text:
1Nyesoaa bodiɔ wùɛ klě ɔɔ bǐì slè klě u tɛn'ě le ǔ tbɛ ɔ keǒ bɔ nynaǒ ɔɔ nyopò pènmo bo keǒ Nyesoa jemǒ klee bɔ nye nyenye noǎ klee bɔ pie chɔ̀no keǒ uu kpni kukwǐ mɔ̀. 2Ɔ wɔ̀le ɛle keǒ bɔ jě nyopò wɔle je ü seǒo Nyesoaa tè dɛ kɛn ji klee nyopòǒ ü sonwɛǒ ɔɔ demǒ ü bee kenkan snǔ wan. Dɛ ɛ nuu nɛ̀ moo ɔɔ chɛ̀ǒ ɔ mɛ̌ kàan dɛɛ snǔ nu. 3Dɛǒ nɛ̀ kɔn tè ɔ pie chɔ̀no keǒ Nyesoa jemǒ keǒ ɔɔ nyopòo tè mɔ̀ klee ɔɔ chɛ̀ɛ tè. 4Nyuu chɛ̀ ɔɔ̌ tba bo tùtuɛɛ klàǒ keǒ bɔ moo bodiɔ, kɛɛ Nyesoa Nɔ̀ dɛ lɔ wòje keǒ Ɔ nuaa Ewnɔ̀ deda seela tǐ jleě. 5Dɛɛ doǒ nɛ̀ ɛ mono, Tentǎn Jǔu chɛ̀ se bo tùtuɛ klàǒ tba keǒ Bɔ moo Bodiɔ, kɛɛ Nyesoa Nɔ̀ dǎla bò Ɔ je, “Mò moo Ně Jǔ, Mǒ moo Gbèǐ kekɛɛà.” 6Kě Nyesoa dǎla Jùsu je ke klě Ɔɔ win'i wakǎ tɛ̀ɛ mɔ̀ ɛ̈ moo, “Mò moo Bodiɔ ke ɛ mii jleě mǒ bo tonma wòje Mɛchesèda.” 7Klě Jùsuu kmɔ̌ ne tǐ wlòmo Ɔ jɛɛ̌aě win Ɔ̌ pnɛ̌a le Ɔ̌ boɛaě Nyesoa mɔ̀ Ɔ̌ gbɛ̀ɛa Ɔ dɛ wan Ɔ̈ wɔ̀laěe je Bɔ̈ gblàla Ɔɔ klě kokoɛ̌ kwete mǒ. Ɔ tùiaǒ Nyesoa bo, ii tè Nyesoa wɔ̌na Ɔɔ win ni. 8Kàan tè Ɔ moo Nyesoaa Jǔ, noǎǒ Ɔ jěa lěe sònwɛ kwete mǒ nì nua nɛ Ɔ̌ chěn'a lɛ keǒ Bɔ tùaǒ Nyesoa bo. 9È ke ɛ toon jleě mǒ bo Jùsu snǎna lěe mɔ̀le kpǎkpǎ, Nɔ̀ moo kmɔ̌ sie wowa dɛɛ Mǎ keǒ nyu wùɛ mɔ̀ ɔ̈ tùiǒo Nyesoa bo. 10Nyesoa Nɔ̀ tbala Jùsu keǒ Bɔ mooa Bodiɔ wòje keǒ Mɛchesèdaa ka neaa je. 11Ä kɔn dɛ fòfoa bä boɔǒ ɛmo dɛà kɛn, kɛɛ ɛ moo wan jakǎ dɛ keǒ nyu bɔ sèsae ɛ kɛn le. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo a se le wlewlě keǒ ba jbo tè le. 12Klě tǐà ä neěe wlòmoo chɛ̀ a blɛɛ je ba monoo tee nyo keǒ Nyesoaa win'à mɔ̀, kɛɛ a sòɛɛ̌ jè nyu bɔ tee a kàan dɛà ɛ̈ sonwɛ lěe Nyesoaa win wlòmo ɛ̈ see mǒ kma. A blɛɛ je ba kun klě win'ǒ mǒ wòje nyefòapo ü dii digbaǐ jakě, kɛɛ a wǒ je jijlǎi ü sòɛɛ̌ jè uu naǎpòo nyia ně. 13Nyu wùɛ ɔ̈ nyɛɛ̌ jèe nyii ɔ moo jǔ, ii tè ɔɔ̌ jbo kenkan dɛ klee mǒ slɛɛ̌ dɛ le. 14Digbaǐ jakě kɔn'ǒ kunkun nyo mɔ̀ ü u tee lee bü jii dɛ neǒo kàan klee kukǔ slè.
Copyrighted Material
Learn More


c: text/html

text:
SANEYITSO LƐ MLITSƆƆMƆ | ANI ESA AKƐ OSƆLE?
Mɛni Hewɔ Asɔleɔ?
Ani osɔleɔ daa? Mɛi pii sɔleɔ daa, ni mɛi ni heee yeee akɛ Nyɔŋmɔ yɛ lɛ po sɔleɔ. Shi mɛni hewɔ asɔleɔ? Niiamlitaomɔ ko ni afee yɛ France lɛ tsɔɔ akɛ, kɛ́ aja Francebii lɛ amli enyɔ lɛ, fã kome sɔleɔ loo amɛjwɛŋɔ nii anɔ bei komɛi koni “amɛhe ajɔ amɛ kɛkɛ.” Amɛsɔleee ni amɛkɛja Nyɔŋmɔ, ni nakai eji yɛ Yuropabii krokomɛi hu agbɛfaŋ. Moŋ lɛ, amɛsɔleɔ koni “amɛtsui anyɔ amɛmli.” Yɛ mɛi ni heɔ Nyɔŋmɔ nɔ amɛyeɔ lɛ ateŋ mɛi komɛi agbɛfaŋ lɛ, ja amɛhe efĩ amɛ dani amɛsɔleɔ, kɛ gbɛkpamɔ akɛ Nyɔŋmɔ baatsu amɛnibimɔi lɛ ahe nii amrɔ nɔŋŋ.—Yesaia 26:16.
Ni bo hu? Ani onaa sɔlemɔ akɛ nɔ ko ni yeɔ ebuaa wɔ ni wɔjwɛŋmɔŋ akã wɔ shi kɛkɛ? Kɛ́ oheɔ Nyɔŋmɔ nɔ oyeɔ lɛ, ani onaa akɛ sɔlemɔ tsuɔ nɔ ko yɛ oshihilɛ mli? Aloo onuɔ he akɛ ebooo osɔlemɔi atoi? Biblia lɛ baanyɛ aye abua bo ni ona akɛ sɔlemɔ jeee nɔ ko ni hãa mɔ he jɔɔ lɛ kɛkɛ, shi moŋ eji gbɛ ni nɔ bɛ ni atsɔɔ nɔ abɛŋkɛɔ Nyɔŋmɔ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
YITSO EKPAA
Kɛ́ Wɔgboi lɛ, Nɛgbɛ Wɔyaa?
1-3. Mɛɛ saji mɛi fɔɔ bimɔ yɛ mɛi ni egboi lɛ ahe? Ni te jamɔi komɛi hãa sanebimɔi nɛɛ ahetoo tɛŋŋ?
BIBLIA lɛ kɛɔ akɛ, be ko baaba ni “gbele bɛ dɔŋŋ.” (Kpojiemɔ 21:4) Yɛ Yitso 5 lɛ mli lɛ, wɔkase akɛ, kpɔmɔnɔ lɛ hewɔ lɛ, wɔsɛɛ lɛ, wɔbaanyɛ wɔhi shi kɛya naanɔ. Shi amrɔ nɛɛ, mɛi gboiɔ. (Jajelɔ 9:5) No hewɔ lɛ, sane kome ni mɛi fɔɔ bimɔ ji akɛ, ‘Kɛ́ wɔgboi lɛ, nɛgbɛ wɔyaa?’
2 Be ni mɛi fɔɔ nakai sane lɛ bimɔ ji, be ni mɔ ko ni amɛsumɔɔ esane waa lɛ egbo. Ekolɛ amɛbaabi akɛ: ‘Nɛgbɛ etee? Ani eena wɔ? Ani ebaanyɛ eye ebua wɔ? Ani wɔbaana lɛ ekoŋŋ?’
3 Esoro bɔ ni jamɔ fɛɛ jamɔ hãa sanebimɔi nɛɛ ahetoo ehãa. Jamɔi lɛ ekomɛi tsɔɔ akɛ, kɛ́ ofee ekpakpa ni ogbo lɛ, obaaya ŋwɛi, shi kɛ́ ofee esha lɛ, obaaya Abonsam la lɛ mli. Mɛi komɛi hu kɛɔ akɛ, kɛ́ ogbo lɛ, obaatsɔ sisa ní okɛ owekumɛi ni egboi lɛ ayahi shi. Mɛi krokomɛi hu kɛɛ kɛ́ ogbo lɛ, abaakojo bo ni afɔ bo ekoŋŋ akɛ gbɔmɔ kroko aloo kooloo po.
4. Mɛɛ susumɔ jamɔi srɔtoi lɛ fɛɛ kpɛlɛɔ nɔ?
4 Eyɛ mli akɛ esoro nɔ ni jamɔ fɛɛ jamɔ yɔɔ kɛɛmɔ yɛ sanebimɔi nɛɛ ahe moŋ, shi etamɔ nɔ ni nɔ kome ko yɛ ni no lɛ, amɛ fɛɛ amɛkpɛlɛɔ nɔ. No ji akɛ, amɛ fɛɛ amɛheɔ amɛyeɔ akɛ kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, nɔ ko yɛ emli ni gbooo. Ani susumɔ nɛɛ ja?
KƐ́ WƆGBOI LƐ, NƐGBƐ WƆYAA?
5, 6. Kɛ́ wɔgboi lɛ, mɛni baa wɔnɔ?
5 Yehowa le nɔ ni baa wɔnɔ kɛ́ wɔgboi, ni ekɛɛ wɔ akɛ, kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, ebɛ wala mli dɔŋŋ. Mɛi ni egboi lɛ eyaaa he ko he ko, amɛgboi. * No hewɔ lɛ, kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, enyɛŋ enu nii ahe, ekai nɔ ko, ena nii, enu nii, loo esusu nii ahe dɔŋŋ.
6 Maŋtsɛ Solomon ŋma akɛ, “gbohii lɛ, amɛleee nɔ ko nɔ ko.” Gbohii lɛ nyɛŋ asumɔ mɔ ko loo amɛnyɛ mɔ ko, ni “nitsumɔ loo yiŋshwiemɔ loo nilee loo ŋaa ko bɛ gbohiiaje.” (Kanemɔ Jajelɔ 9:5, 6, 10.) Lala 146:4 lɛ kɛɔ akɛ, kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, “eyiŋtoi” loo esusumɔi gboɔ.
NƆ NI YESU WIE YƐ GBELE HE
7. Mɛni Yesu wie yɛ gbele he?
7 Be ni Yesu naanyo ko ni esumɔɔ esane waa ni atsɛɔ lɛ Lazaro lɛ gbo lɛ, Yesu kɛɛ ekaselɔi lɛ akɛ: “Wɔnaanyo Lazaro ewɔ.” No mli lɛ jeee wɔ diɛŋtsɛ he Yesu wieɔ lɛ, ejaakɛ sɛɛ mli lɛ, ewie akɛ: “Lazaro egbo.” (Yohane 11:11-14) No hewɔ lɛ, Yesu kɛ Lazaro gbele lɛ to wɔ he. Ekɛɛɛ akɛ Lazaro etee ŋwɛi, loo eyafata ewekumɛi ni egboi lɛ ahe. Ni ekɛɛɛ hu akɛ, etee Abonsam la lɛ mli, loo asaa afɔ lɛ yɛ he kroko akɛ gbɔmɔ loo kooloo. Moŋ lɛ, be ni Lazaro gbo lɛ, etamɔ nɔ ni wɔ ni tsii enyɔ enɔ. Ŋmalɛi krokomɛi hu kɛ gbele toɔ wɔ ni tsii he. Be ni Stefano gbo lɛ, Biblia lɛ wie akɛ, “ewɔ yɛ gbele mli.” (Bɔfoi 7:60) Bɔfo Paulo hu wie yɛ Kristofoi komɛi ahe akɛ, ‘amɛwɔ yɛ gbele mli.’
8. Mɛni tsɔɔ akɛ Nyɔŋmɔ ebɔɔɔ adesai ni amɛgboi?
8 Ani Nyɔŋmɔ bɔ Adam kɛ Hawa ni amɛgboi? Dabi! Yehowa bɔ amɛ ni amɛhi shi kɛya naanɔ, ni amɛná miishɛɛ. Be ni ebɔ amɛ lɛ, hela mɔɔɔ amɛ, ni amɛgbɔlɔɔɔ. Bɔ ni Yehowa bɔ adesai ehã lɛ hewɔ lɛ, amɛshweɔ ni amɛhi shi kɛya naanɔ. (Jajelɔ 3:11) Fɔlɔi sumɔɔɔ ni amɛbii agbɔlɔ ni amɛgboi, ni nakai nɔŋŋ Yehowa hu sumɔɔɔ ni wɔgbɔlɔɔ ni wɔgboiɔ. Shi kɛ́ Nyɔŋmɔ bɔ wɔ ni wɔhi shi kɛya naanɔ lɛ, mɛni hewɔ wɔgboiɔ mɔ?
MƐNI HEWƆ WƆGBOIƆ?
9. Mɛni hewɔ kulɛ esa akɛ Adam kɛ Hawa aye Yehowa famɔ lɛ nɔ lɛ?
9 Be ni Yehowa bɔ Adam lɛ, ekɛɛ lɛ akɛ: “Trom lɛ mli tsei lɛ fɛɛ nɔ yibii lɛ ye bɔ ni osumɔɔ; shi ekpakpa kɛ efɔŋ lee tso lɛ yibii lɛ kaaye eko; ejaakɛ gbi nɔ ni oooye eko lɛ, gbo ooogbo!” (1 Mose 2:9, 16, 17) Nɔ ni Yehowa fã Adam akɛ ekafee lɛ jeee nɔ ko ni wa. Kɛfata he lɛ, Yehowa yɛ hegbɛ ni etsɔɔ Adam kɛ Hawa nɔ ni amɛfee kɛ nɔ ni amɛkafee. Eji amɛbo lɛ toi kulɛ, no baatsɔɔ akɛ amɛbuɔ lɛ. Ni ebaatsɔɔ hu akɛ, amɛhiɛ sɔɔ nibii fɛɛ ni efee ehã amɛ lɛ.
10, 11. (a) Te Satan fee tɛŋŋ ehã Adam kɛ Hawa fee esha? (b) Mɛni hewɔ nɔ ni amɛfee lɛ ehiii kwraa lɛ?
10 Dɔlɛ sane ji akɛ, Adam kɛ Hawa je gbɛ amɛgbo Yehowa nɔ toi. Satan bi Hawa akɛ: “Lɛɛlɛŋ, Nyɔŋmɔ kɛɛ akɛ: Nyɛkaye trom lɛ mli tsei ayibii lɛ fɛɛ eko lɛ?” Hawa hã lɛ hetoo akɛ: “Trom lɛ mli tsei ayibii lɛ eko wɔyeɔ; shi tso ni yɔɔ trom lɛ teŋ lɛ nɔ yibii lɛ ni Nyɔŋmɔ kɛɛ: Nyɛkayea eko, ni nyɛkataa he tete, koni nyɛkagboi.”
11 Kɛkɛ ni Satan tsa nɔ akɛ: “Jeee gboimɔ nyɛaagboi; shi moŋ le Nyɔŋmɔ le akɛ gbi nɔ ni nyɛaaye eko lɛ, nyɛhiŋmɛii aaagbele, ni nyɛaatsɔmɔ tamɔ Nyɔŋmɔ, ni nyɛaale ekpakpa kɛ efɔŋ.” (1 Mose 3:4-6) Satan je gbɛ ekɛɛ Hawa nakai, koni ená jwɛŋmɔ lɛ akɛ, esaaa akɛ mɔ ko tsɔɔ lɛ nɔ ni efee kɛ nɔ ni ekafee. Satan laka Hawa. Ekɛɛ lɛ akɛ, kɛ́ eye aduawa lɛ, egboŋ. No hewɔ lɛ, Hawa ye aduawa lɛ, ni sɛɛ mli lɛ, ehã ewu lɛ eko ni eye. Adam kɛ Hawa le faŋŋ akɛ, Yehowa kɛɛ amɛkaye tso lɛ nɔ yibii lɛ eko. Shi amɛje gbɛ amɛgbo Yehowa nɔ toi, ni amɛkɛ gbɛtsɔɔmɔ ni waaa ni ekɛhã amɛ lɛ tsuuu nii. Nɔ ni amɛfee lɛ tsɔɔ akɛ, amɛbuuu amɛ-Tsɛ ni yɔɔ ŋwɛi ni sumɔɔ amɛsane lɛ. Anɔkwa, nɔ ni amɛfee lɛ ehiii kwraa!
12. Mɛni hewɔ nɔ ni Adam kɛ Hawa fee lɛ baadɔ Yehowa waa lɛ?
12 Eyɛ mɔbɔ waa akɛ, wɔ-klɛŋklɛŋ fɔlɔi lɛ ebuuu Mɔ ni bɔ amɛ lɛ! Kɛ́ ogbo deŋme okwɛ obi ko, ni sɛɛ mli lɛ, egbo onɔ toi, ni eje gbɛ efee nɔ ko ni okɛɛ lɛ akɛ ekafee lɛ, ani edɔŋ bo? Ekã shi faŋŋ akɛ, ebaadɔ bo waa.
13. Be ni Yehowa kɛɛ Adam akɛ ‘ebaaku esɛɛ eya sũ mli lɛ,’ no mli lɛ, mɛni etsɔɔ lɛ?
13 Adam kɛ Hawa toigbele lɛ hewɔ lɛ, naanɔ wala ŋmɛɛ amɛ. Yehowa kɛɛ Adam akɛ: “Sũ jio, ni sũ mli oooku osɛɛ kɛaatee!” (Kanemɔ 1 Mose 3:19.) No hewɔ lɛ, Adam baatsɔ sũ ekoŋŋ, tamɔ nɔ ni anáaa abɔ lɛ. (1 Mose 2:7) Be ni Adam fee esha lɛ, egbo. Ewala sɛɛ fo.
14. Mɛni hewɔ wɔgboiɔ?
14 Eji Adam kɛ Hawa bo Nyɔŋmɔ toi kulɛ, ŋmɛnɛ lɛ amɛyɛ wala mli lolo. Shi amɛgbo enɔ toi, amɛfee esha amɛshi lɛ, ni sɛɛ mli lɛ, amɛgboi. Esha tamɔ hela fɔŋ ko ni wɔná kɛjɛ wɔ-klɛŋklɛŋ fɔlɔi lɛ aŋɔɔ. Enɛ hewɔ lɛ, wɔ fɛɛ wɔfeɔ esha, ni no hewɔ wɔ fɛɛ wɔgboiɔ lɛ. (Romabii 5:12) Shi jeee nakai Nyɔŋmɔ to akɛ eba lɛ, ebɔɔɔ adesai ni amɛgboi. Biblia lɛ tsɛɔ gbele akɛ “henyɛlɔ.”
ANƆKWALE LƐ HÃA WƆYEƆ WƆHE
15. Kɛ́ wɔle anɔkwale ni kɔɔ gbohii lɛ ahe lɛ, mɛɛ gbɛ nɔ ebaahã wɔye wɔhe?
15 Kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, ehãa wɔyeɔ wɔhe kɛjɛɔ susumɔi pii ni ejaaa ahe. Biblia lɛ hãa wɔleɔ akɛ, mɛi ni egboi lɛ nuuu piŋmɔ ko he, ni amɛyeee awerɛho hu. Wɔnyɛŋ wɔkɛ amɛ awie, ni amɛ hu amɛnyɛŋ amɛkɛ wɔ awie. Wɔnyɛŋ wɔye wɔbua amɛ, ni amɛ hu amɛnyɛŋ amɛye amɛbua wɔ. Amɛnyɛŋ amɛye wɔ awui, no hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔsheɔ amɛ gbeyei. Kɛ̃lɛ, jamɔi pii kɛɔ akɛ gbohii lɛ yahiɔ he ko, ni akɛ, kɛ́ wɔhã osɔfoi lɛ, loo jamɔŋ hiɛnyiɛlɔi lɛ shika lɛ, amɛbaanyɛ amɛye amɛbua amɛ amɛhã wɔ. Shi kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, mɔ ko mɔ ko nyɛŋ ekɛ enɛ alaka wɔ.
16. Mɛɛ amale ehe shi yɛ jamɔi pii amli?
16 Satan tsɔɔ amale jamɔi anɔ elakaa mɛi, koni amɛsusu akɛ gbohii lɛ yɛ shihilɛ mli lolo. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, jamɔi komɛi tsɔɔ mɛi akɛ kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, nɔ ko fãa yɛ emli ni eyahiɔ he ko. Ani nakai atsɔɔ bo yɛ jamɔ mli ni oyɔɔ lɛ? Aloo atsɔɔ bo nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ lɛ? Satan tsɔɔ saji ni tamɔ nɛkɛ lɛ anɔ elakaa mɛi koni amɛkɛ Yehowa akabɔ naanyo.
17. Mɛni hewɔ kɛ́ mɛi kɛɛ akɛ Yehowa shãa mɛi yɛ Abonsam la lɛ mli lɛ, belɛ amɛmiigbe ehe guɔ lɛ?
17 Nibii ni jamɔi pii tsɔɔ mɛi yɛ Yehowa he lɛ yɛ ahuntoo waa. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, jamɔi komɛi kɛɔ akɛ, kɛ́ mɔ ko fee esha lɛ, abaashã lɛ yɛ Abonsam la mli kɛya naanɔ. Amale nɛɛ gbeɔ Yehowa he guɔ. Yehowa haŋ mɛi apiŋ nakai kɔkɔɔkɔ! (Kanemɔ 1 Yohane 4:8.) Kɛ́ mɔ ko bi fee lɛ nɔ ko, ni emɔ gbekɛ lɛ nine ni ekɛwo la mli lɛ, te obaana nakai mɔ lɛ ohã tɛŋŋ? Ani okɛŋ akɛ eyitsoŋ wa waa? Ani obaasumɔ ni okɛ mɔ ko ni tamɔ nakai lɛ abɔ naanyo? Nakai pɛpɛɛpɛ Satan taoɔ ni wɔna Yehowa!
18. Mɛni hewɔ esaaa akɛ wɔsheɔ gbohii lɛ agbeyei?
18 Jamɔi komɛi kɛɔ akɛ kɛ́ mɛi gboi lɛ, amɛtsɔmɔɔ sisai. Amɛkɛɔ akɛ, esa akɛ wɔshe sisai nɛɛ gbeyei ni wɔbu amɛ, ejaakɛ kɛ́ wɔfee nakai lɛ, amɛbaasumɔ wɔsane, shi kɛ́ wɔfeee nakai lɛ, amɛbaanyɛ wɔ. Mɛi babaoo heɔ amale nɛɛ amɛyeɔ. No hewɔ lɛ, amɛsheɔ gbohii lɛ gbeyei, ni amɛjáa amɛ moŋ fe ni amɛbaajá Yehowa. Shi taakɛ wɔkase lɛ, mɛi ni egboi lɛ nyɛŋ anu nii ahe dɔŋŋ, ni amɛleee nɔ ko nɔ ko. No hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔsheɔ amɛ gbeyei. Yehowa ji Mɔ ni bɔ wɔ, ni lɛ ji anɔkwa Nyɔŋmɔ lɛ. No hewɔ lɛ, lɛ pɛ esa akɛ wɔjá.
19. Kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, mɛɛ gbɛ nɔ ebaaye ebua wɔ?
19 Kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, mɔ ko mɔ ko nyɛŋ alaka wɔ. Ni ebaaye ebua wɔ ni wɔnu nibii kpakpai ni Yehowa ewo shi akɛ ebaafee ehã wɔ ŋmɛnɛ kɛ wɔsɛɛ lɛ ashishi jogbaŋŋ.
20. Mɛni wɔbaakase yɛ yitso ni nyiɛ sɛɛ lɛ mli?
20 Nyɔŋmɔ tsulɔ ko ni hi shi yɛ blema ni atsɛɔ lɛ Hiob lɛ bi akɛ: “Kɛji gbɔmɔ gbo lɛ, ani ehiɛ aaakã ekoŋŋ?” (Hiob 14:14) Ani mɔ ko ni egbo lɛ baanyɛ aba wala mli ekoŋŋ? Nyɔŋmɔ ehã sanebimɔ nɛɛ hetoo yɛ Biblia lɛ mli, ni hetoo lɛ shɛjeɔ mɔ mii waa. Wɔbaakase enɛ he sane yɛ yitso ni nyiɛ sɛɛ lɛ mli.
^ kk. 5 Mɛi komɛi heɔ amɛyeɔ akɛ kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, esusuma loo emumɔ fãa kɛjeɔ emli ni eyahiɔ he ko. Kɛ́ ootao ole enɛ he saji babaoo lɛ, kwɛmɔ Wiemɔi Komɛi Amligbalamɔ 17 kɛ 18 .
Ekrokomɛi Hu Nɛ
BUU-MƆƆ—NIKASEMƆ NƆ
Bɔ ni Ooofee Okpee Ohefatalɔ Gbele Naa
Kɛ́ mɔ ko hefatalɔ gbo lɛ eyɛ dɔlɛ waa, ni dɔlɛ nɛɛ sɛɛ tsɛɔ. Kanemɔ bɔ ni gbohiiashitee he hiɛnɔkamɔ ni yɔɔ Biblia lɛ mli lɛ shɛjeɔ mɔ mii lɛ he sane.


