text:
Gbejininɔ Nɔ Zɔ́n Bɔ Nǔ Mɛtɔn Nɔ Nyɔ́ Mawu Nukúnmɛ
“Xwedó xlɛ̌ mɛ e ɖi nǔ bo ɖó sɔxwixwe, bo nɔ mɔ nǔ e sín akpá Mawu dó ɔ yí, ɖó enɛ wu lɛ é tɔn.”
HAN LƐ: 86, 54
1, 2. Nǔvɛwǔ tɛ ka kpannukɔn Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo?
ÐYƆVǏ ɖé kanwezun bo na yì kpé tɔ́ tɔn. Xomɛ hun i tawun ɖó tɔ́ tɔn lɛkɔ sín ahwangbenu wuyɛyɛ̌ afɔyɛ́yɛ́. Ðuɖeji ɖaxó e tɔ́ tɔn ɖó é zɔ́n bɔ ɖyɔvǐ ɔ jihan bo ɖú wè kpo awǎjijɛ kpo. Amɔ̌, nǔ e tɔ́ tɔn wà é kpo nǔ e é ɖɔ é kpo ɖó na ko kpaca ɛ. É vún awu dó kɔ nú éɖée bo súxó ɖɔ: “Áo vǐ ce! A dǒ mì lele mɛ.” Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ n’i ɖɔ emi ko d’akpá ɖé nú Jehovah b’ɛ na ɖyɔ gbɛzán tɔn kaka sɔyi. Akpá tɔn na byɔ ɖɔ vǐ nyɔnu tɔn kún na d’asú alǒ jì vǐ gbeɖé ó. Amɔ̌ tlolo ɔ, vǐ nyɔnu ɔ na xósin ɖagbe ɖé, b’ɛ dó wusyɛn lanmɛ nú tɔ́ tɔn b’ɛ na dó ɖè akpá e é dó nú Jehovah é. Xósin tɔn xlɛ́ ɖɔ é ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ nǔ ɖebǔ e Jehovah na byɔ emi é na nyí nǔ ɖagbe. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:34-37) Hwenu e tɔ́ tɔn mɔ nùɖiɖi tɔn é ɔ, é gó tawun, ɖó é tuùn ɖɔ jlǒ ɖagbe vǐ emitɔn tɔn na hɛn xomɛ hun Jehovah.
2 Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ dó Jehovah kpo lee é nɔ wà nǔ gbɔn é kpo wu. Ye nɔ gbeji, é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu e é vɛwǔ nú ye tawun é ɔ nɛ. Ye jló ɖɔ nǔ emitɔn ni nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ, b’ɛ na bo byɔ vɔ̌ ɖebǔ ɔ, ye na sá.
3. Etɛwu kpɔ́ndéwú Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo tɔn ka sixu d’alɔ mǐ égbé?
3 É nɔ bɔwǔ hwebǐnu nú è na nɔ gbeji nú Jehovah ǎ. É nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni “fun ahwan nú nùɖiɖi.” (Judi 3) Bo na dó d’alɔ mǐ nú mǐ na wà mɔ̌ ɔ, mǐ ni kpɔ́n lee Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo dɛ ɖò wuvɛ̌ ɖé lɛ nu ɖò gbɛzán yetɔn mɛ gbɔn é. Nɛ̌ ye ka nɔ gbeji nú Jehovah gbɔn?
KƆGBIDINÚMƐ GBƐ̀ Ɔ TƆN LƐ ÐÒ FINƐ CÓ, È NA NƆ GBEJI
4, 5. (a) Gbè tɛ Jehovah ka ɖè nú Izlayɛli-ví lɛ hwenu e ye yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí é? (b) Sɔgbe kpo Ðɛhan 106 kpo ɔ, etɛ ka gbò Izlayɛli-ví lɛ ɖó tónúmase yetɔn wu?
4 Gbè bǐ gbè ɔ, Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo na ko nɔ flín nǔ e tónúmase Izlayɛli-ví lɛ tɔn jì lɛ é. Xwè 300 mɔ̌ ɖíe jɛ nukɔn ɔ, Jehovah ɖegbe nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ ye ni hu vodunsɛntɔ́ e ɖò Akpádídó Yikúngban ɔ jí lɛ é bǐ, amɔ̌, ye setónú ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 7:1-4) Izlayɛli-ví gègě jɛ nǔ wà jí Kanáanu e nɔ sɛ̀n vodun bo nɔ zán gbɛ̀ blíblí lɛ é ɖɔhun.
5 Ðó tónúmase Izlayɛli-ví lɛ tɔn wu ɔ, Jehovah sɔ́ nya xɛ ɖò ye jí ɖò kɛntɔ́ yetɔn lɛ nukɔn ǎ. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 2:1-3, 11-15; Ðɛhan 106:40-43) É ɖó na ko vɛwǔ tawun nú xwédo ɖěɖee yí wǎn nú Jehovah lɛ é bonu ye na nɔ gbeji n’i ɖò xwè enɛ lɛ e vɛwǔ é mɛ. É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ gbejinɔtɔ́ ɖé lɛ xó, ɖi Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo, gɔ́ nú Ɛlukana, Ana kpo Samuwɛli kpo. Ye kudeji bo na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun.
6. Kɔgbidinúmɛ tɛ lɛ ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ égbé? Etɛ mǐ ka ɖó na wà?
6 Ðò hwe mǐtɔn nu ɔ, mɛ lɛ nɔ lin nǔ bo nɔ wà nǔ Kanáanu lɛ ɖɔhun. Ye nɔ sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó agalilɛ, adakaxixo kpo akwɛ kpo jí. Amɔ̌, Jehovah gb’akpá e zawě lɛ é nú mǐ. Lee é jló na nya xɛ ɖò Izlayɛli-ví lɛ jí ɖò kɔgbidinúmɛ mɔhun lɛ sí é ɔ, mɔ̌ jɛn é jló na nya xɛ ɖò mǐ lɔ jí é nɛ. Nùwanyido yetɔn lɛ ka na kplɔ́n nǔ mǐ à? (1 Kɔlɛntinu lɛ 10:6-11) Mǐ ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ bo na nyì alɔ nú linlin gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ. (Hlɔmanu lɛ 12:2) Mǐ ka na wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ bo wà mɔ̌ à?
È FLÚ JƐFUTÉE CÓ, É KA NƆ GBEJI
7. (a) Etɛ Jɛfutée sín mɛ lɛ ɖesu ka wà n’i? (b) Nɛ̌ Jɛfutée ka wà nǔ gbɔn?
7 Ðò Jɛfutée hwenu ɔ, Filisitɛ́ɛn lɛ kpo Amumɔ́ɔ ví lɛ kpo doya nú Izlayɛli-ví lɛ, ɖó ye tlitó nú Jehovah wutu. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 10:7, 8) Gɔ́ nú enɛ ɔ, Jɛfutée lɛ́ mɔ wuvɛ̌ ɖò tɔ́ví tɔn lɛ kpo tomɛxo Izlayɛli tɔn lɛ kpo lɔ mɛ. Ðó tɔ́ví tɔn lɛ hwanwǔ i bo lɛ́ gbɛ́ wǎn n’i wutu ɔ, ye hɛn ɛ gannugánnú b’ɛ gosin ayikúngban e é ɖu gǔ tɔn é jí. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:1-3) Jɛfutée ka lɔn nú acɛ gbà mɛ wu yetɔn wà nǔ dó wǔ tɔn ǎ. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn enɛ? Hwenu e tomɛxo lɛ ylɔ ɛ ɖɔ é ni wá d’alɔ emi é ɔ, é wà mɔ̌ tlolo. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:4-11) Etɛ ka sixu ko sísɛ́ Jɛfutée b’ɛ wà nǔ gbɔn mɔ̌?
8, 9. (a) Nugbodòdó tɛ lɛ ka ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ bo sixu ko d’alɔ Jɛfutée? (b) Etɛ ka nyí nǔ taji hugǎn nú Jɛfutée?
8 Jɛfutée nyí ahwanfuntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé, bo tuùn tan Izlayɛli tɔn kpo Mɔyizi Sɛ́n ɔ kpo ganji. Lee Jehovah wà nǔ gbɔn xá togun Tɔn é kplɔ́n ɛ nugbodòdó Mawu tɔn lɛ dó ɖagbe kpo nyanya kpo wu. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:12-27) Jɛfutée zán nukúnnúmɔjɛnǔmɛ enɛ ɖò gbɛzán tɔn mɛ hwenu e é jló na wà nǔ vovo lɛ é. É tuùn linlin e Jehovah nɔ ɖó dó xomɛsin kpo hlɔnbiba kpo wu é, kpo lee Mawu jló ɖɔ togun emitɔn ni yí wǎn nú yeɖée lɛ gbɔn é kpo. Gɔ́ nú enɛ ɔ, Sɛ́n ɔ kplɔ́n ɛ lee é na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kaka jɛ mɛ e gbɛ́ wǎn n’i lɛ é jí gbɔn é.
9 É cí ɖɔ Jozɛfu sín kpɔ́ndéwú d’alɔ Jɛfutée ɖɔhun. É sixu ko kplɔ́n lee Jozɛfu kú nǔblawu nú nɔví tɔn lɛ gbɔn é, có wǎn wɛ ye ka gbɛ́ n’i. (Bǐbɛ̌mɛ 37:4; 45:4, 5) Tamɛ linlin dó kpɔ́ndéwú enɛ wu sixu ko d’alɔ Jɛfutée b’ɛ wà nǔ lee Jehovah jló gbɔn é. Nǔ e tɔ́ví Jɛfutée tɔn lɛ wà é vɛ́ n’i tawun. Amɔ̌, ahwanfunfun dó nyikɔ Jehovah tɔn kpo togun tɔn kpo tamɛ nyí nǔ taji nú Jɛfutée hú lee nǔ cí n’i é. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:9) É kanɖeji bo na nɔ gbeji nú Jehovah. Linlin tɔn enɛ zɔ́n bɔ Jehovah dó nú é kpo Izlayɛli-ví lɛ kpo.
Mǐ ɖó na lɔn nú xomɛsin mǐtɔn na zɔ́n bonu mǐ na jó Jehovah sinsɛn dó ǎ
10. Nɛ̌ mǐ ka sixu jó nugbodòdó Mawu tɔn lɛ dó bɔ ye na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na zán Klisanwun gbɛ̀ gbɔn ɖò égbé?
10 Kpɔ́ndéwú Jɛfutée tɔn ka na kplɔ́n nǔ mǐ à? Enyi Klisanwun hàtɔ́ mǐtɔn lɛ wà nǔ nyì dó nú mǐ, alǒ enyi mǐ mɔ ɖɔ ye kún wà nǔ xá mǐ ganji ó ɔ, nɛ̌ mǐ ka na wà nǔ gbɔn? Mǐ ɖó na lɔn nú xomɛsin na zɔ́n bonu mǐ na jó Jehovah sinsɛn dó ǎ. Ma jɛ kplé Klisanwun tɔn lɛ gɔn jí alǒ gbɛ́ ɖɔ emi kún sɔ́ na zán hwenu kpo agun ɔ kpo ó gbeɖé ó. Mǐ ni wà nǔ Jɛfutée ɖɔhun bo setónú nú Jehovah. Enɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò ninɔmɛ vɛwǔ lɛ jí, bo na zɔ́n bɔ mǐ lɔ na nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé.
VƆSISA E GOSIN AYI MƐ LƐ É NƆ ÐÈ NÙÐIÐI MǏTƆN XLƐ́
11, 12. Akpá tɛ Jɛfutée ka dó? Etɛ enɛ ka byɔ?
11 Jɛfutée tuùn ɖɔ emi ɖó hudo alɔdo Mawu tɔn tɔn cobo na hwlɛn Izlayɛli-ví lɛ gán sín Amumɔ́ɔ ví lɛ lɔ mɛ. É d’akpá nú Jehovah ɖɔ enyi É bló bonu emi ɖu ɖò ahwan ɔ jí ɔ, emi na na ɛ mɛ nukɔntɔn e na gosin xwé emitɔn gbè, bo na wá kpé emi hwenu e emi na lɛkɔ é, “vɔ e è nɔ dó zo ɔ” ɖɔhun. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:30, 31) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?
12 Jehovah gbɛ́ wǎn nú gbɛtɔ́ sísɔ́ dó savɔ̌, enɛ wu ɔ, mǐ tuùn ɖɔ Jɛfutée kún ɖò gbɛtɔ́ na sɔ́ dó savɔ̌ wɛ tlɔlɔ ó. (Sɛ́nflínmɛ 18:9, 10) Ðò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ ɔ, vɔ̌ e è nɔ dó zo é nyí nùnina bunɔ ɖé bɔ mɛɖé nɔ xwlé Jehovah bǐ mlɛ́mlɛ́. Enɛ wu ɔ, ɖiɖɔ wɛ Jɛfutée ɖè ɖɔ mɛ e emi na na Jehovah é na wà sinsɛnzɔ́ n’i ɖò goxɔ tɔn mɛ nú gbɛhwenu tɔn e kpò é bǐ. Jehovah ɖótó Jɛfutée bo d’alɔ ɛ b’ɛ ɖu ɖò ahwan ɔ jí bǐ mlɛ́mlɛ́. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:32, 33) Amɔ̌, mɛ̌ Jɛfutée ka na na Jehovah?
13, 14. Etɛ xó Jɛfutée tɔn e ɖò Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:35 mɛ é ka xlɛ́ dó nùɖiɖi tɔn wu?
13 Lin tamɛ dó xó e è ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ xota elɔ tɔn é jí. Hwenu e Jɛfutée lɛkɔ sín ahwangbenu é ɔ, mɛ nukɔntɔn e wá kpé é wɛ nyí vǐ nyɔnu vívɛ́ná tɔn; éɖokponɔ géé wɛ é ka ɖó! Jɛfutée ka na nɔ gbeji nú akpá tɔn à? É ka na na vǐ nyɔnu tɔn Jehovah b’ɛ na sɛ̀n ɛ ɖò gɔxo tɔn mɛ nú gbɛhwenu tɔn e kpò é bǐ à?
14 Nugbodòdó e ɖò Mawu Sɛ̀n ɔ mɛ lɛ é ɖó na ko lɛ́ d’alɔ Jɛfutée b’ɛ wà nǔ e sɔgbe é. É sixu ko flín xó e è ɖɔ ɖò Tíntɔ́n 23:19 mɛ é, é wɛ nyí ɖɔ togun Mawu tɔn ɖó na sɔ́ jlǒ dó na nǔ tɔn e nyɔ́ hugǎn é Jehovah. Sɛ́n ɔ ɖɔ hwenu e mɛɖé d’akpá ɖé nú Jehovah é ɔ, “é na bló nǔ e é ɖɔ é; ɖě na hwe ɖ’emɛ ǎ.” (Kɛ́nsísɔ́ 30:3) Ana gbejinɔtɔ́ e sixu ko nɔ gbɛ̀ ɖò Jɛfutée hwenu é ɖɔhun ɔ, Jɛfutée ɖó na ɖè akpá e é dó é, enyi é na bo tuùn nǔ e é byɔ ɖò vǐ nyɔnu tɔn kpo éɖesu kpo sí é ɔ nɛ. Ðó vǐ nyɔnu tɔn na wà sinsɛnzɔ́ ɖò goxɔ ɔ mɛ wu ɔ, é na d’asú gbeɖé ǎ, é ka na jì vǐ gbeɖé ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛɖebǔ na ɖu Jɛfutée sín nyikɔ kpo ayikúngban tɔn kpo sín gǔ ǎ. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:34) É ɖò mɔ̌ có, Jɛfutée ɖɔ kpo gbejininɔ kpo ɖɔ: “Un ko dó akpá nú Mawu Mavɔmavɔ hǔn, un ma ka sixu gɔn ɖiɖe nɛ!” (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:35) Jehovah yí vɔ̌ ɖaxó e Jɛfutée sá n’i é bo dó n’i. A ka na nɔ gbeji Jɛfutée ɖɔhun à?
15. Akpá tɛ gègě mǐtɔn ka dó? Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gbeji gbɔn?
15 Hwenu e mǐ zé gbɛ̀ mǐtɔn jó nú Jehovah é ɔ, mǐ d’akpá n’i ɖɔ mǐ na wà jlǒ tɔn, é na bo gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ. Mǐ tuùn ɖɔ é kún nɔ bɔwǔ hwebǐnu nú è na ɖè akpá enɛ ó. Amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka nɔ wà nǔ gbɔn hwenu e è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e mǐ ma yí wǎn na ǎ é é? Enyi mǐ ɖu ɖò lee nǔ cí nú mǐ lɛ é jí bo sɔ́ jlǒ dó setónú nú Mawu hǔn, mǐ xlɛ́ ɖɔ mǐ nɔ gbeji nú akpá e mǐ dó é nɛ. Mǐ sixu sè wuvɛ̌ ɖò lanmɛ ɖó vɔsisa mǐtɔn wu, amɔ̌, nyɔna Jehovah tɔn lɛ nɔ túnflá hwebǐnu. (Malacíi 3:10) Bɔ Jɛfutée sín vǐ nyɔnu ɔ ka ló? Nɛ̌ é ka yí akpá e tɔ́ tɔn dó é gbɔn?
16. Nɛ̌ vǐ nyɔnu Jɛfutée tɔn ka wà nǔ gbɔn nú akpá e tɔ́ tɔn dó é? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
16 Akpá e Jɛfutée dó é gbɔn vo nú Ana tɔn. Ana d’akpá ɖɔ emi na na vǐ sunnu emitɔn Samuwɛli b’ɛ na wà sinsɛnzɔ́ ɖò goxɔ Mawu tɔn mɛ bo na nyí Nazilinu ɖé. (1 Samuwɛli 1:11) Sɛ́n ɔ yí gbè bɔ Nazilinu ɖé sixu d’asì bo ɖó xwédo. Amɔ̌, è sɔ́ vǐ nyɔnu Jɛfutée tɔn jó bǐ mlɛ́mlɛ́ “vɔ e è nɔ dó zo ɔ” ɖɔhun, enɛ wu ɔ, é na mɔ awǎjijɛ e è nɔ mɔ ɖò xwési nyínyí alǒ nɔ nyínyí mɛ é ǎ. (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:37-40) Lin tamɛ d’eji! É jló é ɔ, é na da sunnu e nyɔ́ hugǎn ɖò tò ɔ mɛ é ɖó tɔ́ tɔn wɛ nyí gǎn ɖò Izlayɛli. Amɔ̌ dìn ɔ, é na huzu mɛsɛntɔ́ mɛɖesɔhwetɔ́ ɖò goxɔ Mawu tɔn mɛ. Nɛ̌ ɖyɔvǐ enɛ ka wà nǔ gbɔn? É xlɛ́ ɖɔ sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn wɛ jɛ nukɔn, bo ɖɔ nú tɔ́ tɔn ɖɔ: “Wà nǔ xá mì lee hwiɖesunɔ ko ɖɔ gbɔn sín nu towe mɛ é.” (Hwɛɖɔtɔ́ lɛ 11:36) É sɔ́ jlǒ e è nɔ ɖó nú asú alǒ vǐ é dó savɔ̌ bo na dó sixu sɛ̀n Jehovah. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó linlin mɛɖée sɔ́ dó savɔ̌ tɔn éɖɔhun gbɔn?
Vǐ nyɔnu Jɛfutée tɔn sɔ́ asú kpo vǐ kpo sín jlǒ e è nɔ ɖó lɛ é dó savɔ̌ bo na dó sixu sɛ̀n Jehovah
17. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖi nǔ Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖɔhun gbɔn? (b) Nɛ̌ xó e ɖò Eblée lɛ 6:10-12 mɛ é ka dó wusyɛn lanmɛ nú we bɔ a na nɔ sɔ́ hwiɖée dó savɔ̌ gbɔn?
17 Klisanwun dɔnkpɛvu kpo ɖyɔvǐ kpo afatɔ́n mɔkpan nɔ sɔ́ jlǒ dó sɔ́ asúdida alǒ asidida alǒ vǐjiji dó savɔ̌ kaka jɛ fí e mì ɖè dìn é. Etɛwu? Ðó ye jló na sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó Jehovah sinsɛn jí hugǎn. Gɔ́ na ɔ, mɛxomɔ mǐtɔn ɖé lɛ sɔ́ hwenu e ye na zán xá vǐ yetɔn lɛ alǒ vivǔ yetɔn lɛ é dó savɔ̌. É nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ zán hwenu yetɔn kpo hlɔnhlɔn yetɔn kpo nú Jehovah. Ye mɛ ɖé lɛ nɔ w’azɔ̌ ɖò xɔgbigbá sín nɔtɛn lɛ, alǒ ye nɔ yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ, bo nɔ sɛ̀ tɛn yì agun e ɖó hudo wɛnjlatɔ́ tɔn hugǎn é ɖé mɛ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ bló tuto bo nɔ gbló ada nú sinsɛnzɔ́ e ye nɔ wà nú Jehovah é ɖò Flǐn sín táan mɛ. É na wɔn vɔsisa wanyiyinɔ gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ tɔn gbeɖé ǎ. (Xà Eblée lɛ 6:10-12.) Bɔ hwɛ ka ló? A ka na kpéwú bo na sɔ́ nùɖé lɛ dó savɔ̌ bá dó sɛ̀n Jehovah hú lee a ko ɖ’ewu gbɔn é à?
ETƐ LƐ MǏ KA KPLƆ́N?
18, 19. Etɛ tan Biblu tɔn e kúnkplá Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo é ka kplɔ́n mǐ? Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ ye ɖɔhun gbɔn?
18 Etɛ ka d’alɔ Jɛfutée b’ɛ ɖu ɖò tagba gègě jí? É jó Jehovah dó b’ɛ xlɛ́ ali i ɖò gbɛzán tɔn mɛ. É lɔn nú mɛ e lɛlɛ̌ d’é lɛ é gbidi kɔ n’i ǎ. Mɛ lɛ flú i có, é ka nɔ gbeji. Jehovah dó nú Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo, ɖó vɔ̌ e ye sɔ́ jlǒ dó sá n’i é wu. É lɛ́ gbɔn ye mɛ wè lɛ jí bo bló bɔ Izlayɛli-ví lɛ kpó ɖò sinsɛn ɛ wɛ. Hwenu e mɛ ɖevo lɛ tlɛ jó nǔɖagbewiwa dó é ɔ, Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo nɔ gbeji nú Jehovah.
19 Biblu ɖɔ: “Xwedó xlɛ̌ mɛ e ɖi nǔ bo ɖó sɔxwixwe, bo nɔ mɔ nǔ e sín akpá Mawu dó ɔ yí, ɖó enɛ wu lɛ é tɔn.” (Eblée lɛ 6:12) Mi nú mǐ ni wà nǔ Jɛfutée kpo vǐ nyɔnu tɔn kpo ɖɔhun, bo hɛn dó ayi mɛ ɖɔ enyi mǐ nɔ gbeji ɔ, Jehovah na dó nú mǐ.


