwú enɛ. Nǔ e jinjɔn Biblu jí lɛ é mímá xá mɛ ɖevo lɛ nɔ víví nú ye. É ɖò mɔ̌ có, mɛxo agun tɔn lɛ nɔ cɔ́ yeɖée bo nɔ jó nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu ɖokpo ɖokpo dó bɔ ye nɔ wá gbeta lɛ kɔn yeɖesunɔ. Mɔ̌ wiwa sɔgbe ɖó mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ na kpan nǔ e gbeta e kɔn é wá é na jì lɛ é. Nùkplɔnmɛ taji ɖokpo ɖíe: Mǐ sixu keya nú mɛ ɖevo lɛ bo lɛ́ dɔn ayi yetɔn wá nugbodòdó alǒ wěɖexámɛ Mawuxówema ɔ tɔn lɛ jí. Amɔ̌, ye ɖó acɛ bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn bɔ ye wɛ ɖó na bló mɔ̌. Enyi ye wà mɔ̌ kpo nùnywɛ kpo ɔ, ye nɔ ɖu lè tɔn. É ɖò wɛn ɖɔ mǐ kún ɖó na lin gbeɖé ɖɔ mǐ ɖó acɛ bo na wá gbeta lɛ kɔn nú nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo ó.
GBETA LƐ KƆN WIWA HWENU E È MA SIXU ÐU ÐÒ MƐÐÉE JÍ A É
12, 13. Etɛwu é ka nyí awovinú ɖɔ mǐ ni xwedó nǔ e ayi mǐtɔn ɖɔ nú mǐ é kpowun hwenu e mǐ ɖò xomɛsin jí alǒ hwenu e awakanmɛ kú mǐ é?
12 Acagbè e mɛ lɛ nɔ dó hwɛhwɛ é wɛ nyí ɖɔ: Xwedó nǔ e ayi towe ɖɔ hwi ni wà é. Amɔ̌, nǔwiwa gbɔn mɔ̌ sixu nyí awovinú, bɔ ɖò ali ɖé nu ɔ, é sɔgbe kpo Mawuxówema ɔ kpo ǎ. Biblu gb’akpá nú mǐ ɖɔ mǐ ni má nɔ jó hwɛhuhu sín ayi mǐtɔn alǒ lee nǔ cí nú mǐ é dó b’ɛ ɖu ɖò mǐ jí hwenu e mǐ nɔ ɖò gbeta lɛ kɔn wá wɛ é ó. (Nùx. 28:26) Tan Biblu tɔn lɛ xlɛ́ nǔ nyanya e nɔ jɛ hwenu e è xwedó nǔ e ayi mɛtɔn ɖɔ nú mɛ é. Nǔ e wu wɛ é wɛ nyí ɖɔ “gbɛtɔ́ sín ayixa hizi; ayixa tɔn dá hú nǔ bǐ.” (Jel. 3:17; 13:10; 17:9; 1 Axɔ. 11:9) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ nɔ xwedó nǔ e ayi mǐtɔn ɖɔ nú mǐ é kpowun dó wá gbeta lɛ kɔn ɔ, etɛ é ka sixu jì?
13 Nǔ titewungbe ɖé wɛ ayi Klisanwun tɔn nyí, ɖó è ɖè gbè nú mǐ ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú Jehovah kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo bo lɛ́ yí wǎn nú nɔzo mǐtɔn mǐɖesunɔ ɖɔhun. (Mat. 22:37-39) Amɔ̌, Mawuxówema ɔ sín akpáxwé e jí mǐ ɖɔ xó dó wá yì lɛ é tɛɖɛ̌ jí ɖɔ awovinú wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni jó lee nǔ nɔ ci nú mǐ lɛ é dó bonu ye ni xlɛ́ lee mǐ na lin nǔ gbɔn lobo wà nǔ gbɔn é mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mǐ wá gbeta lɛ kɔn hwenu e mǐ ɖò xomɛsin jí ɔ, etɛ ka sixu jɛ? Enyi mǐ ko wà mɔ̌ wá yì ɔ, xósin ɔ na ko ɖò wɛn. (Nùx. 14:17; 29:22) Alǒ mǐ ka sixu wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn hwenu e awakanmɛ kú mǐ é à? (Kɛ́n. 32:6-12; Nùx. 24:10) Flín ɖɔ Xó Mawu tɔn xlɛ́ ɖɔ nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni nyí “kannumɔ nú Mawusɛ́n ɔ.” (Hlɔ. 7:25) É ɖò wɛn ɖɔ lee nǔ nɔ cí mǐ lɛ é sixu flú mǐ enyi mǐ jó ye dó bɔ ye ɖu ɖò mǐ jí hwenu e mǐ ɖò gbeta taji lɛ kɔn wá wɛ é.
HWENU E É BYƆ ÐƆ A NI HUZU LINLIN TOWE É
14. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ é sixu sɔgbe ɖɔ mǐ ni huzu gbeta e kɔn mǐ ko wá é ɖé?
14 Mǐ ɖó na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn. Amɔ̌, enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ kún sɔ́ sixu ɖyɔ linlin mǐtɔn hwenu e mǐ ko wá gbeta ɖé kɔn é ó ǎ. É nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni vɔ́ gbeta ɖé gbéjé kpɔ́n hweɖelɛnu, bɔ tlɛ sixu huzu i. Ðǒ ayi lee Jehovah wà nǔ xá Ninivunu lɛ gbɔn ɖò Jonasi hwenu é wu. “Mawu mɔ lee wà nǔ gbɔn wɛ ye ɖè ɔ, bo mɔ ɖɔ ye jó jijɔ nyanya yetɔn lɛ dó. Enɛ ɔ wutu ɔ, é lɛ́ lɛkɔ wá gbeta e é ko ɖè tɔ́n ɔ jí, bɔ nǔ nyanya e dán é gblɔ́n nú ye ɔ, é sɔ́ bló ǎ.” (Jona. 3:10) Hwenu e Jehovah mɔ ɖɔ Ninivunu lɛ lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo bo lɛ́ huzu jijɔ é ɔ, é ɖyɔ gbeta tɔn. Mɔ̌ mɛ ɔ, é ɖè jlɛjininɔ, mɛɖesɔhwe, kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo xlɛ́. Hú mɔ̌ ɔ, Mawu nɔ sɔ́ lee é na wà nǔ gbɔn é jinjɔn xomɛsin syɛnsyɛn táan klewun ɖé tɔn jí lee mɛ gègě nɔ bló gbɔn é ǎ.
15. Etɛ ka sixu zɔ́n bɔ mǐ huzu gbeta e kɔn mǐ ko wá é ɖé?
15 Ninɔmɛ ɖé lɛ sixu wá b’ɛ na byɔ ɖɔ mǐ ni vɔ́ gbeta e kɔn mǐ ko wá wá yì e ɖé gbéjé kpɔ́n. Nǔ sixu nyí mɔ̌ hwenu e ninɔmɛ lɛ ɖyɔ é. Hweɖelɛnu ɔ, Jehovah huzu gbeta tɔn hwenu e ninɔmɛ lɛ ɖyɔ é. (1 Axɔ. 21:20, 21, 27-29; 2 Axɔ. 20:1-5) Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ yɔyɔ̌ ɖé sixu na mǐ hwɛjijɔ jɔ hwɛjijɔ e wu mǐ ɖó na huzu gbeta ɖé é. È hɛn Mɛfibáalu, Sawulu vivǔ ɔ gblé ɖò Axɔsu Davidi gɔn. Hwenu e Davidi wá sè xó jɔ xó lɛ ɖò nukɔnmɛ é ɔ, é vɔ́ gbeta e kɔn é ko wá é jlaɖó. (2 Sam. 16:3, 4; 19:25-30) Hweɖelɛnu ɔ, é sixu nyí nùnywɛnú ɖɔ mǐ lɔ ni wà nǔ ɖokpo ɔ.
16. (a) Alixlɛ́mɛ ɖagbe tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mɛ bɔ è na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? (b) Etɛwu mǐ ka ɖó na vɔ́ gbeta xóxó lɛ gbéjé kpɔ́n? Nɛ̌ mǐ ka ɖó na wà mɔ̌ gbɔn?
16 Xó Mawu tɔn ɖè wě xá mǐ ɖɔ mǐ ni ma nɔ zɔn kplakpla jí dó wá gbeta taji lɛ kɔn ó (Nùx. 21:5) Enyi mǐ ɖè hwenu ɖó vo bo da nǔ e gbeta e kɔn mǐ na wá é ɖé na jí é kpɔ́n ɔ, mǐ na ɖibla mɔ nu tɔn. (1 Tɛ. 5:21) Cobonu tatɔ́ xwédo tɔn ɖé na wá gbeta lɛ kɔn ɔ, é ɖó na zán hwenu dó ba dò nú nǔ ɖò Mawuxówema ɔ kpo wema junjɔn Biblu jí lɛ kpo mɛ hwɛ̌, é ka ɖó na lɛ́ gbéjé nǔ e hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ lɔmɔ̌ lin dó nǔ ɔ wu é kpɔ́n. Mǐ ni flín ɖɔ Mawu byɔ ɖò Ablaxamu sí ɖɔ é ni ɖótó nǔ e asì tɔn ɖò ɖiɖɔ wɛ é. (Bǐb. 21:9-12) Mɛxo agun tɔn lɛ lɔ ɖó na zán hwenu dó ba dò nú nǔ. Enyi ye nɔ nɔ jlɛ̌ jí, bo nɔ lɛ́ sɔ́ yeɖée hwe ɔ, hwenu e nǔɖɔnúmɛ e sɔgbe yɔyɔ̌ ɖevo lɛ jɛ tomɛ nú ye b’ɛ byɔ ɖɔ ye ɖó na vɔ́ gbeta e kɔn ye ko wá ɖ’ayǐ é ɖé gbéjé kpɔ́n ɔ, xɛsi na ɖi ye dó sísí biba kpò wu ǎ. Ye ɖó na ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖyɔ linlin kpo gbeta e kɔn ye ko wá lɛ é kpo hwenu e é sɔgbe dó é, bɔ é na nyɔ́ ɖɔ mǐ mɛ bǐ ni xwedó kpɔ́ndéwú enɛ. Mɔ̌ wiwa sixu zɔ́n bɔ fífá kpo tuto kpo na nɔ agun ɔ mɛ.
MA DOVƐ̌ NÚ GBETA E KƆN A WǍ LƐ Ó
17. Nɛ̌ gbeta lɛ kɔn wiwa ka sixu kpa mǐ hugǎn gbɔn?
17 Gbeta ɖé lɛ nɔ ɖò taji hú ɖevo lɛ. Ðěɖee ɖò taji hugǎn lɛ é nɔ byɔ ɖɔ è ni lin tamɛ kpɔ́n d’eji ganji lobo xoɖɛ bo gbéjé kpɔ́n ganji, bɔ mɔ̌ wiwa ka nɔ byɔ hwenu gègě. Klisanwun ɖé lɛ ɖó na wá gbeta lɛ kɔn dó alɔwliwli kpo mɛ e ye na wlí alɔ xá é kpo wu. Gbeta taji ɖevo e nɔ hɛn nyɔna gègě wá nú mɛ é wɛ nyí lee è sixu byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ gbɔn é kpo hwenu e è sixu wà mɔ̌ gbɔn é kpo. Ðò ali enɛ lɛ nu ɔ, é ɖò taji ɖɔ è ni ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ dó Jehovah wu ɖɔ é sixu xlɛ́ nùnywɛ li mɛ bo ka nɔ wà mɔ̌ nugbǒ. (Nùx. 1:5) Enɛ wu ɔ, é ɖò taji ɖɔ è ni ba dò nú jɔtɛn wěɖexámɛ e nyɔ́ hugǎn lɛ e Biblu nyí é tɔn bo lɛ́ xoɖɛ dó ba alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn. Lɛ̌vɔ flín ɖɔ Jehovah sixu na nǔwukpikpé e sín hudo mǐ ɖó bonu gbeta e kɔn mǐ wá b’ɛ sɔgbe kpo jlǒ tɔn kpo é ni dó kpà mǐ é mǐ. Enyi a kpannukɔn gbeta taji hugǎn lɛ hǔn, nɔ kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Gbeta elɔ ka na xlɛ́ ɖɔ un yí wǎn nú Jehovah à? É ka na hɛn awǎjijɛ kpo fífá kpo wá nú xwédo ce à? É ka na xlɛ́ ɖɔ un nɔ kú hǔn bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ à?’
18. Etɛwu Jehovah ka nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ na wá gbeta lɛ kɔn nú mǐɖée?
18 Jehovah nɔ gbidi kɔ nú mǐ bonu mǐ ni yí wǎn n’i lobo sɛ̀n ɛ ǎ. Mǐɖesunɔ wɛ nɔ wá gbeta enɛ kɔn. Sɔgbe kpo mɛɖesúsínínɔ e é na mǐ é kpo ɔ, é nɔ ɖó sísí nú azɔ̌ kpo acɛ kpo e mǐ ɖó bo na ‘ɖɔ’ nú mǐ na sɛ̀n ɛ kpo mǐ na gbɔ kpo é. (Joz. 24:15; Nùt. 5:3) Amɔ̌, é nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ na sɔ́ ayi ɖó gbeta e kɔn mǐ nɔ wá sɔgbe kpo alixlɛ́mɛ tɔn lɛ kpo é jí. Jiɖiɖe dó lee Jehovah nɔ wà nǔ lɛ gbɔn é kpo nugbodòdó ɖěɖee é na kpo xomɛnyínyɔ́ kpo lɛ é wu sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn, lobo na lidǒ ɖò ali e mǐ na mlɛ́ lɛ é bǐ jí.


text:
Mɛ̌ ka Ðò Ali Xlɛ́ Togun Mawu Tɔn Wɛ Ðò Égbé
“Mi flín agunnukɔntɔ́ mitɔn . . . lɛ.”
HAN LƐ: 125, 43
1, 2. Ee Jezu yì jixwé gudo é ɔ, etɛ mɛsɛ́dó tɔn lɛ ka sixu ko kanbyɔ yeɖée?
