text:
TAN GBƐZÁN TƆN
Zɔnlin E Un Ði Xá Nùnywɛtɔ́ lɛ É Ðó Lè nú Mì
AYǏ mɛ fá tawun ɖò zǎnzǎn gbè ɖokpo ɖò Brookings, Tɔfɔligbé Dakota tɔn ɖò États-Unis. Enɛ xlɛ́ ɖɔ laglasi na ja ɖò malin-malin mɛ. Amɔ̌, é sixu kpaca we ɖɔ ɖò azǎn enɛ gbè ɔ, mǐ mɛ ɖé lɛ ɖò avivɔ sísɔ́ wɛ ɖò kanlinkpo e ma xlá yǒzo ǎ é ɖé mɛ. Mǐ ɖò te ɖò nǔ e mɛ kanlin lɛ nɔ nu sìn ɖè bɔ sìn fífá vlɔ́ ɖó wè é ɖé nukɔn! Bonu mi na tuùn nǔ e wu wɛ é ɔ, mi nú ma kpi tan ce kpɛɖé nú mi.
HWENU E UN ÐÒ VǓ É
È jì mì ɖò 7 Mars 1936. Vǐ ɛnɛ wɛ mɛjitɔ́ ce lɛ jì bɔ nyɛ wɛ nyí mɛ kpɛví bǐ ɔ. Mǐ sá xwé ɖó gle kpɛví ɖé mɛ ɖò hwetɔnhweji-tɔfɔligbé Dakota tɔn. Gle lilɛ kpo kanlin nyinyi kpo nyí nǔ taji ɖé ɖò xwédo mǐtɔn mɛ, amɔ̌, ye wɛ ka nyí nǔ taji hugǎn ɔ ǎ. Mɛjitɔ́ ce lɛ bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖò 1934. Ye ko sɔ́ yeɖée jó nú Jehovah, Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ; enɛ wu ɔ, jlǒ Mawu tɔn wiwa wɛ nyí nǔ e nɔ mya nukún nú ye jɛ nukɔn é. Tɔ́ ce Clarence wà titoblonúnǔtɔ́ kplékplé mɛxo lɛ tɔn tɔn sín azɔ̌, bɔ é wá yá é ɔ, atagán ce Alfred lɔ wà azɔ̌ ɖokpo ɔ, ɖò agun mǐtɔn kpɛví e ɖò Conde ɖò Tofɔligbé Dakota tɔn é mɛ.
Nǔ e mɛ xwédo mǐtɔn nɔ ɖ’alɔ ɖè hwɛhwɛ lɛ é wɛ nyí kplé Klisanwun tɔn lɛ yiyi kpo nukúnɖiɖo jiwǔ sɔgudo tɔn e ɖò Biblu mɛ é sín xó ɖiɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè kpo. Kpɔ́ndéwú mɛjitɔ́ ce lɛ tɔn kpo kplɔ́n e ye na mǐ é kpo wà ɖagbe nú mǐ vǐ lɛ tawun. Dada ce Dorothy kpo nyɛ kpo huzu wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ hwenu e mǐ ɖó xwè ayizɛ́n é. Ee Wemaxɔmɛ Azɔ̌ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ Tɔn huzu akpáxwé ɖé ɖò kplé mǐtɔn lɛ mɛ ɖò 1943 é ɔ, tlolo jɛn un na nyikɔ na.
Kpléɖókpɔ́ lɛ nyí akpáxwé taji ɖé ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. Nɔví Grant Suiter wɛ nyí xóɖɔtɔ́ jonɔ e wá kpléɖókpɔ́ ɖaxó 1949 tɔn ɖò Sioux Falls, Tɔfɔligbé Dakota tɔn é. Un kpò ɖò xóɖiɖɔ tɔn e xota tɔn nyí “Il est plus tard que vous ne le pensez!” é flín wɛ. É tɛɖɛ̌ jí ɖɔ Klisanwun e ko sɔ́ yeɖée jó nú Mawu lɛ é ɖó na zán gbɛzán yetɔn bǐ mlɛ́mlɛ́ dó jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn e ko ɖò acɛ kpa wɛ é tɔn. Enɛ sísɛ́ mì bɔ un sɔ́ nyiɖée jó nú Jehovah. Ðò kpléɖókpɔ́ lɛdo tɔn e bɔ d’ewu é hwenu ɖò Brookings é ɔ, un wá ɖò kanlinkpo e ma xlá yǒzo ǎ bɔ un ɖɔ xó tɔn nú mi ɖò bǐbɛ̌mɛ é mɛ, bo ɖò te bo na bló baptɛm. Nǔ e mɛ kanlin lɛ nɔ nu sìn ɖè bɔ è sɔ́ gan dó bló na é wɛ nyí nǔ e mɛ mǐ mɛ ɛnɛ bló baptɛm ɖè ɖò 12 Novembre 1949 é.
Enɛ gudo ɔ, un sɔ́ sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn dó ɖó nǔ e gbé un ɖó na nya jɛ nukɔn é. Un bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɖò 1er Janvier 1952, hwenu e un ɖó xwè 15 é. Biblu ɖɔ ji: “A dó nùnywɛtɔ́ há ɔ, a na huzu nùnywɛtɔ́,” bɔ nùnywɛtɔ́ gègě wɛ ka ɖò hɛnnumɔ ce lɛ mɛ bo nɔ gudo nú mì ɖò gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wiwa sín gbeta e kɔn un wá é mɛ. (Nùx. 13:20) Atagán ce Julius e ɖó xwè 60 é wá huzu mɛ e kpo nyì kpo nɔ wà azɔ̌ ɖó kpɔ́ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é. É wà ɖaxó mì tawun có, mǐ ɖu hwenu ɖagbe lɛ sín vivǐ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɖó kpɔ́. Nǔ e é mɔ kpɔ́n ɖò gbɛzán tɔn mɛ é na mì nùnywɛ gègě. É lín ǎ bɔ Dorothy lɔmɔ̌ huzu gbexosin-alijitɔ́.
NUKÚNKPÉNUWUTƆ́ LƐDO TƆN LƐ SƆ́ AYI ÐÓ JǏ CE
Ðò winnyawinnya ce hwenu ɔ, mɛjitɔ́ ce lɛ yí jonɔ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn gègě kpo asì yetɔn lɛ kpo tɔn bɔ ye nɔ nɔ mǐ gɔn. Asú kpo asì kpo e d’alɔ mì tawun é ɖokpo wɛ nyí Jesse kpo Lynn Cantwell kpo. Wusyɛn e ye dó lanmɛ nú mì é zɔ́n bɔ un bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɔ. Ayi e ye sɔ́ ɖó jǐ ce é zɔ́n bɔ un jɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ sín nǔ lɛ gbé nyinya jló jí. Enyi ye ɖò agun lɛ ba kpɔ́n wɛ ɖò xá mǐtɔn mɛ ɔ, ye nɔ ylɔ mì ɖɔ ma wá gɔ́ nú emi ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ. Nǔ enɛ víví bo lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú mì kpɔ́n!
Bud Miller kpo asì tɔn Joan kpo wɛ nyí mɛ e bɔ d’ewu bo wà ba mǐ kpɔ́n ɖò lɛdo ɔ mɛ lɛ é. Hwenɛnu ɔ, xwè 18 ɖó wɛ un ɖè bɔ ahwan mɛ byɔbyɔ sín xó ɔ bá mì. Gbɛ̌ta e nɔ yí mɛ dó ahwan mɛ ɖò xá ce mɛ é wlan nùɖé dó nyikɔ ce jí bɔ un mɔ ɖɔ é kún sɔgbe xá gbeɖiɖe Jezu tɔn e ɖɔ ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ ni nɔ zɔ nú toxóɖiɖɔ é ó. Bɔ un jló na jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn. (Jaan 15:19) Un yì mɔ gbɛ̌ta e nɔ yí mɛ dó ahwan mɛ é bo ɖɔ nú ye ɖɔ sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ sín ahwan mɛ wɛ è ɖó na xwè mì dó.
Ee Nɔví Miller ɖɔ ɖɔ emi na xwedó mì yì gbɛ̌ta ɔ nukɔn é ɔ, é byɔ lanmɛ nú mì tawun. É nyɔ́ kpɔ́jɛji tawun bɔ nǔ ɖě nɔ dó xɛsi n’i ǎ. Nùɖitɔ́ éɖɔhun e ɖò akpá ce é na mì jiɖe tawun! Wǎgbɔ tɔn ɔ, ɖò Zǒsun 1954 tɔn sín vivɔnu ɔ, gbɛ̌ta ɔ yì gbè bo xwè mì dó sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ sín ahwan mɛ. Enɛ hun ali nú mì nú ma nya yɛhwexɔsuɖuto ɔ sín nǔ ɖevo gbé.
Ðò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, è ylɔ mì ɖɔ ma wá wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli, ɖò fí e è nɔ ylɔ ɖɔ Gle Watchtower tɔn ɖò Staten Island, ɖò New York é. È jɔwu mì bɔ un wà azɔ̌ ɖò finɛ nú xwè atɔn mɔ̌. Nùnywɛtɔ́ mɔkpan e un xò gò bo w’azɔ̌ xá lɛ é zɔ́n bɔ un kplɔ́n nǔ gègě d’eji.
SINSƐNZƆ́WIWA ÐÒ BETƐLI
Hladio xwé WBBR lɔmɔ̌ ɖò gle Staten Island tɔn ɔ mɛ. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wɛ zán sín 1924 jɛ 1957. Xwédo Betɛli tɔn sín hagbɛ̌ 15 jɛ 20 mɔ̌ jɛn è sɛ́dó gle ɔ mɛ. Gègě mǐtɔn kpó ɖò winnyawinnya mɛ bo ka tuùn azɔ̌ ɔ ganji ǎ. Amɔ̌, Eldon Woodworth ɖò mǐ mɛ, nɔví mɛxomɔ yí ami dó ɖè ɖé wɛ. Nùnywɛtɔ́ ɖé wɛ n’i nugbǒ nugbǒ. Lee é wà nǔ kpo mǐ kpo tɔ́ ɖé ɖɔhun gbɔn é zɔ́n bɔ mǐ lidǒ ɖò gbigbɔ lixo. Enyi mɛ ɖevo lɛ sín nùwanyido lɛ wá zɛkpá ɔ, Nɔví Woodworth nɔ ɖɔ, “Nǔ e Aklunɔ ko wà kpo mɛ e é dó ɖò azɔ̌ wà na wɛ é kpo é jiwǔ tawun.”
Wǔjɔmɛ bunɔ ɖé wɛ mǐ ɖó bɔ Nɔví Frederick W. Franz lɔ wá nɔ kpɔ́ xá mǐ. Nùnywɛ e é ɖó é kpo Mawuxówema ɔ e é tuùn ganji é kpo wà ɖagbe nú mǐ mɛ bǐ, bɔ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ n’i. Mɛ e nɔ ɖa nùɖuɖu nú mǐ é wɛ nyí Harry Peterson; nyikɔ enɛ ylɔylɔ bɔwǔ nú mǐ hú nyikɔ tɔn tawun ɔ ylɔylɔ, é wɛ nyí Papargyropoulos. Mɛ yí ami dó ɖè wɛ é lɔmɔ̌ nyí bo nɔ ɖó kàn dó sinsɛnzɔ́ ɔ wu tawun. Nɔví Peterson wà azɔ̌ tɔn ɖò Betɛli ganji, amɔ̌, é ka gɔn ya ké nú wɛnɖagbe jijla ɔ gbeɖé ǎ. É nɔ jó xójlawema mǐtɔn kanweko mɔkpan dó ɖò kúnnuɖegbe ɖò sun ɖokpo ɖokpo mɛ. É lɔmɔ̌ tuùn Mawuxówema ɔ ganji, bo nɔ na xósin nú nùkanbyɔ mǐtɔn gègě.
NƆVÍ NYƆNU NÙNYWƐTƆ́ LƐ SÍN LÈ ÐUÐU
Azɔ̌xɔsa e mɛ è nɔ sú nǔ e tɔn sín gle ɔ mɛ lɛ é dó gò alǒ gannu mɛ ɖè bonu è na zán hweɖevonu é ɖokpo ɖò gle ɔ jí. Atín sínsɛ́n alǒ mǎ litli 42 600 mɔ̌ wɛ è nɔ dó gò nú xwédo Betɛli tɔn ɔ bǐ ɖò xwè ɖokpo ɖokpo mɛ. Ðò ali enɛ nu ɔ, è jɔwu mì bɔ un wà azɔ̌ xá Etta Huth, nɔví nyɔnu nùnywɛtɔ́ ɖé wɛ n’i. É wɛ nɔ kpé nukún dó lee è na dó nǔ lɛ gò ɔ mɛ gbɔn é wu. Nú nǔ dó gò mɛ hwenu sù ɔ, nɔví nyɔnu e ɖò xá ɔ mɛ lɛ é nɔ wá d’alɔ mǐ, bɔ Etta nɔ tò lee ye na wà azɔ̌ ɔ gbɔn é. Etta nɔ wà azɔ̌ taji ɖé ɖò nǔ dó gò mɛ ɔ hwenu có, é nɔ sɔ́ kpɔ́ndéwú sísí ɖiɖó nú nɔví sunnu e ɖò nukún kpé dó gle ɔ wu lɛ é tɔn ɖ’ayǐ. Kpɔ́ndéwú ɖagbe mɛɖée hwíhwɛ́ dó acɛkpikpa yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn glɔ wɛ un sɔ́ ɛ dó mɔ.
Angela Romano nyí ɖokpo ɖò nɔví nyɔnu winnyawinnya e nɔ wá d’alɔ mǐ lɛ é mɛ. Etta ko d’alɔ ɛ hwenu e é mɔ nugbǒ ɔ é. Enɛ wu ɔ, hwenu e un ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Betɛli é ɔ, un xò gò nùnywɛtɔ́ ɖevo, bɔ nyɛ kpo é kpo ɖò zinzɔn wɛ sín xwè 58 ɖíe. Angie kpo nyì kpo wlí alɔ ɖò Avril 1958, bɔ mǐ ɖu vivǐ wǔjɔmɛ sinsɛnzɔ́ ɔ tɔn gègě tɔn ɖó kpɔ́. Ðò xwè enɛ lɛ mɛ ɔ, gbejininɔ Angie tɔn nú Jehovah e ma kán tó ǎ é nyí nǔ e hɛn alɔwliwli mǐtɔn lidǒ lɛ é ɖokpo. Un sixu ɖeji dó wu tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́, nú mǐ na bo ɖò wuvɛ̌ ɖebǔ mɛ ɔ nɛ.
MƐSƐ́DÓZƆ́ KPO TOMƐYIYIZƆ́ KPO
Hwenu e è sà hladio xwé WBBR e ɖò Staten Island ɖò 1957 gudo é ɔ, un wà azɔ̌ ɖò Betɛli Brooklyn tɔn nú táan klewun ɖé. Enɛ gudo ɔ Angie kpo nyì kpo wlí alɔ; enɛ wu ɔ, un gosin Betɛli, bɔ nú xwè atɔn mɔ̌ ɔ, mǐ wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɖò Staten Island. Un tlɛ wà azɔ̌ nú mɛ e ɖó hladio xwé ɔ dìn lɛ é nú táan ɖé, bɔ hladio xwé ɔ sín nyikɔ nɔ nyí WPOW.
Angie kpo nyì kpo kudeji bo na hɛn gbɛzán mǐtɔn bɔkun bo na dó sixu ɖò gbesisɔmɛ bo na yí wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí ɖebǔ e è na ɖó hudo mǐtɔn ɖè é. Enɛ wu ɔ, ɖò 1961 sín bǐbɛ̌mɛ ɔ, mǐ ɖò gbesisɔmɛ bo na yí gbè nú gbexosin-alijitɔ́ titewungbe sín azɔ̌ e è ɖè nú mǐ ɖò Falls City ɖò Nebraska é. Mǐ bló huzuhuzu enɛ b’ɛ nɔ zaan é ɔ, è ylɔ mǐ nú Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn, sun ɖokpo wɛ nùkplɔnkplɔn ɔ nɔ xɔ hwenɛnu ɖò South Lansing ɖò New York. Mǐ ɖu vivǐ wemaxɔmɛ ɔ tɔn tawun bo lin ɖɔ hwenu e mǐ na lɛkɔ wá Nebraska é ɔ, mǐ na zán nǔ e mǐ kplɔ́n lɛ é. Enɛ wu ɔ, é kpaca mǐ ɖɔ è ɖè azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖé nú mǐ: mǐ na nyí mɛsɛ́dó lɛ ɖò Cambodge! Tò ɖagbeɖagbe enɛ e ɖò Tofɔligbé-zǎnzǎnhweji nú Asie é ɖó ayǐ ɖɛkpɛɖɛkpɛ e mɛɖé ma ko hɛn gblé ǎ lɛ é, nùxixo kpo wǎn ɖagbeɖagbe e gbɔn vo nú nǔ ɖebǔ e mǐ ko tuùn ɖ’ayǐ lɛ é kpo. Mǐ jló kpo akpàkpà sɔ mɛ kpo bo na jla wɛnɖagbe ɔ ɖò finɛ.
Amɔ̌, ninɔmɛ toxóɖiɖɔ tɔn ɖò tò ɔ mɛ wá huzu, bɔ mǐ ɖó na sɛtɛn yì Viêt Nam du Sud. É blawu ɖɔ ɖò xwè wè vlamɛ ɔ, lanmɛ ce wá gblé bǐ, enɛ wu ɔ, è ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni lɛkɔ yì xwè. É byɔ hwenu kpɛɖé bonu lanmɛ ce na dó jɛmɛ, amɔ̌, ee un wá mɔ hlɔnhlɔn é ɔ, mǐ lɛ́vɔ bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn.
Ðò Mars 1965 ɔ, è jɔwu mǐ bɔ mǐ na jɛ agun lɛ ba kpɔ́n jí ɖò tomɛyiyizɔ́ mɛ. Nú xwè 33 ɔ, Angie kpo nyì kpo ɖu vivǐ lɛdo lɛ kpo agbegbe lɛ kpo biba kpɔ́n sín azɔ̌ tɔn, kaka jɛ tuto lɛ biblo jɛ nukɔn nú kpléɖókpɔ́ lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ ɖesu kpo jí. Kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ ko nɔ sɔ́ akpàkpà mì ɖ’ayǐ, enɛ wu ɔ, awǎjijɛ sín nǔ wɛ é nɔ nyí nú mì ɖɔ má ɖ’alɔ ɖò tuto biblo nú nǔwiwa enɛ lɛ mɛ. Mǐ nɔ xá ɖěɖee lɛlɛ̌ dó toxo New York City tɔn mɛ lɛ é mɛ nú xwè ɖé lɛ, bɔ è bló kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ gègě ɖò Yankee Stadium.
KƆLILƐ YÌ BETƐLI KPO WEMAXƆMƐ YƐHWEXƆSUÐUTO Ɔ TƆN LƐ MƐ KPO
Lee é ko nɔ nyí nú mɛ ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn bunɔ ɖé mɛ gbɔn é ɔ, azɔ̌ ɖè nú mɛ e sɔ́ akpàkpà mɛ bo lɛ́ vɛwǔ lɛ é wɛ ɖò te kpɔ́n Angie kpo nyì kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò 1995 ɔ, è byɔ mì ɖɔ má kplɔ́n nǔ mɛ ɖò Wemaxɔmɛ Devizɔ́ Kplɔnkplɔn Tɔn. Xwè atɔn gudo ɔ, è ylɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wá Betɛli. É hun xomɛ nú mì tawun ɖɔ má lɛkɔ wá fí e un bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn bunɔ ce ɖè ɖò xwè 40 jɛji ɖíe é. Nú hwenu ɖé ɔ, un wà azɔ̌ ɖò Azɔ̌xɔsa Sinsɛnzɔ́wiwa Tɔn bo lɛ́vɔ nyí nùkplɔnmɛtɔ́ ɖé ɖò wemaxɔmɛ gègě mɛ. Ðò 2007 ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ sɔ́ nùkplɔnmɛ wemaxɔmɛ lɛ tɔn dó Azɔ̌xɔsa Wemaxɔmɛ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Tɔn yɔyɔ̌ ɔ glɔ ɖò Betɛli, bɔ è jɔwu mì bɔ un nyí nukúnkpénuwutɔ́ na nú xwè nabi ɖé.
Mǐ mɔ huzuhuzu yaɖeyaɖe gègě ɖò mɛkplɔnkplɔn wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ. È hun nǔ sín Wemaxɔmɛ Mɛxo Agun Tɔn lɛ Tɔn nu ɖò 2008. Ðò xwè wè e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, mɛxo agun tɔn 12 000 jɛji wɛ è kplɔ́n nǔ ɖò Patterson kpo Betɛli Brooklyn tɔn kpo. Wemaxɔmɛ enɛ ɔ kpó ɖò yiyi wɛ ɖò tò vovo mɛ kpo mɛ̌si ɖěɖee è kplɔ́n azɔ̌ ɖò tò ɔ mɛ lɛ é kpo. Ðò 2010 ɔ, Wemaxɔmɛ Devizɔ́ Kplɔnkplɔn Tɔn wá huzu Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ, bɔ è ɖó wemaxɔmɛ yɔyɔ̌ ɖé ayǐ, Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Asú kpo Asì kpo Lɛ.
Bɛ́sín xwè sinsɛnzɔ́ tɔn 2015 tɔn ɔ, è xò wemaxɔmɛ wè enɛ lɛ kplé bɔ é huzu Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ. Mɛ e è nɔ kplɔ́n nǔ lɛ é sixu nyí asú kpo asì kpo lɛ, alǒ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ kpo. É hun xomɛ nú mɛ gègě gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí hwenu e ye sè ɖɔ alaxɔ gègě na ɖó wemaxɔmɛ enɛ é. Mɔ e un mɔ bɔ wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ gbló ada é hun xomɛ nú mì tawun, bɔ mɛ ɖěɖee sɔ yeɖée jó nú wemaxɔmɛ enɛ bɔ un xò gò lɛ é sù nukún ce mɛ tawun.
Enyi un kpɔ́n gudo sɛ́dó sín hwenu e un bló baptɛm ɖò nǔ e mɛ kanlin lɛ nɔ nu sìn ɖè é kaka wá jɛ dìn ɔ, un nɔ dokú nú Jehovah nú nùnywɛtɔ́ ɖěɖee d’alɔ mì ɖò nugbǒ ɔ li jí lɛ é. Ye bǐ wɛ ɖó xwè ce alǒ yí kplɔ́n ɖokpo ɔ xá mì ǎ. Amɔ̌, gbɛtɔ́ nùɖitɔ́ lɛ wɛ nú ye ɖò ayi mɛ. Wǎn e ye yí nú Jehovah é ɖò wɛn ɖò walɔ yetɔn kpo zinzan yetɔn lɛ kpo mɛ. Ðò tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ ɔ, mǐ ɖó nùnywɛtɔ́ e mǐ sixu yì xá é gègě. Nǔ e un wà é nɛ bɔ é wà ɖagbe nú mì tawun.