c: text/html

text:
NUKPLƆNKPLƆN 45
Axɔsuɖuto ɖé Má
Ee Salomɔ́ɔ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ é ɔ, fífá ɖò Izlayɛli. Amɔ̌, Salomɔ́ɔ wá da nyɔnu gègě sín tò ɖevo lɛ mɛ, bɔ nyɔnu enɛ lɛ nɔ sɛ̀n vodun lɛ. Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, Salomɔ́ɔ huzu, bɔ é lɔmɔ̌ jɛ vodun lɛ sɛ̀n jí. Jehovah sìn xomɛ. É ɖɔ nú Salomɔ́ɔ ɖɔ: ‘È na ɖè Izlayɛli sín xwédo towe mɛ, bo na má ɖó wè. Un na na akpáxwé e d’agba hú é mɛsɛntɔ́ towe lɛ ɖokpo, bɔ xwédo towe na kpa acɛ dó akpáxwé kpɛví ɔ kɛɖɛ jí.’
Jehovah bló bɔ gbeta tɔn e kɔn é wá é lɛ́vɔ zawě ɖò ali ɖevo nu. Mɛsɛntɔ́ Salomɔ́ɔ tɔn e nɔ nyí Jelobowamu é ɖò ali jí xwè tomɛ bo kpé gbeyiɖɔ Axiya. Axiya tlɛ́n awu éɖesunɔ tɔn ɖó donu 12 bo ɖɔ nú Jelobowamu ɖɔ: ‘Jehovah na yí axɔsuɖuto Izlayɛli tɔn sín xwédo Salomɔ́ɔ tɔn sí bo na má ɖó wè. Fɔ xwɛ wǒ, ɖó a na nyí axɔsu nú akɔta wǒ.’ Axɔsu Salomɔ́ɔ sè xó enɛ bo jló na hu Jelobowamu! Enɛ wu ɔ, Jelobowamu hɔn yì Ejipu. Salomɔ́ɔ wá kú, bɔ vǐ tɔn Hlobowamu huzu axɔsu. Enɛ gudo ɔ, Jelobowamu mɔ ɖɔ gbɛ̀ emitɔn kún sɔ́ ɖò axɔ nu ó bo lɛkɔ yì Izlayɛli.
Tomɛxo Izlayɛli tɔn lɛ ɖɔ nú Hlobowamu ɖɔ: ‘Nú a wà nǔ xá togun ɔ ganji ɔ, é na nɔ gbeji nú we.’ Amɔ̌, Hlobowamu sín xɔ́ntɔn ɖěɖee kpo é kpo ɖò hǎ ɖokpo ɔ jí lɛ é ɖɔ: ‘A ɖó na wà nǔ xá togun ɔ syɛnsyɛn! Zɔ̌n azɔ̌ e tlɛ syɛn hú lɛ é ye!’ Hlobowamu xwédo wěɖexámɛ xɔ́ntɔn tɔn lɛ tɔn. É wà nǔ xá togun ɔ syɛnsyɛn bɔ ye fɔ́n gǔ. Ye sɔ́ Jelobowamu axɔsu akɔta wǒ lɛ tɔn, akɔta enɛ lɛ wɛ è wá ylɔ ɖɔ axɔsuɖuto Izlayɛli tɔn. Akɔta wè e kpò lɛ é wɛ è wá ylɔ ɖɔ axɔsuɖuto Judáa tɔn, bɔ ye nɔ gbeji nú Hlobowamu. È má akɔta 12 Izlayɛli tɔn lɛ lo.
Jelobowamu ba ɖɔ togun emitɔn ni yì sɛ̀n Mawu ɖò Jeluzalɛmu e ɖò axɔsuɖuto Hlobowamu tɔn mɛ é ǎ. A tuùn nǔ e wu wɛ é à? Jelobowamu ɖi xɛsi ɖɔ ye táa lɛkɔ sín emi gudo bo na nɔ gudo nú Hlobowamu. Enɛ wu ɔ, é bló siká nyibuví wè bo ɖɔ nú togun tɔn ɖɔ: ‘Jeluzalɛmu lín dó fí dín. Mi hɛn ɔ mi na sɛ̀n Mawu ɖò fí.’ Togun ɔ jɛ nyibuví wè lɛ sɛ̀n jí, bo lɛ́vɔ wɔn Jehovah.
“Mi ma kpé nùɖé xá mɛ e ma ɖi nǔ nú Klisu ǎ lɛ ó: ye nyí mɛ e è na kpé nǔ xá ɖé ǎ. Nugbǒ ɔ, nɛ̌ mɛ e nɔ wà nǔ e sɔgbe ɔ ka sixu kpé nǔ xá mɛ e ma nɔ wà nǔ e sɔgbe ǎ ɔ gbɔn? . . . Abǐ ani wɛ mɛ e ɖi nǔ nú Klisu ɔ sixu kpé xá mɛ e ma ɖi nǔ nú Klisu ǎ é?”—2 Kɔlɛntinu lɛ 6:14, 15

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KPLÉ GBƐZÁN KPO SINSƐNZƆ́ KPO TƆN SÍN AZƆ̌WEMA Décembre 2017
Wema lɛ Xwíxwlémɛ
Réveillez-vous! xwíxwlémɛ kpo nugbǒ ɔ kpinkplɔnmɛ mɛ dó kú wu kpo sín kpɔ́ndéwú. Zǎn kpɔ́ndéwú e ɖò finɛ lɛ é dó sɔnǔ nú hwiɖesunɔ tɔn lɛ.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Ba Jehovah Cobonu Xomɛsinzán Tɔn Na Wá
Bonu Jehovah na cyɔn alɔ mǐ jí ɖò xomɛsinzán tɔn gbè ɔ, mǐ ɖó na setónú nú alixlɛ́mɛ e Sofoníi na Izlayɛli-ví lɛ é.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
“Hɛn Jwifu Ðokpo Sín Awu Ðaxó Sín Tó Majomajo”
Gbɛtɔ́ e gosin akɔta lɛ bǐ mɛ lɛ é ɖò ahwan nyì wá gɔ́ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ wɛ, bo ɖò Jehovah Mawu sɛ̀n wɛ. Ali tɛ lɛ nu è ka sixu nɔ gudo nú mɛ yí ami dó ɖè lɛ ɖè?
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Nǔ Sinsɛnzɔ́ Towe Ni Bí Alɔ nú We D’eji: Wɛn ɔ Jijla Mɛ E Ðò Xá Mǐtɔn Mɛ lɛ É Bǐ
Mǐ nɔ ba na jla wɛnɖagbe ɔ mɛ lɛ bǐ ɖò xá mǐtɔn mɛ. Nɛ̌ è ka sixu wà enɛ gbɔn?
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Cí ‘Tɔdo Só lɛ Tɔn’ Mɛ
Etɛ ‘tɔdo só lɛ tɔn’ ka nɔte na? Nɛ̌ mɛ lɛ ka nɔ hɔn yì tɔdo enɛ mɛ bo nɔ cí finɛ gbɔn?
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Kplé Aklunɔzán Gblamɛ Tɛntin Tɔn Sín Nǔ Yɔyɔ̌ Ðé
Zǎn tinmɛ ɖevo lɛ gɔ́ nú ɖiɖe lɛ kpo video lɛ kpo e ɖò Les Saintes Écritures. Traduction du monde nouveau nùkplɔnkplɔn tɔn e ɖò ɛntɛnɛti jí é dó gɔ́ sò nú lee a nɔ sɔnǔ nú kplé lɛ gbɔn é, bo lɛ́ sɛkpɔ Tɔ́ mǐtɔn wanyiyinɔ Jehovah d’eji.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Alɔwliwli Towe ka Nɔ Hɛn Xomɛ Jehovah Tɔn Hun À?
Ðò Malacíi hwenu ɔ, Jehovah Mawu gbɛ́ sinsɛn-biblo mɛ ɖěɖee ma nɔ gbeji nú mɛ e ye da lɛ é ǎ é tɔn. Nɛ̌ asú kpo asì kpo égbé tɔn lɛ ka sixu kpó ɖò gbeji gbɔn?
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Etɛ ka Nyí Wanyiyi Adodwé Ɔ?
Jehovah jló ɖɔ alɔwliwli ni nyí kancica tɛgbɛ tɔn ɖé. É na nugbodòdó ɖěɖee na d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye na zán nùnywɛ dó ba mɛ e ye na wlí alɔ xá é, bonu alɔwliwli yetɔn ni ɖó awǎjijɛ.


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | BIBLU: NǓ E É XÒ ZLƐ É HWE Ǎ
Biblu ɔ Xò Gblègblé Zlɛ
WUVƐ̌ Ɔ: Fɛ́n kpo anyǔwema kpo wɛ nyí nǔ nukɔn nukɔntɔn e Biblu wlantɔ́ lɛ kpo wema-vɔ́-wlantɔ́ lɛ kpo zán bo wlan nǔ d’eji é. * (2 Timɔtée 4:13) Nɛ̌ azɔwanú enɛ lɛ ka sɔ́ Biblu ɔ ɖó axɔ nu gbɔn?
Fɛ́n ɔ nɔ yawu vún, nɔ yawu sún, bo nɔ lɛ́ yawu li. Richard Parkinson kpo Stephen Quirke kpo e nyí mɛ bo ba dò nú nǔ dó Ejipu tò hwexónu tɔn wu lɛ é ɖɔ: “Xwɛ tɔn ɖokpo sixu wá gblé bo jɛ wɔvli alǒ bo nɔ bló afúntúntún d’alɔ mɛ. Enyi è sɔ́ kɔ tɔn ɖokpo ɖ’ayǐ ɔ, fífá sixu zɔ́n b’ɛ fun hwa alǒ gblé, bɔ nùvínúví lɛ sixu ɖu, ɖò taji ɔ, kɔ́súkɔ́sú lɛ, hwenu e è ɖi é.” Fɛ́n e jí è wlan nǔ dó é ɖé lɛ tíìn bɔ, ee è mɔ ye gudo é ɔ, è ɖó weziza alǒ fífá nú ye zɛ xwé wu, b’ɛ sín enɛ wu bɔ ye yawu gblé.
Anyǔwema ɔ nɔ dɔ́ji hú fɛ́n ɔ, amɔ̌, enyi è wlíbò na nyì dò alǒ è ɖó yǒzo, fífá, abǐ weziza na zɛ xwé wu ɔ, é lɔmɔ̌ nɔ gblé. * Nùvínúví lɛ nɔ gbò anyǔwema ɔ lɔ dó ǎ. Enɛ wu wɛ nǔ e è wlan ɖ’ayǐ hwexónu lɛ é cyancyan jɛn gézé. Enyi Biblu ɔ ko gblé mɔ̌ wɛ ɔ, wɛn e ɖ’emɛ é lɔ na bú kpo é kpo.
LEE BIBLU Ɔ GÉZÉ GBƆN É: Sɛ́n Jwifu lɛ tɔn byɔ ɖò axɔsu lɛ bǐ sí ɖɔ ye ɖó na ‘wlan sɛ́n ɔ lobo hɛn,’ é wɛ nyí wema Biblu tɔn atɔ́ɔ́n nukɔntɔn lɛ. (Sɛ́nflínmɛ 17:18) Hú mɔ̌ ɔ, wema-vɔ́-wlantɔ́ alɔsekpɛ́nnanɔ lɛ bló alɔnuwema Biblu ɔ tɔn gègě, sɔmɔ̌ bɔ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn H.M. tɔn ɔ, è hɛn ɔ è na mɔ Mawuxówema ɔ ɖò kplɔ́ngbasá lɛ ɖò Izlayɛli, bo tlɛ lɛ́ mɔ ɖò Masedwani e nyí tò ma yá tò ɖé é mɛ! (Luki 4:16, 17; Mɛsɛ́dó 17:11) Nɛ̌ alɔnuwema Biblu tɔn e ko dóxó tawun é ɖé lɛ ka gézé kaka jɛ hwe mǐtɔn nu gbɔn?
Akɔwé Alɛnuwema Yɔyɔ̌ ɔ tɔn Philip W. Comfort ɖɔ: “Jwifu lɛ nɔ sɛ̀ wema mlámlá e mɛ Mawuxó ɖè lɛ é xwè dó ajagwe lɛ alǒ zɛ̌n lɛ mɛ.” É ɖò wɛn ɖɔ Klisanwun lɛ lɔ gbɛ̀ kàn dó aca enɛ nu. Enɛ wu ɔ, alɔnuwema Biblu tɔn nukɔn nukɔntɔn ɖé lɛ tíìn bɔ è mɔ ɖò kozɛ́n lɛ mɛ, bo lɛ́ mɔ ɖò xɔ kpɛví kpo só xomɛ e d’ablu lɛ é kpo mɛ, lobo lɛ́ mɔ ɖò axékó ɖé lɛ jí.
NǓ E MƐ É TƆ́N KƆ DÓ É: Alɔnuwema Biblu tɔn sín akpáxwé lɛ afatɔ́n mɔkpan, ee ɖé lɛ ko ɖó xwè hú 2 000 é kpó ɖò ayǐ kaka jɛ égbé. Wema hwexónu tɔn ɖebǔ sɔ́ ɖè bonu akpáxwé tɔn e kpò ɖò ayǐ sín hwenu línlín lɛ ɖíe é sukpɔ́ sɔmɔ̌ ǎ.
^ akpá. 3 Nǔ e jí è nɔ wlan nǔ dó é ɖé wɛ nyí fɛ́n ɔ; atín tɔmɛ tɔn ɖé wɛ nɔ nyí papyrus bɔ è sɔ́ dó bló na. Kanlin sín anyǔ lɛ wɛ è dó bló anyǔwema ɔ na.
^ akpá. 5 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, anyǔwema jí wɛ è wlan Xóɖiɖɔ Mǐjɛmǐɖesunɔsí Tɔn États-Unis Tɔn ɖó. Ðò égbé, ɖò xwè nǎ yì 250 gudo ɔ, é cá kaka bɔ xixa tɔn nɔ vɛwǔ tawun.


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Octobre 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 27 Novembre jɛ 24 Décembre 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
TAN GBƐZÁN TƆN
Nǔ E Jehovah Byɔ É Wiwa Nɔ Hɛn Nyɔna lɛ Wá
Ðò 1952 ɔ, Olive Matthews kpo asú tɔn kpo yí gbè nú ylɔ̌ e è ylɔ ye ɖɔ ye ni sɛ̀ tɛn yì Irlande bo nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò finɛ é. Nɛ̌ Jehovah ka dó nú ye gbɔn?
Yǐ Wǎn Titewungbe nú Mɛ Ðò Nǔwiwa lɛ Mɛ
Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ wanyiyi mǐtɔn nyí wanyiyi adodwé, bɔ yɛmɛnúwiwa ɖě kún ɖ’emɛ ó gbɔn?
Nugbǒ ɔ ‘Hɛn Fífá Wá Ǎ, Loɔ, Hwǐ Wɛ É Hɛn Wá’
“Hwǐ” tɛ Jezu ka ɖɔ ɖɔ emi na hɛn wá? Nɛ̌ é ka sixu wà nǔ dó wǔ we gbɔn?
Jozɛfu Alimatéenu ɔ Xlɛ́ Ðɔ Emi Nyí Ahwanvu Jezu Tɔn
Mɛ̌ ka nyí dawe enɛ? Etɛ ka dɔn é kpo Jezu kpo cá? Etɛwu tan tɔn ka ɖó na xɔ akwɛ nú we?
Nǔmimɔ Zakalíi Tɔn Lɛ: Nɛ̌ Ye ka Kàn We Gbɔn?
Wema mlámlá e ɖò zinzɔn wɛ é ɖé, nyɔnu e è sú dó xasun ɖé mɛ é kpo nyɔnu wè e ɖò zinzɔn wɛ ɖò jɔhɔn mɛ bo ɖó awa aɖɔwé wa ɖɔhun lɛ é kpo. Etɛwu Mawu ka xlɛ́ nǔmimɔ nukúnɖeji enɛ lɛ Zakalíi?
Ahwankɛkɛví lɛ kpo Axɔsugbakún ɖé kpo Nɔ Nya Xɛ Ðò Jǐ Towe
Ganvɔsó lɛ, ahwankɛkɛví ɖěɖee è sɔnǔ na nú ahwan lɛ é kpo vɔsanúxwlémawutɔ́ e lɛ́ nyí axɔsu é kpo. Jiɖe etɛ tɔn Zakalíi sín nǔmimɔ gudo tɔn ɔ ka na togun Mawu tɔn égbé tɔn?
Xomɛnyínyɔ́ Klisanwun Tɔn Sín Nǔwiwa Ðokpo
Nɛ̌ xomɛnyínyɔ́ sín nǔwiwa ɖokpo ka d’alɔ gbeklanxamɛtɔ́ ɖé bɔ nugbǒ Biblu tɔn lɛ dɔn ɛ gbɔn?
A ka Tuùn À?
Nùwalɔ Jwifu lɛ tɔn tɛ ka zɔ́n bɔ Jezu gbɛ́ nǔ xwíxwlé?


text:
ATƆXWƐ No. 5 2017 | Wɛnsagun Lɛ: Etɛ Biblu ka Ðɔ Dó Ye Wu?
ETƐ A KA LIN?
Wɛnsagun lɛ ka tíìn dóó à? Biblu ɖɔ:
“Wɛnsagun lɛ emi, mi kpa susu nú Mawu Mavɔmavɔ! Mi mɛ e nɔ zé hlɔnhlɔn mitɔn dó bló nǔ e é zɔ́n mi lɛ, bo nɔ dó ɖexlɛ́ ɖɔ emi setónú n’i lɛ mi, mi kpa susu n’i.”—Ðɛhan 103:20.
Atɔxwɛ elɔ ɖè nǔ e Biblu ɖɔ dó wɛnsagun lɛ wu é kpo lee ye nɔ ɖ’alɔ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ ɖò égbé gbɔn é kpo xlɛ́.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Wɛnsagun Lɛ: Ye ka Sixu Ð’alɔ Ðò Gbɛzán Towe Mɛ À?
Nùɖé lɛ jɛ nugbǒ nugbǒ bo zɔ́n bɔ mɛ gègě ɖi nǔ ɖɔ nùɖíɖó gbigbɔ tɔn lɛ nɔ ɖ’alɔ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Nǔ E Biblu Ðɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu É
Fí ɖebǔ sɔ́ ɖè bɔ è na mɔ xósin ɖejid’ewu nú nùkanbyɔ e kúnkplá wɛnsagun lɛ é ɖè zɛ Biblu mɛ wu ǎ.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
A ka Ðó Wɛnsagun Xɛnyaɖomɛjitɔ́ ɖé Wɛ À?
A ka sixu kanɖeji ɖɔ wɛnsagun ɖé alǒ wɛnsagun lɛ na nya xɛ ɖò jǐ towe à?
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Wɛnsagun Nyanya lɛ ka Ðè À?
Biblu na xósin e zawě é ɖé.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Lee Wɛnsagun lɛ Sixu D’alɔ We Gbɔn É
Ðò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, Mawu ɖè nùɖíɖó gbigbɔ tɔn lɛ bonu ye na ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa gbɛtɔ́ lɛ tɔn mɛ.
A ka Tuùn À?
Mɛ zun wɛ Jezu ka ɖè bo ylɔ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é ɖɔ “cuku lɛ” à?
BIBLU NƆ HUZU GBƐZÁN MƐTƆN
Nú Nyɛ ɔ, Mawu Tíìn Ǎ
Nɛ̌ mɛ e tamɛ-núkplɔnmɛ athéisme kpo Communisme kpo tɔn wà nǔ dó dɔnkpɛvu mɛ tɔn wu é ɖé ka wá yí wǎn nú Biblu gbɔn?
ƉI NǓ YE ƉƆHUN
Mawu Ylɔ Ɛ Ðɔ “Axɔví”
Etɛwu nyikɔ yɔyɔ̌ enɛ ka jɛxa Sala?
Etɛ Biblu ka Ðɔ?
Enyi wuvɛ̌ mimɔ kpo nǔagɔwaxámɛ kpo ɖè jɛn nyí ɔ, é na vɛwǔ ɖɔ fífá ni tíìn ɖò gbɛ̀ ɔ, bɔ è na lɛ́ ɖó fífá ayi mɛ tɔn. Enɛ wu ɔ, è ka sixu ɖeɖɛ tagba enɛ lɛ à?