AHWANVU Jezu tɔn lɛ ɖò Olivutínsó ɔ jí, bo ɖò jinukúnsin kpɔ́n sɛ́dó wɛ. Ye mɔ Jezu e nyí gǎn bo lɛ́ nyí xɔ́ntɔn yetɔn é b’ɛ ɖido jixwé bɔ akpɔ́kpɔ́ ɖé wá bú i. (Mɛ. 1:9, 10) Nú xwè wè mɔ̌ ɔ, Jezu kplɔ́n nǔ ye, dó wusyɛn lanmɛ nú ye bo lɛ́ xlɛ́ ali ye. Dìn ɔ, é ko yì. Etɛ ye ka na wà?
2 Jezu ɖegbe ɖé nú ahwanvu tɔn lɛ: “Mi na nyí kúnnuɖetɔ́ ce, ɖò Jeluzalɛmu, gbɔn Judée gbé ɔ bǐ jí, kpodo Samalíi kpan, kaka yì jɛ fí e gbɛ̀ ɔ kponu ɖó é.” (Mɛ. 1:8) Nɛ̌ ye ka sixu kpéwú bo fó azɔ̌ enɛ gbɔn? Nugbǒ wɛ ɖɔ Jezu ɖɔ nú ye ɖɔ ye na mɔ gbigbɔ mímɛ́ yí ɖò malin-malin mɛ. (Mɛ. 1:5) Amɔ̌, wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ byɔ alixlɛ́mɛ kpo tuto biblo nú nǔ kpo. Bonu Jehovah na dó xlɛ́ ali togun tɔn hwexónu tɔn ɔ bo lɛ́ bló tuto nú ye ɔ, é zán afɔsɔ́ɖótetɔ́ ɖěɖee è nɔ mɔ lɛ é. Enɛ wu ɔ, mɛsɛ́dó lɛ sixu kanbyɔ yeɖée ɖɔ: ‘Jehovah na sɔ́ gǎn ɖevo dìn wɛ à?’
3. (a) Ee Jezu yì jixwé gudo é ɔ, gbeta taji tɛ kɔn mɛsɛ́dó lɛ ka wá? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?
3 Aklunɔzán gblamɛ wè mɔ̌ gudo ɔ, ahwanvu Jezu tɔn lɛ gbéjé Biblu ɔ kpɔ́n, bo xoɖɛ bo byɔ alixlɛ́mɛ Mawu tɔn lobo sɔ́ Matyasi bɔ é jɛ Judasi Isikaliɔti sín tɛnmɛ bo huzu mɛsɛ́dó 12gɔ́ ɔ. (Mɛ. 1:15-26) Etɛwu mɛ sísɔ́ enɛ ka ɖò taji nú ye kpo Jehovah kpo? Matyasi na sú dò taji ɖé ɖò tuto biblo nú nǔ linu. * Jezu cyan mɛsɛ́dó tɔn lɛ bonu ye na nɔ zɔ́n xá ɛ ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn mɛ kpowun ǎ, loɔ, ye ɖó azɔ̌ taji ɖé bo na wà ɖò togun Mawu tɔn mɛ. Azɔ̌ tɛ ka nyí azɔ̌ ɔ? Nɛ̌ Jehovah ka gbɔn Jezu jí bo sɔnǔ nú ye bonu ye na wà azɔ̌ enɛ gbɔn? Tuto mɔhun tɛ ka ɖò togun Mawu tɔn tɛntin égbé? Nɛ̌ mǐ ka sixu “flín agunnukɔntɔ́” mǐtɔn “lɛ,” ɖò taji ɔ, mɛ ɖěɖee nɔ kpɔ́ bo nyí “[deví] gbejinɔtɔ́ ayiɖotenanɔ” ɔ é gbɔn?
KPLÉKPLÉ E NUKÚN NƆ MƆ É ÐÉ ÐÒ GǍN E NUKÚN MA NƆ MƆ Ǎ É ÐÉ GLƆ
4. Azɔ̌ tɛ mɛsɛ́dó lɛ kpo mɛxo ɖevo lɛ kpo ka wà ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɖò Jeluzalɛmu?
4 Mɛsɛ́dó lɛ jɛ nukɔn nɔ nú agun Klisanwun tɔn ɔ jí bɛ́sín Pantekotu 33 H.M. tɔn. Ðò hwenɛnu ɔ, “Piyɛ́ɛ . . . site, é kpodo hagbɛ̌ tɔn wǒ-ɖokpo lɛ kpan” bo jla nugbǒ e nɔ hwlɛn gbɛ̀ gán é Jwifu kpo mɛ e wá huzu Jwifu lɛ é kpo wɔbuwɔbu ɖé. (Mɛ. 2:14, 15) Gègě yetɔn wá huzu nùɖitɔ́ lɛ. Enɛ gudo ɔ, Klisanwun yɔyɔ̌ enɛ lɛ “nɔ ɖókan dó mɛsɛ́dó lɛ sín nùkplɔnmɛ . . . wu.” (Mɛ. 2:42) Mɛsɛ́dó lɛ nɔ kpé nukún dó lee è na zán akwɛ agun ɔ tɔn lɛ gbɔn é wu. (Mɛ. 4:34, 35) Ye nɔ kpé nukún dó nǔ e sín hudo togun Mawu tɔn ɖó ɖò gbigbɔ lixo e wu, bo ɖɔ: “Mǐ na kpé nukún dó ɖɛxixo kpodo Mawuxó jlajla kpo wu.” (Mɛ. 6:4) Bɔ ye ɖè azɔ̌ nú Klisanwun e ko mɔ nǔ kpɔ́n lɛ é bonu ye na bló bɔ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ na yì nukɔn ɖò fí yɔyɔ̌ lɛ. (Mɛ. 8:14, 15) É yá é ɔ, mɛxo yí ami dó ɖè ɖevo lɛ gɔ́ nú mɛsɛ́dó lɛ bɔ ye nɔ kpé nukún dó xó agun ɔ tɔn lɛ wu. Ðó ye nyí hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ wu ɔ, ye nɔ xlɛ́ ali agun lɛ bǐ.—Mɛ. 15:2.
5, 6. (a) Nɛ̌ gbigbɔ mímɛ́ ka na hlɔnhlɔn hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ gbɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Nɛ̌ wɛnsagun lɛ ka d’alɔ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ gbɔn? (c) Nɛ̌ Xó Mawu tɔn ka xlɛ́ ali hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ gbɔn?
5 Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jehovah Mawu wɛ ɖò ali xlɛ́ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ wɛ gbɔn Gǎn yetɔn Jezu jí. Etɛ ka sixu na ganjɛwu enɛ ye? Nukɔntɔn ɔ, gbigbɔ mímɛ́ na hlɔnhlɔn hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ. (Jaan 16:13) Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ bǐ jí wɛ è kɔn gbigbɔ mímɛ́ dó, amɔ̌, ɖò taji ɔ, mɛsɛ́dó lɛ kpo mɛxo e ɖò Jeluzalɛmu lɛ é kpo wɛ é na nǔwukpikpé ɔ, bɔ ye wà nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ yetɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò xwè 49 H.M. tɔn ɔ, gbigbɔ mímɛ́ d’alɔ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ bɔ é wá gbeta ɖé kɔn dó adagbigbo xó ɔ wu. Agun ɔ wà nǔ sɔgbe xá alixlɛ́mɛ yetɔn bo “nɔ ɖò dǒ lí wɛ ɖò nùɖiɖi mɛ, bo nɔ ɖò jijɛji wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe.” (Mɛ. 16:4, 5) Wema e mɛ gbeta enɛ ɖè é ɖesu lɛ́ xlɛ́ ɖɔ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ ɖè gbigbɔ Mawu tɔn sín sínsɛ́n tɔ́n ɖi wanyiyi kpo nùɖiɖi kpo.
6 Wegɔ ɔ, wɛnsagun lɛ d’alɔ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ. Cobonu Kɔnɛyi na bló baptɛm bá nyí Klisanwun nukɔntɔn e ma gbò ada ǎ é ɔ, wɛnsagun ɖé xlɛ́ ali i ɖɔ é ni sɛ́ mɛ dó mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ gɔ́n. Ee Piyɛ́ɛ ɖɔ Mawuxó nú Kɔnɛyi kpo hɛnnumɔ tɔn lɛ kpo gudo é ɔ, sunnu enɛ lɛ gbò ada ǎ cobɔ è ka kɔn gbigbɔ mímɛ́ dó ye jí. Enɛ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛsɛ́dó lɛ kpo nɔví sunnu ɖevo lɛ kpo ɖɔ ye ni setónú nú jlǒ Mawu tɔn, bo yí gbè nú Kosi ɖěɖee ma gbò ada ǎ lɛ é bonu ye ni wá agun Klisanwun tɔn mɛ. (Mɛ. 11:13-18) Gɔ́ nú enɛ ɔ, wɛnsagun lɛ flɔ́ zo dó glɔ nú wɛnɖagbejijlazɔ́ e hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖò nukún kpé d’ewu wɛ é. (Mɛ. 5:19, 20) Atɔngɔ ɔ, Xó Mawu tɔn xlɛ́ ali hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ. Enyi mɛxo yí ami dó ɖè enɛ lɛ ɖò gbeta lɛ kɔn wá dó sinsɛn-núkplɔnmɛ lɛ wu wɛ, alǒ ɖò alixlɛ́mɛ lɛ na wɛ ɖò tuto biblo nú nǔ linu ɔ, ye nɔ jó Xó Mawu tɔn dó b’ɛ nɔ xlɛ́ ali ye.
7. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ Jezu xlɛ́ ali Klisanwun nukɔntɔn lɛ?
7 Hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ hwexónu tɔn ɔ ɖó acɛ dó agun e ɖò ayikúngban jí é jí có, é ka tuùn ɖɔ Jezu wɛ nyí Gǎn emitɔn. “É [Klisu] na, bɔ mɛɖé lɛ nyí mɛsɛ́dó,” wɛ mɛsɛ́dó Pɔlu wlan. “Mǐ na ɖò nukɔn yì wɛ ɖò nǔ bǐ mɛ, bo na ɖò sisɛkpɔ Klisu e nyí ta ɔ wɛ.” (Efɛ. 4:11, 15) Ye ylɔ yeɖée ɖɔ mɛsɛ́dó nukúnɖeji ɖé ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, “è ylɔ ahwanvu lɛ ɖɔ Klisanwun lɛ . . . gbɔn alixlɛ́mɛ Mawu tɔn gblamɛ.” (Mɛ. 11:26, nwt) Nugbǒ wɛ ɖɔ Pɔlu yí gbè ɖɔ é ɖò taji ɖɔ è ni “nɔ xwedó nǔ e [emi] kplɔ́n [mɛ] lɛ,” alǒ aca e junjɔn Biblu jí bɔ mɛsɛ́dó lɛ alǒ sunnu ɖevo e ɖò nukɔn nú ye lɛ é ɖɔ nú ye lɛ é. É ɖò mɔ̌ có, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Un jló ɖɔ mi ni mɔ nukúnnú jɛ nǔ elɔ wu: Klisu nyí gǎn nú sunnu bǐ [kaka jɛ hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ sín hagbɛ̌ lɛ bǐ jí]; . . . bɔ Mawu ka nyí gǎn nú Klisu.” (1 Kɔ. 11:2, 3) Nugbǒ ɔ, Klisu Jezu susunɔ e nukún ma sixu mɔ ǎ é ɖò ali xlɛ́ agun ɔ wɛ ɖò alixlɛ́mɛ Gǎn tɔn Jehovah Mawu tɔn glɔ.
“AZƆ̌ GBƐTƆ́ TƆN WƐ Ǎ”
8, 9. Azɔ̌ taji tɛ Nɔví Russell ka jɛ wiwa jí sín ɖibla yì vivɔnu xwè kanweko 19gɔ́ ɔ tɔn?
8 Ðò ɖibla yì vivɔnu xwè kanweko 19gɔ́ ɔ tɔn ɔ, Charles Taze Russell kpo hagbɛ̌ tɔn ɖé lɛ kpo tɛnkpɔn bo na lɛ́ ɖó sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ ayǐ. Bonu nugbǒ Biblu tɔn ɔ ni dó gbakpé dó gbè gègě mɛ ɔ, ye dó Zion’s Watch Tower Tract Society wema mɛ ɖò sɛ́n linu ɖò 1884, bɔ Nɔví Russell nyí zinkponɔ na. * É nyí Biblu kplɔntɔ́ nukúnɖeji ɖé bo nɔ ɖè mɛ̌ sinsɛn-nùkplɔnmɛ lehun lɛ ma ɖi xɛsi: Atɔnɖobǔ, kpo lindɔ̌n jɔmakú kpo. É mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Klisu na lɛkɔ wá bɔ nukún kún na mɔ ɛ ó, bɔ ‘mɛ e ma nɔ sɛ̀n Mawu ǎ lɛ é sín ganmɛ’ na vɔ ɖò 1914. (Luk. 21:24) Nɔví Russell zán hwenu tɔn, hlɔnhlɔn tɔn kpo akwɛ tɔn kpo bo dó jla nugbǒ enɛ mɛ ɖevo lɛ bǐ mlɛ́mlɛ́. É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah zán Nɔví Russell bɔ é nɔ nukɔn nú agun ɔ ɖò táan taji enɛ mɛ.
9 Nɔví Russell ba susu gbɛtɔ́ lɛ tɔn ǎ. Ðò 1896 ɔ, é wlan ɖɔ: “Mǐ ba ɖɔ mɛɖebǔ ni wlí yɛ̌yi, alǒ ɖó sísí nú mǐ kpo wema mǐtɔn lɛ kpo ǎ; mǐ ka ba ɖɔ è ni ylɔ mǐ ɖɔ Susunɔ, alǒ Mɛ̌si ǎ. Mɔ̌ jɛn mǐ ma ka lɛ́ ba ɖɔ è ni ylɔ nyikɔ mǐtɔn dó mɛɖebǔ alǒ gbɛ̌ta ɖebǔ wu ǎ é nɛ.” É wá ɖɔ ɖò nukɔnmɛ ɖɔ: “Azɔ̌ gbɛtɔ́ tɔn wɛ ǎ.”