c: text/html

text:
AKPÁXWÉ 1
Nɛ̌ Mǐ ka Nɔ Ðótó Mawu Gbɔn?
Mawu nɔ ɖɔ xó nú mǐ gbɔn Biblu ɔ gblamɛ. 2 Timɔtée 3:16
Mawu nugbǒ ɔ d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye wlan linlin tɔn lɛ dó wema bunɔ ɖé mɛ. Wema enɛ wɛ nyí Biblu ɔ. Nǔ taji ɖěɖee Mawu jló ɖɔ a ni tuùn lɛ é wɛ ɖ’emɛ.
Mawu tuùn nǔ e na wà ɖagbe nú mǐ hugǎn lɛ é, bɔ é wɛ ka nyí Jɔtɛn nùnywɛ lɛ bǐ tɔn. Enyi a ɖótó è ɔ, a na nyɔ̌nùí.—Nùnywɛxó 1:5.
Mawu jló ɖɔ mɛ e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ ni nɔ xà Biblu ɔ. É ko ɖè dìn ɖò gbè gègě mɛ.
Enyi a jló na ɖótó Mawu ɔ, a ɖó na nɔ xà Biblu ɔ bo mɔ nukúnnú jɛ mɛ.
Gbɛtɔ́ lɛ ɖò tó ɖó wɛ ɖò fí lɛ bǐ. Matie 28:19
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ sixu d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ Biblu ɔ mɛ.
Gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí ɔ, ye nɔ kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ dó Mawu wu.
A na sú akwɛ ɖě cobɔ è na kplɔ́n we ǎ. A sixu lɛ́ kplɔ́n nǔ dó Mawu wu ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn mɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Août 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 25 Septembre jɛ 22 Octobre 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
A ka Ðò Gbesisɔmɛ, Bo Na Ðó Suúlu Bo Nɔte À?
Mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn hwexónu tɔn lɛ kanbyɔ ɖɔ kaka jɛ hwetɛnu emi ka na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nu yì jɛ à jí, amɔ̌, Mawu dóhwɛ ye ɖó nǔ e ye kanbyɔ é wu ǎ.
“Fífá Mawu Tɔn . . . Hugǎn Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ Gbɛtɔ́ Tɔn Bǐ”
A ko kàn nǔ e wu Mawu na tɛn mɛtɛnkpɔn ma ɖó nukún ɖé lɛ bɔ ye wá ba jonɔ we é byɔ hwiɖée kpɔ́n à? Enyi mɔ̌ ɔ, etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na dɛ bo ɖeji mlɛ́mlɛ́ dó Jehovah wu?
TAN GBƐZÁN TƆN
Didɛ Ðò Mɛtɛnkpɔn lɛ Nu Nɔ Tɔ́n Kɔ Dó Nyɔna lɛ Mɛ
Etɛwu mɛ e è wlí hɛn yì Sibérie lɛ é ka nɔ kàn nyibu byɔ, bo ka tuùn fɛɛ ɖɔ lɛngbɔ̌ lɛ ba wɛ emi ɖè? È sixu mɔ xósin ɔ ɖò tan gbɛzán tɔn Pavel Sivulsky kpo Maria Sivulsky kpo tɔn e sɔ́ akpàkpà mɛ é mɛ.
Lee Mǐ Na Ðè Gbɛtɔ́ Xóxó ɔ Nyì Ayǐ Bo Sɛ̀ Ɛ Dó Zɔ nú Mǐɖée Gbɔn É
Nǔ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ ni ɖè gbɛtɔ́ xóxó ɔ nyì ayǐ, nǔ ɖevo sésé wɛ ka nyí ɖɔ mǐ ni sɛ̀ ɛ dó zɔ nú mǐɖée. Enyi mǐ na bo tlɛ ko dóve ɖò walɔ kwijikwiji lɛ mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu kpé nǔ wu bo wà nǔ wè enɛ lɛ gbɔn?
Lee Mǐ Na Sɔ́ Gbɛtɔ́ Yɔyɔ̌ ɔ Dó, Bo Ma Na Ðè Nyì Ayǐ Ǎ Gbɔn É
Kpo alɔdo Jehovah tɔn kpo ɔ, a sixu kpéwú bo huzu gbɛtɔ́ alɔkpa e Jehovah ba ɖɔ a ni nyí é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖǒ ayi ali tawun tawun e nu a sixu ɖè wuvɛ̌sexámɛ, xomɛnyínyɔ́, mɛɖesɔhwe kpo xomɛfífá kpo xlɛ́ ɖè é wu.
Wanyiyi, Jijɔ Xɔ Akwɛ Ðé
Mawuxówema ɔ ɖexlɛ́ nyì wɛn ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ Jehovah tɔn wɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́. Etɛ ka nyí wanyiyi tawun? Nɛ̌ a ka sixu sɔnǔ na gbɔn? Nɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ ayihɔngbe ayihɔngbe gbɔn?
DƆKUN E ÐÒ NǓ XÓXÓ SƐXWETƐN MǏTƆN LƐ É
“Hwetɛnu Mǐ ka Na Lɛ́ Bló Kpléɖókpɔ́ Ðevo?”
Etɛ ka zɔ́n bɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó enɛ e è bló ɖò Mexico ɖò 1932, bɔ gbɛtɔ́ nabi ɖé ma wá ǎ é dó nyí nǔ nukúnɖeji sɔmɔ̌?
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Etɛwu tan e Matie kpi dó bǐbɛ̌mɛ gbɛzán Jezu tɔn tɔn kpo kúnkan tɔn kpo wu é ka gbɔn vo nú Luki tɔn?


text:
Jehovah Nɔ Dó Gbɔ nú Mǐ Ðò Mɛtɛnkpɔn Mǐtɔn lɛ Bǐ Mɛ
“Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é . . . nɔ dó gbɔ nú mǐ, ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ bǐ mɛ.”—2 KƆ. 1:3, 4.
HAN LƐ: 38, 56
1, 2. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ dó gbɔ nú mǐ ɖò wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ mɛ gbɔn? Ganjɛwu tɛ Xó tɔn ka na mǐ?
NƆVÍ sunnu dɔnkpɛvu tlɛnnɔ ɖé ɖɔ linkpɔ́n tɔn nú mɛxo agun tɔn e nɔ nyí Stephen bo wlí alɔ b’ɛ ko lín é. É ɖò nǔ lin kpɔ́n dó nǔ elɔ e mǐ xà ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 7:28 mɛ é jí wɛ: “Mɛ e da asì abǐ mɛ e da asú lɛ ɔ, ye nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖò gbɛ̀ e ye nɔ zán ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ mɛ.” É kanbyɔ ɖɔ: “‘Wuvɛ̌’ tɛ ka nyí wuvɛ̌ enɛ? Nú un ka wá da asì ɔ, nɛ̌ un ka na ɖí xwi xá gbɔn?” Cobonu Stephen na kɛnu dó nùkanbyɔ enɛ wu ɔ, é tó ɖɔ n’i ɖɔ é ni gbéjé nǔ ɖevo e mɛsɛ́dó Pɔlu wlan é kpɔ́n hwɛ̌, nǔ ɔ wɛ nyí “Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é . . . nɔ dó gbɔ nú mǐ, ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ bǐ mɛ.”—2 Kɔ. 1:3, 4.
2 Jehovah nyí Tɔ́ wanyiyinɔ ɖé bo nɔ dó gbɔ nú mǐ hwenu e wuvɛ̌ lɛ kpannukɔn mǐ é nugbǒ. Hwiɖesu sixu ko gbɔn ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ, bo mɔ ɖɔ Mawu d’alɔ we, bo xlɛ́ ali we, bɔ hwɛhwɛ ɔ, é nɔ nyí gbɔn Xó tɔn gblamɛ. Mǐ sixu kanɖeji ɖɔ é nɔ ba nǔ e nyɔ́ hugǎn é nú mǐ, lee é bló gbɔn nú mɛsɛntɔ́ tɔn hwexónu tɔn lɛ é.—Xà Jelemíi 29:11, 12.
3. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó?
3 É ɖò wɛn ɖɔ enyi mǐ sixu tuùn nǔ e nɔ zɔ́n tagba mǐtɔn lɛ alǒ wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ é ɔ, mǐ na kpéwú bo na ɖí xwi xá ye. Mɔ̌ wɛ é ka nɔ lɛ́ nyí gbɔn ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ ɖò alɔwliwli alǒ gbɛzán xwédo tɔn mɛ lɛ é lɔ kɔn. Enɛ wu ɔ, etɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e nɔ dɔn “wuvɛ̌” wá bɔ Pɔlu ɖɔ lɛ é mɛ? Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ mǐ ka mɔ ɖò Biblu mɛ bo lɛ́ mɔ ɖò hwe mǐtɔn nu, bɔ ye sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ gbɔdónúmɛ e sín hudo mǐ ɖó é? Kpɔ́ndéwú enɛ lɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ.
MƐTƐNKPƆN LƐ, ‘WUVƐ̌ MIMƆ ÐÒ GBƐ̀ E È NƆ ZÁN AYIHƆNGBE AYIHƆNGBE É MƐ’
4, 5. Nǔ tɛ lɛ mɔ̌ ka nɔ zɔ́n bɔ è na ‘mɔ wuvɛ̌ ɖò gbɛ̀ e è nɔ zán ayihɔngbe ayihɔngbe é’ mɛ?
4 Mǐ ni kpɔ́n nǔ e Mawu ɖɔ ɖò ɖibla yì bǐbɛ̌mɛ tan gbɛtɔ́ tɔn tɔn é: “Sunnu na jó tɔ́ tɔn kpo nɔ tɔn kpo dó, bo na jɛ kpɔ́ xá asì tɔn, bɔ ye mɛ wè lɛ na huzu ɖokpo géé.” (Bǐb. 2:24) Jehovah ɖɔ xó enɛ hwenu e é ɖó alɔwliwli nukɔntɔn ɔ ayǐ é. Loɔ, ninɔmɛ hwɛhuhu tɔn lɛ nɔ zɔ́n, bɔ alɔwliwli kpo xwédo yɔyɔ̌ ɖé ɖiɖó ayǐ kpo sixu dɔn adohu adohu wá kancica xwédo tɔn mɛ. (Hlɔ. 3:23) Hwɛhwɛ ɔ, nú nyɔnu lɛ d’asú ɔ, ye nɔ gosin acɛ mɛjitɔ́ yetɔn lɛ tɔn glɔ, bo nɔ jɛ acɛ asú yetɔn tɔn glɔ. Mawu na acɛ asú lɛ bɔ ye na nyí gǎn nú asì yetɔn. (1 Kɔ. 11:3) Asú kpo asì kpo yɔyɔ̌ ɖé lɛ nɔ mɔ ɖɔ é kún bɔwǔ ó. Sɔgbe xá Xó Mawu tɔn ɔ, asì ɖé ɖó na yí gbè, bo na nɔ alixlɛ́mɛ asú tɔn tɔn glɔ, é na nyí mɛjitɔ́ tɔn lɛ tɔn ǎ. Kancica e mɛ e wlí alɔ yɔyɔ̌ lɛ é ɖó xá hɛnnumɔ yetɔn lɛ é sixu dɔn gbemanɔkpɔ́ alǒ wuvɛ̌ lɛ wá.
5 Adohu adohu ɖevo nɔ lɛ́ wá hwenu e asì ɖé ɖɔ nú asú tɔn ɖɔ emi ɖò xò é. Hwɛhwɛ ɔ, linkpɔ́n ɖiɖó dó nukúnkpédómɛwu dotóoxwé tɔn e sín hudo sixu tíìn ɖò xò mimɔ ɔ hwenu, alǒ ɖò vǐjiji ɔ gudo é wu sixu cyɔn yɛ awǎjijɛ e asú kpo asì kpo ɖé nɔ ɖó, hwenu e ye sè ɖɔ ye ja vǐ jì gbé é jí. È ɖó na lɛ́ lin tamɛ dó lee enɛ na wà nǔ dó akwɛzinzan xwédo ɔ tɔn jí gbɔn ɖò dìn kpo sɔ e ja é kpo é jí. Huzuhuzu gègě na ɖò dandan hwenu e è na jì vǐ ɔ é. Nɔ ɔ sixu nɔ zán hwenu gègě dó vǐ tɔn wu, bo nɔ sɔ́ ayi ɖó nukúnkpikpe dó wutu tɔn wu hugǎn. Asú gègě nɔ mɔ ɖɔ asì emitɔn dovɛ̌ nú emi, ɖó azɔ̌ e kàn vǐ ɔ lɛ é wiwa nɔ ɖu ayi mɛ n’i hugǎn wutu. Ðò akpá ɖevo xwé ɔ, tɔ́ ɔ ɖó na lɛ́ dó kɔ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖevo lɛ mɛ. Azɔ̌ nɔ jɛ azɔ̌ jí n’i, ɖó é ɖó na kpé nukún dó hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn yɔyɔ̌ ɖé wu lobo na sú hudo tɔn lɛ sín dò.
6-8. Enyi è ɖò vǐ ba wɛ, bo ma ka mɔ jì ǎ ɔ, nɛ̌ enɛ ka sixu hɛn wuvɛ̌ wá gbɔn?
6 Wuvɛ̌ alɔkpa ɖevo tíìn bɔ asú kpo asì kpo ɖé lɛ nɔ mɔ. Ye nɔ ba vǐ kaka bo ka nɔ ba kpò. Nú nyɔnu ɔ ma mɔ xò ǎ ɔ, é sixu flú bǐ ɖ’ayi mɛ. Alɔwliwli ɔ wɛ à, vǐjiji ɔ wɛ à, nǔ wè lɛ ɖebǔ ko xlɛ́ ɖɔ è gán sín wuvɛ̌ mimɔ sí ǎ, amɔ̌, è ɖò vǐ ba wɛ bo ma mɔ jì ǎ ɔ, enɛ lɔ nyí wuvɛ̌ ɖé. (Nùx. 13:12) Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, è nɔ yawu kpɔ́n vǐmaji dó mɔ winnyanú ɖé. Jakɔbu sín asì Hlacɛli xlɛ́ ɖɔ akpɔ̀ ɖó emi hwenu e é mɔ bɔ nɔví nyɔnu tɔn jì vǐ lɛ é. (Bǐb. 30:1, 2) Mɛsɛ́dó ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò fí e mɛ lɛ ɖó aca bo nɔ ɖó xwédo ɖaxó ɖè lɛ é ɔ, mɛ lɛ nɔ kàn nǔ e wu ye ma jì vǐ ǎ é byɔ ye hwɛhwɛ. Ye na bo tinmɛ nǔ e wu wɛ é nú mɛ lɛ lee é jɛxa gbɔn é kpo yɛ̌yi kpo ɔ, ye mɛ ɖé lɛ nɔ ɖɔ, “Có, mǐ na xoɖɛ nú mi!”
7 Alǒ, ɖǒ ayi ninɔmɛ nɔví nyɔnu e nɔ nɔ Angleterre bo ɖò vǐ ba wɛ tawun, bo ma ka mɔ jì ǎ é ɖé tɔn wu. É wá kpò lǎ. É ɖɔ ɖɔ emi flú bǐ, ɖó é mɔ ɖɔ nǔ e ba wɛ emi ɖè é kún sixu jɛnu ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ ó. É kpo asú tɔn kpo wá gbeta ɔ kɔn bo na ba vǐ ɖé bo sɔ́ dó ɖó vǐ yetɔn. É ɖò mɔ có, é ɖɔ: “Un lɛ́ byɔ wuvɛ̌ alɔkpa ɖevo mɛ. Un tuùn ɖɔ, vǐ mɛ ɖevo tɔn sísɔ́ dó ɖó vǐ kún na nyí nǔ ɖokpo ɔ pɛ́pɛ́pɛ́ kpo nyiɖesu jì vǐ ce ɖesu kpo ó.”
8 Biblu ɖɔ ɖɔ vǐjiji nɔ cyɔn alɔ Klisanwun nyɔnu ɖé jí. (1 Tim. 2:15, nwt) Amɔ̌ enɛ xlɛ́ ɖɔ vǐjiji, alǒ è ɖó vǐ lɛ na zɔ́n bɔ è na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é xlɛ́ ɖɔ enyi nyɔnu ɖé ɖó vǐ bo nɔ kpé nukún d’ewu lobo nɔ lɛ́ wà xwégbezɔ́ ɖevo lɛ ɔ, enɛ na zɔ́n bɔ é na nɔ ɖò mɛ nú ɖɔ wɛ bo lɛ́ dó nu mɛ ɖevo lɛ sín xó mɛ ǎ. (1 Tim. 5:13) É ɖò mɔ̌ có, é ka na mɔ wuvɛ̌ ɖěɖee è nɔ mɔ ɖò alɔwliwli kpo gbɛzán xwédo tɔn kpo mɛ lɛ é.
9. Nú mɛ e è wlí alɔ xá é kú ɔ, nɛ̌ é ka nɔ nyí mɛtɛnkpɔn bunɔ ɖé gbɔn?
9 Enyi è ɖò wuvɛ̌ e è nɔ mɔ, ɖó alɔwliwli wu lɛ é xó ɖɔ wɛ ɔ, ɖokpo tíìn bɔ è nɔ yawu flín ǎ. É wɛ nyí kú mɛvívɛ́ ɖé tɔn. Mɛtɛnkpɔn bunɔ e mɛ gègě ko mɔ é wɛ nyí ɖɔ mɛ e ye da é kú. Enɛ nyí mɛtɛnkpɔn ɖé bɔ mɛ e mɛ kú dó é sixu nɔ ma ɖó nukún ɖɔ emi na mɔ ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ. Klisanwun lɛ ɖi nǔ tawun ɖɔ Jezu d’akpá fínfɔ́n sín kú tɔn. (Jaan 5:28, 29) Etɛ nukúnɖiɖo enɛ ka nɔ wà nú mɛ e mɛ kú dó é? É nɔ dó gbɔ n’i tawun. Ali e nu Tɔ́ wanyiyinɔ mǐtɔn nɔ gbɔn Xó tɔn gblamɛ, bo nɔ d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɛ gbɔn dín wɛ ɖè lɛ é ɖevo nɛ. Dìn ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé lee mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn ɖé lɛ mɔ gbɔdónúmɛ tɔn, bo lɛ́ ɖu lè tɔn gbɔn é kpɔ́n.
GBƆDÓNÚMƐ ÐÒ MƐTƐNKPƆN LƐ HWENU
10. Nɛ̌ Ana ka mɔ gbɔdónúmɛ ɖò ninɔmɛ blawu e mɛ é ɖè é gbɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
10 Ana e nyí asì vívɛ́ná Ɛlukana tɔn é mɔ mɛtɛnkpɔn bunɔ ɖé. É nyí wɛnsinɔ hwenu e Ɛlukana sín asì ɖevo e nyí Penina é jì vǐ lɛ é. (Xà 1 Samuwɛli 1:4-7.) Penina nɔ cá nú Ana “xwewu xwewu tɛgbɛ.” Enɛ zɔ́n bɔ Ana nɔ mɔ akpɔ̀ bo nɔ lɛ́ mɔ wuvɛ̌ tawun. É mɔ gbɔdónúmɛ hwenu e é ɖɔ nǔ e ɖò jijɛ wɛ é nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ é. Nugbǒ ɔ, ‘é xoɖɛ nú hwenu línlín.’ É ka ɖó nukún ɖɔ Jehovah na yí gbè nú ɖɛ emitɔn à? Nǔ na ko nyí mɔ̌. Ðebǔ wɛ é na bo nyí gbɔn ɔ, “nukún tɔn mɛ jɛ ayǐ.” (1 Sam. 1:12, 17, 18) É ɖeji ɖɔ Jehovah na bló bɔ wɛnsinɔ e emi nyí é na fó gbè ɖokpo, alǒ é na sú dò enɛ ɖò ali ɖevo nu.
11. Nɛ̌ ɖɛxixo ka sixu dó gbɔ nú mǐ gbɔn?
11 Enyi mǐ kpó ɖò hwɛhutɔ́ nyí wɛ bo lɛ́ kpó ɖò gbɛ̀ elɔ e nu Satáan kp’acɛ dó é mɛ jɛn wɛ ɔ, mɛtɛnkpɔn kpo wuvɛ̌ lɛ kpo na ɖò jijɛji wɛ. (1 Jaan 5:19) É ɖò mɔ̌ có, é nyɔ́ tawun ɖɔ mǐ tuùn ɖɔ Jehovah nyí “Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é.” Ali e nu mǐ sixu mɔ alɔdo, bo ɖí xwi xá mɛtɛnkpɔn alǒ wuvɛ̌ mǐɖesunɔ tɔn lɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɛxixo. Ana ɖɔ nǔ e ɖò ayi tɔn mɛ é bǐ nú Jehovah. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, enyi wuvɛ̌ lɛ kpannukɔn mǐ ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ hú lee nǔ cí nú mǐ é ɖiɖɔ nú Jehovah kpowun. Mǐ ɖó na savo n’i, bo na ɖɔ lee nǔ cí nú mǐ tawun é n’i gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo sɛ́dó è sín ayi mǐtɔn mɛ gblamɛ.—Fili. 4:6, 7.
12. Etɛ ka d’alɔ Ana e nyí asúkúsi é b’ɛ ɖó awǎjijɛ?
12 Enyi mǐ na bo tlɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ tawun ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ, vlafo ɖó vǐmamɔji alǒ kú mɛ vívɛ́ná ɖé tɔn wutu ɔ, mǐ sixu mɔ gbɔdónúmɛ. Ðò Jezu hwenu ɔ, nyɔnu gbeyiɖɔ Ana sín asú kú, hwenu e ye wlí alɔ b’ɛ bló xwè tɛnwe kpowun gudo é. Ye ɖó vǐ ɖě bonu Biblu ɖɔ ǎ. Etɛ Ana ka kpò ɖò wiwa wɛ hwenu e é ɖó xwè 84 é? Luki 2:37 ɖɔ: “É nɔ cí sinsɛnxɔ mɛ, bɔ zǎn kpodo kéze kpo ɔ, é nɔ ɖò Mawu sɛ̀n wɛ, ɖò nublabla kpo ɖɛxixo kpo mɛ.” Ana mɔ gbɔdónúmɛ kpo awǎjijɛ kpo ɖò Jehovah sinsɛn mɛ.
13. Enyi hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ na bo ma tlɛ dó gbɔ nú mǐ ǎ ɔ, xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn lɛ sixu wà mɔ̌. Nǎ kpɔ́ndéwú enɛ tɔn.
13 Enyi mǐ nɔ dó gbɛ̌ xá nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo ganji ɔ, mǐ na mɔ xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn, xɔ́ntɔn zɔnjɛzɔnfɔ́n lɛ. (Nùx. 18:24) Paula flín lee wǔ kú i gbɔn hwenu e nɔ tɔn jó nugbǒ ɔ dó hwenu e é ɖó xwè atɔ́ɔ́n é. Mɛtɛnkpɔn enɛ jí ɖuɖu ɖè fá ǎ. Amɔ̌, é mɔ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tawun, hwenu e Ann e nyí nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò agun ɔ mɛ é ɖexlɛ́ ɖɔ ganjininɔ tɔn ɖò gbigbɔ lixo nɔ ɖu ayi mɛ nú emi tawun é. Paula tinmɛ ɖɔ: “Ann nyí hɛnnumɔ ce ǎ có, un ka mɔ ɖɔ lee nǔ ce nɔ ɖu ayi mɛ n’i gbɔn é d’alɔ mì tawun. É d’alɔ mì bɔ un kpò ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ.” Paula kpò ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo. É lɛ́ víví n’i tawun ɖɔ é lɛ́vɔ wá ɖò Jehovah sɛ̀n ɖó kpɔ́ xá nɔ tɔn wɛ ɖò agun ɔ mɛ. É víví nú Ann lɔ tawun, ɖó é cí nɔ gbigbɔ tɔn ɖé ɖɔhun nú Paula.
14. Nyɔna tɛ lɛ sín lè mɛ ɖěɖee nɔ dó gbɔ nú mɛ lɛ é ka nɔ ɖu?
14 Nǔ e nyɔ́ tawun é wɛ nyí ɖɔ enyi mǐ ɖexlɛ́ kpo wanyiyi kpo ɖɔ nǔ mɛ ɖevo lɛ tɔn ɖu ayi mɛ nú mǐ ɔ, é sixu wá d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò linlin masɔgbe mǐɖesunɔ tɔn ɖé lɛ jí. Nɔví nyɔnu e wlí alɔ lɛ é kpo ye mɛ ɖěɖee ma wlí alɔ ǎ lɛ é kpo tuùn ɖɔ wɛnɖagbe ɔ jijla ɖi azɔ̌gbɛ́ Mawu tɔn lɛ nɔ zɔ́n, bɔ ye nɔ ɖó awǎjijɛ ɖaxó. Nǔ e nya wɛ ye ɖè é wɛ nyí ɖɔ ye na sɔ́ Mawu sù gbɔn jlǒ tɔn wiwa gblamɛ. Ðé lɛ ɖò ye mɛ tlɛ nɔ kpɔ́n alɔɖiɖo ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ dó mɔ amasin. É ɖò wɛn ɖɔ enyi mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mɛ e mǐ nɔ mɔ ɖò kúnnuɖegbe lɛ é kpo mɛ ɖěɖee ɖò agun ɔ mɛ lɛ é kpo sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ ɔ, mǐ mɛ bǐ na d’alɔ bɔ kancica e ɖò agun ɔ mɛ é na syɛn gɔ́ na. (Fili. 2:4) Mɛsɛ́dó Pɔlu nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖò ali enɛ nu. É wá cí “vǐnɔ” ɖé ɖɔhun nú mɛ ɖěɖee ɖò agun Tɛsaloniki tɔn mɛ lɛ é; bo lɛ́ cí tɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé ɖɔhun nú ye.—Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 2:7, 11, 12.
GBƆDÓNÚMƐ ÐÒ XWÉDO MƐ
15. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí mɛ nukɔntɔn e ɖó na kplɔ́n nugbǒ ɔ vǐ lɛ é?
15 Fí e é jɛxa ɖɔ mǐ ni dó gbɔ nú mɛ bo lɛ́ d’alɔ mɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí xwédo mɛ. Mɛ yɔyɔ̌ lɛ sixu wá byɔ wɛnjlatɔ́ e ko zin lɛ é ɖɔ ye ni d’alɔ emi bonu emi na kplɔ́n nugbǒ ɔ vǐ emitɔn lɛ, ye tlɛ sixu lɛ́ byɔ ɖɔ ye ni kplɔ́n Biblu xá mɛ winnyawinnya emitɔn lɛ. Sɔgbe xá Biblu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ wɛ nyí mɛ nukɔn nukɔntɔn e ɖó na kplɔ́n nǔ vǐ yetɔn lɛ bo na lɛ́ kplɔ́n azɔ̌ ye é. (Nùx. 23:22; Efɛ. 6:1-4) Ðò ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ ɔ, è nɔ ɖó hudo alɔdo mɛ ɖevo lɛ tɔn tɔn, bɔ é nɔ wà ɖagbe tawun. Loɔ, enɛ ɖè azɔ̌ sín kɔ jí nú mɛjitɔ́ lɛ ǎ. Xó ɖiɖɔ ɖó kpɔ́ xá xwédo yetɔn ɖò gbesisɔmɛ ɖò taji.
16. Etɛ è ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ hwenu e è ɖò alɔ dó vǐ lɛ wɛ é?
16 Enyi mɛjitɔ́ ɖé wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ mɛ ɖevo na kplɔ́n nǔ xá vǐ emitɔn lɛ ɔ, mɛ enɛ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo na xò azɔ̌ ɔ yí sín mɛjitɔ́ lɛ sí ǎ. É nɔ wá jɛ bɔ è nɔ byɔ Kúnnuɖetɔ́ ɖé ɖɔ é ni kplɔ́n nǔ xá vǐ ɖěɖee nugbǒ ɔ ma jló mɛjitɔ́ yetɔn lɛ ǎ é. Kúnnuɖetɔ́ ɔ ɖó na hɛn dó ayi mɛ ɖɔ emi ɖò alɔ dó vǐ lɛ wɛ ɖò gbigbɔ lixo nugbǒ, amɔ̌, emi kún huzu vǐ lɛ sín mɛjitɔ́ ó. Nú ye ja nǔ kplɔ́n gbé ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ ye ni kplɔ́n ɖò vǐ lɛ sín xwégbe kpo mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo, alǒ Kúnnuɖetɔ́ ɖevo e zin é ɖé ɖó na ɖò fí ɔ, alǒ é na nyí fí e jɛ agbawungba bo jɛxa é ɖé. Enɛ na zɔ́n bɔ mɛɖebǔ na ɖó linlin vo dó nǔ e ɖò jijɛ wɛ é wu ǎ. É ɖó na ɖó nukún ɖɔ é sixu wá jɛ hweɖenu, bɔ mɛjitɔ́ lɛ na wà azɔ̌ e Mawu sɔ́ d’alɔ mɛ nú ye é, bo na kpé nukún dó vǐ yetɔn lɛ wu ɖò gbigbɔ lixo.
17. Nɛ̌ vǐ lɛ ka sixu nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖé gbɔn?
17 Mɛ winnyawinnya ɖěɖee kplɔ́n bo yí wǎn nú Mawu nugbǒ ɔ, bo nɔ xwedó wěɖexámɛ tɔn é sixu huzu jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖé ɖò xwédo ɖé mɛ. Ye sixu bló mɔ̌ gbɔn sísí ɖiɖó nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo alɔdido ye ɖò nǔ agbaza tɔn lɛ mɛ kpo gblamɛ. Ye lɛ́ nɔ gbeji nú Jehovah ɔ, é na dó wusyɛn lanmɛ nú xwédo ɔ bǐ. Jɛ nukɔn nú Sìnvɔgbɛ ɔ, Sɛti e gosin kúnkan Lamɛki tɔn mɛ é nɔ sɛ̀n Jehovah. Lamɛki ɖɔ dó vǐ sunnu tɔn Nɔwée wu ɖɔ: ‘Vǐ elɔ na ɖè mǐ sín wuvɛ̌ e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò azɔ̌ syɛnsyɛn lɛ mɛ lɛ é mɛ; wuvɛ̌ e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò ayikúngban e Jehovah dó nu ɔ jí é, bo na na vivo mǐ.’ Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ jɛnu hwenu e è ɖè nudómɛ enɛ sín ayikúngban ɔ jí é. (Bǐb. 5:29; 8:21) Vǐ ɖěɖee nɔ nya sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ gbé lɛ é sixu xlɛ́ ɖɔ emi nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn nú xwédo yetɔn lɛ, bo na d’alɔ ye bǐ bɔ ye na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn dìn tɔn lɛ nu, bo na lɛ́ xò nǔ e hugǎn Sìnvɔgbɛ ɔ é zlɛ.
18. Enyi mǐ na bo ɖò wuvɛ̌ alǒ mɛtɛnkpɔn ɖebǔ mɔ wɛ ɔ, etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na dɛ kpo akɔnkpinkpan kpo?
18 Ðɛ, tamɛ linlin kpɔ́n dó kpɔ́ndéwú e ɖò Biblu mɛ lɛ é jí kpo gbɛ̌dido xá mɛ Jehovah tɔn lɛ kpo ɖò alɔdo gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ dìn, bɔ ye ɖò gbɔdónúmɛ mɔ wɛ ɖò wuvɛ̌ e ye nɔ mɔ lɛ é bǐ mɛ. (Xà Ðɛhan 145:18, 19.) Ðó mǐ tuùn ɖɔ Jehovah wɛ nyí Jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn e na nɔ ayǐ sɔyi é wutu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ enɛ na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na dɛ kpo akɔnkpinkpan kpo ɖò mɛtɛnkpɔn ɖebǔ e mǐ na mɔ dìn bo na lɛ́ mɔ ɖò sɔgudo lɛ é nu.