text:
AKPÁXWÉ 4
Ðuɖeji Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ: È Jɛ Ahwan Wɛnɖagbe ɔ Jí Bo Sɔ́ Jinjɔn Ayǐ
HWENU E a ɖò wɛnɖagbe jla wɛ sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè é ɔ, a sè kpɛn ɖé ɖò nǔ ɖɔ wɛ sín zɔ. Kpɛn ɔ sín gbè ɖò syɛnsyɛn d’eji wɛ. Ee a jɛ kúnnu ɖè nú xwétɔ́ e bɔ d’ewu é jí é ɔ, mɛ e kpo hwi kpo zɔn é sín ayi gbà dó hwenu e kponɔ lɛ sín mɔ̌to ɖé wá glin é. Kponɔ ɖé jɛte bo sɛkpɔ mi, bo kanbyɔ ɖɔ: “É ma nyí mi mɛ wè elɔ lɛ wɛ ɖò xwégbe xwégbe gbɔn wɛ bo ɖò xó ɖɔ dó Biblu jí wɛ à? È ko wá jɛ hwɛ mitɔn nú mǐ!” Mi na xósin kpo sísí kpo bo ɖɔ ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wɛ nú emi. Etɛ ka na jɛ bɔ d’ewu?
Lee acɛkpikpa lɛ ko nɔ wà nú xá mi gbɔn ɖ’ayǐ é wɛ na xlɛ́. Xwè lɛ gblamɛ ɔ, nɛ̌ acɛkpikpa e ɖò xá towe mɛ é ka nɔ wà nǔ xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ gbɔn? É ka nɔ na vivo mi ɖò Mawu sinsɛn linu ɖó bǎ ɖé mɛ à? É ka nyí mɔ̌ hǔn, lee nɔví sunnu towe Klisanwun lɛ kpo nɔví nyɔnu towe Klisanwun lɛ kpo jɛ tagba ɖò xwè lɛ ɖíe dó “jɛ ahwan Wɛnɖagbe ɔ jí, bo sɔ́ jinjɔn ayǐ, bɔ é lidǒ” gbɔn é wu wɛ é sín tawun. (Fili. 1:7) A na bo nɔ nɔ fí ɖebǔ ɔ, tamɛ linlin dó hwɛɖiɖɔ ɖěɖee jí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖu ɖè é wu sixu hɛn nùɖiɖi towe lidǒ tawun. Ðò akpáxwé elɔ mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó hwɛɖiɖɔ nukúnɖeji enɛ lɛ ɖé lɛ jí. Ðuɖeji mǐtɔn enɛ lɛ xlɛ́ tawun ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ nyí nùjɔnǔ, ɖó mǐɖesunɔ sixu kpéwú bo ɖó ɖuɖeji tobutobu enɛ lɛ gbeɖé ǎ!
ƉÒ AKPÁXWÉ ELƆ
WEMATA 13
Wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Nɔ Jɛ Ahwan Yeɖée Jí Ðò Hwɛ Nukɔn
Hwɛɖɔtɔ́ égbé tɔn e nɔ w’azɔ̌ ɖò hwɛɖɔxɔsa ɖaxó lɛ é ɖé lɛ ko ɖó linlin ɖokpo ɔ e Sɛnkplɔnmɛtɔ́ hwexónu tɔn Gamaliyɛli ɖó é
WEMATA 14
Hunjijɛ Dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn Jí kpo Gbejininɔ kpo, É Nyí Dó Nǔ Ðevo Ðebǔ Jí Ǎ
“Tɔsisa” yadonumɛ tɔn e wá ɖi bú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ, ɖó wǔ e ye ɖó zɔ nú gbɛ̀ ɔ ɖò toxóɖiɖɔ linu wu é ɔ, nǔ e è ma ɖó nukún tɔn ǎ é ɖé wá sɔ́ nu.
WEMATA 15
È Fun Ahwan Bo Na Dó Ðó Vivo Bo Sɛ̀n Mawu
Togun Mawu tɔn fun ahwan dó acɛ e ye ɖó bo na setónú nú sɛ́n Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn lɛ é takún mɛ.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | EZAYÍI 11-16
Jehovah Tuùntuùn Na Kpé Ayikúngban ɔ Bǐ Jí
11:6-9
Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ jɛ dó Izlayɛli-ví lɛ wu gbɔn é
Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ lɛkɔ sín kannumɔgbenu ɖò Babilɔnu é kpo hwenu e ye wá yì ɖò ayikúngban yetɔn e è vɔ́ jlaɖó é jí é kpo ɔ, ye ɖi xɛsi nú gběkanlin lɛ alǒ kanlin gbɛ́tɔ́ lɛ ǎ.
—Ɛsd 8:21, 22
Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ sɔgbe xá hwe mǐtɔn nu gbɔn é
Jehovah tuùntuùn ko huzu jijɔ mɛ gègě tɔn. Mɛ e nyí dakaxotɔ́ ɖ’ayǐ lɛ é huzu fífá gbɛ́tɔ́ lɛ. Mawu tuùntuùn zɔ́n bɔ palaɖisi gbigbɔ tɔn ɖé tíìn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ
Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ na jɛ ɖò sɔgudo gbɔn é
Ayikúngban ɔ bǐ na huzu palaɖisi e mɛ fífá kpo ayijayǐ kpo ɖè é ɖé, sɔgbe kpo linlin e Mawu ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ é kpo. Gbɛtɔ́ wɛ à, kanlin wɛ à, nùɖíɖó ɖebǔ sɔ́ na dó xɛsi mɛ ǎ
Mawu tuùntuùn huzu Pɔlu
Hwenu e é nyí Falizyɛn ɖé bo ɖò Solu nyí wɛ é ɔ, é ɖó kanlin jijɔ ɖé lɛ.
—1Ti 1:13
Nùtuùntuùn nugbǒ ɔ huzu jijɔ tɔn lɛ.
—Kolo 3:8-10


text:
Nukplɔnkplɔn 14
Nɛ̌ ka Gbɔn bɔ Mawu Ðó Gbɛ̌-Tuto Ðé?
1. Nɛ̌ ka gbɔn bɔ Mawu bló tuto nú Izlayɛli hwexónu tɔn?
Mawu bló tuto nú kunkan Ablaxamu tɔn bo sɔ́ ye dó huzu akɔta ɖé na lobo na ye sɛ́n lɛ. É ylɔ akɔta ɔ ɖɔ “Izlayɛli” bɔ akɔta enɛ ɔ ɖokponɔ géé wɛ nɔ kpé nukún dó sinsɛn nugbǒ ɔ biblo kpo xó tɔn kpo wu. (Psaume 147:19, 20) Hǔn gbɛtɔ́ akɔta lɛ bǐ tɔn sixu ɖu lè gbɔn Izlayɛli gblamɛ.—Xà Genèse 22:18.
Mawu ɖè Izlayɛli-ví lɛ bonu ye na nyí kúnnuɖetɔ́ tɔn lɛ. Tàn yetɔn ɖè lee tónúsíse nú sɛ́n Mawu tɔn lɛ nɔ hɛn lè wá nú gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ ɔ xlɛ́. (Deutéronome 4:6) Enɛ wu ɔ gbɔn Izlayɛli-ví lɛ gblamɛ ɔ, mɛ ɖevo lɛ sixu kplɔ́n bo tuùn Mawu nugbǒ ɔ.—Xà Isaïe 43:10, 12.
2. Nɛ̌ ka gbɔn bɔ Klisanwun nugbǒ lɛ nyí tuto blona?
É wá jɛ hweɖenu bɔ Izlayɛli hɛn fɛ́nú Mawu tɔn bú bɔ Jehovah sɔ́ agun Klisanwun tɔn dó ɖyɔ akɔta enɛ na. (Matie 21:43; 23:37, 38) Dìn ɔ, ɖò tɛn Izlayɛli-ví lɛ tɔn mɛ ɔ, Klisanwun nugbǒ lɛ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kúnnuɖetɔ́ tɔn lɛ ɖɔhun.—Xà Mɛsɛ́dó 15:14, 17.
Jezu bló tuto nú ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na jla Mawu xó bo lɛ́ hɛn gbɛtɔ́ sín akɔta lɛ bǐ mɛ zun ahwanvu lɛ. (Matie 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Azɔ̌ elɔ mya nukún hú gbeɖé kpɔ́n dìn e gbɛ̀ elɔ xwè vivɔ gbé ɔ. Azɔn nukɔn tɔn ɖíe ɖò hwenuxó gbɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ bɔ Jehovah dɔn gbɛtɔ́ livi livi mɔkpan sín akɔta lɛ bǐ mɛ ɖó kpɔ́ ɖò sinsɛn biblo nugbǒ ɔ mɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 7:9, 10) Klisanwun nugbǒ lɛ nyí tuto blona bo na nɔ na kanmɛsyɛn kpo alɔgúgɔ́ kpo yeɖee. Ðò gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, ye nɔ ɖu vivǐ tuto Biblu kpinkplɔn tɔn ɖokpo ɔ ɖò kplé yetɔn lɛ hwenu.—Xà Eble lɛ 10:24, 25.
3. Nɛ̌ gbɛ̌-tuto égbé tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn ka bɛ́ gbɔn?
Ðò xwè 1870 lɛ mɛ ɔ, Biblu kplɔntɔ́ gbɛ́ kpɛví ɖé jɛ nugbǒ Biblu tɔn e ko bú bɔ é lin ɔ lɛ mɛ mɔ nukúnnú jɛ jí. Ye mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ Jezu bló tuto nú agun Klisanwun lɛ tɔn nú ye na jla Mawu xó ɔ, enɛ wu ɔ, ye jɛ wɛn Axɔsuɖuta ɔ tɔn jla jí gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Ðò 1931 ɔ ye sɔ́ nyikɔ e nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ é.—Xà Mɛsɛ́dó 1:8; 2:1, 4; 5:42.
4. Nɛ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ka nyí tuto blona gbɔn?
Ðò xwè kanweko nukɔn tɔn ɔ mɛ ɔ, hagbɛ̌ alixlɛ́mɛtɔ́ e yí gbè ɖɔ Jezu wɛ nyí Gǎn nú agun ɔ wɛ kpé nukún dó agun Klisanwun tɔn lɛ wu. (Mɛsɛ́dó 16:4, 5) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ e nyí kplékplé mɛxo nùnywɛtɔ́ lɛ tɔn ɖé ɔ wɛ nɔ kpé nukún dó agun Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn wu ɖò égbé gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. É nɔ kpé nukún dó alaxɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn wu. Alaxɔ enɛ lɛ nɔ lilɛ dó gbè ɖevo mɛ, nɔ zǐn bo nɔ lɛ́ má azɔwanú e nɔ d’alɔ mɛ nú Biblu kpinkplɔn ɖò gbè hugǎn 600 mɛ. Enɛ wu ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ sixu na akɔnkpinkpan kpo ali xlɛ́ mɛ Biblu tɔn kpo agun hugǎn 100000 ɖò gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Ðò agun dokpo ɖokpo mɛ ɔ, sunnu e ɖó nùwùkpíkpé ɖé lɛ é nɔ w’azɔ̌ ɖi mɛxo agun tɔn kabǐ nukúnkpénùwùtɔ́ lɛ. Sunnu enɛ lɛ nɔ kpé nukún dó agun Mawu tɔn wu kpo wanyiyi kpo.—Xà 1 Piyɛɛ 5:2, 3.
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nyí tuto blona bo na dó jla wɛnɖagbe ɔ bo hɛn mɛ lɛ huzu ahwanvu lɛ. Mǐ nɔ jla Mawu xó ɔ sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè mɛsɛ́dó lɛ ɖɔhun. (Mɛsɛ́dó 20:20) Mǐ nɔ lɛ́ xwlé Biblu kpinkplɔn gbɛtɔ́ ayi ɖagbenɔ e yí wǎn nú nugbǒ ɔ lɛ é. Amɔ̌, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nyí gbɛ̌-tuto ɖé kpowun ǎ. Mǐ nyí xwédo e ɖó Tɔ́ wanyiyinɔ ɖé é. Mǐ nyí nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e nɔ wlíbò nú mǐɖee lɛ é. (2 Tɛsalonikinu lɛ 1:3) Mɛ Jehovah tɔn lɛ wɛ nyí xwédo awǎjijɛnɔ hugǎn e ɖò ayikúngban jí é ɖó ye wɛ nyí tuto blona bo na hɛn xomɛhunMawu bo d’alɔ mɛ ɖevo lɛ.—Xà Psaume 33:12; Mɛsɛ́dó 20:35.


text:
Nǔsisɔ Towe ka Nɔ Sɔ́ Mawu Sù À?
“Mi bló [nǔ] bǐ, bo dó sɔ́ Mawu sù.”
HAN LƐ: 34, 61
1, 2. Etɛwu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ma ka nɔ sɔ́ nǔsisɔ dó da ayihun na ǎ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
XÓJLAWEMA Allemagne tɔn ɖé ɖɔ dó kplé sinsɛngán lɛ tɔn ɖé wu ɖɔ: “È nɔ mɔ nǔsisɔ vɛ̌donúnǔ tɔn gègě, ɖò taji ɔ hwenu e yǒzo gbɛ́ é.” É lɛ́ ɖɔ: “Nǔ ka ɖò mɔ̌ ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn jí ǎ. . . . Sunnuví lɛ kpo sunnu lɛ kpo nɔ dó vɛ̌si kpo kɔla kpo, bɔ jipu e nyɔnuví lɛ kpo nyɔnu lɛ kpo nɔ dó é nɔ . . . ɖò jlɛ̌ jí, bo ka nɔ cá ǎ.” Nugbǒ ɔ, è nɔ kpa Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ hwɛhwɛ ɖó ye nɔ sɔnǔ “lee é jɛxa gbɔn é, ɖò yɛ̌yi mɛ, ɖò jlɛ̌ jí . . . lee é jɛxa ɖɔ [mɛ] e nɔ sí Mawu lɛ ni nɔ bló gbɔn é.” (1 Tim. 2:9, 10) Nyɔnu lɛ wɛ mɛsɛ́dó Pɔlu ɖò xó enɛ ɖɔ na wɛ, amɔ̌, nugbodòdó enɛ kàn Klisanwun sunnu lɛ lɔmɔ̌.
2 Ðó mǐ nyí togun Jehovah tɔn wutu ɔ, nǔsisɔ e sɔgbe é ɖò taji nú mǐ bo lɛ́ ɖò taji nú Mawu e mǐ nɔ sɛ̀n é. (Bǐb. 3:21) Nǔ e Mawuxówema ɔ ɖɔ dó nǔsisɔ kpo acɔ́biba kpo wu é xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ Nǔbǐwukpétɔ́ wɛkɛ ɔ tɔn ba ɖɔ mɛ e nɔ sɛ̀n emi lɛ é ni xwedó nugbodòdó ɖagbe e kúnkplá nǔsisɔ lɛ é. Enɛ wu ɔ, nǔsisɔ kpo acɔ́biba mǐtɔn kpo ɖó na jinjɔn nǔ e mǐ nɔ yí wǎn na lɛ é jí kpowun ǎ. É ɖó na lɛ́ jinjɔn nǔ e nɔ nyɔ́ Aklunɔ Nǔbǐwukpétɔ́ Jehovah nukúnmɛ lɛ é jí.
3. Etɛ Sɛ́n e Mawu na Izlayɛli-ví lɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ dó nǔsisɔ wu?
3 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Sɛ́n e Mawu na Izlayɛli-ví lɛ é mɛ ɔ, akpáxwé sɛ́n ɔ tɔn ɖé lɛ cyɔn alɔ ye jí ɖò gbɛ̀ blíblí e akɔta e lɛlɛ̌ dó ye lɛ é nɔ zán gannaganna lɛ é mɛ. Sɛ́n ɔ xlɛ́ lee Jehovah gbɛ́ wǎn nú nǔsisɔ e ma nɔ ɖè vogbingbɔn xlɛ́ ɖò sunnu kpo nyɔnu kpo tɛntin ǎ é sɔ́ é. (Xà Sɛ́nflínmɛ 22:5.) Sɔgbe kpo alixlɛ́mɛ e Mawu na dó nǔsisɔ wu é kpo ɔ, mǐ mɔ gannaganna ɖɔ nyɔnu’cɔ́ e sunnu nɔ ba é, sunnu’cɔ́ e nyɔnu nɔ ba é, alǒ acɔ́biba e ma nɔ ɖè vogbingbɔn xlɛ́ ɖò sunnu kpo nyɔnu kpo tɛntin ǎ é kún nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ ó.
4. Etɛ ka sixu d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye na wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn dó lee ye na sɔnǔ gbɔn é wu?
4 Nugbodòdó ɖěɖee na d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye na site dó nǔ ɖagbe jí, dó lee ye na ba acɔ́ gbɔn é wu é ɖò Xó Mawu Tɔn mɛ. Mɔ̌ wɛ e nɔ nyí gbɔn, enyi ye na bo nɔ nɔ fí ɖebǔ, ɖó aca ɖebǔ, alǒ enyi ayǐ mɛ na bo nɔ cí ɖebǔ ɖò fí e ye nɔ nɔ é ɔ nɛ. É byɔ ɖɔ è ni slɛ́ nǔsisɔ e sɔgbe lɛ é kpo ee ma sɔgbe ǎ lɛ é kpo nú mǐ dandan ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn ɖěɖee yí gbè nú nǔ e jló mǐ lɛ é wɛ nɔ xlɛ́ ali mǐ. Mi nú mǐ ni gbéjé nugbodòdó Biblu tɔn e sixu d’alɔ mǐ bɔ hwenu e mǐ ɖò nǔ e mǐ na dó lɛ é cyan wɛ é ɔ, mǐ na tuùn ‘jlǒ Mawu tɔn, e nyí nǔ ɖagbe; nǔ e nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ bo sɔgbe bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu é’ é.
“MǏ NƆ ÐEXLƐ́ ÐÒ NǓ BǏ MƐ ÐƆ MǏ NYÍ AZƆ̌WATƆ́ MAWU TƆN”
5, 6. Etɛ lee mǐ nɔ sɔnǔ gbɔn é ka ɖó na wà nú mɛ ɖevo lɛ?
5 Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Pɔlu bɔ é tɛɖɛ̌ nugbodòdó taji e ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 6:4 mɛ é jí. (Xà.) Nǔsisɔ mǐɖesunɔ tɔn nɔ ɖɔ xó gègě dó mɛ alɔkpa e mǐ nyí é wu. Linlin e mɛ gègě nɔ ɖó dó mǐ wu é nɔ jinjɔn “nǔ e ɖò wěxo” bɔ nukún mɔ é jí. (1 Sam. 16:7) Enɛ wu ɔ, ɖó mǐ nɔ sɛ̀n Mawu wutu ɔ, mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ nǔsisɔ mǐtɔn kún nyí ɖɔ mǐ na sɔ́ nǔ e nyɔ́ nú mǐ bɔ mǐ yí wǎn na é ɖé kplá kpowun ó. Nugbodòdó e mǐ mɔ ɖò Xó Mawu Tɔn mɛ lɛ é ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na nyì alɔ nú nǔsisɔ e fyɔ́n mɛ, ɖè mɛ̌ xlɛ́, alǒ na fɔ́n xóɖóxámɛ sín jlǒ dó lanmɛ nú mɛ lɛ é. Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ kún ɖó na dó nùɖé b’ɛ na ɖè sunnuxwé mǐtɔn alǒ nyɔnuxwé mǐtɔn jɛ wěxo alǒ ɖè ye ɖó vo ɖò mǐ wu ó. Nǔsisɔ mǐtɔn ɖó na doya nú mɛɖé alǒ zɔ́n bɔ mɛɖé na gbɔ bo jɛ fí ɖevo kpɔ́n jí ǎ.
6 Enyi nǔ e mǐ dó é ɖò páan, mɛ́, ɖò jlɛ̌ jí, lobo lɛ́ jɛ acɔ́ ɔ, mɛ lɛ na mɔ ɖɔ mǐ ɖò Aklunɔ Nǔbǐwukpétɔ́ Jehovah sɛ̀n wɛ nugbǒ, lobo na ɖó sísí nú mǐ. Enɛ sixu zɔ́n bɔ ye na ba na sɛkpɔ Mawu e sɛ̀n wɛ mǐ ɖè é. Gɔ́ na ɔ, nǔsisɔ ɖagbe mǐtɔn na zɔ́n bɔ mɛ lɛ na nɔ ɖɔ xó ɖagbe dó tutoblonunu e sín afɔ mǐ sɔ́ ɖó te é wu. Wǎgbɔ tɔn ɔ, mɛ lɛ sixu ɖò gbesisɔmɛ bo na nɔ ɖótó hwlɛngán sín wɛn e jla wɛ mǐ ɖè é.
7, 8. Hwetɛnu wɛ é ka ɖò taji tawun ɖɔ nǔsisɔ mǐtɔn ni sɔgbe?
7 Ðó Mawu mímɛ́ mǐtɔn, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo mǐtɔn gbigbɔ lixo tɔn lɛ, kaka jɛ mɛ e ɖò xá mǐtɔn mɛ lɛ é jí wutu ɔ, mǐ ɖó na nɔ dó nǔ e na wlí yɛ̌yi nú wɛn e jla wɛ mǐ ɖè, bo lɛ́ sɔ́ Jehovah sù lɛ é. (Hlɔ. 13:8-10) Enɛ ɖò taji tawun hwenu e mǐ ɖò Klisanwun sín azɔ̌ lɛ wà wɛ é, ɖi hwenu e mǐ xwè kplé lɛ alǒ mǐ ɖò Mawuxó ɖɔ wɛ é. Mǐ ɖó na sɔnǔ “lee é jɛxa ɖɔ [mɛ] e nɔ sí Mawu lɛ ni nɔ bló gbɔn é.” (1 Tim. 2:10) É ɖò wɛn ɖɔ nǔsisɔ e sɔgbe ɖò xá ɖé mɛ é sixu nɔ ma sɔgbe ɖò xá ɖevo mɛ. Enɛ wu ɔ, gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, togun Jehovah tɔn nɔ wà nǔ sɔgbe kpo xá ɔ mɛ sín aca lɛ kpo bo ma t’afɔ mɛ ɖevo lɛ jí ó.
8 Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:31. Hwenu e mǐ xwè kpléɖókpɔ́ lɛdo tɔn lɛ alǒ kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ é ɔ, nǔsisɔ mǐtɔn ɖó na sɔgbe bo lɛ́ ɖò jlɛ̌ jí, é ɖó na ɖè gbɛ̀ ɔ sín nǔsisɔ e nɔ zɛkpá lobo ɖò zo ɖu wɛ lɛ é xlɛ́ ǎ. É tlɛ nyí hwenu e mǐ ɖò otɛli ɖé alǒ fí e mǐ mɔ adɔ̌tɛn ɖó é, abǐ hwenu e mǐ ɖò sà ɖi wɛ jɛ nukɔn nú kpléɖókpɔ́ sín akpáxwé lɛ alǒ ɖò akpáxwé lɛ gudo é ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú nǔsisɔ vɛ̌donúnǔ tɔn lɛ. Enɛ ɔ, mǐ na gó bo ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ. Nugbǒ ɔ, mǐ na vo bo ɖekúnnu hwenu e ali tɔn hun nú mǐ é.
9, 10. Etɛwu mǐ ka ɖó na zán nǔ e ɖò Filipunu lɛ 2:4 mɛ é ɖò nǔsisɔ mǐtɔn mɛ?
9 Xà Filipunu lɛ 2:4. Etɛwu Klisanwun lɛ ka ɖó na lin nǔ kpɔ́n dó lee nǔsisɔ yetɔn nɔ wà nǔ dó Mawu sɛntɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ jí gbɔn é wu? Hwɛjijɔ lɛ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ togun Mawu tɔn dó gǎn syɛnsyɛn bá xwedó akpágbánúmɛ Biblu tɔn elɔ: “Hǔn, mi bo sú nǔ e nyí ayikúngban jí tɔn ɖò ayi mitɔn mɛ lɛ sín kún dó; nǔ enɛ lɛ wɛ nyí: agalilɛ, nùblibliwiwa, jlǒ agbaza tɔn lɛ.” (Kolo. 3:2, 5) Mǐ jló na wà nǔ e na zɔ́n bɔ wěɖexámɛ enɛ xwixwedó na vɛwǔ nú nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ é ǎ. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee ko zán nùblibliwiwa gbɛ̀ wá yì lɛ é sixu kpó ɖò xwi ɖí xá jlǒ nyanya lɛ wɛ. (1 Kɔ. 6:9, 10) Mǐ jló na bló bonu ahwan e fun wɛ ye ɖè é na syɛn d’eji ǎ, kabǐ?
10 Hwenu e mǐ ɖò kpɔ́ xá nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn Klisanwun lɛ kpo é ɔ, lee mǐ sɔnǔ gbɔn é ɖó na zɔ́n bɔ agun ɔ na nyí bibɛtɛn ɖé ɖò walɔ mímɛ́ linu. Enyi mǐ yì kplé lɛ alǒ ɖò ninɔmɛ e ma nyí aca tɔn ǎ é ɖé mɛ ɔ, mɔ̌ wɛ nǔ ɖó na nyí gbɔn é nɛ. Mǐ vo bo na ɖɔ nǔ e mǐ na dó é. É ɖò mɔ̌ có, mǐ bǐ sín azɔ̌ wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni nɔ dó nǔ e na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye na kpó ɖò mimɛ̌ jí lobo na zunfan nugbodòdó mimɛ̌ jí ninɔ tɔn Mawu tɔn lɛ ɖò linlin, xóɖiɖɔ, kpo zinzan kpo mɛ lɛ é. (1 Pi. 1:15, 16) Wanyiyi adodwé “nɔ wà winnyanú ɖebǔ ǎ; é nɔ ba ɖɔ emiɖokponɔ géé tɔn jɛn na nyɔ́ ǎ.”
NǓ E SƆGBE É DÍDÓ ÐÒ HWENU E JƐ É KPO FÍ E JƐ É KPO
11, 12. Nǔ e ɖò jlɛ̌ jí é tɛ jí mǐ ka na lin nǔ kpɔ́n dó hwenu e mǐ ɖò tamɛ lin dó nǔ e mǐ na dó lɛ é jí wɛ é?
11 Hwenu e Mawu sɛntɔ́ lɛ ɖò tamɛ lin wɛ dó nǔ e ye na dó é jí é ɔ, ye nɔ flín ɖɔ “nǔ e nɔ jɛ lɛ ɖokpo ɖokpo ɖó hwenu; nǔ e è nɔ wà lɛ ɖokpo ɖokpo ɖó hwenu.” (Nùt. 3:1, 17) Nugbǒ wɛ ɖɔ nǔ e mǐ nɔ dó é nɔ sín lee ayǐ mɛ ɖè é kpo hwenu e mǐ ɖè é kpo wu. Mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ ninɔmɛ mǐtɔn lɛ kpo gbɛzán mǐtɔn lɛ kpo gbɔn vo gbɔn é nɛ. Amɔ̌, nugbodòdó Jehovah tɔn lɛ nɔ ɖyɔ sɔgbe kpo lee ayǐ mɛ nɔ cí é kpo ǎ.
12 Ðò fí e yǒzo nɔ gbɛ́ ɖè lɛ é ɔ, nǔ e wlí yɛ̌yi bo xwè ali lobo ɖò jlɛ̌ jí lɛ é didó sixu vɛwǔ nú mǐ. Enɛ wu ɔ, enyi mǐ nyì alɔ nú awu e nɔ fyɔ́n mɛ dín lɛ é didó, alǒ ee è dovɛ̌ na sɔmɔ̌ bɔ ye nɔ ɖè mɛ̌ xlɛ́ lɛ é didó ɔ, é na sù nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo nukúnmɛ. (Jɔb. 31:1) Gɔ́ na ɔ, hwenu e mǐ ɖò gbɔjɛ yí wɛ ɖò xuta alǒ tɔlɛdo ɖé nu é ɔ, nǔ e mǐ na dó dó lin tɔ̀ na é ɖó na ɖò jlɛ̌ jí. (Nùx. 11:2, 20) Enyi mɛ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é gègě na bo nɔ dó awu e nɔ ɖè mɛ̌ xlɛ́ lɛ é dó lin tɔ̀ na ɔ, nǔ e mɛ lɛ na lin dó Jehovah Mawu mímɛ́ e mǐ yí wǎn na bo nɔ sɛ̀n é wu é wɛ nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ.
13. Etɛwu mǐ ka ɖó na xwedó wěɖexámɛ e ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:32, 33 mɛ é ɖò nǔsisɔ mǐtɔn mɛ?
13 Nugbodòdó taji ɖevo lɛ́ ɖè bo na d’alɔ mǐ hwenu e mǐ ɖò nǔsisɔ e sɔgbe lɛ é cyan wɛ é. É wɛ nyí sísí e mǐ nɔ ɖó nú ayixa mɛ ɖevo lɛ tɔn é, nú ye nyí Mawu sɛntɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ alǒ ye ma nyí ǎ ɔ nɛ. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:32, 33.) Azɔ̌ e nyí mǐtɔn bɔ mǐ na nyì alɔ nú nǔsisɔ e sixu t’afɔ mɛ ɖevo lɛ jí é ɔ, mǐ ɖó na sɔ́ ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ. Pɔlu wlan ɖɔ: “Ðokpo ɖokpo mitɔn ɖó na ba na nyɔ́ ɖò nɔzo tɔn sí, nú ɖagbe nɔzo ɔ tɔn, bonu é na yì nukɔn ɖò nùɖiɖi mɛ.” Enɛ gudo ɔ, é gɔ́ hwɛjijɔ elɔ na: “Ðó Klisu ɔ wà nǔ bo na nyɔ́ ɖò éɖée sí ǎ.” (Hlɔ. 15:2, 3) Nugbǒ ɔ, alɔdido mɛ ɖevo lɛ nɔ mya nukún nú Jezu hugǎn jlǒ éɖesunɔ tɔn lɛ; alɔdido mɛ ɖevo lɛ wɛ zɔ́n bɔ é wà jlǒ Mawu tɔn. Hǔn, nǔzinzan alǒ nǔsisɔ alɔkpa e mǐ yí wǎn na bɔ ye ka sixu d’akpà ayixa mɛ e mǐ nɔ ɖekúnnu na lɛ é tɔn é ɔ, mǐ na nyì alɔ na.
14. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ bɔ ye na kpa susu nú Mawu ɖò lee ye nɔ sɔnǔ gbɔn é mɛ gbɔn?
14 Mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ ɖó na kplɔ́n xwédo yetɔn lɛ bɔ ye na nɔ zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ. Enɛ byɔ ɖɔ ye ni nɔ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ ye kpo vǐ yetɔn lɛ kpo nɔ dó gǎn bo na hɛn xomɛ Mawu tɔn hun, gbɔn nǔsisɔ kpo acɔ́biba e ɖò jlɛ̌ jí é kpo gblamɛ. (Nùx. 22:6; 27:11) Mɛjitɔ́ lɛ sixu kplɔ́n vǐ yetɔn bɔ ye na ɖó sísí jɔ sísí nú Mawu mímɛ́ e ye nɔ sɛ̀n é, gbɔn kpɔ́ndéwú ɖagbe sísɔ́ ɖ’ayǐ nú ye kpo alixlɛ́mɛ ɖagbe e wanyiyi kpé lɛ é nina ye kpo gblamɛ. Enyi mɛjitɔ́ lɛ kplɔ́n fí e vǐ yetɔn lɛ na mɔ awu ɖagbe lɛ ɖè lɛ é kpo lee ye na mɔ gbɔn é kpo ye ɔ, kpɔ́n lee é na nyɔ́ sɔ́ é! Enɛ xlɛ́ ɖɔ é kún nyí nǔ e ye yí wǎn na lɛ é kɛɖɛ wɛ ye na kplɔ́n ye ó, loɔ, ye na lɛ́ kplɔ́n nǔ e na zɔ́n bɔ ye na ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ Jehovah Mawu sín afɔ ɖó te é ye.
ZǍN MƐÐESÚSÍNÍNƆ TOWE KPO NÙNYWƐ KPO
15. Etɛ ka ɖó na xlɛ́ ali mǐ hwenu e mǐ ɖò nǔzinzan e mǐ na dó lɛ é cyan wɛ é?
15 Alixlɛ́mɛ e sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn, b’ɛ na kpa susu nú Mawu lɛ é ɖò Xó Mawu Tɔn mɛ. É ɖò mɔ̌ có, mǐ nɔ dó nǔ e jló mǐ é ɖé lɛ. Nǔ e nɔ nyɔ́ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo nukúnmɛ é nɔ gbɔn vo, mɔ̌ jɛn ganɖɔkɛn mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo tɔn lɛ́ gbɔn vo é nɛ. Amɔ̌, nǔsisɔ mǐtɔn lɛ ɖó na nɔ ɖò páan, mimɛ̌ jí, jlɛ̌ jí hwebǐnu, bo sɔgbe xá fí e mǐ xwè é, bo lɛ́ sɔgbe xá aca xá ɔ mɛ tɔn.
16. Etɛwu gǎndido bo na sɔnǔ lee é jɛxa gbɔn é ka xɔ akwɛ?
16 É nɔ bɔwǔ hwebǐnu bonu è na wá gbeta e sɔgbe, bo w’azɔ̌, lobo xwedó ninɔmɛ lɛ bǐ é kɔ́n ǎ. Nǔ ɖěɖee ɖò zo jí lɛ é wɛ nɔ gɔ́ cɔ́fu gègě mɛ, hǔn é na byɔ hwenu gègě kpo gǎndido gègě kpo cobɔ è na mɔ jipu, awu, vɛ̌si, alǒ cokoto ɖěɖee ma fyɔ́n mɛ dín ǎ lɛ é. É ɖò mɔ̌ có, enyi mǐ nɔ dó gǎn tawun bo nɔ cyan nǔzinzan ɖěɖee nyɔ́ ɖɛkpɛ bo ɖò jlɛ̌ jí lɛ é ɔ, nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ na ɖ’ayi wu bɔ é na lɛ́ sù nukún yetɔn mɛ. Bɔ awǎjijɛ e mǐ nɔ mɔ ɖó mǐ kpa susu nú Tɔ́ mǐtɔn wanyiyinɔ jixwé tɔn ɔ é nɔ hugǎn wuvɛ̌ ɖebǔ e mǐ sixu mɔ hwenu e mǐ nɔ ba na sɔnǔ bonu é na sɔ́ ɛ sù é.
17. Etɛ lɛ ka sixu zɔ́n bɔ nɔví sunnu ɖé na jó atán tɔn dó alǒ xwlɛ́?
17 Nɔví sunnu ɖěɖee ɖó atán lɛ é ka ló? Mɔyizi Sɛ́n ɔ byɔ ɖɔ sunnu lɛ ni ɖó gekplá. É ɖó mɔ̌ có, Klisanwun lɛ ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ glɔ ǎ, mɔ jɛn é ma lɛ́ ɖò dandan ɖɔ ye ni nyì sɛ́n enɛ ǎ é nɛ. (Lev. 19:27; 21:5; Gal. 3:24, 25) Ðò aca ɖé lɛ mɛ ɔ, è sixu yí gbè nú gekplá e è lébe na é ɖé bo ɖó sísí na, bɔ é sixu gɔn ayi mɛ lɛ tɔn fɛ́ sín wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jí. Nɔví sunnu agbanɖotananɔ ɖé lɛ tlɛ ɖó atán ɖò fí mɔhun lɛ. É ɖò mɔ̌ có, nɔví sunnu ɖé lɛ sixu ɖɔ ɖɔ emi kún na jó atán dó ó. (1 Kɔ. 8:9, 13; 10:32) Ðò xá ɖevo lɛ mɛ ɔ, atán jijodó nyí aca mɛ lɛ tɔn ǎ, bɔ é ka jɛxa ɖɔ Klisanwun ni jó dó ǎ. Atán e nɔví sunnu ɖé na jó dó ɖò fí mɔhun lɛ é sixu zɔ́n bɔ é na gɔn susu kpa nú Mawu gbɔn nǔsisɔ tɔn kpo acɔ́biba tɔn kpo gblamɛ, bɔ è na lɛ́ mɔ xó ɖɔ dó wǔ tɔn.
18, 19. Nɛ̌ Micée 6:8 ka nɔ d’alɔ mǐ hwenu e mǐ ɖò gǎn dó wɛ bo na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ɖò nǔsisɔ mǐtɔn mɛ é gbɔn?
18 É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Jehovah kún slɛ́ sɛ́n lɛ nú mǐ dó lee mǐ na nɔ sɔnǔ bo ba acɔ́ gbɔn é wu ó. É nyɔ́ wà ɔ, é na tɛn mǐ bonu mǐ na zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn dó wá gbeta mǐɖesunɔ tɔn lɛ kɔn, sɔgbe kpo nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn lɛ kpo. Mɔ̌ mɛ ɔ, é tlɛ nyí ɖò nǔsisɔ kpo acɔ́biba kpo mɛ ɔ, mǐ sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ jló na ‘zán gbɛ̀ ɖò mɛɖesɔhwe mɛ ɖò Mawu mǐtɔn nukɔn.’
19 Jlɛjininɔ mǐtɔn byɔ ɖɔ mǐ ni gbéjé mǐɖée kpɔ́n kpo mɛɖesɔhwe kpo ɖò mɛ mímɛ́ e Jehovah nyí é kpá, ɖó kàn tɔn nu wɛ mǐ ɖè bǐ kpátákpátá bonu é na xlɛ́ ali e nyɔ́ hú bǐ é mǐ. Gɔ́ na ɔ, jlɛjininɔ lɛ́ byɔ ɖɔ mǐ ni ɖó sísí nú lee nǔ nɔ cí nú mɛ ɖevo lɛ é kpo linlin e ye nɔ ɖó lɛ é kpo. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ ‘zán gbɛ̀ ɖò mɛɖesɔhwe mɛ ɖò Mawu nukɔn,’ gbɔn nugbodòdó tɔn titewungbe lɛ xwixwedó kpo sísí ɖiɖó nú lee nǔ nɔ cí nú mɛ ɖevo lɛ é kpo gblamɛ.
20. Etɛ nǔsisɔ mǐtɔn kpo acɔ́biba mǐtɔn kpo ka ɖó na wà nú mɛ ɖevo lɛ?
20 Lee mǐ nɔ sɔnǔ gbɔn lɛ é ɖó na zɔ́n bɔ mɛ lɛ na wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ mǐ kún nyí Jehovah sɛntɔ́ ó ǎ. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo, kaka jɛ gbɛtɔ́ lɛ bǐ jí ɖó na mɔ ɖɔ mǐ sɔ́ Mawu hwɛjijɔnɔ mǐtɔn ɔ sín afɔ ɖó te nugbǒ nugbǒ. Nugbodòdó titewungbe lɛ wɛ é ɖó, bɔ mǐ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ ɖè nugbodòdó enɛ lɛ xlɛ́ kpo awǎjijɛ kpo. É jɛ ɖɔ è ni kpa nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee nǔsisɔ yetɔn kpo zinzan ɖagbe yetɔn kpo nɔ dɔn ayijlɔjlɔnɔ lɛ wá wɛn gbɛxɔnumɛ tɔn e ɖò Biblu mɛ é kɔn, lobo nɔ sɔ́ Jehovah sù bɔ xomɛ nɔ hun i lɛ é. Gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn wìwá dó nǔsisɔ mǐtɔn wu na kpó ɖò susu kpa nú Mɛ e sɔ́ “nǔsacɔ́ kpo nùjiwǔ kpo” dó awu ɖɔhun é wɛ zɔn mǐ yì.