10. (a) Hwetɛnu Jezu ka sɔ́ “[deví] gbejinɔtɔ́ ayiɖotenanɔ” ɔ? (b) Ðɔ lee è wá tuùn Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖó vo kpɛɖé kpɛɖé nú Watch Tower Society gbɔn é.
10 Nɔví Russell kú bɔ é bló xwè atɔn gudo é ɔ, Jezu sɔ́ “[deví] gbejinɔtɔ́ ayiɖotenanɔ” ɔ ɖò 1919. Ðó linlin tɛ wu? Bonu é na na “nùɖuɖu” mɛ e ɖò xwé tɔn gbè lɛ é “dó hwetɔnnu.” (Mat. 24:45) É na bo tlɛ nyí ɖò xwè bǐbɛ̌mɛ tɔn enɛ lɛ mɛ ɔ, nɔví sunnu yí ami dó ɖè lɛ sín gbɛ̌ta kpɛví e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò hɔnkàn mǐtɔn ɖò Brooklyn, New York é ko nɔ sɔnǔ nú nùɖuɖu gbigbɔ tɔn lɛ, lobo nɔ má nú ahwanvu Jezu tɔn lɛ. Xógbe “hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́” ɔ jɛ tíntɔ́n jí ɖò wema mǐtɔn lɛ mɛ ɖò 1940 jɛ 1949 sín avla mɛ, hwenu e è wá mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ é ɖó kancica tawun xá Watch Tower Bible and Tract Society é. Loɔ, ɖò 1971 ɔ, è wá ɖè Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖó vo nú Watch Tower Society (ee nyí tutoblonunu e sɛ́n tuùn b’ɛ ma nyí nùɖé bo junjɔn Biblu jí ǎ é) kpo mɛ e ɖò nukún kpé d’ewu wɛ lɛ é kpo. Bɛ́sín finɛ ɖido ɔ, nɔví sunnu yí ami dó ɖè e ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ lɛ é sɔ́ nɔ nyí nukúnkpénuwutɔ́ Society tɔn ǎ. Ðò xwè gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ ɔ, nɔví agbanɖotananɔ ɖěɖee ɖò “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” mɛ lɛ é nɔ nyí nukúnkpénuwutɔ́ nú Society e sɔgbe ɖò sɛ́n linu é kpo tutoblonunu ɖevo ɖěɖee togun Mawu tɔn nɔ zán lɛ é kpo, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ sɔ́ ayi tɔn ɖó nùkplɔnmɛ kpo alixlɛ́mɛ gbigbɔ tɔn nina mɛ kpo jí. (Jaan 10:16; Mɛ. 6:4) Atɔxwɛ 15 Juillet 2013 tɔn tinmɛ ɖɔ “[deví] gbejinɔtɔ́ ayiɖotenanɔ” ɔ nyí nɔví sunnu yí ami dó ɖè lɛ sín gbɛ̌ta klewun ɖé, ee nɔte nú Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ é.
11. Nɛ̌ nǔ lɛ ka nɔ yì gbɔn ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tɛntin?
11 Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ nɔ bǔ bo nɔ wá gbeta taji lɛ kɔn. Gbɔn nɛ̌ é? Ye nɔ kplé ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ, enɛ nɔ zɔ́n bɔ xóɖɔɖókpɔ́ nùjɔnǔ tɔn kpo bǔninɔ kpo nɔ tíìn. (Nùx. 20:18) Xwewu xwewu tɛgbɛ ɔ, ye nɔ nyí zinkponɔ mɛjijɛ mɛjijɛ ɖò kplé mɔhunkɔtɔn lɛ hwenu, ɖó mɛ ɖěɖee ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ lɛ é ɖě hugǎn mɛ ɖě lɛ ǎ. (1 Pi. 5:1) Mɔ̌ ɖokpo ɔ jɛn wěɖegbɛ́ ayizɛ́n Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tɔn sín zinkponɔ lɛ lɔ nɔ nyí mɛjijɛ mɛjijɛ ɖò xwè ɖokpo ɖokpo mɛ é nɛ. Hagbɛ̌ wěɖegbɛ́ enɛ tɔn lɛ nɔ mɔ yeɖée dó mɔ gǎn ɖò nɔví yetɔn ɖevo lɛ nu ǎ, loɔ, ye nɔ sɔ́ yeɖée dó mɔ ‘mɛ e ɖò xwè ɔ gbè,’ bɔ deví gbejinɔtɔ́ ɔ nɔ na nùɖuɖu bo nɔ lɛ́ kpé nukún dó ye wu é.
‘MƐ E DEVÍ GBEJINƆTƆ́, AYIÐOTENANƆ Ɔ NYÍ É’
12. Ðó Mawu nɔ sɔ́ xó dó ayi mɛ nú Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ǎ, bɔ é nɔ lɛ́ wà nǔ nyì dò wutu ɔ, nùkanbyɔ tɛ lɛ ka ɖò te?
12 Mawu nɔ sɔ́ xó dó ayi mɛ nú Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ǎ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ka nɔ lɛ́ wá wà nǔ nyì dò. Hǔn, é sixu wá gbeta e ma sɔgbe ǎ lɛ é kɔn nú nǔ e ɖu sinsɛn-núkplɔnmɛ lɛ alǒ alixlɛ́mɛ e kúnkplá tutoblonunu ɔ lɛ é. Enɛ wu ɔ, ɖò xota “Compréhensions affinées” e tɔ́n ɖò Index des publications des Témoins de Jéhovah mɛ é glɔ ɔ, è slɛ́ huzuhuzu e kúnkplá nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e mǐ ɖó dó Biblu jí sín 1870 lɛ é. É ɖò wɛn ɖɔ Jezu kún ɖɔ nú mǐ ɖɔ deví emitɔn gbejinɔtɔ́ ɔ na na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn e ma ɖó blɔ̌ ǎ é mɛ ó. Nǔ nyí mɔ̌ hǔn, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn ‘mɛ e deví gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ ɔ nyí é’ gbɔn? (Mat. 24:45) Etɛ ka xlɛ́ ɖɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖò azɔ̌ enɛ ɔ wà wɛ? Mi nú mǐ ni gbéjé nǔ vovo atɔn e xlɛ́ ali hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é kpɔ́n.
13. Nɛ̌ gbigbɔ mímɛ́ ka d’alɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ gbɔn?
13 Kúnnuɖenú gbigbɔ mímɛ́ tɔn. Gbigbɔ mímɛ́ ɔ ko d’alɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ bɔ é mɔ nukúnnú jɛ nugbǒ Biblu tɔn ɖěɖee è ma tuùn ɖ’ayǐ ǎ lɛ é mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ kpɔ́n dó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mǐtɔn ɖěɖee è vɔ́ jlaɖó bɔ mǐ ɖɔ xó d’eji ɖò akpáxwé e wá yì é mɛ é jí. É ɖò wɛn ɖɔ, é kún jɛxa bonu è na xɔ susu nú gbɛtɔ́ ɖebǔ ɖó “[nǔ] hwlàhwlá Mawu tɔn e ɖò gɔngɔn mɛ” bɔ è wá mɔ nukúnnú jɛ wu bo lɛ́ tinmɛ lɛ é wu ó! (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 2:10.) Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ wà nǔ sɔgbe xá nǔ elɔ e mɛsɛ́dó Pɔlu wlan é: “É nyí xógbe e nùnywɛ gbɛtɔ́ tɔn nɔ kplɔ́n mɛ lɛ wɛ mǐ dó ɖò xó tɔn ɖɔ na wɛ ǎ; loɔ, ee [gbigbɔ] Mawu tɔn nɔ kplɔ́n mɛ lɛ wɛ mǐ dó ɖò ɖiɖɔ na wɛ.” (1 Kɔ. 2:13) Ee gǔfɔndómawuji kpo ablu gbigbɔ tɔn kpo ko nɔ ayǐ nú xwè kanweko mɔkpan gudo é ɔ, nǔ ɖevo tɛ ka sixu zɔ́n bɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbigbɔ tɔn na ɖó nukɔnyiyi ɖaxó sɔmɔ̌ sín 1919 zɛ gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn wu?
14. Sɔgbe xá nǔ e Nǔɖexlɛ́mɛ 14:6, 7 ɖɔ é ɔ, nɛ̌ wɛnsagun lɛ ka nɔ d’alɔ togun Mawu tɔn gbɔn ɖò égbé?
14 Kúnnuɖenú xlɛ́ ɖɔ wɛnsagun lɛ d’alɔ ye. Ðò égbé ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖó azɔ̌ kpligidi ɖé bo na wà, enɛ wɛ nyí ɖɔ é na kpé nukún dó wɛnɖagbejijlazɔ́ e wɛnɖagbejlatɔ́ livi tantɔn jɛji ɖò wiwa wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é wu. Etɛwu azɔ̌ enɛ ka ɖò nukɔn yì wɛ sɔmɔ̌? Hwɛjijɔ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ wɛnsagun lɛ ɖò alɔ ɖó ɖò azɔ̌ ɔ mɛ wɛ. (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 14:6, 7.) Ðò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, wɛnɖagbejlatɔ́ lɛ ko yì mɛ ɖěɖee xoɖɛ tlolo bo byɔ alɔdo lɛ é gɔ́n! * Alɔdo hlɔnhlɔn e hugǎn gbɛtɔ́ tɔn é tɔn jɛn sixu zɔ́n bɔ wɛnjijlazɔ́ ɔ kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu sín azɔ̌ ɔ kpo nɔ fɔ́n bo ɖò nukɔn yì wɛ; gbeklanxamɛ syɛnsyɛn lɛ ɖò tò ɖé lɛ mɛ có nǔ ka nyí mɔ̌.
15. Vogbingbɔn tɛ ka ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ kpo sinsɛngán Klisanwun-Nyijɛtɔ́ lɛ tɔn lɛ kpo tɛntin? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
15 Xó Mawu tɔn wu ginganjɛ. (Xà Jaan 17:17.) Mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ ɖò 1973 é. Atɔxwɛ (Flansegbe) 1 Septembre tɔn kàn nǔ elɔ byɔ: “Mɛ ɖěɖee ma jó azɔnunu dó ǎ lɛ é ka jɛxa bo na bló baptɛm à?” Xósin ɔ wɛ nyí ɖɔ: “Biblu xlɛ́ ɖɔ ye kún jɛxa ó.” Ee Atɔxwɛ ɔ slɛ́ wemafɔ ɖěɖee kúnkplá xó enɛ é gudo é ɔ, é tinmɛ nǔ e wu è ɖó na ɖè mɛ e ma jó azɔnunu dó ǎ é sín agun mɛ é. (1 Kɔ. 5:7; 2 Kɔ. 7:1) É ɖɔ: “Gbeta enɛ nyí nùjlomɛ mɛɖesunɔ tɔn ɖé alǒ nyí acɛ kpikpa nú mɛ ǎ. Mawu e ɖè linlin tɔn xlɛ́ bɔ è wlan dó Xó tɔn mɛ é ɖesu gɔ́n wɛ sɛ́n enɛ gosin tlɔlɔ.” Sinsɛn ɖevo ɖětɛ ka nɔ sɔ́ jlǒ dó ganjɛ Xó Mawu tɔn wu bǐ mlɛ́mlɛ́, é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu e mɔ̌ wiwa na vɛwǔ tawun nú ɖé lɛ ɖò agunví tɔn lɛ mɛ é? Wema agaɖanu tɔn e ɖɔ xó dó sinsɛn wu ɖò États-Unis é ɖé ɖɔ: “Nukɔntɔ́ agun Klisanwun tɔn tɔn lɛ nɔ vɔ́ nùkplɔnmɛ yetɔn jlaɖó ɖò gbesisɔmɛ bonu é na sɔgbe xá nùɖiɖi kpo linlin e agunví yetɔn lɛ kpo mɛ kpaà gègě kpo nɔ ɖó é.” Enyi mɛ ɖěɖee kplé bo nyí Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ é nɔ na tɛn Xó Mawu tɔn b’ɛ nɔ xlɛ́ ali gbeta ɖěɖee kɔn ye nɔ wá lɛ é, b’ɛ ma nyí linlin gbɛtɔ́ lɛ tɔn e ɖò kpaà é wɛ nɔ xlɛ́ ali ye ǎ hǔn, mɛ̌ ka ɖò togun Mawu tɔn nu nugbǒ nugbǒ ɖò égbé?
“MI FLÍN AGUNNUKƆNTƆ́ MITƆN . . . LƐ”
16. Ali tɛ nu mɔ̌ mǐ ka sixu flín Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖè?
16 Xà Eblée lɛ 13:7. Xókwin e è lilɛ dó “flín” é ɔ, è sixu lɛ́ lilɛ dó “ylɔ.” Enɛ wu ɔ, ali e nu a sixu “flín agunnukɔntɔ́” lɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ a ni ylɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖò ɖɛ towe lɛ mɛ. (Efɛ. 6:18) Lin tamɛ dó azɔ̌ e ye nɔ wà bo nɔ sɔnǔ nú nùɖuɖu gbigbɔ tɔn lɛ, nɔ kpé nukún dó wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ wu, bo nɔ lɛ́ zán nùnina lɛ gbɔn é wu. É ɖò wɛn ɖɔ ye ɖó hudo ɖɛ e mǐ na xò dó takún yetɔn mɛ magbokɔ lɛ é tɔn!
17, 18. (a) Nɛ̌ mǐ ka nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ gbɔn? (b) Nɛ̌ wɛnɖagbejijlazɔ́ mǐtɔn ka nɔ nɔ gudo nú deví gbejinɔtɔ́ ɔ kpo Jezu kpo gbɔn?