text:
Ðu Ðò Hun E Xò Dó Ayi Towe Tamɛ Wɛ A Ðè É Jí
MǏ NI ɖɔ ɖɔ è tɔ́n ahwan we! Bɔ kɛntɔ́gán towe Satáan ɖò ahwanfunnu e nɔ xò daka tawun é ɖé zán dó wǔ we wɛ. Ahwanfunnu tɛ ka wɛ? Nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn! È sɔnǔ nú ahwanfunnu enɛ bo na dó wà nǔ dó agbaza towe wu ǎ, amɔ̌ bo na dó wà nǔ dó ayi towe wu wɛ.
Mɛsɛ́dó Pɔlu ɖò acéjí dó lee nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn Satáan tɔn lɛ nyí awovinú sɔ́ é wu, amɔ̌, Klisanwun hàtɔ́ tɔn lɛ bǐ ka ɖò acéjí d’ewu ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é cí ɖɔ Kɔlɛntinu ɖé lɛ ɖeji dó yeɖée wu zɛ xwé wu ɖɔhun, bo nɔ lin ɖɔ emi lidǒ tawun ɖò nugbǒ ɔ mɛ, bo kún sixu j’ayǐ gbeɖé ó. (1 Kɔ. 10:12) Nǔ e wu Pɔlu gb’akpá elɔ nú ye é nɛ: “Un ɖò xɛsi ɖi wɛ ɖɔ lee mi tɛ́ dó Klisu wu ɖò gbejininɔ kpodo mimɛ̌ kpan mɛ gbɔn ɔ, nùɖé ni ma flú ayixa mitɔn, bonu mi na jó Klisu dó, lee Ɛvu jó éɖée dó, bɔ dan sɔ́ bibǐ ɖó nukɔn, bo ɖó nùvú dó flú i é ɖɔhun ó.”—2 Kɔ. 11:3.
Lee nǔ yetɔn ɖu ayi mɛ nú Pɔlu sɔ é xlɛ́ ɖɔ ye kún ɖó na ɖeji dó yeɖée wu zɛ xwé wu ó. Nú a na ɖu ɖò hun e xò dó ayi towe tamɛ wɛ a ɖè é jí ɔ, a ɖó na tuùn lee nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn lɛ nɔ hɛn nǔ gblé gbɔn é, bo cɔ́ hwiɖée d’ewu.
NÙJLAJLA MƐBÍBLƐ́ TƆN, NƐ̌ DÒ É KA NYLA SƆ?
Etɛ ka nyí nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn? Ðò xota elɔ mɛ ɔ, nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn ɔ wɛ nyí ɖɔ è ni sɔ́ xó masɔgbe alǒ xó mɛbíblɛ́ tɔn dó lilɛ jɔ nú lee mɛ lɛ nɔ lin nǔ alǒ wà nǔ gbɔn é. Mɛɖé lɛ ɖɔ ɖɔ nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo “adingban, xó huzuhuzu, nǔ hízíhízí, linlin huzu nú mɛ, [kpo] ayimɛhwan funfun [kpo],” bo sɔ́ ɛ cá xá “nugbǒmaɖɔ, nùwadómɛwu kpo wlɛnwín masɔgbe lɛ kpo.”—Propaganda and Persuasion.
Nɛ̌ dò nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn ka nyla sɔ? Nùjlajla enɛ ɔ ayixa winniwinni wɛ, bo cí aɖǐ nyanya e è ma nɔ mɔ ǎ, bo ma ka lɛ́ ɖó wǎn ǎ é ɖɔhun, bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, é nɔ kpé ayi mǐtɔn mɛ. Ðó mǐ ma sixu mɔ bǎ e mɛ nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn lɛ nɔ gbà nǔ yì jɛ é ǎ wutu ɔ, Vance Packard e tuùn azɔ̌ ganji ɖò nùwalɔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn biba dò na linu é ɖɔ: “Gègě mǐtɔn wɛ è ɖò bùbú wɛ, bo ɖò ayi huzu na wɛ, hú lee mǐ nɔ lin gbɔn é.” Akɔwé ɖé ɖɔ enyi nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn ɔ ɖò nǔ wà dó mɛ wu wɛ ɔ, é “nɔ dɔn mɛ byɔ tamɛ ma linkpɔ́n núwiwa e nyla hú bǐ lɛ é mɛ” ɖi ‘kún súsú dó nú akɔta, ahwan, akɔhwan, wǎn gbígbɛ́ nú sinsɛn kpo nùwalɔ e ma sɔgbe ǎ lɛ é gègě ɖevo lɛ kpo mɛ.’—Easily Led—A History of Propaganda.
Nú gbɛtɔ́ yayǎ lɛ sixu kpéwú bo zán nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn lɛ dó blɛ́ mǐ na mɔ̌ ɔ, dǒ nukún nǔ e Satáan sixu kpéwú bo wà é mɛ kpɔ́n? É ko ɖò nùwalɔ gbɛtɔ́ tɔn kplɔ́n wɛ sín hwenu e è dá gbɛtɔ́ é. Dìn ɔ, “gbɛ̀ ɔ bǐ” ɖò acɛ tɔn mɛ. É sixu zán nǔ ɖebǔ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ dó funfún adingban tɔn lɛ kpé. (1 Jaan 5:19; Jaan 8:44) ‘Nukún viva nú ayixa gbɛtɔ́ lɛ tɔn’ ko bí alɔ n’i tawun, bɔ dìn ɔ, é ɖò ‘gbɛ̀ ɔ bǐ flú wɛ.’ (2 Kɔ. 4:4; Nǔɖe. 12:9) Nɛ̌ a ka sixu ɖu ɖò nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn Satáan tɔn lɛ jí gbɔn?
NǍ HLƆNHLƆN NÙÐIÐI TOWE
Jezu ɖɔ xó klewun elɔ e na d’alɔ bɔ mǐ na ɖu ɖò nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn lɛ jí é: “Mi na tuùn nugbǒ ɔ, bɔ nugbǒ ɔ na ɖè mi sín kannumɔgbenu.” (Jaan 8:31, 32) Amɔ̌, ɖó nugbǒ ɔ wá huzu nǔ nukɔntɔn e è nɔ yawu tɔ́n ahwan é wutu ɔ, ɖi sɔja ɖebǔ e ɖò ahwan yózó nu é ɖɔhun ɔ, a ɖó hudo fí e xó ɖejid’ewu lɛ na gosin é tɔn, bo na dó sú ali dó kɛntɔ́ ɔ bonu é ma flú ayi towe ó. Jehovah ka ko na mǐ nǔ enɛ. Ðò Biblu mɛ ɔ, a sixu mɔ nǔ e sín hudo a ɖó bo na fun ahwan xá nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn Satáan tɔn lɛ é bǐ.—2 Tim. 3:16, 17.
É ɖò gaàn ɖɔ, Satáan e nyí gǎn nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn lɛ tɔn é tuùn enɛ. Enɛ wu wɛ é nɔ zán gbɛ̀ elɔ bo nɔ túntún awakanmɛ nú mɛ bonu è ni ma xà Biblu alǒ kplɔ́n ó. Ma lɔn bo jɛ mɔ tɔn enɛ mɛ ó! (Efɛ. 6:11.) Dǒ gǎn bo “mɔ nukúnnú jɛ” nugbǒ ɔ mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́. (Efɛ. 3:18) Enɛ na byɔ gǎndido tawun ɖò así towe. Amɔ̌, flín nǔ taji e wemawlantɔ́ Noam Chomsky ɖɔ é, é ɖɔ: “Mɛɖebǔ na bɛ́ nugbǒ dó taglo towe mɛ ǎ. Nùɖé wɛ bɔ hwiɖesunɔ na ba.” Hǔn, “hwiɖesunɔ na ba,” enɛ byɔ ɖɔ a ni nɔ ‘kije Mawuxówema ɔ ayihɔngbe ayihɔngbe.’—Mɛ. 17:11.
Hɛn dó ayi mɛ ɖɔ Satáan kún ba ɖɔ a ni lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ lɛ jí alǒ da ye kpɔ́n ganji ó. Etɛwu? Wema ɖé tinmɛ nǔ e wu wɛ é bo ɖɔ: “Enyi gbɛtɔ́ lɛ ɔ . . . awakanmɛ kú ye dó tamɛ linlin kpɔ́n ganji wu ɔ, é cí ɖɔ wlɛnwín enɛ nɔ w’azɔ̌ hugǎn.” (Media and Society in the Twentieth Century) Enɛ wu ɔ, ma jó hwiɖée dó alǒ wà nǔ nukúntíntɔ́nnɔ ɖɔhun bo nɔ yí gbè nú nǔ e a sè lɛ é bǐ ó. (Nùx. 14:15) Zǎn nǔwukpikpé nǔ linlin tɔn kpo hlɔnhlɔn nǔ lɛ dídá kpɔ́n tɔn kpo e Mawu na we é, bo sɔ́ nugbǒ ɔ dó ɖó towe.—Nùx. 2:10-15; Hlɔ. 12:1, 2.
NƆ ACÉJÍ DÓ NǓ E NA KLÁN MƐ BO LƐ́ ÐU ÐÒ MƐ JÍ LƐ É WU
Wlɛnwín nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn lɛ tɔn zinzan sixu vɔ́da nú ahwanfuntɔ́ lɛ kpo jlǒ e ye ɖó bo na fun ahwan é kpo. Ye sixu blɛ́ kɛntɔ́ yetɔn e ja ahwan fun xá ye gbé lɛ é, bɔ ye na fun ahwan ɖò yeɖée tɛntin alǒ bú ye, bɔ ye na ɖó wǔ zɔ nú ahwanfuntɔ́gbɛ́ yetɔn lɛ. È ɖɔ ɖɔ ahwangán Allemagne tɔn ɖé yí gbè ɖɔ hwɛjijɔ e wu ye cí ahwan ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu lɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ “nùjlajla kɛntɔ́ lɛ tɔn lɛ lilɛ jɔ nú ayi [mɛ lɛ tɔn], lee dan ɖé nɔ wà gbɔn nú azwi ɖé é ɖɔhun.” Satáan nɔ zán ayixa gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ mɔhun lɛ bo na dó tɔ́n ahwan mǐ bo ɖu ɖò mǐ jí; ɖi kpɔ́ndéwú ɔ, é nɔ tɛn kpɔ́n bo nɔ flɔ́ zo dó glɔ nú hunnyahunnya ɖò nɔví lɛ tɛntin, alǒ sísɛ́ ye bonu ye na ɖó wǔ zɔ nú tutoblonunu Jehovah tɔn, ɖó ye ɖó ayi nǔmawaɖósɛ́nxwiji ɖé wu wutu.
Ma nú è blɛ́ we ó! Nǔ Xó Mawu tɔn ni xlɛ́ ali we. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, bonu bǔninɔ na dó tíìn ɖò nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo tɛntin ɔ, Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖɔ è ni nɔ ɖò ‘jlǒ sɔ́ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛɖée wɛ,’ bo nɔ yawǔ ɖeɖɛ hwɛgbe lɛ. (Kolo. 3:13, 14; Mat. 5:23, 24) É gb’akpá nú mǐ syɛnsyɛn ɖɔ mǐ ni ma ɖó wǔ zɔ nú agun ɔ ó. (Nùx. 18:1) Nɔ gbéjé ahwanfunnu e a nɔ sɔ́ dó ɖí xwi xá nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn Satáan tɔn lɛ na é kpɔ́n. Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Etɛ ka xlɛ́ ali linlin ce hwenu e ninɔmɛ mɔhun ɖé kpannukɔn mì wá yì gbɔn gudo dìn é? Gbigbɔ gbɛ̀ ɔ tɔn wɛ à, alǒ Xó Mawu tɔn?’—Ga. 5:16-26; Efɛ. 2:2, 3.
MA NÚ NÙÐÉ TÚNTÚN DA KPÒ NÚ JIÐE E A ÐÓ É GBEÐÉ Ó
Nú gbeji e sɔja ɖé ɖè nú gǎn tɔn é vɔ́da ɔ, sɔja enɛ sɔ́ na fun ahwan ganji ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛ e nɔ zán wlɛnwín nùjlajla tɔn lɛ é nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na bló bɔ sɔja ɖé sɔ́ na ɖeji dó gǎn tɔn wu ǎ. Ye sixu ɖɔ xó lehun ɖé: “Ma ɖeji dó gǎn towe lɛ wu ó!” alǒ “Ma lɔn nú ye dɔn we dó hɔzɔ mɛ ó!” Bo na dó bló bonu wlɛnwín yetɔn na syɛn d’eji ɔ, ye sixu zán ayixa winniwinni bo gbɔn nǔ ɖebǔ e gǎn enɛ lɛ sixu ko wà nyì dò é sín yɛkan mɛ bo kínkɛ́n xó. Nǔ ɖokpo ɔ wɛ Satáan nɔ wà. É jó gbè gbeɖé dó gǎn e dó wɛ é ɖè, bo na vɔ́da nú jiɖe e a ɖó dó mɛ e Jehovah sɔ́ ɖó mǐ nu lɛ é wu é ǎ.
Ahwanlyannu tɛ a ka na zán? Kanɖeji bo na tɛ́ dó tutoblonunu Jehovah tɔn wu, bo na lɛ́ nɔ gudo nú mɛ e é sɔ́ ɖó mǐ nu lɛ é, enyi ye na bo tlɛ wá wà nùɖé lɛ nyì dò ɔ nɛ. (1 Tɛ. 5:12, 13) Enyi gǔfɔndómawujitɔ́ lɛ alǒ mɛblɛɖutɔ́ mɔhun lɛ na bo ɖɔ xó e vlɛ́ xó nugbǒ lɛ é gbɔn ɖebǔ nú we hǔn, “ma nɔ yawu jó [hwi]ɖée dó nú ayixa [towe] ni gbado ó.” (2 Tɛ. 2:1, 2; Ti. 1:10) Xwedó wě e è ɖè xá Timɔtée é. Zunfan nugbǒ e a ko kplɔ́n é, bo flín mɛ e kplɔ́n ye we lɛ é. (2 Tim. 3:14, 15) Nǔ gègě wɛ xlɛ́ ɖɔ a sixu ɖeji dó mɛ e jí Jehovah ko gbɔn kaka nú xwè kanweko mɔ̌ dìn, bo xlɛ́ ali mǐ ɖò nugbǒ li ɔ jí é wu.—Mat. 24:45-47; Ebl. 13:7, 17.
MA NÚ WLƐNWÍN DÓ XƐSI LƐ VƆ́DA NÚ WE Ó
Hɛn dó ayi mɛ ɖɔ nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn Satáan tɔn lɛ kún nɔ nyí nǔglɔ tɔn hwebǐnu ó. Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ zán wlɛnwín dó xɛsi lɛ, “nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn e dóxó hugǎn” bɔ é zán “lɛ é ɖokpo nɛ.” (Easily Led—A History of Propaganda) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ̌si kplɔ́nyiji-alavɔ tɔn Grande-Bretagne tɔn Philip M. Taylor ɖɔ ɖɔ Asilíinu lɛ nɔ zán “sɛ́n dó xɛsi ɖé kpo nùjlajla ɖé kpo” dó kp’acɛ nú kɛntɔ́ yetɔn lɛ. Satáan na zán xɛsi ɖiɖi nú gbɛtɔ́, xɛsi ɖiɖi nú yadonumɛ, xɛsi ɖiɖi nú kú kpo xɛsi masɔgbe alɔkpa ɖevo lɛ kpo, bo na tɛ́n kpɔ́n bá kp’acɛ dó jǐ we, bo na bló bɔ a na jó Jehovah sinsɛn dó.—Eza. 8:12; Jel. 42:11; Ebl. 2:15.
Ma lɔn nú Satáan zán xɛsi kpowun bo vɔ́da nú we alǒ vɔ́da nú gbejininɔ towe ó. Jezu ɖɔ: “Mi ma ɖi xɛsi ɖebǔ nú mɛ e nɔ hu agbaza, bɔ enɛ ɔ gudo ɔ, ye ma sɔ́ sixu wà nùɖé hú mɔ̌ ǎ lɛ ó.” (Luk. 12:4) Ðeji mlɛ́mlɛ́ dó akpá e Jehovah dó ɖɔ emi na cyɔn alɔ jǐ we, bo na na we “hlɔnhlɔn aditi” ɔ é wu; é na lɛ́ d’alɔ we tlɔlɔ ɖò gǎn ɖebǔ e Satáan na dó, bo na dó xɛsi we bɔ a na jó gbè é mɛ.—2 Kɔ. 4:7-9; 1 Pi. 3:14.
É ɖò wɛn ɖɔ nǔdóxɛsi lɛ alǒ nǔ e na zɔ́n bɔ a na vɔ́da lɛ é sixu wá ba we. Amɔ̌, hɛn xó wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn elɔ lɛ e Jehovah ɖɔ nú Jozuwée é ayixa mɛ: ‘Un ɖɔ nú we ɖɔ hwi ni kpan akɔ́n bo dó gǎn, ma wɔn ó. Ma ɖi xɛsi ó, ma lɔn nú awakanmɛ ni kú we ó, ɖó nyɛ Jehovah, Mawu towe ɔ, un ɖò kpɔ́ xá we ɖò fí e a na gbɔn lɛ bǐ.’ (Joz. 1:9) Adohu adohu lɛ ba jonɔ we hǔn, xoɖɛ sɛ́dó Jehovah tlolo bo ɖɔ linkpɔ́n towe lɛ bǐ n’i. A sixu ɖeji ɖɔ ‘fífá Mawu tɔn na bló ayixa towe kpodo linlin towe lɛ kpo ɖó,’ bɔ a na ɖó hlɔnhlɔn bá ɖí xwi xá nùjlajla Satáan tɔn lɛ bǐ.—Fili. 4:6, 7, 13.
A ka flín xó e Hlabucakée e Asilíi Xɔsu ɔ sɛ́dó é ɖɔ nú togun Mawu tɔn é à? É ɖɔ: ‘Nǔ ɖebǔ sixu hwlɛn we sín Asilíi lɔ mɛ ǎ. Mawu towe Jehovah lɔ sixu wà nǔ ɖebǔ dó hwlɛn we ǎ.’ É ɖɔ gɔ́ na kpo adɔgbigbo kpo ɖɔ: ‘Jehovah ɖesu wɛ ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni wá tɔ́n ahwan tò elɔ bo gbà.’ Etɛ Jehovah ka ɖɔ dó xó enɛ wu? É ɖɔ: “Xó enɛ lɛ e a sè ɔ ni má dó xɛsi nú we ó. Xó enɛ lɛ e azaglɔgán axɔsu Asilíi tɔn lɛ ɖɔ dó ɖɔ slamɛ wǔ ce ɔ, ni ma dó xɛsi nú we ó.” (2 Axɔ. 18:22-25; 19:6) É sɛ́ wɛnsagun ɖokpo dó bɔ é sú kún dó nú Asilíinu 185000 ɖò zǎn ɖokpo mɛ!—2 Axɔ. 19:35.
NYƆ̌NÙÍ, BO NƆ ÐÓTÓ JEHOVAH HWEBǏNU
A ka ko kpɔ́n fímu ɖé, bɔ ɖò nukún towe mɛ ɔ, a mɔ tawun ɖɔ mɛ e fímu ɔ xlɛ́ lɛ é ɖokpo tíìn bɔ è blɛ́ ɛ ɖu bo klɔ́ tamɛ n’i à? A sixu ko ɖɔ ɖɔ: ‘Ma ɖi xó enɛ ó! Adingban ɖó nú we wɛ ye ɖè!’ Dǒ nukún mɛ kpɔ́n dìn ɖɔ wɛnsagun lɛ ɖò xó ɖokpo ɔ ɖɔ nú we wɛ ɖɔ: “Ma nú adingban e ɖó wɛ Satáan ɖè lɛ é ni blɛ́ we ó!”
Enɛ wu ɔ, sú tó towe lɛ dó nùjlajla mɛbíblɛ́ tɔn Satáan tɔn lɛ. (Nùx. 26:24, 25) Ðǒtó Jehovah bo ɖeji dó wutu tɔn ɖò nǔ e a nɔ wà lɛ é bǐ mɛ. (Nùx. 3:5-7) Yǐ gbè nú mɛylɔylɔ tɔn wanyiyinɔ elɔ: “Vǐ ce, yǐ nùnywɛ, bonu xomɛ na hun mi.” (Nùx. 27:11) Enɛ ɔ, a na ɖu ɖò hun e xò dó ayi towe tamɛ wɛ a ɖè é jí!