text:
Nyɛkpeekpea nyɛhe kɛterea nyɛjatsui ni tsiitsii lɛ (1-10)
Nɔ ni aduɔ lɛ, no akpaa (7, 8)
Sɛɛnamɔ ko bɛ ketiafoo he (11-16)
Bɔɔ nɔ hee (15)
Naamuu (17, 18)
6 Nyɛmimɛi, kɛji mɔ ko kɔ gbɛ ko ni ejaaa ní eleee po lɛ, nyɛ mɛi ni nyɛji mɛi ni sa yɛ mumɔŋ* lɛ, nyɛbɔa mɔdɛŋ nyɛjajea nakai mɔ lɛ yɛ mlijɔlɛ mumɔ mli. Shi hã ohiɛ ahi bo diɛŋtsɛ ohe nɔ, koni bo hu akaka bo.2 Nyɛyaa nɔ nyɛkpeekpea nyɛhe kɛterea nyɛjatsui ni tsiitsii lɛ, ni nɛkɛ gbɛ nɔ nyɛbaatsɔ nyɛwo Kristo lɛ mla lɛ obɔ.3 Ejaakɛ kɛji gbɔmɔ ko susuɔ akɛ mɔ ko ji lɛ yɛ be mli ni ejeee mɔ ko lɛ, eelaka ehe.4 Shi mɔ fɛɛ mɔ apɛi enifeemɔi amli ekwɛ, kɛkɛ lɛ ebaana nɔ ko ní baahã ená miishɛɛ yɛ lɛ diɛŋtsɛ ehe kɛkɛ, ni jeee ni ekɛ ehe baato mɔ kroko he.5 Ejaakɛ mɔ fɛɛ mɔ baatere lɛ diɛŋtsɛ ejatsu.*6 Kɛfata he lɛ, mɔ fɛɛ mɔ ni aatsɔɔ lɛ* Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ, ekɛ mɔ ni tsɔɔ lɛ nɛkɛ nii nɛɛ* aná nibii kpakpai fɛɛ mli gbɛfaŋnɔ.7 Nyɛkalakaa nyɛhe: Nyɔŋmɔ jeee mɔ ni aliɔ lɛ. Ejaakɛ nɔ fɛɛ nɔ ni gbɔmɔ duɔ lɛ, no nɔŋŋ ebaakpa hu;8 ejaakɛ mɔ ni duɔ nii ehãa eheloo lɛ baakpa fitemɔ kɛjɛ eheloo lɛ mli, shi mɔ ni duɔ nii ehãa mumɔ lɛ baakpa naanɔ wala kɛjɛ mumɔ lɛ mli.9 No hewɔ lɛ, nyɛkahãa ekpakpafeemɔ miitɔa wɔ, ejaakɛ kɛ́ efeemɔ etɔɔɔ wɔ lɛ,* wɔbaakpa eyibii yɛ be ni sa mli.10 Belɛ, gbii abɔ ni wɔyɔɔ hegbɛ* nɛɛ, nyɛhãa wɔfea mɛi fɛɛ ekpakpa, shi titri lɛ, mɛi ni etsɔmɔ wɔwekumɛi yɛ hemɔkɛyeli lɛ mli lɛ.11 Nyɛkwɛa niŋmaa okadii agboi ni mikɛ mi diɛŋtsɛ minine eŋma nyɛ.12 Mɛi fɛɛ ni taoɔ akɛ amɛhiɛ aba nyam yɛ heloo lɛ mli* lɛ ji mɛi ni bɔɔ mɔdɛŋ akɛ amɛnyɛ nyɛnɔ ni nyɛhã afolɔ nyɛ ketia lɛ, ni nɔ titri hewɔ ni amɛfeɔ nakai ji ní akawa amɛ yi yɛ Kristo lɛ piŋmɔ tso* lɛ hewɔ.13 Ejaakɛ mɛi ni afolɔɔ amɛ ketia lɛ diɛŋtsɛ po yeee Mla lɛ nɔ, shi amɛmiitao ni afolɔ nyɛ ketia koni amɛná nɔ ko nɔ amɛdamɔ amɛkɛ nyɛheloo lɛ ashwã.14 Shi mi lɛ, ekaba kɔkɔɔkɔ akɛ mashwã, ja yɛ wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo piŋmɔ tso* lɛ he kɛkɛ, mɔ ni atsɔ enɔ agbe je lɛ* yɛ migbɛfaŋ, ní agbe mi hu yɛ je lɛ gbɛfaŋ lɛ.15 Ejaakɛ ketiafoo jeee nɔ ko, ni foo hu jeee nɔ ko, shi bɔɔ nɔ hee ji nɔ ko.16 Shi mɛi fɛɛ ni nyiɛɔ jogbaŋŋ yɛ jeŋba he mla nɛɛ naa lɛ, toiŋjɔlɛ kɛ mɔbɔnalɛ aba amɛnɔ, hɛɛ, aba Nyɔŋmɔ Israel lɛ nɔ.17 Kɛjɛ be nɛɛ nɔ kɛyaa lɛ, mɔ ko mɔ ko akagba minaa dɔŋŋ, ejaakɛ gbɛ̃i yɛ migbɔmɔtso he ni kadiɔ mi akɛ Yesu nyɔŋ.18 Nyɛmimɛi, wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo duromɔ lɛ kɛ mumɔ ni nyɛjieɔ lɛ kpo lɛ ahi shi. Amen.


text:
1È kě Aklepà dɛ̌a Pɔ̀ɔ̌ je ɔ je, “Pɔ̀ɔ̌, fɔ̌ nyee neè ne keǒ bò boɔ keǒ nè chɛ̀ pènmo.” Ii tè Pɔ̀ɔ̌ poa u son je u mǐa kpee po ɔ̌ tùngmaea ɔɔ chɛ̀ɛ tè kɛn le sèsaea, kě ɔ dɛ̌a ɔ je, 2“Klɔ̀ba Aklepà, Ě jě lɛ kekɛɛà ɛ̈ moo Ě kɔn ngmna keǒ bo diě ɛ wɔ̀ bo nyna nàà jemǒ bo boǒ sèsae ně chɛ̀ɛ tè kɛn le keǒ noǎà kɔn tè Jùwɛ nyo po mǒo dlǒ le jleě mǒ. 3Tè kɔn tè Ě kɔn'ɔ ngmna nɛ̀ moo mòà mò ji Jùwɛ nyoo blětà noǎ wùɛ klee uu kɛn chɛtlǐi noǎ měne, ii tè Ě gbɛ̀ɛ̀ wan, dbǎ wlò mì ně win nɔkǔ jebo po. 4Jùwɛ nyo wùɛ ji ɛle ɛ̈ moo sɔɔn'ě ně nyemò dɛ jleě mǒ tà ně nyopò kuɛn'a mǒo klě Jlǔsnɛ, Ě dǔa kàan nyu tùtuɛ mǒ no. 5U dǔaǎ jijiɛ mǒ seela plě bǔ wɔɔn ɛ kɛn, u wɔ̀le je bu nu ɛɛ sàse dɛ le ɛ̈ moo Ě pe Fɛlesǐi wǎn ɛ̈ mooa Jùwɛ nyoo Nyesoa dɛɛ teteǎ ble tùtuɛ ɛ̈ kɔn teteǎ sìn'aǒ ɛɛ bǐì tìi mǒ. 6È klě tǐà wlòmo mǒà u tùi blilǐ mɔ̀ kekɛɛà. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo Ě kɔn wlò je kunkuɛn klě pee dɛǒ Nyesoa peeaě äa gbeǐpò mǒ. 7Ɛmo pee dɛɛ doǒ nɛ̀ Ǐsòwɛ̌ kwɛɛn dakwɛ̌ dlěe pù tùo sɔ̌n wùɛà ü sɛ̀ɛ Nyesoaa wɛ̀ tǒn klee chnɛ̀ uu wlò je kunkuɛn je bɛ̈ jaěǒ. Blǒo dlǒ le wlaeɔ̌ò, ɛmo wlò je kuuan'à nɛ̀ kɔn tèà Jùwɛ nyoo nyefòapo wǒǒ le. 8Mɛ kɔɔ̌n kɛ tè amo Jùwɛ nyo aa dlě le sìɛnsiɛn jeě kɛ lɛ ɛ̈ moo ɛ slě ɛ wɔ̀ keǒ Nyesoa Bɔ dǔ kokǒ nyo jemǒ? 9Ně chɛ̀à ně dlǒ le sìɛnsiɛn jěa lɛ keǒ bo nua dɛ wùɛ Ě wɔ̀laěe nunuɛ keǒ bo wɔ̀na Jùsuu nynɛ̌ je Ɔ̈ kɔn lěe Nǎsòwɛ̌ dǐa. 10Dɛǒ nɛ̀ Ě nu klě Jlǔsnɛ, kpatòapoo fòe nyeaǎ kpě Ě kmea Nyesoa nyo fòfoa Ě pea u wùlo le. È bɛ̌ nu bǔ bɛ̌ uu nyu kokǒ wun kɛn, Ě peea ɛ kɛn kòo. 11Klě tǐ fòfoa wlòmo Ě nɛa Jùwɛ nyoo Nyesoa keǐ jele Ě mɛɛ̌aǒ umo Tentǎn Jǔu wǎn'a plɔ tu kɛn bo, Ě tɛ̀na ɛ mǒ keǒ bo kpaea u kbě bu chnɛ̀a uu tè wlò popoɛ mɔ̀ ɛ̈ u kɔnaa klě Tentǎn Jǔ mǒ. Ně kpni wɔ̌na jǐlenymi tè, ɛ nua nɛɛ chɛ̀ Ě muaě dakɔ̌ tùu deě fòe wlòmo Ě tèa uu tè mɔ̀. 12Klě ɛmo dɛǒ ɛɛ dakpǎ snǔ tɛ̀ɛ mɔ̀, kpatòapoo fòe nyeaǎ kpě klee snǒ Ě miaě dě fòɛǒ moo Dimasèka wlòmo Ě mǐa u kme. 13Blǒo dlǒ le wlaeɔ̌ò, klě tǐà ɛ blɛɛa wɛn'ɛ blǒ mǒ wuleea mɔ̀, klě chnɛ̀ jlǒ waěǒ wlòmo Ě kea ɛmo snǔǒ mɔ̀ nɛ, è keà nyu kɛpǒo jǐ Ě jěa pepě ɛ̈ sɔnaěe jɔkɛn mǒ ɛ̈ kɔn plɛplɛ̌ sìn'aǒo wɛn mǒ, nɛ̀ fɛɛn'a mǒ klee ně nyopòǒ nɛaa dlǒ. 14È äa wùɛ ämoǒ bea wɔ̀ɔn, Ě wɔ̌na Win Ï gbɛ̀a mǒo wan klě Hiblǔ win wlòmo I je, ‘Sɔ̀ɔ̌, Sɔ̀ɔ̌, mɛ kɔɔ̌n tè tèě kɛ Ně tè mɔ̀? Nè chɛ̀ǒ snɛ̌ò!’ 15Ě gbàla wan Ě je, ‘Mɔǒ kɛ ně Chì Kpa Ämo?’ È Koɔn tùaǎ kɛ̀ɛn Ɔ je, ‘Mǒ Jùsuà, Mǒà kɔn tè tè mɔ̀. 16Klě tǐà wlòmo sɔn mǒ nyna nè be jleě bo. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo Ě sà Ně chɛ̀ tàmo Ě mǐì tba mò Ně nyebajlo klee sàse dɛ nu keǒ nyopò tùu mɔ̀ keǒ noǎà jleě mǒ ï kpàǒo jleě mɔ̀ klee noǎà Ě mii pepě mǒ poba keǒò mɔ̀. 17Ě miì gblàba klě nè nyopò Jùwɛ nyo klee kuodakwɛ̌ kwete mǒ. Mǒà Mǒ dbe mò klě u mɔ̀ 18mì uu jǐ kna, mì u bo dawlǎ mìě u kwijlě slè sà, mìɔ u pepě mǒ ja plě mìě u Setɛ̀n'ɛ kpě bobo sà ɔ̈ monoo sìsi kukwǐi klɔ̀ba, mìɔ u Nyesoa mɔ̀ ja ɛ̈ di ɛɛ numa u mǐ tè wlò popoɛ kɔn klěě mǒ. Klě ɛmo dɛǒ mǒ uu kpni kukwǐi tè mǐ wlò le poo lo u mǐ tùɔn kɔn klě nyopòǒ Nyesoa nuu jebo siǐn nyo mǒ slè.’ 19Ii tè klɔ̀ba Aklepà, Ě seaǒ Nyesoaa slèeǒ sɔnaěe jɔkɛn mǒ ɛɛ tè le sàe le. 20Klekle Ě boɔa Nyesoaa win klě dě fòɛǒ moo Dimasèka wlòmo plě klě Jlǔsnɛ klee Jùdǐa wakǎ wùɛǒ kɛn klee klě kuodakwɛ̌ slè. È dɛ Ě boɛa uu je nɛ̀ moo bu bitǐa uu wlè bo bu chèa Nyesoa ja, è bu nua noǎà mia ɛɛ teeba ɛ̈ moo uu wlè bitǐa bo. 21Dɛǒ nɛ̀ kɔn tè Jùwɛ nyo kmea mǒ klě Nyesoaa kǎ fòɛ bo, u tɛ̀na ɛ mǒ keǒ bu dbǎla mǒ, 22kɛɛ Nyesoa dǔaǎ mǒ sɛ̀ɛ mǒ ɛ̌ jɛ chnɛ̀ jlǒ waěà. Tèǒ nì kɔn tèà Ě nynaà tàa bo Ě ni Ɔɔ sàse dɛ klě nyeflabutupò klee selǐjlu mɔ̀. Ě boɛ dɛà Nyesoaa wnɔsàɔpo klee Mɔ̀sě je ɛ miaa tùɔn kpaba seela tǐ jleě sosǒ 23ɛ̈ moo Tentǎn Jǔ mia sònwɛ jěba plě Nɔ̀ mia klekle Nyu tùba Ɔ miaě kǒla mǒ sɔnma plě Ɔ mǐa wowa dɛɛ pepěe sàe po klě Jùwɛ nyo klee kuodakwɛ̌ mɔ̀.” 24Tà Pɔ̀ɔ̌ boɔlaa dɛǒ, Fɛtɔ̀ bɛɛ̌aě ɔ win wan je ɔ̌ pnǎna dɛ jleě ɔ je, “Nè dlǒǒ ɛ sɔn'ǒ mɔ̀ mǒ snǔò, nè chencheɛ̌n wùɛǒ nɛ̀ǒ sɛ̀ǒ nè dlǒ snǔ mɔ̀ò!” 25Kɛɛ Pɔ̀ɔ̌ tùa ɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Nyefòɛ Fɛtɔ̀, ně dlǒ seǒ snǔ mɔ̀ mǒ sɔn, dɛà Ě boɛɛ ɛ moo kàan tè plě tɔ̀n neě ɛ wlòmo. 26Klɔ̀ba Aklepà ji noǎ wùɛà ii tè měne, tèǒ nì kɔn tè bo klě ɔ mɔ̀ boɛ Ě wɔ̀le je bo kun jele plě Ě ji ɛle ɔ ji noǎ wùɛà ii tè měne. I se wewɛ̌ noǎa, i slě kotoe mǒ nuu nu. 27Klɔ̀ba Aklepà, pò kɛ i mǒ kàan tè ɛ̈ moo noǎǒ Nyesoaa wnɔsàɔpo chlěaa seela tǐ jleě i moo kàan tè le? Ě ji ɛle pò i mǒ kàan tè.” 28È klɔ̀ba Aklepà gbɛ̀a Pɔ̀ɔ̌ wan ɔ je, “Nè wlò jě kɛ lɛ ɛ̈ moo mìǐ Tentǎn Jǔu kàan tè po nyu mǒ numa klě tǐ konwakonwǎi gbeià wlòmo le?” 29Pɔ̀ɔ̌ tùa ɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Baǎje mǒ boɔ lěè mɔ̀ klě tǐ gbei wlòmo ɔ̀ɔ̌ klě tǐ pɛ̀ti wlòmo, dɛ moo něe bàtea keǒò mɔ̀ klee nyu wùɛ ɔ̈ pe mǒo nɔkǔ jebo kekɛɛà nɛ̀ moo ba moo Tentǎn Jǔu kàan tè po nyo wòje keà ně ka nee je, kɛɛ nɛ̀ se ba moo wùlo po nyu.” 30È klɔ̀ba Aklepà klee kòngmna nyefòɛ Fɛtɔ̀ klee Bonisì klee nyopò wùɛǒ neaǒo bo, è nùǒ sɔna mǒ u mǐa mu. 31Tà u sɔnaěe blilǐ tù blòǒ wlòmo, è tèà nì u boboɛɛa jele u je, “Jbɛjuà ɔ se dɛ wùɛ nu ɛ̈ blɛɛ ɔɔ kokoɛ̌ klee ɔɔ wùlo popoɛ je!” 32È kě Aklepà dɛ̌a Fɛtɔ̀ je ɔ je, “Bɛ̌ nu jbɛjuà bɔ̌ see lě imo blilǐà klě Wlǔmɔ nyoo klɔ̀ba mɔ̀ kpa, è ɔ kɔn bɔ tɛɛ lee bo!”
Copyright
Learn More