text:
Nùwanyido Mɛ Ðevo lɛ Tɔn Ni Ma Nyí Afɔklɛ́nnú nú We Ó
“Mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ miɖée.”—KOLO. 3:13.
HAN LƐ: 121, 75
1, 2. Nɛ̌ Biblu ka ɖɔ togun Jehovah tɔn sín nukɔnyiyi ɖ’ayǐ gbɔn?
JEHOVAH sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ e ɖò ayikúngban jí bo nyí Kúnnuɖetɔ́ tɔn lɛ é nyí tutoblonunu bunɔ ɖé. Nugbǒ wɛ ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ wɛ ɖ’emɛ bo nɔ wà nǔ nyì dò. É ɖò mɔ̌ có, gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn ɖò gudo nú agun tɔn e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é bonu é na sù bo yì nukɔn. Lin tamɛ kpɔ́n dó nùjiwǔ ɖěɖee Jehovah ɖò wiwa wɛ gbɔn togun tɔn e nyí hwɛhutɔ́ bo ka ɖó jlǒ é gblamɛ lɛ é kpɛɖé jí.
2 Hwenu e azǎn gudogudo tɔn gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ bɛ́ ɖò 1914 é ɔ, Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ kpɛɖé jɛn ɖò ayikúngban jí. Amɔ̌, Jehovah kɔn nyɔna dó Mawuxóɖiɖɔzɔ́ yetɔn jí. Ðò xwè e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, mɛ yɔyɔ̌ livi mɔkpan kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn lɛ bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ. Jehovah ko mɔ nukɔnyiyi jiwǔ enɛ ɔ sɛ́dó, bo ɖɔ: “Xwétá e hwe hú xwétá lɛ bǐ ɔ na ɖó gbɛtɔ́ afatɔ́n (1 000); xwétá e ma ɖó gǎn ɖebǔ ǎ ɖò xwétá lɛ mɛ ɔ na huzu togun syɛnsyɛn. Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, é jɛ hwetɔnnu ɔ, un na bló nǔ enɛ blewun.” (Eza. 60:22) Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ ɔ jɛnu ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ. Enɛ wu ɔ, tò gègě tíìn bɔ mɛ nabi e ɖò togun Mawu tɔn mɛ ɖò ayikúngban jí dìn lɛ é ko sukpɔ́ hugǎn toví yetɔn lɛ.
3. Nɛ̌ Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ ka ɖè wanyiyi xlɛ́ gbɔn?
3 Ðò hwe mǐtɔn nu ɔ, Jehovah lɛ́vɔ d’alɔ togun tɔn bɔ é tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ tɔn e hugǎn bǐ é tawun, é wɛ nyí wanyiyi. (1 Jaan 4:8) Jezu, ee ɖó wanyiyi Mawu ɖɔhun é, ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Un ɖò sɛ́n yɔyɔ̌ ɖokpo na mi wɛ: mi yí wǎn nú miɖée. . . . Wanyiyi e mi na ɖó nú miɖée ɔ, wɛ na ɖexlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖɔ mi nyí ahwanvu ce nugbǒ.” (Jaan 13:34, 35) Xwè e wá yì lɛ é ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ enɛ ɖò taji tawun, ɖó ahwan e akɔta lɛ fun bo hu mɛ gbɔn fí bǐ é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gbɛtɔ́ livi 55 mɔ̌ wɛ Wɛkɛ Hwan Wegɔ ɔ kɔ́kɔ́ɖɔ́kɔ́ hu. Amɔ̌, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖ’alɔ ɖò kún e è sú dó nú mɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ mɔ̌ é mɛ ǎ. (Xà Micée 4:1, 3.) Enɛ d’alɔ ye bɔ ye “mɛ́ sín hun gbɛtɔ́ lɛ bǐ tɔn mɛ.”—Mɛ. 20:26, NWT.
4. Etɛwu nukɔnyiyi togun Jehovah tɔn tɔn ka jiwǔ?
4 Nukɔnyiyi togun Mawu tɔn tɔn enɛ ɔ tíìn ɖò gbɛ̀ baɖabaɖa e Biblu ɖɔ ɖɔ “gǎn nyanya gbɛ̀ elɔ tɔn” Satáan ɖò acɛ kpa na wɛ é mɛ. (2 Kɔ. 4:4) É nɔ zán toxóɖɔgbɛ́ gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ kpo xójlajla sín gɔnu gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ kpo. Amɔ̌, é sixu ɖó wɛnɖagbe ɔ jijla te ǎ. É ɖò mɔ̌ có, ɖó Satáan tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn kpò nú emi wutu ɔ, é nɔ zán wlɛnwín tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ bo na dó ɖè mɛ lɛ sín sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ kɔn.—Nǔɖe. 12:12.
GBEJININƆ MǏTƆN ÐÒ TƐNPƆN MƐ
5. Etɛwu mɛ ɖevo lɛ ka sixu dó xomɛsin xomɛ nú mǐ hweɖelɛnu? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
5 Agun Klisanwun tɔn nɔ tɛɖɛ̌ jí ɖɔ wǎn yí nú Mawu kpo gbɛtɔ́ mǐ ɖɔhun lɛ kpo ɖò taji tawun. Jezu ɖɔ ɖɔ mɔ̌ wɛ é ɖó na nyí. Hwenu e è kàn sɛ́n e ɖò taji hú bǐ é byɔ ɛ é ɔ, é yí gbè ɖɔ: “‘A na yí wǎn nú Aklunɔ Mawu towe kpodo ayi towe bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n towe bǐ kpo, kpodo linlin towe bǐ kpo.’ Sɛ́n ɖaxó e jɛ nukɔn nú sɛ́n lɛ bǐ ɔ nɛ. Sɛ́n wegɔ ɔ e bɔ d’ewu, bo ɖi nukɔntɔn ɔ ɖíe: ‘A na yí wǎn nú nɔzo towe hwiɖesu ɖɔhun.’” (Mat. 22:35-39) É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ nyí wɛn ɖɔ hwɛhuhu Adamu tɔn zɔ́n bɔ è jì mǐ bǐ kpo hwɛhuhu kpo. (Xà Hlɔmanu lɛ 5:12, 19.) Enɛ wu ɔ, mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé lɛ sixu ɖɔ nùɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ vɛ́ nú mǐ hweɖelɛnu. Enɛ sixu tɛ́n wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah kpo togun tɔn kpo é kpɔ́n. Etɛ mǐ ka na wà ɖò ninɔmɛ mɔhunkɔtɔn lɛ mɛ? Mawu sɛntɔ́ hwexónu tɔn ɖé lɛ tlɛ ɖɔ alǒ wà nùɖé lɛ b’ɛ vɛ́ nú mɛ ɖevo lɛ, lobɔ nǔ e Biblu ɖɔ dó ye wu lɛ é sixu kplɔ́n nǔ mǐ.
6. Nɛ̌ Eli ma ka kpéwú bo dɔn tó nú vǐ sunnu tɔn lɛ ǎ gbɔn?
6 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó Eli ɖó vǐ sunnu wè bɔ ye jɛhun dó sɛ́n Jehovah tɔn lɛ jí ǎ. Mǐ xà ɖɔ: “Eli ví lɛ ɔ, nùvɔnɔ wɛ nú ye; ye keya nú Mawu Mavɔmavɔ ǎ.” (1 Sam. 2:12) Tɔ́ yetɔn nɔ nukɔn ɖò hunjijɛ dó sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ jí mɛ có, vǐ sunnu tɔn wè lɛ hu hwɛ syɛnsyɛn lɛ. Eli tuùn nǔ enɛ bo ɖó na dɔn tó nú ye, amɔ̌, é bóɖó ye. Wǎgbɔ tɔn ɔ, Mawu ɖó hwɛ nú xwédo Eli tɔn tlili. (1 Sam. 3:10-14) É wá yá é ɔ, è sɔ́ na gbè kúnkan tɔn lɛ bonu ye na nɔ nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó ǎ. Enyi a ko nɔ gbɛ̀ ɖò Eli hwenu wɛ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn nú vɛ̌ e Eli dó nú hwɛ e vǐ sunnu tɔn lɛ hu lɛ é? A na lɔn bɔ enɛ na nyí afɔklɛ́nnú nú we, kaka bɔ a na jó Mawu sinsɛn dó wɛ à?
7. Nɛ̌ hwɛ e Davidi hu é ka syɛn sɔ? Etɛ Mawu ka wà?
7 Jehovah yí wǎn nú Davidi, bɔ nǔ tɔn “nyɔ́ nukún tɔn mɛ.” (1 Sam. 13:13, 14; Mɛ. 13:22) Amɔ̌, Davidi wá dó afɔ gbě nú Bɛtisabe, b’ɛ mɔ xò. Nǔ enɛ jɛ hwenu e asú tɔn Ulíi ɖò ahwangbenu é. Hwenu e Ulíi lɛkɔ wá xwégbe klewun é ɔ, Davidi tɛnkpɔn bonu é na ɖóxó xá Bɛtisabe, b’ɛ na nyí ɖɔ é wɛ dó xò ɔ. Ulíi wà nǔ e axɔsu ɔ jló é ǎ, enɛ wu ɔ, Davidi bló tuto bɔ è hu i ɖò ahwangbenu. Davidi sún sìn adanuwiwa enɛ tɔn b’ɛ vɛ́ jlɛ́: nǔ nyanya lɛ gbò é kpo xwédo tɔn kpo. (2 Sam. 12:9-12) É ɖò mɔ̌ có, Jehovah kú nǔblawu nú nya enɛ e ‘zán gbɛ̀ ganji kpodo ayixa tɔn kpo’ ɖò nukɔn tɔn é. (1 Axɔ. 9:4) Enyi a ko nɔ gbɛ̀ ɖò togun Mawu tɔn mɛ hwenɛnu wɛ ɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? Walɔ nyanya Davidi tɔn na nyí afɔklɛ́nnú nú we wɛ à?
8. (a) Nɛ̌ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ma ka ɖɔ gbè bo wà gbè ǎ gbɔn? (b) Ee Piyɛ́ɛ wà nǔ nyì dò gudo é ɔ, aniwu Jehovah ka lɛ́vɔ zán ɛ?
8 Kpɔ́ndéwú ɖevo e Biblu na é wɛ nyí mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ tɔn. Jezu sɔ́ ɛ b’ɛ nyí ɖokpo ɖò mɛsɛ́dó lɛ mɛ; é ɖò mɔ̌ có, Piyɛ́ɛ ɖɔ alǒ wà nùɖé lɛ hweɖelɛnu, b’ɛ wá vɛ́ n’i ɖò nukɔnmɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛsɛ́dó lɛ hɔn jó Jezu dó ɖò ninɔmɛ vɛwǔ ɖé mɛ. Piyɛ́ɛ ka ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ enyi mɛ ɖě lɛ na bo tlɛ wà mɔ̌ ɔ, emilɛ kún na wà mɔ̌ ó. (Mak. 14:27-31, 50) Nǔ ɖò mɔ̌ có, hwenu e è wlí Jezu xwè hwɛ nukɔn é ɔ, mɛsɛ́dó lɛ bǐ hɔn jó è dó, kaka jɛ Piyɛ́ɛ jí. Piyɛ́ɛ gbɛ́ azɔn nabi ɖé ɖɔ emi kún tlɛ tuùn Jezu ó. (Mak. 14:53, 54, 66-72) É ɖò mɔ̌ có, é wá vɛ́ nú Piyɛ́ɛ tawun, bɔ Jehovah lɛ́vɔ zán ɛ. Enyi a ko nyí ahwanvu hwenɛnu wɛ ɔ, nǔ e Piyɛ́ɛ wà lɛ é na d’akpà gbejininɔ towe nú Jehovah wu wɛ à?
9. Etɛwu a ka ɖeji ɖɔ Mawu nɔ wà nǔ jlɔjlɔ hwebǐnu?
9 Mɛ e wà nǔ b’ɛ vɛ́ nú mɛ ɖevo lɛ é sín kpɔ́ndéwú klewun ɖé wɛ nyí enɛ lɛ. È sixu lɛ́ slɛ́ kpɔ́ndéwú xwè kanweko e wá yì lɛ é tɔn alǒ agaɖanu tɔn gègě ɖevo lɛ, bɔ ye mɛ e ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ é ɖé lɛ wà nǔ nyanya lɛ bo hɛn nǔ gblé dó mɛ ɖevo lɛ wu. Nùkanbyɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ, nɛ̌ a ka na wà nǔ gbɔn? A na lɔn bɔ nùwanyido yetɔn lɛ na nyí afɔklɛ́nnú nú we, bɔ a na jó Jehovah kpo togun tɔn kpo dó, kaka jɛ agun e ɖò xá towe mɛ é jí wɛ à? Alǒ a na yí gbè ɖɔ Jehovah sixu jó hwenu dó nú nùwanyidotɔ́ lɛ bɔ ye na lɛkɔ, lobɔ é na jla nùwanyido lɛ ɖó lobo na wà nǔ lee é jɛxa gbɔn é à? Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, é nɔ wá jɛ bɔ mɛ e hu hwɛ syɛnsyɛn lɛ é nɔ gbɛ́ nùblawukúnúmɛ Jehovah tɔn bo nɔ lɛkɔ ǎ. Ðò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, a ka na ɖeji ɖɔ Jehovah na wá ɖɔhwɛ xá nùwanyidotɔ́ mɔhun lɛ, vlafo bo ɖè ye sín agun ɔ mɛ à?
ZUNFAN GBEJININƆ
10. Etɛ mɛ Jezu ka mɔ nukúnnú jɛ dó nùwanyido Judasi Isikaliɔti kpo Piyɛ́ɛ kpo tɔn wu?
10 Mawu sɛntɔ́ e mɛ e lɛlɛ̌ dó ye lɛ é ɖò nǔ wà nyì dò wɛ syɛnsyɛn có, ye ka nɔ gbeji nú Jehovah kpo togun tɔn kpo é sín tan gègě wɛ ɖò Biblu mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ee Jezu xoɖɛ zǎn ɖokpo mɛ kaka bɔ ayǐ hɔ́n gudo é ɔ, é cyan mɛsɛ́dó 12 lɛ. Judasi Isikaliɔti ɖò ye mɛ. Hwenu e Judasi wá sà Klisu é ɔ, é lɔn bonu gbejimanɔ enɛ d’akpà kancica e ɖò éyɛ kpo Tɔ́ tɔn Jehovah kpo tɛntin é wu ǎ; mɔ̌ jɛn Jezu ma lɛ́ lɔn bonu gbɛ̌ e Piyɛ́ɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún tuùn i ó é wà mɔ̌ ǎ é nɛ. (Luk. 6:12-16; 22:2-6, 31, 32) Jezu tuùn ɖɔ nǔ enɛ lɛ kún sín Jehovah alǒ togun tɔn wu ó. Ahwanvu Jezu tɔn ɖé lɛ dó winnya ɛ có, é kpó ɖò azɔ̌ ɖagbeɖagbe e wà wɛ é ɖè é wà wɛ. Jehovah d’ajɔ ɛ bo fɔ́n ɛ sín kú, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, é hun ali nú Jezu b’ɛ na huzu Axɔsuɖuto jixwé tɔn ɔ sín Axɔsu.—Mat. 28:7, 18-20.
11. Etɛ Biblu ka ɖɔ ɖ’ayǐ dó mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn hwe mǐtɔn nu tɔn lɛ wu?
11 Hwɛjijɔ jɔ hwɛjijɔ lɛ wu wɛ Jezu ɖeji dó Jehovah kpo togun tɔn kpo wu, b’ɛ ka lɛ́ kpó ɖò mɔ̌ égbé. Nugbǒ ɔ, enyi mǐ lin tamɛ dó nǔ e Jehovah ɖò wiwa wɛ gbɔn mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ gblamɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é jí ɔ, é nɔ jiwǔ ɖò nukún mǐtɔn mɛ kpowun wɛ. Togun ɖevo ɖebǔ sɔ́ ɖè bo ɖò nugbǒ ɔ jla wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ǎ, ɖó Jehovah ɖò ali xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ wɛ lee é ɖ’ewu gbɔn nú agun tɔn e ɖò bǔ égbé é ǎ. Ezayíi 65:14 tinmɛ ninɔmɛ e mɛ togun Mawu tɔn ɖè ɖò gbigbɔ lixo é bo ɖɔ: “Mɛsɛntɔ́ ce lɛ na nɔ ɖò xó sú wɛ kpo awǎjijɛ kpo, ɖó nǔ na nyɔ́ nú ye.”
12. Linlin tɛ mǐ ka ɖó na ɖó dó nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn wu?
12 Mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖò awǎjijɛ mɛ, ɖó nǔ ɖagbe e Jehovah ɖò ali xlɛ́ ye wɛ bɔ ye ɖò wiwa wɛ lɛ é wu. Gbɛ̀ e ɖò Satáan sín acɛ glɔ é ka ɖò alě na wɛ, ɖó ninɔmɛ lɛ ɖò nylanyla d’eji wɛ wutu. Xlonɔnú kpo ali búbú kpo wɛ é na nyí ɖɔ è ni dóhwɛ Jehovah alǒ agun tɔn, ɖó nùwanyido mɛsɛntɔ́ tɔn kpɛɖé tɔn wutu. Mǐ ɖó na zunfan gbeji e mǐ ɖè nú Jehovah kpo tuto tɔn lɛ kpo é, bo kplɔ́n lee mǐ na wà nǔ gbɔn hwenu e mɛ ɖevo lɛ wà nǔ nyì dò é.
NÙWANYIDO LƐ ÐIÐEÐƐ
13, 14. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ ɖó suúlu dó mǐɖée lɛ wu? (b) Akpá tɛ mǐ ka ɖó na nɔ flín?
13 Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖeɖɛ ninɔmɛ e mɛ Mawu sɛntɔ́ ɖé na ɖɔ nùɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ na mɛ̀ mǐ é gbɔn? Nugbodòdó Biblu tɔn ɖagbeɖagbe ɖé ɖíe: “Ma nɔ yawu sìn xomɛ ó, ɖó mɛ e ma nɔ lin tamɛ ganji ǎ lɛ wɛ ma nɔ lín sìn xomɛ ǎ.” (Nùt. 7:9) Mǐ ɖó na flín ɖɔ mǐ mɛ bǐ wɛ è ɖè sín ninɔmɛ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ tɔn e ɖè ɖò Edɛni mɛ é mɛ sín xwè 6 000 mɔ̌ ɖíe. Gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ sixu xógló nùwanyido lɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, é na nyɔ́ ɖebǔ ɖɔ mǐ ni ɖó nukún nǔ gègě ɖò nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ sí, bo tin bɔ nùwanyido yetɔn lɛ na fin awǎjijɛ e togun Mawu tɔn mɛ ninɔ nɔ hɛn wá nú mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é sín así mǐtɔn ǎ. Nùwanyido e tlɛ na nyla hú mɔ̌ é wɛ nyí ɖɔ mǐ na lɔn bɔ hwɛhuhu mɛ ɖevo lɛ tɔn na nyí afɔklɛ́nnú nú mǐ, bo zɔ́n bɔ mǐ na jó tutoblonunu Jehovah tɔn dó. Enyi nǔ nyí mɔ̌ gbeɖé ɔ, mǐ na ba wǔ e Mawu jɔ mǐ bɔ mǐ na wà jlǒ tɔn é, kpo gbɛ̀ yɔyɔ̌ Mawu tɔn e ɖó nukún wɛ mǐ ɖè é kpo kpò.
14 Bo na dó zunfan awǎjijɛ ɖaxó kpo nukúnɖiɖo tewungbeju e mǐ ɖó é kpo ɔ, mǐ ɖó na hɛn gbɔdónúmɛ sín akpá elɔ e Jehovah dó é d’ayi mɛ: “Eɖíe, un na bló jinukúnsin yɔyɔ̌, bo na bló ayikúngban yɔyɔ̌. Enɛ ɔ, mɛɖé sɔ́ na flín nǔ xóxó lɛ ǎ. Ye sɔ́ na wá ayi mɛ nú mɛɖé ǎ.” (Eza. 65:17; 2 Pi. 3:13) Ma lɔn nú nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn zɔ́n bonu nyɔna enɛ lɛ yì tɛ́ we ó.
15. Etɛ Jezu ka ɖɔ mǐ ɖó na wà hwenu e mɛ ɖevo lɛ wà nǔ nyì dò nú mǐ é?
15 É ɖò mɔ̌ có, ɖó mǐ ko ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ ǎ wutu ɔ, mǐ ɖó na nɔ gbéjé lee Jehovah ba ɖɔ mǐ ni nɔ ɖeɖɛ ninɔmɛ lɛ gbɔn é kpɔ́n, hwenu e mɛ ɖevo lɛ ɖɔ nùɖé alǒ wà nùɖé b’ɛ mɛ̀ mǐ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nugbodòdó e mǐ ɖó na flín é ɖokpo wɛ nyí nǔ e Jezu ɖɔ é: “Enyi mi nɔ sɔ́ nǔ ɖěɖee gbɛtɔ́ lɛ wà nyì dò nú mi lɛ kɛ ye ɔ, Tɔ́ mitɔn e ɖò [jixwé] ɔ na sɔ́ mi lɔmɔ̌ tɔn lɛ kɛ mi. Loɔ, enyi mi ma nɔ sɔ́ nǔ ɖee gbɛtɔ́ lɛ wà nyì dò nú mi lɛ kɛ ye ǎ ɔ, Tɔ́ mitɔn na sɔ́ mi lɔmɔ̌ tɔn lɛ kɛ mi ǎ.” Lɛ̌vɔ flín ɖɔ, hwenu e Piyɛ́ɛ kanbyɔ Jezu ɖɔ “azɔn tɛnwe wɛ” mǐ ɖó na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ à é jí é ɔ, Jezu yí gbè n’i ɖɔ: “Kaka yì azɔn tɛnwe kɛɖɛ kpowun wɛ é na nyí ǎ; loɔ, azɔn kanɖé gban (70) kanɖé gban (70) donu tɛnwe.” É ɖò wɛn ɖɔ, ɖiɖɔ wɛ Jezu ɖè ɖɔ mǐ ɖó na nɔ sɔ́ jlǒ dó sɔ́ hwɛ kɛ mɛ hwebǐnu; nǔ nukɔntɔn e ayi mǐtɔn ɖó na nɔ mlɛ́ hugǎn é nɛ.—Mat. 6:14, 15; 18:21, 22.
16. Kpɔ́ndéwú ɖagbe tɛ Jozɛfu ka zé ɖ’ayǐ?
16 Jozɛfu zé lee è na ɖeɖɛ nùwanyido lɛ gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ; éyɛ wɛ nyí vǐ nukɔntɔn ɖò vǐ sunnu wè e Hlacɛli jì nú Jakɔbu é mɛ. Tɔ́ví Jozɛfu tɔn wǒ lɛ hwanwǔ dó wǔ tɔn, ɖó tɔ́ yetɔn yí wǎn n’i wutu. Enɛ gudo ɔ, ye sà Jozɛfu dó kannumɔgbenu. Xwè mɔkpan gudo ɔ, azɔ̌ ɖagbe e Jozɛfu wà ɖò Ejipu é zɔ́n bɔ é huzu azaglɔgán nukɔntɔn axɔsu tò ɔ tɔn tɔn. Hwenu e adɔ ɖé tɔ́n ɖò xá ɔ mɛ é ɔ, tɔ́ví Jozɛfu tɔn lɛ wá nùɖuɖu xɔ gbé ɖò Ejipu, ye ka sɔ́ tuùn i ǎ. Jozɛfu hɛn ɔ é na zán acɛ e é ɖó é bo ba hlɔn, ɖó nǔ nyanya e tɔ́ví tɔn lɛ wà xá ɛ ɖ’ayǐ é wu. Amɔ̌, é tɛ́n tɔ́ví tɔn lɛ kpɔ́n bo kpɔ́n ɖɔ ye ka ko huzu jijɔ à jí. Ee Jozɛfu mɔ ɖɔ tɔ́ví emitɔn lɛ ko huzu jijɔ nugbǒ nugbǒ é ɔ, é ɖè éɖée xlɛ́ ye. É wá ɖɔ nú ye ɖɔ: “Xɛsi ni ma ɖi mi ó; un na kpé nukún dó mi kpo mɛ mitɔn lɛ kpo wu.” Tan Biblu tɔn ɔ ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Enɛ ɔ, Jozɛfu ɖɔ xó nú ye kpo wanyiyi kpo bo dó na akɔnkpinkpan ye.”—Bǐb. 50:21.
17. Etɛ a ka jló na wà hwenu e mɛ ɖevo lɛ na wà nǔ nyì dò é?
17 Nùnywɛ sín nǔ wɛ é lɛ́vɔ nyí ɖɔ mǐ ni flín ɖɔ, ɖó mǐ mɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyì dò wutu ɔ, mǐ sixu ko ɖò xomɛsin dó xomɛ nú mɛ ɖevo lɛ wɛ. Enyi mǐ ɖ’ayi wu ɖɔ mǐ wà mɔ̌ ɔ, alixlɛ́mɛ Biblu tɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni yì mɔ mɛ e mǐ wà nǔ nyì dò na é, bo tɛnkpɔn bo dóhwɛ gbɔ. (Xà Matie 5:23, 24.) Enyi mɛ ɖevo lɛ sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ ɔ, é nɔ víví nú mǐ kpɔ́n, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ nú ye lɔmɔ̌. Kolosinu lɛ 3:13 byɔ mǐ ɖɔ: “Mi nɔ mɔ miɖée gbɔ; enyi mɛɖé wà nǔ nyì dò nú mɛɖé ɖò mi mɛ hweɖebǔnu hǔn, mi nɔ sɔ́ kɛ miɖée. Mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ miɖée lee Aklunɔ sɔ́ kɛ mi é ɖɔhun.” Wanyiyi Klisanwun tɔn “nɔ lɛ́ hɛn mɛ dó xomɛ ǎ,” wɛ 1 Kɔlɛntinu lɛ 13:5 ɖɔ. Enyi mǐ ɖó aca bo nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖevo lɛ ɔ, Jehovah na sɔ́ hwɛ kɛ mǐ lɔ. Nugbǒ ɔ, hwenu e mǐ jló na ɖeɖɛ nùwanyido mɛ ɖevo lɛ tɔn é ɔ, lee mǐ na wà nǔ Klisanwun ɖɔhun gbɔn é wɛ nyí ɖɔ, mǐ na xwedó lee Tɔ́ mǐtɔn nùblawukúnúmɛtɔ́ ɔ nɔ wà nǔ xá mǐ gbɔn hwenu mǐ hu hwɛ é sín kpɔ́ndéwú.—Xà Ðɛhan 103:12-14.