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Octobre 2016
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 28 Novembre jɛ 25 Décembre 2016 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
TAN GBƐZÁN TƆN
Gǎndido Bá Zé Kpɔ́ndéwú Ðagbe lɛ Ð’ayǐ
Wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ Klisanwun e ko zin lɛ é tɔn sixu d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye na nya nǔ e sɔgbe lɛ é gbé bo lɛ́ kpéwú. Thomas McLain tinmɛ lee mɛ ɖevo lɛ zé kpɔ́ndéwú ɖagbe lɛ ɖ’ayǐ nú éyɛ gbɔn é, kpo lee éɖesu dó gǎn bo d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn é kpo.
“Mi Flín Ðɔ Mi Ðó Na Yí Ye Mɛ E Nɔ Wá Ba Jonɔ Mi lɛ É Ganji”
Etɛ Mawu ka nɔ lin dó jonɔ lɛ wu? Etɛ a ka sixu wà bo na d’alɔ mɛɖebǔ e gosin ayǐ ɖevo jí bo ɖò agun towe mɛ é b’ɛ ma na jɛ xwè dò ǎ?
Kpé Nukún Dó Hwiɖée Wu Ðò Gbigbɔ Lixo Hwenu E A Ðò Sinsɛnzɔ́ Wà Wɛ Ðò Tò Ðevo Mɛ É
Hunjijɛ dó ganjininɔ mɛtɔn kpo xwédo mɛtɔn kpo tɔn jí ɖò gbigbɔ lixo ɖó na mya nukún nú Klisanwun lɛ bǐ. É ɖò mɔ̌ có, enyi a ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò ayǐ ɖevo jí ɔ, tagba bunɔ ɖé lɛ na kpannukɔn we.
A ka Nɔ “Hɛn Nùnywɛ E Nyɔ́ Zán É” À?
Etɛ ka zɔ́n bɔ nùnywɛ e nyɔ́ zán é dó gbɔn vo nú nùtuùntuùn kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpo? Vogbingbɔn ɔ tuùntuùn sixu hɛn lè wá tawun.
Hɛn Nùɖiɖi Towe Lidǒ Ðò Nǔ E Ðó Nukún Wɛ A Ðè ɔ Mɛ
Nùɖiɖi sín kpɔ́ndéwú ɖaaɖagbe hwexónu tɔn lɛ kpo égbé tɔn lɛ kpo sixu kplɔ́n nǔ mǐ. Nɛ̌ a ka hɛn nùɖiɖi towe lidǒ gbɔn?
Ði Nǔ nú Akpá E Jehovah Dó lɛ É
Etɛ ka nɔ nyí nùɖiɖi tawun? Bɔ ɖò taji hú mɔ̌ ɔ, nɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ gbɔn?
A Ka Tuùn À?
Ðò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, bǎ tɛ mɛ Hlɔma ka na mɛɖesúsínínɔ acɛkpatɔ́ lɛ ɖó ɖò Judée? Nugbǒ wɛ ɖɔ ɖò hwexónu ɔ, mɛɖé sixu yì dó gbehan nyanya dó mɛ ɖevo sín gle mɛ à?


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Nǔ Sinsɛnzɔ́ Towe Ni Bí Alɔ nú We D’eji: D’alɔ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ Bonu Ye Ni Zé Yeɖée Jó nú Mawu Bo Bló Baptɛm
NǓ E WU É ÐÒ TAJI É: Bo na dó nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, Biblu kplɔntɔ́ lɛ ɖó na zé yeɖée jó n’i bo bló baptɛm. (1Pi 3:21) Enɛ gudo ɔ, Jehovah nɔ cyɔn alɔ ye mɛ e zán gbɛ̀ sɔgbe xá zě e ye zé yeɖée jó n’i lɛ é jí. (Ðɛ 91:1, 2) Jehovah wɛ Klisanwun ɖé nɔ zé éɖée jó na, é nɔ nyí nú gbɛtɔ́, azɔ̌, alǒ tutoblonunu ɖé ǎ. Enɛ wu ɔ, nùkplɔntɔ́ lɛ ɖó na tɛnkpɔn bo yí wǎn nú Mawu bo nɔ tuùn nǔ e é wà nú ye lɛ é n’i.
LEE È SIXU BLÓ GBƆN É:
Ðò nùkplɔnkplɔn lɛ hwenu hǔn, mi nɔ ɖɔ xó dó nǔ e akpáxwé ɔ ɖexlɛ́ dó Jehovah wu é jí. Tɛɖɛ̌ Biblu xixa ayihɔngbe ayihɔngbe kpo ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah “hwebǐnu” kpo jí nú nùkplɔntɔ́ ɔ.
—1Tɛ 5:17; Ja 4:8
Dǒ wusyɛn lanmɛ nú nùkplɔntɔ́ towe ɖɔ é ni sɔ́ éɖée zízé jó nú Mawu kpo baptɛm biblo kpo dó nǔ e gbé é na nya lɛ é mɛ. Gɔ́ na ɔ, d’alɔ ɛ bonu é ni kpé nǔ klewun klewun lɛ wu, ɖi xósin nina ɖò kplé lɛ jí alǒ kúnnuɖiɖe nú mɛ e ɖò xwé tɔn kpá lɛ é kpo azɔ̌gbɛ́ tɔn lɛ kpo. Flín ɖɔ Jehovah kún nɔ hɛn mɛɖé gannugánnú bonu é na sɛ̀n ɛ ó. Mɛɖesunɔ wɛ nɔ jló bo nɔ zé mɛɖée jó nú Mawu.
—Sɛ́ 30:19, 20
Dǒ wusyɛn lanmɛ nú nùkplɔntɔ́ towe bonu é ni bló huzuhuzu e ɖò dandan lɛ é bo na dó sixu nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ lobo na jɛxa baptɛm. (Nùx 27:11) Ðó jijɔ kpo walɔ ɖé lɛ kpo sixu ko dó ɖɔ dò ɖò Biblu kplɔntɔ́ ɖé sín ayi mɛ wutu ɔ, é sixu byɔ ɖɔ a ni ɖò alɔ dó è wɛ zɔn mǐ yì, bonu é na ɖè mɛ e é nyì ɖ’ayǐ xóxó ɔ nyì ayǐ bo sɔ́ mɛ yɔyɔ̌ ɔ dó. (Efɛ. 4:22-24) Xlɛ́ ɛ xota ɖebɔdoɖewu Atɔxwɛ tɔn e nɔ nyí “Biblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn” é ɖé lɛ
Ðɔ awǎjijɛ e Jehovah sinsɛn hɛn wá nú we lɛ é n’i.
—Eza 48:17, 18


text:
Dandan Wɛ Sinsɛnzɔ́watɔ́ Klisanwun lɛ Na Nɔ Tlɛnmɛ À?
SINSƐN ɖěɖee gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é ɖi Sinsɛn Katolika Hlɔma tɔn, sinsɛn Orthodoxe tɔn vovo lɛ, sinsɛn Bouddha tɔn kpo ɖevo lɛ kpo nɔ ɖɔ ɖɔ sinsɛngán yetɔn lɛ kpo yɛhwenɔgán yetɔn lɛ kpo ɖó na nɔ tlɛnmɛ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mɛ gègě nɔ lin ɖɔ nǔ enɛ wɛ dɔn nùblibliwiwa xyɔwǔ e mɛ sinsɛn gègě sín sinsɛngán lɛ ɖ’alɔ ɖè ɖò azǎnví elɔ lɛ mɛ é wá.
Enɛ wu ɔ, é sɔgbe ɖɔ è ni kanbyɔ ɖɔ: Mawuxówema ɔ jɛn ka byɔ ɖɔ sinsɛnzɔ́watɔ́ Klisanwun lɛ ni nɔ tlɛnmɛ à? Bo na dó mɔ xósin nú nùkanbyɔ enɛ ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé fí e walɔ enɛ gosin é, lee é gbakpé gbɔn é, kpo linlin e Mawu ɖó d’ewu é kpo kpɔ́n.
TLƐNMƐNINƆ ÐÒ SINSƐN SÍN HWENUXÓ MƐ
Encyclopædia Britannica tinmɛ nǔ e tlɛnmɛninɔ nyí é bo ɖɔ ɖɔ “ninɔmɛ mɛ e ma da asì alǒ asú ǎ é tɔn wɛ, enɛ wu ɔ, é nɔ nyì alɔ nú xóɖóxámɛ ɖó sinsɛnzɔ́ alǒ devizɔ́ e é nɔ wà é wu.” Ðò xóɖiɖɔ e Pápà Benoît XVI xwlé Sinsɛngán Katolika Hlɔma tɔn tɔn lɛ ɖò 2006 é mɛ ɔ, é ɖɔ ɖɔ tlɛnmɛninɔ dandan ɔ nyí “aca ɖé bɔ è ko ɖò xwixwedó wɛ sín hwenu e mɛsɛ́dó lɛ kú gudo tlolo é ɖokpoo.”
É ɖò mɔ̌ có, tlɛnmɛninɔ nyí sinsɛn sín aca ɖé bonu Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ xwedó ǎ. Nugbǒ ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu e nɔ gbɛ̀ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é gb’akpá nú nùɖitɔ́ lɛ dó sunnu ɖěɖee “nɔ flú mɛ lɛ kpodo yɛ nyanya lɛ sín nùkplɔnmɛ kpo” bo nɔ “dó sɛ́n ɖɔ è ma da asú ó, è ma ka da asì ó” lɛ é wu.
Xwè kanweko wegɔ ɔ mɛ wɛ tlɛnmɛninɔ sín aca ɔ jɛ tíntɔ́n jí ɖè ɖò sinsɛn “Klisanwun” tɔn ɖěɖee wá huzu Sinsɛn Katolika Hlɔma tɔn ɖò nukɔnmɛ lɛ é mɛ. Sɔgbe kpo wema nukúnɖeji ɖé kpo ɔ, nǔ enɛ “sɔgbe kpo alɔ nyinyi nú xóɖóxámɛ sín sɛ́n yɔyɔ̌ e gbakpé Axɔsuɖuto Hlɔma tɔn mɛ é kpo.” (Celibacy and Religious Traditions)
Ðò xwè kanweko e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, sinsɛn sín vaxɔ lɛ kpo Tɔ́ Sinsɛn tɔn enyíì lɛ kpo jɛhun dó tlɛnmɛninɔ sinsɛngán lɛ tɔn jí. Ye ɖi ɖɔ xóɖóxámɛ nɔ hɛn mɛ blí bo kún sɔgbe kpo yɛhwenɔzɔ́wiwa kpo ó. É ɖò mɔ̌ có, Encyclopædia Britannica ɖɔ nyì wɛn ɖɔ “kaka jɛ xwè kanweko 10gɔ́ ɔ mɛ ɔ, yɛhwenɔ gègě kaka jɛ yɛhwenɔgán ɖé lɛ jí d’asì.”
Ðò Vaxɔ Latran tɔn e è bló ɖò Rome ɖò 1123 kpo 1139 kpo é hwenu ɔ, è lɛ́ dó zǒgbe tlɛnmɛninɔ yɛhwenɔ lɛ tɔn jí, bɔ gbeta enɛ jí wɛ Sinsɛn Katolika Hlɔma tɔn ɔ kpó ɖè kaka wá jɛ égbé. Kpo tito enɛ kpo ɔ, sinsɛn ɔ gbò kpò nyì ali jí nú acɛ kpo akwɛ e é sú, hwenu e yɛhwenɔ e d’asì lɛ é jló na yí sinsɛn ɔ sín nǔ lɛ nú vǐ yetɔn lɛ é, bonu ɖě ma sɔ́ jɛ ó.
LINLIN E MAWU ÐÓ DÓ TLƐNMƐNINƆ WU É
Linlin e Mawu ɖó dó tlɛnmɛninɔ wu é ɖò wɛn ɖò Xó tɔn Biblu ɔ mɛ. Ðò Biblu ɔ mɛ ɔ, mǐ xà xó e Jezu ɖɔ dó ye mɛ e jló bo ɖò tlɛnmɛ éɖɔhun “ɖó axɔsuɖuto [jixwé] tɔn wu” lɛ é wu é. (Matie 19:12) Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ xó dó Klisanwun ɖěɖee jló bo xwedó tlɛnmɛninɔ sín kpɔ́ndéwú éyɛtɔn, ɖó “wɛnɖagbe ɔ wu” lɛ é wu.
É ɖò mɔ̌ có, Jezu kpo Pɔlu kpo ɖě ɖò gbè ɖè wɛ ɖɔ sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ ɖó na nɔ tlɛnmɛ ǎ. Jezu ɖɔ ɖɔ é kún nyí “mɛ bǐ wɛ nɔ yí gbè nú” tlɛnmɛninɔ xó ɔ ó. Enɛ wu ɔ, ahwanvu tɔn lɛ bǐ wɛ nɔ tlɛnmɛ ǎ. Hwenu e Pɔlu ɖò nǔ wlan dó “mɛ e ma da asì ǎ abǐ asú ǎ lɛ” é wu wɛ é ɔ, é ɖɔ nyì wɛn tlɔlɔ ɖɔ: “Aklunɔ ɖɔ xó ɖé nú mì d’ewu ǎ; loɔ, nyɛ . . . ɖɔ nǔ e un lin d’ewu ɔ nú mi.”
Gɔ́ na ɔ, Biblu xlɛ́ ɖɔ sunnu Klisanwun e wà sinsɛnzɔ́ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ lɛ é gègě, kaka jɛ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ jí wɛ d’asì. (Matie 8:14; Maki 1:29-31; 1 Kɔlɛntinu lɛ 9:5) Nugbǒ ɔ, ɖó nùblibliwiwa e gbakpé ɖò Hlɔma yikúngban jí hwenɛnu é wutu ɔ, Pɔlu wlan ɖɔ enyi nukúnkpénuwutɔ́ Klisanwun ɖé d’asì hǔn, “asì ɖokpo wɛ é ɖó na ɖó” bo lɛ́ “ɖó gbè ɖò vǐ tɔn lɛ jí.”
Alɔwliwli enɛ lɛ nyí alɔwliwli e mɛ è ma nɔ ɖóxó xá mɛ ɖè ǎ lɛ é ǎ, ɖó Biblu ɖɔ nyì wɛn ɖɔ “ sunnu ɔ ɖó na wà asúzɔ́ tɔn nú asì tɔn” bɔ asú kpo asì kpo lɛ ɖó na “gbɛ́ xɔ nú [ye]ɖée” lɛ ǎ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 7:3-5) É ɖò wɛn ɖɔ Mawu kún byɔ ɖɔ mɛɖé ni nɔ tlɛnmɛ ó, mɔ̌ jɛn é ma ɖò dandan nú Klisanwun sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ ǎ é nɛ.
ÐÓ WƐNÐAGBE Ɔ WUTU
Enyi tlɛnmɛninɔ ma nyí dandan sín nǔ ǎ ɔ, aniwu Jezu kpo Pɔlu kpo ka ɖɔ ɖagbe tɔn sɔmɔ̌ lo? Ðó tlɛnmɛninɔ sixu hun ali gègě nú mɛ e ɖ’emɛ é ɖé bɔ é na jla wɛnɖagbe ɔ nú mɛ ɖevo lɛ. Tlɛnnɔ lɛ sixu sɔ́ yeɖée jó hugǎn ɖó ye nɔ mɔ tagba e mɛ ɖěɖee wlí alɔ lɛ é nɔ mɔ lɛ é ǎ wutu.
Kpɔ́n kpɔ́ndéwú David tɔn. É jló bo jó azɔ̌ e mɛ è nɔ sú axɔ ɛ ɖè ganji é dó ɖò Mexico bo sɛtɛn yì gletoxo ɖé mɛ ɖò Costa Rica bo na yì kplɔ́n Biblu xá mɛ ɖevo lɛ. David ka lin ɖɔ tlɛnmɛninɔ d’alɔ emi à? “Kpɛɖé tɔn wɛ lɔ ǎ” wɛ é ɖɔ. “É nɔ vɛwǔ bɔ è na ɖyɔ sɔgbe kpo aca yɔyɔ̌ ɖé kpo, kpodo ninɔmɛ ɖevo lɛ kpan, amɔ̌, ɖó nyɛɖokponɔ wu jɛn un kpé nukún dó wutu ɔ, ada huzu huzu ɔ bɔwǔ nú mì.”
Claudia, nɔví nyɔnu tlɛnnɔ e sɛ̀ tɛn bo na yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e è ɖó hudo wɛnjlatɔ́ gègě tɔn ɖè é ɖé ɖɔ: “Un ɖu sinsɛnzɔ́ e un wà nú Mawu é sín vivǐ. Hwenu e un mɔ lee é kpé nukún dó wutu ce gbɔn é ɔ, nùɖiɖi e un ɖó nú Mawu é kpo kancica e un ɖó kpo é kpo é lɛ́ syɛn d’eji.”
“A wlí alɔ oo, a nɔ tlɛnmɛ oo, a na ɖó awǎjijɛ, enyi a wà nǔ e wu a kpé é bǐ nú Jehovah Mawu ɔ nɛ.”
Tlɛnmɛninɔ ɖó na nyí agban bo kpɛ̀n mɛ ǎ. Claudia ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “A wlí alɔ oo, a nɔ tlɛnmɛ oo, a na ɖó awǎjijɛ, enyi a wà nǔ e wu a kpé é bǐ nú Jehovah Mawu ɔ nɛ.”