text:
1È Fɛlesǐi wǎn'a tìe klee Sadesǐi wǎn'a tìe dia lě Jùsu mɔ̀ keǒ bu tɛ̀naě Ɔ měne, ii tè u gbàla Ɔ wan u je, “Te ä jboo dɛ je ɛ̈ mi ɛ ämoo le jbooba ɛ̈ moo kàan tè sɔ̀n lě mǒ Nyesoa mɔ̀.” 2È kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “Klě wìtika wlòmo bo jɔ mǒ de bɛ̌ flòě le, à je kàn'ǒ chnɛ̀ mi kàn nmɔma. 3È bǎ chèě jɔ mǒ bo klě kènta wlòmo, bò dě bɛ̌ gbukɔɔě le, à je chnɛ̀ mi nymima kekɛɛà. Bǎ chèě jɔ mǒ bo, à ji chnɛ̀ jlǒ wěe jboo noǎ ne, kɛɛ klě tǐà wlòmo a slě wɔ̀ ba jbo noǎà le ï kpɛɛ tùɔn dɛ i sɛ̀n'ɛ nynɛ̌. 4Amo kpni kukwǐ nyo klee se tè wlò popoɛ kɔn nyoà ne kekɛɛ kmɔ̌, a jlɛ̌ Bo te a jboo dɛ je, kɛɛ a se ɛ jěba mu, ɛ̀ sìn'ǒ jboo dɛɛ doǒ ɛ̈ kwɛɛǒo Jònǎa tè jleě mǒ bo.” È nùǒ Ɔ sɔnaǒ gbàa mǒ. 5È Jùsu Nɔ̀ǒ klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo bɛ̌a Jàlalǐi jbǒ tìe, kɛɛ Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo snùa flɔ̌ɔɔ tè le. 6È kě Jùsu dɛ̌a u je Ɔ je, “Ba tùě jǐ bo plě a gbɛ̀ɛ Fɛlesǐi wǎn klee Sadesǐi wǎn'a ǐsiǒ.” 7È dɛǒ Ɔ boɔlaa nɛ̀ Ɔɔ mɔ̀ na nyo pepeaě měne, kě u dɛ̌a u je, “Mǎa je tà ä snù flɔ̌ɔ tè ä slě ɛɛ ja nɛ̀ kɔn tèà Ɔ boɔ tèà.” 8Kɛɛ tà Ɔ jiaa dɛ u pepeaě měne, è kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “Aa tè wlò popoɛ chɛɛ̌n mǒ no. Mɛ kɔɔ̌n tè ale wlò muǔ kɛ lě flɔ̌ɔ kɔn tè a snùu mɔ̀? 9Deě a sěɛ kɛ tèe de jbojbɛ kwɛn kaǒ le? Deě iǐ be kɛě a wlòmo tà Ě nuaa flɔ̌ɔ kwlee m̀m Ě nyea nii jbɛjluu taslěwɛɛ m̀m ǔ dia lii le? È plɛǎ wě tìen tae jiǐa kɛ lě keǒ ii noǎ u seaea mɔ̀? 10Deě iǐ be kɛě a wlòmo tà Ě nuaa flɔ̌ɔ kwlee nyiɛta Ě nyea nii jbɛjluu taslěwɛɛ hɛ̀n ǔ dia lii le? È plɛǎ wě tìen tae jiǐa kɛ lě keǒ ii noǎ u seaea mɔ̀? 11È ke ɛ nuǔ kɛ Bo keěe amo tmɛɛ̌ ně ɛ̈ moo a gbɛ̀ɛ Fɛlesǐi wǎn klee Sadesǐi wǎn'a ǐsi aǎ jboo i le? Ɛ se flɔ̌ɔ tè Ně boɔ li.” 12È plě kèke ǔ jboǒa kɛ i le ɛ̈ moo Ɔ boɛaě u mɔ̀ keǒ bu gbɛ̀ɛa Fɛlesǐi wǎn klee Sadesǐi wǎn'a teea kukǔǒ, ɛ sea flɔ̌ɔ klee ǐsi tè Ɔɔ̌ boɔɔa i kɛn. 13È Jùsu mua lě tùɔn'ǒ kɛn ɛ̈ konwaěaa diěǒ u dɛɛ Sesawlià Felepà le, klě Ɔ gbɛ̀ɛaě Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo wan Ɔ je, “Mɔ nyopò je Mǒ Jbɛjuu Jǔà Ě monoǒ kɛ?” 14È u tùia Lɔ kɛ̀ɛn u je, “Tìe je Mòo Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n, è tìe je Mòo Ilaejɔ̀, è tìe je Mòo Jɛ̀lemaeǎ ɔ̀ɔ̌ Nyesoaa wnɔsàɔ tɔ̀ɔ ɔ̈ neaa kmɔ̌ seeaa tǐ jleě.” 15È Jùsu gbàla u wan Ɔ je, “È aa chɛ̀à, mɔ a je Ě monoǒ kɛ?” 16È Saemɔ̌ Pitɛ̌ tùia Lɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Mòà Mò moo Nyesoaa Tentǎn Jǔ Ɔ̈ moo kmɔ̌ ne Nyesoaa Jǔ.” 17È kě Ɔ dɛ̌a ɔ je Ɔ je, “Saemɔ̌, Jònǎa jǔ, kɔ̀n ngmna, ɛ se kmɔ̌ ne tùonyugbe ɔ seè dɛà le jboo lo, kɛɛ Ně Gbeǐǒ neěe jɔkɛn Nɔ̀ jboo ɛɛ̀ le. 18Ii tè Ě tmɛ̌ něè ne, nè nynɛ̌ moo Pitɛ̌ ɛ̈ sɛ̀n'ɛ nynɛ̌ Seɔ̌, mòà mò Ě mi numa ɔ miǎě Ně wǎn tàa do po. È na slè kpě slě wɔ̀ ɛ mǐ u wan duu chɛ̀. 19Ii tè Nyesoaa win kwa konkɔn ɛɛ gbàanoǎ nì Ě miì nyema ɛ̈ di ɛɛ numa dɛ wùɛ mìǒo wun mɔ̀ sàba kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ nɛ̀ miǒ wun mɔ̀ sàeba klě jɔkɛn, è dɛ wùɛ sèǒ wun mɔ̀ sàba mu kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ nɛ̀ seǒ wun mɔ̀ sàeba mu klě jɔkɛn.” 20È Ɔ maěaě Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo chìjoɛɛ nɔkǔ mǒ bo Ɔ je, “Alě tmɛɛ̌ nyu wùɛ ɛ̈ moo Mǒà Mǒ moo Nyesoaa Tentǎn Jǔ.” 21È Jùsu tùngmaea Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo tmɔɔ̌a Ɔ je, “Ɛ wɛɛn'ǒ le Bo muě Jlǔsnɛ u miǐ kme, Ě mǐ sònwɛ jě klě Jùwɛ nyoo bòlibo klee kpatòapoo fòe klee teteǎ tee nyo kwete mǒ. U miǐ dbǎba, kɛɛ bɛ̌ sìn, klě chnɛ̀ jlǒ wěe tan nenɛ wlòmo Nyesoa miǐ jemǒ dǔba de.” 22È Pitɛ̌ kpaeaǒ Jùsu wakǎ mǒ ɔ̌ soa Lɔ ɔ je, “Sɔ̀, Koɔn, nɛ bo Nyesoa Bɔɔ̌ sonwɛǒ dɛ taeǒ mɔ̀ mǒ bɛɛ̌ kpɛ tùɔn keǒò jleě mǒ!” 23Kɛɛ Ɔ chèa Pitɛ̌ ja Ɔ je, “Sɔ̀, mò Setɛ̀n'à, sɔ̀n'àǎ jleě mǒ, mòo jebo chnimae dɛ keàǎ mɔ̀. Nè dlǒ le sìɛnsiɛn moo tùonyuu dlǒ le sìɛnsiɛn, ɛ se Nyesoaa dlǒ le sìɛnsiɛn.” 24È kě Jùsu dɛ̌a Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo je Ɔ je, “Bɛ̌ nu bo nyu bɔ̌ jlɛ̌ bɔ naǎ de, è bɔ poo ɔɔ chɛ̀ɛ fònfno kla kɛn ɔ mǐ ɔɔ sònwɛ jejeɛ̌ɛ pète bɛ̌ tu mǒ dǔ ɔ mǐǐ de na. 25È bɛ̌ nu nyu wùɛ ɔ̈ɔ̌ jlǎ bɔ̈ na Mǒo de ɛ̈ di ɛɛ numa ɔɔ̌ di ɔɔ fònfno mǎ, ɔ mi kmɔ̌ sie fònfno mǎma, kɛɛ nyuà ɔ̈ mi ɔɔ fònfno mǎma keǒ Ně tè mɔ̀, ɔ miǎ kmɔ̌ siee fònfno kɔnma. 26Bɛ̌ nu nyu bɔ̌ kɔn kmɔ̌ wùɛà, kɛɛ bɔ̌ mǎ ɔɔ sùsuǒ neě ɔɔ mǒ, mɛ ɛ miǐ kɛǒ ɔ bo poba? È plě mɛ tùonyugbe wɔ̀le je bɔ sìnsiɛɛ neě kɛ ɔɔ sùsu mɔ̀? 27Jbɛjuu Jǔà Ɔ klee najiǒpòo tǐ mǎ bo je keǒ bu diě klě Ɔɔ Gbeǐi tè jǐ boaboǎ wlòmo. È Ɔ mi nyu wùɛ snǒ sàba ke ɔɔ nunu dɛ nee. 28È tèe jleě nìà Ě tmɛɛ̌ amo, tà ä nynanàa bo ɛ kɔn nyopò tùu ü neàa ü see kǒba mu u mǐǎ Mǒ Jbɛjuu Jǔà jě Ě mǐǎě Ně win kwa konkɔn wlòmo dii li.”
Copyright
Learn More


text:
1Tà wě gbei sìn'aa, è Jùsu tbaea je klě Kapanìa dǐa. Tà nyopò wùɛ wɔ̌na ii ɛ̈ moo, “Jùsu diě leò,” 2è nyopò fòfoa wɛ̀a de, ii tè fɔ̌ seaě koǔǒ wlòmo ne plě kwɛɛaě snǔ fòɛ mɔ̀ bo bò jɛa wànwie nyopò jǐaǒ le, è Jùsu boɛa u Nyesoaa tè je. 3Dɛǒ nɛ̀ Ɔ kɛ̀n'aě wlòmo bo, è nyopòo hɛ̀n nù jɛa lě bo kl%cɔ jbɛju klě Ɔ mɔ̀. 4Kɛɛ nyopòo fòfo tè uǔ jěa fɔ̌ u mǐaǒ Ɔ mɔ̀ nyni. Tèǒ nì kɔn tè u jǎlaě koǔ dlǒ ǔ knana ɛɛ dlǒ wakǎ peǎn je. Wɔn'ǒ u sàlaa nɛ̀ kɔn jleě keǒ u tìeeaǒ bo klɔ̀ɔ jbɛjuǒ keǒ ɔɔ kɛn bo pɛn chèen kɛn keǒ tàǒ Jùsu mɛtɛɛaǒo je. 5Tà Jùsu jěa uu tè wlò popoɛ taeǒ, è kě ɔ dɛ̌a bo klɔ̀ɔ jbɛjuǒ je Ɔ je, “Ně jǔ, Ě poo nè kpni kukwǐi tè le wlò.” 6Tà teteǎ tee nyoo tìeǒ neaǒo ble u wɔ̌naa win'ǒ, è nìǒ u tùngmaea dlǒ mɔ̀le sìɛɛan u je, 7“Mɛ kɔɔ̌n tè Nyuà Ɔ niǐ kɛ bò boɔboɔ Ɔ̌ peě Nyesoa fla wan? Nyu tae wɔ̀le je bɔ̈ poo loǒ kɛ tùonyuu kpni kukwǐi tè wlò le? Ɛ̀ sìn'ǒ Nyesoaa do Nɔ̀ wɔ̀le ɛ!” 8È tǐi doo tǐ jleě Jùsu jia dɛ u sìɛn'a dlǒ mɔ̀le le, kě Ɔ nia u wan gbògba Ɔ je, “Mɛ kɔɔ̌n tè a sìɛɛn neě kɛ dɛ taeǒ dlǒ mɔ̀le? 9Ii sɔ̌n'à Bo jě dɛ tae se kɛ mǒo kma nyu bɔ boɔɔ bo klɔ̀ɔ jbɛjuà je bɛ̈ kpaa tùɔn? Deě Bo nu kɛ Ě poo nè kpni kukwǐi tè le wlòe? Deě Bo nu sɔn mǒ, dǔ nè chèen'ǒ mǒ nà? 10Ě jlɛ̌ ba ji ɛ ɛ̈ moo Jbɛjuu Jǔà Ɔ kɔn kpě keǒ Bɔ poo kpni kukwǐi tè wlò le kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀.” Tèǒ nì kɔn tè Ɔ chèa bo klɔ̀ɔ jbɛjuǒ ja Ɔ je, 11“Bo tmɔɔ̌ mò, dǔ jemǒ, kpa nè chèen'ǒ, muě koǔ bo!” 12È tǐi doo tǐ jleě è nɔ̀ǒ sɔna mǒ klùba ɔ̌ dǔa ɔɔ chèen'ǒ mǒ ɔ̌ pěaǒ plomǒ ɔ̌ nɛa keǒ nyopò wùɛǒ jemǒ, ì kàea uu wùɛǒ le wan ǔ pea Nyesoaa nynɛ̌ le, kě u dɛ̌a u je, “Ä sěɛlǎ dɛ taeà jě!” 13Tà ɛ sìn'aa, è Jùsu mua de klě Jàlalǐi jbǒ wien, klě Ɔ kɛ̀naě bo, è nyopò fòfoa nù diaě Ɔ mɔ̀ Ɔ̌ teea lu. 14È tà Ɔ keaa jbǒǒ wien nɛ, Ɔ jěa jbɛju tɔ̀ɔ ɔ̈ mooaa Lifàe ɔ̈ mooaa Afiasèe jǔ ɔ̌ neaě wlě tɛ̌n koǔ bo, è Jùsu dala lɔ Ɔ je, “Naǎ de.” Tǐi doo tǐ jleě è nɔ̀ǒ sɔna mǒ ɔ̈ nana Ɔ de. 15Tà tǐ gbei sìn'aa, u muaě Lifàee tà u mǐa dɛ di. Nyopò fòfoa nù nana Jùsu de, ii tè dlǒ wlě tɛ̌n nyo klee kpni kukwǐ nyo tùu klee Ɔɔ mɔ̀ na nyo nù klee Ɔ diiaǒ dɛ tàa do. 16Tà teteǎ tee nyoo tìe ü moo Fɛlesǐi wǎn u jěa uu klee Jùsu u diiaǒo dɛ tàa do, ù gbàla Jùsuu mɔ̀ cheěn nyo wan u je, “Mɛ kɔɔ̌n tè aa Tee Nyuà Ɔ klee nyopò kukwǐ taeà u dii liǐ kɛǒ dɛ tàa do?” 17Tà Ɔ wɔ̌naa tèǒ, Ɔ̀ tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “Nyopòà üǔ kmaa u se dɛjǐɔ sòa, kɛɛ nyopòà kmɛɛ nù sòɛ dɛjǐɔ. Ě seɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ di keǒ Bo da jebo siǐn nyo u mǐ uu wlè bo bitǐ, kɛɛ Ě diě keǒ Bo da kpni kukwǐ nyo u mǐ uu wlè bo bitǐ.” 18Chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ɔ mɔ̀ cheěn nyo klee Fɛlesǐi wǎn nù chìn'a, ii tè nyopò tùu dia Jùsu chlǎba u je, “Mɛ kɔɔ̌n kɛ tè Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ɔ mɔ̀ cheěn nyo klee Fɛlesǐi wǎn'a mɔ̀ cheěn nyo u keě kɛ chìn plě Nè mɔ̀ na nyoà uǔ chìǐn?” 19Ɔ tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “Tǐnma mu nynɔɔ jbee mɔ̀niapo wɔ̀le je bu kɛ̀n kɛɛ̌ uu de ngmnengmnɛ̌ wlòmo bo bu chìn nie? A ji ɛle ɛ slě ɛ wɔ̀. Tà u klee ɔ neě jèǒ tàa do, ɛ slě wɔ̀ bu chìn. 20Kɛɛ ɛ kɔn tǐ miěe diba tǐnma mu nynɔɔ jbeǒ ɔ mǐǎě u slè sàe le plě u miǎa kɛ wɔle le nu u miǎ chìn klě chnɛ̀ jlǒ waěǒ wlòmo. 21Nyu wùɛ nɔ̀ slě wɔ̀ bɔ̈ dǔ dalo jajlo mǒ bɔ̈ paě ɛ dalo dakǎà wòo. Bɛ̌ nu bɔ̌ nu ɛ, tǐǒ jleě ɔ mii daloǒ jlaba, dajajloǒ bɛ̌ mu chlìba, è daloǒ ɛɛ klaklǎ miě wan le boǎba. 22Dɛɛ doǒ kě ɛɛ ka ne je, nyu wùɛ nɔ̀ slě wɔ̀ bɔ̈ dǔ nmɔ jajlo mǒ ɛ̈à plǐi bɔ̈ poě ɛ tapɛ̌ gbà wan. Bɛ̌ nu bɔ̌ nu ɛ, bo nmɔ jajloǒ bɛ̌ muě ɛ blěe funfǔ jaba, ɛ mi tapɛ̌ gbàǒ waba, è tapɛ̌ǒ ɛ klee nmɔǒ i mi gbè sùeba. Dɛǒ nɛ̀ kɔn tè nyopò peě nmɔ jajlo klě tapɛ̌ jajlo wan ɛ̈ di ɛɛ numa ii sɔ̌n'ǒ i mǐ tɛɛ nu.” 23Nyesoaa defɛ chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Jùsu klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo sìin'a lě chèa mǒ. È tà u keaa chèaǒ mǒ nɛ, è Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo tùngmaea jɔ̌ noǎa jleě le kpnakpna ǔ dia li. 24È tà Fɛlesǐi wǎn jěaa dɛǒ, kě u dɛ̌a Ɔ je u je, “Tan'ǒ Nè mɔ̀ cheěn nyo mɔ̀le, u ni konkwa ɛ̈ u see je blɛɛ le bu nuu keǒ Nyesoaa defɛ chnɛ̀ jlǒ waěà mɔ̀.” 25Kɛɛ Jùsu tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “A sěɛlǎ kɛ ɛ slè klě Nyesoaa win wlòmo dɛǒ klɔ̀ba Dèběse nuaa seeaa tǐ jleě tà sàno nia nɔɔ klee ɔɔ nyopò u sòɛaa dɛ u mǐaa di le? 26Ɔ muaě Nyesoaa koǔ bo klě Abiatà mɔ̀ ɔ̈ mooa Nyesoaa bodiɔ ɔ̌ dǔa ngmà je ne flɔ̌ɔǒ mǒ ɔ̌ dia lɛ ɔ̌ nyea ɔɔ nyopò ke ǔ dia, ɛ̈à nyu wùɛ see je blɛɛ le bɔ dii ɛ̀ sìn'ǒ Nyesoaa kpatòapoo do.” 27È kě Jùsu dɛ̌a u je Ɔ je, “Dɛɛ doǒ nɛ̀ ɛ mono, Nyesoaa defɛ chnɛ̀ jlǒ waěà Ɔ nua nɛ ɛ mǐaǒ tùonyugbe dɛ bo po, tùonyugbe sea nuu nu keǒ ɔ mǐaǒ waěǒ dɛ bo po. 28Tèǒ nì kɔn tè Mǒ Jbɛjuu Jǔà Mǒ kɔn Nyesoaa defɛ chnɛ̀ jlǒ waěǒ win kwa.”
Copyright
Learn More


text:
1Tà Jùsu klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo sɔna lěe koǔǒ bo mǒ, è nùǒ muaě Ɔɔ chɛ̀ɛ dǐa. 2È klě Nyesoaa defɛ chnɛ̀ jlǒ waě wlòmo Ɔ tùngmaea Nyesoaa win boɔboɔ klě uu Nyesoa koǔ bo, è nyopò fòfoa ü wɔ̌na Ɔɔ win'ǒ ì kàea u le wan, kě u dɛ̌a u je, “È tà Nyuà Ɔ sàǎ kɛ noǎà? È tɔ̀n do taeà nyee neě kɛ Lɔ? È ke tàe Ɔ niǐ kɛ wlòlekaen noǎ wùɛà nunuɛ? 3Deě ɛ se kɛ chamǔdɛ̀à le? Deě ɛ se kɛ Mɛwlěe Jǔà Ɔ̈ kɔn mamǔpò moo Jìmǐse klee Josì klee Jùdǎse klee Saemɔ̌ le? Deě ɛ se kɛ Ɔɔ mamǔ nynejlu u klee ämo ä seà tàa doà ne le?” Tèǒ nì kɔn tè u sàla Ɔ jleě mɔ̀. 4È kě Jùsu dɛ̌a u je Ɔ je, “Wnɔsàɔ kɔn'ǒ tùtuɛ klě tà wùɛ ɛ̀ sìn'ǒ klě ɔɔ chɛ̀ɛ blǒ wlòmo klee klě ɔɔ kmɔ̌ wǒ nyo slè klee klě ɔɔ koǔ bo kwɛɛn slè.” 5Ɔ sea lě wɔ̀ Bɔ nua wlòlekaen noǎ klě u slè, ɛ̀ sìn'ǒ mòngmɛ nyoo doǒ kmɛaa nù Ɔ poaǒ son fǒ mǒ bo Ɔ̌ peana nu. 6I kɛɛn'a Ɔ wlò le keǒ uu se kàan tè popoɛ kɔn'ǒ mɔ̀. Ii tè Jùsu mua lě deěǒ kɛn ï tbɛɛaǒo tàǒ dǐ Ɔ̌ teea u Nyesoaa win. 7È Ɔ dala Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyoo tài pù tùo sɔ̌n Ɔ̌ nyea u kpě keǒ bu mua blě kɛne u mǐa nyopò kǔ sìsi ja le sà. Ɔ nua uu sɔ̌n'ɔ sɔ̌n Ɔ̌ dboa lu. 8Jùsu tmɔɔ̌a u Ɔ je, “Bǎ ke mi aǎ kpɛ dɛ wùɛ keǒ aa blě kɛn nenaǒ mɔ̀, ɛ̀ sìn'ǒ nae tuu do. Aǎ kpɛ digbaǐ klee mǒ tèe kètekun klee wlě. 9Bǎ ke mi, a pe nyɔkòɛbě, kɛɛ aǎ kpɛ sɔ̌n nenɛ wlawlě.” 10È kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “Bɛ̌ nu bǎ paeě nyuu tà, klě ba neě bo ɛ mǐ ɛ kpa kpa aa dakpǎǒ ɛ mǐ dlǒ chlɛ̀. 11È bǎ nyniǒ tà, bɛ̌ nu bǔ se a jebo kme plě bǔ se aa win nɔkǔ jebo po, è ba sɔn'ǒ tàǒ mǒ. Bǎ ke mi a gbàpo aa be mǒ a sà pǔpu be le ɛ mǐ ɛ ù tee le ɛ̈ moo Nyesoaa plɔ se u kɛn bloo lo.” 12Ii tè ǔ bea blě kɛn ǔ boɛa Nyesoaa win keǒ nyopò bu bitǐa uu wlè bo. 13U sàlaě nyopò fòfoa kǔ sìsi ja le, è nyopò fòfoa ü kɔn noǎ kmɛaa nù u poa chnɔ̌ dlǒ ǔ peana u. 14Klě tǐǒ wlòmo noǎǒ Jùsu niaa tà ii tè gbɛ̀tɛɛa blě kɛne, è Wlǔmɔ nyoo kòngmna nyefòɛ Hɛwlǒ wɔ̌na ini. È kě nyopòo tìe dɛ̌a keǒ Jùsu jleě mǒ u je, “Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ǒ dǔ jemǒ ɔ̈ sɔn lě kǒla mǒ, nɛ̀ kɔn tèǒ Ɔ ni wlòlekaen noǎǒ.” 15È tìe tùu je, “Ɔ moo Ilaejɔ̀.” È u bǐì tùu je, “Ɔ moo Nyesoaa wnɔsàɔ tɔ̀ɔ wòje wnɔsàɔpo ü neaa kmɔ̌ seela tǐ jleě u nyuu do.” 16Tà Hɛwlǒ wɔ̌na nii, è kě ɔ dɛ̌a ɔ je, “Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'à Ě bɛ̌aa dlǒ je nɔ̀ǒ dǔ jemǒ de ɔ̈ ne kmɔ̌!” 17Tè kɔn tè Hɛwlǒ sìɛn'aa dɛǒ dlǒ mɔ̀le nɛ̀ moo tǐ muaa sìnma ɔɔ chɛ̀ nɔ̀ dboa nyopò bu kmea Jɔ̀ɔ̌n, ɔ̌ pea ɔ chěen sonwe le ɔ̌ poa ɔ wùlo. Ɔ nua nɛ keǒ ɔɔ mamǔ Felɔ̌ɔ nynɔ Hɛwlodìaa tè mɔ̀ ɔ̈ ɔmo Hɛwlǒǒ ɔ kɔnaa. 18È dɛ Jɔ̀ɔ̌n tmɛɛ̌aa Hɛwlǒ kaǒ nɛ̀ moo ɛ sea tetě keǒ bɔ kɔna ɔɔ mamǔu nynɔ. 19Tèǒ nì kɔn tè Hɛwlodìa kɔna wlò kukǔ keǒ Jɔ̀ɔ̌n jleě mǒ ɔ̌ pɛ̀na ɔɔ dbadbǎ le, kɛɛ ɔ seaě ɛ wɔ̀. 20Dɛ ɛ nuaa nɛ̀ moo Hɛwlǒ jia ɛle ɛ̈ moo Jɔ̀ɔ̌n mooa ngmà je ne jebo siǐn nyu, ii tè ɔ pea ɔɔ fano ɔ̌ tùia ɔ jǐ mɔ̀ tɛɛ. Klě tǐ fòfoa wlòmo Hɛwlǒ pea Jɔ̀ɔ̌n'ɔ win nɔkǔ jebo, kàan tè imo win'ǒ i tùia ɔ kèjle, kaǒ ɔ noɛɛa mǒ bɔ poa ɔɔ win nɔkǔ jebo. 21Ɛ kpala ɛ kpa Hɛwlodìa jěa fɔ̌. Klě klɔ̀ba Hɛwlǒo kɔɔn chnɛ̀ jlǒ waě wlòmo, ɔ pia digbaǐ keǒ ɔɔ kòngmna nyefòe mɔ̀ klee tabɔ̀ɔ je si nyo plě klee selǐjlu ü nea lěe Jàlalǐi wakǎ kɛn. 22Klě digbaǐ dila mǒǒ Hɛwlodìaa nynejuju nɔ̀ jea keǒ Hɛwlǒ klee ɔɔ nyopòǒ ɔ dalaa le jemǒ ɛ̌ blooa uu plɔ chɔɔ. Ii tè kě Hɛwlǒ dɛ̌a nynejuǒ je ɔ je, “Tmɔɔ̌ mǒ dɛ wùɛ bò ke jlɛ̌ Ě mi ɛɛ̀ nyema.” 23Ɔ poa ɔɔ chɛ̀ win kɛn le keǒ ɔ mɔ̀ ɔ je, “Dɛ wùɛ mii jlǎba kělɔɔ̌ mɔ̀ Ě mi ɛɛ̀ nyema, bɛ̌ tù ně blǒa ɛɛ wakǎ peǎn'a chɛ̀.” 24Ii tè nynejuǒ ɔ mua ɔɔ naǎ wan gbàba ɔ je, “Mɛ jlɛ̀ bo sòaǎ kɛ?” Ɔɔ naǎ tùa ɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ɔ dlǒ nɛ̀ bɔ nye mò.” 25Tǐi doo tǐ jleě ɔ kpala plùplɛ de klě klɔ̀ba mɔ̀ ɔ̌ tmɔɔ̌a nɔ ɛ̈ moo, “Ě jlɛ̌ bò nyeě Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ɔ dlǒ klě chɛ̀chɛɛ wan kèkeà.” 26Tà Hɛwlǒ wɔ̌naa tèǒ, ɔ̀ɔ wlò bea wɔ̀ɔn chɔɔ, kɛɛ ke ɛ toon jleě mǒ bo ɔ̌ poa ɔɔ chɛ̀ win kɛne keǒ nyopò slè nɛ̀ kɔn tè ɔ sea jlǎ bɔ sàla win de. 27Ii tè tǐi doo tǐ jleě ɔ nyea ɔɔ tabɔ̀ snǒ bu mua bu jalaě Jɔ̀ɔ̌n'ɔ dlǒ. Ii tè ǔ mua klě wùlo ǔ bɛ̌a ɔ dlǒ je 28ǔ jalaě ɛ klě chɛ̀chɛɛ wan ǔ nyea nɛ nynejuǒ ɔ̌ kpala lɛ klě ɔɔ naǎ mɔ̀. 29Tà Jɔ̀ɔ̌n'ɔ mɔ̀ cheěn nyo wɔ̌naa dɛǒ kpalaa tùɔn, u mua ǔ dǔa ɔɔ kokǒ fǒǒ mǒ ǔ tùa ɛ bo klě sɛklɛ bǐtìe wan. 30Tà Jùsuu tuposà kpa nyoà Ɔ dboaa Nyesoaa win boɔba u tbaeaa je, u jɛɛa Lɔ kɛn ǔ tmɔɔ̌a Nɔ noǎ wùɛ u nuaa klee ke u nuaa nyopò teea. 31È nyopò fòfoa keaě di tìe kea mi, ɛɛ̌ nyea Ɔ klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo fɔ̌ u mǐa dɛ dii chɛ̀. Tèǒ nì kɔn tè kě Ɔ dɛ̌a Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo je Ɔ je, “A diě bä muě tàà dě poěe kpee ä mǐ fɛ doɛ.” 32Ii tè kě u nuaě blǎgbè chěnchaě wan bebeɛ ǔ miaě tàà dě poa lěe kpee uu do. 33Kɛɛ nyopò fòfoa jěa ulu tà u keaa mi, è u jboa ulu. Ii tè ǔ sonwɛa deěǒ kɛn měne ǔ kpɛa plùplɛ klě u nya. 34È tà Jùsu sɔna lěe blǎgbèǒ wan mǒ, Ɔ̀ jěa diblɛ̌ fòfoa, u wǒa je blableǎ ï seaa nae nyu kɔn. Ii tè uu wɔle beaě Ɔ mǒ no Ɔ̌ tùngmaea u noǎ fòfoa teea. 35Tà tǐ keaa sìn, è Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo diaě Ɔ mɔ̀, kě u dɛ̌a u je, “Tà ä neɔɔ dě tmɔɔ no, è plě tǐ sìn ni ɛ̌ wɛ̀ mɔ̀le. 36Dbo nyopòà bu mu klìgbe gbei klee deěà ï tbɛɛ ämoo dǐ kɛn le u mǐ digbaǐ tɔ̀n keǒ uu chɛ̀ mɔ̀ u mǐ di.” 37Kɛɛ Ɔ tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “U se kɔn u mǐ mu, a nye u dɛ bu di.” È kě u dɛ̌a Ɔ je u je, “Deě jlɛ̀ bä mu kɛ ä mǐ wlě fòfoaa flɔ̌ɔ tɔ̀n ä mǐ u nye u mǐ die?” 38È kě Jùsu dɛ̌a u je Ɔ je, “A mu a mǐ flɔ̌ɔ kwle tìen tae a kɔn'ɔ jě.” È tà u jěa lii, kě u dɛ̌a Ɔ je u je, “Flɔ̌ɔ kwlee m̀m klee smìi sɔ̌n nì ä kɔn.” 39È Ɔ tmɔɔ̌a u bu tmɔɔ̌a nyopòǒ bu neea ɛ tàkpɛ̌ ble keǒ nenanyɔ kɛn. 40Kě u nua ɛ tàkpɛ̌ ble neea, bo wlèe m̀m bǔ neǒ tà, è wlèe sɔ̌n tùo pù nù neǒ tà. 41È Jùsu dǔa flɔ̌ɔ kwlee m̀m klee smìi sɔ̌n'ǒ mǒ Ɔ̌ wlǎla jǐ jɔ mǒ Ɔ̌ poa i ngmna mɔ̀ Ɔ̌ klǎla i wan le Ɔ̌ nyea i Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo ǔ plooa i nyopòǒ měne. È Ɔ klǎla smìi sɔ̌n'ǒ wan le Ɔ̌ plooa i ù měne ke. 42Nyopò wùɛǒ ü neaǒo tùɔn'ǒ kɛn u dia dɛ uu kwliǎ jǐaě le. 43È flɔ̌ɔ klee smìi dɛǒ u seaea ï Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo tɛ̌naa le i jiěaě plɛǎa pù tùo sɔ̌n. 44È jbɛjluǒ ü diaa digbaǐǒ u nua taslěwɛɛ m̀m. 45Tà dɛǒ ɛ sìǐn'a bòo, Jùsu tmɔɔ̌a Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo Ɔ je, “Ba beě blǎgbè wan a kɛn leě nya Bo ke diblɛ̌à ja gbɛ̀, a muě klě něǒ ɛɛ wakǎ tɛ̀ɛǒ mɔ̀ klě diěǒ monoo Bɛsedà kɛn.” 46Tà Ɔ dboaa diblɛ̌ǒ de, è Nɔ̀ǒ jǎlaě togbee dlǒ Ɔ̌ boɛaě Nyesoa mɔ̀. 47Tà wìtie wɔ̀laa, è blǎgbèǒ ɛ̀ nea lě jbǒo slè, è Ɔɔ do Nɔ̀ nea lě kponkpǒ 48Ɔ̌ jěa u pìpia klee jbodoě tɛkɛ̌a u le, ii tè dɛ pɛa u wan le keǒ blǎgbèe bliblɛ mɔ̀. È keǒ tǒn dbǎ doɛ klee chnɛ̀ wlawle pǎnpe Jùsu Nɔ̀ǒ nɛa ně kɛn Ɔ̈ diaě u mɔ̀. Tà Ɔ jlɛ̌ Bɔ sìn'a uu nyeě jleě, 49ù jěa Lɔ Ɔ̌ nɛa ně kɛn, ù je ɛ mooa sùsu, ii tè è nùǒ pea tùe le. 50Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo tà uu wùɛ u jěa Lɔɔ, è kètekee bea u wan bo. È tǐi doo tǐ jleě kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “A wàen kɛn bo, a bɔ̌ fano pepeɛ, Mǒà!” 51È Nɔ̀ǒ jǎlaě u mɔ̀ blǎgbè wan, è pìpia nɛ̀ǒ poa kpee, è uu wùɛǒ ì kaen'a u le wlò kpǎkpǎ. 52Ke ɛ ton'aa jleě mǒ bo ǔ seaa wlòlekaen dɛǒ Ɔ nuaa keǒ flɔ̌ɔ jleě mǒ le jbo, u seaě ɛ wɔ̀ u mǐa ke Ɔ nuaa pìpia kpee wan popoɛ měne jboo chɛ̀, kɛɛ uu dlě kana le je. 53Tà Jùsu klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo bɛ̌aa jbǒǒ tìe, ù nynia lě diěǒ monoo Kɛnislà kɛn keǒ u moanaǒ blǎgbèǒ bo. 54Tà u sɔɔ̌na bò lěe blǎgbèǒ wlòmo, è nyopòǒ neaǒo tàǒ ù jboa Jùsu lo. 55Ii tè ǔ kpɛa plùplɛ ǔ nɛa wakǎ wùɛǒ kɛn le ǔ kpɛa Ɔɔ nynɛ̌ nya. Tà wùɛ bǔ wɔɔ̌n'a Ɔɔ nynɛ̌, u kpɛaě Ɔ kmakma nyo wùɛ mɔ̀ ü u bleěaǒ uu kɛn bo pɛn gbàgbɛ kɛn. 56Tǐ wùɛ mɔ̀ Bɔ̌ muaě klìgbe klee deěǒ kɛn plě klě chèa mǒ, nyopò kpɛaě Ɔ kmakma nyo mɔ̀ klě noǎ plooa mǒ ǔ bɛ̀tea Ɔ le keǒ Bɔ sɔnaǒ kmakma nyopòǒ mɔ̀ mǒ bu tǒa Ɔɔ wlawlǒo ngmnǎ le sosǒ. È nyu wùɛ ɔ̈ toěa Lɔɔ le, ɔɔ kwɛ̌ bɔ̌a dɛ.
Copyright
Learn More