17 É ɖò wɛn ɖɔ é kún nyí xó kɛɖɛ mɛ wɛ mǐ na flín Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖè ó, mǐ ɖó na lɛ́ wà nǔ sɔgbe kpo alixlɛ́mɛ tɔn lɛ kpo. Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ na alixlɛ́mɛ e jɛxa lɛ é ɖò wema mǐtɔn lɛ mɛ, ɖò kplé mǐtɔn lɛ, kpléɖókpɔ́ mǐtɔn lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó mǐtɔn lɛ kpo jí. Gɔ́ na ɔ, é nɔ ɖè nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ, bɔ yedɛɛ lɛ nɔ wá ɖè mɛxo agun tɔn lɛ. Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ kpo mɛxo agun tɔn lɛ kpo nɔ flín Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ gbɔn nǔwiwa sɔgbe xá alixlɛ́mɛ ɖěɖee é nɔ na ye lɛ é mlɛ́mlɛ́ gblamɛ. Mǐ mɛ bǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó sísí nú Gǎn mǐtɔn Jezu gbɔn tónúsíse kpo mǐɖée hwíhwɛ́ hwíhwɛ́ dó glɔ nú sunnu ɖěɖee zán wɛ é ɖè bo ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ lɛ é kpo gblamɛ.
18 Ali ɖevo e nu mǐ nɔ flín Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖè é wɛ nyí gbɔn wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ wiwa gblamɛ. Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni ɖi nǔ mɛ ɖěɖee ɖò nukɔn nú ye lɛ é ɖɔhun. Deví gbejinɔtɔ́ ɔ ko ɖè nùɖiɖi tewungbeju xlɛ́ gbɔn kàn ɖiɖó dó wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla wu kpo blòbló bonu é ni gbakpé kpo mɛ. A ka ɖò lɛngbɔ̌ ɖevo e nɔ nɔ gudo nú mɛ yí ami dó ɖè lɛ ɖò azɔ̌ taji enɛ kɔn lɛ é mɛ à? Kpɔ́n lee a na ɖó awǎjijɛ sɔ hwenu e Gǎn towe Jezu na ɖɔ xó elɔ é: “Hweɖebǔnu e mi bló nǔ enɛ lɛ nú nɔví ce elɔ lɛ ɔ, é na bo nyí mɛ e ma nyí mɛɖé ɖò gbɛtɔ́ lɛ nukúnmɛ ǎ wɛ ɔ, nyɛ wɛ mi bló na.”
19. Etɛwu a ka kanɖeji bo na xwedó Gǎn mǐtɔn Jezu?
19 Hwenu e Jezu lɛkɔ yì jixwé é ɔ, é jó ahwanvu tɔn lɛ dó ǎ. (Mat. 28:20) É tuùn tlɔlɔ ɖɔ gbigbɔ mímɛ́, wɛnsagun lɛ, kpo Xó Mawu tɔn kpo d’alɔ ɛ b’ɛ nɔ nukɔn nú ye hwenu e é ɖò ayikúngban jí é tawun. Enɛ wu ɔ, Jezu nɔ lɛ́ zán nǔ ɖokpo ɔ lɛ dó d’alɔ deví gbejinɔtɔ́ ɔ ɖò égbé. Ðó mɛ e ɖò deví enɛ mɛ lɛ é nyí Klisanwun yí ami dó ɖè wutu ɔ, ye “nɔ xwedó Lɛngbɔví ɔ gbɔn fí e é xwè ɔ bǐ.” (Nǔɖe. 14:4) Nú mǐ ɖò alixlɛ́mɛ yetɔn xwedó wɛ hǔn, Gǎn mǐtɔn Jezu xwedó wɛ jɛn mǐ ko ɖè nɛ. Zaanɖé dìn ɔ, é na kplá mǐ byɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ mɛ. (Nǔɖe. 7:14-17) Gbɛtɔ́ e nyí gǎn lɛ é ɖebǔ sixu dó akpá enɛ ǎ!
^ akpá. 3 É ɖò wɛn ɖɔ linlin Jehovah tɔn wɛ nyí ɖɔ é na ɖó mɛsɛ́dó 12, bɔ ye na nɔte nú “awinnya wěwè” e jí è na ‘dó’ Jeluzalɛmu Yɔyɔ̌ sɔgudo tɔn ɔ ‘dò ɖó’ lɛ é. (Nǔɖe. 21:14) Enɛ wu ɔ, é byɔ ɖɔ è ni ɖyɔ mɛsɛ́dó gbejinɔtɔ́ ee wá fó gbɛzán tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ é ɖě ǎ.
^ akpá. 8 Sín 1955 ɔ, è ylɔ tutoblonunu enɛ ɖɔ the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
^ akpá. 14 Kpɔ́n ‘Dekunnu Mlẹnmlẹn’ Gando Ahọluduta Jiwheyẹwhe Tọn Go, wex. 58-59.


text:
2 Biblu Nɔ D’alɔ Bɔ È Nɔ Ðeɖɛ Tagba Lɛ
Gbɛmɛ tagba ɖé lɛ nɔ gbɛ́ gbigbɔ, bo nɔ xɔ xwè gègě hweɖelɛnu; ye sixu ko dó ɖɔ dò bǐ cobɔ mǐ na wá ɖ’ayi wu. Biblu ka na nùnywɛ e è na zán dó ɖeɖɛ tagba mɔhun lɛ e nɔ ɖ’akpɔ̀ nú mɛ bo nɔ gbɛ́ gbigbɔ lɛ é à? Lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú ɖé lɛ jí.
ADOHUHU ZƐ XWÉ WU
Rosie ɖɔ: “Lee nǔ lɛ ɖé gbɔn ɖò linlin ce mɛ é nɔ nyla hu lee ye ɖè gbɔn nugbǒ nugbǒ é, bɔ ado nɔ hu mì dó ye wu hwɛhwɛ.” Wemafɔ Biblu tɔn tɛ lɛ ka d’alɔ ɛ? Ðokpo wɛ nyí Matie 6:34: “Mi ma lin sɔ e ja ɔ kpɔ́n ó, ɖó sɔ e ja ɔ na wá kpodo tagba éɖesunɔ tɔn lɛ kpo. Tagba e ayǐhinhɔ́n ɖokpo ɖokpo na hɛn wá ɔ ko kpé nú ayǐhinhɔ́n enɛ ɔ.” Dìn ɔ, Rosie ɖɔ ɖɔ xó Jezu tɔn enɛ lɛ d’alɔ emi bɔ ado kún sɔ́ nɔ hu emi dó nǔ e sixu jɛ ɖò sɔgudo lɛ é wu ó. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ “linkpɔ́n ɔ ko sukpɔ́ ɖ’ayǐ, bɔ un na lɛ́ gɔ́ nǔ e ma ko jɛ ǎ bo ka sixu gɔn jijɛ lɛ é tɔn gɔ́ na.”
Yasmine lɔmɔ̌ mɔ ɖɔ linkpɔ́n wá hugǎn emi. “Un nɔ y’avǐ azǎn wè mɔ̌ ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo mɛ, bɔ amlɔ didɔ́ nɔ gló mì ɖò zǎn ɖé lɛ mɛ. Linkpɔ́n zɔ́n bɔ un vɔ gǎn bǐ.” Wemafɔ tɛ ka d’alɔ ɛ? É kɛnu dó 1 Piyɛ́ɛ 5:7 wu, é ɖɔ: “Mi zlɔ́n nǔ e ɖò linkpɔ́n nyí nú mi wɛ lɛ bǐ sín agban ɖó jǐ [Mawu] tɔn, ɖó é ɖò nukún kpé dó mi wu wɛ.” Yasmine ɖɔ: “Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, un ɖókan dó ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah wu bɔ é sè ɖɛ ce lɛ. É cí ɖɔ è ɖè agban kpinkpɛn ɖé sín abɔ̌ta nú mì wɛ ɖɔhun. Linlin agɔ e un ɖó lɛ é nɔ lɛkɔ wá hweɖelɛnu, amɔ̌, un tuùn lee na wà nǔ yetɔn gbɔn dìn é lo.
NǓ SÍSƆ́ ÐÓ NǍ NǍ MƐ
Nyɔnu e nɔ nyí Isabella é ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ nǔ sísɔ́ ɖó nǎ nǎ mɛ ɔ, gǔ tɔn wɛ un ɖu, ɖó nǔ e tɔ́ ce lɔ nɔ wà é nɛ. Un nɔ dovɛ̌ nú nǔ e nyí nǔ taji lɛ é bo nɔ gbɔjɛ alǒ ɖò televiziɔn kpɔ́n wɛ. Aca nyanya ɖé wɛ, ɖó é nɔ zɔ́n bɔ è nɔ wá ɖò adohu adohu jí bo sɔ́ nɔ kpé nukún dó azɔ̌ ɔ wu bo nɔ wà ganji ǎ. Nugbodòdó e d’alɔ ɛ é ɖò 2 Timɔtée 2:15 mɛ, é ɖɔ: “Dǒ gǎn bo sɔ́ hwiɖée jó nú Mawu, bo na nyí mɛ e é jɛxa ɖɔ Mawu na sixu ɖè gbě na é, bo na nyí azɔ̌watɔ́ e winnya ma na hu dó azɔ̌ e é wà lɛ wu ǎ é.” Isabella ɖɔ: “Un jló ɖɔ winnya ni hu Jehovah dó azɔ̌ ce wu, ɖó un sɔ́ ɖó nǎ nǎ mɛ kpowun wutu ǎ.” É wá kpéwú bo yì nukɔn tawun.
Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Kelsey ɖɔ: “Un na ɖó azɔ̌ ɖé bo na wà, bo ka na dovɛ̌ na kaka bɔ hwenu na wá yì dó bǐ. Un nɔ y’avǐ bo nɔ gbɛ́ amlɔ dɔ́, bɔ ado nɔ hu mì tawun. Nǔ enɛ wà ɖagbe ɖebǔ nú mì ǎ.” Nùnywɛxó 13:16 d’alɔ Kelsey, wemafɔ enɛ ɖɔ: “Gbɛtɔ́ ayiɖotenanɔ nɔ lin tamɛ cobo nɔ wà nǔ; loɔ, xlonɔ ɔ, gugǔ tɔn wɛ é nɔ ɖó agban.” É tinmɛ nǔ e tamɛ linlin dó wemafɔ enɛ jí kplɔ́n ɛ é: “Nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni wà nǔ tawun tawun ɖé lɛ bo tò lee è na wà azɔ̌ ɔ gbɔn é jɛ nukɔn. Dìn ɔ, un ɖó wema ɖé ɖò tavo ce jí bo nɔ dó bló tuto nú azɔ̌ e ɖò te nú mì lɛ é, bɔ enɛ nɔ d’alɔ mì bɔ un nɔ nɔ tuto jí bo nɔ jó nǔ lɛ dó kaka bɔ ganmɛ nɔ wá yì dó ǎ.”
MƐÐOKPONƆ NINƆ
“Asú ce gbɛ́ mì, bo jó vǐ ɛnɛ dó akɔn nú mì,” wɛ Kirsten ɖɔ. Nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn tɛ ka d’alɔ ɛ? Nùnywɛxó 17:17 ɖɔ: “Xɔ́ntɔn nyɔ́ hwebǐnu. È nɔ ɖó nɔví bɔ é na dó alɔ mɛ adǎngbomɛ hwenu.” Kirsten ba alɔdo mɛ e nɔ sɛ̀n Jehovah éɖɔhun lɛ é tɔn. Alɔdo tɛ é ka mɔ? “Nɔví lɛ d’alɔ mì ɖò ali gègě nu! Mɛɖé lɛ sɔ́ atín sínsɛ́n lɛ kpo folowa lɛ kpo ɖ’ayǐ nú mì ɖò hɔn ce ta. Azɔn atɔn wɛ gbɛ̌ta kpɛví ɖé d’alɔ nyì kpo vǐ lɛ kpo, bɔ mǐ sɛ̀ tɛn sín xwé ɖé gbè jɛ ɖevo gbè. Mɛ ɖokpo d’alɔ mì bɔ un mɔ azɔ̌. Nɔví ce lɛ nɔ ɖò finɛ nú mì hwebǐnu.
Delphine e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é lɔ ɖí xwi xá mɛɖokponɔ ninɔ. Ee awě lɛ bǐ xò è gudo é ɔ, é flín ɖɔ: “Un nɔ mɔ bɔ mɛ lɛ bǐ nɔ ɖò awǎjijɛ mɛ ɖó kpɔ́, amɔ̌, nyɛ ɔ, un nɔ ɖò nyiɖokponɔ bo nɔ flú bǐ. Wemafɔ ɖěɖee d’alɔ ɛ lɛ é ɖokpo wɛ nyí Ðɛhan 68:7: “Mawu wɛ nɔ na hɛnnu mɛ e ma ɖó mɛɖé ǎ lɛ.” É tinmɛ ɖɔ: “Un tuùn ɖɔ tinmɛ wemafɔ enɛ tɔn kún nyí ɖɔ un na ɖó xwé ɖé dìn ó. É nyɔ́ wà ɔ, un wá mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Mawu nɔ na mǐ xwé ɖò gbigbɔ lixo, ayijayǐ sín tɛn ɖé wɛ bɔ è nɔ dó gbɛ̌ ɖagbe xá mɛ ɖěɖee yí wǎn nú Jehovah lɛ é ɖò finɛ. Amɔ̌, un tuùn ɖɔ un ɖó na vɛ́ kpo Jehovah kpo hwɛ̌ cobo na vɛ́ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo. Hǔn, Ðɛhan 37:4 d’alɔ mì ɖɔ: ‘Sɔ́ Mawu Mavɔmavɔ dó ɖó nǔ e víví nú we hú nǔ bǐ é; enɛ ɔ, é na na nǔ e ɖò hǔn mɛ nú we lɛ we.’”
É sú ta na bo ɖɔ: “Un wá ɖ’ayi wu ɖɔ un ɖó na vɛ́ kpo Jehovah kpo d’eji. É wɛ nyí xɔ́ntɔn ɖagbe hugǎn ɔ. Enɛ gudo ɔ, un slɛ́ nǔ ɖěɖee sín vivǐ un sixu ɖu xá mɛ ɖěɖee yí wǎn nú Jehovah nyì ɖɔhun lɛ é bá dó dó gbɛ̌ xá ye. Un kplɔ́n bo nɔ myɔ nukún dó nùwanyido yetɔn lɛ.”