text:
Wekwín Ebléegbe Tɔn Kpɛví Bǐ ɔ Na Ganjɛwu Ðaxó ɖé Mɛ
Mǐ ka sixu ganjɛwu nugbǒ ɖɔ akpá e Mawu dó lɛ é bǐ na wá jɛnu à? Jezu ganjɛ enɛ wu, bɔ nùkplɔnmɛ tɔn lɛ hɛn tóɖóétɔ́ lɛ sín nùɖiɖi lidǒ. Mǐ ni lin tamɛ kpɔ́n dó kpɔ́ndéwú e é na ɖò Mawuxóɖiɖɔ Só jí tɔn tɔn e ɖò Matie 5:18 mɛ é jí, é ɖɔ: “Ðó má ɖɔ nugbǒ nú mi: Enyi jinukúnsin kpodo ayikúngban kpo ma ko vɔ ǎ ɔ, wekwín kpɛví títí ɖokpo géé ɖò sɛ́n lɛ mɛ na hwe sín wɛ kaka cobonu nǔ lɛ bǐ na sɔgbe ǎ.”
Wekwín kpɛví bǐ e ɖò wekwín Ebléegbe tɔn lɛ mɛ é wɛ nyí י (yod), bo nyí wekwín nukɔntɔn ɔ ɖò wekwín ɛnɛ ɖěɖee nɔte nú nyikɔ mímɛ́ Mawu tɔn, Jehovah é mɛ. * Gɔ́ nú xókwin kpo wekwín ɖěɖee ɖò Sɛ́n Mawu tɔn mɛ lɛ é kpo ɔ, sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo mɔ ɖɔ “wekwín kpɛví títí” ɖokpo ɖokpo ɖò taji tawun.
Ðiɖɔ wɛ Jezu ɖè ɖɔ jinukúnsin kpo ayikúngban kpo na ɖibla wá yì hú ɖɔ gǒflɛ́mɛ Sɛ́n ɔ tɔn kpɛví títí ɖé ni gɔn jijɛnu. Amɔ̌, Mawuxówema ɔ na jiɖe mǐ ɖɔ jinukúnsin kpo ayikúngban kpo e mɔ wɛ mǐ ɖè lɛ é na kpó ɖò te kaka sɔyi. (Ðɛhan 78:69) Enɛ wu ɔ, xógbe nukúnɖeji enɛ lɛ xlɛ́ ɖɔ gǒflɛ́mɛ Sɛ́n ɔ tɔn kpɛví bǐ ɔ kún na gɔn jijɛnu ó.
Jehovah Mawu ka nɔ keya nú gǒflɛ́mɛ kpɛví lɛ à? Ganji. Mǐ ni lin tamɛ dó nǔ elɔ jí: È ɖɔ nú Izlayɛli-ví hwexónu tɔn lɛ ɖɔ ye kún ɖó na gbà Lɛngbɔví Dindinwayixwe tɔn ɔ sín xú lɛ ɖebǔ ó. (Tíntɔ́n 12:46) Vlafo, gǒflɛ́mɛ kpɛví ɖé wɛ enɛ nyí. Ye ka mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu ye ma ɖó na gbà xú lɛ ɖebǔ ǎ é mɛ à? Ye sixu nɔ ma tuùn. Amɔ̌, Jehovah Mawu tuùn ɖɔ gǒflɛ́mɛ enɛ nyí nǔɖɔɖ’ayi ɖé bo na jɛnu, hwenu e è na doya nú Mɛsiya ɔ ɖò yatín jí bo na hu i é; è ka na gbà xú tɔn lɛ ɖebǔ ǎ.—Ðɛhan 34:21; Jaan 19:31-33, 36.
Etɛ xó Jezu tɔn lɛ ka kplɔ́n mǐ? Mǐ lɔ sixu ɖeji mlɛ́mlɛ́ ɖɔ Jehovah sín akpá lɛ bǐ na jɛnu kaka jɛ gǒflɛ́mɛ gudogudo tɔn lɛ bǐ jí. Ganjɛwu e wu agbɔ̌n ɖè é ɖé wɛ xókwin Ebléegbe tɔn kpɛví bǐ ɔ na mɛ!
^ akpá. 3 Wekwín kpɛví bǐ e ɖò wekwín Glɛkigbe tɔn lɛ mɛ é wɛ nyí iota, bo nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo Ebléegbe tɔn י (yod) ɔ kpo. Ðó Ebléegbe mɛ wɛ è wlan Mɔyizi Sɛ́n ɔ dó ɖò bǐbɛ̌mɛ wutu ɔ, é cí ɖɔ wekwín Ebléegbe tɔn ɔ xó ɖɔ wɛ Jezu na ko ɖè.


text:
Ye Zé Yeɖée Jó kpo Jlǒ Kpo—Ðò Madagascar
Sylviana ee nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé bo ɖó xwè 25 mɔ̌ é ɖɔ: “Nú un ɖò nǔ e xɔ́ntɔn ce ɖěɖee sɛ̀ tɛn yì fí e hudo gbexosin-alijitɔ́ tɔn sukpɔ́ ɖè lɛ é mɔ kpɔ́n lɛ é sè wɛ ɔ, akpàkpà nɔ sɔ́ mì ɖɔ nyì lɔ ni ɖɔ́ awǎjijɛ mɔhun kpɔ́n.” É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Amɔ̌, xɛsi nɔ ɖi mì, bɔ un nɔ mɔ ɖɔ tɛnsisɛ yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè é ɖé zɛ nǔwukpikpé ce lɛ wu.”
A mɔ hwiɖée ɖò ninɔmɛ e xó Sylviana ɖɔ é mɛ vlafo wɛ à? Akpàkpà nɔ sɔ́ hwi lɔ dó azɔ̌wiwa ɖò fí e hudo wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ sukpɔ́ ɖè é wu, bɔ a ka ɖò kinkanbyɔ hwiɖée wɛ ɖɔ emi na kpéwú à jí wɛ à? Enyi nǔ nɔ cí mɔ̌ nú we hǔn, awakanmɛ ni ma kú we ó. Kpo alɔdo Jehovah tɔn kpo ɔ, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo afatɔ́n mɔkpan ko ɖu ɖò nǔ e ɖò afɔgblɛ̌gblɛ̌ dó afɔ mɛ nú ye wɛ, bɔ ye na vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ yetɔn lɛ é jí. Bo na dó mɔ lee Jehovah hun ali nú ɖé lɛ ɖò ye mɛ gbɔn é ɔ, mǐ na yì Madagascar, ee nyí tɔtɛntinto ɖaxó hugǎn ɛnɛgɔ ɔ ɖò ayikúngban jí é.
Ðò xwè wǒ e wá yì lɛ é vlamɛ ɔ, wɛnjlatɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ kpo gbexosin-alijitɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ kpo 70 jɛji gosin tò 11 mɛ * bo yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí enɛ e nɔ ɖè sínsɛ́n tɔ́n ɖò Aflika, bɔ mɛ gègě nɔ ɖó sísí nú Biblu ɖè é. Gɔ́ na ɔ, wɛnjlatɔ́ ayǐ ɔ jí tɔn gègě ɖó jlǒ bo na sɛ̀ tɛn, lobo vlɔ́n kàn nú wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla ɖò tɔtɛntinto ɖaxó enɛ mɛ. Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó ye mɛ ɖé lɛ wu.
ÐUÐU ÐÒ XƐSI KPO AWAKANMƐ KÚ MƐ KPO JÍ
Louis kpo Perrine kpo e nyí asú kpo asì kpo ɖé, bo ɖó xwè 30 jɛji é gosin France bo yì Madagascar. Nú xwè mɔkpan ɔ, ye nɔ ɖò tamɛ lin dó lee ye sixu gbló ada nú sinsɛnzɔ́ yetɔn, gbɔn tɛnsisɛ yì gbě ɖevo jí gblamɛ é jí wɛ, bɔ Perrine ka nɔ ɖò nǔ xò kpɔ́n dó tɛnsisɛ ɔ wu wɛ. É tinmɛ ɖɔ: “Xɛsi nɔ ɖi mì dó fí e un ma tuùn ǎ é yiyi wu. Ado nɔ hu mì dó xwédo mǐtɔn, agun mǐtɔn, xwé mǐtɔn, fí e ko má mǐ lɛ é bǐ kpo nǔ e mǐ ko nɔ wà gbè bǐ gbè lɛ é kpo jijodó wu. É ɖò wɛn ɖɔ nǔxokpɔ́n ceɖesunɔ lɛ wɛ nyí nǔ ɖaxó hugǎn e jí un ɖó na ɖu ɖè lɛ é.” Ðò 2012 ɔ, Perrine sɔnǔ nú akɔnkpinkpan bɔ é kpo Louis kpo sɛ̀ tɛn. Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó gbeta e kɔn ye wá é wu? “Ee un kpɔ́n gudo sɛ́dó é ɔ, un sixu ɖɔ ɖɔ nùɖiɖi ce lɛ́ syɛn d’eji, ɖó un mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ.” Louis ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Dǒ nukún Flǐn nukɔntɔn e mǐ bló ɖò Madagascar é mɛ kpɔ́n, Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn wǒ wɛ wá tɛn tɔn mɛ!”
Etɛ ka na hlɔnhlɔn asú kpo asì kpo ɔ bɔ ye nɔ fí e ye yì é hwenu e tagba lɛ wá xwetɔ́n é? Ye savo nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ ɖɔ é ni na emi hlɔnhlɔn e sín hudo emi ɖó, bo na mɔ tɛn bo dɛ é. (Fili. 4:13) Louis ɖɔ: “Mǐ mɔ ɖɔ Jehovah na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ, bo na mǐ ‘fífá Mawu tɔn.’ Mǐ kpé nǔ wu bo sɔ́ ayi ɖó awǎjijɛ e sinsɛnzɔ́ mǐtɔn nɔ na mǐ é jí. Gɔ́ na ɔ, xɔ́ntɔn mǐtɔn e ɖò fí e mǐ gosin lɛ é nɔ wlan nǔ sɛ́dó mǐ gbɔn ɛntɛnɛti jí, bo nɔ lɛ́ sɛ́ wema dó mǐ dó dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni ma jó gbè ó.”—Fili. 4:6, 7; 2 Kɔ. 4:7.
Jehovah dó nú dɛ e Louis kpo Perrine kpo dɛ é b’ɛ zɛ. Louis ɖɔ: “Ðò Octobre 2014 ɔ, mǐ yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Asú kpo Asì kpo Lɛ * ɖò France. Wemaxɔmɛ enɛ yiyi nyí nùnina manawɔn ɖé sín Jehovah gɔ́n.” Ðò kúnnuɖewema ɔ yíyí hwenu ɔ, xomɛ hun asú kpo asì kpo ɔ ɖɔ è lɛ́ sɛ́ ye dó Madagascar.
“MǏ NA GÓ ÐÓ MI WU!”
Hwenu e Didier kpo Nadine kpo ee nyí asú kpo asì kpo ɖé é sɛ̀ tɛn sín France bo yì Madagascar ɖò 2010 é ɔ, xwè 50 mɔ̌ ɖó wɛ ye ɖè. Didier ɖɔ: “Mǐ wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ hwenu e mǐ ɖò winnyawinnya mɛ é, bɔ enɛ gudo ɔ, mǐ kplɔ́n vǐ atɔn e mǐ ɖó lɛ é. Ee ye sù é ɔ, mǐ lin tamɛ dó sinsɛnzɔ́wiwa ɖò gbě ɖevo jí jí.” Nadine yí gbè ɖɔ: “Linlin e mǐ ɖó ɖɔ mǐ na jó vǐ mǐtɔn lɛ dó é zɔ́n bɔ un nɔ xò nǔ kpɔ́n, amɔ̌, ye ɖɔ nú mǐ ɖɔ: ‘Nú mi sɛ̀ tɛn yì gbě ɖevo jí, bo d’alɔ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é ɔ, mǐ na gó ɖó mi wu!’ Xó e ye ɖɔ lɛ é dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ bɔ mǐ sɛ̀ tɛn. Nugbǒ wɛ ɖɔ mǐ ɖò zɔ nú vǐ mǐtɔn lɛ tawun dìn, amɔ̌, é víví nú mǐ ɖɔ mǐ nɔ ɖɔ xó xá ye hwɛhwɛ.”
Malgache-gbè kpinkplɔn vɛwǔ nú Didier kpo Nadine kpo. Nadine ɖɔ kpo nǔkiko yɛ́ɛ ɖé kpo bo ɖɔ: “Mǐ sɔ́ nyí xwè 20 mɛví ǎ.” Nɛ̌ é ka kpa ye gbɔn? Tlolo hwɛ̌ ɔ, ye nɔ agun e nɔ dó Flansegbe é ɖé mɛ. Nukɔnmɛ hwenu e ye mɔ ɖɔ emi ɖò gbesisɔmɛ bo na zán hwenu hugǎn dó kplɔ́n gbè ayǐ ɔ jí tɔn é ɔ, ye sɛ̀ tɛn yì agun e nɔ dó Malgache-gbè é ɖé mɛ. Nadine ɖɔ: “Mɛ e mǐ nɔ mɔ ɖò kúnnuɖegbe lɛ é gègě nɔ yí wǎn nú Biblu kplɔnkplɔn. Hwɛhwɛ wɛ ye nɔ dokú nú mǐ nú ba e mǐ ba ye kpɔ́n é. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, un lin ɖɔ dlɔ̌ kú wɛ un ɖè. Un yí wǎn nú gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wiwa ɖò fí enɛ. Nú un fɔ́n zǎnzǎn ɔ, un nɔ ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ: ‘É nyɔ́ tawun, un na yì ɖɔ Mawuxó nú mɛ lɛ ɖò égbé!’”
Ee Didier flín hwenu e é jɛ Malgache-gbè kplɔ́n jí é ɔ, é ko nǔ yɛ́ɛ. “Un ɖò kplé agun tɔn ɖé wu kpé nukún dó wɛ gbè ɖokpo, amɔ̌, un mɔ nǔ jɛ xósin e na wɛ nɔví lɛ ɖè é ɖě mɛ ǎ. Nǔ e un sixu ɖɔ é kpowun wɛ nyí, ‘É na cɛ́.’ Ee un dokú nú nɔví nyɔnu ɖé nú xósin tɔn gudo é ɔ, mɛ ɖěɖee junjɔn gudo tɔn lɛ é jɛ alɔ bló nú mì jí, bo na dó ɖɔ nú mì ɖɔ xósin e é na é kún sɔgbe ó. Un yawu bo ylɔ nɔví ɖé b’ɛ na xósin e sɔgbe é, é hwe bǐ ɔ, un tuùn ɖɔ é na ɖagbe ɔ.”
É SƆ YLƆ̌ Ɔ KPO AWǍJIJƐ KPO
Ðò kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé jí ɖò 2005 ɔ, Thierry kpo asì tɔn Nadia kpo kpɔ́n nùkpinkpɔn-dó-kplɔ́n-nǔ “Nya Nǔ E Nɔ Sɔ́ Mawu Sù lɛ É Gbé.” Nùkpinkpɔn-dó-kplɔ́n-nǔ enɛ e ɖɔ xó dó Timɔtée wu é byɔ ayi yetɔn mɛ, bo bló bɔ jlǒ e ye ɖó bo na yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn sukpɔ́ ɖè é lɛ́ jɛji. Thierry ɖɔ: “Ee nùkpinkpɔn-dó-kplɔ́n-nǔ ɔ fó bɔ mǐ ɖò alɔ xò wɛ é ɔ, un nya bo ganjɛ asì ce wu lobo kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Fitɛ mǐ ka na yì?’ Bɔ é ɖɔ nú mì ɖɔ nǔ e jí lin tamɛ dó wɛ emi lɔ ɖè é nɛ.” Enɛ gudo ɔ, é sɔ́ lín ǎ bɔ ye jɛ afɔ ɖé lɛ ɖè jí bo na mɔ tɛn dó kpé nǔ enɛ wu. Nadia ɖɔ: “Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, mǐ jɛ nǔ e ɖò mǐ sí lɛ é ɖekpo jí, kaka bɔ nǔ e wá kpò nú mǐ é bǐ wá nɔ tomɛyiyisáki ɛnɛ mɛ!”
Ye wá Madagascar ɖò 2006 bo jɛ vivǐ sinsɛnzɔ́ yetɔn tɔn ɖu jí sín hwenɛnu. Nadia ɖɔ: “Lee mɛ lɛ nɔ yí wɛn ɔ gbɔn é nɔ na awǎjijɛ ɖaxó mǐ.”
Amɔ̌ ɖò sun ayizɛ́n gudo ɔ, asú kpo asì kpo ɔ mɔ wuvɛ̌ ɖé. Nadia sín nɔ e nyí Marie-Madeleine bo nɔ nɔ France é j’ayǐ bo wɛ́n awa, bo lɛ́ gblewu dó ta. Ee asú kpo asì kpo ɔ ɖɔ xó xá dotóo Marie-Madeleine tɔn gudo é ɔ, ye byɔ nɔ yetɔn ɖɔ é ni wá nɔ Madagascar kpo emi kpo. É ko ɖó xwè 80 hwenɛnu có, é ka sɔ ylɔ̌ ɔ kpo awǎjijɛ kpo. Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó gbě ɖevo jí ninɔ wu? É ɖɔ: “Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ vɛwǔ bɔ è na huzu sɔgbe xá ninɔmɛ lɛ, amɔ̌, nǔwumakpé ce lɛ ɖò finɛ có, un mɔ ɖɔ un nyɔ́ zán ɖò agun ɔ mɛ tawun. Nǔ e na mì awǎjijɛ tawun é wɛ nyí ɖɔ tuto ɖagbeɖagbe enɛ zɔ́n bɔ vǐ ce kpo asú tɔn kpo kpé nǔ wu bo lɛ́ kpó ɖò sinsɛnzɔ́ yetɔn e nɔ ɖè sínsɛ́n tɔ́n é kɔn.”
“UN MƆ ALƆ JEHOVAH TƆN”
Riana nyí nɔví sunnu ɖé bo ɖó xwè 20 vɛlɛɛ. É sù ɖò Alaotra Mangoro, fí ɖé wɛ bɔ jinukún nɔ nyɔ́ ɖè tawun ɖò zǎnzǎnhweji Madagascar tɔn. É nɔ w’azɔ̌ tawun ɖò azɔ̌mɛ, bo jló na gbɛkan dó wema kpinkplɔn nu ɖò kplɔnyiji-alavɔ. Amɔ̌, ee é kplɔ́n Biblu gudo é ɔ, é ɖyɔ linlin tɔn. É ɖɔ: “Un dó gǎn bo na fó wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn, bo d’akpá nú Jehovah ɖɔ, ‘Nú un dín nú tɛnkpɔn ce gudo tɔn ɔ, un na bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́.’” Ee Riana yí kúnnuɖewema tɔn gudo é ɔ, é ɖè akpá tɔn. É kpo nɔví sunnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé kpo sɛ̀ tɛn, bɔ é mɔ azɔ̌ hwenu klewun ɖé tɔn bo jɛ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wà jí. É ɖɔ: “Gbeta ɖagbe hugǎn é kɔn un wá kpɔ́n é nɛ.”
Amɔ̌, hɛnnumɔ Riana tɔn lɛ mɔ nǔ jɛ nǔ e wu é ma nya agbazazɔ́ ɖé sín gbě ǎ é wu ǎ. É ɖɔ: “Tɔ́ ce, ataví ce kpo gǎn’máa ce lɛ ɖokpo kpo dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖɔ nyì ni yì kplɔnyiji-alavɔ. Loɔ, un jló na jó gbexosin-alijitɔ́zɔ́ dó ɖó nǔ ɖebǔ wutu ǎ.” É sɔ́ lín ǎ bɔ Riana jló na wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Etɛ ka gɔ́ sò nú jlǒ tɔn enɛ? É ɖɔ: “Ajotɔ́ lɛ wá sla mǐtɔn mɛ bo fin nǔ e un ɖó lɛ é habǔ. Ajo enɛ zɔ́n bɔ un lin tamɛ dó xó e Jezu ɖɔ bo ɖɔ è ni ‘kplé dɔkun mɛtɔn lɛ ɖó jixwé’ é jí. Un wá gbeta ɔ kɔn bo na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bá mɔ tɛn dó xò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kplé.” (Mat. 6:19, 20) É sɛ̀ tɛn yì tofɔligbé tò ɔ tɔn, akúgbéjí ɖé wɛ bo ɖó kilomɛtlu 1 300 dó fí e é gosin é. Finɛ wɛ Antandroy lɛ nɔ nɔ. Etɛwu é ka yì dɔ̌n?
Sun ɖokpo jɛ nukɔn nú ajo e ja nǔ ɖò sla ɔ mɛ é ɔ, Riana bɛ́ Biblu kplɔnkplɔn kpo sunnu Antandroy wè kpo. É kplɔ́n xógbe ɖé lɛ dó gbè yetɔn mɛ, bo lɛ́ lin tamɛ dó Antandroy ɖěɖee ma ko sè wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn kpɔ́n ǎ lɛ é jí. É ɖɔ: “Un xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mì nú má sɛ̀ tɛn yì xá e nɔ dó Tandroy-gbè é ɖé mɛ.”
Riana sɛ̀ tɛn bɔ tlolo ɔ, é mɔ wuvɛ̌ ɖé. É mɔ azɔ̌ ɖě ǎ. Nya ɖé ɖɔ n’i ɖɔ: “Etɛwu a ka wá fí? Bonu mɛ e ɖò fí lɛ é na mɔ azɔ̌ ɔ, fí e hwɛ gosin é wɛ ye nɔ yì!” Aklunɔzán gblamɛ wè gudo ɔ, Riana gosin xá e mɛ nǔ bǐ xú ɖè é bo yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé, lobo ɖò lee é na wà nǔ gbɔn é kanbyɔ éɖée wɛ. Ðò azǎn gudo tɔn kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɔ tɔn jí ɔ, nɔví ɖé sɔ́ nùɖé dó Riana sín akpomɛ. Akwɛ e na kpé è, b’ɛ na lɛkɔ yì Antandroy bo na lɛ́ bɛ́ yawúu jɔ klewun ɖé é wɛ. Riana ɖɔ: “Un mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò tɛn enɛ mɛ. Un sixu lɛ́ kpó ɖò alɔ dó mɛ ɖěɖee ali ma ko hun na bɔ ye kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu kpɔ́n ǎ lɛ é wɛ!” Azɔ̌ ka lɛ́ sukpɔ́ bɔ è na wà ɖò agun ɔ mɛ. Riana ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “É ɖè azɔ̌ nú mì bɔ un na nɔ xwlé xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ mɛ azɔn wè ɖò sun ɖokpo mɛ. Jehovah ɖò azɔ̌ kplɔ́n mì wɛ gbɔn tutoblonunu tɔn gblamɛ.” Égbé ɔ, Riana lɛ́ kpó ɖò wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla mɛ e nɔ dó Tandroy-gbè bo jló na kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu lɛ é gègě wɛ.
“NǓ E LIN NA WÀ WƐ A ÐÈ LƐ NA JƐNU”
Jehovah na jiɖe mǐ ɖɔ: ‘Sɔ́ azɔ̌ towe dó alɔ mɛ nú Jehovah, enɛ ɔ, nǔ e lin na wà wɛ a ɖè lɛ na jɛnu.’ (Nùx. 16:3) Nú mǐ w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo ɖu ɖò afɔklɛ́nnú lɛ jí bo na dó vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ mǐtɔn ɔ, mǐ na mɔ nyɔna Jehovah tɔn. Ðǒ ayi Sylviana e nyí Madagascar nu bɔ mǐ ɖɔ xó tɔn ɖò bǐbɛ̌mɛ xota elɔ tɔn é jí. Flín ɖɔ é nɔ ɖi xɛsi, bo nɔ lin ɖɔ fí e hudo sukpɔ́ ɖè é yiyi zɛ nǔwukpikpé emitɔn lɛ wu. Etɛwu é ka lin nǔ gbɔn mɔ̌? É tinmɛ ɖɔ: “Afɔ ce amyɔxwé tɔn ɔ hwedo ɖisixwé tɔn ɔ wu nú santimɛtlu 9. Enɛ wu ɔ, afɔtɔ́nɔkpo wɛ un nɔ hɛn, bɔ nǔ nɔ yawu cikɔ nú mì.”
É ɖò mɔ̌ có, ɖò 2014 ɔ, Sylviana gɔ́ nú Sylvie Ann ee nyí nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò agun tɔn mɛ é, bɔ ye sɛ̀ tɛn yì gletoxo kpɛví e ɖó kilomɛtlu 85 dó jɔtɛn yetɔn é ɖé mɛ. Afɔklɛ́nnú lɛ ɖò finɛ có, Sylviana sín dlɔ̌ huzu dlɔ̌ aɖi, bɔ é mɔ nyɔna ɖaxó ɖé. É ɖɔ: “Ee un wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí yɔyɔ̌ enɛ nú xwè ɖokpo gudo é ɔ, Doratine, ee nyí xwési winnyawinnya ɖé bɔ un nɔ kplɔ́n Biblu xá ɛ é bló baptɛm ɖò kpléɖókpɔ́ lɛdo tɔn mǐtɔn hwenu.”
“UN NA GƆ́ ALƆ NÚ WE”
Lee nùɖiɖi xó mɛ ɖěɖee sɛ̀ tɛn yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é tɔn xlɛ́ gbɔn é ɔ, enyi mǐ dó gǎn bo ɖu ɖò afɔklɛ́nnú ɖé jí lobo vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ mǐtɔn ɔ, mǐɖesu nɔ mɔ lee akpá elɔ e Jehovah dó nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ é nyí nugbǒ gbɔn é: “Un na na akɔnkpinkpan we; un na gɔ́ alɔ nú we.” (Eza. 41:10) Wǎgbɔ tɔn ɔ, kancica e ɖò mǐ kpo Jehovah kpo tɛntin é nɔ lɛ́ syɛn d’eji. Gɔ́ na ɔ, mǐɖée zízé jó kpo jlǒ kpo ɖò xá é mɛ mǐ ɖè é, alǒ, ɖò tò ɖevo mɛ nɔ sɔnǔ nú mǐ nú azɔ̌ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn e ɖò te kpɔ́n mǐ ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ é. Didier e xó mǐ ɖɔ wá yì é tinmɛ ɖɔ “sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é nyí azɔ̌kplɔnmɛ ɖagbe ɖé nú sɔgudo!” Mɛ e nɔ sɔ́ jlǒ dó w’azɔ̌ lɛ é gègě ɖevo lɛ ni bo bɛ́ azɔ̌kplɔnmɛ enɛ dó mɛhwenu!
^ akpá. 4 Ye mɛ enɛ lɛ ɖé lɛ gosin Canada, République Tchèque, France, Allemagne, Guadeloupe, Luxembourg, Nouvelle-Calédonie, Suède, Suisse, Royaume-Uni, kpo États-Unis kpo.
^ akpá. 8 Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ wɛ jɛ tɛn tɔn mɛ dìn. Sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò gbě ɖevo jí bo ko jɛxa lɛ é sixu d’alɔ wema mɛ, bo yì wemaxɔmɛ ɔ ɖò tò e mɛ ye gosin é, alǒ, ɖò tò ɖevo e mɛ è nɔ bló wemaxɔmɛ ɔ dó anɔ̌nugbe yetɔn mɛ ɖè é.