text:
Kpò Ðò Xwi Ðí Wɛ Bá Mɔ Nyɔna Jehovah Tɔn
“A dó alɔ xá Mawu, bo dó alɔ xá gbɛtɔ́ lɛ bo ɖu ɖ’eji.”—BǏB. 32:29.
HAN LƐ: 60, 38
1, 2. Etɛ lɛ Jehovah sɛntɔ́ lɛ ka ɖó na ɖí xwi xá?
SÍN gbejinɔtɔ́ nukɔntɔn Abɛli jí kaka jɛ hwe mǐtɔn nu wɛ Mawu sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ ko nɔ ɖí xwi. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan sɛ́dó Klisanwun Eblée lɛ ɖɔ hwenu e ye ɖò nyɔna Jehovah tɔn ba wɛ, bo lɛ́ ɖò biba na nyɔ́ nukún tɔn mɛ wɛ é ɔ, ye “jiya hwenɛnu ɖesu, cobo ka syɛnlǐn.” (Ebl. 10:32-34) Pɔlu jlɛ́ ahwan e Klisanwun lɛ nɔ fun é dó gǎn e lɔnyiji-lɔnfɔnkan-yihundatɔ́ Glɛki tɔn lɛ nɔ dó ɖò agbahwlɛnhwlɛn lɛ hwenu é wu, ɖi wezun kínkán, alɔ didó, kpo akpotokwín nyínyí kpo. (Ebl. 12:1, 4) Égbé ɔ, mǐ ɖò gbɛ̀ wezun nu, bɔ mǐ nɔ ɖí xwi xá kɛntɔ́ ɖěɖee jló na fɛ́ ayi mǐtɔn, zin mǐ dɛ́, hwín mǐ dó dò, bo lɛ́ yí awǎjijɛ mǐtɔn kpo ajɔ sɔgudo tɔn mǐtɔn lɛ kpo sín mǐ sí lɛ é.
2 Jɛ nukɔn ɔ, mǐ ɖó na fun ahwan syɛnsyɛn xá Satáan kpo gbɛ̀ tɔn nyanya ɔ kpo. (Efɛ. 6:12) É ɖò dandan ɖɔ mǐ ni ɖí xwi xá gbɛ̀ ɔ sín “linlin e ma sɔgbe ǎ lɛ” é. Nùkplɔnmɛ tɔn lɛ, tamɛ-núkplɔnmɛ tɔn lɛ, kpo walɔ tɔn ɖěɖee nɔ wà nǔ dó mɛ wu lɛ é kpo, ɖi nùblibliwiwa, azɔ nunu, gɔ́ nú ahan syɛnsyɛn kpo gěe kpo zinzan nyì dò ɖ’emɛ. Mǐ ɖó na lɛ́ ɖò xwi ɖí xá gǎnmaɖó mǐtɔn lɛ kpo nǔ e nɔ túntún awakanmɛ nú mǐ lɛ é kpo wɛ zɔn mǐ yì.—2 Kɔ. 10:3-6; Kolo. 3:5-9.
3. Nɛ̌ Mawu ka nɔ kplɔ́n azɔ̌ mǐ bonu mǐ na fun ahwan xá kɛntɔ́ mǐtɔn lɛ gbɔn?
3 È ka sixu ɖu ɖò kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ mɔhun lɛ jí nugbǒ à? Ɛɛn, mǐ ka sixu bla alɔ dó wǔ b’ɛ kpa mǐ ǎ. Pɔlu zán akpotokwínnyitɔ́ hwexónu tɔn ɖé sín kpɔ́ndéwú bo ɖɔ dó éɖée wu ɖɔ: “Un cí akpotokwínnyitɔ́ e ma ɖò akpotokwín nyì dó jɔhɔn mɛ wɛ ǎ é ɖɔhun.” (1 Kɔ. 9:26) Ði lee akpotokwínnyitɔ́ ɖé nɔ ɖu ɖò kɛntɔ́ tɔn ɖé jí gbɔn é ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó na li fɛn nú kɛntɔ́ mǐtɔn lɛ. Jehovah ɖò azɔ̌ kplɔ́n mǐ wɛ bo lɛ́ ɖò alɔ dó mǐ wɛ ɖò ahwan e fun wɛ mǐ ɖè é kɔn. É na mǐ alixlɛ́mɛ e nɔ hwlɛn gbɛ̀ gán lɛ é ɖò Xó tɔn mɛ. É nɔ lɛ́ d’alɔ mǐ gbɔn wema jinjɔn Biblu jí mǐtɔn lɛ, kplé Klisanwun tɔn lɛ, kpo kpléɖókpɔ́ lɛ kpo gblamɛ. A ka nɔ zán nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é à? Enyi a gbɔ ye zán ɔ, é na cí ɖɔ a “ɖò akpotokwín nyì dó jɔhɔn mɛ wɛ,” bo ɖò xwi ɖí xá kɛntɔ́ towe wɛ mlɛ́mlɛ́ ǎ ɖɔhun.
4. Nɛ̌ mǐ ka na bló gbɔn bɔ nǔ nyanya ma na ɖu ɖò mǐ jí ǎ?
4 Kɛntɔ́ mǐtɔn lɛ sixu tɔ́n ahwan mǐ hwenu e mǐ ma lin ǎ é, kpo hwenu e gǎn vɔ ɖò mǐ wu bǐ é kpo; enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖò acéjí hwebǐnu. Biblu gb’akpá nú mǐ ɖɔ: “Ma jó hwiɖée dó nú nǔnyanyawiwa ɖu ɖò jǐ towe ó; é nyɔ́ wà ɔ, nɔ wà nǔ ɖagbe dó ɖu ɖò nǔ nyanya jí.” (Hlɔ. 12:21) Wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ e ɖɔ ɖɔ mǐ ni ma jó mǐɖée dó bonu “nǔnyanyawiwa ɖu ɖò jǐ [mǐtɔn] ó” é xlɛ́ ɖɔ mǐ sixu ɖu ɖò nǔ nyanya jí. Mǐ sixu wà mɔ̌, enyi mǐ fɔ́n bo ɖò ahwan fun xá ɛ wɛ ɔ nɛ. Amɔ̌, Satáan, gbɛ̀ tɔn nyanya ɔ, kpo hwɛhuhu gbaza mǐtɔn kpo sixu ɖu ɖò mǐ jí, enyi mǐ ma sɔ́ nɔ acéjí ǎ bo lɛ́ gɔn ahwan fun ɔ nɛ. Ma lɔn gbeɖé bonu Satáan ni dó xɛsi we nú a jó gbè ó!—1 Pi. 5:9.
5. (a) Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpó ɖò ahwan fun wɛ bá mɔ nyɔna Mawu tɔn? (b) Mɛ e xó Biblu ɖɔ é ɖětɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó?
5 Bonu é na kpa mɛ ɖěɖee ɖò xwi ɖí wɛ lɛ é ɔ, ye ɖó na wɔn hwɛjijɔ e wu ye ɖò mɔ̌ wà wɛ é ǎ. Bonu nǔ yetɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ, b’ɛ na lɛ́ kɔn nyɔna tɔn dó ye jí ɔ, ye ɖó na sɔ́ ayi ɖó ganjɛwuxó e mǐ xà ɖò Eblée lɛ 11:6 mɛ é jí: “Mɛ e sɛkpɔ Mawu ɔ ɖó na ɖi nǔ ɖɔ Mawu tíìn, bo nɔ na ajɔ mɛ e ɖò biba ɛ wɛ lɛ.” Xógbe Glɛkigbe tɔn dòdó e è lilɛ dó “ba” é byɔ ɖɔ è ni ba nǔ ɔ syɛnsyɛn bo lɛ́ dó gǎn ɖesu. (Mɛ. 15:17) Kpɔ́ndéwú ɖagbe sunnu kpo nyɔnu kpo e dó gǎn syɛnsyɛn bá mɔ nyɔna Jehovah tɔn lɛ é tɔn gègě ɖò Mawuxówema ɔ mɛ. Jakɔbu, Hlacɛli, Jozɛfu, kpo Pɔlu kpo ɖí xwi xá ninɔmɛ e vɛwǔ tawun ɖò agbaza kpo lee nǔ nɔ cí nú mɛ é kpo lixo lɛ é; é ɖò mɔ̌ có, ye ɖexlɛ́ ɖɔ enyi è dɛ ɔ, è nɔ mɔ nyɔna gègě. Nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú jiwǔ zalitɔ́ ɛnɛ enɛ lɛ tɔn gbɔn?
DIDƐ NƆ HƐN NYƆNA GÈGĚ WÁ
6. Ani ka d’alɔ Jakɔbu b’ɛ syɛnlǐn? Ajɔ tɛ è ka dó è? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
6 Tɔ́gbó Jakɔbu ɖí xwi bo lɛ́vɔ dɛ, ɖó é yí wǎn nú Jehovah, bɔ nǔ gbigbɔ tɔn lɛ nɔ xɔ akwɛ nukún tɔn mɛ, lobɔ é lɛ́ ɖó nùɖiɖi mlɛ́mlɛ́ nú akpá e Jehovah dó ɖɔ emi na dó nú kúnkan tɔn é. (Bǐb. 28:3, 4) Enɛ wu wɛ hwenu e Jakɔbu ɖibla ɖó xwè 100 é ɔ, é wà nǔ e wu é kpé é bǐ bá mɔ nyɔna Mawu tɔn; é tlɛ dó alɔ xá wɛnsagun e sɔ́ gbɛtɔ́ gbaza dó é ɖé. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 32:25-29.) Jakɔbu ɖesunɔ wɛ ɖó hlɔnhlɔn kpo didɛ e é byɔ é kpo bo dó sixu dó alɔ xá wɛnsagun hlɔnhlɔnnɔ ɖé à? É ɖò wɛn ɖɔ é kún nyí mɔ̌ ó! Amɔ̌, é nyí xwiɖitɔ́ e kú dó nǔ jí tawun é ɖé, bo ɖexlɛ́ ɖɔ emi kún na hɔn nú wuvɛ̌ ɔ ó! Nugbǒ ɔ, é mɔ linsyɛnsyɛn tɔn sín ajɔ. È sun nyikɔ e jɛxa ɛ é ɖé è, é wɛ nyí Izlayɛli (tinmɛ tɔn wɛ nyí “Alɔ Dó Xá [Linsyɛnsyɛn Xá] Mawu Tɔ́” alǒ “Mawu Dó Alɔ”). Jakɔbu mɔ ajɔ ɖaxó e ba wɛ mǐ lɔmɔ̌ ɖè é, é wɛ nyí ɖɔ nǔ tɔn nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ, b’ɛ lɛ́ dó n’i.
7. (a) Ninɔmɛ nyanya tɛ Hlacɛli ka kpannukɔn? (b) Nɛ̌ é ka fɔ́n bo ɖò xwi ɖí wɛ bɔ è d’ajɔ ɛ ɖò gudo mɛ gbɔn?
7 Akpàkpà ɖò asivɛ́ Jakɔbu tɔn Hlacɛli sɔ́ wɛ bonu é na mɔ lee Jehovah na ɖè akpá e é dó nú asú tɔn é gbɔn é. Amɔ̌, nǔ e cí wuvɛ̌ aditi e jí è ma sixu ɖu ɖè ǎ ɖɔhun é ɖé ɖò finɛ. É wɛ nyí ɖɔ é ɖó vǐ ɖě ǎ. Ðò hwetɔnnu ɔ, awěxomɛ ɖaxó ɖé wɛ è nɔ kpɔ́n ninɔmɛ enɛ dó mɔ. Nɛ̌ Hlacɛli ka mɔ hlɔnhlɔn ɖò ayi mɛ bo lɛ́ mɔ ɖò agbaza mɛ, bo dó ɖí xwi xá ninɔmɛ ɖěɖee nɔ dó awakanmɛ kú nú mɛ, bo ka hugǎn ɛ lɛ é hwebǐnu gbɔn? É gɔn nukúnɖiɖo ɖó gbeɖé ǎ. É fɔ́n bo ɖò xwi ɖí wɛ gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo hwebǐnu gblamɛ. Jehovah sè vosisa dó nùjɔnǔ mɛ Hlacɛli tɔn lɛ, bɔ é wá jì vǐ ɖò gudo mɛ. Yayǎ wu wɛ ǎ, bɔ é wá jɛ hweɖenu bɔ Hlacɛli sú ahwanjiɖuɖe sín xó elɔ bo ɖɔ: “Un li za . . . bɔ é vɛ́ jlɛ́, bo ɖu ɖ’eji”!—Bǐb. 30:8, 20-24.
8. Tagba syɛnsyɛn tɛ Jozɛfu ka mɔ nú hwenu gègě? Nɛ̌ lee é wà nǔ gbɔn é ka nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe nú mǐ gbɔn?
8 É ɖò wɛn ɖɔ kpɔ́ndéwú gbejininɔ tɔn e Jakɔbu kpo Hlacɛli kpo zé ɖ’ayǐ é wà ɖagbe nú vǐ yetɔn Jozɛfu tawun, bo xlɛ́ ɛ lee é na ɖu ɖò mɛtɛnkpɔn e nùɖiɖi éɖesunɔ tɔn na mɔ lɛ é jí gbɔn é. Hwenu e Jozɛfu ɖó xwè 17 é ɔ, gbɛzán tɔn wlú bǐ. Nɔví tɔn lɛ sà ɛ dó kannumɔgbenu, ɖó wuhwinhwan wutu. É wá yá é ɔ, è táfú i bɔ é sɛ̀n gan ɖò Ejipu nú xwè gègě. (Bǐb. 37:23-28; 39:7-9, 20-21) Awakanmɛ kú Jozɛfu ǎ; mɔ̌ ɖokpo ɔ, é hɛn mɛ dó xomɛ kaka bo ba hlɔn ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é sɔ́ linlin tɔn kpo ayi tɔn kpo ɖó kancica ɖagbe e ɖò é kpo Jehovah kpo tɛntin é jí. (Lev. 19:18; Hlɔ. 12:17-21) Kpɔ́ndéwú Jozɛfu tɔn ɖó na d’alɔ mǐ lɔ. Enyi vlafo mǐ na bo tlɛ mɔ wuvɛ̌ ɖò vǔ hwenu mǐtɔn, alǒ enyi ninɔmɛ mǐtɔn dìn tɔn lɛ ma ɖò nu ɖé ɖó wɛ ǎ ɔ, mǐ ɖó na kpó ɖò xwi ɖí wɛ bo lɛ́ kpó ɖò didɛ wɛ. Mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖeji ɖɔ enyi mǐ wà mɔ̌ ɔ, Jehovah na dó nú mǐ.—Xà Bǐbɛ̌mɛ 39:21-23.
9. Gǎn tɛ mǐ ka ɖó na dó Jakɔbu, Hlacɛli, kpo Jozɛfu kpo ɖɔhun bá mɔ nyɔna Jehovah tɔn?
9 Lin tamɛ dó ninɔmɛ e mɛ a ɖè, b’ɛ sixu nyí mɛtɛnkpɔn nú we é ɖé jí. Vlafo é sixu ko nyí hwɛagɔɖiɖɔ, linlin agɔ ɖiɖó dó mɛ wu, alǒ slamɛɖiɖɔ mɛ wu. Alǒ mɛtɛnkpɔn e mɛ a ɖè é sixu ko nyí ɖɔ mɛɖé dó jì we, vlafo ɖó wuhwinhwan wutu. Ma jó gbè ó, é nyɔ́ wà ɔ, flín nǔ e d’alɔ Jakɔbu, Hlacɛli, kpo Jozɛfu kpo bɔ ye kpó ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo awǎjijɛ kpo é. Jehovah dó wusyɛn lanmɛ nú ye bo kɔn nyɔna tɔn dó ye jí, ɖó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ nɔ sù nukún yetɔn mɛ hwebǐnu. Ye fɔ́n bo ɖò xwí ɖi wɛ bo ɖò nǔ wà wɛ sɔgbe xá ɖɛ vívɛ́ e ye nɔ xò lɛ é. Azǎn gudogudo tɔn gbɛ̀ nyanya elɔ tɔn lɛ mɛ wɛ mǐ ko ɖè; enɛ wu ɔ, mǐ ɖó hwɛjijɔ tawun bo na zunfan nukúnɖiɖo jɔ nukúnɖiɖo e è sɔ́ ɖó te nú mǐ é! A ka ɖò gbesisɔmɛ bo na dó gǎn alǒ ɖí xwi bá mɔ fɛ́nú Jehovah tɔn à?
ÐÒ GBESISƆMƐ BÁ ÐÍ XWI BO MƆ NYƆNA ÐÉ
10, 11. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖí xwi bá mɔ nyɔna Mawu tɔn gbɔn? (b) Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e sɔgbe lɛ é kɔn, bo ɖu ɖò ahwan e fun xá nǔ e nɔ túntún awakanmɛ nú mɛ lɛ é kpo nǔ e nɔ fɛ́ ayi mɛtɔn lɛ é kpo wɛ mǐ ɖè é jí?
10 Ninɔmɛ ɖětɛ lɛ mɔ̌ mɛ wɛ é sixu byɔ ɖɔ mǐ ni ɖí xwi ɖè bá mɔ nyɔna Mawu tɔn? Ninɔmɛ e mɛ gègě ɖí xwi xá é ɖokpo wɛ nyí gǎnmaɖó agbaza tɔn ɖé jí ɖuɖu ɖè. Mɛ ɖevo lɛ dó gǎn tawun bo dó sixu ɖó linlin e sɔgbe é ɖé dó sinsɛnzɔ́ ɔ wu. Alǒ ɖò ninɔmɛ towe mɛ ɔ, é sixu nyí ɖɔ a ɖò azɔn jɛ wɛ abǐ a ɖò hwiɖokpo có, a ɖó na kpó ɖò didɛ wɛ. Mǐ ɖó na lɛ́vɔ dovɛ̌ nú xwi e mɛɖé lɛ na ɖí bo sɔ́ hwɛ kɛ mɛ e jɛ agɔ alǒ hu hwɛ dó ye é ɖé é ǎ. Mǐ na bo ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ sín xwè nabi ɖebǔ ɖíe ɔ, mǐ bǐ wɛ ɖó na fun ahwan xá nǔ ɖěɖee sixu d’avaja sinsɛnzɔ́ e wà nú Mawu e nɔ d’ajɔ gbejinɔtɔ́ lɛ é wɛ mǐ ɖè é mɛ é.
11 Nugbǒ ɔ, é sixu vɛwǔ tawun bɔ mǐ na wá gbeta e sɔgbe lɛ é kɔn bo wà nǔ Klisanwun ɖɔhun. Nǔ nɔ nyí mɔ̌, ɖò taji ɔ, hwenu e ayi mǐtɔn e nyí nǔ bo hizi é dɔn mǐ yì ali masɔgbe ɔ jí é. (Jel. 17:9) Enyi a ɖ’ayi wu ɖɔ linlin masɔgbe lɛ ko wà nǔ dó emi wu ɖó bǎ ɖé mɛ hǔn, kɛnklɛn bo xoɖɛ bo byɔ gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn. Ðɛ kpo gbigbɔ mímɛ́ kpo sixu na we hlɔnhlɔn bɔ a na kpó ɖò ali e sɔgbe bɔ a tuùn bɔ Jehovah sixu kɔn nyɔna d’eji é jí. Wà nǔ sɔgbe xá ɖɛ towe lɛ. Tɛnkpɔn bo nɔ xà akpáxwé Biblu tɔn ɖé ayihɔngbe ayihɔngbe, bo ba hwenu nú nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn kpo Sinsɛn-Biblo Xwédo Tɔn kpo.—Xà Ðɛhan 119:32.
12, 13. Etɛ ka d’alɔ Klisanwun wè bɔ ye ɖu ɖò jlǒ nyanya lɛ jí?
12 Lee Xó Mawu Tɔn, gbigbɔ mímɛ́, kpo wema jinjɔn Biblu jí mǐtɔn lɛ kpo d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye ɖu ɖò jlǒ nyanya lɛ jí gbɔn é sín kpɔ́ndéwú gègě wɛ ɖè. Dɔnkpɛvu ɖé xà xota “Comment résister aux mauvais désirs ?” e tɔ́n ɖò Réveillez-vous! 8 Décembre 2003 tɔn mɛ é. Nɛ̌ é ka ɖɔ? “Un ɖò gǎn dó wɛ bá ɖu ɖò linlin masɔgbe lɛ jí. Hwenu e un xà ɖò xota ɔ mɛ ɖɔ ‘xwi ɖíɖí bo na ɖu ɖò jlǒ nyanya lɛ jí nɔ syɛn tawun nú mɛ gègě’ é ɔ, un mɔ ɖɔ nyì lɔ ɖò kplékplé nɔví lɛ tɔn ɔ mɛ. Un mɔ ɖɔ un kún ɖò nyiɖokpo ó.” Dɔnkpɛvu enɛ lɛ́vɔ ɖu lè xota “Dieu approuve-t-il les mœurs ‘différentes’?” e tɔ́n ɖò Réveillez-vous! 8 Octobre 2003 tɔn mɛ é tɔn. É ɖ’ayi wu ɖɔ è ɖɔ d’emɛ ɖɔ xwi ɔ ɖíɖí nɔ nyí ‘wun ɖé ɖò lanmɛ’ nú mɛɖé lɛ. (2 Kɔ. 12:7, NWT) Enyi ye fɔ́n bo ɖò xwi ɔ ɖí wɛ bá ɖó walɔ jlɔjlɔ ɔ, ye sixu ɖó nukún ɖɔ é na kpa emi. É ɖɔ: “Enɛ wu ɔ, un lin ɖɔ ee ayǐ ɖokpo ɖokpo ɖò hìnhɔ́n wɛ é ɔ, un hɛn ɔ, un na nɔ gbeji. Un dokú nú Jehovah tawun ɖɔ é ɖò alɔ dó mǐ wɛ gbɔn tutoblonunu tɔn gblamɛ bonu mǐ na dó dɛ ɖò tagba ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn lɛ nu ɖò gbɛ̀ nyanya elɔ mɛ.”
13 Lɛ̌vɔ kpɔ́n nǔ e nɔví nyɔnu États-Unis tɔn ɖé ɖɔ é. É wlan ɖɔ: “Un jló na dokú nú mi ɖɔ mi nɔ na nùɖuɖu e sín hudo mǐ ɖó é mǐ hwebǐnu dó hwetɔnnu. Un nɔ lin hwɛhwɛ ɖɔ nyɛ wɛ è wlan xota enɛ lɛ na. Sín xwè mɔkpan ɖíe wɛ un ko ɖò xwi ɖí xá jlǒ syɛnsyɛn ɖiɖó nú nǔ e Jehovah gbɛ́ wǎn na é ɖé wɛ. Hweɖelɛnu ɔ, un nɔ jló na jó gbè bo sɔ́ na ɖí xwi ɔ ɖě ǎ. Un tuùn ɖɔ Jehovah nyí nùblawukúnúmɛtɔ́ kpo hwɛsɔkɛmɛtɔ́ kpo, amɔ̌, ɖó jlǒ nyanya enɛ ɖò lan ce mɛ bɔ un ka gbɛ́ wǎn na ǎ wutu ɔ, un nɔ mɔ ɖɔ un kún sixu mɔ alɔdo tɔn ó. Xwi enɛ e ɖí wɛ un ɖè magbokɔ é wà nǔ dó gbɛzán ce bǐ wu. . . . Ee un xà xota ‘Be Hiẹ Tindo “Ahun de Nado Yọ́n” Jehovah Ya?’ ɖò Atɔxwɛ 15 Mars 2013 tɔn mɛ gudo é ɔ, un mɔ tawun ɖɔ Jehovah jló bo na d’alɔ mì.”
14. (a) Linlin tɛ Pɔlu ka ɖó dó xwi e ɖí wɛ é ɖè lɛ é wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖí xwi xá gǎnmaɖó mǐtɔn lɛ bo ɖu ɖò ye jí gbɔn?
14 Xà Hlɔmanu lɛ 7:21-25. Pɔlu ɖesunɔ tuùn lee xwi ɖíɖí xá hwɛhuhu gbaza mǐtɔn sín jlǒ nyanya lɛ kpo gǎnmaɖó lɛ kpo sixu vɛwǔ gbɔn é. É ɖò mɔ̌ có, é ɖeji mlɛ́mlɛ́ ɖɔ emi sixu ɖu ɖò ahwan e fun wɛ emi ɖè ɖò xomɛ é jí, gbɔn ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah bo ɖeji dó wǔ tɔn kpo nùɖiɖi ɖiɖó nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn kpo gblamɛ. Mǐdɛɛ lɛ ka ló? Enyi mǐ ɖò xwi ɖí wɛ bonu gǎnmaɖó mǐɖesunɔ tɔn lɛ ni ma kpé mǐ wu ó ɔ, é sixu kpa mǐ. Gbɔn nɛ̌ é? Gbɔn kpɔ́ndéwú Pɔlu tɔn xwixwedó kpo jiɖe ɖiɖó dó Jehovah wu mlɛ́mlɛ́ bo ma ɖó dó hlɔnhlɔn mǐɖesunɔ tɔn wu ó kpo gblamɛ, gɔ́ nú nùɖiɖi ɖiɖó nú gbɛxixɔ ɔ.
15. Etɛwu ɖɛxixo ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpó ɖò gbeji bo na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nu?
15 Hweɖelɛnu ɔ, Mawu sixu tin bonu mǐ na ɖè lee nùɖé ɖu ayi mɛ nú mǐ sɔ́ é xlɛ́. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mǐ (alǒ mɛ mǐtɔn ɖé) j’azɔn syɛnsyɛn ɖé alǒ hwɛ agɔ ɖé wɛ è ɖɔ xá mǐ ɔ ka ló? Mǐ na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́ gbɔn ɖɛxixo bo savo n’i ɖɔ é ni na mǐ hlɔnhlɔn bonu mǐ na kpó ɖò gbeji bo ma hɛn awǎjijɛ mǐtɔn bú, lobonu kancica e ɖò mǐ kpo é kpo tɛntin é ni gblé ó gblamɛ. (Fili. 4:13) Kpɔ́ndéwú mɛ gègě tɔn, ɖò Pɔlu hwenu kpo hwe mǐtɔn nu kpo, ɖexlɛ́ ɖɔ ɖɛxixo sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na vɔ́ hlɔnhlɔn mɔ, bo lɛ́ ɖó ganjɛwu bo ɖò didɛ wɛ zɔn mǐ yì.
KPÒ ÐÒ XWI ÐÍ WƐ BÁ MƆ NYƆNA JEHOVAH TƆN
16, 17. Etɛ jí a ka kú dó alɔdotɔ́ ɖé ɖɔhun?
16 Awovi jló tawun ɖɔ awakanmɛ ni kú we bonu a ni jó gbè. Kanɖeji bá “hɛn [nǔ] e nyɔ́ lɛ dó ayi mɛ.” (1 Tɛ. 5:21) Ðeji ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na ɖu ɖò Satáan, gbɛ̀ tɔn nyanya ɔ, kpo jlǒ hwɛhuhu tɔn ɖebǔ kpo jí. A sixu wà mɔ̌ gbɔn jiɖe ɖiɖó dó nǔwukpikpé e Mawu ɖó bá na we hlɔnhlɔn é wu bǐ mlɛ́mlɛ́ gblamɛ.—2 Kɔ. 4:7-9; Ga. 6:9.
17 Kɛnklɛn bo kpó ɖò xwi ɖí wɛ. Kpò ɖò za li wɛ. Kpò ɖò alɔ dó wɛ. Kpò ɖò didɛ wɛ. Ðeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ Jehovah na ‘kɔn nyɔna dó jǐ towe bɔ é na túnflá.’—Mal. 3:10.