text:
4 No hewɔ lɛ, minyɛmimɛi ni misumɔɔ ní mishweɔ hu, mimiishɛɛ kɛ mikekere, nyɛdamɔa shi shiŋŋ yɛ nɛkɛ gbɛ nɔ yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli, nyɛ mɛi ni misumɔɔ.2 Miiwo Evodia hewalɛ, ni miiwo Sintika hu hewalɛ akɛ amɛjwɛŋmɔ afee ekome yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli.3 Hɛɛ, bo hu miikpa bo fai, akɛ naanyo nitsulɔ kpakpa,* akɛ oya nɔ oye obua yei nɛɛ ní kɛ mi kɛ Klemente, kɛ agbɛnɛ hu, minanemɛi nitsulɔi ni eshwɛ ní amɛgbɛ́ii yɔɔ wala wolo lɛ mli lɛ fee ekome ní bɔ amɛhe mɔdɛŋ waa* kɛhã sane kpakpa lɛ.4 Nyɛmii ashɛa nyɛhe jogbaŋŋ yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli be fɛɛ be. Miikɛɛ ekoŋŋ akɛ, Nyɛmii ashɛa nyɛhe jogbaŋŋ!5 Nyɛhãa gbɔmɛi fɛɛ alea nyɛniiashishinumɔ* lɛ. Nuŋtsɔ lɛ bɛŋkɛ.6 Nyɛkafea yeyeeye yɛ nɔ ko nɔ ko he, shi moŋ yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, nyɛtsɔa sɔlemɔ, kɛ fai ní akɛ hiɛdɔɔ kpaa, kɛ shidaa nɔ nyɛhãa Nyɔŋmɔ alea nyɛnibimɔi lɛ;7 ni Nyɔŋmɔ toiŋjɔlɛ ni fe niiashishinumɔi fɛɛ lɛ baatsɔ Kristo Yesu nɔ abu nyɛtsuii kɛ nyɛjwɛŋmɔi* ahe.8 Naagbee lɛ, nyɛmimɛi, nɔ fɛɛ nɔ ni ji anɔkwale, nɔ fɛɛ nɔ ni sa woo, nɔ fɛɛ nɔ ni ja, nɔ fɛɛ nɔ ni he tse,* nɔ fɛɛ nɔ ni kanyaa suɔmɔ, nɔ fɛɛ nɔ ni awieɔ he ekpakpa, nɔ fɛɛ nɔ ni hi jogbaŋŋ, kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni sa yijiemɔ lɛ, nyɛyaa nɔ nyɛsusua enɛɛmɛi ahe.*9 Nibii ní nyɛkase ní nyɛkpɛlɛ nɔ, ní nyɛnu ní nyɛna yɛ mihe lɛ, nomɛi nyɛfea, ni toiŋjɔlɛ Nyɔŋmɔ lɛ kɛ nyɛ baahi shi.10 Miná miishɛɛ babaoo yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli, akɛ agbɛnɛ, nyɛtsĩɛ mihe ní nyɛsusuɔ lɛ hiɛ ekoŋŋ. Eyɛ mli akɛ no mli lɛ nyɛsusuɔ mihe moŋ, shi nyɛyanáaa hegbɛ kɛtsɔɔ nakai.11 Jeee hiamɔ ní ehia mi hewɔ miwieɔ enɛ, ejaakɛ mi lɛ, mikase akɛ mahã nii ni miyɔɔ lɛ afee nɔ ni fa hã mi,* ekɔɔɔ he eko shihilɛ mli ní miyɔɔ.12 Mile ohia mli shihilɛ, kɛ ninámɔ babaoo hu mli shihilɛ. Mikase nɔ ko ni mɛi fioo pɛ le* ní hãa mɔ mii shɛɔ nii ni eyɔɔ lɛ ahe yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli, kɛ agbɛnɛ hu, yɛ shihilɛ fɛɛ shihilɛ mli, tɔɔ mli jio, hɔmɔ mli jio, ninámɔ babaoo mli jio, ohia mli jio.13 Yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, mitsɔɔ mɔ ni wajeɔ mi lɛ nɔ mináa hewalɛ.14 Kɛ̃lɛ, nyɛfee jogbaŋŋ akɛ nyɛkɛ mi ná gbɛfaŋnɔ yɛ mimanehulu lɛ mli.15 Anɔkwa, nyɛ Filipibii lɛ diɛŋtsɛ hu nyɛle akɛ, be ni nyɛkase sane kpakpa lɛ klɛŋklɛŋ kwraa lɛ sɛɛ, be ni mishi Makedonia lɛ, asafo ko bɛ ni kɛ mi ná gbɛfaŋnɔ yɛ hãmɔ kɛ hemɔ gbɛfaŋ, akɛ ja nyɛ kɛkɛ;16 ejaakɛ be ni miyɔɔ Tesalonika lɛ, nyɛtsu ni abahã mi mihiamɔ nii, jeee shi kome kɛkɛ, shi shii enyɔ.17 Jeee akɛ miitao nikeenii, moŋ lɛ miitao yibii ni baahã nyɛfotro lɛ mli nii lɛ afa fe tsutsu lɛ.18 Kɛ̃lɛ, miyɛ nɔ fɛɛ nɔ ni he hiaa mi, ni eteke nɔ po. Amrɔ nɛɛ miná nɔ fɛɛ nɔ ní mitaoɔ, ejaakɛ minine eshɛ nɔ ni nyɛkɛmaje Epafrodito kɛbahã mi lɛ nɔ, nii ni jeɔ ŋma krɔŋŋ, afɔle ni akpɛlɛɔ nɔ, ní sa Nyɔŋmɔ hiɛ jogbaŋŋ lɛ.19 Mi-Nyɔŋmɔ lɛ hu baatsɔ Kristo Yesu nɔ ehã nyɛ nɔ ni he hiaa nyɛ lɛ fɛɛ kɛwula shi yɛ enunyam babaoo lɛ naa.20 Agbɛnɛ, wɔ-Nyɔŋmɔ kɛ wɔ-Tsɛ lɛ ji mɔ ni aŋɔ anunyam ahã kɛya naanɔi anaanɔ. Amen.21 Nyɛŋaa mɔ krɔŋkrɔŋ fɛɛ mɔ krɔŋkrɔŋ ní kɛ Kristo Yesu efee ekome lɛ nyɛhãa mi. Nyɛmimɛi ni kɛ mi yɔɔ lɛ hu miiŋa nyɛ.22 Mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ fɛɛ, shi titri lɛ, Kaisare shĩabii lɛ miiŋa nyɛ.23 Nuŋtsɔ Yesu Kristo duromɔ lɛ kɛ mumɔ ni nyɛjieɔ lɛ kpo lɛ ahi shi.
Shishigbɛ Niŋmaa
^ Sht. ŋm., “naanyo kpakpa ní mikɛyɔɔ kɔɔŋtso kome shishi.”


text:
1Ɛɛ jboo dɛ nɛ̀ moo mɛ ä kɔn bä boɔɔ̌ kɛ keǒ äa gbeǐ Eblɛ̌hɛ̀moo dɛǒ jleě mǒ ɛ̈ ɔ jěaa klě ɔɔ tè wlò popoɛ mǒ? 2Bɛ̌ nu bo dɛǒ ɔ nuaa bɛ̌ nua ɔ jebo siǐn nyu mǒ klě Nyesoa jǐ kɛn, è ɔ kɔɔna fɔ̌ keǒ bɔ pooa wun fòɛ le, kɛɛ ɛ seǒ Nyesoa jemǒ. 3Deě ɛ se kɛ ke Nyesoaa win dɛ̌ɛ ɛ̈ moo, “Eblɛ̌hɛ̀mo poa Nyesoaa tè kàan tè, nɛ̀ kɔn tè Nyesoa jěa lɔ ɔ̌ mooa jebo siǐn nyu?” 4Bɛ̌ nu nyu bɔ̌ nu konkwa, ɔɔ snǒ sàe dɛǒ uǔ dae ɛ nyenye dɛ, kɛɛ ɛ moo dɛ ɛ̈ sɔn'ě ɔɔ chɛ̀ɛ konkwa ɔ nuu wlòmo. 5Kɛɛ bɛ̌ nu bɔ̌ se konkwa nu keǒ ɔɔ wowa dɛ mɔ̀, bɔ̌ po Nyesoaa tè kàan tè Ɔ̈ nii nyopòà se pnɔ Ɔɔ ji jebo siǐn nyo mǒ, è Nyesoa mi ɔmoǒ kɔn'ɔ tè wlò popoɛ jebo siǐn nyu mǒ numa. 6Seela tǐ jleě dɛǒ nɛ̀ klɔ̀ba Dèběse boɔa, ke ɛ nii ngmna tùtuɛ keǒ nyu mɔ̀ bo Nyesoa Bɔ̌ dae ɔ jebo siǐn nyu ɛ̈ see Bɔ tan'ǒ ɔɔ noǎ ɔ nii mɔ̀le, kě ɔ dǎla ɔ je, 7“Bɛ̌ nu Nyesoa Bɔ̌ poo nyopòǒ uu dɛ kukǔu tè wlò le plě Bɔ̌ kan uu noǎ kukwǐ kɛn, è u kɔn ngmna. 8Bɛ̌ nu bo Koɔn Bɔɔ̌ mǎ nyuu noǎ kukwǐi tài ble, è nyuǒ ɔ kɔn ngmna.” 9Klě ɛmo dɛà mǒ, foeě bɛ̌ nyuu do nɔ̀ ngmna wɔ̀le je bɛ be kɛ mɔ̀le, deě se foeě bɛ̌ nyu wɔ̀le je bɔ jě ngmnaǒ no ke? È kě ä dɛ̌ ɛ̈ moo, “Nyesoa slèea Eblɛ̌hɛ̀mo jebo siǐn nyu keǒ ɔɔ tè wlò popoɛ mɔ̀.” 10Tǐ tae ɛmo dɛǒ ɛ kpa leěa kɛ tùɔn? Ɛ mooa kɛ tà ɔmo Eblɛ̌hɛ̀mo ɔ bɛ̌aa foeě plě le deě tà ɔ seaa foeě bɛ̌? Klě tǐǒ wlòmo ɔ̀ sea foeě bɛ̌, ɔ mooa se foeě bɛ̌ nyu. 11Dɛǒ nɛ̀ sìn plě Eblɛ̌hɛ̀mo bɛ̌ foeě, ɛ̌ moo jboo dɛ ɛ̌ tee ɛ keǒ ɔ jleě mǒ ɛ̈ moo Nyesoa slèe ɔ jebo siǐn nyu keǒ ɔɔ tè wlò popoɛ ɔ kɔnaa mɔ̀ tǐǒ jleě ɔ seaa foeě bɛ̌. Tèǒ nì kɔn tè Eblɛ̌hɛ̀mo moo gbeǐ keǒ nyopò wùɛ mɔ̀ ü poo Nyesoaa tè kàan tè, baǎje nù se foeě bɛ̌ Nyesoa slèe u jebo siǐn nyo. 12Nɔ̀ moo gbeǐ ke keǒ nyopò mɔ̀ ü bɛ̌ɛ foeǐ plě ü kɔn'ɔ tè wlò popoɛ wòje keǒ ɔ nuaa ɔ̌ seaa foeě bɛ̌ ɔ̌ kɔnaa tè wlò popoɛ. 13Nyesoa sea lě ɛ poo lo Bɔ nyea Eblɛ̌hɛ̀mo klee ɔɔ jlǔu jlǔ kmɔ̌à tà ɔ tùaǒ Ɔɔ teteǎ bo tè, kɛɛ ɛ moo ɔɔ tè wlò popoɛ ɔ kɔnaa klě Ɔ mǒ, nɛ̀ nua ɔ jebo siǐn nyu mǒ. 14Bɛ̌ nu bɛ̌ monoo Nyesoaa teteǎa bo tùtuɛ ii tè bǔ kɔn kmɔ̌à, è ɛ see tè kɔn ɛ̈ kɔn tè bä kɔn'ɔ tè wlò popoɛ klě Ɔ mǒ plě Ɔɔ pee dɛǒ ɛ̀ see dɛ nynɛ̌ sɛ̀n. 15Ä wlǎ Nyesoaa teteǎ, nɛ̀ kɔn tè Ɔɔ jlo neǒ ä kɛn. Dɛɛ do bɛ̌ nuu plě äǎ di Ɔɔ teteǎ wlǎ nɛ̀ moo tetě bɛ̌ se tà ne. 16Tèǒ nì kɔn tè Nyesoaa pee dɛ keǒ ä mɔ̀ ɛ̈ monoo kmɔ̌ sie fònfno ɛ nynaǒ tè wlò popoɛ kɛn bo. Dɛǒ nɛ̀ nu ɛ ɛmo pee dɛǒ ɛ̌ tee Nyesoaa wlòo jlajlǎ dɛ ɛ̈ɛ̌ sàa Ɔɔ wlò kǔ mǒ kɛn keǒ ä mɔ̀. Ii tè pee dɛǒ ɛɛ tè se kplɛ ɛ̈ kɔn'ǒo Eblɛ̌hɛ̀moo jlǔu jlǔ mɔ̀. Ɛ se nyopò bu tùǒ Nyesoaa teteǎ boo do, ɛ kɔn'ǒ nyopòà ü kɔn'ɔ tè wlò popoɛ mɔ̀ ke wòje Eblɛ̌hɛ̀mo ɔ̈ moo äa wùɛ äa gbeǐ. 17Kě ɛ nu chleěa klě Nyesoaa win wlòmo ɛ̈ moo, “Ě miì dakwɛ̌ fòfoaa gbeǐ mǒ numa.” Eblɛ̌hɛ̀mo nɔ̀ moo äa gbeǐ klě Nyesoa jǐ kɛn. Eblɛ̌hɛ̀mo po Nyesoaa tè kàan tè Ɔ̈à nyu bɔ̌ kǒo Ɔ̈ jɛ lɔɔ de Ɔ̈ nye nɔɔ fònfno plě Ɔmo Nyesoaǒ Ɔ̈ boɛɛ wien noǎ wěe tàmo ǐ nee kmɔ̌ ïà se pnɔɔ kmɔ̌ ne. 18Bò kea lɛ jě, è jè wakǎ tɛ̀ɛ sea tà ne keǒ Eblɛ̌hɛ̀mo jleě mǒ, kɛɛ ɔ poa Nyesoaa tè kàan tè, dɛǒ nɛ̀ kɔn tè Ɔ nua ɔ dakwɛ̌ fòfoaa gbeǐ mǒ wòje ke Nyesoa nuaě ɛ ɔɔ pooa, kě Ɔ dǎla ɔ je Ɔ je, “Nè jlǔu jlǔ miǎ fòba wòje jɔtnè.” 19Kàan tè Eblɛ̌hɛ̀mo nɔ̀ kɔn jlě blɛɛa wlè m̀m mɔ̀, ɔ jia ɛle ɛ̈ moo ɔ blěe kbě wùɛ neaě ɔɔ ja i wɛ̀aě le plě ɔɔ nynɔ Selɔ̌ kǒaě měne wlò, kɛɛ ɔɔ tè wlò popoɛ kun'a mǒ kɛn kaǒ. 20Ɔ se Nyesoaa tè kàan tè popoɛ bɔ̌ plě ɔ sea Nyesoaa pee dɛǒ kplɛ po ɛ̈ moo Ɔ miǎ ɔ jbɛjuju nyema. Kɛɛ ɔɔ tè wlò popoɛǒ nɛ̀ pea ɔ kbě ja le kaǒ ɔ̌ pea Nyesoaa nynɛ̌ le. 21Kplɛ wùɛ nɛ̀ sea lě ɔɔ wlò jleě ne ɔ̌ jia lɛ ɛ̈ moo Nyesoa kɔna kpě keǒ Bɔ nua dɛ Ɔ peea lěe. 22Tèǒ nì kɔn tè Nyesoa jěa lɛ ɛ̈ moo ɔ mooa jebo siǐn nyu. 23Bɛ̌ nu Nyesoaa win bǐ ke Eblɛ̌hɛ̀moo tè kɛn boɛɛ le bǐ ke bò dɛ̌ ɛ̈ moo, “Nyesoa jěa lɔ ɛ̈ moo ɔ mooa jebo siǐn nyu,” i slě ɔɔ do mɔ̀ boɔ. 24Nyesoaa win sɛ̀n ä nynɛ̌ ke ämoà Ɔ wɛ̀ɛ mɔ̀le Bɔ dae lee jebo siǐn nyo ü poo Nyesoaa tè kàan tè Ɔ̈à dǔaa Jùsu jemǒ äa Koɔn Ɔ̈ sàlaě Ɔɔ kǒla mǒ. 25Äa kpni kukwǐ nì kɔn tè u sàla Jùsu Bɔ kǒa plě Nyesoa dǔa Ɔ jemǒ keǒ Bɔ mǐ ä jebo siǐn nyo mǒ nu.
Copyright
Learn More