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Février 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 3-30 Avril 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
Linlin Jehovah Tɔn Na Jɛ Jlɔ́!
Etɛ ka nyí linlin e Mawu ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é? Nǔ nyanya tɛ ka jɛ? Etɛwu vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn ka nyí caví e na hun ali bɔ linlin Mawu tɔn na jɛ jlɔ́ é?
Gbɛxixɔ ɔ, “Nùnamɛ E Nǔ Vɔ Ð’ewu” É ɖé Sín Mawu Gɔ́n
É nyí ali e jiwǔ lɛ é kɛɖɛ wɛ tuto Mawu tɔn enɛ hun ǎ, loɔ, é lɛ́ kúnkplá nǔ taji hugǎn e kàn gbɛ̀ ɔ bǐ lɛ é.
TAN GBƐZÁN TƆN
Mǐ Ðu Lè Fɛ́nú Mawu Tɔn Tɔn Ðò Ali Gègě Nu
Douglas Guest kpo Mary Guest kpo ɖu fɛ́nú Mawu tɔn sín lè hwenu e ye nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò Canada é bo lɛ́ ɖu lè tɔn hwenu e ye nyí mɛsɛ́dó ɖò Brésil kpo Portugal kpo é.
Jehovah Nɔ Xlɛ́ Ali Togun Tɔn
Ðò hwexónu ɔ, Jehovah zán gbɛtɔ́ ɖé lɛ dó xlɛ́ ali togun tɔn. Kúnnuɖenú tɛ ka xlɛ́ ɖɔ é nɔ gudo nú mɛ enɛ lɛ nugbǒ?
Mɛ̌ ka Ðò Ali Xlɛ́ Togun Mawu Tɔn Wɛ Ðò Égbé
Jezu d’akpá ɖɔ emi na ɖò kpɔ́ xá ahwanvu emitɔn lɛ kaka jɛ hwenu e gbɛ̀ ɔ na vɔ dó é. Nɛ̌ é ka ɖò ali xlɛ́ togun Mawu tɔn e ɖò ayikúngban jí é wɛ gbɔn ɖò égbé?
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ Mawu “na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ Mawu nɔ da tɛnkpɔn lɛ kpɔ́n jɛ nukɔn bo nɔ tuùn ee nu mǐ sixu dɛ ɖè lɛ é, bo nɔ tin bɔ enɛ lɛ nɔ wá nú mǐ wɛ à?
DƆKUN E ÐÒ NǓ XÓXÓ SƐXWETƐN MǏTƆN LƐ É
‘Ali Ðebǔ Nɔ Gblé Dín Alǒ Lín Dín Ǎ’
Ðò fifonu xwè 1920 jɛ 1929 tɔn kpo bǐbɛ̌mɛ 1930 jɛ 1939 tɔn kpo vlamɛ ɔ, gbexosin-alijitɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ lɛ xlɛ́ kán e ye kanɖeji bo na jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn gbɔn gletoxo ɖaxó Australie tɔn lɛ mɛ é é.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | JELEMÍI 39-43
Jehovah Na Sú Nǔ E Mɛ Ðokpo Ðokpo Wà É Sín Axɔ Ɛ
Sedesiyasi tlitó nú gbeɖiɖe Jehovah tɔn e ɖɔ ɖɔ è ni jó ta nú Babilɔnu é
È gbò ta Sedesiyasi sín vǐ lɛ ɖò nukún tɔn mɛ. Enɛ gudo ɔ, è tɔ́n nukún tɔn lɛ bo dó wlɔ ɛ, lobo sɔ́ ɛ yì dó gan ɖò Babilɔnu b’ɛ nɔ finɛ kaka bo kú
Evɛdi-Mɛlɛki ɖeji dó Jehovah wu bɔ gbeyiɖɔ Tɔn Jelemíi sín nǔ ɖu ayi mɛ n’i
Jehovah d’akpá ɖɔ emi na hwlɛn Evɛdi-Mɛlɛki gán hwenu e è na gbà Judáa é
Jelemíi kpankɔ́n bo jla wɛn Mawu tɔn nú xwè gègě cobɔ è wá gbà Jeluzalɛmu
Jehovah cyɔn alɔ Jelemíi jí hwenu e è ján gò dó Jeluzalɛmu é lobo bló bɔ Babilɔnunu lɛ ɖè è nyite


text:
ATƆXWƐ No. 6 2016 | Nǔmimɔ E Zawě lɛ É Dó Nùɖíɖó Gbigbɔ Tɔn lɛ Jí
Kpɔ́n nǔ e nukún ma nɔ mɔ ǎ é gbɔn Biblu gblamɛ.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Nùkanbyɔ Ðěɖee Kúnkplá Nùɖíɖó Gbigbɔ Tɔn lɛ É
Mǐ sixu mɔ xósin ɖejid’ewu lɛ.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Nǔmimɔ lɛ Dó Mɛ E Ðò Jixwé lɛ É Wu
Etɛ Mawuxówema ɔ ka ɖexlɛ́ dó Jehovah Mawu, Jezu Klisu, kpo wɛnsagun gbejinɔtɔ́ lɛ kpo wu?
Xɛ lɛ: Nǔ E Ye Sixu Kplɔ́n Mǐ lɛ É
É nyí alɔnuzɔ́ Mawu tɔn kɛɖɛ wɛ xɛ lɛ ɖexlɛ́ ǎ, loɔ, ye lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ bɔ mǐ na lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e ɖò taji nugbǒ lɛ é jí.
Lefèvre d’Étaples: É Ba Ðɔ Gbɛtɔ́ Kpaà lɛ Ni Mɔ Nukúnnú Jɛ Xó Mawu Tɔn Mɛ
Gbeklanxamɛ ɖò ayǐ có, nɛ̌ é ka tɛnkpɔn bo kpé nǔ enɛ wu gbɔn?
TAN GBƐZÁN TƆN
Un Zunfan Nugbǒ Biblu Tɔn Alɔ kpo Awa kpo Mɛvo
Nǔmaɖónukún ɖé jɛ dó dɔnkpɛvu ɖé jí b’ɛ huzu wɔ̌nɖowǔnanɔ, é ɖò mɔ̌ có, é mɔ hwɛjijɔ lɛ bo ɖi nǔ ɖɔ Gbɛɖotɔ́ ɖé tíìn.
Etɛ Biblu ka Ðɔ?
Mawu ka na ɖótó ɖɛ towe lɛ bo na sìnkɔn yet ɔn à?
Nǔ Ɖevo E Ɖò Ɛntɛnɛti Jí lɛ É
Mawu Dá Awovi Wɛ À?
Fitɛ Satáan ka gosin? Kplɔ́n nǔ e wu wema Ezekiyɛli tɔn ɖɔ xó elɔ dó Awovi wu é: “Sín gbè e gbè un ɖó we ɔ, è mɔ nǔjɛdo ɖé ɖɔ ɖò walɔ towe mɛ ǎ, kaka jɛ gbè e gbè è wá mɔ nǔ nyanya ɖò walɔ towe mɛ é.”


text:
NUKPLƆNKPLƆN 23
Nɛ̌ È ka Nɔ Wlan Wema Mǐtɔn lɛ Bo Lilɛ Dó Gbè Ðevo Mɛ Gbɔn?
Bo na dó wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ dó jla “wɛnɖagbe” ɔ “tò bǐ, akɔta bǐ, gbè bǐ kpodo togun bǐ kpo” ɔ, mǐ nɔ bló wema lɛ dó gbè 700 mɔ̌ mɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 14:6) Nɛ̌ mǐ ka nɔ wà azɔ̌ syɛnsyɛn enɛ ɔ gbɔn? Wemawlantɔ́ mǐtɔn e ɖò fí vovo ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é kpo lilɛdogbeɖevomɛtɔ́ na yì 3 300 lɛ kpo wɛ nɔ d’alɔ mǐ
Glɛnsigbe mɛ wɛ è nɔ wlan xota dòdó lɛ dó. Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ kpé nukún dó azɔ̌ e Azɔxɔsa Nùwlanwlan Tɔn nɔ wà ɔ wu ɖò hɔnkàn gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn. Azɔxɔsa enɛ ɔ nɔ kpé nukún dó azɔ̌ e è ɖè nú wemawlantɔ́ e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò hɔnkàn mǐtɔn kpo alaxɔ ɖé lɛ mɛ kpo lɛ é wu. Wemawlantɔ́ vovo enɛ lɛ e mǐ ɖó lɛ é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ ɖɔ xó dó xota e nɔ dɔn mɛ bo ɖu gbɛtɔ́ akɔta vovo lɛ tɔn é wu.
È nɔ sɛ́ nǔ e è wlan lɛ é dó lilɛdogbeɖevomɛtɔ́ lɛ. Ee è ko wà azɔ̌ dó nǔ e è wlan lɛ é jí fó é ɔ, è nɔ sɔ́ ɔdinatɛɛ dó sɛ́dó gbɛ̌ta lilɛdogbeɖevomɛtɔ́ lɛ tɔn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ ye nɔ lilɛ dó gbè ɖevo mɛ, nɔ gbéjé kpɔ́n, bo nɔ vɔ́ xà kpɔ́n ɖɔ é sɔgbe à jí. Ye nɔ dó gǎn bo nɔ cyan “xógbe nugbǒ e sɔgbe lɛ é” dó lilɛ nǔ e ɖɔ wɛ Glɛnsigbe ɔ ɖè tawun é dó gbè yetɔn mɛ.
Ɔdinatɛɛ lɛ nɔ zɔ́n bɔ azɔ̌ ɔ nɔ yá. Ɔdinatɛɛ sixu nɔ wemawlantɔ́ kpo lilɛdogbeɖevomɛtɔ́ lɛ kpo domɛ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, tito ɔdinatɛɛ jí tɔn lɛ nɔ zɔ́n bɔ azɔ̌ yetɔn nɔ yá. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖesunɔ bló tito ɔdinatɛɛ jí tɔn ɖé, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ système électronique de photocomposition multilingue (MEPS), bɔ è sixu sɔ́ dó wlan nǔ dó gbè kanweko donu mɔkpan mɛ, bɛ́ nùwlanwlan kpo ɖiɖe lɛ kpo ɖó kpɔ́ bo tò ye bonu è na zǐn.
Nɛ̌ ka gbɔn bɔ mǐ nɔ jɛ tagba sɔmɔ̌, é tlɛ nyí nú gbè e gbɛtɔ́ afatɔ́ɔ́n kpɛví ɖé jɛn nɔ dó lɛ é? Ðó jlǒ Jehovah tɔn wɛ nyí ɖɔ “gbɛtɔ́ lɛ bǐ ni mɔ hwlɛngán, bo na tuùn nugbǒ ɔ bǐ dégbé dégbé.”—1 Timɔtée 2:3, 4.
Azɔ̌ tɛ wema mǐtɔn lɛ wlanwlan ka nɔ byɔ?
Etɛwu mǐ ka nɔ lilɛ wema mǐtɔn lɛ dó gbè gègě mɛ sɔmɔ̌?