text:
Mɛɖesúsínínɔ E È Na We É Ni Xɔ Akwɛ Ðò Nukún Towe Mɛ
‘Fí e gbigbɔ Aklunɔ tɔn ɖè ɔ, mɛɖée sí jijɛ ɖò finɛ.’
HAN LƐ: 62, 65
1, 2. (a) Linlin vovo tɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ ɖó dó mɛɖesúsínínɔ xó ɔ wu? (b) Etɛ Biblu ka kplɔ́n mǐ dó mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn wu? Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò na?
HWENU e nawe ɖé ja gbeta mɛɖesunɔ tɔn ɖé kɔn wá gbé é ɔ, é ɖɔ nú xɔ́ntɔn tɔn ɖé ɖɔ: “Ma zɔ́n nǔlinkpɔ́n mì ó; ɖɔ nǔ e na wà é nú mì kpowun. Enɛ nɔ bɔkun hugǎn.” Nawe ɔ ba bo na zán mɛɖesúsínínɔ e nyí nùnina ɖé bɔ Gbɛɖotɔ́ tɔn na ɛ é ǎ, loɔ, é ba ɖɔ è ni ɖɔ nǔ e é na wà é n’i. Hwɛ ka lo? A nɔ ba na wá gbeta hwiɖesunɔ tɔn lɛ kɔn à, alǒ a nɔ jló ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni ɖɔ nǔ e a na wà é nú we? Linlin tɛ a ka nɔ ɖó dó nǔ e kàn mɛɖesúsínínɔ lɛ é wu?
2 Sín xwè kanweko mɔkpan ɖíe wɛ gbɛtɔ́ lɛ ko nɔ ɖɔ xó dó xó enɛ wu. Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ nùɖé kún ɖè bɔ mɛɖesunɔ wɛ nɔ jló bo nɔ wà ó, lé Mawu wɛ ko tò nǔ e nɔ jɛ lɛ é bǐ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ dɔn nǔ ɖɔ cobonu è na ɖɔ mɛɖesúsínínɔ nugbǒ ɔ xó ɔ, mǐɖesu sí jɛn mǐ na nɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ hwɛ̌. Amɔ̌, Xó Mawu Tɔn Biblu ɔ jɛn na na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é mǐ dó xó enɛ wu. Etɛwu? Ðó é ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah dá mǐ bo na mǐ mɛɖesúsínínɔ; é wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó nǔwukpikpé e na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn é bo lɛ́ vo bá wà mɔ̌. (Xà Jozuwée 24:15.) Biblu lɛ́vɔ na nùkanbyɔ lehun lɛ sín xósin: Nɛ̌ mǐ ka ɖó na zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn dó wá gbeta lɛ kɔn gbɔn? Lee mǐ na zán gbɔn é ɖó dogbó wɛ à? Nɛ̌ lee mǐ nɔ zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn gbɔn é ka sixu xlɛ́ bǎ e mɛ mǐ yí wǎn nú Jehovah ɖó é gbɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó sísí nú gbeta e kɔn mɛ ɖevo lɛ wá lɛ é gbɔn?
ETƐ KPƆ́NDÉWÚ JEHOVAH KPO JEZU KPO TƆN KA SIXU KPLƆ́N MǏ?
3. Kpɔ́ndéwú tɛ Jehovah ka zé ɖ’ayǐ dó mɛɖesúsínínɔ tɔn zinzan wu?
3 Jehovah ɖokponɔ géé wɛ ɖò éɖesunɔ sí bǐ mlɛ́mlɛ́, amɔ̌, lee é nɔ zán gbɔn é nyí xlɛ̌ ɖé nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é jló bo sɔ́ akɔta Izlayɛli tɔn bɔ é na nyí “togun tɔn vívɛ́ná” e ɖó nyikɔ tɔn ta é. (Sɛ́n. 7:6-8) Jehovah kpɔ́n jɔmɛ kpowun bo wà mɔ̌ ǎ. Akpá e é dó nú xɔ́ntɔn tɔn Ablaxamu sín xwè kanweko mɔkpan ɖíe é ɖè wɛ é ɖè. (Bǐb. 22:15-18) Hú mɔ̌ ɔ, jijɔ taji Jehovah tɔn e nyí wanyiyi kpo hwɛjijɔ kpo é wɛ é nɔ xwedó hwebǐnu dó zán mɛɖesúsínínɔ tɔn. Izlayɛli-ví lɛ jó sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ dó azɔn gègě có, lee é dɔn tó nú ye gbɔn é ɖè enɛ xlɛ́. Hwenu e ye lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo nugbǒ nugbǒ é ɔ, Jehovah sɔ́ jlǒ dó ɖè wanyiyi kpo nùblawukúnúmɛ kpo xlɛ́ ye bo ɖɔ: “Un na sɔ́ afɔ e Izlayɛlinu lɛ dó gbě ɔ kɛ ye. Un na yí wǎn nú ye titewungbe [alǒ ‘kpo jlǒ kpo,’ nwt].” (Oz. 14:5) Lee Jehovah nɔ zán mɛɖesúsínínɔ tɔn nú ɖagbe mɛ ɖevo lɛ tɔn gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé wɛ nyí enɛ.
4, 5. (a) Mɛ̌ ka nyí mɛ nukɔntɔn e mɔ nùnina Mawu tɔn e nyí mɛɖesúsínínɔ é yí é? Nɛ̌ é ka zán gbɔn? (b) Etɛ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ka ɖó na kanbyɔ?
4 Hwenu e Jehovah jɛ nǔ lɛ dá jí é ɔ, é na mɛɖesúsínínɔ nùɖíɖó tɔn gbigbɔ tɔn lɛ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo. Nukɔngbeví tɔn e nyí “akpajlɛ Mawu e è ma nɔ mɔ ǎ é tɔn” é wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e mɔ nùnina enɛ yí é. (Kolo. 1:15) Cobonu Jezu tlɛ na wá ayikúngban jí ɔ, é jló bo nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn, lobo xò kpóɖó nú Satáan bo fɔ́n gǔ ǎ. Nukɔnmɛ hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é zán mɛɖesúsínínɔ tɔn bo gbɛ́ nǔ e Kɛntɔ́gán ɔ xwlé è dó tɛ́n ɛ kpɔ́n lɛ é. (Mat. 4:10) Ðò zǎn e jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn é mɛ ɔ, é xoɖɛ vívɛ́ ɖé dó dó zǒgbe jí ɖɔ emi kudeji bo na wà jlǒ Mawu tɔn. É ɖɔ: “Daa! Enyi a jló hǔn, sɛ̀ wuvɛ̌ kɔfu elɔ dó zɔ nú mì; amɔ̌, ni ma nyí jlǒ ce ó, loɔ, ni nyí lee é jló hwɛ gbɔn é.” (Luk. 22:42) Mi nú mǐ ni wà nǔ Jezu ɖɔhun bo zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn dó kpa susu nú Jehovah lobo wà jlǒ tɔn! Nǔ ka sixu nyí mɔ̌ dóó à?
5 Ganji, mǐ hɛn ɔ mǐ na xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn, ɖó è bló mǐ lɔmɔ̌ ɖó akpajlɛ Mawu tɔn mɛ bɔ mǐ cí éɖɔhun. (Bǐb. 1:26) É ɖò mɔ̌ có, mǐ ɖó mɛɖesúsínínɔ mlɛ́mlɛ́ e Jehovah ɖó é ǎ. Xó Mawu Tɔn tinmɛ ɖɔ mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ɖó dogbó, lobɔ mǐ ɖó na zɛ dogbó e sɔgbe bɔ Jehovah ɖó nú mǐ lɛ é wu ǎ. Hú mɔ̌ ɔ, asì lɛ ɖó na nɔ hwíhwɛ́ yeɖée dó asú yetɔn lɛ glɔ, bɔ vǐ lɛ ɖó na nɔ hwíhwɛ́ yeɖée dó mɛjitɔ́ yetɔn lɛ glɔ. (Efɛ. 5:22; 6:1) Nɛ̌ dogbó enɛ lɛ ka kúnkplá lee mǐ nɔ zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn gbɔn é gbɔn? Xósin nùkanbyɔ enɛ tɔn sixu ɖè nǔ e ɖò te kpɔ́n mǐ kaka sɔyi é xlɛ́.
MƐÐESÚSÍNÍNƆ ZINZAN KPO ZINZAN TƆN NYÌ DÒ KPO
6. Jlɛ̌ nǔ e wu é sɔgbe ɖɔ è ni ɖó dogbó nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn é dó nùɖé wu.
6 Mɛɖesúsínínɔ e ɖó dogbó é ka nyí mɛɖesúsínínɔ dóó à? Ganji! Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ mɔ̌? Dogbó ɖěɖee è ɖó nú mɛɖesúsínínɔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn é sixu nya xɛ ɖò ye jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu jló bo ɖɔ ɖɔ mǐ na kun mɔ̌to yì tò línlín ɖé mɛ. Amɔ̌, enyi é byɔ ɖɔ mǐ na gbɔn ali e jí alitasɛ́n ɖebǔ ma ɖè ǎ, bɔ mɛ bǐ sixu kanwezun lee é jló mɛ gbɔn é alǒ kun mɔ̌to gbɔn alɔ e xwé jló mɛ é ɔ, ayi mǐtɔn ka na j’ayǐ à? Gbeɖé kpɔ́n. Sɛ́n lɛ ɖò dandan bonu mɛ bǐ na mɔ tɛn dó ɖu vivǐ nyɔna e ɖò mɛɖesúsínínɔ nugbǒ ɔ mɛ lɛ é tɔn. Mi nú mǐ ni gbéjé kpɔ́ndéwú Biblu tɔn ɖé lɛ kpɔ́n, bá mɔ nǔ ɖevo e wu é nyí nùnywɛ sín nǔ ɖɔ mǐ ni ma zɛ dogbó e Jehovah ɖó nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn lɛ é wu ó é.
7. (a) Nɛ̌ nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn ɔ ka zɔ́n bɔ Adamu gbɔn vo nú nǔɖògbɛ ɖevo e ɖò Edɛni mɛ lɛ é gbɔn? (b) Tinmɛ ali e nu Adamu zán mɛɖesúsínínɔ tɔn ɖè é ɖokpo.
7 Hwenu e Mawu dá gbɛtɔ́ nukɔntɔn ɔ Adamu é ɔ, é na ɛ nùnina e é na nùɖíɖó tɔn e ɖò jixwé lɛ é, é wɛ nyí mɛɖesúsínínɔ. Nǔ enɛ zɔ́n bɔ Adamu gbɔn vo nú kanlin lɛ, ɖó jɔwamɔ lixo wɛ yedɛɛ lɛ nɔ wà nǔ. Lee Adamu zán mɛɖesúsínínɔ tɔn ɖò alixo e sɔgbe é mɛ gbɔn é ɖé ɖíe. È ko dá kanlin lɛ cobo wá dá gbɛtɔ́. É ɖò mɔ̌ có, Jehovah sɔ́ awǎjijɛ e ɖò nyikɔ nina nùɖíɖó enɛ lɛ mɛ é ɖ’ayǐ nú gbɛtɔ́ nukɔntɔn e é dá é. Mawu “kplá ye wá gbɛtɔ́ ɔ gɔ́n, bo na kpɔ́n nyikɔ e é na na ye ɔ.” Enyi Adamu kpɔ́n kanlin ɖé bo ɖó nyikɔ e jɛxa ɛ é n’i ɔ, Jehovah nɔ flí xwè ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ‘nyikɔ e é na ye ɔ wɛ ye nɔ nyí.’
8. Nɛ̌ Adamu ka zán mɛɖesúsínínɔ tɔn nyì dò gbɔn? Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?
8 É blawu ɖɔ azɔ̌ e Mawu ɖè nú Adamu b’ɛ na nɔ kpé nukún dó palaɖisi ayikúngban jí tɔn ɔ wu é kún kpé è ó. Mɛɖesúsínínɔ ɖaxó e é ɖó bo na wà azɔ̌ elɔ e Mawu ɖè n’i é kpé è ǎ: “Mi jì, mi gbà kún, bo kpé ayikúngban ɔ jí, bo sɔ́ ɛ ɖó acɛ mitɔn glɔ. Mi sɔ́ hweví lɛ . . . , bo sɔ́ xɛ lɛ . . . , bo sɔ́ kanlin e ɖò ayikúngban jí lɛ bǐ ɖó acɛ mitɔn glɔ.” (Bǐb. 1:28) É nyɔ́ wà ɔ, é jló bo zɛ dogbó e Mawu ɖó n’i lɛ é wu, gbɔn atín sínsɛ́n e sín sɛ́n è dó é ɖuɖu gblamɛ. Mɛɖesúsínínɔ zinzan nyì dò ɖaxó enɛ na tɔ́n kɔ dó wuvɛ̌ kpo akpɔ̀ kpo mɛ nú kúnkan Adamu tɔn lɛ kaka nú xwè afatɔ́n mɔkpan. (Hlɔ. 5:12) Nǔ ɖěɖee gbeta e kɔn Adamu wá é jì lɛ é tuùntuùn ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ganji, lobo na zɛ dogbó e Jehovah ɖó nú mǐ lɛ é wu ǎ.
9. Etɛ Jehovah ka ɖɔ nú togun tɔn Izlayɛli? Xósin tɛ akɔta ɔ ka na?
9 Kúnkan Adamu kpo Ɛvu kpo tɔn lɛ ɖu hwɛhuhu kpo kú kpo sín gǔ ɖò mɛjitɔ́ yetɔn tótlitɔ́ enɛ lɛ gɔ́n. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖesúsínínɔ yetɔn sín acɛ ɔ kpó ɖò ye sí. Lee Mawu wà nǔ xá akɔta Izlayɛli tɔn gbɔn é ɖè enɛ xlɛ́. Jehovah gbɔn mɛsɛntɔ́ tɔn Mɔyizi jí bo ɖɔ nú togun ɔ ɖɔ nú é jló ye ɔ, ye na huzu togun vívɛ́ná emitɔn alǒ gbɔ. (Tín. 19:3-6) Xósin tɛ ye ka na? Ye sɔ́ jlǒ dó ɖɔ ɖɔ emi na wà nǔ ɖěɖee emi ɖó na wà bá huzu togun Mawu tɔn e ɖó nyikɔ tɔn ta lɛ é lobo ɖó gbè kpɔ́ bo ɖɔ: “Mǐ na bló nǔ e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ lɛ bǐ.” (Tín. 19:8) É blawu ɖɔ nukɔnmɛ ɔ, akɔta ɔ zán mɛɖesúsínínɔ tɔn nyì dò lobo ɖè akpá enɛ ǎ. Mi nú mǐ ni hɛn kpɔ́ndéwú akpágbánúmɛ tɔn enɛ dó ayi mɛ, bonu mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é ni nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ hwebǐnu, gbɔn Jehovah wu titɛdó kpo tónúsíse nú hwɛjijɔ sín sɛ́n tɔn lɛ kpo gblamɛ.
10. Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ hɛn ɔ, ye na zán mɛɖesúsínínɔ yetɔn dó kpa susu nú Mawu. (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
10 Ðò Eblée lɛ wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ mɔ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn ɖěɖee jló bo zán mɛɖesúsínínɔ yetɔn lobo ma ka zɛ dogbó e Mawu zé ɖ’ayǐ lɛ é wu ǎ é 16 sín nyikɔ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, ye mɔ nyɔna gègě lobo ɖó nukúnɖiɖo jɔ nukúnɖiɖo dó sɔgudo wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Nɔwée ɖè nùɖiɖi ɖaxó xlɛ́ lobo sɔ́ jlǒ dó xwedó alixlɛ́mɛ ɖěɖee Mawu na ɖɔ é ni bló tɔjihun ɖé bá hwlɛn xwédo tɔn kpo mɛ ɖevo e na wá nɔ gbɛ̀ lɛ é kpo gán é. (Ebl. 11:7) Ablaxamu kpo Sala kpo sɔ́ jlǒ dó xwedó alixlɛ́mɛ Mawu tɔn lɛ kaka yì “tò e sín akpá Mawu dó” nú ye ɔ mɛ. Hwenu e ye wlí tomɛyiyi gaga enɛ sín ali gudo é ɔ, ye ‘mɔ ali bo na lɛkɔ yì’ dɔkuntoxo Wúu tɔn mɛ. É ɖò mɔ̌ có, ye sɔ́ nukún nùɖiɖi tɔn yetɔn lɛ ɖó “nǔ e sín akpá Mawu dó” bɔ ye na mɔ sɔgudo lɛ é jí; “tò e nyɔ́ hú tò e mɛ ye gosin ɔ ba wɛ ye ɖè.” (Ebl. 11:8, 9, 13, 15, 16) Mɔyizi dó gudo dɔkun Ejipu tɔn lɛ, bo “yí gbè ɖɔ è ni doya nú emi kpo togun Mawu tɔn kpo; enɛ ɔ nyɔ́ n’i hú é ni mɔ vivǐ e ɖò hwɛhuhu mɛ ɔ nú hwenu kpɛɖé.” (Ebl. 11:24-26) Mi nú mǐ ni ɖi nǔ mɛ hwexónu tɔn enɛ lɛ ɖɔhun, bonu mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ni nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ, lobonu mǐ ni nɔ zán dó wà jlǒ Mawu tɔn na.
11. (a) Ðɔ nyɔna ɖaxó e ɖò mɛɖesúsínínɔ mɛ lɛ é ɖokpo. (b) Etɛ ka nɔ sísɛ́ we bɔ a nɔ zán mɛɖesúsínínɔ towe ganji?
11 Nugbǒ wɛ ɖɔ enyi mǐ ɖó mɛɖé bonu é nɔ wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ɔ, é sixu bɔwǔ nú mǐ, amɔ̌, mɔ̌ biblo na zɔ́n bɔ nyɔna ɖaxó e ɖò mɛɖesúsínínɔ mɛ lɛ é ɖokpo na yì tɛ mǐ. Sɛ́nflínmɛ 30:19, 20 tinmɛ nyɔna e wɛ é. (Xà.) Wemafɔ 19gɔ́ ɔ ɖɔ nǔ e Mawu sɔ́ ɖó te nú Izlayɛli-ví lɛ é. Ðò wemafɔ 20gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ mɔ ɖɔ Jehovah hun ali xɔ akwɛ ɖé nú ye bɔ ye na xlɛ́ ɛ nǔ e ɖò ayi yetɔn mɛ lɛ é. Mǐ lɔmɔ̌ hɛn ɔ, mǐ na jló bo na sɛ̀n Jehovah. Nǔ ɖě sɔ́ sixu sísɛ́ mǐ hú mǐ na zán mɛɖesúsínínɔ e Mawu na mǐ é dó ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn n’i bo nɔ kpa susu n’i lobo nɔ wlí yɛ̌yi n’i ǎ!
NYÌ ALƆ NÚ MƐÐESÚSÍNÍNƆ E È NA WE É ZINZAN NYÌ DÒ
12. Etɛ mǐ ma ka ɖó na wà gbeɖé nú mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é ǎ?
12 Mǐ ni ɖɔ ɖɔ a na nǔ xɔ akwɛ ɖé xɔ́ntɔn towe ɖé. Enyi a sè ɖɔ é sɔ́ nǔ e a na ɛ é nyì zunkɔ́ta, alǒ nylahú bǐ ɔ, é zán dó gblewu mɛ ɖevo lɛ ɔ, é na vɛ́ nú we tawun à cé? Dìn ɔ, lin tamɛ dó lee nǔ nɔ cí nú Jehovah hwenu e é nɔ mɔ bɔ mɛ gègě nɔ zán mɛɖesúsínínɔ yetɔn nyì dò, bo nɔ wà nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ ɖevo lɛ wu é jí. Nugbǒ ɔ, ɖi lee Biblu ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na “nɔ dó alɔgudokpɛ nú mɛ” ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” mɛ. (2 Tim. 3:1, 2) Mi nú mǐ ni ma lɔn bo zán nùnina xɔ akwɛ enɛ e Jehovah na mǐ é nyì dò gbeɖé alǒ ɖɔ ɖɔ acɛ tɔn wɛ mǐ ɖó ó. Amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka sixu nyì alɔ nú mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é zinzan nyì dò gbɔn?
13. Ðɔ ali e nu mǐ sixu nyì alɔ nú mɛɖesúsínínɔ Klisanwun tɔn mǐtɔn zinzan nyì dò ɖè é ɖokpo.
13 Mǐ bǐ wɛ vo bo na ɖɔ mɛ e mǐ na dó gbɛ̌ xá lɛ é, lee mǐ na sɔnǔ bo b’acɔ́ gbɔn é, kpo ayiɖeɖayi e mǐ na cyan lɛ é kpo. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn sixu wá huzu ‘avɔ bɔ mǐ bú dó nǔ nyanya,’ enyi mǐ jló bo huzu kannumɔ nú jlǒ agbaza tɔn mǐtɔn lɛ alǒ enyi mǐ xwedó aca gbɛ̀ ɔ tɔn kpo nǔwiwa tɔn lɛ kpo ɔ nɛ. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 2:16.) Mǐ ɖó na kpɔ́n ɖɔ mǐ ko ɖò mǐɖesunɔ sí bo na nɔ “wà nǔ e jló [mǐ] ɔ” ǎ, loɔ, mǐ jló na kanɖeji bo na nɔ wà nǔ ɖěɖee na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nyì sɛ́n elɔ é: “Mi bló [nǔ] bǐ, bo dó sɔ́ Mawu sù.”
14. Kancica tɛ ka ɖò jiɖe ɖiɖó dó Jehovah wu kpo mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn zinzan kpo mɛ?
14 Ali ɖevo e nu mǐ na nya xɛ ɖò mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é jí ɖè é wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖeji dó Jehovah wu, lobo yí gbè nú é ni xlɛ́ ali mǐ ɖò dogbó alɔcyɔnmɛji tɔn e é ɖó nú mǐ lɛ é tɛntin. Éɖokponɔ géé wɛ nyí ‘Mɛ e na ɖɔ nǔ e na nyɔ́ nú mǐ ɔ nú mǐ, bo ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ ɖò ali e mǐ mlɛ́ ɔ jí é.’ (Eza. 48:17) Mǐ ɖó na sɔ́ mǐɖée hwe bo yí gbè ɖɔ xó nugbǒ wɛ nú xó elɔ e gosin Mawu gɔ́n é: “Ali e jí gbɛtɔ́ nɔ gbɔn ɖò gbɛmɛ fí ɔ, . . . éɖesu wɛ nɔ ɖè [ǎ]. Gbɛtɔ́ ɖesu sixu xlɛ́ ali e é na gbɔn é éɖée ǎ.” (Jel. 10:23) Mi nú mǐ ni ma lɔn gbeɖé bo jɛ fɛ́ca jiɖe ɖiɖó dó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mɛɖesunɔ tɔn wu mɛ, Adamu kpo Izlayɛli-ví gǔfɔntɔ́ lɛ kpo ɖɔhun ó. É nyɔ́ wà ɔ, mi nú mǐ ni “ɖeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu kpo ayixa [mǐtɔn] bǐ kpo.”
SÍSÍ ÐIÐÓ NÚ MƐÐESÚSÍNÍNƆ MƐ ÐEVO LƐ TƆN
15. Etɛ nugbodòdó e ɖò Galatinu lɛ 6:5 mɛ é ka kplɔ́n mǐ?
15 Dogbó e è ɖó nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó na ɖó sísí nú acɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖó bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn ɖò gbɛzán yetɔn mɛ é. Etɛwu? Ðó mǐ bǐ wɛ è na mɛɖesúsínínɔ wutu ɔ, Klisanwun wè na wá gbeta ɖokpo ɔ pɛ́ɛ́ kɔn hwebǐnu ǎ. Xó enɛ tlɛ nyí nugbǒ ɖò nǔ ɖěɖee kúnkplá walɔ mǐtɔn kpo sinsɛn-biblo mǐtɔn kpo lɛ é mɛ. Flín nugbodòdó e ɖò Galatinu lɛ 6:5 mɛ é. (Xà.) Enyi mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ Klisanwun ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na “wà azɔ̌ e nyí étɔn é” ɔ, mǐ na ɖó sísí nú acɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖó bo na zán nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn yeɖesunɔ tɔn é.
16, 17. (a) Nɛ̌ mɛɖesúsínínɔ xó ɔ ka huzu tagba ɖò Kɔlɛnti gbɔn? (b) Nɛ̌ Pɔlu ka ɖeɖɛ tagba lɛ gbɔn? Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó acɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖó é wu?
16 Lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú Biblu tɔn elɔ e xlɛ́ nǔ e wu mǐ ɖó na nɔ ɖó sísí nú acɛ e nɔví mǐtɔn lɛ ɖó, bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn ɖò nǔ ɖěɖee kúnkplá ayixa é mɛ lɛ é jí. Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é jɛ gbè vovo dó jí, ɖó lan e è sixu ko xwlé vodun lɛ bo ka wá ɖò sisa wɛ ɖò axi mɛ lɛ é ɖuɖu wutu. Mɛɖé lɛ ɖɔ: ‘Ðó vodun nyí nǔtí ǎ wutu ɔ, è hɛn ɔ è na ɖu lan ɔ bo ka na ɖó ayixa mímɛ́ ɖé.’ É ɖò mɔ̌ có, mɛ e ko sɛ̀n vodun kpɔ́n lɛ é mɔ ɖɔ lan ɔ ɖuɖu nyí sinsɛn-biblo sín nùɖé. (1 Kɔ. 8:4, 7) Xó titewungbe ɖé wɛ nyí enɛ, bo ɖibla dɔn kínklán wá agun ɔ mɛ. Nɛ̌ Pɔlu ka d’alɔ Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é bɔ ye mɔ nukúnnú jɛ linlin e Mawu ɖó dó xó ɔ wu é mɛ gbɔn?
17 Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Pɔlu flín akpáxwé wè lɛ bǐ ɖɔ é kún nyí nùɖuɖu wɛ na dɔn ye sɛkpɔ Mawu ó. (1 Kɔ. 8:8) Enɛ gudo ɔ, é gb’akpá nú ye ɖɔ ye ni ma lɔn bonu ‘yeɖée sí e ye jɛ, bo ɖò nǔ wà na wɛ ɔ ni dɔn mɛ e ma ɖó gǎn ɖò ayixa mɛ ǎ lɛ dó hwɛ mɛ ó.’ (1 Kɔ. 8:9) Nukɔnmɛ ɔ, é kplɔ́n nǔ mɛ ɖěɖee ayixa yetɔn nɔ yawu dóhwɛ ye lɛ é ɖɔ ye ni ma nɔ ɖɔhwɛ dó mɛ e nɔ ɖu lan mɔhun lɛ é ó. (1 Kɔ. 10:25, 29, 30) Hǔn, ɖò ninɔmɛ taji enɛ e kúnkplá sinsɛn-biblo é mɛ ɔ, Klisanwun ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na wá gbeta ɖé kɔn sɔgbe kpo ayixa tɔn kpo. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ ɖó na nɔ ɖó sísí nú acɛ e nɔví mǐtɔn lɛ ɖó bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn ɖò ninɔmɛ e ma ɖò taji sɔmɔ̌ ǎ lɛ é mɛ é à cé?
18. Nɛ̌ a ka na ɖexlɛ́ ɖɔ mɛɖesúsínínɔ e è na wé é xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn?
18 Jehovah na mǐ nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn nugbǒ ɔ. (2 Kɔ. 3:17) Nùnina enɛ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ, ɖó é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ wá gbeta e nɔ ɖexlɛ́ Jehovah ɖɔ mǐ yí wǎn n’i tawun lɛ é kɔn. Mi nú mǐ ni nɔ zán nùnina enɛ dó kpa susu nú Mawu lobo nɔ ɖó sísí nú lee mɛ ɖevo lɛ nɔ jló bo nɔ zán yetɔn gbɔn é, bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ nùnina xɔ akwɛ enɛ sù nukún mǐtɔn mɛ.