text:
1È tà Jùsu wɔ̀laa Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyoo pù tùo sɔ̌n'ǒ noǎǒ tmɔɔ̌a mɔ̀, Ɔ sɔnaǒ tàa mǒ Ɔ̌ nɛa Ǐsòwɛ̌ deě kɛn le Ɔ̌ boɛa Nyesoaa win Ɔ̌ teea u. 2È klě tǐǒ wlòmo Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n neaě wùlo, wùloǒ klě ɔ kɛ̀na lě bo ɔ̌ wɛ̌na noǎ wùɛ Tentǎn Jǔ niaa ii tè. Tèǒ nì kɔn tè ɔ dboa ɔɔ mɔ̀ cheěn nyoo tìe klě Jùsu mɔ̀. 3È dɛà nɛ̀ u gbɛ̀a Jùsu wan u je, “Deě Mò moo kɛ Nyesoaa Tentǎn Jǔ Ɔ̈ Ɔ peea lěe Bɔ dboaa Ɔ̈ mǐa ämoo gblà? Deě ɛ kɔn nyu tɔ̀ɔ bä pɔ̀n'ɔ snǔ mɔ̀le de?” 4È Jùsu tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “A mu, a tmɔɔ̌ Jɔ̀ɔ̌n noǎ ï a wɔ̌n'ɔ klee ï a kpaǒo jleě mɔ̀ ii tè. 5Dodɔ nyo jě le plě bo klɔ̀ɔ nyo nɛ ne, è bale nyoo kwɛ̌ wɛ̀ le, nyopòà ü sǔn'u u wɛ̌n le klee kokǒ nyo duǐ měne je plě sònwɛ nyo Nyesoaa win boɛɛ u je. 6A tmɔɔ̌ ɔ, nyopòà ü see kplɛ kɔn keǒ nyu tae Ě monoo mɔ̀ ɛ moo ngmna keǒ u mɔ̀.” 7È tà Jɔ̀ɔ̌n'ɔ Jɔ̀ɔ̌n'ɔ̌ mɔ̀ cheěn nyoǒ u muaa, è Jùsu gbàla diblɛ̌ǒ wan ɛ̈ kwɛɛaǒo Jɔ̀ɔ̌n'ɔ tè jleě mǒ bo Ɔ je, “Mɛ a muǔa kɛ lě kpatekpǎ blǒ kɛn a muǔa jěba? Ɛ mooa kɛ fèflɛ bɛ sèke kwlǎ wɔ̀nfi le nɛ̀ a mua jěba le? 8È bɛ̌ sea ɛɛ tè, mɛ kɔɔ̌n tè a muǔa kɛ lě kpatekpǎ blǒǒ kɛn a muǔa jěba? Ɛ mooa kɛ nyu nea lě ɔ̈ pea jǐlenmɔ wlawlě měne nɔ̀ a mua jěba le? Nyopòǒ pee jǐlenmɔ wlawlěǒ měne u neě klɔ̀baa kǎ fòɛ bo. 9Ii tè mɛ kɔɔ̌n tè a muǔa kɛ lě kpatekpǎ blǒǒ kɛn? A mua kɛ Nyesoaa wnɔsàɔ jěba le? Kòo, Boǒ sèsae a wlòmo, Jɔ̀ɔ̌n'ǒ ɔ̈ kɔn tè a mua lěe tàě ɔ se Nyesoaa wnɔsàɔ sosǒ. 10Ɔmoǒ nɔ̀ kɔn tè Nyesoaa win boɛa ï dɛ̌a bòo, ‘Ba po nɔkǔ bo, Mǒ Nyesoa Ě kɔn Bo dboǎ Ně tà dbo nyu klě Tentǎn Jǔ nya ɔ miǎ nyopò mɔ̀le wɔ̀ keǒ Ɔ mɔ̀.’ ” 11È Jùsu kpɛa win dlǒ mɔ̀ Ɔ je, “Tèe jleě nìà Ě tmɛɛ̌ amo, klě kmàe nynoo jlǔ slè nyu tɔ̀ɔ tè se kun i seǒ Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ɔ tè mǒ sìn, kɛɛ nyuà ɔ̈ tìeǒ ɔɔ chɛ̀ keǒ Nyesoaa win kwa konkɔn mɔ̀ nɔ̀ kɔn tè kun ï sìn'ǒ Jɔ̀ɔ̌n mǒ. 12Sɔɔn'aě tǐǒ kɔn jleě Jɔ̀ɔ̌n tùngmaeaa Nyesoaa win kwa konkɔn tè boɔboɔ mǒ bò jɛ tǐà, dɛ kukǔ nyo wɛ̀n imo win'à je keǒ bu sàǒ i snǔ mɔ̀. 13Kɛɛ teteǎ klee wnɔsàɔpo wùɛ, Jɔ̀ɔ̌n'ɔ chɛ̀ beěe je, Nyesoaa win kwa konkɔn nɛ̀ kɔn tè u boɔɔ kɛn. 14Bɛ̌ nu bǎ po win'ǒ u sàlaa wan kàan tè, è Jɔ̀ɔ̌n moo Ilaejɔ̀ ɔ̈ kɔn tè Nyesoaa wnɔsàɔ boɔlaa ɔ je ɔ̈ miǎ lěe diba. 15Nyu wùɛ bɔ̈ kɔn nɔkǔ, è bɔ poǒ nɔkǔ jebo tɛɛ tɛɛ. 16Mɛ Ě wɔ̀le je Bo poǒ kɛ kmɔ̌ ne tùonyopoo tè je? U wǒ je keà jlǔ panpě ü neěe noǎa plooa mǒ bo u dɛ luu bǐì jlǔ tùu. 17È kě u dɛ̌ u je u je, ‘Ä be plèi keǒ a mɔ̀, kɛɛ a sà i mǒ nɔkǔ aǎ jlǎ ba je. Ä mu ä be kpǎn tùu bebe noǎ, kɛɛ a sàǒ ä jleě mɔ̀ a slě wɔ̀ ba be ä kɛn bä nu wɔle le.’ 18Dɛɛ doǒ nɛ̀ ɛ mono, tà Jɔ̀ɔ̌n diěe ɔ chìn'a keǒ Nyesoa mɔ̀ boɔboɔ mɔ̀ ɔɔ̌ nǎna nmɔ, kɛɛ uǔ poa ɔ nɔkǔ jebo plě kě u dɛ̌ u je, ‘Kǔ sùsuǒ neě ɔ ja.’ 19È Jbɛjuu Jǔà Ɔ diě Ɔ̌ di dɛ Ɔ̌ nǎ, kɛɛ uǔ po Ɔ nɔkǔ jebo, è kě u dɛ̌ Ɔɔ tè ɛ̈ moo, ‘Nyuà tàa Ɔ kɔn knaknǒ Ɔ̌ moo nmɔ nǎɔ plě Ɔ̌ moo dlǒ wlě tɛ̌n nyo klee kpni kukwǐ nyo tùu mɔ̀niapo,’ kɛɛ Nyesoaa tɔ̀n win'à i boɛ kàan tè ɛ̌ tee ɛ keǒ dɛ i nii klě nyopòo kmɔ̌ neneɛ mǒ.” 20È Jùsu tùngmaea deěǒ chlǒ mɔ̀ popoɛ ï kɔn wlòmo Ɔ nua lěe wlòlekaen noǎ fòfoa. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo nyopòǒ neaě ii wlòmo u sea uu wlè ble bitǐ kaǒ. 21È kě Ɔ dɛ̌a Ɔ je, “Chlǒ keǒ nyopòà mɔ̀ ü neěe Kowlasèn diě wlòmo, chlǒ keǒ nyopòà mɔ̀ ü neěe Bɛsedà diě wlòmo. Mɛ kɔɔ̌n tèǒ joo nɛ̀ moo bɛ̌ nu wlòlekaen noǎà ïà Ě nuɔ amoo slè Boǒ nuu ni klě kpni kukwǐ nyoǒ slè ü neěe deěǒ moo Taè klee Saedɛ̀n wlòmo, u miia uu wlè bo bitǐba u miǐa blɛ̌ wlawlě měne po u miǐa pòpo dlǒ le po seela keǒ bɛ teea lɛ ɛ̈ moo uu wlè bitǐa bo. 22Tèǒ nì kɔn tè Ě tmɛɛ̌ amo, klě blilǐ tù chnɛ̀ jlǒ waě wlòmo deěe sɔ̌n'ǒ monoo Taè klee Saedɛ̀n ii nyopòo dɛ kukǔu tè jɛɛa miǎǒ le tɛ̀nma ɛ miǎǒ nyopòǒ uu tè mǒ sìn. 23È amo Kapanìa nyo, Nyesoa miǎ kɛě a jɔkɛn kpaba le? Òooǒn, Ɔ miǎě a na slè poba. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo bɛ̌ nu wlòlekaen noǎà Ě nuɔ amoo slè Boǒ nuua ni klě kpni kukwǐ nyoǒ nea lěe diěǒ moo Sedɔ̀n wlòmo ɛ mii kmɔ̌ nema kekɛɛà. 24È tèe jleě nìà Ě tmɛɛ̌ amo, klě blilǐ tù chnɛ̀ jlǒ waě wlòmo diěǒ monoo Sedɔ̀n ɛɛ nyopòo dɛ kukǔu tè jɛɛa miǎǒ le tɛ̀nma ɛ miǎǒ nyopòǒ uu tè mǒ sìn.” 25È kě Jùsu dɛ̌a Ɔɔ Gbeǐ je Ɔ je, “Ně Gbeǐ Ɔ̈ kɔn'ɔ jɔkɛn klee kmɔ̌ win kwa, Ě peè tàto keǒ noǎǒ Bò di li kmɔ̌ɔ tɔ̀n kɔn nyo klee de ji nyo jǐ kɛn wɛ̌ɛ le plě Bò dì li pepě mǒ po keǒ nyopòà see de ji mɔ̀. 26Kòo, Ně Gbeǐ, Ě peè tàto keǒ bɛ di Nè kɛn wɔɔn dɛ tù.” 27È kě Ɔ dɛ̌a nyopòǒ je Ɔ je, “Ně Gbeǐ nyeě noǎ wùɛ, ii tè nyu wùɛ nɔ̀ seě ji ɛ̀ sìn'ǒ Gbeǐi do, è nyu wùɛ nɔ̀ se Gbeǐ ji ɛ̀ sìn'ǒ Ně do klee nyopòà Ě jlɛ̌ Bo sàe Něe Gbeǐ kwlǎ mǒ. 28È aa wùɛ ü nii konkwa jakǎ plě ü kɔn'ɔ wlò le popala, a diɔɔ̌ mɔ̀ Ě miě a wlò le popalaǒ slè sà. 29Ně konkwaǒ a mii numa ba pe ɛɛ kplɛkplɛɛ dɔ plě ba chěn neě mɔ̀. Dɛ ɛ nuu nɛ̀ moo Ě kɔn wlò dbadbǎ plě Ě nu kàan. Tèǒ nì kɔn tè a mi fefɛ jěba klě aa sùsu mǒ. 30Mɛ kɔɔ̌n tèǒ joo nɛ̀ moo Ně konkwa se wan jakǎ plě Ně dɛ lě kèklee nyu le.”
Copyright
Learn More


text: 28 Be ni wɔyashɛ shweshweeshwe lɛ, wɔná wɔle akɛ atsɛɔ ŋshɔkpɔ lɛ Malta.2 Ni mɛi ni wieɔ maŋsɛɛ wiemɔ* lɛ kɛ wɔ ye yɛ mlihilɛ ni nɔ bɛ naa.* Amɛshɛre la ni amɛhere wɔ fɛɛ hiɛmɛɛ ejaakɛ no mli lɛ nugbɔ miinɛ ni fɛ̃i miiye.3 Shi be ni Paulo bua lai naa ke ni ekɛyawo la lɛ mli lɛ, shikpãa ko je kpo kɛjɛ mli yɛ la lɛ naawalɛ lɛ hewɔ, ni ekpɛtɛ Paulo nine he.4 Be ni mɛi ni wieɔ maŋsɛɛ wiemɔ lɛ ahiŋmɛi gba kooloo ni ebɔɔ yɔɔ emli lɛ nɔ akɛ etsotsoro enine he lɛ, amɛkɛɛkɛɛ amɛhe akɛ: “Ekã shi faŋŋ akɛ nuu nɛɛ gbɔmɔgbelɔ ji lɛ, ni eyɛ mli akɛ ejɛ ŋshɔ lɛ mli ebashɛ shi shweshweeshwe moŋ, shi Jalɛ Sane* eŋmɛɛɛ lɛ gbɛ ni eya nɔ ehi wala mli.”5 Shi ehwanya kooloo lɛ ewo la lɛ mli ni nɔ ko nɔ ko efeee lɛ.6 Shi amɛkpa gbɛ akɛ ebaafuufuu aloo ebaatswa shi egbo trukaa. Be ni amɛkwɛ gbɛ aahu ni nɔ ko nɔ ko efeee lɛ lɛ, amɛtsake amɛjwɛŋmɔ ni amɛbɔi kɛɛmɔ akɛ, nyɔŋmɔ ko ji lɛ.7 Agbɛnɛ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ hiɛnaanɔ gbɔmɔ ni atsɛɔ lɛ Publio lɛ yɛ shikpɔji yɛ jɛmɛ niiaŋ, ni ehere wɔ hiɛmɛɛ ni efee wɔ gbɔ gbii etɛ.8 Eba mli akɛ Publio tsɛ kã saa nɔ kɛ atridii kɛ musuŋtsɔmɔ ni naa wa, ni Paulo tee eŋɔɔ ni eyasɔle, ekɛ eniji ŋmɛlɛ enɔ ni etsa lɛ.9 Be ni afee enɛ sɛɛ lɛ, mɛi krokomɛi hu ni yɔɔ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ ni he yeɔ lɛ bɔi eŋɔɔbaa, ni atsa amɛ.10 Amɛ hu amɛke wɔ nibii babaoo kɛwo wɔhiɛ nyam, ni be ni wɔmiiba wɔbafã kɛ meele lɛ, amɛhã wɔ nɔ fɛɛ nɔ ni he hiaa wɔ.11 Nyɔji etɛ sɛɛ lɛ, wɔfã kɛ meele ko ní ekadimɔ nɔ ní yɔɔ eyitsogbɛ ji “Zeu Bihii.” Meele lɛ jɛ Aleksandria ni ebaye fɛ̃i be lɛ yɛ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ.12 Wɔyadamɔ Sirakusa ni wɔhi jɛmɛ gbii etɛ;13 ní wɔjɛ jɛmɛ lɛ, wɔlɔgɔ shi kɛba Regio. Enɔ jetsɛremɔ lɛ, wuoyi kɔɔyɔɔ ko batswa ni wɔyashɛ Puteoli yɛ gbi ni ji gbi enyɔ lɛ nɔ.14 Wɔyana nyɛmimɛi yɛ jɛmɛ ni amɛkpa wɔ fai ní wɔkɛ amɛ ahi shi gbii kpawo, kɛkɛ ni wɔshi koni wɔya Roma.15 Be ni nyɛmimɛi ni yɔɔ jɛmɛ lɛ nu wɔhe sane lɛ, amɛba koni amɛkɛ wɔ abakpe yɛ Apio Jara lɛ nɔ tɔ̃ɔ kɛ Gbɔiatoohei Etɛ lɛ. Be ni Paulo hiŋmɛi gba amɛnɔ lɛ, eda Nyɔŋmɔ shi ni ená ekãa.16 Naagbee lɛ, be ni wɔbote Roma lɛ, aŋmɛ Paulo gbɛ ní ekome ehi shi, lɛ kɛ asraafonyo ni buɔ ehe lɛ.17 Shi gbii etɛ sɛɛ lɛ, etsɛ Yudafoi lɛ ahiɛnaanɔbii lɛ kɛbakpe. Be ni amɛnaa ebakpe shi lɛ, ekɛɛ amɛ akɛ: “Ataamɛi, nyɛmimɛi, eyɛ mli akɛ mifeko nɔ ko mishiko maŋbii lɛ aloo wɔtsɛmɛi lɛ akusumii lɛ moŋ, shi aŋɔ mi awo Romabii lɛ adɛŋ akɛ gboklɛfonyo kɛjɛ Yerusalem.18 Ni be ni mɛi nɛɛ tao misane lɛ mli lɛ, amɛtao akɛ amɛŋmɛɛ mihe, ejaakɛ amɛnaaa nɔ ko ni sa gbele yɛ mihe.19 Shi be ni Yudafoi lɛ ekpɛlɛɛɛ lɛ, no nyɛ minɔ koni maŋɔ misane lɛ mahã Kaisare yeli, shi jeee akɛ miyɛ sane ko ni mikɛbaafɔ̃ mimaŋ lɛ nɔ.20 Enɛ hewɔ lɛ, mibi ni mana nyɛ, ní mikɛ nyɛ awie, ejaakɛ Israel hiɛnɔkamɔ lɛ hewɔ awo mi nɛkɛ kɔsɔŋkɔsɔ nɛɛ.”21 Amɛkɛɛ lɛ akɛ: “Wɔnine shɛko woji anɔ kɛjɛko Yudea yɛ ohewɔ, ni asaŋ nyɛmimɛi ni jɛ jɛmɛ amɛba lɛ eko eko ebagbako aloo ebawieko ohe sane gbonyo ko.22 Shi wɔsusuɔ akɛ ehi akɛ wɔɔbo osusumɔi lɛ toi, ejaakɛ yɛ anɔkwale mli lɛ, nɛkɛ jamɔ kuu nɛɛ, wɔle akɛ awieɔ he efɔŋ yɛ he fɛɛ he.”23 Ni amɛto lɛ gbi, ni amɛteŋ mɛi babaoo ba eŋɔɔ yɛ eshihilɛhe lɛ. Ni kɛjɛ leebi kɛyashi gbɛkɛ lɛ, eye Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ he odase fitsofitso kɛgbala sane lɛ mli etsɔɔ amɛ, ni ejɛ Mose Mla lɛ kɛ Gbalɔi lɛ fɛɛ mli etao ní amɛyiŋ atsɔ kɛba Yesu gbɛfaŋ.24 Mɛi komɛi bɔi hemɔkɛyeli námɔ yɛ nibii ni ewie lɛ amli; mɛi krokomɛi heee yeee.25 Ni akɛni amɛkɛ amɛhe kpãaa gbee hewɔ lɛ, amɛbɔi shimɔ, ni Paulo wie wiemɔ kome nɛɛ:“Eja pɛ akɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ tsɔ gbalɔ Yesaia nɔ ewie etsɔɔ nyɛtsɛmɛi lɛ26 akɛ, ‘Yaa mɛi nɛɛ aŋɔɔ ni oyakɛɛ akɛ: “Nu lɛ nyɛbaanu moŋ nɛ, shi nyɛnuŋ shishi kɔkɔɔkɔ, ni kwɛmɔ lɛ nyɛbaakwɛ moŋ nɛ, shi nyɛnaŋ kɔkɔɔkɔ.27 Ejaakɛ mɛi nɛɛ atsui ekpiliŋ, ni amɛkɛ amɛtoii nuɔ moŋ shi amɛfeee he nɔ ko, ni amɛŋamɔ amɛhiŋmɛii, koni amɛkɛ amɛhiŋmɛii akana ni amɛkɛ amɛtoii akanu ni amɛkɛ amɛtsui akanu shishi ni amɛkakpale, ni mitsa amɛ.”’28 No hewɔ lɛ, nyɛnáa nyɛlea akɛ atsu yiwalaheremɔ ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ nɛɛ kɛtee jeŋmaji lɛ aŋɔɔ; bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, amɛbaabo toi.”29 ——30 No hewɔ lɛ, ehi jɛmɛ afii enyɔ sɔŋŋ yɛ shĩa ní lɛ diɛŋtsɛ eyahai lɛ mli, ni ehereɔ mɛi fɛɛ ni baa eŋɔɔ lɛ hiɛmɛɛ,31 ni eshiɛɔ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ etsɔɔ amɛ ni etsɔɔ amɛ Nuŋtsɔ Yesu Kristo he saji kɛ nɔmimaa babaoo,* ni mɔ ko mɔ ko etsĩii lɛ gbɛ.


text:
1“Ně mɔ̀niapo ale klee bòlibo, a poǒ nɔkǔ jebo boǒ sèsae ně chɛ̀ɛ tè kɛn le keǒ a jemǒ!” 2Tà u wɔ̌na ɔɔ Hiblǔ win wan ɔ boɛaě uu mɔ̀, è nùǒ nua kàan wni nii. È Pɔ̀ɔ̌ kpɛa ɔɔ win dlǒ mɔ̀ ɔ je, 3“Ě moo Jùwɛpoi, Ě kɔn'ě dě fòɛǒ moo Tasà wlòmo ɛ̈ neěe Selesìa wakǎ kɛn. Kě Ě kuun'ɔ Jlǔsnɛ plě Ě cheěn'aě jbɛjuǒ moo Kamilìa bobo ɔ̈ teea mǒo äa gbeǐpòo teteǎ kàan wɛ̀. Ě poaě ně chɛ̀ Nyesoa kwete mǒ keǒ Ɔɔ konkwa nunuɛ mɔ̀ wòje keà aa nyu wùɛɛ ka ne kekɛɛ je. 4Ě tèa Tentǎn Jǔu wǎn'ǒ u dɛɛ Koɔn'ɔ Snǔ uu tè mɔ̀ɔ chɛ̀ Ě dbɛ̌a lu. Ě kmea jbɛjlu klee nyno Ě pea u wùlo le. 5Nyesoaa bodiɔ klee Jùwɛ nyoo tè tù nyo wùɛà nù wɔ̀le je bü moo ně sàse ɛ̈ moo kàan tèà Ě boɛ. Nù nyeaǎ chněenoǎ bo kpala i Tentǎn Jǔu wǎn'ǒ nea lěe Dimasèka diě wlòmo, klě Ě mia lě Ě mǐa u kme Ě mǐa u de ja kělɔ Jlǔsnɛ uu plɔ mǐaǒ tu kɛn bo maě ne. 6Ɛ blɛɛa je wɛn'ɛ blǒ mǒ wuleea tǐ, tà Ě keaa snǔǒ mɔ̀ nɛ Ě keaa Dimasèka diě le konwɛɛ̌ ne, è keà nyu kɛpǒo jǐ pepě sɔnaě jɔ mǒ nɛ̀ tbɛɛaǎ dǐ. 7È mǒǒ bea wɔ̀ɔn. Ě wɔ̌na Win, kě I dɛ̌aǎ je I je, ‘Sɔ̀ɔ̌! Sɔ̀ɔ̌! Mɛ kɔɔ̌n tè tèě kɛ Ně tè mɔ̀?’ 8È Ě gbàla wan Ě je, ‘Mɔǒo kɛ, Ně Chì Kpa Ämo?’ Ɔ tùaǎ kɛ̀ɛn Ɔ je, ‘Mǒ Jùsuà Ɔ̈ kɔn tè tèe mɔ̀ Ɔ̈ kɔn lěe Nǎsòwɛ̌ dǐa.’ 9Ně nyopòà klee mǒ miaa u jěa pepěǒ lo, kɛɛ u sea Nyuǒ boɔlaě mǒo mɔ̀ Ɔɔ win'ǒ wɔ̌n. 10Ě gbàla Ɔ wan Ě je, ‘Mɛ bo nuǔ kɛ?’ Koɔn tùaǎ kɛ̀ɛn Ɔ je, ‘Sɔn mǒ, muě Dimasèka klě u miěè noǎ wùɛ tmɔɔ̌ma ï kɔn tè Nyesoa tba mòo bò nuu.’ 11Pepěǒ ɛɛ plɛplɛ̌ kana ně jǐ li, ii tè ně nyopòǒ klee mǒ miaa ǔ kmeaǎ son jleě ǔ kpala lěě Dimasèka dǐa. 12Klě jbɛju tɔ̀ɔ nea lě ɔ̈ kɔn nynɛ̌ mooaa Ɛnenaeǎ, nɔ̀ dia lěě mɔ̀. Ɔ mooa Nyesoa nyu ɔ̈ tùiaǒo Nyesoaa teteǎ bo plě Jùwɛ nyo wùɛǒ neaěe tàě u nyeaǒ ɔ tùtuɛ fòɛ. 13Tà ɔ nyniaǒ mǒo mɔ̀, ɔ nynanaǒǒ wakǎ mǒ bo, kě ɔ dɛ̌a ɔ je, ‘Ně mɔ̀nai Sɔ̀ɔ̌, nɛ nè jǐ bi kna!’ Klě tǐi doǒ wlòmo è ně jǐ nìǒ knana Ě jěa lɔ. 14È kě ɔ dɛ̌a ɔ je, ‘Nyesoaà moo äa gbeǐpòo Nyesoa Nɔ̀ tba mò mì Ɔɔ kɛn wɔɔn dɛ ji klee mì Ɔɔ jebo siǐn Nyebajlo Tentǎn Jǔ jě plě mì tèǒ Ɔ mi mòo je boɔba wɔ̌n. 15Mò mi sàse dɛ numa keǒ nyopò wùɛ mɔ̀ keǒ dɛà jèe plě wɔ̀n'ɔ ɛɛ tè mɔ̀. 16Klě tǐà wlòmo mɛ feě kɛ? Sɔn mǒ bo poò ně dlǒ nè kpni kukwǐ miǒ le wɛ̀, è bò nu Ɔɔ konkwa.’ 17Tà ɛmoǒ ɛ sìn'aa Ě tbaeaa je klě Jlǔsnɛ, chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Ě keaě Nyesoa mɔ̀ boɛ klě Nyesoaa kǎ fòɛ bo Ě jěa slèe. 18Klě ɛ mǒ Ě jěa Koɔn Ɔ̈ tmɔɔ̌a mǒo ɛ̈ moo, ‘Nu jǐ měne! Tǐi doo tǐ jleě sɔn'ɔ Jlǔsnɛ mǒ. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo nyopòà neɔɔ u se nè sàse win'ǒ mìi boɔba keǒǒ mɔ̀ kàan tè poba mu.’ 19Ě tùa Ɔ kɛ̀ɛn Ě je, ‘Koɔn, uu chɛ̀ ji ɛle ɛ̈ moo Ě nɛa uu Nyesoa keǐ jele Ě kmea nu plě Ě bea uu nyopòǒ poa Nèe tè kàan tè. 20Tà u dbɛ̌a Nèe sàse nyu ɔ̈ moo Stimǐ, Ě nea kɛn tùɔn Ě wɔɔn'a ɛ kɛn keǒ bu dbǎla ɔ plě mǒ tùa nyopòǒ dbɛ̌a lɔɔ uu dale jǐ mɔ̀.’ 21È kě Koɔn dǎlaǎ je Ɔ je, ‘Mu, Ě miěè tà pɛ̀tu dboba klě kuodakwɛ̌ mɔ̀.’ ” 22Diblɛ̌ǒ u poa Pɔ̀ɔ̌ nɔkǔ jebo ɛ̌ kpala ɛ kpa ɔ̌ boɔa ɛmo dɛǒ. Jùwɛ nyo poa ɛ kàan tè ɛ̈ moo nù kɔna Nyesoa, Ɔ seaǒ kuodakwɛ̌ mɔ̀ kɔn. Tèǒ nì kɔn tè tà u wɔ̌na imoo tèǒ, è nùǒ bea jlo měne u pnɛ̌a dɛ jleě le ke u nuaě ɛɛ wòwɔ u je, “A dbǎ nyuà! Ɔ se kmɔ̌ ne dɛ!” 23U knɛ̀a uu chɛ̀ le ǔ pùnpuɛa uu dale le klě jɔ mǒ plě ǔ pea pǔpu jɔ měne ɛ mǐa ɛ tee le ɛ̈ moo u pea jlo. 24Wlǔmɔ nyoo tabɔ̀ɔ jǐgbàdiɔǒ ɔ nyea ɔɔ tabɔ̀ snǒ bu kpalaě Pɔ̀ɔ̌ klě tabɔ̀ɔ nena mǒ plě ɔ̌ nyea u snǒ bu sàla ɔ fǎe kɛn ɛ̈ di ɛɛ numa u mǐa ɛ ji tè kɔn tè Jùwɛ nyo nia bò ɔɔ jǐ měne pnaěa. 25Tà u kea lɔɔ pìn u mǐa lɔɔ fǎe kɛn sà, è ɔ gbàla kɔsěblìpoi tɔ̀ɔ wan ɔ̈ nynanaǒo bo ɔ je, “Ɛ moo kɛ tetě keǒ nyuà kɔn lěe Wlǔmɔ nyo slè ba see le ɔ blilǐ mɔ̀ tù ba sà ɔ fǎe kɛn le?” 26Tà kɔsěblìpoiǒ ɔ wɔ̌naa tèǒ, ɔ muaě uu jǐgbàdiɔǒ mɔ̀ ɔ̌ tmɔɔ̌a nɔ ɔ je, “Mɛ nìǐ kɛ? Jbɛjuà ɔ moo Wlǔmɔ nyu!” 27Ii tè jǐgbàdiɔǒ ɔ muaě Pɔ̀ɔ̌ mɔ̀ ɔ̌ gbàla ɔ wan ɔ je, “Tmɔɔ̌ mǒ, mòo kɛ Wlǔmɔ nyu le?” Pɔ̀ɔ̌ tùa ɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Uuǔn.” 28È kě ɔ dǎla Pɔ̀ɔ̌ je ɔ je, “Mǒà Ě sà wlě fòfoa plě ǔ keě kɛɛ̌ Wlǔmɔ nyo slè po!” Kɛɛ Pɔ̀ɔ̌ tùa ɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Mǒà Ě moo blǒ jǔ, kě u kɔɔn'àǎ blǒà wlòmo.” 29Tǐi doo tǐ jleě nyopòǒ wɛ̀aa mɔ̀ bü gbàlaa Pɔ̀ɔ̌ chlachlǎ be wan le è nùǒ chlìa je. Tà nyefòɛɛ chɛ̀ǒ ɔ jboa ɛɛ le ɛ̈ moo Pɔ̀ɔ̌ mooa Wlǔmɔ nyu plě ɔ̌ pea ɔ chěen sonwe le, ɔ bea mǒ fano ɔ je bɔɔ̌ beaě blilǐ slè. 30Jǐgbàdiɔǒ ɔ jlɛ̌ bɔ jia lɛ tɛɛ tè kɔn tè Jùwɛ nyo wòaa Pɔ̀ɔ̌ le. Ii tè tà chnɛ̀ gbàlaa le, ɔ̀ sàla Pɔ̀ɔ̌ wùlo ɔ̌ wɔ̀a Jùwɛ nyoo kpatòapoo fòɛ klee tè tù nyo wùɛ de u mǐa snǎ pa. È ɔ jalaě Pɔ̀ɔ̌ ɔ̌ nynaea ɔ bo keǒ u jemǒ.
Copyright
Learn More