text:
Wlǐ Yɛ̌yi nú Mɛ E É Jɛxa Ðɔ È Ni Wlí Na É
“Kpikpa, yɛ̌yi, susu, kpodo hlɔnhlɔn kpo ni nyí mɛ e ɖò ayijinjɔn ɖò axɔsuzinkpo ɔ jí é kpodo lɛngbɔví ɔ kpo tɔn kaka sɔyi!”
HAN: 9, 108
1. Etɛwu è ka sixu wlí yɛ̌yi nú mɛɖé lɛ? Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó dìn?
È NI wlí yɛ̌yi nú mɛɖé sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ è ni keya bunɔ ɖé nú mɛ ɔ kpo sísí kpo. É ɖò gaàn ɖɔ mǐ na ɖó nukún ɖɔ mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni keya mɔhun na bo ɖó sísí mɔhun na é na ko wà nǔ e jɛxa yɛ̌yi alǒ tɛn bunɔ ɖé mɛ ninɔ é. Enɛ wu ɔ, mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, Mɛ̌ mǐ ka ɖó na wlí yɛ̌yi na? Etɛwu é ka jɛxa ɖɔ mǐ ni wà mɔ̌?
2, 3. (a) Etɛwu yɛ̌yi ka jɛxa Jehovah tawun? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Ðò Nǔɖexlɛ́mɛ 5:13 mɛ ɔ, mɛ ka nyí Lɛngbɔví ɔ? Etɛwu yɛ̌yi ka jɛxa ɛ?
2 Lee Nǔɖexlɛ́mɛ 5:13 xlɛ́ gbɔn é ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ è ɖó na wlí yɛ̌yi nú “mɛ e ɖò ayijinjɔn ɖò axɔsuzinkpo ɔ jí é kpodo lɛngbɔví ɔ kpo.” Ðò wemata 4gɔ́ wema Biblu tɔn ɖokpo ɔ mɛ ɔ, mǐ mɔ hwɛjijɔ e wu é jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi nú Jehovah é ɖokpo. Nǔɖògbɛ e ɖò jixwé lɛ é nɔ sɔ́ gbè dó jǐ dó kpa susu nú Jehovah, “mɛ e ɖò . . . gbɛ̀ kaka sɔyi é.” Ye nɔ ɖɔ: “Aklunɔ mǐtɔn, Mawu mǐtɔn, susu, yɛ̌yi kpo hlɔnhlɔn kpo jɛxa we, ɖó a bló nǔ bǐ; hwi wɛ jló bɔ ye tíìn; hwi wɛ jló bɔ ye ɖò gbɛ̀.”
3 Jezu Klisu wɛ nyí Lɛngbɔví ɔ, “Lɛngbɔví Mawu tɔn e nɔ sɔ́ hwɛ kɛ gbɛtɔ́ lɛ ɔ.” (Jaan 1:29) Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ é ɖó acɛ hú gbɛtɔ́ e ɖò axɔsu ɖu wɛ dìn kpo ee ko nyí axɔsu kpɔ́n lɛ é kpo bǐ fláflá. É tinmɛ ɖɔ: “É wɛ nyí Axɔsu nú mɛ ɖěɖee ɖò axɔsu ɖu wɛ lɛ é, bo lɛ́ nyí Aklunɔ nú mɛ ɖěɖee nyí aklunɔ lɛ é, éɖokponɔ wɛ ma nɔ kú ǎ, bo ɖò weziza e mɛɖé ma sixu sɛkpɔ ǎ é mɛ, mɛɖebǔ ko mɔ ɛ kpɔ́n ǎ, mɛɖé ka sixu mɔ ɛ lɔ ǎ.” (1 Tim. 6:14-16, nwt) Nugbǒ ɔ, axɔsu ɖevo tɛ́ ka sɔ́ jlǒ dó kú dó ta mǐtɔn mɛ dó xɔ gbɛ̀ nú mǐ kpɔ́n? A ba na xò kpó ɖó nú nǔɖògbɛ wɔ̌bliwɔ̌va e ɖò jlajla wɛ ɖò jixwé wɛ ɖɔ: “Lɛngbɔví e è hu ɔ wɛ nyí mɛ e é jɛxa bɔ é na yí acɛ, dɔkun, nùnywɛ, hlɔnhlɔn, yɛ̌yi, susu kpo kpikpa kpo é” à cé?
4. Etɛwu yɛ̌yi wlíwlí nú Jehovah kpo Klisu kpo ma ka nyí é jló mɛ sín nǔ ǎ?
4 È ɖó na wlí yɛ̌yi nú Jehovah kpo Klisu kpo dandan. Mɔ̌ wiwa wɛ na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. Xógbe Jezu tɔn ɖěɖee mǐ xà ɖò Jaan 5:22, 23 mɛ é d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu céɖécéɖé: “Tɔ́ ɔ nɔ ɖɔhwɛ xá mɛɖé ǎ. É sɔ́ hwɛɖiɖɔ bǐ dó así nú Vǐ ɔ, bonu gbɛtɔ́ lɛ bǐ na sɔ́ Vǐ ɔ sù, lee ye nɔ sɔ́ Tɔ́ ɔ sù gbɔn é ɖɔhun. Mɛ e ma sɔ́ Vǐ ɔ sù ǎ ɔ, é sɔ́ Tɔ́ e sɛ́ ɛ dó ɔ lɔ sù ǎ.”
5. Etɛwu mǐ ka ɖó na wlí yɛ̌yi nú mɛ lɛ lobo ɖó sísí nú ye ɖó bǎ ɖé mɛ ɖò kpaà mɛ?
5 ‘Akpajlɛ Mawu tɔn’ mɛ wɛ è dá gbɛtɔ́ lɛ ɖè. (Bǐb. 1:27) Mɔ̌ mɛ ɔ, gègě yetɔn nɔ ɖè jijɔ Mawu tɔn lɛ xlɛ́, enyi é ma tlɛ nyí dó bǎ ɖokpo ɔ mɛ ǎ ɔ nɛ. Gbɛtɔ́ lɛ ɖó nǔwukpikpé bo na ɖè wanyiyi, xomɛnyínyɔ́ xlɛ́ yeɖée lɛ bo lɛ́ sè wuvɛ̌ xá yeɖée lɛ. Ðó è dá mɛ bǐ kpo ayixa kpo wutu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ɖó nǔ e nɔ gb’akpá nú ye dó nǔ e nyɔ́ é kpo nǔ e nyla é kpo wu, nugbǒ kpo adingban kpo wu, nǔ e sɔgbe é kpo ee ma sɔgbe ǎ é kpo wu. É ɖò mɔ̌ có, ayixa sixu wá flú ye hweɖelɛnu. (Hlɔ. 2:14, 15) Nǔ e mɛ́ lɛ é kpo nǔ e nyɔ́ ɖɛkpɛ lɛ é kpo nɔ dɔn mɛ gègě. Ðò kpaà mɛ ɔ, ye nɔ ba na nɔ fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ. Ye nɔ ɖè susu Jehovah tɔn xlɛ́ dó bǎ ɖé mɛ, ye ɖ’ayi wu kpo ye gbɔ kpo ɔ nɛ. Enɛ wu ɔ, é jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi nú ye bo lɛ́ ɖó sísí nú ye dó bǎ ɖé mɛ.
JLƐJININƆ ÐÒ YƐ̌YI WLÍWLÍ NÚ MƐ ÐEVO LƐ MƐ
6, 7. Ðò yɛ̌yi wlíwlí nú gbɛtɔ́ lɛ mɛ ɔ, nɛ̌ Klisanwun nugbǒ lɛ ka gbɔn vo nú mɛ gègě gbɔn?
6 È ɖó jlɛjininɔ sín hudo bo na dó sixu tuùn yɛ̌yi alɔkpa e è na wlí nú mɛ ɖevo lɛ é kpo bǎ e mɛ è ɖó na wlí nú ye yí jɛ é kpo. Gbigbɔ gbɛ̀ Satáan tɔn nɔ wà nǔ dó gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ wu tawun. Nǔ e wu mɛ lɛ nɔ ba na sɔ́ sunnu ɖé lɛ alǒ nyɔnu ɖé lɛ ɖó Mawu há jí é nɛ, ganji ka wɛ ɔ yɛ̌yi kpo sísí kpo e sɔgbe é wɛ è na ɖexlɛ́ ye kpowun. Ye nɔ sɔ́ sinsɛngán lɛ, toxóɖɔtɔ́gán lɛ, lɔnyiji-lɔnfɔnkan yihundatɔ́ nukúnɖeji lɛ, nùxotɔ́ nukúnɖeji lɛ, kpo nyiɖitɔ́ nukúnɖeji ɖevo lɛ kpo dó ajo, bo tlɛ nɔ lin hweɖelɛnu ɖɔ ye hugǎn gbɛtɔ́. Mɔ̌ mɛ ɔ, yɔkpɔvu kpo mɛxo kpo bǐ nɔ kpɔ́n ye dó mɔ kpɔ́ndéwú lɛ, vlafo bo nɔ jló na vlɛ́ walɔ yetɔn lɛ, lee ye nɔ sɔ́ nǔ gbɔn é, alǒ zinzan yetɔn lɛ.
7 Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ nyì alɔ nú yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ agɔ mɔhun. Klisu wɛ nyí mɛ ɖokpo géé e nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí fí kpɔ́n, bɔ è sixu sɔ́ dó mɔ kpɔ́ndéwú ɖagbe e nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu ɖé é. (1 Pi. 2:21) Enyi mǐ wlí yɛ̌yi nú gbɛtɔ́ lɛ zɛ ee sín acɛ ye ɖó é wu ɔ, é na hun xomɛ nú Mawu ǎ. Mǐ ɖó na hɛn nugbǒ elɔ e ma gɛ́dɛ́ ǎ é ayi mɛ: “Ðó gbɛtɔ́ lɛ bǐ wɛ hu hwɛ bɔ susu e Mawu nɔ na mɛ ɔ, ye ɖó ɖě ɖ’emɛ ǎ.” (Hlɔ. 3:23) Nugbǒ ɔ, gbɛtɔ́ ɖě jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi n’i sɔmɔ̌ b’ɛ na cí ɖi sinsɛn ɛ wɛ è ɖè ɖɔhun ǎ.
8, 9. (a) Etɛ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ka nɔ lin dó axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ wu? (b) Bǎ tɛ mɛ mǐ sixu nɔ gudo nú ye yí jɛ?
8 Ðò tò ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, mɛ ɖé lɛ nɔ ɖò gǎn tɛnmɛ. È nɔ ɖó nukún ɖò axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ sí ɖɔ ye ni bló bonu è na nyì sɛ́n lɛ bɔ ayijayǐ na tíìn, bɔ nǔ e nyí hudo toví yetɔn lɛ tɔn é ɔ, ye na kpé nukún d’ewu. Enɛ nɔ wà ɖagbe nú mɛ bǐ. Enɛ wu ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖè wě xá Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nɔ kpɔ́n axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn mɔhun lɛ dó mɔ “acɛkpikpa e ɖò tò ɔ nu lɛ”, bɔ ye ɖó na hwíhwɛ́ yeɖée dó glɔ yetɔn lɛ é. É kplɔ́n nǔ ye ɖɔ: “Nǔ e sín axɔ mi ɖu lɛ ɔ, mi sú mɛ e mi ɖu dó lɛ bǐ. Mi sú kuzu mɛ e mi ɖu kuzu sín axɔ dó lɛ; mi sú tokwɛ mɛ e mi ɖu tokwɛ sín axɔ dó lɛ . . . mi wlí yɛ̌yi nú mɛ [e] mi ɖó na wlí yɛ̌yi na é.”
9 Sɔgbe xá xó enɛ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ sɔ́ jlǒ dó wlí yɛ̌yi nú tòzɔwatɔ́ mɔhun lɛ, lee è sixu ɖó nukún gbɔn é kpo lee é nɔ nyí gbɔn ɖò xá e mɛ ye ɖè é kpo é. Mǐ nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá ye hwenu e ye ɖò azɔ̌ yetɔn lɛ wà wɛ é. Amɔ̌, yɛ̌yi e mǐ nɔ wlí nú ye é kpo gudo e mǐ nɔ nɔ nú ye é kpo nɔ zɛ dogbó e Mawuxówema ɔ na b’ɛ ɖò jlɛ̌ ji lɛ é wu ǎ. Mǐ sixu wà nǔ kaka bo wá tlitó nú Mawu alǒ t’afɔ wǔ e mǐ nɔ ɖó zɔ nú toxóɖiɖɔ alǒ ahwanfunfun é jí ǎ.
10. Nɛ̌ Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn lɛ ka zé kpɔ́ndéwú ɖ’ayǐ nú mǐ ɖò lee ye wà nǔ xá acɛkpikpa lɛ kpo axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ kpo gbɔn é mɛ gbɔn?
10 Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn lɛ zé kpɔ́ndéwú ɖ’ayǐ nú mǐ ɖò lee ye wà nǔ xá acɛkpikpa lɛ kpo axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ kpo gbɔn é mɛ. Hwenu e Acɛkpikpa Hlɔma tɔn ɔ byɔ mɛ lɛ ɖɔ ye ni yì dó nyikɔ wema mɛ é ɔ, Jozɛfu kpo Mali kpo wà mɔ̌. Vǐjiji hwenu Mali tɔn ko sɛya bǐ có, ye sɔnǔ bo wá yì Bɛteleyɛmu. (Luk. 2:1-5) Nukɔnmɛ ɔ, hwenu e è dóhwɛ Pɔlu ɖɔ é wà nǔ nyanya é ɔ, é jɛhun dó éɖée jí kpo sísí kpo, bo wlí yɛ̌yi e jɛxa é nú Axɔsu Elodu Aglipa kpo Fɛsitusi e nyí tokpɔngán nú tokpɔn Hlɔma tɔn Judée tɔn é kpo.
11, 12. (a) Etɛwu yɛ̌yi e mǐ nɔ wlí nú axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ ka nɔ gbɔn vo nú ee mǐ nɔ na sinsɛngán lɛ é? (b) Hwenu e Kúnnuɖetɔ́ Autriche tɔn ɖé wlí yɛ̌yi nú toxóɖɔtɔ́ ɖé é ɔ, ɖagbe tɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?
11 Amɔ̌, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ sɔ́ sinsɛngán lɛ dó mɔ mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi bunɔ ɖé na é ǎ, enyi sinsɛngán enɛ lɛ tlɛ nɔ ɖó nukún nǔ mɔhun ɔ nɛ. Sinsɛn nùvú nɔ ɖɔ nǔ e ma sɔgbe ǎ é dó Mawu wu bo nɔ lɛ́ sló kɔ nú nùkplɔnmɛ e ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ ɖó sísí nú sinsɛngán lɛ mɛ bǐ ɖɔhun, amɔ̌, mǐ nɔ wlí yɛ̌yi bunɔ ɖé nú ye ǎ. Mǐ flín ɖɔ Jezu ɖè mɛ mɔhun lɛ gbà ɖò hwetɔnnu bo ɖɔ ye nyí yɛmɛnuwatɔ́ kpo alixlɛ́mɛtɔ́ nukúntíntɔ́nnɔ lɛ kpo. (Mat. 23:23, 24) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, sísí e mǐ nɔ ɖó nú axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ bo nɔ wlí yɛ̌yi nú ye é sixu tɔ́n kɔ dó ɖagbe e mǐ ma tlɛ ɖó nukún tɔn ǎ é mɛ hweɖelɛnu.
12 Leopold Engleitner nyí Kúnnuɖetɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ ɖé bo gosin Autriche, bɔ kponɔ Nazi tɔn lɛ wlí i bo sɔ́ ɛ dó pínpan mɛ sɛ́dó yadonumɛkpá Buchenwald tɔn mɛ. Dr. Heinrich Gleissner lɔ nyí gantɔ́ ɖé ɖò pínpan ɖokpo ɔ mɛ. Toxóɖɔtɔ́ Autriche tɔn ɖé wɛ n’i. É ɖò mɔ̌ có, kponɔ Nazi tɔn lɛ wlí yɛ̌yi ɖebǔ n’i ǎ. Hwenu e ye ɖò ali jí xwè yadonumɛkpá ɔ mɛ é ɔ, Nɔví Engleitner tinmɛ nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é nú Gleissner kpo sísí kpo b’ɛ ɖótó è ganji. Ðò wɛkɛ hwan wegɔ ɔ gudo ɔ, Gleissner zán tɛn e mɛ é ɖè é dó d’alɔ Kúnnuɖetɔ́ lɛ ɖò Autriche hwɛhwɛ. A sixu ko flín kpɔ́ndéwú e mɛ Kúnnuɖetɔ́ lɛ ɖó sísí e jɛxa é nú tòzɔwatɔ́ lɛ sɔgbe kpo yɛ̌yi e Biblu ɖɔ Klisanwun lɛ ɖó na ɖó nú ye é kpo, bɔ é tɔ́n kɔ dó ɖagbe mɛ é ɖevo lɛ.
MƐ ÐEVO E É JƐXA ÐƆ È NI WLÍ YƐ̌YI NA LƐ É
13. Mɛ̌ mɛ̌ e ka jɛxa tawun ɖɔ mǐ ɖó sísí na bo lɛ́ wlí yɛ̌yi na? Etɛwu?
13 É ɖò wɛn ɖɔ mǐ ɖó na wlí yɛ̌yi nú nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ bo lɛ́ ɖó sísí nú ye. Ðò taji ɔ, è ɖó na wà mɔ̌ nú mɛxo agun tɔn lɛ ɖó ye ɖò nukún kpé dó nǔ wu wɛ wutu. (Xà 1 Timɔtée 5:17.) Mǐ nɔ wlí yɛ̌yi nú nɔví sunnu enɛ lɛ enyi ye na bo tlɛ gosin tò ɖebǔ mɛ, kplɔ́n wema gbɔn ɖebǔ, nyí dɔkunnɔ alǒ wamamɔnɔ ɔ nɛ. Biblu ylɔ ye ɖɔ “nùnina ɖò gbɛtɔ́ lɛ mɛ,” bɔ ye nyí akpáxwé taji ɖé ɖò tuto e Mawu bló bo na dó kpé nukún dó togun tɔn wu é mɛ. (Efɛ. 4:8, nwt) Lin tamɛ dó mɛxo agun tɔn lɛ, nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ, Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Tɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpo mɛ e ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ lɛ é kpo jí. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ kpo ɖó sísí tawun nú mɛ enɛ lɛ e è ɖè bonu ye na kpé nukún dó nǔ wu lɛ é, bɔ mǐ lɔ ka nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ ɖò égbé. Mǐ nɔ sɛ̀n afɔsɔ́ɖótetɔ́ agun Klisanwun tɔn tɔn lɛ alǒ wà nǔ cí ɖɔ wɛnsagun lɛ lɛlɛ̌ dó ye wɛ ɖɔhun ǎ. É ɖò mɔ̌ có, mǐ nɔ ɖó sísí nú nɔví sunnu enɛ lɛ bo nɔ wlí yɛ̌yi nú ye ɖó azɔ̌ syɛnsyɛn e wà wɛ ye ɖè é kpo mɛɖesɔhwe yetɔn kpo wu.
14, 15. Sɔ́ Klisanwun lɛngbɔnyitɔ́ adodwé lɛ jlɛ́ dó ye mɛ e nɔ ɖɔ ɖɔ emi nyí mɔ̌ kpowun lɛ é wu.
14 Lɛngbɔnyitɔ́ mɛɖesɔhwetɔ́ ɖò gbigbɔ lixo lɛ wɛ mɛxo mɔhun lɛ nyí. Nǔ e ɖè mɛɖesɔhwe yetɔn xlɛ́ é wɛ nyí ɖɔ ye nɔ lɔn bonu mɛɖé nɔ sɔ́ ye ɖó ajo ǎ. Ðò ali enɛ nu ɔ, ye gbɔn vo nú sinsɛngán égbé tɔn gègě kpo xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ kpo; Jezu ɖɔ dó ye wu ɖɔ: “Ye nɔ ba na jinjɔn tɛn nukɔntɔn lɛ mɛ ɖò jǒnɔgbé, bo nɔ lɛ́ jló na jinjɔn zinkpo nukúnɖeji lɛ mɛ ɖò kplɔ́ngbasá Jwifu lɛ tɔn. È ni dó gbè ye ɖò tokplétɛn lɛ wɛ ye yí wǎn na.”
15 Klisanwun lɛngbɔnyitɔ́ adodwé lɛ nɔ setónú nú xó elɔ lɛ e Jezu ɖɔ é: “Midɛɛ lɛ ɔ, mi ma lɔn nú mɛɖé ylɔ mi ɖɔ: ‘Mɛ̌si’ ó, ɖó nɔví nɔví wɛ mi bǐ nyí ɖò nùɖiɖi mɛ, bo ɖó Mɛ̌si ɖokpo géé. Mi ma ylɔ mɛɖebǔ ɖò ayikúngban jí fí ɖɔ: ‘Tɔ́’ ó, ɖó Mawu e ɖò jixwé ɔ ɖokponɔ géé wɛ nyí Tɔ́ mitɔn. Mi ma ka lɔn nú mɛɖé ni ylɔ mi ɖɔ: ‘Gǎn’ ó, ɖó Klisu ɖokponɔ géé wɛ nyí gǎn mitɔn. Mɛ e nyí gǎn mitɔn ɔ ɖó na nyí mɛsɛntɔ́ mitɔn. Mɛ e nɔ sɔ́ éɖée sù ɔ, Mawu na sɔ́ ɛ hwe; mɛ e ka nɔ sɔ́ éɖée hwe ɔ, Mawu na sɔ́ ɛ sù.”(Mat. 23:8-12) Nǔ e wu Kúnnuɖetɔ́ lɛ nɔ yí wǎn nú mɛxo e ɖò agun lɛ mɛ ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí, bo nɔ sí ye lobo nɔ wlí yɛ̌yi nú ye ɔ nɛ.
16. Etɛwu a ka ɖó na kpó ɖò gǎn dó wɛ bo na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e Biblu ɖɔ dó yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ é wu lobo bló ɖ’eji?
16 Nugbǒ wɛ ɖɔ é na byɔ hwenu cobɔ mǐ na kplɔ́n jlɛjininɔ ɖò lee mǐ na wlí yɛ̌yi nú mɛ gbɔn é kpo mɛ e mǐ na wlí na é kpo mɛ. Mɔ̌ wɛ é nyí nú Klisanwun nukɔntɔn lɛ lɔ nɛ. (Mɛ. 10:22-26; 3 Jaan 9, 10) Amɔ̌, enyi mǐ dó gǎn bo bló ɖó nǔ e Biblu ɖɔ dó yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ é jí ɔ, é na lá mǐ kpɔ́n ǎ. Jlɛjininɔ ɖò ali enɛ nu nɔ hɛn lè gègě wá.
LÈ E ÐÒ YƐ̌YI E JƐXA É WLÍWLÍ NÚ MƐ MƐ LƐ É
17. Lè tɛ lɛ ka ɖò yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e ɖò gǎn tɛnmɛ lɛ é mɛ?
17 Enyi mǐ ɖó sísí nú mɛ e ɖò gǎn tɛnmɛ lɛ é, bo wlí yɛ̌yi nú ye ɔ, ye sixu jɛhun dó acɛ e mǐ ɖó bo na vo bo ɖɔ Mawuxó é jí. Hwɛhwɛ ɔ, nǔ e mɛ é nɔ tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí ɖɔ è nɔ sɔ́ nukún ɖagbe dó kpɔ́n azɔ̌ mǐtɔn ɔ na. É ko bló xwè nabi ɖé dìn bɔ Birgit e nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò Allemagne é yì vǐ nyɔnu tɔn sín kúnnuɖewema nina tɛnmɛ. Mɛ̌si lɛ ɖɔ nú Birgit ɖɔ é hun xomɛ nú emi ɖɔ emi wà azɔ̌ xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ sín vǐ lɛ sín xwè mɔkpan ɖíe. Ye ɖɔ ɖɔ enyi vǐ Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn ɖě ma ko ɖò azɔ̌ emitɔn mɛ ǎ wɛ ɔ, winnyanú wɛ é na nyí. Birgit tinmɛ ɖɔ, “Mǐ kplɔ́n vǐ mǐtɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ xwedó nugbodòdó Mawu tɔn e kúnkplá walɔ lɛ é, bɔ sísí ɖiɖó nú mɛ̌si lɛ kpo yɛ̌yi wlíwlí nú ye kpo lɔ ɖ’emɛ.” Mɛ̌si ɖokpo ɖɔ jí, “Enyi vǐ lɛ bǐ cí mitɔn lɛ ɖɔhun wɛ ɔ, wemaxɔmɛ na cí palaɖisi ɖɔhun.” Ðò aklunɔzán gbla mɔkpan gudo ɔ, mɛ̌si lɛ ɖokpo wá kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé ɖò Leipzig.
18, 19. Etɛwu yɛ̌yi e jɛxa é wlíwlí nú mɛxo agun tɔn lɛ ka ɖó na nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ?
18 É ɖò wɛn ɖɔ yɛ̌yi e jɛxa é wlíwlí nú mɛxo agun tɔn lɛ ɖó na sɔgbe xá nugbodòdó Xó Mawu tɔn tɔn e nùnywɛ kpé bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu lɛ é. (Xà Eblée lɛ 13:7, 17.) Mǐ sixu kpa ye nú azɔ̌ syɛnsyɛn e wà wɛ ye ɖè é bo ka ɖó na wà mɔ̌, bo lɛ́ tɛnkpɔn bo xwedó alixlɛ́mɛ e ye nɔ na lɛ é. Enyi mǐ nɔ wà mɔ̌ ɔ, é sixu d’alɔ ye bɔ ye na kpó ɖò azɔ̌ yetɔn wà wɛ kpo awǎjijɛ kpo. Amɔ̌, mɔ̌ biblo sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ na tɛnkpɔn bo vlɛ́ mɛxo agun tɔn “nukúnɖeji” ɖé ɖò lee é nɔ sɔnǔ gbɔn bo nɔ ba acɔ́ gbɔn é mɛ pɛ́ɛ́, lee é nɔ kpé nukún dó xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ wu gbɔn é alǒ lee é tlɛ nɔ ɖɔ xó gbɔn ɖò kpaà mɛ é ǎ. Enyi mǐ wà mɔ̌ ɔ, nǔ ɖevo wɛ mɛ lɛ na lin dó mǐ wu. Mǐ ɖó na wɔn gbeɖé ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ wɛ nú é lɔmɔ̌ ǎ. Mɛ e nyí kpɔ́ndéwú mǐtɔn bɔ mǐ na nɔ xwedó é wɛ nyí Klisu.
19 Enyi mǐ nɔ wlí yɛ̌yi e é jɛxa é nú mɛxo agun tɔn lɛ, bo nɔ ɖó sísí e é jɛxa é nú ye, lobo ma ka nɔ sɔ́ ye ɖó ajo ǎ ɔ, mǐ nɔ d’alɔ ye. Mǐ nɔ d’alɔ ye bɔ ye nɔ nyì alɔ nú goyiyi, bo nɔ mɔ ɖɔ emi hugǎn mɛ ɖevo lɛ alǒ ɖɔ hwɛ emitɔn jɛn nyí hwɛ jlɔjlɔ ǎ.
20. Nɛ̌ yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ ɖevo lɛ ka nɔ d’alɔ mǐ gbɔn?
20 Yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e è ɖó na wlí na lɛ é nɔ wà ɖagbe nú mǐɖesunɔ, é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ nyì alɔ nú cejɛnnabi. É nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ gɔn mǐɖée mɔ zɛ xwé wu hwenu e è na wlí yɛ̌yi nú mǐ ɖò ali ɖé nu é. É nɔ lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ wà nǔ sɔgbe xá tutoblonunu Jehovah tɔn, éyɛ nɔ nyì alɔ nú yɛ̌yi e zɛ́ jlɛ̌ wu é alǒ ee ma jɛxa ǎ é wlíwlí nú gbɛtɔ́ lɛ, ye ɖi nǔ kpo ye gbɔ kpo ɔ nɛ. Hú mɔ̌ ɔ, nùnywɛnú wɛ é nyí, ɖó nú mɛ e mǐ nɔ wlí yɛ̌yi na é ɖé wá wà nǔ nyì dò ɔ, é nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ klɛ́n afɔ ǎ.
21. Lè taji hugǎn tɛ yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni wlí na lɛ é ka nɔ hɛn wà?
21 Lè taji e yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni wlí na lɛ é nɔ hɛn wà hugǎn é wɛ nyí ɖɔ nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Mǐ nɔ wà nǔ lee é jló ɖɔ mǐ ni bló gbɔn é, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ kpó ɖò gbeji n’i. Enɛ na nyí xósin ɖé bɔ é na na mɛ ɖebǔ e na ba nǔɖɔ ɛ é. (Nùx. 27:11) Gbɛtɔ́ ɖěɖee ma sɔ́ tuùn lee ye na nɔ wlí yɛ̌yi nú mɛ gbɔn ǎ lɛ é wɛ gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ. É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ mǐ tuùn lee Jehovah jló ɖɔ mǐ ni nɔ wlí yɛ̌yi nú mɛ gbɔn é.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 8
Nɛ̌ ka Gbɔn Bɔ Mǐ Nɔ Sɔnǔ Ganji Cobo Nɔ Yì Kplé Lɛ?
A ka ɖó ayi lee Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ sɔnǔ gbɔn ɖò kplé agun tɔn yetɔn lɛ hwenu ɖò fɔto e ɖò wema elɔ mɛ lɛ é wu à? Nɛ̌ ka gbɔn bɔ mǐ nɔ keya nú acɔ́biba kpo nǔsisɔ mǐtɔn lɛ kpo sɔmɔ̌?
Bo na dó ɖè sísí xlɛ́ Mawu mǐtɔn. Nugbǒ wɛ ɖɔ nǔ e mǐ nyí ɖò nukúnta ɔ kɛɖɛ wɛ Mawu nɔ kpɔ́n ǎ. (1 Samuel 16:7) É ɖò mɔ̌ có, hwenu e mǐ nɔ kplé bo na sɛ̀n ɛ é ɔ, jlǒ nùjɔnǔ tɔn mǐtɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni xlɛ́ sísí e mǐ ɖó nú Mawu kpo sinsɛn-blotɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ kpo ɔ. Enyi mǐ xwè hwɛɖɔtɔ́ ɖé sín nukɔn ɖò hwɛɖɔxɔsa ɔ, mǐ na jló na sɔnǔ bo na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó sísí nú tɛn e mɛ é ɖè é. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, lee mǐ nɔ sɔnǔ gbɔn wá kplé lɛ ɔ nɔ xlɛ́ sísí e mǐ ɖó nú “Hwɛɖɔtɔ́ ayikúngban ɔ bǐ” tɔn Jehovah Mawu, kpo fí e mǐ nɔ sɛ̀n ɛ ɖè é kpo é.
Bo na xlɛ́ nugbodòdó e mǐ nɔ xwedó ɖò gbɛmɛ lɛ é. Biblu byɔ Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nɔ sɔnǔ “ɖò yɛ̌yi mɛ, ɖò jlɛ̌ jí.” (1 Timɔtée 2:9, 10) È sɔnǔ “ɖò jlɛ̌ jí” ɔ wɛ nyí ɖɔ è ni nɔ zɔ nú avɔ e sixu dɔn ayi mɛ lɛ tɔn dó mǐ jí, bo nɔ jla ta nú mɛ, nɔ ba axi, kabǐ nɔ ɖè mɛ̌ xlɛ́ lɛ é didó. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nǔsisɔ “ɖò yɛ̌yi mɛ” ɔ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ cyan avɔ e nyɔ́ kpɔ́n cobo ma ka cí kluyɔɔ alǒ zɛ̀kpá ǎ lɛ é. Nugbodòdó enɛ lɛ sixu zɔ́n bɔ mǐ na ba avɔ alɔkpa e mǐ na cyan bo dó lɛ é kpò ǎ. Enyi mǐ na bo ma tlɛ kɛ nu bo ɖɔ xó ǎ ɔ, nǔsisɔ mǐtɔn e nyɔ́ kpɔ́n bo jɛ acɔ́ ɔ sixu na “sísí . . . nùkplɔnmɛ e ɖɔ xó dó Mawu Mɛhwlɛngantɔ́ mǐtɔn wu ɔ” bo “kpa susu nú Mawu.” (Titu 2:10; 1 Piyɛɛ 2:12) Enyi mǐ nɔ sɔnǔ ganji bo nɔ wá kplé lɛ ɔ, é na zɔ́n bɔ nukún e mɛ ɖevo lɛ nɔ dó kpɔ́n sinsɛn-biblo Jehovah tɔn na ɔ na gbɔn vo.
Ma kpɔ́n dó nǔsisɔ towe wu kpowun bo gɔn kplé wá ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɛ ó. É byɔ ɖɔ avɔ mǐtɔn lɛ ni vɛ́ axi alǒ ɖò zo jí cobo jɛxa, mɛ́, bo nyɔ́ kpɔ́n ǎ.
Nɛ̌ lee mǐ nɔ sɔnǔ gbɔn hwenu e mǐ ɖò Mawu sɛ̀n wɛ ɔ ka nyí nùjɔnǔ sɔ?
Nugbodòdó tɛ lɛ mǐ ka nɔ xwedó bo nɔ cyan nǔ e mǐ na dó lɛ é?