Nugbǒ wɛ ɖɔ hwɛhutɔ́ wɛ mɛ ɖěɖee ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lɛ é nyí. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ ɖí xwi xá tagba lɛ mɛ bǐ ɖɔhun. Amɔ̌, kplɔ́n e Biblu nɔ na mɛ lɛ é nɔ sísɛ́ ye bɔ ye nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ hweɖebǔnu e é nyɔ́ bló é. Nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni nɔ zun xɔ́ntɔn mɔhun lɛ. Amɔ̌, nugbodòdó Biblu tɔn lɛ ka sixu d’alɔ mɛ ɖò tagba ɖěɖee è ma sixu ɖeɖɛ dìn ǎ lɛ é, ɖi azɔn jɛmagbɔ kpo aluwɛ kpo mɛ à?
Wěɖexámɛ Biblu tɔn lɛ zinzan sixu d’alɔ we bɔ a na mɔ xɔ́ntɔn ɖěɖee na d’alɔ we lɛ é


text:
WEMATA 1
Mɛ̌ ka Nyí Mawu?
1, 2. Etɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ kanbyɔ hwɛhwɛ?
VǏ LƐ nɔ kàn nǔ gègě byɔ. A sixu tinmɛ nùɖé nú ye, amɔ̌ hwɛhwɛ ɔ, ye nɔ kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛwu?’ Bonu a tɛnkpɔn bo na xósin ɔ ye ɔ, ye sixu lɛ́ kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛwu nǔ ka nyí mɔ̌?’
2 Mɛ winnyawinnya wɛ mǐ nyí à alǒ mɛxo wɛ mǐ nyí ɔ, mǐ bǐ wɛ nɔ kàn nǔ byɔ. Mǐ sixu kàn ali e mǐ na wlí é, alǒ ganmɛ byɔ. Alǒ mǐ sixu kàn nǔ taji ɖé lɛ byɔ dó gbɛ̀ mǐtɔn kpo sɔgudo mǐtɔn kpo wu. Amɔ̌, nú mǐ ma mɔ xósin ɖagbe nú nùkanbyɔ enɛ lɛ ǎ ɔ, mǐ sixu ɖó xósin lɛ biba te.
3. Aniwu mɛ gègě ka nɔ lin ɖɔ emi kún sixu mɔ xósin nú nùkanbyɔ taji emitɔn lɛ ó?
3 Biblu ka ɖó xósin nú nǔ taji e mǐ nɔ kanbyɔ lɛ é à? Mɛɖé lɛ sixu lin mɔ̌, amɔ̌, ye nɔ lin ɖɔ Biblu syɛn dín bɔ è kún sixu mɔ nukúnnú jɛ mɛ ó. Ye sixu lin ɖɔ sinsɛngán lɛ alǒ yɛhwenɔ lɛ jɛn sixu na xósin lɛ. Winnya nɔ hu mɛ ɖevo lɛ tawun bonu ye na yí gbè ɖɔ emi kún tuùn xósin lɛ ó. Etɛ hwɛ ka lin?
4, 5. Nùkanbyɔ taji tɛ lɛ a ka ɖó? Aniwu a ka ɖó na ɖò xósin ba nú ye wɛ?
4 A sixu ko nɔ ba na mɔ xósin nú nùkanbyɔ elɔ lɛ: Aniwu un ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ? Etɛ ka nɔ jɛ ɖò kú gudo? Mɛ alɔkpa tɛ Mawu ka nyí? Jezu Mɛ̌si nukúnɖeji ɔ ɖɔ: ‘Mi ɖò nǔ byɔ Mawu wɛ, é na na mi; mi ɖò biba wɛ, mi na mɔ; mi ɖò hɔn xúxú wɛ, è na hun nú mi.’ (Matie 7:7) Ma jó gbè kaka cobo mɔ xósin e wu a na ɖeji dó lɛ é ó.
5 Nugbǒ ɔ, é nyí a ‘ɖò biba wɛ’ ɔ, a na mɔ xósin lɛ ɖò Biblu mɛ. (Nùnywɛxó 2:1-5) Xósin enɛ lɛ vɛwǔ dín bonu è na gbɔ nukúnnú mɔ jɛ ye mɛ ǎ. Nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é na zɔ́n bɔ gbɛ̀ towe na ɖó awǎjijɛ hugǎn dìn, bɔ a na lɛ́ ɖó nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé nú sɔgudo. Nǔ mǐ ni ɖɔ xó dó nùkanbyɔ e ko gbà ayi mɛ gègě tɔn dó é ɖokpo jí.
MAWU KA NƆ KPÉ NUKÚN DÓ MǏ WU À? ALǑ É NYÍ ADAKAXOTƆ́ WƐ À?
6. Aniwu mɛɖé lɛ ka nɔ lin ɖɔ Mawu kún nɔ keya nú wuvɛ̌ e mɔ wɛ emi ɖè lɛ é ó?
6 Mɛ gègě nɔ lin ɖɔ Mawu kún nɔ kpé nukún dó mǐ wu ó. Ye nɔ lin ɖɔ enyi Mawu nɔ kpé nukún dó mɛ wu dóó ɔ, gbɛ̀ ɔ kún na ɖò lě ó. Mǐ nɔ mɔ ahwan, wangbɛnumɛ kpo hɛ̌n kpo ɖò fí bǐ. Mɛ lɛ nɔ j’azɔn, nɔ mɔ wuvɛ̌, bo nɔ lɛ́ kú. Mɛɖé lɛ nɔ kanbyɔ ɖɔ: ‘Enyi Mawu nɔ kpé nukún mǐ wu ɔ, aniwu é ma ka ɖó wuvɛ̌ mimɔ enɛ lɛ bǐ te ǎ?’
7. (a) Nɛ̌ sinsɛngán lɛ ka nɔ kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ Mawu nyí adakaxotɔ́ gbɔn? (b) Etɛwu mǐ ma ka na dóhwɛ Mawu ɖɔ é wɛ nɔ zɔ́n bonu nǔ nyanya lɛ nɔ jɛ ǎ?
7 Sinsɛngán lɛ nɔ zɔ́n hweɖelɛnu bɔ mɛ lɛ nɔ ɖi ɖɔ Mawu nyí adakaxotɔ́. Nú nǔ nyanya ɖé jɛ ɔ, ye nɔ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn wɛ. Ye nɔ ɖɔ é wɛ ba ɖɔ é ni jɛ. Enyi ye ɖɔ enɛ ɔ, hwɛ dó Mawu wɛ ye ɖè nɛ. Amɔ̌, Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ é kún nyí Mawu wu wɛ nǔ nyanya lɛ nɔ sín gbeɖé ó. Jaki 1:13 ɖɔ ɖɔ Mawu kún nɔ sɔ́ nǔ nyanya dó tɛ́n mɛ ɖě kpɔ́n ó. É ɖɔ: “Hwenu e mɛɖé na jɛ tɛnkpɔn mɛ ɔ, ni ma ɖɔ Mawu wɛ ɖò emi tɛnkpɔn wɛ ó. Ðó nǔ nyanya sixu tɛ́n Mawu kpɔ́n ǎ; Mawu ɖesu ka nɔ tɛ́n mɛɖebǔ kpɔ́n ǎ.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ nú Mawu na bo ma tlɛ ɖó nǔ nyanya lɛ te ǎ bonu ye nɔ jɛ ɔ, é wɛ nɔ zɔ́n gbeɖé bonu ye nɔ jɛ ǎ. (Xà Jɔbu 34:10-12.) Nǔ mǐ ni zán kpɔ́ndéwú ɖokpo.
8, 9. Etɛwu é ma ka na sɔgbe ɖɔ mǐ ni dóhwɛ Mawu ɖó tagba mǐtɔn lɛ wu ǎ? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
8 Lin tamɛ kpɔ́n dó dɔnkpɛvu e ɖò kpɔ́ kpo mɛjitɔ́ tɔn lɛ kpo é ɖé jí. Tɔ́ tɔn yí wǎn n’i tawun, bo kplɔ́n ɛ lee é na nɔ site dó nǔ ɖagbe lɛ jí gbɔn é. Enɛ gudo ɔ, dɔnkpɛvu ɔ fɔ́n gǔ dó tɔ́ tɔn jí bo gosin xwégbe. É zán gbɛ̀ gblègblé, bo dɔn nǔgbomɛ dó kɔ. A na dóhwɛ tɔ́ ɔ ɖó nǔ e jɛ é wu, ɖó é gbɛ́ nú vǐ tɔn ɖɔ é ni ma gosin xwégbe ó ǎ wutu wɛ à? Eǒ! (Luki 15:11-13) Tɔ́ enɛ ɖɔhun ɔ, Mawu gbɛ́ nú gbɛtɔ́ lɛ hwenu e ye fɔ́n gǔ bo wà nǔ nyanya é ǎ. Enɛ wu ɔ, hwenu e nǔ nyanya ɖé jɛ é ɔ, mǐ ɖó na flín ɖɔ é kún nyí Mawu wɛ zɔ́n bonu é jɛ ó. È dóhwɛ Mawu ɔ, é na sɔgbe ǎ.
9 Mawu ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu é ma ko ɖó nǔ nyanya lɛ te ǎ é. Ðò Wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, a na kplɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ dó enɛ wu é. Amɔ̌, a sixu ɖeji ɖɔ Mawu yí wǎn nú mǐ, bɔ mǐ ɖó na dóhwɛ ɛ gbeɖé ɖó tagba e mɔ wɛ mǐ ɖè lɛ é wu ǎ. Nú è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, é ɖokpo jɛn nyí Mɛ e sixu ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ é.—Ezayíi 33:2.
10. Etɛwu mǐ ka sixu ɖó ganjɛwu ɖɔ Mawu na jla nǔ e mɛ nyanya lɛ hɛn gblé lɛ é bǐ ɖó?
10 Mawu ɔ, mɛ mímɛ́ wɛ é nyí. (Ezayíi 6:3) Nǔ e é nɔ wà lɛ é bǐ wɛ mɛ́, bo nyɔ́. Enɛ wu ɔ, mǐ sixu ɖeji dó wǔ tɔn. Gbɛtɔ́ lɛ cí mɔ̌ ǎ. Ye nɔ wà nǔ nyanya hweɖelɛnu. Acɛkpatɔ́ e tlɛ nyí gbejinɔtɔ́ hugǎn é nɔ ɖó hlɔnhlɔn bo nɔ jla nǔ e mɛ nyanya lɛ hɛn gblé lɛ é bǐ ɖó ǎ. Mɛɖebǔ ɖó hlɔnhlɔn Mawu ɖɔhun ǎ. É kpéwú bo na jla nǔ e mɛ nyanya lɛ ko hɛn gblé lɛ é bǐ ɖó, bo ka na wà mɔ̌. É na ɖè nǔ nyanya lɛ bǐ síìn kaka sɔyi.—Xà Ðɛhan 37:9-11.
NƐ̌ WUVƐ̌ E GBƐTƆ́ LƐ NƆ MƆ É KA NƆ CÍ NÚ MAWU?
11. Nɛ̌ wuvɛ̌ mimɔ towe lɛ ka nɔ cí nú Mawu?
11 Nú Mawu mɔ nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é kpo nǔ e ɖò gbigbo we wɛ lɛ é kpo ɔ, nɛ̌ é ka nɔ cí n’i? Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ Mawu “yí wǎn nú nǔ wà ɖó sɛ́nxwi jí.” (Ðɛhan 37:28) Enɛ wu ɔ, nǔ ɖagbe kpo nǔ nyanya kpo nɔ ɖu ayi mɛ n’i tawun. É gbɛ́ wǎn nú wuvɛ̌ e gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ lɛ é. Biblu ɖɔ “akpɔ̀ ɖó è” hwenu e é mɔ nǔnyanyawiwa gɔ́ gbɛ̀ ɔ ɖò hwexónu é. (Bǐbɛ̌mɛ 6:5, 6) Mawu ko huzu ǎ. (Malacíi 3:6) Biblu ɖɔ ɖɔ Mawu nɔ kpé nukún dó wutu towe tawun.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 5:7.
12, 13. (a) Aniwu mǐ ka nɔ yí wǎn nú mɛ ɖevo lɛ bɔ nǔ yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ? Nɛ̌ wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é ka nɔ cí nú mǐ? (b) Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Mawu na ɖè wuvɛ̌ mimɔ kpo hwɛagɔɖiɖɔ lɛ bǐ kpo síìn?
12 Biblu lɛ́ ɖɔ ɖɔ Mawu dá mǐ ɖó akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ. (Bǐbɛ̌mɛ 1:26) Enɛ xlɛ́ ɖɔ Mawu bló mǐ, bɔ mǐ ɖó jijɔ ɖokpo ɔ e é ɖó lɛ é. Enɛ wu ɔ, enyi mǐ mɔ xomɛvɔnɔ lɛ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ bonu é nɔ vɛ́ nú mǐ ɔ, mǐ ni bo tuùn ɖɔ Mawu tɔn nɔ lɛ́ syɛn hú mɔ̌! Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn enɛ?
13 Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ “Mawu ɔ, wanyiyi wɛ é nyí.” (1 Jaan 4:8) Wanyiyi wɛ nɔ sísɛ́ Mawu bɔ é nɔ wà nǔ e é nɔ wà lɛ é bǐ. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ yí wǎn nú mɛ ɖó Mawu nɔ yí wǎn nú mɛ wutu. Lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ elɔ jí: Nú a ɖó hlɔnhlɔn ɔ, a na ɖè wuvɛ̌ mimɔ kpo hwɛagɔɖiɖɔ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ kpo síìn à? É ɖò wɛn ɖɔ a na bló mɔ̌, ɖó a yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ wutu. Bɔ Mawu ka ló? É ɖó hlɔnhlɔn, bɔ ɖó é yí wǎn nú mǐ wutu ɔ, é na ɖè wuvɛ̌ mimɔ kpo hwɛagɔɖiɖɔ lɛ bǐ kpo síìn. A sixu ɖeji ɖɔ akpá Mawu tɔn e xó è ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ wema elɔ tɔn lɛ é bǐ na jɛ dandan! Amɔ̌, cobonu a na ɖeji dó akpá enɛ lɛ wu ɔ, a ɖó na tuùn nǔ gègě dó Mawu wu.