text:
1Chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Jùsu nynanaǒ jbǒǒ u dɛɛ Kɛnislà wien bo, è diblɛ̌ wɛ̀a de ǔ tuntuwǐia u mǐa Nyesoaa win wɔ̌n. 2Ɔ jěa blǎgbèa chěnchaǐi sɔ̌n ï neaǒo jbǒǒ wien, smì pǎ nyoǒ kɔna ii u sɔnaě i wan mǒ ǔ mua uu tata jlaba. 3Ii tè Ɔ̌ bea lě blǎgbèaǒ ii dɛɛ do wan ɛ̈ mooaa Saemɔ̌ nenɛ Ɔ̌ tmɔɔ̌a Saemɔ̌ bɔ tǔn'a blǎgbèǒ klě jbǒ kɛn doɛɛ gbe, è Nɔ̀ǒ nea bo klě blǎgbèǒ wlòmo Ɔ teea nyopòǒ. 4Tà Ɔ wɔ̀la uu teea mɔ̀, Ɔ̀ tmɔɔ̌a Pitɛ̌ Ɔ je, “Mò klee bìì smì pǎ nyo a muě něà ɛɛ wulǒ mǒ a mǐ aa tata ně mǒ po keǒ smìi tìe mɔ̀.” 5Saemɔ̌ tùa Lɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Chì Kpa Ämo, tǒn jlǒ waě gblèeà mɔ̀ ä po tata ä se dɛɛ̌dɛ̀ɛ sà, kɛɛ ke ɛ toon jleě mǒ bo È boɔ lii ä mi tataà ně mǒ poba.” 6Tà u nuaa dɛǒ Ɔ boɔla uu je, u sàla smì fòfoa, uu tataa dbǐ tùngmaea bebɛ̌. 7Ii tè u blɛɛa u bǐì tùuǒ nea lěe blǎgbè tɛ̀ɛǒ wlòmo kwete mɔ̀le bu dia lě u mǐa u mǒ sɛ̀. Tà u dia lěe, u jieěaě uu blǎgbèaa sɔ̌n wùɛǒ smì je kpankpa, ii tè i jlɛ̌ bi pala. 8Tà Saemɔ̌ Pitɛ̌ jěaa dɛǒ, è nɔ̀ǒ kɔla kwne bo keǒ Jùsu jemǒ, kě ɔ dɛ̌a ɔ je, “Koɔn, blɛ̀ɛ je Bò poǒ kpa debo. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo Ě moo dɛ kukǔ nuɔ.” 9È tè kɔn tè ɔ dɛ̌a bòo nɛ̀ moo nyopò wùɛǒ klee ɔɔ sɔ̌n neaǒo tàǒ i kaen'a u le wlò keǒ smì fòfoa taeǒ u sàlaa mɔ̀. 10Saemɔ̌ɔ bǐì tùuà mǎna ɔɔ debo ü mooaa Sɛbɛ̀dii jlǔ Jìmǐse klee Jɔ̀ɔ̌n i kaen'a u le wlò ke. È kě Jùsu dɛ̌a ɔ je Ɔ je, “Bɔ̌ fano pepeɛ, sɔɔn'ě kɛ̀à tǐà jleě mǒ mìɔɔ̌ tùonyopo mɔ̀ jaba wòje dɛɛ doǒ nìi è sɛ̀ɛ smì.” 11Ii tè ǔ jaěa uu blǎgbèaǒ kponkpǒ, è noǎ wùɛ nìǒ u siaǒ bo ǔ nana Ɔ de. 12Chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Jùsu nea lě diěǒ kɔn wlòmo bale kwɛ̌ nyu nea lěe. Tà jbɛjuǒ ɔ jěaa Jùsu, ɔ chlìaǒ Ɔ jemǒ bo ɔ̌ bɛ̀tea Ɔ le ɔ je, “Koɔn, bɛ̌ nu Bò wɔɔn ɛ kɛn, nu mǒ boǒ wɛ̀ sìnɛ.” 13È Jùsu pnɛ̌a Ɔɔ son mǒ Ɔ̌ gbèa jbɛjuǒ mɔ̀ Ɔ je, “Ě wɔɔn ɛ kɛn, wɛ̀ sìnɛ.” Tǐi doo tǐ jleě è bale nìǒ tɛa jbɛjuǒ bo. 14È Jùsu tmɔɔ̌a nɔ Ɔ je, “Nè tmɛɛ̌ nyu wùɛ keǒ dɛà kpaa tùɔn keǒò jleě mǒ ɛɛ tè, kɛɛ mu dìe Nyesoaa kpatòapoi je te ɔ mǐì fǒ měne tan, è bò pi chɔ̀no keǒ Nyesoa mɔ̀ wòje keǒ teteǎà Nyesoa nyeaa Mɔ̀sě i dǎa ɛ mǐ ɛ nyopò wùɛ tee le ɛ̈ moo wɛ̀ sìnɛ.” 15Ii tè jbɛjuǒ ɔ̌ piea chɔ̀noǒ, kɛɛ ɔ sea kpee po ɔ̌ gbɛ̀tɛɛa Jùsuu nynɛ̌ le. Dɛǒ nɛ̀ nua nɛ nyopò fòfoa dia lě u mǐa Jùsuu Nyesoa win wɔ̌n ï Ɔ boɛaa klee uu kweǎ mǐa dɛ bɔ̌. 16Jùsu Bɔ̌ neaǒ bo ne Ɔ̀ muaě tàa dě poěe kpee Ɔ̌ boɛaě Nyesoa mɔ̀. 17Chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Jùsu kea tee le, è Nyesoaa kpě neaě Ɔ ja, ii tè Ɔ̌ peana nyopò ü kweǎ niaa. Fɛlesǐi wǎn klee teteǎ tee nyo ü sɔnaa Jlǔsnɛ mǒ klee deě wùɛǒ nea lěe Jàlalǐi wakǎ klee Jùdǐa wakǎ kɛn u nea kɛn tùɔn. 18Jbɛjluu tìe tùu nù jalaě uu bě ɔ̈ bo klɔ̀ɔ kwɛ̌ niaa. U jlɛ̌ bu paea ɔ koǔ bo u mǐaǒ ɔ Jùsu jemǒ bo pean. 19Kɛɛ nyopòo fòfo tè uǔ jěa fɔ̌ u mǐa pa, ii tè u jǎlaě koǔ dlǒ ǔ sàlaǒ kǎgbèe wakǎ peǎn ǔ nua dbetětei ǔ tìeeaǒ ɔ keǒ ɔɔ kɛn bo pɛn chèen kɛn keǒ Jùsu jemǒ klě diblɛ̌ǒ slè. 20Tà Jùsu jěa uu tè wlò popoɛ taeǒ, kě Ɔ dɛ̌a Ɔ je, “Ně nenawai, Ě poo nè kpni kukwǐi tè le wlò.” 21È teteǎ tee nyo klee Fɛlesǐi wǎn nùǒ tùngmaea dlǒ le sìɛnsiɛn u je, “À Nyu taeà kɛ Ɔ̈ peě Nyesoa fla wan? Nyu tae wɔ̀le je bɔ̈ poo loǒ kɛ tùonyuu kpni kukwǐi tè wlò le? Ɛ̀ sìn'ǒ Nyesoaa do!” 22Jùsu jia dɛ u sìɛn'aa dlǒ mɔ̀le le, ii tè kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “Mɛ kɔɔ̌n tè a sìɛn neě kɛ dɛ taeǒ dlǒ mɔ̀le? 23Ii sɔ̌n'à Bo jě dɛ tae se kɛ mǒo kma nyu bɔ boɔɔ bɛ̈ kpaa tùɔn? Deě Bo nu kɛ Ě poo nè kpni kukwǐi tè le wlòe? Deě Bo nu sɔn mǒ mi na? 24Ě jlɛ̌ ba ji ɛ ɛ̈ moo Jbɛjuu Jǔà Ɔ kɔn kpě keǒ Bɔ poo kpni kukwǐi tè wlò le kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀.” Tèǒ nì kɔn tè kě Ɔ dɛ̌a bo klɔ̀ɔ jbɛjuǒ je Ɔ je, “Ě tmɛ̌ neè ne, sɔn mǒ, dǔ nè chèen'ǒ mǒ, muě koǔ bo!” 25Tǐi doo tǐ jleě è klùba, è nɔ̀ǒ sɔna mǒ keǒ nyopòǒ jemǒ ɔ̌ dǔa ɔɔ chèen mǒ ɔ̌ mia lě koǔ bo ɔ̌ pea Nyesoaa nynɛ̌ le. 26I kàea nyopò wùɛ le wan ǔ pea Nyesoaa nynɛ̌ le, fano jǐa u je, kě u dɛ̌a u je, “Ä jě wlòlekaen noǎ fòfoa kekɛɛà!” 27Tà dɛǒ ɛ sìn'aa, Jùsu kea le nɛ Ɔ̌ jěa dlǒ wlě tɛ̌n nyu ɔ̈ mooaa Lifàe ɔ̌ neaě wlě tɛ̌n koǔ bo, è kě Ɔ dɛ̌a ɔ je Ɔ je, “Naǎ de.” 28È nɔ̀ǒ sɔna mǒ ɔ̌ siaǒ noǎ wùɛǒ ɔ̌ nana Ɔ de. 29Tà tǐ gbei sìn'aa, Lifàe piea Jùsu klě ɔɔ chɛ̀ɛ tà. È dlǒ wlě tɛ̌n nyo fòfoa klee kpni kukwǐ nu nyo fòfoa tùu nù klee uu sɔ̌n diiaǒ dɛ tàa do. 30Fɛlesǐi wǎn'a tìe klee teteǎ tee nyoo tìe ü mooaa Fɛlesǐi wǎn ke nù boboɛɛa wan le ü gbɛ̀a Jùsuu mɔ̀ cheěn nyo wan u je, “Mɛ kɔɔ̌n tè a klee dlǒ wlě tɛ̌n nyo klee kpni kukwǐ nyo tùu a dii liǐ kɛǒ dɛ tàa do?” 31È Jùsu tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “Nyopòà üǔ kmaa u se dɛjǐɔ sòa, kɛɛ nyopòà kmɛɛ nù sòɛ dɛjǐɔ. 32Ě seɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ di keǒ Bo da jebo siǐn nyo u mǐ uu wlè bo bitǐ, kɛɛ Ě diě keǒ Bo da kpni kukwǐ nyo u mǐ uu wlè bo bitǐ.” 33È kě Fɛlesǐi wǎn'ǒ u dɛ̌a Jùsu je u je, “Ně Dlǒ Po Jɔ̀ɔ̌n'ɔ mɔ̀ cheěn nyo klee Fɛlesǐi wǎn'a mɔ̀ cheěn nyo u chìn ni ǔ boɛě Nyesoa mɔ̀, kɛɛ Nè mɔ̀ cheěn nyo di digbaǐ ǔ nɛ̌ nenǎ noǎa tǐ wùɛ mɔ̀.” 34È Ɔ tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “A wɔ̀ kɛě je ba nu tǐnma nynɔɔ jbe klee ɔɔ mɔ̀niapo bu chìn ni le, tà u klee ɔɔ sɔ̌n neě jè lě uu de ngmnengmnɛ̌ wlòmo? A ji ɛle ɛ̈ moo ɛ slě ɛ wɔ̀. 35Kɛɛ ɛ kɔn tǐ miǎ lěe diba tǐnma nynɔɔ jbeǒ ɔ miǎě uu slè sàe le plě u miǎa kɛ wɔle le nu u miǎ chìn.” 36È Ɔ poa u dǎtèkpa tɛ̀ɛ je ɛ̈ moo, “Ɛ se nyu kɔn ɔ̈ bɛ̌ɛ dalo jajloo peǎn je ɔ̈ pɛɛ̌ ɛɛ dalo dakǎ. Bɔ̌ nu ɛ, ɔ mi dalo jajloǒ jǐ le nymiima, è sɔ̌noka, dalo jajloǒ ɛ klee dalo dakǎǒ i se wòwɔɔba mu. 37Dɛɛ doǒ nɛ̀ ɛ mono, nyu wùɛ nɔ̀ slě wɔ̀ bɔ̈ dǔ nmɔ jajlo mǒ ɛ̈à plǐi bɔ̈ poě ɛ tapɛ̌ gbà wan. Bɛ̌ nu bɔ̌ nu ɛ bo nmɔǒ bɛ̌ ke plǐ bɛ̌ jaě ɛ blěe funfǔ, ɛ mi tapɛ̌ǒ waba, è nmɔǒ ɛ mi bo wlɛba, è tapɛ̌ǒ ɛ mi ja gbɛ̀ba ke. 38Ɛ se bò numa mu, nyu slě wɔ̀ bɔ ke blětà noǎ le ni plě bɔ nu Nyesoaa teea jajloà ɛɛ noǎ. 39È doo de, ɛ kma mǒ no keǒ nyu bɔ tɛ blětà noǎ bo bɔ be Nyesoaa teea jajloà kɛn. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo ɔ je blětà noǎǒ nì nu tɛɛ.”
Copyright
Learn More


text:
1È dɛ äa wùɛ ä jboo le nɛ̀ moo nyopòà poo Jùsu Tentǎn Jǔu tè kàan tè, Nyesoa se u gbè sùeba mu. 2Dɛ ɛ nuu nɛ̀ moo Nyesoaa Sùsuu win kwa konkɔn'à nye ämoo kmɔ̌ sie fònfno klě Jùsu Tentǎn Jǔ mǒ Nɛ̀ gblà ämo Ɛ̈ sàě ä kpni kukwǐi win kwa konkɔn'à bobo ɛ̈ nye ämoo kokoɛ̌. 3Teteǎ seaě wɔ̀ bi nyea ä kmɔ̌ sie fònfno. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo äa tùonyu kmɔ̌à ɛ seaě wɔ̀ bɛ tùaǒ i bo. Tèǒ nì kɔn tè Nyesoa dbo Ɔɔ Jǔu do kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ Ɔ̌ poě Ɔ blǒ fǒo tǔn wlòmo wòje keà äa kpni kukwǐi blǒ fǒà ɛɛ ka nee je ɛ̈ di ɛɛ numa Ɔ mǐ chɔ̀no tù keǒ dɛ kukǔ mɔ̀, dɛǒ nɛ̀ kɔn mǒ Nyesoa sùeeě dɛ kukǔ gbè 4ɛ̈ di ɛɛ numa äǎ di dɛǒ äa tùonyu kmɔ̌ jlɛ̌ bɛ nuu nu, kɛɛ ä mǐ dɛǒ Nyesoaa Sùsu jlɛ̌ bä nuu nu, è jebo siǐn dɛǒ teteǎ jlɛ̌ɛ nɛ̀ǒ ä ni. 5Nyopòà ü nenee dɛ kukǔ sosǒ kmɔ̌, dɛ u kɔn lěe plɔɔ bloblɛ mǒ nɛ̀ moo bu nu noǎà ï uu dɛ kukǔ kmɔ̌ǒ ɛ jlɛ̌ɛ, kɛɛ nyopòà nenee Nyesoaa Sùsu kmɔ̌, dɛ u kɔn lěe plɔɔ bloblɛ mǒ nɛ̀ moo bu nu noǎǒ Ɔɔ Sùsuǒ Ɛ jlɛ̌ bu nuu. 6Bɛ̌ nu nè dlǒ le sìɛnsiɛn bɛ̌ wǒ kpni kukwǐ dlǒ le sìɛnsiɛn, è mì kǒba. Kɛɛ bɛ̌ nu nè dlǒ le sìɛnsiɛn bɛ̌ wǒ je Nyesoaa Sùsuu dlǒ le sìɛnsiɛn, è mì kmɔ̌ sie fònfno klee ně bo wnawna kɔnma. 7Tèǒ nì kɔn tè nyuà kpni kukwǐ kmɔ̌ɔ dlǒ le sìɛnsiɛn neěe mǒ, ɔ moo Nyesoaa jlae nyu. Mɛ̌oǒ joo nɛ̀ moo ɔɔ̌ tùǒ Nyesoaa teteǎ plě ɔ slě wɔ̀ bɔ tùǒ i bo. 8Nyopòà Nyesoaa Sùsu slěe mǒ ne, u slě wɔ̀ bu bloo Nyesoaa plɔ. 9Kɛɛ ke ɛ mii jleě mǒ bo tonma bo Sùsuǒ Bɛ̌ neě a ja, è a seě tùonyuu kpni kukwǐ kmɔ̌ mǒ nee ne, a neě Sùsuǒ Ɛɛ win kwa konkɔn bobo. Nyuà Tentǎn Jǔu Sùsu slě mǒ ne, ɔ se Ɔɔ nyu. 10Kɛɛ bɛ̌ nu Tentǎn Jǔ Bɔ̌ neě a ja, aa sùsu mi kmɔ̌ nema, baǎje kpni kukwǐ bǐ nu ɛ aa blǒ fǒ bɛ kǒ, kaǒ aa sùsu ne kmɔ̌ keǒ jebo siǐan mɔ̀. 11Ke ɛ toon jleě mǒ bo Nyesoaa Sùsu dǔu Jùsu jemǒ Ɛ̌ sàě Ɔɔ kǒla mǒ, bɛ̌ nu Ɔɔ Sùsu Bɛ̌ neě a ja, Ɔmoǒ Ɔ̈ dǔu Jùsu jemǒ Ɔ̈ sàě Ɔɔ kǒla mǒ Ɔ mi aa kokǒ blǒ fǒǒ sùsu mǒ poba ɛ mǐ kmɔ̌ ne ke. 12Ii tè ně bǐì Tentǎn Jǔu wǎn ane, Ě se tè jě ɛ̈ kɔn tè bä naa äa tùonyu kmɔ̌ɔ kpni kukwǐ de plě bä nee kmɔ̌ Nyesoaa Sùsu Ɛɛ̌ neě ämoo ja. 13Bɛ̌ nu bǎ ne kmɔ̌ keǒ aa tùonyu kmɔ̌ kukǔ ni ɛɛ jlajlǎ, è a neǒ kokǒ snǔ mɔ̀. Kɛɛ bɛ̌ nu Nyesoaa Sùsu Bɛ̌ mǎǒ a mɔ̀ bǎ bɔ̌ dɛǒ aa tùonyu kmɔ̌ jlɛ̌ɛ nunuɛ, a mi kmɔ̌ nema ke ɛ toon jleě mǒ bo. 14Nyopòà Nyesoaa Sùsu nɛɛ nee nù moo Nyesoaa jlǔ. 15Nyesoa se a sùsu nye ɛ mǐ a kèiapo mǒ nu a mǐ fano pe, kɛɛ Ɔ nye a Sùsu Ɛ̈ nu amoo Ɔɔ jlǔ mǒ plě Ɛ̈ nu ämoo ä dɛɛ Ɔɔ Abà, ɛ̈ sɛ̀n'ɛ nynɛ̌ äa Gbeǐ. 16Nyesoaa Sùsuu chɛ̀ Nɛ̀ tmɛɛ̌ äa sùsu ɛ̈ moo ä moo Nyesoaa jlǔ. 17Bɛ̌ nu bä moo Ɔɔ jlǔ, è ä ji ɛle tɛɛ tɛɛ ɛ̈ moo Ɔɔ konkɔn noǎ kɔn'ǒ ä mɔ̀. Ä klee Tentǎn Jǔu sɔ̌n ä mǐ ii plɔ bloblɛ kɔn, ke ɛ toon jleě mǒ bo ä klee Tentǎn Jǔ ä jěe sònwɛ. Tèǒ nì kɔn tè ä miǎ tè jǐ boaboǎ kɔnma klě Ɔ mɔ̀. 18Ě po i mǒ kàan tè äa sònwɛ jejeɛ̌à ä jěe klě tǐà wlòmo ɛ se dɛ nyu bɔ poo tè jǐ boaboǎǒ Nyesoa miǎ tàmo sàba je keǒ ä mɔ̀. 19Noǎ wùɛà Nyesoa nuu kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ ii fě nymɛ̌ ne ǐ fe Nyesoa kɛn mǒ keǒ Bɔ sà Ɔɔ jlǔ kwlǎ mǒ. 20Nyesoaa noǎà Ɔ nuu kělɔ kmɔ̌ɔ mɔ̀ Ɔ bɛ̌a i gbè sùesuɛɛ wun kɛn, ɛ̈ se ii chɛ̀ɛ kɛn wɔɔn dɛ, ɛ moo Nyesoaa kɛn wɔɔn dɛ, kɛɛ nunu noǎ kɔɔ̌n jè wlò je kunkuɛn 21ɛ̈ moo Nyesoa mi i gblàba klě kpni kukwǐi kèdɛ̌ slè ɛ̈ di ɛɛ numa uǔ di kǒ u miě dbǐ le bebɛ̌ klee tè jǐ boaboǎà Nyesoaa jlǔ kwɛn'ɛ wakǎ slè kɔn. 22Ä ji ɛle klě tǐà wlòmo kmɔ̌ɔ pɛpɛ wùɛ ɛ kwli li plě ɛ̌ jě sònwɛ keà nynɔ kmɛ̀ɛ nee. 23Tà ä keě jèe Nyesoa kɛn mǒ fe keǒ Bɔ nu ämoo Ɔɔ jlǔ mǒ Ɔ mǐ äa tùonyuu kpni kukwǐ kmɔ̌ wùɛà gblà, äa chɛ̀ ä kwli li ämoà moo klekle nyo ü kɔn Ɔɔ Sùsu Ɛ̈ moo Ɔɔ Nyee Dɛ. Ɛ se kmɔ̌à ɛɛ do ɛɛ̌ klu. 24Wlò je kunkuɛn'à nɛ̀ gblà ämo. Wlò je kunkuɛn'à jěe dɛ plě ɛ̈ kwɛn'ɛ wlò je kunkuɛn ɛ se wlò je kunkuɛn. Mɔ jeě kɛ dɛ ɛ̌ wɛ̀ɛ̌ mɔ̀le plě ɔ̈ kwɛn'ɛ wlò je kunkuɛn? 25Kɛɛ bɛ̌ nu bä kɔn wlò je kunkuɛn keǒ dɛà ä slě wɔ̀ bä jěe mǒ, è ä dbɛ̌ wlò ä fe ɛ kɛn mǒ. 26Nyesoaa Sùsu Nɛ̀ sɛ̀ɛ ä mǒ bä wɛ̀ kbě ja le. Ɛɛ jboo dɛ nɛ̀à, ke ɛ toon jleě mǒ bo ä see dɛ bä boɔ lěe Nyesoa mɔ̀ ji, Ɔɔ Sùsuu chɛ̀ Nɛ̀ boɛě Ɔmo Nyesoa mɔ̀ keǒ ä pènmo, Ɛ kwli klě win'à mǒ ï tùonyugbe see de jbojbɛ kɔn. 27Nyesoaà Ɔ̈ jii noǎ ï ne ämoo wlè jleě le, Ɔ ji dɛ Ɔɔ Sùsu sɛ̀n'ɛ nynɛ̌ ne. Sùsuǒ Nɛ̀ bɛ̀teeǒ Nyesoaa nyopòo tà ke Ɔ nu ɛɛ kɛn wɔɔan. 28Ä ji ɛle ɛ̈ moo klě dɛ wùɛ mǒ Nyesoaa Sùsu mɛ̌ǒ nyopòǒ mɔ̀ ü noɛɛ Ɔɔ mǒ ɛ̈ di ɛɛ numa kàan dɛ miě dɛ wùɛǒ wlòmo sɔn keǒ nyopòǒ mɔ̀ ü Ɔ daa bü na Nɔɔ de wòje ke Ɔ nua ɛɛ ble popoɛ bu nuaa. 29Umoǒ nù Nyesoaa chɛ̀ sàlaǒ seela tǐ jleě plě ü moo nyopò Ɔ se jlǎ bo dɛ kukǔ bɛ neě mǒ wòje keǒ Ɔɔ Jǔ nuu teěn ɛ̈ di ɛɛ numa Ɔɔ Jǔǒ Ɔ mǐ nyane Nyu tù keǒ Ɔɔ mamǔpò fòfoa mɔ̀. 30Nyopòǒ Nyesoa jlɛ̌ɛ ü kɔn ka bɛ ne bòo je nù Ɔ da bu na Ɔ de. Nyopòǒ Ɔ daa nù Ɔ nu jebo siǐn nyo mǒ, è nyopòǒ Ɔ nuu jebo siǐn nyo mǒ nù Ɔ nye tè jǐ boaboǎ. 31Bäǎ wɔ̀ kɛ noǎ wùɛà boɔboɔ mɔ̀, mɛ siǒo de bä boɔɔ̌? Bɛ̌ nu Nyesoa Bɔ̌ neeě äa wakǎ kɛn, bä jě nyu tae mi ämoo jebo nynama? 32Bɛ̌ nu Bɔ̌ sea Ɔɔ chɛ̀ɛ Jǔ son kɛn bo mǎ, kɛɛ Bɔ̌ nyea Ɔ ämo Bɔ̌ kǒa keǒ äa wùɛ mɔ̀, è ke a je Ɔ slě wɔ̀ Bɔ poǒ kɛ Ɔ klee ämoo sɔ̌n ngmna mɔ̀ keǒ noǎ wùɛ Ɔ kɔn'ɔ mɔ̀? 33Mɔ miǐ kɛ nyopòà le wǒba ü Nyesoaa chɛ̀ sàǒo? Nyesoaa chɛ̀ Nɔ̀ nu ä jebo siǐn nyo mǒ! 34Mɔ miǐ kɛ ä kokǒ wun kɛn bɛ̌ba? Tentǎn Jǔ Jùsu kǒ keǒ ä mɔ̀ plě ɛ se ɛɛ do, Nyesoa sàě Ɔ kǒla mǒ. È klě tǐà wlòmo Ɔ neeě Nyesoaa dilǎ son mɔ̀ bo Ɔ̌ bɛ̀te keǒ äa tè mɔ̀. 35Mɛ miǐ kɛǒ ämo Tentǎn Jǔu mǒ noɛnoɛ jleě mǒ sàba? Feanfeǒ kɛ le, deě tǐ jakě? Tèe mɔ̀ tèteɛ kɛ le, deě dodopà? Sònwɛɛ nunuɛ kɛ le, deě jǐlenymi dɛ? Deě kokoɛ̌ kɛ le? 36Ɛ chleě le klě Nyesoaa win wlòmo ï dɛ̌ bòo ɛ̈ moo, “Ä wɔɔn ɛ kɛn keǒ bä chè kokoɛ̌ ja klě chnɛ̀ jlǒ waě gblèe wùɛ wlòmo keǒ Nyesoaa tè mɔ̀. Keà u nii bǔ kee blablɛ̌ dbǎba kpa ǔ ni ɔɔ noǎ kukwǐ jele, kě u mi ä numa.” 37Kɛɛ Nyuà noɛɛ ämoo mǒ Ɔ miǒ ä mɔ̀ mǎma ä mǐ duduɛ kɔn kpǎkpǎ keǒ sònwɛ jejeɛ̌ wùɛà mɔ̀. 38Dɛɛ do Ě jboo le klě ně chɛ̀ mǒ nɛ̀ moo bɛ̈ ɛ moo kokoɛ̌ klee kmɔ̌ neneɛ klee najiǒpò klee kmɔ̌ɔ win kwa kɔn nyo klee noǎà kpɛɛ tùɔn klee noǎà miǎ tùɔn kpaba plě kpě, 39dɛ tɛ̀ɛ nɛ̀ slě jɔ mǒ ne klee kělɔ blǒɔ mɔ̀ plě dɛ wùɛ nɛ̀ slě wɔ̀ ɛ̈ mǐ ä klee Nyesoaa sɔ̌n jele sèsae le Ɔ̈ noɛɛ ämoo mǒ keǒ Tentǎn Jǔ Jùsuu tè mɔ̀ Ɔ̈ moo äa Koɔn.
Copyright
Learn More