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | EZAYÍI 24-28
Jehovah Nɔ Kpé Nukún Dó Togun Tɔn Wu
Ði jonɔyitɔ́ ɖagbe ɖé ɖɔhun ɔ, Jehovah nɔ na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn mǐ b’ɛ nɔ túnflá.
“Mawu Mavɔmavɔ Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ na ylɔ agɔ̌ ɖokpo nú togun lɛ bǐ”
Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, enyi mɛ lɛ d’alɔ ká ɖokpo ɔ mɛ ɔ, é xlɛ́ ɖɔ ye ɖò fífá mɛ bo lɛ́ nyí xɔ́ntɔn
“Lan ɖagbe e bɔ ganji é wɛ ye na ɖu, bo na nu vɛɛn atata lɛ d’eji”
Lan ɖagbe e bɔ ganji é kpo vɛɛn atata alǒ xwíxwí ɔ kpo nɔte nú nùɖuɖu gbigbɔ tɔn ɖagbe hugǎn e Jehovah nɔ na mǐ lɛ é


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Zě Gbɛzán Towe Dó Kpa Susu nú Jehovah!
Nùnina xɔ akwɛ ɖé wɛ gbɛ̀ nyí. Lee mǐ nɔ zán nùnina enɛ gbɔn ayihɔngbe ayihɔngbe é nɔ ɖè lee é sù nukún mǐtɔn mɛ sɔ́ é xlɛ́. Ðó mǐ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn wutu ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ zán nǔwukpikpé mǐtɔn lɛ dó wlí yɛ̌yi nú Jehovah, Gbɛnamɛtɔ́ ɔ, lobo nɔ dó kpa susu n’i. (Ðɛ 36:10; Nǔ 4:11) É ɖò mɔ̌ có, adohu adohu e nɔ tíìn ɖò gbɛ̀ nyanya elɔ mɛ ayihɔngbe ayihɔngbe lɛ é sixu zɔ́n bɔ mǐ dovɛ̌ nú nǔ e gbé nya wɛ mǐ ɖè ɖò gbigbɔ lixo lɛ é. (Mk 4:18, 19) É na nyɔ́ ɖɔ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ni nɔ kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Un ka ɖò nǔ ce e nyɔ́ hugǎn é na Jehovah wɛ dóó à? (Oz 14:3) Fitɛ azɔ̌ e un nɔ wà é ka kplá mì xwè? Etɛ lɛ gbé nya wɛ un ka ɖè ɖò gbigbɔ lixo? Nɛ̌ un ka sixu gbló ada nú sinsɛnzɔ́ ce gbɔn?’ Nú nukɔnyiyi ɖò gbigbɔ lixo sín ali hun nú we hǔn, xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo byɔ ɛ alɔdo, lobo lɛ́ bló huzuhuzu e é byɔ lɛ é. É ɖò wɛn ɖɔ susu kpikpa nú Jehovah ayihɔngbe ayihɔngbe nɔ zɔ́n bɔ è nɔ zán gbɛ̀ e jɛmɛ nú mɛ é bo nɔ lɛ́ ɖó awǎjijɛ!—Ðɛ 61:9.
KPƆ́N VIDEO ZǍN NǓWUKPIKPÉ TOWE LƐ NÚ JEHOVAH Ɔ, ENƐ GUDO HǓN, NǍ XÓSIN NÚ NÙKANBYƆ ELƆ LƐ:
Etɛwu é ka nyí xlonɔnú ɖɔ è ni zán nǔwukpikpé mɛtɔn lɛ nú gbɛ̀ Satáan tɔn? (1Jn 2:17)
Nyɔna tɛ lɛ mɛ ɖěɖee nɔ na nǔ yetɔn ɖagbe hugǎn lɛ Jehovah é ka nɔ mɔ?
Sinsɛnzɔ́ ɔ sín ali tɛ lɛ nu a ka sixu sɔ́ jlǒ dó zán nǔwukpikpé towe lɛ ɖè?


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | ETƐ BIBLU KA ÐƆ DÓ GBƐ̀ KPO KÚ KPO WU?
Nǔ E Biblu Ðɔ Dó Gbɛ̀ kpo Kú kpo Wu É
Ee mǐ xà nùɖíɖó lɛ sín tan ɖò wema Biblu tɔn e nyí Bǐbɛ̌mɛ é mɛ é ɔ, mǐ mɔ ɖɔ Mawu ɖɔ nú sunnu nukɔntɔn, Adamu, ɖɔ: “A sixu ɖu atín e ɖò jikpá ɔ mɛ ɔ bǐ sín sínsɛ́n. Amɔ̌, atín e sín sínsɛ́n è nɔ ɖu bo nɔ tuùn nǔ ɖagbe kpodo nǔ nyanya kpo ɔ kɛɖɛ jɛn a ma na ɖu ǎ, ɖó gbè e gbè a na ɖu ɔ, a na kú.” (Bǐbɛ̌mɛ 2:16, 17) Xó enɛ e zawě bo ma gɛ́dɛ́ ǎ é xlɛ́ ɖɔ nú Adamu setónú nú gbeɖiɖe Mawu tɔn wɛ ɔ, é na kú ǎ, loɔ, é na ɖò gbɛ̀ tɛgbɛ ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ.
É blawu ɖɔ Adamu kún setónú bá nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ó, é nyɔ́ wà ɔ, é sɔ́ jlǒ dó xò gbeɖiɖe Mawu tɔn nyì kɛ́n, bo ɖu atín sínsɛ́n e sín sɛ́n è dó é, hwenu e asì tɔn Ɛvu na ɛ é. (Bǐbɛ̌mɛ 3:1-6) Nǔ e mɛ tó tlítlí enɛ tɔ́n kɔ dó é kpó ɖò nǔ wà dó mǐ wu wɛ kaka jɛ égbé. Mɛsɛ́dó Pɔlu tinmɛ xó ɔ gbɔn lě: “Hwɛhuhu ɔ, gbɛtɔ́ ɖokpo géé jí wɛ é gbɔn bo wá gbɛ̀ ɔ mɛ; mɛ enɛ wɛ nyí Adamu; hwɛhuhu ɔ ka dɔn kú wá. Enɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ nɔ kú, ɖó mɛ bǐ wɛ hu hwɛ.” (Hlɔmanu lɛ 5:12) Amɔ̌, etɛ ka nyí hwɛhuhu ɔ? Etɛwu é ka dɔn kú wá?
Nǔ e Adamu wà, bo sɔ́ jlǒ dó tlitó alǒ gbà sɛ́n Mawu tɔn é wɛ nyí hwɛhuhu. (1 Jaan 3:4) Nǔ e mɛ hwɛhuhu ɔ tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí kú, lee Mawu ko ɖɔ gbɔn nú Adamu é. Nú Adamu kpo kúnkan tɔn e na wá jɔ lɛ é kpo kpó ɖò tónú sè nú gbeɖiɖe Mawu tɔn wɛ ɔ, ye na ɖó hwɛ ɖě kɔ ǎ, ye ka na kú gbeɖé ǎ. Mawu bló gbɛtɔ́ nú é na kú ǎ, loɔ, é na nɔ gbɛ̀ wu wɛ, bo tlɛ na nɔ kaka sɔyi.
É ɖò wɛn ɖɔ “gbɛtɔ́ lɛ bǐ nɔ kú” lee Biblu ko ɖɔ gbɔn é. Amɔ̌, nùɖé ɖò gbɛtɔ́ mɛ bo nɔ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò kú gudo wɛ à? Mɛ gègě na ɖɔ ɛɛn, ɖɔ nùɖé ɖò gbɛtɔ́ mɛ bo nɔ nyí lindɔ̌n, bo kún nɔ kú ó. Enyi mɔ̌ hǔn, adingban wɛ Mawu ɖó nú Adamu nɛ. Gbɔn nɛ̌ é? Ðó, enyi nùɖé nɔ tɔ́n sín gbɛtɔ́ mɛ bo nɔ yí nɔ gbɛ̀ ɖò fí ɖevo, ɖò kú gudo hǔn, kú sɔ́ nyí bǎ e hwɛhuhu dɔn wá lee Mawu ko ɖɔ gbɔn é ǎ nɛ. Biblu ɖɔ: “Mawu sixu ɖó adingban ǎ.” (Eblée lɛ 6:18) È na ɖɔ xó nugbǒ ɔ, Satáan wɛ ɖ’adingban hwenu e é ɖɔ xó elɔ nú Ɛvu é: “Mi na kú ɖě ǎ.”—Bǐbɛ̌mɛ 3:4.
Enɛ wɛ dɔn nùkanbyɔ elɔ wá: Enyi adingban jí wɛ nùkplɔnmɛ lindɔ̌n jɔmakú tɔn ɔ jinjɔn ɔ, etɛ ka nɔ jɛ ɖò kú gudo tawun?
BIBLU TÍN NǓ LƐ MƐ CÉÐÉCÉÐÉ
Nùɖíɖó lɛ sín tan e ɖò Bǐbɛ̌mɛ mɛ é ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ kán kɔ́ dó mɛ gbɛtɔ́, bo fún funfún e nɔ na gbɛ̀ mɛ ɔ dó awɔntín tɔn mɛ, bɔ gbɛtɔ́ ɔ huzu mɛ gbɛɖe.” Xókwin Ebléegbe tɔn ne’phesh wɛ è lilɛ dó “mɛ gbɛɖe.”—Bǐbɛ̌mɛ 2:7.
Enɛ wu ɔ, Biblu xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ è kún dá gbɛtɔ́ bɔ é ɖó lindɔ̌n jɔmakú ɖé ó. É nyɔ́ wà ɔ, gbɛtɔ́ ɖokpo ɖokpo wɛ nyí “mɛ gbɛɖe.” Enɛ wu ɔ, a sixu ba gbɔn ɖebǔ, a na mɔ xógbe “lindɔ̌n jɔmakú” ɔ ɖò wemafɔ Biblu tɔn ɖebǔ mɛ ǎ.
Biblu ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ɖó nǔ e mɛɖé lɛ nɔ ylɔ ɖɔ lindɔ̌n jɔmakú é ǎ có, etɛwu sinsɛn gègě ka nɔ kplɔ́n enɛ mɛ? Xósin ɔ kplá mǐ yì Ejipu hwexónu tɔn mɛ.
NÙKPLƆNMƐ PAGÁWÙN TƆN ÐÉ VUN KÀN
Hérodote e nyí hwenuxó-wlantɔ́ Grèce tɔn ɖé ɖò xwè kanweko atɔ́ɔ́ngɔ J.H.M. é ɖɔ ɖɔ Ejipunu lɛ wɛ nyí “mɛ nukɔntɔn ɖěɖee jɛhun dó lindɔ̌n jɔmakú xó ɔ jí é.” È mɔ linlin lindɔ̌n jɔmakú tɔn ɔ ɖò aca Babilɔnunu hwexónu tɔn lɛ tɔn lɔmɔ̌ mɛ. Táan e mɛ Alexandre Ðaxó ɔ ɖu ɖò Gbadahweji Azíi tɔn jí ɖò 332 J.H.M. é ɔ, tamɛnukplɔnmɛtɔ́ Grèce tɔn lɛ fúnfún nùkplɔnmɛ ɔ, bɔ tlolo jɛn é gbakpé Axɔsuɖuto Grèce tɔn ɔ bǐ mɛ.
A na mɔ xógbe “lindɔ̌n jɔmakú” ɔ ɖò wemafɔ Biblu tɔn ɖebǔ mɛ ǎ
Ðò xwè kanweko nukɔntɔn H.M. tɔn ɔ, sinsɛngbɛ́ta Jwifu lɛ tɔn nukúnɖeji wè, Essénien lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo kplɔ́n mɛ ɖɔ lindɔ̌n nɔ kpó ɖò gbɛ̀ hwenu e agbaza ko kú é. Jewish Encyclopedia ɖɔ: “Nùkplɔnmɛ lindɔ̌n jɔmakú tɔn ɔ, nùkplɔnmɛ Grèce-nu lɛ tɔn mɛ wɛ Jwifu lɛ sɔ́ sín, ɖò taji ɔ, gbɔn tamɛnukplɔnmɛ Platon tɔn lɛ gblamɛ.” Mɔ̌ ɖokpo ɔ, hwenuxó-wlantɔ́ Jwifu Josèphe e nɔ gbɛ̀ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é ɖɔ ɖɔ nùkplɔnmɛ ɔ kún gosin Mawuxówema ɔ mɛ ó, loɔ, “Grèce-nu lɛ wɛ ɖi nǔ na”; é mɔ ɖɔ xɛxó e xɛxóɖɔtɔ́ yetɔn lɛ xokplé lɛ é mɛ wɛ é ɖè.
Ee aca Grèce tɔn ɖò gbigbakpé wɛ é ɔ, Klisanwun-Nyijɛtɔ́ lɛ lɔ wá sɔ́ nùkplɔnmɛ pagáwùn lɛ tɔn enɛ. Sɔgbe kpo xó e hwenuxó-wlantɔ́ Jona Lendering ɖɔ é kpo ɔ, “nùkplɔnmɛ Platon tɔn e ɖɔ ɖɔ lindɔ̌n mǐtɔn ko nɔ fí ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ cobo wá ɖò gbɛ̀ gblègblé ɖé mɛ dìn é zɔ́n bɔ tamɛnukplɔnmɛ Platon tɔn yawǔ byɔ sinsɛn Klisanwun tɔn lɛ mɛ.” Enɛ wu ɔ, sinsɛn-núkplɔnmɛ pagáwùn tɔn e ɖɔ ɖɔ lindɔ̌n kún nɔ kú ó é byɔ sinsɛn Klisanwun-Nyijɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ, bo wá huzu ɖokpo ɖò nǔ taji e ye ɖi nǔ na lɛ é mɛ.
“NUGBǑ Ɔ NA ÐÈ MI SÍN KANNUMƆGBENU”
Ðò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu gb’akpá elɔ nú mɛ: “[Gbigbɔ ɔ] ɖesu ko ɖɔ céɖécéɖé ɖɔ azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, mɛɖé lɛ na jó nùɖiɖi dó, bo na ɖótó [gbigbɔ] e nɔ flú mɛ lɛ kpodo yɛ nyanya lɛ sín nùkplɔnmɛ kpo.” (1 Timɔtée 4:1) Kpɔ́n lee xó enɛ lɛ nyí nugbǒ sɔ́ é! Kpɔ́ndéwú “yɛ nyanya lɛ sín nùkplɔnmɛ” tɔn ɖé wɛ lindɔ̌n jɔmakú xó ɔ nyí. Biblu yí gbè na ǎ, bɔ azinkan tɔn gosin sinsɛn pagáwùn hwexónu tɔn lɛ kpo tamɛnukplɔnmɛ lɛ kpo mɛ.
É víví nú mǐ bɔ Jezu ɖɔ: “Mi na tuùn nugbǒ ɔ, bɔ nugbǒ ɔ na ɖè mi sín kannumɔgbenu.” (Jaan 8:32) Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é ɖiɖó dó nugbǒ Biblu tɔn wu nɔ ɖè mǐ sín kannumɔgbenu nùkplɔnmɛ kpo nùwalɔ ɖěɖee ma wlí yɛ̌yi nú Mawu ǎ, bɔ sinsɛn gègě nɔ kplɔ́n mɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é kpo tɔn. Hú mɔ̌ ɔ, nugbǒ e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é nɔ hwlɛn mǐ sín aca kpo xɛxó ɖěɖee kúnkplá kú lɛ é kpo sín fɛ́ca mɛ.—Kpɔ́n gbàví “ Fitɛ Mɛkúkú lɛ ka Ðè?”
Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn dó gbɛtɔ́ lɛ jí bonu ye na nɔ gbɛ̀ nú xwè 70 alǒ 80 kpowun ɖò ayikúngban jí, lobo wá yì nɔ fí ɖevo kaka sɔyi ǎ. Linlin e é ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ ɖò bǐbɛ̌mɛ é wɛ nyí ɖɔ ye na nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí fí kaka sɔyi bo na nyí vǐ tɔn tónúsétɔ́ lɛ. Wanyiyi e Mawu ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é sín xlɛ̌ ɖokpo wɛ linlin ɖaxó enɛ nyí, bɔ nǔ ɖě ka sixu d’avaja mɛ ǎ. (Malacíi 3:6) Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Ðɛhan wlantɔ́ ɔ b’ɛ na jiɖe mǐ ɖɔ: ‘Ayikúngban ɔ na nyí hwɛjijɔnɔ lɛ tɔn, bɔ ye na nɔ jí kaka sɔyi.’—Ðɛhan 37:29.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 12
Nɛ̌ Azɔ̌ Yɛhwexóɖiɖɔ Axɔsuɖuta ɔ Tɔn Mǐtɔn ka Nyí Tuto Blona Gbɔn?
Azǎn klewun ɖé jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn ɔ, é ɖɔ jí: “È na jla [Axɔsuɖuto] Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bonu é na nyí kúnnuɖiɖe nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ. Enɛ ɔ gudo ɔ, gbɛ̀ ɔ na vɔ.” (Matie 24:14) Amɔ̌, nɛ̌ è ka na wà azɔ̌ yɛhwexóɖiɖɔ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn elɔ yí fó gbɔn? Gbɔn afɔdomɛ e Jezu sɔ́ ɖ’ayǐ nú mǐ hwenu e é ɖò ayikúngban jí ɔ xwixwedó gblamɛ wɛ.
Mǐ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ yì gbɛtɔ́ lɛ gɔ́n ɖò xwé yetɔn lɛ gbè. Jezu kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na jla wɛnɖagbe ɔ sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè. (Matie 10:11-13; Mɛsɛ́dó 5:42; 20:20) È ɖè ayikúngban tawun e jí wɛnɖagbejlatɔ́ xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn enɛ lɛ na ɖɔ yɛhwexó ɖè ɔ nú ye. (Matie 10:5, 6; 2 Kolɛntinu lɛ 10:13) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, è bló tuto nú azɔ̌ yɛhwexóɖiɖɔ tɔn mǐtɔn ganji ɖò égbé, bo ɖè ayikúngban e jí agun ɖokpo ɖokpo na wà azɔ̌ ɖè ɔ n’i. Enɛ ɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ xwedó gbeɖiɖe Jezu tɔn e ɖɔ “mǐ ni jla togun ɔ bǐ, bo ɖekúnnu” ganji ɔ.
Mǐ nɔ dó gǎn bo nɔ yì gbɛtɔ́ lɛ gɔ́n ɖò fí ɖebǔ e è sixu mɔ ye ɖè é. Jezu lɛ́ jó xlɛ̌ nyì ayǐ nú mǐ, bo nɔ ɖɔ yɛhwexó nú gbɛtɔ́ lɛ ɖò agbawungba, ɖi xutó kabǐ ɖò sɛ́tɔ̀ e nu mɛ gègě nɔ wá ɔ. (Maki 4:1; Jaan 4:5-15) Mǐ lɔmɔ̌ nɔ ɖɔ xó nú gbɛtɔ́ lɛ dó Biblu wu ɖò fí ɖebǔ e mǐ kpéwú ɖè é
A ka tuùn mɛɖé, bo jló na má wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɔ tɔn xá kpo nǔ e wɛn enɛ ɔ na hɛn wá nú ye ɖò sɔ ɔ kpo à? Ma hɛn wɛn nukúnɖiɖo tɔn elɔ nú hwiɖokpo ó. Yawǔ má ɛ xá ye lee a kpéwú gbɔn ɔ!
“Wɛnɖagbe” tɛ mǐ ka ɖó na jla?
Nɛ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ka nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn dó ɖɔ yɛhwexó ɔ gbɔn?


text:
4 JUILLET 2016
NǓ YƆYƆ̌ LƐ
È Jla Akpáxwé Video JW.ORG Tɔn lɛ Ðó
È jla akpáxwé video jw.org tɔn lɛ ɖó bɔ nǔ yɔyɔ̌ elɔ lɛ ɖ’emɛ:
Video jw.org tɔn lɛ bǐ ɖò kpɔ́.
Azɔwanú dobanunǔ tɔn ɖé nú video lɛ.
È tò video lɛ lee ye ɖè gbɔn ɖò JW Library app kpo akpáxwé Vidéo à la demande JW Télédiffusion tɔn kpo jí é ɖɔhun.
A sixu mɔ akpáxwé e è jla ɖó é lee è ko nɔ ba video lɛ gbɔn ɖ’ayǐ é ɖɔhun, ɖò taji ɔ, a sixu zín WEMA LƐ > VIDEO LƐ, alǒ Ba Video Lɛ ɖò akpáxwé bǐbɛ̌mɛ tɔn jw.org tɔn, alǒ Video Lɛ ɖò dò bǐ ɖò akpáxwé jw.org tɔn ɖebǔ.
Kpɔ́n akpáxwé Video Lɛ tɔn e è jla ɖó é.


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Zinzan Ðagbe Ðiɖó Ðò Hɔn Mɛ lɛ Tɔn Ta
Klisanwun lɛ nyí “nùkpinkpɔn nú gbɛ̀ ɔ bǐ.” (1Kɔ 4:9) Enɛ wu ɔ, é ɖó na kpaca mǐ ɖɔ xwétɔ́ ɖé lɛ nɔ kpɔ́n mǐ gbɔn flɛtɛli nu alǒ ɖótó mǐ gbɔn hɔn gudo ǎ. Xwé ɔ sixu tlɛ ɖó kameláa e nɔ cɔ́ nǔ é kpo miklo kpo bo na zɔ́n bɔ xwétɔ́ ɔ na kpɔ́n mǐ, ɖótó mǐ, lobo lɛ́ yí mǐ dó kàn jí. Ali e nu mǐ na ɖè zinzan ɖagbe xlɛ́ ɖò hɔn mɛ lɛ tɔn ta ɖè é ɖé lɛ ɖíe.—2Kɔ 6:3.
WALƆ TOWE (Fili 1:27):
Ðǒ sísí nú xwétɔ́ ɔ lobo ma fin xwé tɔn gbè kpɔ́n ó. Ma ɖu nǔ, nu sìn, tɛkan alǒ wlan nǔ sɛ́dó mɛ ɖevo lɛ hwenu e a ɖò hɔn ɔ ta é ó
XÓÐIÐƆ TOWE (Efɛ 4:29):
Hwenu e a ɖò hɔn ɔ ta é ɔ, ma ɖɔ xó ɖebǔ e a ma ba ɖɔ xwétɔ́ ɔ ni sè ǎ é ó. Wɛnjlatɔ́ ɖé lɛ tlɛ nɔ ɖó xóɖɔɖókpɔ́ yetɔn te, bo na mɔ tɛn dó sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó nǔ e ye jló na ɖɔ é jí