MAWU JLÓ ÐƆ A NI TUÙN EMI
14. Nɛ̌ Mawu ka nɔ nyí? Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ mǐ ɖó na zán nyikɔ enɛ?
14 Nú a jló na nyí xɔ́ntɔn mɛɖé tɔn ɔ, hwɛhwɛ ɔ, etɛ ka nyí nǔ nukɔntɔn e a nɔ ɖɔ n’i é? Nyikɔ towe. Mawu ka ɖó nyikɔ ɖé à? Sinsɛn gègě nɔ ɖɔ ɖɔ nyikɔ tɔn wɛ nyí Mawu alǒ Aklunɔ; amɔ̌, enɛ lɛ ɖě nyí nyikɔ ǎ. Tɛnmɛ-nyikɔ kpowun wɛ ye nyí, ɖi “axɔsu” alǒ “togán.” Mawu ɖɔ nú mǐ ɖɔ nyikɔ emitɔn nɔ nyí Jehovah. Sɔgbe kpo Traduction du monde nouveau kpo ɔ, Ðɛhan 83:18 ɖɔ: “Gbɛtɔ́ lɛ ni tuùn ɖɔ hwɛ mɛ e sín nyikɔ nɔ nyí Jehovah é, hwiɖokponɔ wɛ nyí Ajalɔnlɔn ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí.” Biblu wlantɔ́ lɛ zán nyikɔ Mawu tɔn hú azɔn 7 000. Jehovah jló ɖɔ a ni tuùn nyikɔ emitɔn bo lɛ́ zán. É ɖɔ nyikɔ tɔn bonu a na dó sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn.
15. Etɛ ka nyí tinmɛ nyikɔ Jehovah ɔ tɔn?
15 Nyikɔ Mawu tɔn Jehovah ɖó tinmɛ tawun. Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ Mawu kpéwú bo na ɖè akpá ɖebǔ e é dó é, bo na bló nǔ e é lin lɛ é bǐ. Nǔ ɖebǔ sixu ɖó è te ǎ. Jehovah ɖokpo géé jɛn sixu ɖó nyikɔ enɛ. *
16, 17. Etɛ ka nyí tinmɛ (a) “Nǔbǐwukpétɔ́” ɔ tɔn? (b) “Axɔsu mavɔmavɔ” ɔ tɔn? (c) “Gbɛɖotɔ́” ɔ tɔn?
16 Nǔɖexlɛ́mɛ 15:3 ɖɔ: “Aklunɔ Mawu Nǔbǐwukpétɔ́, azɔ̌ towe lɛ d’agba bo nyɔ́ kpɔ́n.” Etɛ ka nyí tinmɛ tɛnmɛ-nyikɔ “Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ” tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ Jehovah ɖó hlɔnhlɔn hugǎn mɛ ɖevo ɖebǔ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ. Ðò 1 Timɔtée 1:17 mɛ ɔ, è ylɔ Jehovah ɖɔ “Axɔsu mavɔmavɔ.” Tɛnmɛ-nyikɔ “Axɔsu mavɔmavɔ” ɔ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ é tíìn hwebǐnu. Ðɛhan 90:2 tinmɛ ɖɔ é ko nyí Mawu bo na nyí Mawu kaka sɔyi. Nǔ nɛ ɔ jiwǔ tawun.
17 Jehovah ɖokpo wɛ nyí Gbɛɖotɔ́. Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11 ɖɔ: “Aklunɔ mǐtɔn, Mawu mǐtɔn, susu, yɛ̌yi kpo hlɔnhlɔn kpo jɛxa we, ɖó a bló nǔ bǐ; hwi wɛ jló bɔ ye tíìn; hwi wɛ jló bɔ ye ɖò gbɛ̀.” Nugbǒ ɔ, sín wɛnsagun e ɖò jixwé lɛ é, sunví e ɖò jinukúnsin lɛ é, atín sínsɛ́n e ɖò atín lɛ jí lɛ é kaka jɛ hweví e ɖò xù mɛ lɛ é jí ɔ, Jehovah wɛ bló nǔ e jí a sixu lin nǔ kpɔ́n dó lɛ é bǐ!
A KA SIXU NYÍ XƆ́NTƆN JEHOVAH TƆN À?
18. Aniwu mɛɖé lɛ ka nɔ lin ɖɔ emi kún sixu nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn gbeɖé ó? Etɛ Biblu ka ɖɔ dó enɛ wu?
18 Nú gbɛtɔ́ lɛ xà nǔ dó Jehovah sín jijɔ jiwǔ lɛ wu ɔ, xɛsi nɔ ɖi ye bɔ ye nɔ lin ɖɔ, ‘Mawu ɖó hlɔnhlɔn dín, enyi mɛjɔmɛ dín, bo lɛ́ lín dó mɛ dín, nɛ̌ é ka na kpé nukún dó wutu ce gbɔn?’ Amɔ̌, nǔ e Mawu jló ɖɔ a ni lin é nɛ à? Gbeɖé kpɔ́n. Jehovah jló na sɛkpɔ mǐ. Biblu ɖɔ ɖɔ Mawu kún “lín dó ɖokpo ɖokpo mǐtɔn [ó].” (Mɛsɛ́dó 17:27) Mawu ba ɖɔ a ni sɛkpɔ emi bo d’akpá ɖɔ ‘emi na sɛkpɔ we.’—Jaki 4:8.
19. (a) Nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn gbɔn? (b) Jijɔ Jehovah tɔn tɛ a ka yí wǎn na hugǎn?
19 Nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn gbɔn? Jezu ɖɔ: “Gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ ye ni tuùn we, bo tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɖokpo e tíìn é, bo lɛ́ tuùn Jezu Klisu e a sɛ́dó gbɛ̀ ɔ mɛ é.” (Jaan 17:3) Nɔ ɖò nǔ kplɔ́n wɛ, enɛ ɔ, a na tuùn Jehovah kpodo Jezu kpo. Bɔ enɛ gudo ɔ, a sixu mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ ko kplɔ́n ɖɔ “Mawu ɔ, wanyiyi wɛ é nyí.” (1 Jaan 4:16) Amɔ̌, é lɛ́ ɖó jijɔ ɖagbe gègě ɖevo lɛ. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ Jehovah nyí ‘nùblawukúnúmɛtɔ́, xomɛfatɔ́, nɔ yawu sìn xomɛ ǎ, nyí xomɛnyɔtɔ́.’ (Tíntɔ́n 34:6) Jehovah ‘nyɔ́, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ.’ (Ðɛhan 86:5) Mawu nɔ ɖó suúlu bo nɔ lɛ́ nɔ gbeji. (2 Piyɛ́ɛ 3:9; Eblée lɛ 10:23) Nú a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ ɔ, a na lɛ́ mɔ jijɔ tɔn ɖagbeɖagbe ɖevo lɛ.
20-22. (a) Eɖíe mǐ ma sixu mɔ Mawu ǎ è, bɔ nɛ̌ mǐ ka sixu sɛkpɔ ɛ gbɔn? (b) Enyi mɛ ɖevo lɛ ba ɖɔ a ni ɖó Biblu kpinkplɔn te ɔ, etɛ a ka ɖó na wà?
20 Eɖíe è ma sixu mɔ Mawu ǎ è, bɔ nɛ̌ a ka sixu sɛkpɔ ɛ gbɔn? (Jaan 1:18; 4:24; 1 Timɔtée 1:17) Nú a ɖò nǔ xà dó Jehovah wu wɛ ɖò Biblu mɛ ɔ, a na mɔ ɖɔ é nyí mɛ bɔ è na zun xɔ́ntɔn xá ɛ. (Ðɛhan 27:4; Hlɔmanu lɛ 1:20) Lee a kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ a na yí wǎn n’i sɔ, bɔ a na lɛ́ mɔ ɖɔ emi sɛkpɔ ɛ hugǎn.
21 A na ɖó mɔjɛmɛ ɖɔ Jehovah wɛ nyí Tɔ́ mǐtɔn. (Matie 6:9) É na gbɛ̀ mǐ, bo lɛ́ jló ɖɔ mǐ ni ɖu vivǐ gbɛ̀ ɖagbe e nyɔ́ hugǎn é tɔn. Nǔ e tɔ́ wanyiyinɔ ɖé nɔ jló nú vǐ tɔn lɛ é nɛ. (Ðɛhan 36:10) Nugbǒ ɔ, Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ sixu huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn. (Jaki 2:23) Lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ enɛ jí. Jehovah Mɛ e dá wɛkɛ ɔ é jló ɖɔ hwi ni huzu xɔ́ntɔn emitɔn!
22 Mɛɖé lɛ sixu jló ɖɔ a ni ɖó Biblu kpinkplɔn te. Ye sixu ɖi xɛsi ɖɔ a na jó sinsɛn towe dó. Amɔ̌, ma lɔn nú mɛɖebǔ ni sú ali dó we bonu a gɔn xɔ́ntɔn zun xá Jehovah ó. É wɛ nyí Xɔ́ntɔn ɖagbe hugǎn e a sixu zun é.
23, 24. (a) Aniwu a ka na kpó ɖò nǔ kanbyɔ wɛ? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
23 Nú a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ ɔ, nùɖé lɛ na tíìn bɔ a na ɖó mɔjɛmɛ tɔn ǎ. Winnya ni ma hu we dó nǔ kinkanbyɔ alǒ alɔgɔ́ biba wu ó. Jezu ɖɔ mǐ ɖó na sɔ́ mǐɖée hwe yɔkpɔvu lɛ ɖɔhun. (Matie 18:2-4) Ye nɔ kàn nǔ gègě byɔ. Mawu jló ɖɔ a ni mɔ xósin nú nùkanbyɔ towe lɛ. Enɛ wu ɔ, xwè sɔ dó kplɔ́n Biblu bo kpɔ́n ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ emi ɖè lɛ é ka nyí nugbǒ à jí.—Xà Mɛsɛ́dó 17:11.
24 Ali ɖagbe e nyɔ́ hugǎn bɔ a na kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu é wɛ nyí ɖɔ a ni nɔ kplɔ́n Biblu ɔ. Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na mɔ nǔ e wu Biblu gbɔn vo nú wema ɖevo ɖebǔ é.
^ akpá. 15 Enyi Biblu towe ma ɖó nyikɔ Jehovah ɔ ǎ, alǒ nú a ba na ɖó mɔjɛmɛ ɖevo lɛ dó nyikɔ Mawu tɔn sín tinmɛ kpo yiylɔ tɔn kpo jí hǔn, kɛnklɛn kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 1.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 94
Gbigbɔ Mímɛ́ Wá Ahwanvu lɛ Jí
Jezu lɛkɔ yì jixwé b’ɛ bló azǎn wǒ gudo é ɔ, gbigbɔ mímɛ́ wá ahwanvu tɔn lɛ jí. Pantekotu xwè 33 H.M. tɔn wɛ, bɔ gbɛtɔ́ lɛ gosin fí gègě bo wá xwè ɔ ɖu gbé ɖò Jeluzalɛmu. Ahwanvu Jezu tɔn 120 mɔ̌ kplé ɖó xɔ ɖé mɛ ɖò síngbó ɖé jí. Ajijimɛ ɔ, nùjiwǔ ɖé jɛ. Nǔ zoɖɛ́ ɖɔhun ɖé lɛ wá má yeɖée ɖó ahwanvu lɛ ɖokpo ɖokpo ta, bɔ ye mɛ bǐ jɛ gbè vovo lɛ dó jí. Zingidi ɖé cí jɔhɔn ɖaxó ɖé ɖɔhun bo gɔ́ xwé ɔ gbè.
Mɛ ɖěɖee gosin tò ɖevo mɛ bo wá Jeluzalɛmu lɛ é sè zingidi ɔ bo kanwezun yì xwé ɔ gbè bá kpɔ́n nǔ e ɖò jijɛ wɛ é. É jiwǔ nú ye tawun hwenu e ahwanvu lɛ ɖò gbè enɛ lɛ dó wɛ é. Ye ɖɔ: ‘Galiléenu wɛ mɛ enɛ lɛ ka nyí sín. Nɛ̌ ye ka wà gbɔn bo ɖò gbè mǐtɔn lɛ dó wɛ?’
Enɛ gudo ɔ, Piyɛ́ɛ kpo mɛsɛ́dó ɖevo lɛ kpo site ɖò ahwan ɔ nukɔn. Piyɛ́ɛ ɖɔ lee è hu Jezu bɔ Jehovah ka fɔ́n ɛ sín kú gbɔn é nú mɛ lɛ. É ɖɔ: ‘Dìn ɔ, Jezu ɖò ɖisixwé nú Mawu ɖò jixwé, bo kɔn gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó mǐ jí lee é ko dó akpá tɔn gbɔn é. Enɛ wu wɛ mi mɔ nùjiwǔ enɛ lɛ bo lɛ́ sè.’
Xó ɖěɖee Piyɛ́ɛ ɖɔ lɛ é sɔ́ akpàkpà gbɛtɔ́ lɛ tawun, bɔ ye kanbyɔ ɖɔ: “Etɛ mǐ ka ɖó na wà?” É ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Mi lɛkɔ sín hwɛ mitɔn lɛ gudo, bonu è na bló baptɛm nú mi ɖò nyikɔ Jezu tɔn mɛ. È na kɔn gbigbɔ mímɛ́ dó mi lɔmɔ̌ jí.’ Ðò azǎn enɛ gbè ɔ, gbɛtɔ́ 3 000 mɔ̌ bló baptɛm. Sín hwenɛnu ɖido ɔ, ahwanvu lɛ jɛ jijɛji jí bléblé ɖò Jeluzalɛmu. Kpo alɔdo gbigbɔ mímɛ́ tɔn kpo ɔ, mɛsɛ́dó lɛ ɖó agun gègě ayǐ, bo na mɔ tɛn dó kplɔ́n nǔ e sín gbè Jezu ɖè nú ye é bǐ ahwanvu lɛ.