text: 8 Enɛ sɛɛ etsɛɛɛ lɛ, eyakpa maji kɛ akrowai amli eshiɛ ni ejaje Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ he sane kpakpa lɛ. Ni Mɛi Nyɔŋma kɛ Enyɔ lɛ fata ehe,2 ni yei komɛi ni afãmɔ mumɔi fɔji yɛ amɛmli, ni atsa amɛhelai hu fata ehe: Maria ni atsɛɔ lɛ Magdalena, mɔ ni daimonioi kpawo je emli lɛ;3 Yohana, Herode tsulɔnukpa Kusa ŋa lɛ; Susana; kɛ yei krokomɛi babaoo, mɛi ni kɛ amɛnibii sɔmɔɔ amɛ lɛ.4 Agbɛnɛ, be ni asafoku babaoo ko kɛ mɛi ni fata ehe be ni ekpaa maji lɛ amli lɛ anaa bakpe shi lɛ, ekɛ nɔkwɛmɔnɔ* ko tsu nii kɛwie ekɛɛ:5 “Nidulɔ ko yiŋ etee eyadu edumɔwui. Be ni eduɔ lɛ, ekomɛi yashwie gbɛ he ni anaanaa nɔ, ni ŋwɛi loofɔji baye.6 Ekrokomɛi yashwie tɛsaa nɔ, ni be ni amɛkwɛ̃ lɛ, amɛŋala ejaakɛ amɛnáaa nu.7 Ekrokomɛi yashwie ŋmeii ateŋ, ni ŋmeii lɛ ni kɛ amɛ dara lɛ mia amɛ.8 Shi ekrokomɛi yashwie sũ kpakpa nɔ, ni be ni amɛkwɛ̃ lɛ, amɛwo yibii oha oha.” Be ni ewie nibii nɛɛ, ewó egbee nɔ ekɛɛ: “Mɔ ni yɔɔ toi ni ekɛaabo toi lɛ, hã ebo toi.”9 Shi ekaselɔi lɛ bi lɛ nɔ ni nɔkwɛmɔnɔ* nɛɛ tsɔɔ.10 Ekɛɛ akɛ: “Nyɛ lɛ akɛhã nyɛ akɛ nyɛnu Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ he teemɔŋ saji krɔŋkrɔŋi lɛ ashishi, shi mɛi ni eshwɛ lɛ, awieɔ atsɔɔ amɛ yɛ nɔkwɛmɔnii* amli, no hewɔ lɛ, amɛkwɛɔ nii moŋ nɛ, shi yakatswaa amɛkwɛɔ lɛ, ni amɛnuɔ moŋ nɛ, shi amɛnuuu shishi.11 Agbɛnɛ, nɔkwɛmɔnɔ* lɛ shishi nɛ: Dumɔwu lɛ ji Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ.12 Nɔ ni yɔɔ gbɛ lɛ he lɛ ji mɛi ni nuɔ, ni no sɛɛ lɛ, Abonsam baa ebaŋɔɔ wiemɔ lɛ kɛjɛɔ amɛtsuii amli koni amɛkahe amɛye ni ahere amɛyiwala.13 Nɔ ni yɔɔ tɛsaa lɛ nɔ lɛ ji mɛi ni kɛ́ amɛnu wiemɔ lɛ, amɛkɛ miishɛɛ mɔɔ mli, shi mɛi nɛɛ bɛ shishifã. Amɛheɔ amɛyeɔ be fioo, shi yɛ kaa be mli lɛ, amɛkwaa hemɔkɛyeli lɛ.14 Shi nɔ ni yashwie ŋmeii ateŋ lɛ ji mɛi ni nuɔ, shi shihilɛ nɛɛ mli yeyeeyefeemɔi, ninámɔ, kɛ ŋɔɔmɔyelii lɛ gbalaa amɛ, ni emiaa amɛ kwraa ni amɛnyɛɛɛ amɛwo yibii ni saa kɛgbeɔ naa.15 Shi nɔ ni adu yɛ sũ kpakpa nɔ lɛ ji mɛi ni kɛ́ amɛkɛ tsui kpakpa ni yɔɔ krɔŋŋ nu wiemɔ lɛ, amɛhiɛɔ mli ni amɛkɛ shifimɔ woɔ yibii.16 “Mɔ ko esuuu kane, kɛkɛ lɛ ekɛ nɔ ko ebu nɔ loo ekɛma saatso shishi, shi moŋ ekɛmaa kanetso nɔ, koni mɛi ni baa mli lɛ ana la lɛ.17 Ejaakɛ nɔ ko nɔ ko bɛ ni aŋɔtee ni ajieŋ lɛ kpo, asaŋ nɔ ko nɔ ko bɛ ni atsimɔ nɔ jogbaŋŋ ni aleŋ, ni ejeŋ kpo yɛ faŋŋ.18 No hewɔ lɛ, nyɛjwɛŋmɔ ahia bɔ ni nyɛboɔ nii toi nyɛhãa lɛ nɔ, ejaakɛ mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ nɔ ko lɛ, abaahã lɛ eko afata he, shi mɔ fɛɛ mɔ ni bɛ nɔ ko lɛ, nɔ ni esusuɔ akɛ eyɔɔ tete lɛ abaashɔ̃ yɛ edɛŋ.”19 Ni enyɛ kɛ enyɛmimɛi hii lɛ ba eŋɔɔ, shi asafoku lɛ hewɔ lɛ, amɛnyɛɛɛ emasɛi amɛshɛ.20 No hewɔ lɛ, abɔ lɛ amaniɛ akɛ: “Onyɛ kɛ onyɛmimɛi hii lɛ damɔ agbó lɛ naa amɛmiitao amɛna bo.”21 Ni ehere nɔ ekɛɛ amɛ akɛ: “Minyɛ kɛ minyɛmimɛi hii ji mɛnɛɛmɛi ni nuɔ Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ ni amɛkɛtsuɔ nii lɛ.”22 Gbi ko lɛ, ekɛ ekaselɔi lɛ bote lɛlɛ ko mli, ni ekɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛhãa wɔfoa kpaakpo lɛ kɛyaa esɛɛgbɛ.” No hewɔ lɛ, amɛfã lɛlɛ lɛ.23 Shi be ni amɛnyiɛ nu lɛ hiɛ kɛyaa lɛ, wɔ ŋɔ lɛ. Ni ahum ko ni naa wa tswa yɛ kpaakpo lɛ nɔ, ni lɛlɛ lɛ bɔi yimɔ kɛ nu, ni no hã amɛyaje oshara mli.24 No hewɔ lɛ, amɛtee ni amɛyatsĩɛ lɛ amɛkɛɛ: “Tsɔɔlɔ, Tsɔɔlɔ, wɔhiɛ miihe akpãtã!” Kɛkɛ ni ete shi, ni ekã kɔɔyɔɔ lɛ kɛ nu ni efee hamahama lɛ hiɛ, ni amɛfee diŋŋ ni amɛŋmɛ dɛmm.25 Kɛkɛ ni ekɛɛ amɛ akɛ: “Nɛgbɛ nyɛhemɔkɛyeli yɔɔ?” Shi gbeyei mɔmɔ amɛ ni amɛhe jɔ̃ amɛhe, ni amɛkɛɛkɛɛ amɛhe akɛ: “Namɔ tuuntu nɛ? Ejaakɛ efãa kɔɔyɔi kɛ nu tete, ni amɛboɔ lɛ toi.”26 Ni amɛyakpeleke yɛ Gerasabii lɛ akpokpaa ni yɔɔ Galilea ŋɛlɛ nɔ lɛ ŋshɔ lɛ naa.27 Be ni Yesu yi shi kɛba shikpɔŋ lɛ, nuu ko ni jɛ maŋ lɛ mli ni yɔɔ daimonioi lɛ kɛ lɛ bakpe. No mli lɛ, ehi shi be kplaŋŋ ni ewooo atade, ni ehiii shĩa, shi moŋ gbohii abui* ateŋ eyɔɔ.28 Be ni ehiŋmɛi gba Yesu nɔ lɛ, ebo waa ni eho egbee ehiɛ, ni ekɛ gbee ni wa kɛɛ akɛ: “Mɛni mikɛ bo yɔɔ feemɔ, Yesu, Nyɔŋmɔ ni Nɔ Kwɔ Fe Fɛɛ lɛ Bi? Miikpa bo fai, kaapiŋ mi.”29 (Ejaakɛ no mli lɛ Yesu miifã mumɔ ni he tseee lɛ yi akɛ eje nuu lɛ mli. No mli lɛ emɔɔ lɛ kpitiokpitio,* ni awo lɛ gboklɛi kɛ kɔsɔŋkɔsɔi shii abɔ, ni mɛi buɔ ehe, shi etserɛɔ nii ni akɛfimɔɔ lɛ lɛ amli, ni daimonio lɛ kpalaa lɛ kɛyaa hei ni etse amɛhe banee.)30 Yesu bi lɛ akɛ: “Te atsɛɔ bo tɛŋŋ?” Ekɛɛ akɛ: “Lejio,”* ejaakɛ daimonioi pii ebote emli.31 Ni amɛtee nɔ amɛkpa lɛ fai akɛ ekafã amɛ akɛ amɛyabote bu kwɔŋkwɔŋ lɛ mli.32 No mli lɛ, kpolotoi akuu babaoo ko miiye nii yɛ jɛmɛ yɛ gɔŋ lɛ nɔ, no hewɔ lɛ, amɛkpa lɛ fai ni eŋmɛ amɛ gbɛ ni amɛyabote kpolotoi lɛ amli, ni eŋmɛ amɛ gbɛ.33 Kɛkɛ ni daimonioi lɛ je nuu lɛ mli ni amɛyabote kpolotoi lɛ amli ni kpolotoi akuu lɛ wó foi gidigidi kɛjɛ gɔŋkpɔ lɛ nɔ kɛyabote kpaakpo lɛ mli ni amɛgboi.34 Shi be ni kpolotoi akwɛlɔi lɛ na nɔ ni etee nɔ lɛ, amɛjo foi ni amɛyabɔ he amaniɛ yɛ maŋ lɛ mli kɛ koiasɛɛ.35 Kɛkɛ ni mɛi je kpo koni amɛyakwɛ nɔ ni etee nɔ lɛ. Amɛba Yesu ŋɔɔ ni amɛbana nuu ni daimonioi lɛ eje emli lɛ, ewo atade ni ejwɛŋmɔ miitsu nii jogbaŋŋ, eta Yesu najiashi, ni amɛshe gbeyei.36 Mɛi ni na enɛ lɛ bɔ amɛ bɔ ni fee ni ahã nuu ni yɔɔ daimonioi lɛ he wa lɛ lɛ he amaniɛ.37 Kɛkɛ ni mɛi babaoo ni jɛ Gerasabii lɛ akpokpaa lɛ nɔ lɛ kpa Yesu fai akɛ eje amɛŋɔɔ ni eya, ejaakɛ gbeyei emɔmɔ amɛ naakpa. Ni eyabote lɛlɛ lɛ mli koni eshi eya.38 Shi nuu lɛ ni daimonioi lɛ eje emli lɛ tee nɔ ekpa lɛ fai koni ekɛ lɛ aya, shi Yesu wo nuu lɛ gbɛ ekɛɛ:39 “Kuu osɛɛ oya shĩa, ni oya nɔ ogba nɔ ni Nyɔŋmɔ efee ehã bo lɛ.” No hewɔ lɛ, eyiŋ etee, ni eyajaje nɔ ni Yesu fee ehã lɛ lɛ yɛ maŋ lɛ mli fɛɛ.40 Be ni Yesu ku esɛɛ lɛ, asafoku lɛ here lɛ hiɛmɛɛ, ejaakɛ no mli lɛ amɛ fɛɛ amɛmiikpa lɛ gbɛ.41 Shi naa! nuu ko ni atsɛɔ lɛ Yairo lɛ ba; nuu nɛɛ, onukpai ni kwɛɔ kpeehe lɛ nɔ lɛ ateŋ mɔ kome ni. Ni eho egbee Yesu naji anaa ni ebɔi lɛ faikpamɔ koni eba ewe lɛ,42 ejaakɛ ebiyoo kome pɛ* ní eye aaafee afii nyɔŋma kɛ enyɔ lɛ miihe agbo.Be ni Yesu nyiɛ gbɛ eyaa lɛ, asafoku lɛ fifia lɛ.43 Agbɛnɛ, yoo ko yɛ ni lá eho lɛ afii nyɔŋma kɛ enyɔ, ni mɔ ko mɔ ko nyɛko atsa lɛ.44 Yoo nɛɛ baje esɛɛgbɛ ni eta etade nɔhaanɔ lɛ naamuu lɛ he, ni amrɔ lɛ lá ni hoɔ yoo lɛ sɛɛ fo.45 No hewɔ lɛ, Yesu kɛɛ: “Namɔ ta mihe lɛ?” Be ni amɛ fɛɛ amɛmiikɛɛ akɛ jeee amɛ ni lɛ, Petro kɛɛ: “Tsɔɔlɔ, asafoku lɛ ebɔle ohe ni amɛmiififia bo.”46 Shi Yesu kɛɛ: “Mɔ ko eta mihe, ejaakɛ mile akɛ hewalɛ eje mimli.”47 Be ni yoo lɛ na akɛ enyɛɛɛ ekɛ ehe atee lɛ, eba kɛ hekpokpomɔ ni ebagbee ehiɛ ni ebajaje nɔ hewɔ ni eta ehe lɛ kɛ bɔ ni atsa lɛ amrɔ nɔŋŋ lɛ yɛ mɛi lɛ fɛɛ hiɛ.48 Shi ekɛɛ yoo lɛ akɛ: “Biyoo, ohemɔkɛyeli ehã ohe ewa bo. Yaa yɛ toiŋjɔlɛ mli.”49 Be ni ekã he ewieɔ lɛ, onukpa ni kwɛɔ kpeehe lɛ nɔ lɛ najiaŋdamɔlɔ ko ba ebakɛɛ: “Obiyoo lɛ egbo; kaagba Tsɔɔlɔ lɛ naa dɔŋŋ.”50 Be ni Yesu nu enɛ lɛ, ehã hetoo akɛ: “Kaashe gbeyei, ná hemɔkɛyeli kɛkɛ, ni abaahere eyiwala.”51 Be ni eshɛ shĩa lɛ, eŋmɛɛɛ mɔ ko mɔ ko gbɛ ni ekɛ lɛ abote mli akɛ ja Petro, Yohane, Yakobo, kɛ gbekɛ yoo lɛ tsɛ kɛ enyɛ kɛkɛ.52 Shi mɛi lɛ fɛɛ miifo ni amɛmiigbala amɛhe mai kɛmiitsɔɔ akɛ amɛmiiye awerɛho yɛ gbekɛ yoo lɛ hewɔ. No hewɔ lɛ ekɛɛ akɛ: “Nyɛkpaa yaafo, ejaakɛ egboko shi wɔ ewɔ.”53 Kɛkɛ ni amɛbɔi lɛ ŋmɔɔ kɛ hefɛoyeli ejaakɛ amɛle akɛ egbo.54 Shi emɔ gbekɛ yoo lɛ nineshi, ni etsɛ lɛ ekɛɛ: “Gbekɛ, tee shi!”55 Ni emumɔ* ku sɛɛ ba emli, ni amrɔ lɛ ete shi, ni efã akɛ ahã gbekɛ yoo lɛ nɔ ko ni eye.56 Anɔkwa, efɔlɔi lɛ amii shɛ amɛhe naakpa, shi efã amɛ akɛ amɛkahã mɔ ko le nɔ ni etee nɔ lɛ.


text:
1Chnɛ̀ jlǒ wěe sɔ̌n nì sìn'a, è nyu tɔ̀ɔ nɔ̀ kɔn nynɔ dia tǐnma klě Jàlalǐi wakǎ kɛn klě diěǒ monoo Kenà kɛn. Jùsuu naǎ nea kɛn tùɔn. 2Ɛ u dala Jùsu klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo tǐnma de ngmnengmnɛ̌ǒ kɛn ke. 3Tà nmɔ wùɛ ɛ wɛ̀a lěe, Jùsuu naǎ tmɔɔ̌a Nɔ ɔ je, “Uu nmɔ wɛ̀ɛ le.” 4Kɛɛ Jùsu tùa ɔ kɛ̀ɛn Ɔ je, “Ně naǎ, nè si kɛǒ ɛɛ̌ mɔ̀le? Ɛ sěɛɛ̌ jè Ně tǐ ni.” 5È kě Ɔɔ naǎ dɛ̌a nyebajleǒ niaa blěpa nyoo konkwa je ɔ je, “Dɛ wùɛ Bɔ̌ tmɔɔ̌ amo a nu ɛ.” 6Ɛ kɔna jagbia fòee m̀mɔdo nì neaǒ ï kɔn dɛɛ do wɔ̀le je bɛ̈ kpaa dotǒ wěe hɔ̀ndlowɛɛ sɔ̌n ne wlèe sɔ̌n le (240). È Jùwɛ nyo kɔna Nyesoaa teteǎ keǒ uu noǎ klee uu chɛ̀ɛ de jlajla mɔ̀. Jagbiaǒ nì neaǒ bo keǒ ɛmo konkwaǒ mɔ̀. 7Tà tǐ gbei sìn'aa, Jùsu tmɔɔ̌a nyebajleǒ Ɔ je, “A jieě jagbiaà ně je le.” Ii tè ǔ jiěa i ně je le kpankpa. 8È kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “A tanàle, a dǔ ɛɛ tìe mǒ a kpaě ɛ nyuà de ngmnengmnɛ̌à ɛ neě kwete mǒ mɔ̀.” U kpalaě ɛ ɔ̀ mɔ̀. 9Nyebajleǒ u ji tà nmɔǒ ɛ sɔnaě mǒo no, kɛɛ nyuǒ de ngmnengmnɛ̌ǒ ɛ nea lěe kwete mǒ nɔ̀ sea ɛ ji, tèǒ nì kɔn tè tà ɔ tɛ̀na ɛmoo něǒ wan ɛ̈ǒ Jùsu ponpnɔaa nmɔ mǒ, è ɔ dala tǐnma mu nynɔɔ jbeǒ lo, 10kě ɔ dɛ̌a ɔ je, “Dɛ nyopò wùɛ ni pnɔɔ nɛ̀ moo klekle nmɔǒ monoo kàan nɛ̀ u kɛɛn nya, bo nyopò wùɛ bǔ nǎ nmɔ bǔ jǐ kwliǎ le plě ɛɛ dɛǒ kɔn tè see kma plě ǔ gbɛɛě ɛ demǒ, kɛɛ nènɛà dɛ monoo kàan nɛ̀ tù bo tǐ sìnsii měne plě è jɛɛ̌ kɛ̀ě ɛ!” 11Dɛǒ nɛ̀ mooa klekle wlòlekaen dɛ Jùsu nua. È klě ɛmoǒ wlòmo Ɔ poa Ɔ chɛ̀ɛ tè jǐ boaboǎ pepě mǒ klě Jàlalǐi wakǎ kɛn klě diěǒ monoo Kenà kɛn. Dɛǒ nɛ̀ nua nɛ Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo poa Ɔɔ tè kàan tè. 12Tà ɛmo dɛǒ ɛ sìn'aa, Ɔ klee Ɔɔ naǎ klee Ɔɔ mamǔpò klee Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo u tèea je ǔ muaě diěǒ moo Kapanìa kɛn klě u sìn'aě mòngmɛ chnɛ̀ jlǒ wě. 13Tà tǐ konwaěaa le keǒ Jùwɛ nyoo Dlǒ Mǒ Sìin Didi Dɛɛ de ngmnengmnɛ̌ mɔ̀, Jùsu jaěa je Ɔ̌ muaě Jlǔsnɛ 14klě Nyesoaa kǎ fòɛ bo. Klě Ɔ jɛɛaě nyopò ǔ plea bliǎ klee blableǎ klee hùngbei keǒ chɔ̀noo pipiɛ mɔ̀, è nyopò tùu neaǒ wlěe těble jebo ü sìnsiɛɛa wlě mɔ̀ u mǐa chɔ̀no noǎ tɔ̀n. 15Ii tè Ɔ nua dbǔu fǎe Ɔ̌ piěaǒ u Nyesoaa kǎ fòɛǒ bo, jà bliǎ klee blableǎ. È Ɔ gbɛ̀tɛɛa wlě mɔ̀ sìnsiɛɛ nyoo wlěǒ le Ɔ̌ chinchnǐia uu těblea mǒ. 16È Ɔ tmɔɔ̌a nyopòǒ pleaa hùngbei Ɔ je, “A sàɔ hùngbeià kělɔ koǔɔ bo! A bɔ̌ Ně Gbeǐi koǔà noǎ bobo ploo koǔ mǒ nunuɛ!” 17È i beaě Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo mǒ wlò ɛ̈ moo ɛ chleěa le klě Nyesoaa win wlòmo keǒ Jùsu jleě mǒ ɛ̈ moo, “Nyesoa, Nè koǔà ɛɛ mǒ noɛnoɛ siɛn leě wlò jleě le wòje keà na.” 18È Jùwɛ nyoo je si nyo chèa Lɔ ja u je, “Mɛ nìǐ kɛ ɛ̈ te leě ɛ ämo ɛ̈ moo kɔ̀n kpě keǒ Bò nu noǎà?” 19Jùsu tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “Bǎ nymii kǎ fòɛà jǐ le, Ě mi ɛ poba klě chnɛ̀ jlǒ wěe tan wlòmo de.” 20È u gbɛ̀a Ɔ wan u je, “Kǎ fòɛà ä po kɛɛ klě jlě wlèe sɔ̌n tùo m̀mɔdo wlòmo nɛ̀à mì kɛ poba klě chnɛ̀ jlǒ wěe tan wlòmo le?” 21Kɛɛ kǎ fòɛǒ kɔn tè Ɔ boɛɛaa kɛn nɛ̀ moo Ɔɔ fǒ. 22Tèǒ nì kɔn tè tà Nyesoa dǔaa Jùsu jemǒ Ɔ sɔna lěe kǒla mǒ, è i beaě Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo mǒ wlò ɛ̈ moo Ɔ boɔa tèà le, ii tè uu Nyesoa win'i tè kàan tè popoɛ klee tè wùɛ Ɔ boɔa uu je i beea le kɛn. 23Tà Jùsu nea lěe Jlǔsnɛ klě Dlǒ Mǒ Sìin Didi Dɛɛ de ngmně tǐ wlòmo, nyopò fòfoa jěa wlòlekaen noǎ Ɔ niaa ne ǔ poa Ɔɔ tè kàan tè. 24Kɛɛ Jùsu sea u wlò je kuun nu. Mɛ kɔɔ̌ tèǒ joo nɛ̀ moo Ɔ jia nyopò tae uu wùɛ u mooa ne. 25Ɔ jia dɛ neaě uu wlè jleě le, ii tè ɛ sea nyu bɔ tmɔɔ̌a Nɔ uu tè.
Copyright
Learn More


text:
Xó ɖébú ɖé jló mi ɔ mi síwú kanbyɔ ɖò Kplékplé é lɔ mɛ. Fíwɛ mi ná mɔ àlɔdó lɛ bí ɖè.
Kplé mi tɔ tìntɛnngbe ɔ wɛ : nú mi nyí tìtòtɔ sùpípù tɔn ɔ, nyɔwlántɔ sùpípù tɔn ɔ, bɔ mi jló ná bàdò nú ɖê yè nɔ zán sùpípù gbɔn ganjí ɔ, fíwɛ mi xúxú àfɔ ɖó…
Nú dìn wɛ mi jó ná jɛ àzɔ wá kpó sùpípù kpó wɛ ɔ, é jɛ ɖɔ mi ni xúxú àfɔ dó fí bó ná nyìkɔ ɖò àgùn é lɔ mɛ (é ɖò kwɛ ɖé jí a). Agùn é lɔ sín jìjɛ wá xɔ kwɛ, mi kàn xó lɛ bí sè, mi ná mɔ àlì tɛmɛtɛm bó mɔ àgbɔn.
Agùn é lɔ nɔ jɛ gànjí. Cóhwɛ mi ná sɛ wɛn dó ɔ, mi kɛnklɛn bó xó é kò ɖɔ ɖáyi lɛ, cóhwɛ jɛ nú vlankàn jì. Mi dógán bó kíjé xóxòkplé é lɔ (ɖò tá jí ɔ FAQ lɛ)
- Núkɔn yìyì kpódó wàlɔblóɖó kpó
- Sùpípù 1.7 , 1.7.2
- Sùpípù 1.6
- Sùpípù 1.5
- Sùpípù 1.4
- Kpintàn sùpípù tɔ ɖó kléwunmɛ
- Sùpípù 1.3
- Mi bló wàlɔblóɖó


text:
Wêmà Fɔngbèmɛ tɔn
Wěmàxòkplé sùpípù tɔn
Sùpípù ɔ tìtómɛ nù jíjlá tɔn ɖê minirézo kéjé bó lɛ vlɔnkán nú bíbló gblògblòjí uZine tɔn ɔ. Mì sɔ kɛ mí ɖò àcɛ wàlɔ GPl tɔn mɛ. Mī zé bò zán bó dó bló gblògblòjí lɛ̂ ná : é síwú nyí mì tɔn ɖé sú kàbí gbɛtá ɖé tɔn, kàbí tòxóɖɔgbɛ ɖé tɔn, àló àjɔwíwá wú.
Gblògblòjí é lɔ̂, é wɛ nyí Wěmàxòkplé sùpípù tɔn ɖò tájí. Mí ná lɛ mɔ àlɔwlí gégé ɖê ná ɖɔn mî yì gblògblòjí ɖê jí kplékplé lɛ̂ nɔ tîn ɖè ɔ
Xó ɖébú ɖé jló mi ɔ mi síwú kanbyɔ ɖò Kplékplé é lɔ mɛ. Fíwɛ mi ná mɔ àlɔdó lɛ bí ɖè.
mis à jour le : gbàn nùkún ɖókpó xwèjísun 2005


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 1-28 Mai 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
TAN GBƐZÁN TƆN
Zɔnlin E Un Ði Xá Nùnywɛtɔ́ lɛ É Ðó Lè nú Mì
William Samuelson mɔ wuvɛ̌ kpo awǎjijɛ kpo ɖò azɔ̌ ɖè nú mɛ tɔn lɛ mɛ ɖò xwè gègě e zán ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é mɛ.
Wlǐ Yɛ̌yi nú Mɛ E É Jɛxa Ðɔ È Ni Wlí Na É
Mɛ̌ è ka ɖó na wlí yɛ̌yi na? Etɛwu? Lè tɛ lɛ a ka na mɔ ɖò yɛ̌yi wlíwlí nú ye mɛ?
Ði Nǔ—Wà Nǔ kpo Nùnywɛ Kpo!
Gbeta e kɔn a na wá é ɖé lɛ sixu hɛn nǔ gblé dó gbɛzán towe wu. Etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn?
Sɛ̀n Jehovah kpo Ayi Towe Bǐ Kpo!
Axɔsu Judáa tɔn Asa, Jozafati, Ezekiyasi, kpo Joziyasi kpo bǐ wɛ wà nǔ nyì dò. É ɖò mɔ̌ có, Mawu mɔ ɖɔ ye sɛ̀n emi kpo ayi yetɔn bǐ kpo. Etɛwu?
A ka Na Hɛn Nǔ E È Wlan Ð’ayǐ lɛ É Dó Ayi Mɛ À?
Nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn kaka jɛ ee ɖò Biblu mɛ lɛ é jí, sixu kplɔ́n nǔ mǐ.
Nyǐ Xɔ́ntɔn ɖé Hwenu E Xɔ́ntɔn Nyínyí ɖé Jló Na Gblé É
É sixu wá jɛ bɔ xɔ́ntɔn towe na ɖó hudo towe tawun bo na dó mɔ éɖée mɛ. Nɛ̌ a ka sixu d’alɔ ɛ gbɔn?
Nyikɔ Biblu Tɔn ɖé Ðò Zɛ̌n Hwexónu Tɔn ɖé Jí
Zɛ̌n hwexónu tɔn sín xwɛ e ɖó xwè 3 000 mɔ̌ bɔ è kùn tɔ́n sín dò mɛ ɖò 2012 é ɖé dɔn dobanúnǔtɔ́ lɛ sín ayi ɖò azǎnví elɔ lɛ mɛ. Etɛ ka jiwǔ ɖò nǔ enɛ e è mɔ é mɛ?