text:
TAN GBƐZÁN TƆN
Mǐ Ðu Lè Fɛ́nú Mawu Tɔn Tɔn Ðò Ali Gègě Nu
ÐÓ TƆ́ ce Arthur nyí dɔnkpɛvu ee nɔ ɖó sísí nú Mawu é ɖé wutu ɔ, é jló na huzu agun Méthodiste tɔn sín nukɔntɔ́ ɖé. Amɔ̌, linlin tɔn huzu hwenu e é xà wema Biblu Kplɔntɔ́ lɛ tɔn é, b’ɛ jɛ gbɛ̌ dó xá ye jí. É bló baptɛm ɖò 1914 hwenu e é ɖó xwè 17 é. Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ ɖò nǔ gbà wɛ hwe ɔ nu, bɔ è ylɔ ɛ ɖɔ é ni wá wà ahwanzɔ́. Ðó é gbɛ́ ɖɔ emi kún na fun ahwan ó wutu ɔ, è ɖó hwɛ n’i b’ɛ na nɔ Gankpa Yadonumɛ Tɔn (Kingston) Ontario tɔn mɛ ɖò Canada nú sun wǒ. Ee tɔ́ ce tɔ́n gudo é ɔ, é byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ bo nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé.
Ðò 1926 ɔ, Arthur Guest wlí alɔ xá Hazel Wilkinson e sín nɔ ko kplɔ́n nugbǒ ɔ ɖò 1908 é. È jì mì ɖò 24 Avril 1931, bɔ un nyí vǐ wegɔ ɔ ɖò vǐ ɛnɛ e mɛjitɔ́ ce lɛ jì é mɛ. Xwédo mǐtɔn sín gbɛzán junjɔn Jehovah sinsɛn jí, bɔ sísí ɖaxó e tɔ́ ce ɖó nú Biblu é zɔ́n bɔ Xó Mawu tɔn nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn bǐ mɛ. Xwédo mǐtɔn nɔ nɔ bǔ bo nɔ ɖekúnnu sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè ɖò gbesisɔmɛ.
UN ÐÓ WǓ ZƆ NÚ GBƐ̀ Ɔ BO LƐ́ NYÍ GBEXOSIN-ALIJITƆ́ TƆ́ CE ÐƆHUN
Wɛkɛ Hwan Wegɔ ɔ bɛ́ ɖò 1939, bɔ xwè e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, è gbɛ́ azɔ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn ɖò Canada. Wemaxɔmɛ axɔsu tɔn lɛ nɔ bló nǔwiwa wanyiyi ɖiɖó nú tò mɛtɔn tɔn ɖé lɛ bɔ gbè didó nú asya kpo tohan jiji kpo nɔ ɖ’emɛ. È nɔ nya nyì kpo dada ce Dorothy kpo sín wemaxɔmɛ ɖò nǔwiwa enɛ lɛ hwenu. É kpaca mì ɖɔ é wá sù gbè ɖokpo bɔ mɛ̌si ce ba na dó winnya mì, bo ɖɔ ɖɔ un nyí nùvɔnɔ. Ee mǐ tɔ́n é ɔ, azɔ̌mɛvigbɛ́ ce gègě bɔ nǔ ɖó nú mì bo zín mì dɛ́. Amɔ̌, yadonumɛ enɛ wá bló bɔ kán e un kanɖeji bo na “setónú nú Mawu [hú] gbɛtɔ́” é lɛ́ lidǒ d’eji.
Ðò Juillet 1942, hwenu e un ɖó xwè 11 é ɔ, un bló baptɛm ɖò sìndo ɖé mɛ ɖò gle ɖé ta. Un nɔ ɖu vivǐ gbexosin-alijitɔ́ alɔgɔtɔ́ tɔn sín azɔ̌ tɔn, ɖò wemaxɔmɛ sín gbɔjɛ hwenu lɛ. Ðò xwè ɖokpo mɛ ɔ, un xwedó nɔví sunnu atɔn ɖevo bɔ mǐ yì ɖekúnnu nú atínsɛ́ntɔ́ ɖěɖee nɔ nɔ ayikúngban e è ma ko ɖè nú mɛɖebǔ ǎ é ɖé jí ɖò totaligbé Ontario tɔn.
Ðò 1 Mai 1949 ɔ, un huzu gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn. Ðó alaxɔ ɖò xɔgbigbázɔ́ wà wɛ wutu ɔ, è ylɔ mì ɖɔ nyì ni wá gɔ́ alɔ, bɔ un huzu ɖokpo ɖò hagbɛ̌ xwédo Betɛli Canada tɔn tɔn mɛ ɖò 1 Décembre. È ɖè azɔ̌ nú mì dó wemazínxɔsa, bɔ un kplɔ́n lee è nɔ zán wemazínmɔ gbɔn é. Un nɔ gbɛ̌ta e nɔ wà zǎnzɔ́ é mɛ nú aklunɔzán gbla gègě, bɔ mǐ zín tlati e ɖɔ xó dó ya e dó nú togun Jehovah tɔn wɛ è ɖè ɖò Canada é wu é.
Ðò nukɔnmɛ hwenu e un ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò Azɔ̌xɔsa Sinsɛnzɔ́ tɔn é ɔ, un kàn xó byɔ gbexosin-alijitɔ́ ɖěɖee xwè sinsɛnzɔ́ wá gbé ɖò Québec (fí e yadonumɛ syɛn ɖè é) bo ɖi sá gbɔn alaxɔ mɛ lɛ é. Mɛ ɖokpo ɖò ye mɛ bo nɔ nyí Mary Zazula, bo gosin Edmonton, Alberta. Ðó é kpo fofó tɔn Joe kpo gbɛ́ ɖɔ emi kún na jó Biblu kplɔnkplɔn dó ó wutu ɔ, mɛjitɔ́ yetɔn e nɔ ɖókan dó sinsɛn Orthodoxe tɔn wu lɛ é nya ye sín xwégbe. Ðò Juin 1951 ɔ, ye mɛ wè lɛ bló baptɛm, bɔ ɖò sun ayizɛ́n gudo ɔ, ye bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́. Ðò nùkanbyɔmɛ ɔ hwenu ɔ, aca gbigbɔ tɔn Mary tɔn lɛ jɛ jí nú mì. Un ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ: ‘Enyi nǔ nyanya ɖé ma wá jɛ ǎ jɛn wɛ ɔ, é cí ɖɔ mɛ e un na wlí alɔ xá é ɖíe ɖɔhun.’ Mǐ wlí alɔ ɖò sun tɛnnɛ gudo ɖò 30 Janvier 1954. Ðò aklunɔzán gbla ɖokpo gudo ɔ, è ylɔ mǐ bonu mǐ na kplɔ́n nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn sín azɔ̌, bɔ ɖò xwè wè e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ kpé nukún dó lɛdo ɖé wu ɖò totaligbé Ontario tɔn.
Ee wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ sín azɔ̌ ɔ ɖò gbigbakpé wɛ é ɔ, è jɛ mɛ e sixu nyí mɛsɛ́dó lɛ é ba jí. Mǐ lin ɖɔ enyi mǐ kpéwú bo dɛ ɖò gbɛmɛ é nɔ fá tawun ɖò avivɔ hwenu ɖò Canada é kpodo zǎnsukpɛ́ ee nɔ doya nú mɛ ɖò dɔ̌n ɖò aluùn mɛ é kpo nu ɔ, mǐ sixu dɛ ɖò ninɔmɛ vɛwǔ lɛ bǐ nu ɖò azɔ̌ ɖebǔ e è zɔ́n mǐ é kɔn. Mǐ yí kúnnuɖewema Wemaxɔmɛ Galadi tɔn sín klasi 27gɔ́ ɔ tɔn ɖò Juillet 1956, bɔ ɖò Novembre mɛ ɔ, mǐ yì Brésil fí e è sɛ́ mǐ dó é.
MƐSƐ́DÓZƆ́ MǏTƆN ÐÒ BRÉSIL
Hwenu e mǐ wá alaxɔ Brésil tɔn mɛ é ɔ, è sɔ́ mǐ dó fí e è nɔ dó Portugal-gbè ɖè é. Hwenu e mǐ kplɔ́n lee è nɔ dó gbè mɛ gbɔn é, bo lɛ́ kplɔ́n xójlawema ɖé sín nùxwlémɛ cɛju ɖokpo tɔn dó tamɛ gudo é ɔ, è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni jɛ wɛnɖagbe ɔ jla jí. Enyi xwétɔ́ ɖé ɖó jlǒ ɔ, é byɔ ɖɔ mǐ na xà wemafɔ lɛ dó tín lee gbɛ̀ na nɔ gbɔn ɖò Axɔsuɖuto Mawu tɔn glɔ é mɛ. Ðò azǎn nukɔntɔn é mǐ zán ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é gbè ɔ, nawe ɖé tɛ́ tó ganji, bɔ un xà Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4, bɔ enɛ gudo ɔ, un xɛ́ nǔ j’ayǐ! Agbasa ce sɔgbe xá yǒzo kpo gbɛmɛ fífá ee ɖò ayǐ ɔ jí é kpo ǎ, bɔ enɛ wá huzu nǔbahunmɛ ɖé nú mǐ.
Fí e è ɖè azɔ̌ nú mǐ bɔ mǐ na wà mɛsɛ́dózɔ́ mǐtɔn ɖè é wɛ nyí toxo Campos tɔn fí e agun 15 ɖè dìn é. Hwenu e mǐ wá é ɔ, kánɖó ɖokpo jɛn ɖò gblolo mɛ ɖò toxo ɔ mɛ, gɔ́ nú mɛsɛ́dó lɛ sín xwé ɖokpo, bɔ nɔví nyɔnu ɛnɛ ɖò finɛ: Esther Tracy, Ramona Bauer, Luiza Schwarz, kpo Lorraine Brookes (ee è nɔ ylɔ ɖɔ Wallen dìn é) kpo. È ɖè azɔ̌ nú mì bɔ un na nɔ gɔ́ alɔ ɖò avɔnyaxɔsa, bo na nɔ yì ba nakí e è na dó ɖa nǔ na é. Mǐ fó Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn Lundi gbadanu ɖokpo, bɔ enɛ gudo ɔ, jonɔ ma ɖó nukún ɖé wá ba mǐ. Asì ce mlɔ́ ayǐ ɖò zinkpo ɖé mɛ bo ɖò gbigbɔ jɛ wɛ, bɔ mǐ ɖò xó ɖɔ dó lee nǔ lɛ yì gbɔn ɖò kéze ɔ mɛ é jí wɛ. Hwenu e é zé ta sín kɔɖónú ɔ jí lě bo na site é ɔ, dan ɖé gosin kɔxo bo zɔ́n bɔ xósusu bɛ́ kaka bɔ un wá hu i!
Ee un kplɔ́n Portugal-gbè nú xwè ɖokpo gudo é ɔ, è ɖè mì bɔ un na nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn. Mǐ zán gbɛzán e bɔkun é ɖé ɖò gletoxo ɖé mɛ; kúláan ɖè ǎ, mǐ nɔ dɔ́ nǔ fɛ́nɖɔ́ ɖɔhun ɖé jí, bo nɔ kun sɔ́-kɛkɛvínɔ yì agun lɛ mɛ. Ðò kúnnuɖiɖe ɖé hwenu ɖò ayikúngban e è ma ko ɖè nú mɛ ɖě ǎ é ɖé jí ɔ, mǐ dó píipaan yì toxo ɖé mɛ ɖò sókan lɛ mɛ, bo xaya xɔ ɖé ɖò xwé e nɔ sɔnǔ nú nùɖuɖu é ɖé gbè. Alaxɔ sɛ́ xójlawema 800 dó mǐ bɔ mǐ na zán ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ. Mǐ nɔ yì pósu azɔn gègě bo nɔ bɛ́ xójlawemagbá lɛ wá fí e mǐ nɔ nɔ é.
Ðò 1962 ɔ, è jɛ Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn bló jí gbɔn Brésil tò ɔ mɛ bɔ nɔví sunnu lɛ kpo mɛsɛ́dó nyɔnu lɛ kpo nɔ ɖ’alɔ ɖ’emɛ. È ɖè azɔ̌ nú mì ɖɔ nyì na gbɔn wemaxɔ ɖě mɛ jɛ ɖevo mɛ nú sun ayizɛ́n, Mary mɛvo. Un kplɔ́n nǔ mɛ ɖò klasi ɖěɖee è bló ɖò Manaus, Belém, Fortaleza, Recife, kpo Salvador kpo é mɛ. Un kpé nukún dó kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé wu ɖò nùkpɔ́ntɛn nukúnɖeji opera tɔn ɖò Manaus. Jǐ ɖaxó ɖé ja bo hɛn sìn nunu mǐtɔn gègě blí, bɔ kafeteliya jlɛ̌ mɛ ɖokpo vɔ́vɔ́ sɔ́ kpó ɖò nɔtɛn kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn ǎ. (Ðò hwe enɛ lɛ nu ɔ, è nɔ na nùɖuɖu mɛ ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ jí.) Un ylɔ kponɔ lɛ, bɔ kponɔ e jɔ gbɛtɔ́ é ɖé sɔnǔ nú sìn nunu e na kpé kpléɖókpɔ́ ɔ bǐ é kpo xomɛhunhun kpo, lobo lɛ́ sɛ́ sɔja lɛ dó bɔ ye bló azava ɖaxó wè bɔ ye nyí nùɖatɛn kpo kafetaliya kpo.
Ðó un ɖò zɔ wutu ɔ, Mary nɔ ɖekúnnu ɖò ajɔ̌watɛn ɖaxó Portugal tɔn ɖé, fí e akwɛ biba kɛɖɛ gbà tamɛ nú mɛ lɛ ɖè é. É kpéwú bo bɛ́ xóɖɔɖókpɔ́ dó Biblu jí xá mɛɖebǔ ǎ, enɛ wu ɔ, é ɖɔ nú mɛ e nɔ w’azɔ̌ ɖò Betɛli lɛ é ɖé lɛ ɖɔ: “Fí gudo tɔn e un jló na nɔ ɖò ayikúngban jí é wɛ nyí Portugal.” Nǔkpacamɛ sín nùɖé jɛ. Hwenu klewun ɖé gudo ɔ, è sɛ́ wema dó mǐ ɖɔ mǐ ni wá wà sinsɛnzɔ́ ɖò Portugal. Ðò hwe enɛ nu ɔ, è gbɛ́ azɔ̌ mǐtɔn ɖò dɔ̌n. Nukúnmɛ e dɔ̌n ko ɖexlɛ́ Mary é nɛ có, mǐ ka yí gbè bo yì.
AZƆ̌ MǏTƆN ÐÒ PORTUGAL
Mǐ wá Lisbonne, Portugal ɖò Août 1964. Kponɔ nǔglɔ tɔn Portugal tɔn lɛ nya gbě nɔví mǐtɔn lɛ tɔn tawun. Enɛ wu ɔ, é nyɔ́ hugǎn ɖɔ nɔví lɛ ɖě ni ma tuùn ɖɔ mǐ wá bo wá dó doo nú mǐ ó, bo lɛ́ nyɔ́ ɖɔ mǐ ni ma mɔ Kúnnuɖetɔ́ xá ɔ mɛ tɔn lɛ ɖě ó. Mǐ nɔ xɔ e mɛ è nɔ sɔnǔ nú nùɖuɖu ɖè é ɖé mɛ bo ɖò te kpɔ́n fí e è na na gbè mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ é. Ee mǐ yí kúnnuɖewema togudoyiyi tɔn mǐtɔn gudo é ɔ, mǐ xaya xɔ ɖé. Ðò Janvier 1965 ɔ, mǐ wá kpéwú bo na ɖɔ xó xá alaxɔ. Awǎjijɛ sín nǔ ɖaxó ɖé wɛ é nyí hwenu e mǐ yì kplé azɔn nukɔntɔn ɔ ɖò sun atɔ́ɔ́n vlamɛ é.
Mǐ sè ɖɔ kponɔ lɛ ɖò nɔví mǐtɔn lɛ sín xwé kije wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe. Ðó è sú Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ bló kplé agun tɔn lɛ ɖò xwé nɔví ɖé tɔn gbè. È wlí Kúnnuɖetɔ́ kanweko mɔkpan yì kponɔkpámɛ bo na ba dò nú mɛ e ye nyí é lobo na kàn xó byɔ ye. Ye xò daka nɔví lɛ wu tawun bo na tɛnkpɔn bo bló bɔ ye na ɖɔ mɛ ɖěɖee nɔ kpé nukún dó kplé lɛ wu lɛ é sín nyikɔ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, nɔví lɛ wá sɔ́ aca ɖé, é wɛ nyí ɖɔ ye na nɔ sɔ́ nyikɔ yeɖesunɔ tɔn lɛ ɖi José alǒ Paulo dó ylɔ yeɖée na, é sɔ́ na nyí daagbo-nyikɔ lɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ bló nǔ ɖokpo ɔ.
Nùɖuɖu gbigbɔ tɔn nina nɔví mǐtɔn lɛ wɛ nyí nǔ e ɖu ayi mɛ nú mǐ hugǎn é. Azɔ̌ e è sɔ́ dó así nú Mary é wɛ nyí ɖɔ é na nɔ wlan xota Atɔxwɛ e è nɔ kplɔ́n ɖò kplé jí é tɔn lɛ kpo wema jinjɔn Biblu jí ɖevo lɛ kpo dó wema jí bɔ è na nɔ ɖè gègě tɔn tɔ́n.
HUNJIJƐ DÓ WƐNÐAGBE Ɔ JÍ ÐÒ HWƐ NUKƆN
Ðò Juin 1966 ɔ, è ɖɔ hwɛ nukúnɖeji ɖé ɖò Lisbonne. È kplá mɛ 49 e ɖò agun Feijó tɔn mɛ lɛ é bǐ yì hwɛ nukɔn bo ɖɔ ɖɔ ye nɔ bló kplé e ma sɔgbe xá sɛ́n ǎ é ɖò xwé mɛɖé tɔn gbè wutu. Un wà nǔ mɛɖesínhwɛmɛtɔ́ ɖɔhun bo sɔnǔ nú ye nú hwɛɖiɖɔ ɔ kpo nùkanbyɔmɛ lɛ kpo. Mǐ tuùn ɖɔ hwɛ ɔ kún na kpa mǐ ó, amɔ̌, mǐ mɔ ɖɔ é na tɔ́n kɔ dó kúnnuɖiɖe ɖaxó ɖé mɛ. Mɛɖesínhwɛmɛtɔ́ mǐtɔn sú ta nú hunjijɛ dó mɛ jí tɔn kpo akɔnkpinkpan kpo gbɔn xó ɖiɖe sín xó e Gamaliyɛli xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn ɖɔ é mɛ gblamɛ. (Mɛ. 5:33-39) Lee è ɖɔ hwɛ ɔ gbɔn é kú wǔ nú ɖɔnúesèzɔ́watɔ́ lɛ; táan e nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo 49 lɛ na sɛ̀n gan na é gosin azǎn 45 bo yì sun atɔ́ɔ́n adaɖé. É víví nú mǐ tawun ɖɔ mɛɖesínhwɛmɛtɔ́ akɔnkpantɔ́ mǐtɔn yí gbè bɔ è jɛ Biblu kplɔ́n xá ɛ jí b’ɛ ko ɖò kplé lɛ wá wɛ cobo kú.
Ðò Décembre 1966 ɔ, è sɔ́ mì bɔ un nyí nukúnkpénuwutɔ́ alaxɔ tɔn, bɔ un zán hwenu gègě dó kpé nukún dó nǔ ɖěɖee kúnkplá sɛ́n lɛ é wu. È sɔnǔ nú acɛ titewungbe e na zɔ́n bɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ na vo bo sɛ̀n Mawu é. (Fili. 1:7) Sɛ́n wá tuùn mǐ ɖò 18 Décembre 1974. Nɔví Nathan Knorr kpo Frederick Franz kpo gosin hɔnkàn mǐtɔn bo wá Portugal lobo j’awǎ xá mǐ ɖò kplé manawɔn e è bló ɖò Porto kpo Lisbonne kpo bɔ mɛ e wá lɛ é bǐ nyí 46 870 é jí.
Jehovah hun ali bɔ wɛn ɔ gbakpé tɔtɛntinto e mɛ è nɔ dó Portugal-gbè ɖè é gègě mɛ, ɖi Açores, Cap Vert, Madère kpo Sao Tomé-et-Principe kpo. È sú alaxɔ ɖaxó e sín hudo mǐ ɖó é sín dò ɖò 1988. Ðò 23 Avril xwè enɛ tɔn ɔ, Nɔví Milton Henschel wá hun xɔ yɔyɔ̌ e è gbá lɛ é ɖò gbɛtɔ́ 45 522 e akpàkpà sɔ́ tawun é nukɔn. Hwenu e è mɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee nyí mɛsɛ́dó ɖò Portugal wá yì lɛ é 20 bɔ ye wá nǔwiwa manawɔn enɛ tɛnmɛ é ɔ, é dó wusyɛn nú mɛ tawun.
MǏ ÐU KPƆ́NDÉWÚ GBEJINƆTƆ́ LƐ TƆN SÍN LÈ
Xwè lɛ gblamɛ ɔ, gbɛ̌dido xá nɔví gbejinɔtɔ́ lɛ zɔ́n bɔ gbɛzán mǐtɔn kpɔ́n te tawun. Alɔdido Nɔví Theodore Jaracz hwenu e é yì ba alaxɔ ɖé kpɔ́n é kplɔ́n nǔ xɔ akwɛ ɖé mì. Alaxɔ e mǐ yì ba kpɔ́n é ɖò xwi ɖí xá ninɔmɛ syɛnsyɛn ɖé wɛ, bɔ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ ɔ tɔn sín hagbɛ̌ lɛ ko bló nǔ e wu ye kpé é bǐ. Nɔví Jaracz ɖè ayi yetɔn ɖ’ayǐ bo ɖɔ: “Gan ɔ ko xò dìn bɔ mǐ na na tɛn gbigbɔ mímɛ́ ɔ b’ɛ na w’azɔ̌.” Hwenu e asì ce Mary kpo nyì kpo ɖi sà yì Brooklyn ɖò xwè nabi ɖé ɖíe é ɔ, mǐ nɔ kpɔ́ xá Nɔví Franz kpo mɛ ɖevo lɛ kpo gbadanu ɖokpo. Ee è byɔ Nɔví Franz ɖɔ é ni ɖɔ xó ɖé nú mǐ dó xwè tobutobu e é ko zán ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ é wu bonu mǐ na gbado é ɔ, é ɖɔ: “Nǔ e un na byɔ mi é wɛ nyí ɖɔ: Gbɛ̀ na bo gbɔn ɖebǔ hǔn, mi nɔ tutoblonunu Jehovah tɔn e nukún nɔ mɔ é mɛ. Azɔ̌ ɖokpo e Jezu ɖegbe nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni wà é wɛ nyí: ye ni jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn!”
Azɔ̌ enɛ wiwa nɔ hɛn awǎjijɛ jɔ awǎjijɛ wá nú asì ce kpo nyì kpo. Nǔ ɖěɖee sín vivǐ mǐ ɖu ɖò alaxɔ bibakpɔ́n lɛ hwenu lɛ é flínflín nɔ xɔ akwɛ nú mǐ tawun. Mɛbakpɔ́n enɛ lɛ hun ali nú mǐ bɔ mǐ xlɛ́ lee sinsɛnzɔ́ e wà wɛ mɛ winnyawinnya lɛ kpo mɛxomɔ lɛ kpo ɖè kpo gbejininɔ kpo é sù nukún mǐtɔn mɛ sɔ́ é. É lɛ́ hun ali nú mǐ bɔ mǐ dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ ye ni fɔ́n bo ɖò bò wlí nú wǔjɔmɛ bunɔ e ye ɖó bo ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ é wɛ.
Xwè mɔkpan ko wá yì dìn, bɔ mǐ mɛ wè lɛ bǐ ko ɖó xwè 80 jɛji. Mary ɖò xwi ɖí xá azɔn gègě wɛ. (2 Kɔ. 12:9) Mɛtɛnkpɔn lɛ zɔ́n bɔ nùɖiɖi mǐtɔn lidǒ d’eji bɔ kán e mǐ kanɖeji bo na nɔ gbeji é lɛ́ syɛn d’eji tawun. Nú mǐ lin tamɛ dó gbɛzán mǐtɔn jí ɔ, mǐ nɔ mɔ tawun ɖɔ mǐ ɖu lè fɛ́nú Jehovah tɔn tɔn ɖò ali gègě nu. *
^ akpá. 29 Douglas Guest kú ɖò 25 Octobre 2015, hwenu e è ɖò nǔ sɔ́ nú xota elɔ wɛ é; é ka nɔ gbeji nú Jehovah kaka jɛ hwenɛnu.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | EZAYÍI 38-42
Jehovah Nɔ Na Hlɔnhlɔn Mɛ E Nǔ Cikɔ Na É
Hɔ̌n sixu zán jɔhɔn zozo e nɔ ɖò nyinyi yì jinukúnsin lɛ é dó cí jɔhɔn mɛ nú ganxixo gègě. Enyi é mɔ fí e jɔhɔn ɔ ɖò zozo ɖè é ɖé ɔ, é nɔ kɛ awa tɔn lɛ bo nɔ ɖò lɛlɛ̌ wɛ ɖò fí enɛ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n b’ɛ nɔ ɖò aga yì d’eji wɛ. Enyi é yì jǐ ɖó bǎ ɖé mɛ ɔ, é nɔ sɛ̀ tɛn yì jɔhɔn e bɔ d’ewu é nu, bɔ nǔ ɖokpo ɔ nɔ lɛ́vɔ bɛ́
Jǐ e hɔ̌n ma nɔ dó hlɔnhlɔn cobo nɔ yì ǎ é ɖè lee mǐ sixu ganjɛ hlɔnhlɔn e Mawu nɔ na mɛ é wu bo na kpó ɖò sinsɛn ɛ wɛ zɔn mǐ yì gbɔn é xlɛ́ ganji