“Enyi a sɔ́ nu towe dó ɖɔ na ɖò mɛ bǐ nukɔn ɖɔ Jezu wɛ nyí Aklunɔ lobo ɖi nǔ ɖò ayi towe mɛ ɖɔ Mawu fɔ́n ɛ sín kú ɔ, Mawu na hwlɛn we gán.”—Hlɔmanu lɛ 10:9


text:
“Kpan Akɔ́n Bo Jɛ Azɔ̌ Jí”
‘Syɛnlǐn, kpan akɔ́n bo jɛ azɔ̌ jí. Ma ɖi xɛsi ó. Ado ni ma hu we ó, Jehovah na nɔ kpɔ́ xá we.’—1 TAN 28:20.
1, 2. (a) Azɔ̌ titewungbe tɛ è ka sɔ́ dó así nú Salomɔ́ɔ? (b) Etɛwu Salomɔ́ɔ sín nǔ ka ɖu ayi mɛ nú Davidi?
È SƆ́ azɔ̌ d’así nú Salomɔ́ɔ bɔ é na kpé nukún dó tuto xɔgbigbá tɔn taji hugǎn lɛ ɖokpo wu, é wɛ nyí tɛmpli Jeluzalɛmu tɔn gbigbá. Xwé ɖé wɛ bo “na d’agba bo na nyɔ́ ɖɛkpɛ, bɔ è na mɔ mɔhunkɔtɔn ɖò tò ɖebǔ mɛ ǎ.” Taji hugǎn ɔ wɛ nyí ɖɔ tɛmpli ɔ na nyí ‘xwé Jehovah tɔn.’ Jehovah ɖɔ ɖɔ Salomɔ́ɔ wɛ na kpé nukún dó tuto xɔgbigbá tɔn enɛ wu.—1 Tan 22:1, 5, 9-11.
2 Axɔsu Davidi ɖeji ɖɔ Mawu na nɔ gudo na, amɔ̌, Salomɔ́ɔ ka “kpo ɖò vǔ” bo lɛ́ “ɖó nùnywɛ ɖé ǎ.” É ka na ɖó akɔnkpinkpan bo na wà tɛmpli gbigbázɔ́ ɔ à? Vǔ e é kpò ɖè é kpo nùnywɛ e é ma ɖó ǎ é kpo ka na dó afɔgblɛ̌gblɛ̌ afɔ mɛ n’i wɛ à? Bonu é na kpa Salomɔ́ɔ ɔ, é ɖó na kpankɔ́n bo jɛ azɔ̌ jí.
3. Etɛ Salomɔ́ɔ ka sixu ko kplɔ́n dó akɔnkpinkpan wu ɖò tɔ́ tɔn gɔ́n?
3 É cí ɖɔ Salomɔ́ɔ kplɔ́n nǔ gègě dó akɔnkpinkpan wu ɖò tɔ́ éɖesunɔ tɔn gɔ́n ɖɔhun. Hwenu e Davidi ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, é hu gběkanlin e wá wlí tɔ́ tɔn sín lɛngbɔ̌ lɛ é. (1 Sam. 17:34, 35) É ɖè akɔnkpinkpan ɖaxó xlɛ́ hwenu e é kpé hun xá ahwanfuntɔ́ akowunká ɖé é. Nugbǒ ɔ, kpo alɔdo Mawu tɔn kpo ɔ, Davidi sɔ́ kɛ́n ɖiɖiɖíɖí ɖé dó hu Goliyati.—1 Sam. 17:45, 49, 50.
4. Etɛwu Salomɔ́ɔ ka ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn?
4 Davidi jɛxa bo wá byɔ Salomɔ́ɔ ɖò nukɔnmɛ ɖɔ é ni kpankɔ́n bo gbá tɛmpli ɔ. (Xà 1 Tan 28:20.) Enyi Salomɔ́ɔ ma kpankɔ́n ǎ ɔ, xɛsi sixu wà nǔ dó wǔ tɔn, bɔ enɛ na nyla hú azɔ̌ ɔ ma wà.
5. Etɛwu mǐ ka ɖó akɔnkpinkpan sín hudo?
5 Salomɔ́ɔ ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó hudo alɔdo Jehovah tɔn tɔn bo na kpankɔ́n bo fó azɔ̌ ɔ. Enɛ wu ɔ, mǐ ni lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú akɔnkpinkpan tɔn hwexónu tɔn ɖé lɛ jí. Mǐ ni lɛ́ lin tamɛ dó lee mǐ sixu ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ bo wà azɔ̌ mǐtɔn fó gbɔn é jí.
AKƆNKPINKPAN SÍN KPƆ́NDÉWÚ LƐ
6. Etɛ ka jiwǔ nú we ɖò akɔnkpinkpan e Jozɛfu ɖexlɛ́ é mɛ?
6 Mǐ ni ɖɔ xó dó akɔnkpinkpan e Jozɛfu ɖexlɛ́ hwenu e asì Potifáa tɔn tɛ́n kpɔ́n bo na dɔn ɛ b’ɛ na lɛ̀ aga xá ɛ é jí. É na ko tuùn ɖɔ enyi emi gbɛ́ nǔ e byɔ wɛ é ɖè é ɔ, nǔ e é na jì nú emi é kún na fá ó. É ɖò mɔ̌ có, é jó gbè ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ bo hɔn.—Bǐb. 39:10, 12.
7. Tín akɔnkpinkpan e Hlaxabu ɖexlɛ́ é mɛ. (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
7 Hlaxabu nyí akɔnkpinkpan sín kpɔ́ndéwú ɖevo. Ee amɛ̌ Izlayɛlinu lɛ yì xwé tɔn gbè ɖò Jeliko é ɔ, é sixu bɛ́ xɛsi bo lɛkɔ nú ye. Amɔ̌, é ɖeji dó Jehovah wu, bo kpankɔ́n lobo sɔ́ sunnu wè lɛ hwla, bo lɛ́ d’alɔ ye bɔ ye lɛkɔ yì xwé wuyɛyɛ̌-afɔyɛ́yɛ́. (Joz. 2:4, 5, 9, 12-16) Hlaxabu yí gbè ɖɔ Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ, bo ɖeji ɖɔ é na wà gbɔn ɖě bo na na tò ɔ Izlayɛli-ví lɛ. É lɔn nú xɛsiɖiɖi nú gbɛtɔ́ kaka jɛ xɛsiɖiɖi nú axɔsu Jeliko tɔn kpo mɛ tɔn lɛ kpo jí wà nǔ dó wǔ tɔn ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é wà nǔ e é ɖó na wà é bɔ é kpo xwédo tɔn kpo gán.—Joz. 6:22, 23.
8. Nɛ̌ akɔnkpinkpan e Jezu ɖexlɛ́ é ka wà ɖagbe nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ gbɔn?
8 Mɛsɛ́dó Jezu tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ zé kpɔ́ndéwú akɔnkpinkpan tɔn ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ. Ye mɔ akɔnkpinkpan e Jezu ɖexlɛ́ é. (Mat. 8:28-32; Jaan 2:13-17; 18:3-5) Kpɔ́ndéwú enɛ d’alɔ ye bɔ ye sɔnǔ nú akɔnkpinkpan. Hwenu e Saduseɛn lɛ klán gbè xá mɛsɛ́dó lɛ é ɔ, ye ɖó nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ ɖò Jezu nyikɔ mɛ te ǎ.—Mɛ. 5:17, 18, 27-29.
9. Nɛ̌ 2 Timɔtée 1:7 ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ tuùn jɔtɛn akɔnkpinkpan tɔn taji ɔ gbɔn?
9 Jozɛfu, Hlaxabu Jezu kpo mɛsɛ́dó tɔn lɛ kpo ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́, bɔ enɛ sísɛ́ ye bɔ ye wà azɔ̌ ɖagbe lɛ. Akɔnkpinkpan yetɔn nyí jiɖiɖe dó mɛɖée wu ǎ. Gǎn e ye ganjɛ Jehovah wu é wɛ nyí tɔn. Ninɔmɛ ɖé lɛ nɔ wá kpannukɔn mǐ lɔ b’ɛ nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni kpankɔ́n. Mǐ ɖó na ganjɛ mǐɖée wu ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ na ganjɛ Jehovah wu. (Xà 2 Timɔtée 1:7.) Mǐ ni ɖɔ xó dó akpáxwé gbɛzinzan tɔn e byɔ akɔnkpinkpan ɖò mǐ sí é wè jí: xwédo mɛ kpo agun mɛ kpo.
NINƆMƐ E NƆ BYƆ ÐƆ È NI KPANKƆ́N LƐ É
10. Etɛwu Klisanwun winnyawinnya lɛ ka ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn?
10 Ninɔmɛ gègě nɔ kpannukɔn Klisanwun winnyawinnya lɛ b’ɛ nɔ byɔ ɖɔ ye ni ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ bá dó sɛ̀n Jehovah. Kpɔ́ndéwú e Salomɔ́ɔ zé ɖ’ayǐ bo ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́, lobo wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn bo fó tɛmpli gbigbázɔ́ ɔ é sixu kplɔ́n nǔ ye, bɔ ye na xwedó. Nugbǒ wɛ ɖɔ Klisanwun winnyawinnya lɛ nɔ mɔ alixlɛ́mɛ lɛ sín mɛjitɔ́ yetɔn lɛ gɔ́n, amɔ̌, yeɖesunɔ ɖó na wá gbeta taji lɛ kɔn. (Nùx. 27:11) Gbeta e nùnywɛ kpé bɔ ye wá kɔn dó gbɛ̌ ɖagbe didó, ayiɖeɖayi ɖagbe, mimɛ̌ jí ninɔ ɖò walɔ linu kpo baptɛm biblo kpo wu é bǐ wɛ nɔ byɔ akɔnkpinkpan. Mɛ winnyawinnya enɛ lɛ ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn, ɖó ye jló na wà jlǒ Satáan e ɖò nǔ Mawu tɔn ɖɔ wɛ é tɔn ǎ wutu.
11, 12. (a) Nɛ̌ Mɔyizi ka sɔ́ kpɔ́ndéwú akɔnkpinkpan tɔn ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ gbɔn? (b) Nɛ̌ mɛ winnyawinnya lɛ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Mɔyizi tɔn gbɔn?
11 Gbeta taji e kɔn mɛ winnyawinnya lɛ na wá é kúnkplá nǔ e gbé ye ɖó na nya lɛ é. Ðò tò ɖé lɛ mɛ ɔ, è nɔ gbidi kɔ nú mɛ winnyawinnya lɛ bonu ye na yì kplɔnyiji-alavɔ, bo na lɛ́ nya azɔ̌ e kpé kwɛ é gbé. Ðò tò ɖevo lɛ mɛ ɔ, ninɔmɛ akwɛzinzan tɔn sixu zɔ́n bɔ mɛ winnyawinnya lɛ na mɔ ɖɔ emi ɖó na sɔ́ ayi ɖó alɔdido xwédo emitɔn, bonu é na mɔ nǔ e hudo è ɖò agbaza lixo lɛ é jí. Enyi a mɔ hwiɖée ɖò ninɔmɛ mɔhunkɔtɔn lɛ ɖě mɛ hǔn, lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú Mɔyizi tɔn jí. Ðó vǐ nyɔnu Falawɔ́ɔn tɔn wɛ hɛn Mɔyizi bɔ é sù wutu ɔ, é hɛn ɔ é na ko nya mɛjɔmɛ nyínyí alǒ dɔkun jijɛ gbé. Kpɔ́n lee xwédo tɔn Ejipu tɔn, mɛ̌si lɛ kpo wěɖexámɛtɔ́ lɛ kpo na ko gbidi kɔ n’i sɔ bonu é na wà mɔ̌ é! Mɔyizi ka wà mɔ̌ ǎ, loɔ, é kpankɔ́n bo nɔ gudo nú sinsɛn-biblo mímɛ́ ɔ. Ee Mɔyizi dó gudo dɔkun Ejipu tɔn lɛ gudo é ɔ, é ɖeji dó Jehovah wu. (Ebl. 11:24-26) Enɛ zɔ́n bɔ Mɔyizi mɔ nyɔna Jehovah tɔn ɖò hwetɔnnu, bɔ é ka ɖò wɛn ɖɔ nyɔna gègě lɛ ɖò te kpɔ́n ɛ ɖò sɔgudo.
12 Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah na dó nú mɛ winnyawinnya ɖěɖee ɖò azɔ̌ wà wɛ kpo akɔnkpinkpan kpo, bo nɔ nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé, lobo nɔ lɛ́ ba nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ jɛ nukɔn ɖò gbɛzán yetɔn mɛ lɛ é. É na d’alɔ ye bɔ ye na sú nǔ e na hudo xwédo yetɔn lɛ é sín dò. Ðò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, dɔnkpɛvu e nɔ nyí Timɔtée é nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé, hwi lɔ sixu wà mɔ̌. *—Xà Filipunu lɛ 2:19-22.
13. Nɛ̌ akɔnkpinkpan ka d’alɔ nɔví nyɔnu winnyawinnya ɖé bɔ é kpé nǔ e nya wɛ é ɖè lɛ é wu gbɔn?
13 Nɔví nyɔnu ɖé ɖò Alabama, États-Unis bo ɖó na sɔnǔ nú akɔnkpinkpan bá nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé. É wlan ɖɔ: “Ee un ɖò susu wɛ é ɔ, un nɔ kú winnya tawun. É nɔ vɛwǔ nú mì tawun ɖɔ má ɖɔ xó nú mɛ lɛ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ, hɔn xúxú nú mɛ e un ma tuùn ɖebǔ ǎ lɛ é lɛ́ nyla hú bǐ.” Alɔdo mɛjitɔ́ tɔn lɛ tɔn kpo mɛ ɖevo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é tɔn kpo zɔ́n, bɔ Klisanwun winnyawinnya enɛ kpé nǔ e gbé nya wɛ é ɖè é wu bo huzu gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn. É ɖɔ: “Gbɛ̀ Satáan tɔn nɔ sɔ́ kplɔnyiji-alavɔ, mɛjɔmɛ nyínyí, akwɛ kpo nǔɖokan gègě ɖiɖó kpo dó ɖó nǔ ɖagbe e è na nya é. Hwɛhwɛ ɔ, è nɔ kpé nǔ enɛ lɛ wu bo nɔ wlí ǎ, bɔ ye nɔ lɛ́ dɔn adohu adohu kpo wubla kpo wá. Amɔ̌, Jehovah sinsɛn nɔ hɛn awǎjijɛ ɖaxó hugǎn ɔ wá nú mì, bɔ un nɔ lɛ́ mɔ ɖɔ un kpé nùɖé wu bo wà.”