text:
WEMATA 100
Lǒ E É Dó Dó Sikágankwɛ Wǒ Wu É
LǑ E JEZU DÓ DÓ SIKÁGANKWƐ WǑ WU É
Jeluzalɛmu wɛ Jezu xwè có, é sixu kpó ɖò Zacée xwé, é kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo. Ye vɛdo ɖɔ tlolo dìn wɛ “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn” na jɛ acɛ kpa jí bɔ Jezu na nyí Axɔsu na sín. (Luki 19:11) Ye mɔ nǔ jɛ xó enɛ mɛ ɖó agɔ, lee ye ma mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jezu ɖó na kú ǎ é gbɔn é. Enɛ wu wɛ é dó lǒ ɖé bo dó d’alɔ ye nú ye na mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ kún na bɛ́ dìn ó.
É ɖɔ: “Nya nukúnɖeji ɖé wɛ sɔnǔ xwè tò línlín ɖé mɛ, nú è na yì sɔ́ ɛ axɔsu, bɔ é na lɛkɔ wá xwé.” (Luki 19:12) Tomɛyiyi mɔhun na lín. É ɖò wɛn ɖɔ Jezu wɛ nyí “nya nukúnɖeji” e yì “tò línlín ɖé” mɛ é, tò ɔ wɛ nyí jixwé, finɛ wɛ Tɔ́ tɔn na sɔ́ axɔsu’cɛ n’i ɖè.
Ðò lǒ ɔ mɛ ɔ, cobonu “nya nukúnɖeji” ɔ na yì tomɛ ɔ, é ylɔ mɛsɛntɔ́ tɔn wǒ bo má sikágankwɛ wǒ nú ye mɛ ɖokpo ɖokpo bo ɖɔ nú ye ɖɔ “ye ni ɖò ajɔ̌ wà na wɛ, kaka nú emi na lɛkɔ wá.” (Luki 19:13) Sikágankwɛ ɔ, akwɛ ɖé wɛ bo xɔ akwɛ. Sikágankwɛ ɖokpo wɛ nyí azɔ̌kwɛ e mɛ e nɔ xò kpaka ɖò gle mɛ é ɖé nɔ mɔ ɖò sun atɔn jɛji gudo é.
Ahwanvu lɛ sixu ko mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ emi wɛ cí mɛsɛntɔ́ wǒ e xó lǒ ɔ ɖɔ é ɖɔhun, ɖó Jezu ko jlɛ́ ye dó nǔkún-yatɔ́ lɛ wu kpɔ́n. (Matie 9:35-38) É ɖò wɛn ɖɔ é kún ɖò ɖiɖɔ nú ye wɛ ɖɔ ye ni yì ya jinukún e nɔ nɔ gle mɛ lɛ é wá ó. É nyɔ́ wà ɔ, nǔkún-yiya ɔ byɔ ɖɔ ye ni ba mɛ e sixu mɔ tɛn ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn mɛ lɛ é. Ahwanvu lɛ na zán nǔ e ye ɖò lɛ é bǐ dó ba mɛ e na ɖu Axɔsuɖuto ɔ sín gǔ lɛ é gègě.
Nǔ ɖevo tɛ lɛ Jezu ka ɖexlɛ́ ɖò lǒ ɔ mɛ? É ɖɔ ɖɔ tò tɔn mɛ nu lɛ “ka gbɛ́ wǎn n’i [nya nukúnɖeji ɔ], bɔ ye ɖè mɛ, bɔ wɛn jɛ gudo tɔn nú ye ni yì ɖɔ nú mɛ e jló na sɔ́ ɛ axɔsu ɔ ɖɔ: ‘Mǐ ba nú mɛ enɛ ni ɖu axɔsu ɖò mǐ nu ǎ!’” (Luki 19:14) Ahwanvu lɛ tuùn ɖɔ Jwifu lɛ kún yí Jezu ó, ye mɛ ɖé lɛ tlɛ jló na hu i lɔ. Ðò kú Jezu tɔn kpo jixwé yiyi tɔn kpo gudo ɔ, Jwifu lɛ bǐ kpaà xlɛ́ lee ye ɖè n’i é, bo doya nú ahwanvu tɔn lɛ. Gbeklanxamɛtɔ́ enɛ lɛ xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ emi kún ba ɖɔ Jezu ni nyí Axɔsu nú emi ó.—Jaan 19:15, 16; Mɛsɛ́dó 4:13-18; 5:40.
Mɛsɛntɔ́ wǒ lɛ ɖɔhun ɔ, nɛ̌ ye ka zán sikágankwɛ yetɔn gbɔn kaka jɛ hwenu e è sɔ́ “nya nukúnɖeji” ɔ “axɔsu” bɔ é lɛkɔ wá é? Jezu kpi tan ɔ bo ɖɔ: “Ee è sɔ́ ɛ axɔsu, bɔ é lɛkɔ wá xwé ɔ, é ylɔ mɛsɛntɔ́ e é má akwɛ na lɛ, bo na tuùn lè e mɛ ɖokpo ɖokpo mɔ é. Mɛ nukɔntɔn ɔ wá, bo ɖɔ: ‘Gǎn ce, sikágankwɛ towe ɔ jì sikágankwɛ wǒ.’ Gǎn ɔ ka yí gbè n’i ɖɔ jí: ‘A wà nǔ ɖó ganji; mɛsɛntɔ́ ɖagbe wɛ nú we; ɖó lee a nɔ gbeji gbɔn, ɖò nǔ kpɛví mɛ é wu ɔ, un na sɔ́ we ɖó toxo wǒ nu.’ Mɛ wegɔ ɔ lɔ wá, bo ɖɔ: ‘Gǎn ce, sikágankwɛ towe ɔ jì atɔ́ɔ́n ɖevo.’ Gǎn ɔ ka yí gbè nú elɔ ɖɔ: ‘Hwi lɔ ɔ, nɔ toxo atɔ́ɔ́n nu.’”—Luki 19:15-19.
Enyi ahwanvu lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ emi cí mɛsɛntɔ́ e zán nǔ e ye ɖó lɛ é bǐ ganji dó kplɔ́n nǔ mɛ gègě d’eji, bɔ ye huzu ahwanvu é ɖɔhun ɔ, ye sixu kudeji ɖɔ xomɛ na hun Jezu. Ye na lɛ́ ɖeji ɖɔ é na sú kanɖodonǔwu emitɔn sín axɔ emi. É ɖò gaàn ɖɔ, ahwanvu Jezu tɔn lɛ bǐ kún ɖó ninɔmɛ ɖokpo ɔ ó, mɔ̌ jɛn ye ma ka lɛ́ ɖó nǔwukpikpé ɖokpo ɔ ǎ é nɛ. Enɛ wu ɔ, Jezu e è ‘sɔ́ axɔsu’ é na tuùn, bo na dó nú gǎn e ye dó kpo gbejininɔ kpo, bo kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bɔ ye huzu ahwanvu é.—Matie 28:19, 20.
É ɖò mɔ̌ có, ɖi lee Jezu sú ta nú lǒ ɔ gbɔn é ɔ, ɖ’ayi vogbingbɔn elɔ wu: “[Mɛsɛntɔ́] ɖevo ɖɔ: ‘Gǎn ce, sikágankwɛ towe ɖíe; avɔtó wɛ un sìn dó, bo sɔ́ sɛ̀ xwè; ɖó xɛsi wɛ un ɖi nú we, ɖó a nylahun tlala; nǔ e a ma sɔ́ ɖó ayǐ ǎ ɔ wɛ a nɔ yì zé; nǔ e a ma dó ǎ ɔ wɛ a nɔ ya.’ Gǎn ɔ ka yí gbè n’i ɖɔ: ‘Hwi mɛsɛntɔ́ nyanya elɔ ɔ, xó e tɔ́n sín hwiɖesu nu mɛ ɔ wɛ un na sɔ́ dó ɖɔhwɛ xá we. Ee a tuùn ɖɔ un nylahun, bɔ nǔ e un ma sɔ́ ɖ’ayǐ ǎ ɔ wɛ un nɔ yì zé, bo ka nɔ ya nǔ e un ma dó ǎ ɔ, nɛ̌ ka gbɔn bɔ a ma ka sɔ́ akwɛ ce yì ɖó akwɛxwé, bonu un lɛkɔ wá ɔ, ma yí kpodo akwɛví tɔn kpo ǎ?’ É ka ɖɔ nú mɛ e ɖò finɛ lɛ ɖɔ: ‘Mi yí sikágankwɛ ɔ sín así tɔn, bo zé nú mɛ e ɖó wǒ é!’”—Luki 19:20-24.
Ðó mɛsɛntɔ́ enɛ w’azɔ̌ bonu axɔsuɖuto gǎn tɔn tɔn sín dɔkun na jɛji ǎ wutu ɔ, nǔ yì tɛ́ ɛ. Mɛsɛ́dó lɛ ɖò hwenu e Jezu na ɖu axɔsu ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn mɛ é nɔte kpɔ́n wɛ. Enɛ wu ɔ, nǔ e Jezu ɖɔ dó mɛsɛntɔ́ gudo tɔn ɔ wu é sixu zɔ́n, bɔ ye mɔ ɖɔ enyi emi ma ɖókan dó azɔ̌ wu ǎ ɔ, emi kún na mɔ tɛn ɖò Axɔsuɖuto enɛ mɛ ó.
Xógbe Jezu tɔn lɛ ɖó na sɔ́ akpàkpà ahwanvu gbejinɔtɔ́ lɛ, bɔ ye na lɛ́ ván kàn ɖò azɔ̌ ɔ kɔn. É sú ta na bo ɖɔ: “Ma ɖɔ nú mi, mɛ e ɖó nǔ ɔ, è na lɛ́ na nǔ i d’eji. Mɛ e ma ka ɖó nùɖé ǎ ɔ, è na lɛ́ yí kpɛ e é ɖó ɔ sín así tɔn.” É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ kɛntɔ́ emitɔn e ma jló ɖɔ emi ni “ɖu axɔsu dó [ye] nu” ǎ lɛ é ɔ, è na hú ye. Enɛ gudo ɔ, Jezu lɛ́ wlí ali tɔn ɖido Jeluzalɛmu.—Luki 19:26-28.


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | ETƐWU MǏ KA ÐÓ NA NƆ ÐƆ NUGBǑ?
Nǔ E Wu Nugbǒɖiɖɔ Ðó Lè É
“Mǐ ɖeji ɖɔ ayixa mǐtɔn mɛ́, ɖó mǐ ɖó jlǒ bo na nɔ zán gbɛ̀ ɖagbe ɖò nǔ bǐ mɛ.”—Eblée lɛ 13:18.
Ðò Biblu mɛ ɔ, xókwin dòdó Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “ɖagbe” ɖò fí é sín tinmɛ nɔ nyí “nugbǒɖiɖɔ” hweɖelɛnu, “nǔ e nyɔ́ bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu é,” alǒ walɔ e dɔn mɛ é ɖé.
Klisanwun lɛ nɔ sɔ́ xó elɔ e Mawu zé d’ayi mɛ nú Pɔlu b’ɛ wlan é ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ: “Mǐ ɖó jló bo na nɔ zán gbɛ̀ ɖagbe [alǒ nɔ ɖɔ nugbǒ] ɖò nǔ bǐ mɛ.” Etɛ enɛ ka byɔ?
HUN XIXO XÁ AGBAZA MǏTƆN
Mɛ gègě wɛ nɔ kpɔ́n nùkpɛ́n mɛ zǎnzǎn tɛgbɛ cobo nɔ yì toxo mɛ. Etɛwu? Ðó ye nɔ jló na nyɔ́ kpɔ́n wutu. Amɔ̌, nǔ ɖevo ɖè bo ɖò taji hú è na kpa ɖa e nyɔ́ é alǒ dó avɔ e ɖò zo ɖu wɛ é. Nugbǒ ɔ, mɛ alɔkpa e mǐ nyí ɖò xomɛ é sixu bló lee mǐ cí ɖò wěxo é ɖó alǒ hɛn gblé.
Xó Mawu Tɔn ɖɔ nyì wɛn ɖɔ nǔnyanyawiwa wɛ mǐ nɔ mlɛ́. “Sín dò wɛ gbɛtɔ́ ko ɖó ayi nyanya sín,” wɛ Bǐbɛ̌mɛ 8:21 ɖɔ. Enɛ wu ɔ, bonu mǐ na nyí nugbǒɖɔtɔ́ ɔ, mǐ ɖó na fun ahwan xá jlǒ hwɛhuhu tɔn e sín gǔ mǐ ɖu é. Mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ xó dó ahwan e éɖesunɔ nɔ fun xá hwɛhuhu é wu, bo ɖɔ: “Ðò linlin ce mɛ ɔ, Mawusɛ́n ɔ wɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mì. Amɔ̌, sɛ́n ɖevo tíìn ɖò agbaza ce mɛ, bo ɖò hun xò xá sɛ́n e ɖò linlin ce mɛ é wɛ, bo sɔ́ mì dó ɖó gantɔ́ nú hwɛhuhu sɛ́n e ɖò agbaza ce mɛ é.”—Hlɔmanu lɛ 7:22, 23.
Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi ayi mǐtɔn zín mǐ jí ɖɔ mǐ ni wà nǔ nyanya bonu nugbǒmaɖɔ sín zɛn ɖò mǐ sɔ́ wɛ syɛnsyɛn ɔ, dandan wɛ mǐ na nyí kannumɔ nú nǔ e ayi mǐtɔn ɖò byɔbyɔ wɛ é ǎ. Ðěwagbɛn ko hán bǐ ɖò ninɔmɛ enɛ mɛ ǎ. Enyi mǐ jló bo nyì alɔ nú linlin nyanya lɛ ɔ, nugbǒmaɖɔ na lɛlɛ̌ dó mǐ có, mǐ hɛn ɔ mǐ na kpó ɖò nugbǒɖɔtɔ́ nyí wɛ.
AHWAN Ɔ JÍ ÐUÐU ÐÈ
Bo na dó sixu nɔ ɖɔ nugbǒ ɔ, mǐ ɖó sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn lɛ sín hudo. É ɖò mɔ̌ có, é blawu ɖɔ mɛ gègě nɔ zán hwenu sukpɔ́ dó lin tamɛ dó nǔ e ye na cyan dó ba acɔ́ lɛ é jí hú ee ye nɔ zán dó lin tamɛ dó sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn e ye na xwedó lɛ jí é. Wǎgbɔ tɔn ɔ, ye nɔ ba hwɛjujɔ nú nugbǒmaɖɔ wɔbuwɔbu e na sɔgbe xá ninɔmɛ yetɔn é. Wema ɖé ɖɔ kpowun ɖɔ: “Ðò taji ɔ, mǐ nɔ wá dóve ɖ’emɛ kaka bo nɔ kpó ɖò mimɔ wɛ ɖɔ mǐ nyí nugbǒɖɔtɔ́.” (The (Honest) Truth About Dishonesty) Amɔ̌, nùjlɛnú ɖejid’ewu e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kanɖeji ɖɔ nugbǒmaɖɔ alɔkpa ɖebǔ kún sɔgbe ó é ka ɖè à? Mǐ dokú ɖɔ é ɖè.
Gbɛtɔ́ livi mɔkpan gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ko mɔ ɖɔ Biblu sú hudo enɛ sín dò bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu. È nɔ mɔ sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn e è ma sixu jlɛ́ dó nùɖé wu ǎ lɛ é ɖò Biblu mɛ. (Ðɛhan 19:8) É nɔ na mɛ alixlɛ́mɛ ɖejid’ewu lɛ dó gbɛzinzan xwédo tɔn, azɔ̌wiwa, zinzan ɖagbe kpo kancica ɖagbe ɖiɖó xá Mawu kpo wu. É cá kpɔ́n gbeɖé ǎ. Sɛ́n tɔn lɛ kpo nugbodòdó tɔn lɛ kpo nyɔ́ zán nú tò bǐ, akɔta bǐ, gbè bǐ kpodo togun bǐ kpo. Enyi mǐ kije Biblu ɔ, bo lin tamɛ dó nǔ e é ɖɔ lɛ é jí, lobo zán wěɖexámɛ tɔn lɛ ɔ, mǐ sixu kplɔ́n ayi mǐtɔn b’ɛ na nɔ ɖɔ nugbǒ bo lɛ́ jlɔ́.
Amɔ̌, Biblu tuùntuùn ganji kɛɖɛ wɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò ahwanfunfun xá nugbǒmaɖɔ jí ǎ. Gbɛ̀ e blí ɖò walɔ ɖagbe linu é mɛ wɛ mǐ ɖè, b’ɛ nɔ gbidi kɔ nú mǐ bonu mǐ na xwedó nugbodòdó tɔn blíblí lɛ. Nǔ e wu mǐ ɖó na xoɖɛ sɛ́dó Mawu ɖɔ é ni d’alɔ mǐ bo jɛhun dó mǐ jí é nɛ. (Filipunu lɛ 4:6, 7, 13) Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ sixu ɖó adɔgbigbo bo zunfan nǔjlɔjlɔwiwa lobo nɔ ɖɔ nugbǒ ɖò nǔ bǐ mɛ.
LÈ E ÐÒ NUGBǑÐIÐƆ MƐ LƐ É
Hitoshi e xó mǐ ɖɔ ɖò xota nukɔntɔn ɔ mɛ é ɖu lè, ɖó é nyí azɔ̌watɔ́ e nɔ ɖɔ nugbǒ é wutu. Dìn ɔ, é nɔ wà azɔ̌ nú azɔ̌gǎn e nugbǒɖiɖɔ tɔn sù nukúnmɛ na é ɖé. Hitoshi ɖɔ: “Xomɛ hun mì ɖɔ un kpéwú bo mɔ azɔ̌ e zɔ́n bɔ un kpò ɖò ayixa mímɛ́ ɖé ɖó wɛ é.”
Nǔ nyí mɔ̌ nú mɛ ɖevo lɛ lɔmɔ̌. Lin tamɛ dó mɛ e ɖu lè ɖò nugbodòdó Biblu tɔn e ɖɔ è ni “[nɔ ɖɔ nugbǒ] ɖò nǔ bǐ mɛ” é zinzan mɛ é ɖé lɛ jí.
Ayixa Mímɛ́
“Xwè 13 wɛ un ɖó bo jó wemaxɔmɛ dó lobo jɛ azɔ̌ wà xá ajotɔ́ lɛ jí. Akwɛ e un nɔ mɔ lɛ é 95 ɖò 100 jí wɛ nugbǒmaɖɔ nɔ hɛn wá nú mì. Nukɔnmɛ ɔ, un wá wlí alɔ bɔ nyì kpo asú ce kpo wá jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ jí. Mǐ kplɔ́n ɖɔ Jehovah * Mawu gbɛ́ wǎn nú walɔ nugbǒmaɖɔ tɔn lɛ, enɛ wu ɔ, mǐ ɖɔ ɖɔ mǐ na ɖyɔ gbɛzinzan mǐtɔn. Ðò 1990 ɔ, mǐ zé mǐɖée jó nú Jehovah bo bló baptɛm lobo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn.—Nùnywɛxó 6:16-19.
“Ð’ayǐ ɔ, nǔ e è lilɛ jɔ na lɛ ɛ kɛɖɛ wɛ gɔ́ xwé ce gbè, amɔ̌ dìn ɔ, nǔ mɔhun ɖě sɔ́ ɖé ǎ; bɔ enɛ zɔ́n bɔ un ɖó ayixa mímɛ́ ɖé. Nú un lin tamɛ dó xwè tobutobu e un ko zán gbɛ̀ hizihizi na wá yì é jí ɔ, un nɔ dokú ɖaxó nú Jehovah nú nùblawukúnúmɛ tɔn. Nú un mlɔ́ ayǐ zǎnmɛ tɛgbɛ bo tuùn ɖɔ Jehovah sín xomɛ hun dó wǔ ce ɔ, é nɔ víví nú mì tawun.”—Cheryl, Irelande.
“Ee gǎn ce mɔ ɖɔ axisinɔ ɖé xwlé mì nǔɖuɖonǔmɛ ɖé bɔ un gbɛ́ é ɔ, é ɖɔ: ‘Mawu towe bló we bɔ a nyí mɛ e wu è na ɖeji dó é! Nyɔna ɖé wɛ é nyí nú mǐ ɖɔ a nɔ w’azɔ̌ ɖò azɔ̌xwé mǐtɔn.’ Nugbǒɖiɖɔ ɖò nǔ bǐ mɛ d’alɔ mì bɔ un ɖó ayixa mímɛ́ ɖé ɖò Jehovah Mawu nukɔn. É lɛ́ zɔ́n bɔ un nɔ d’alɔ xwédo ce kpo mɛ ɖevo lɛ kpo nú ye lɔ ni bló nǔ ɖokpo ɔ.”—Sonny, Hong Kong.
Vivo Ayi Mɛ Tɔn
“Gǎnbɔdogǎnwu wɛ un nyí ɖò akwɛsɛxwetɛn wɛkɛ ɔ tɔn ɖé. Ðò azɔ̌ enɛ mɛ ɔ, dɔkun jijɛ wɛ ɖò taji hú nugbǒɖiɖɔ. Linlin e gbakpé é wɛ nyí ɖɔ, ‘Nú a ɖó adingban kpɛɖé bonu é zɔ́n bɔ a jɛ dɔkun bo d’alɔ akwɛzinkan ɔ, etɛ ka nyla ɖ’emɛ?’ Amɔ̌, nugbǒɖiɖɔ zɔ́n bɔ un vo ɖò ayi mɛ. Un kudeji bo na kpó ɖò nugbǒ ɖɔ wɛ, nú é na bo tlɛ na jì nùɖé ɔ nɛ. Gǎn ce lɛ tuùn ɖɔ un kún na ɖ’adingban nú emi alǒ dó ta emitɔn mɛ ó.”—Tom, États-Unis.
Sísí Mɛɖesunɔ Tɔn
“Mɛ e glɔ un ɖè é dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖɔ ma myɔ nukún dó nǔ e bú ɖò azɔ̌ ɔ mɛ é ɖé lɛ, amɔ̌, un gbɛ́. Ee ajotɔ́ lɛ sín afɔ wá jɛ wě é ɔ, mɛ e yí mì dó azɔ̌mɛ é dokú nú mì, ɖó un nɔ ɖɔ nugbǒ wu. Nugbǒɖiɖɔ ɖò gbɛ̀ nugbǒmaɖɔ tɔn ɖé mɛ nɔ byɔ adɔgbigbo. Amɔ̌, wǎgbɔ tɔn ɔ, mɛ ɖevo lɛ na ɖeji dó mǐ wu bo na lɛ́ ɖó sísí nú mǐ.”—Kaori, Japon.
Ayixa mímɛ́ ɖé, vivo ayi mɛ tɔn kpo sísí mɛɖesunɔ tɔn kpo: ajɔ mɔhun lɛ xlɛ́ ɖɔ é ɖó lè tawun ɖɔ è ni nɔ ɖɔ nugbǒ. Mɔ̌ wɛ à cé?
^ akpá. 18 Mawu sín nyikɔ wɛ nɔ nyí Jehovah ɖò Biblu mɛ.