14. Ninɔmɛ tɛ lɛ mɛ mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ ka ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn ɖè?
14 Mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ lɔ ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gǎn towe sixu nɔ byɔ ɖò así towe hwɛhwɛ ɖɔ a ni wà gangudozɔ́ ɖò gbadanu lɛ, alǒ ɖò aklunɔzán gblamɛ fifo lɛ; hwe enɛ lɛ nu wɛ a ka ko sɔ́ ɖó vo nú sinsɛn-biblo xwédo tɔn, kúnnuɖegbe kpo kplé Klisanwun tɔn lɛ yiyi kpo. É na byɔ akɔnkpinkpan ɖò así towe cobɔ a na gbɛ́ nǔ enɛ lɛ e byɔ ɖò así towe wɛ è nɔ ɖè hwɛhwɛ lɛ é, lobo na sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ nú vǐ towe lɛ. Alǒ vlafo mɛjitɔ́ ɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ, bo nɔ jó vǐ yetɔn lɛ dó bɔ ye nɔ wà nǔ ɖěɖee a ma jló ɖɔ vǐ towe ni wà ǎ lɛ é. Mɛjitɔ́ enɛ lɛ sixu kàn nǔ e wu vǐ towe ma nɔ wà nǔ mɔhunkɔtɔn lɛ ǎ é byɔ we. A ka na kpankɔ́n bo na tinmɛ hwɛjijɔ e wu a wá gbeta enɛ kɔn é dó yɛ̌yi mɛ à?
15. Nɛ̌ Ðɛhan 37:25 kpo Eblée lɛ 13:5 kpo ka sixu d’alɔ mɛjitɔ́ lɛ gbɔn?
15 Mǐ nɔ ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ hwenu e mǐ d’alɔ vǐ mǐtɔn lɛ bɔ ye nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé bo kpéwú é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛjitɔ́ ɖé lɛ sixu xò nǔ kpɔ́n bo na dó wusyɛn lanmɛ nú vǐ yetɔn bonu é na nya sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn, sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é, sinsɛnzɔ́wiwa ɖò Betɛli, alǒ azɔ̌wiwa ɖò tuto xɔgbigbá tɔn yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ mɛ gbé ǎ. Mɛjitɔ́ lɛ sixu ɖi xɛsi ɖɔ vǐ emitɔn kún na sixu kpé nukún dó emi wu hwenu e emi na kpò é ó. É ɖò mɔ̌ có, mɛjitɔ́ nùnywɛtɔ́ lɛ nɔ ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́, lobo nɔ ɖeji dó akpá Jehovah tɔn lɛ wu. (Xà Ðɛhan 37:25; Eblée lɛ 13:5.) Ali ɖevo e nu a sixu ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́, lobo ɖeji dó Jehovah wu ɖè é wɛ nyí ɖɔ a ni d’alɔ vǐ towe nú é lɔ ni wà nǔ ɖokpo ɔ.—1 Sam. 1:27, 28; 2 Tim. 3:14, 15.
16. Nɛ̌ mɛjitɔ́ ɖé lɛ ka d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bɔ ye nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé gbɔn? Nɛ̌ enɛ ka hɛn lè wá gbɔn?
16 Asú kpo asì kpo ɖé ɖò États-Unis bo d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bɔ ye nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé. Asú ɔ tinmɛ ɖɔ: “Cobonu vǐ mǐtɔn lɛ na nyɔ́ zɔnlin ɖi bo nyɔ́ xó ɖɔ ɔ, mǐ ko nɔ ɖɔ awǎjijɛ e sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn kpo devizɔ́wiwa nú agun ɔ kpo nɔ hɛn wá lɛ é nú ye. Nǔ e nya wɛ ye ɖè dìn é nɛ. Ðó vǐ mǐtɔn lɛ ɖò nǔ gbigbɔ tɔn lɛ nya wɛ wutu ɔ, enɛ d’alɔ ye bɔ ye huzu kpannukɔn kɔgbidinúmɛ gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn lɛ, lobo sɔ́ ayi ɖó nùjɔnǔ ɔ jí, é wɛ nyí Jehovah.” Nɔví sunnu e ɖó vǐ wè é ɖé wlan ɖɔ: “Mɛjitɔ́ gègě nɔ zán hlɔnhlɔn kpo akwɛ gègě kpo dó nɔ d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bonu ye na nya nǔ ɖé lɛ gbé ɖò lɔnyiji-fɔnkan, ayiɖeɖayi kpo wemaxɔmɛ yiyi kpo linu. Nú mǐ zán hlɔnhlɔn kpo akwɛ kpo dó d’alɔ vǐ mǐtɔn lɛ, bonu ye nya nǔ ɖěɖee na d’alɔ ye bɔ nǔ yetɔn na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ lɛ é gbé ɔ, é na ɖó nu hugǎn. Hwenu e mǐ mɔ vǐ mǐtɔn lɛ bɔ ye kpéwú bo wlí nǔ e nya wɛ ye ɖè ɖò gbigbɔ lixo lɛ é, bo ka lɛ́ mɔ ɖɔ mǐ d’alɔ ye ɖ’ékɔn é ɔ, awǎjijɛ ɖaxó wɛ enɛ na mǐ.” A sixu kudeji ɖɔ Mawu na dó nú mɛjitɔ́ ɖěɖee nɔ d’alɔ vǐ yetɔn lɛ, bɔ ye nɔ nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé lobo nɔ kpéwú é.
È ÐÓ HUDO TƆN ÐÒ AGUN Ɔ MƐ
17. Ali tɛ lɛ nu è ka nɔ ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ ɖè ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ?
17 È lɛ́ ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn ɖò agun ɔ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛxo lɛ ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn hwenu e ye na kpé nukún dó hwɛɖiɖɔxó lɛ wu é, alǒ hwenu e ye ɖò alɔ dó mɛ e sín gbɛ̀ ɖò axɔ́ nu ɖó azɔn syɛnsyɛn ɖé wu wɛ é. Mɛxo agun tɔn ɖé lɛ nɔ yì ba mɛ e ɖò gankpa mɛ lɛ é kpɔ́n bo nɔ kpé nukún dó hudo gbigbɔ tɔn yetɔn lɛ wu. Bɔ nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ ka ló? Ali gègě hun nú ye dìn bɔ ye na vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ yetɔn gbɔn gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wiwa, tɛn sisɛ yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè é, azɔ̌wiwa xá Azɔ̌xɔsa E Nɔ Bló Tuto Xɔgbigbá Tɔn Ðò Alaxɔ Mɛ É é kpo Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ yiyi kpo gblamɛ. Mɛɖé lɛ tlɛ nɔ kpéwú bo nɔ yì Wemaxɔmɛ Galadi tɔn.
18. Nɛ̌ nɔví nyɔnu mɛxomɔ lɛ ka sixu ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ gbɔn?
18 Nɔví nyɔnu mɛxomɔ lɛ nyí nyɔna ɖé nú agun ɔ. Mǐ yí wǎn nú nɔví nyɔnu vívɛ́ enɛ lɛ tawun! Ye mɛ ɖé lɛ sixu nɔ ma kpéwú bo nɔ wà nǔ gègě ɖò sinsɛnzɔ́ Mawu tɔn mɛ, lee ye ko nɔ bló gbɔn ɖ’ayǐ é, amɔ̌, ye sixu kpó ɖò akɔnkpinkpan ɖexlɛ́ wɛ bo ván kàn. (Xà Titu 2:3-5.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú è byɔ ɖò nɔví nyɔnu mɛxomɔ ɖé sí ɖɔ é ni ɖɔ xó nú nɔví nyɔnu winnyawinnya ɖé dó nǔsisɔ e ɖò jlɛ̌ jí é wu ɔ, é na byɔ akɔnkpinkpan ɖò así tɔn. É na gbɛ́ nǔ nú mɛ winnyawinnya ɔ syɛnsyɛn ɖó avɔ e é nɔ cyan bo nɔ dó lɛ é wu ǎ, loɔ, é sixu dó wusyɛn lanmɛ n’i ɖɔ é ni lin tamɛ dó lee nǔ e é nɔ dó lɛ é sixu wà nǔ dó mɛ ɖevo lɛ wu gbɔn é jí. (1 Tim. 2:9, 10) Ðè e é na ɖexlɛ́ kpo wanyiyi kpo ɖɔ nǔ tɔn ɖu ayi mɛ nú emi é sixu tɔ́n kɔ dó nǔ ɖagbe mɛ.
19. (a) Nɛ̌ nɔví sunnu e bló baptɛm lɛ é ka sixu ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ gbɔn? (b) Nɛ̌ Filipunu lɛ 2:13 kpo 4:13 kpo ka sixu d’alɔ nɔví sunnu lɛ bɔ ye na sɔnǔ nú akɔnkpinkpan gbɔn?
19 Mɛ ɖevo e ɖó na kpankɔ́n bo jɛ azɔ̌ jí lɛ é wɛ nyí nɔví sunnu e ko bló baptɛm lɛ é. Sunnu akɔnkpantɔ́ e ɖó jlǒ bo na dó kɔ azɔ̌ gègě mɛ lɛ é nyí nyɔna ɖé nú agun ɖé. (1 Tim. 3:1) É ɖò mɔ̌ có, mɛɖé lɛ sixu xò nǔ kpɔ́n bo gɔn yeɖée zé jó. Boya nɔví sunnu ɖé sixu ko wà nùɖé lɛ nyì dò wá yì, bɔ dìn ɔ, é mɔ ɖɔ emi kún jɛxa bo na nyí devizɔwatɔ́ ɖé alǒ mɛxo agun tɔn ɖé ó. Nɔví sunnu ɖevo sixu mɔ ɖɔ emi kún kpé nǔ wu bo na wà azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú emi é ó. Nú nǔ nɔ cí mɔ̌ nú we hǔn, tuùn ɖɔ Jehovah sixu d’alɔ we bɔ a na sɔnǔ nú akɔnkpinkpan. (Xà Filipunu lɛ 2:13; 4:13.) Flín ɖɔ ɖò hweɖenu ɔ, Mɔyizi mɔ ɖɔ emi kún kpé nǔ wu bo na wà azɔ̌ ɖé ó. (Tín. 3:11) Amɔ̌, Jehovah d’alɔ Mɔyizi bɔ ɖò hwetɔnnu ɔ, é sɔnǔ nú akɔnkpinkpan bo w’azɔ̌ ɔ. Nɔví sunnu e bló baptɛm é ɖé sixu sɔnǔ nú akɔnkpinkpan mɔhun, gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo dó byɔ alɔdo Mawu tɔn kpo Biblu xixa ayihɔngbe ayihɔngbe kpo gblamɛ. Tamɛ linlin dó tan mɛ e ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ lɛ é tɔn jí lɔ sixu d’alɔ. É sixu lɛ́ sɔ́ éɖée hwe bo byɔ mɛxo agun tɔn lɛ ɖɔ ye ni kplɔ́n azɔ̌ emi, lobo ɖò gbesisɔmɛ bo na d’alɔ ɖò fí ɖebǔ e hudo na tíìn ɖè é. Mǐ dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví sunnu e ko bló baptɛm lɛ é bǐ ɖɔ ye ni kpankɔ́n bo w’azɔ̌ syɛnsyɛn ɖò agun ɔ mɛ!
‘JEHOVAH NA NƆ KPƆ́ XÁ WE’
20, 21. (a) Ganjɛwu tɛ Davidi ka na Salomɔ́ɔ? (b) Jiɖe tɛ mǐ ka sixu ɖó?
20 Axɔsu Davidi flín Salomɔ́ɔ ɖɔ Jehovah na nɔ kpɔ́ xá ɛ kaka jɛ hwenu e tɛmpli gbigbázɔ́ ɔ na fó dó é. (1 Tan 28:20) Ðó xó e Salomɔ́ɔ sín tɔ́ ɖɔ é ɖò ayi tɔn mɛ wu ɔ, é na tɛn vǔ e é kpò ɖè é kpo nùnywɛ e é ma ɖó ǎ é kpo nú ye dó afɔgblɛ̌gblɛ̌ afɔ mɛ n’i ǎ. É ɖè akɔnkpinkpan ɖaxó xlɛ́ bo jɛ azɔ̌ jí, bɔ kpo alɔdo Jehovah tɔn kpo ɔ, é fó tɛmpli jiwǔ ɔ ɖò xwè tɛnwe adaɖé gblamɛ.
21 Lee Jehovah d’alɔ Salomɔ́ɔ gbɔn é ɔ, é sixu d’alɔ mǐ lɔ bɔ mǐ na kpankɔ́n bo na w’azɔ̌ mǐtɔn fó ɖò xwédo mǐtɔn kpo agun ɔ kpo mɛ. (Eza. 41:10, 13) Nú mǐ ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ ɖò Jehovah sinsɛn mǐtɔn mɛ ɔ, mǐ sixu kudeji ɖɔ é na dó nú mǐ ɖò dìn kpo sɔgudo kpo. Enɛ wu ɔ, “kpan akɔ́n bo jɛ azɔ̌ jí.”
^ akpá. 12 A na mɔ afɔ tawun tawun e è na ɖè bo nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé é ɖé lɛ ɖò xota “Yí Yanwle Gbigbọmẹ Tọn lẹ Do Pagigona Mẹdatọ Towe” ee tɔ́n ɖò Atɔxwɛ (Gungbe) 15 Juillet 2004 tɔn mɛ é.