text:
Jehovah “Ðò Nukún Kpé Dó Mi Wu Wɛ”
ETƐWU a ka sixu kudeji ɖɔ xógbe enɛ lɛ nyí nugbǒ, ɖɔ Jehovah ɖò nukún kpé dó wu we wɛ nugbǒ nugbǒ? Hwɛjijɔ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ nǔ e Biblu ɖɔ é nɛ. 1 Piyɛ́ɛ 5:7 ɖɔ jí: “Mi zlɔ́n nǔ e ɖò linkpɔ́n nyí nú mi wɛ lɛ bǐ sín agban ɖó jǐ tɔn, ɖó é ɖò nukún kpé dó mi wu wɛ.” Etɛ ka ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah Mawu nɔ keya nú we?
MAWU NƆ NA NǓ MƐ ÐÒ AGBAZA LIXO
Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Mawu ɖó jujɔ ɖěɖee a na ko nɔ ɖó nukún ɖò xɔ́ntɔn towe vívɛ́ná lɛ gɔ́n é. Hwɛhwɛ ɔ, mɛ ɖěɖee nɔ nyɔ́ xomɛ dó yeɖée lɛ wu bo nɔ lɛ́ na nǔ yeɖée lɛ é nɔ huzu xɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ. Ði lee a sixu yawu ɖ’ayi wu gbɔn é ɔ, Jehovah nɔ nyɔ́ xomɛ dó gbɛtɔ́ lɛ wu ayihɔngbe ayihɔngbe bo nɔ lɛ́ na nǔ ye. Kpɔ́ndéwú ɖokpo ɖíe: “Éyɛ nɔ zɔ́n, bɔ hwesivɔ tɔn nɔ hun dó mɛ nyanya lɛ kpodo mɛ ɖagbe lɛ kpan jí; é nɔ bló bɔ jǐ nɔ ja nú mɛ e nɔ wà nǔ jlɔjlɔ lɛ kpodo mɛ e nɔ wà nǔ agɔ lɛ kpan.” (Mat. 5:45) Etɛ hwesivɔ kpo jǐ kpo ka nɔ wà? Ðò nǔ e ye nɔ wà lɛ é mɛ ɔ, Mawu nɔ gbɔn gbla yetɔn mɛ bo ‘nɔ na nùɖuɖu mɛ túnflá; bo nɔ na xomɛhunhun mɛ.’ (Mɛ. 14:17) Nugbǒ ɔ, Jehovah nɔ bló bɔ ayikúngban ɔ nɔ na nùɖuɖu gègě, lobɔ nǔ e ka nɔ na mǐ awǎjijɛ sɔ nùɖuɖu ɖagbe ɖé é kpítí ǎ.
Etɛwu mɛ gègě ka nɔ ba nùɖuɖu kpò lo? Acɛkpatɔ́ lɛ nɔ sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó gǎn ɖuɖu yetɔn kpo akwɛ biba kpo jí hú ɖɔ ye ni jla gbɛzán mɛ lɛ tɔn ɖó wutu wɛ. Jehovah na ɖeɖɛ nukúnkɛ́n sín ninɔmɛ enɛ ɔ ɖò malin-malin mɛ, bo na sɔ́ Axɔsuɖuto jixwé tɔn e Vǐ tɔn nyí Axɔsu na é dó ɖyɔ acɛkpikpa e ɖò ayǐ dìn lɛ é na. Ðò hwenɛnu ɔ, mɛɖebǔ sɔ́ na ba nùɖuɖu kpò ǎ. Amɔ̌ dìn hwɛ̌ ɔ, Mawu nɔ nɔ gudo nú mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ. (Ðɛh. 37:25) Enɛ xlɛ́ ɖɔ é nɔ kpé nukún dó mǐ wu à cé?
JEHOVAH ÐI HWENU TƆN GWE Ǎ
Xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé nɔ nɔ kpɔ́ xá mɛ. É sixu zán ganxixo gègě dó ɖɔ xó xá we dó nǔ e jló mi mɛ wè lɛ é jí. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé na ɖótó we ganji, hwenu e a na ɖò tagba towe lɛ kpo nǔ e ɖò ayi mɛ ɖu nú we wɛ lɛ é kpo ɖɔ n’i wɛ é. Jehovah ka nɔ sɔ́ ayi ɖó mɛ jí gbɔn mɔ̌ à? Ganji. É nɔ ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ. Enɛ wu ɔ, Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni “ɖókan dó ɖɛxixo wu” bo tlɛ “nɔ xoɖɛ hwebǐnu.”—Hlɔ. 12:12; 1 Tɛ. 5:17.
Táan nabi Jehovah ka ɖò gbesisɔmɛ bo na zán dó ɖótó ɖɛ towe lɛ? Kpɔ́ndéwú ɖé ɖò Biblu mɛ bo na xósin ɔ mǐ. Cobonu Jezu na cyan mɛsɛ́dó tɔn lɛ ɔ, é “xoɖɛ zǎnmɛ kaka bɔ ayǐ hɔn.” (Luk. 6:12) Ðò ɖɛ enɛ mɛ ɔ, Jezu na ko ylɔ ahwanvu tɔn lɛ gègě sín nyikɔ, bo gbéjé jujɔ yetɔn lɛ kpodo gǎnmaɖó yetɔn lɛ kpo kpɔ́n, lobo byɔ Tɔ́ tɔn ɖɔ é ni d’alɔ emi bonu emi na cyan mɛsɛ́dó lɛ ɖò ye mɛ. Ee ayǐ wá hɔ́n é ɔ, Jezu tuùn ɖɔ emi ko cyan mɛ ɖěɖee jɛxa tawun bo na nyí mɛsɛ́dó tɔn lɛ é. Ðó Jehovah wɛ nyí Mɛ e “nɔ sè ɖɛ” é wutu ɔ, xomɛ nɔ hun i bonu é na ɖótó ɖɛ vívɛ́ e è nɔ xò sɛ́dó è lɛ é bǐ. (Ðɛh. 65:3) Enyi mɛɖé na bo tlɛ zán ganxixo gègě dó xoɖɛ dó nǔ e vɛ́ adɔ̌ n’i é ɖé jí ɔ, Jehovah nɔ ɖò ganmɛ xà wɛ ǎ.
MAWU ÐÒ GBESISƆMƐ BO NA SƆ́ HWƐ KƐ MƐ
Ðò hweɖelɛnu ɔ, é tlɛ nɔ vɛwǔ nú xɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ ɖɔ ye ni sɔ́ hwɛ kɛ yeɖée. Xɔ́ntɔn vívɛ́ e ko ɖò kpɔ́ sín xwè mɔkpan ɖíe lɛ é sixu wá klán, ɖó hwɛ sísɔ́ kɛ yeɖée vɛwǔ nú ye tawun wutu. Jehovah ɖò mɔ̌ ǎ. Biblu byɔ ayijlɔjlɔnɔ lɛ bǐ ɖɔ ye ni byɔ ɛ hwɛsɔkɛ, ɖó “hwɛsɔkɛ mɛ nɔ cikɔ n’i ǎ.” (Eza. 55:6, 7) Etɛ ka nɔ sísɛ́ Mawu bɔ é nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ kpo jlǒ kpo sɔmɔ̌?
Wanyiyi Mawu tɔn e è ma sixu jlɛ́ dó nùɖé wu ǎ é wɛ. É yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ sɔmɔ̌ bo sɔ́ Vǐ tɔn Jezu jó, bo dó hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ ɖò hwɛhuhu kpo nǔ nyanya e hwɛhuhu dɔn kɔn nyì ayǐ lɛ é kpo sí. (Jaan 3:16) Ðesu lɔ ɔ, gbɛxixɔ ɔ lɛ́vɔ wà nǔ hú mɔ̌. Gbɔn vɔsisa Klisu tɔn gblamɛ ɔ, Mawu sɔ́ hwɛ kɛ mɛ e é yí wǎn na lɛ é kpo jlǒ kpo. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Enyi mǐ ka ɖɔhwɛ mǐtɔn lɛ nú Mawu ɔ, mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖeji dó wǔ tɔn, ɖó nǔ jlɔjlɔ wɛ é nɔ wà; é na sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ.” (1 Jaan 1:9) Ðó Jehovah nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ wutu ɔ, mǐ sixu kpó ɖò xɔ́ntɔn tɔn nyí wɛ zɔn mǐ yì, bɔ enɛ tuùntuùn nɔ byɔ lanmɛ nú mǐ tawun.
É NƆ D’ALƆ WE HWENU E A ÐÓ HUDO TƆN É
Xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn ɖé nɔ d’alɔ mɛ hwenu e è ɖò hudo mɛ é. Jehovah ka nɔ wà mɔ̌ à? Xó tɔn ɖɔ jí: “É [Mawu sɛntɔ́ ɖé] na bo j’ayǐ ɔ, é nɔ cí kɔ́mɛ ǎ, ɖó Mawu Mavɔmavɔ nɔ hɛn alɔ tɔn, bo nɔ sɔ́ ɛ site.” (Ðɛh. 37:24) Jehovah ‘nɔ sɔ́ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ site’ ɖò ali gègě nu. Ð’ayi nǔ elɔ e jɛ ɖò tɔtɛntinto Caraïbes tɔn e nɔ nyí St. Croix é mɛ é wu.
Azɔ̌mɛvigbɛ́ ɖyɔvivu ɖé tɔn lɛ nɔ ɖò kɔ gbidi n’i wɛ, ɖó nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é lɔn n’i bonu é na dó gbè asya ǎ wutu. Ee é xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo byɔ ɛ alɔdo gudo é ɔ, e wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi kún na bla alɔ dó wǔ ó. Xota e jí é w’azɔ̌ dó bɔ d’ewu bo na ɖó gbè tɔn nú klasi ɔ é jinjɔn gbè didó asya jí. É zán Tàn Biblu Tɔn lɛ Sín Wema Ce dó tinmɛ lee tan Cadlaki, Mɛcaki kpo Abɛdi-Nɛgo kpo tɔn kúnkplá gbeta e kɔn é wá é gbɔn é. É ɖɔ, “Jehovah cyɔn alɔ Eblée atɔn enɛ lɛ jí, ɖó ye gbɛ́ ɖɔ emi kún na sɛ̀n bocyɔ ó wutu.” Enɛ gudo ɔ, é xwlé wema ɔ ye mɛ e wá lɛ é. Azɔ̌mɛvigbɛ́ tɔn 11 wɛ yí wema ɔ. Ee ɖyɔvivu enɛ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ Jehovah na hlɔnhlɔn kpo nùnywɛ kpo emi, bɔ emi ɖekúnnu dó xota enɛ e nɔ byɔ acéjíninɔ é jí é ɔ, xomɛ hun i tawun.
Enyi a wá xò nǔ kpɔ́n gbeɖé ɖɔ Jehovah ka nɔ kpé nukún dó emi wu à jí hǔn, lin tamɛ dó wemafɔ Biblu tɔn lɛ jí, ɖi Ðɛhan 34:18-20; 55:23; kpo 145:18, 19 kpo. Kanbyɔ mɛ e ko nyí Kúnnuɖetɔ́ b’ɛ lín lɛ é ɖɔ nɛ̌ Jehovah ka kpé nukún dó ye wu gbɔn à jí. Enyi a ɖó hudo alɔdo Mawu tɔn tɔn hǔn, xoɖɛ sɛ́dó è dó xó ɔ jí. É na lín cobonu a na mɔ lee Jehovah ‘ɖò nukún kpé dó wǔ we wɛ’ gbɔn é ǎ.


text:
3 Biblu Nɔ D’alɔ Bɔ È Nɔ Dɛ Ðò Tagba lɛ Nu
Tagba ɖé lɛ tíìn bɔ è sixu nyì alɔ nú ye alǒ ɖeɖɛ ye dìn ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mɛvívɛ́ towe ɖé kú alǒ a bɛ́ azɔn jɛmagbɔ ɖé ɔ, a sixu wà nǔ ɖě zɛ lee a na dɛ ɖò wuvɛ̌ towe lɛ nu gbɔn é wu ǎ. Biblu ka sixu d’alɔ ɖò ninɔmɛ baɖabaɖa mɔhun lɛ mɛ à?
AZƆN JƐMAGBƆ
Rose ɖɔ: “Un ɖu azɔn ɖé sín gǔ b’ɛ zɔ́n bɔ un nɔ mɔ wuvɛ̌ syɛnsyɛn hwebǐnu. Gbɛ̀ ce fun bǐ.” Nǔ e nɔ ɖu ayi mɛ n’i tawun é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ, hweɖelɛnu ɔ, é nɔ kpéwú bo nɔ sɔ́ ayi tɔn ɖó Biblu kplɔnkplɔn kpo gbigbɔ sín nǔ lɛ kpo jí ǎ. Amɔ̌, xó e Jezu ɖɔ ɖò Matie 19:26 mɛ é d’alɔ ɛ tawun, é ɖɔ: “Mawu kpé nǔ bǐ wu.” Rose wá mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ ali gègě nu wɛ è sixu kplɔ́n nǔ ɖè. Ðó wuvɛ̌ tɔn lɛ nɔ zɔ́n bɔ nùxixa nɔ vɛwǔ n’i hweɖelɛnu tawun wutu ɔ, é jɛ Biblu kpo wema jinjɔn Biblu jí e è xà dó kàn jí lɛ é kpo ɖótó jí. * É ɖɔ: “Wlɛnwín enɛ lɛ mɛvo ɔ, un tuùn lee na sixu kpó ɖò ganji ɖò gbigbɔ lixo gbɔn é ǎ.”
Enyi wǔ kú Rose ɖó é ma sixu kpéwú bo wà nǔ e é ko nɔ wà ɖ’ayǐ lɛ é ǎ wutu ɔ, xó e ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 8:12 mɛ é nɔ dó gbɔ n’i, é ɖɔ: “Nú è sɔ́ jlǒ ɖagbe dó na nǔ mɛ ɔ, nǔ e ɖò mɛ sí ɔ wɛ Mawu nɔ kpɔ́n, bo nɔ yí nùnina enɛ; enyi nǔ e ma ɖò mɛ sí ǎ ɔ wɛ é nɔ kpɔ́n ǎ.” Xó enɛ lɛ flín Rose ɖɔ nǔ e é wà lɛ é sù Mawu nukúnmɛ, ɖó é wà nǔ e ninɔmɛ tɔn na tɛn ɖɔ é ni wà lɛ é bǐ.
ALUWƐ
Delphine e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é flín ɖɔ: “Hwenu e vǐ nyɔnu ce xwè 18 mɛví ɔ kú gudo é ɔ, wuvɛ̌ ɔ syɛn sɔmɔ̌ bɔ un tuùn nú na dɔ́ji ǎ. Nǔ lɛ sɔ́ na cí lee ye ɖè gbɔn ɖ’ayǐ é ǎ.” É ɖò mɔ̌ có, xó e ɖò Ðɛhan 94:19 mɛ lɛ é dó gbɔ n’i, ɖɛhanwlantɔ́ ɔ ɖɔ ɖò finɛ ɖɔ: “Enyi nǔ gègě ɖò hǔn mɛ nú mì ɔ, gbɔ e a nɔ dó nú mì é wɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mì.” É ɖɔ: “Un xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu ma mɔ nǔ ɖěɖee un na wà bɔ wuvɛ̌ ce lɛ na ɖekpo lɛ é.”
É sɔ́ éɖée jó bo nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ. Nukɔnmɛ ɔ, é sɔ́ éɖée jlɛ́ dó klɛnyɔ́ɔ sinmɛnɔ e vǐ lɛ nɔ sá dó desɛ́ɛn mɛ é wu, ye na bo tlɛ wɛ́n ɔ, è nɔ kpò ɖò ye zán dó sá nǔ dó desɛ́ɛn mɛ na wɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nǔ gblé dó è mɔ̌ có, é mɔ ɖɔ emi sixu lɛ́ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ. É flín ɖɔ: “Un wá ɖ’ayi wu ɖɔ enyi un zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ kpo linlin Biblu tɔn lɛ kpo dó dó gbɔ nú mɛ e un nɔ kplɔ́n Biblu xá lɛ é ɔ, Jehovah nɔ dó gbɔ nú nyiɖesu.” É slɛ́ mɛ ɖěɖee gbɔn aluwɛ syɛnsyɛn mɛ bɔ Biblu ɖɔ xó yetɔn lɛ é dó wema jí. É mɔ ɖɔ, “Ye bǐ wɛ nɔ xoɖɛ.” É lɛ́ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Biblu xixa jɛn sixu d’alɔ mɛ bɔ è dɛ.”
Biblu kplɔnkplɔn lɛ́ kplɔ́n nǔ taji ɖé Delphine, é wɛ nyí ɖɔ è ni sɔ́ ayi mɛtɔn ɖó sɔ e ja é jí, ni ma nyí dó ee wá yì é jí ó. Nukúnɖiɖo e ɖò Mɛsɛ́dó 24:15 mɛ é dó gbɔ n’i, é ɖɔ: “Mawu na wá fɔ́n mɛ ɖagbe lɛ, kpodo mɛ nyanya lɛ kpo sín kú.” Nɛ̌ kú e é kudeji ɖɔ Jehovah na fɔ́n vǐ nyɔnu tɔn é ka syɛn sɔ? Delphine ɖɔ: “Un nɔ mɔ vǐ ce sɛ́dó ɖò sɔgudo. ‘Azǎn’ e gbè un na mɔ ɛ é ko ɖò sunzanwema Tɔ́ ce tɔn jí. Un nɔ mɔ mǐ mɛ wè lɛ ɖò jikpá mǐtɔn mɛ, lee un mɔ ɛ bo yí wǎn n’i gbɔn gbè e gbè un jì i é ɖɔhun.”
^ akpá. 4 Xóyidókanji mɔhun lɛ gègě ɖò tɛn ɛntɛnɛti tɔn jw.org jí.
Biblu sixu d’alɔ we bɔ a na mɔ gbɔdónúmɛ ɖò hwenu e tlɛ nyla hú bǐ lɛ é mɛ


text:
ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Décembre 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 29 Janvier jɛ 25 Février 2018 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
“Un Tuùn Ðɔ É Na Fɔ́n”
Etɛ ka sixu na mǐ ganjɛwu ɖɔ fínfɔ́n sín kú na tíìn ɖò sɔgudo?
‘Un Ðò Nukún Ðó Mawu Wɛ’
Etɛwu fínfɔ́n sín kú ka nyí nùkplɔnmɛ taji ɖé bɔ Klisanwun lɛ na ɖi nǔ na?
A ka Flín À?
A ka xà Atɔxwɛ e tɔ́n wá yì lɛ é à? Kpɔ́n nùkanbyɔ junjɔn Biblu jí nabi e a sixu na xósin na é.
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Ðò Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ, mɛ ɖěɖee ɖó vǐ sunnu ɖaxó sín acɛ lɛ é kɛɖɛ sín kúnkan mɛ jɛn Mɛsiya ɔ gosin à?
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Klisanwun lɛ ka sixu kpɔ́n nǔ e è nɔ sɔ́ dó vǐkpo mɛ dó glɔ́n ali nú xò mimɔ é dó mɔ nǔ e sɔgbe xá Mawuxówema ɔ é à?
Mɛjitɔ́ lɛ Mi, Mi D’alɔ Vǐ Mitɔn lɛ nú Ye Ni Ðó ‘Nùnywɛ E Nɔ Kplá Mɛ, Bɔ È Nɔ Mɔ Hwlɛngán É’
Mɛjitɔ́ Klisanwun gègě nɔ xò nǔ kpɔ́n hwenu e vǐ sunnu alǒ vǐ nyɔnu yetɔn jló na zé éɖée jó nú Mawu lobo bló baptɛm é. Nɛ̌ ye ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn bɔ é na sù bo na mɔ hwlɛngán yí gbɔn?
Mɛ Winnyawinnya lɛ Emi, “Mi Wà Azɔ̌ . . . nú Hwlɛngán Mitɔn”
Baptɛm nyí afɔ taji ɖé, amɔ̌, mɛ winnyawinnya lɛ ɖó na ɖi xɛsi d’ewu alǒ hɔn na ǎ.
TAN GBƐZÁN TƆN
Un Jó Nǔ lɛ Dó Nyì Gudo Bo Xwedó Aklunɔ Ɔ
Xwè 16 kpowun jɛn Felix Fajardo ɖó hwenu e é wá gbeta ɔ kɔn bo huzu ahwanvu Klisu tɔn ɖé é. Xwè 70 jɛji gudo ɔ, é vɛ́ n’i ɖebǔ ɖɔ é xwedó Aklunɔ ɔ gbɔn fí e é xlɛ́ ali i gbɔn lɛ é ǎ.
Alɔdlɛndonǔ Xota lɛ Tɔn nú Atɔxwɛ 2017 Tɔn Lɛ
Nǔ enɛ e è slɛ́ lɛ é na d’alɔ we bɔ a na mɔ xota vovo e tɔ́n ɖò Atɔxwɛ 2017 tɔn lɛ mɛ lɛ é.


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | ETƐWU JEZU KA JIYA BO KÚ?
Nǔ ka Nyí Mɔ̌ Dóó À?
Ðò Xwèjísun kpo Lidosun xwè 33 H.M. tɔn kpo vlamɛ ɔ, è hu Jezu Nazalɛtinu ɔ. È ɖó hwɛ agɔ n’i ɖɔ é dɔn tò fún lɛ̌n, bo xò è dó daka mɛ, lobo xwè è nyì atín wu. É sè wuvɛ̌ ɖesu bo kú wubla kú. Amɔ̌, Mawu fɔ́n Jezu sín kú, bɔ azǎn 40 gudo ɔ, é yì jixwé.
Tan nǔ baɖabaɖa enɛ e jɛ é tɔn ɖò Wɛnɖagbe-Wema ɛnɛ Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Glɛkigbe Mɛ, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Alɛnuwema Yɔyɔ̌ ɔ é tɔn lɛ mɛ. Nǔ enɛ lɛ ka jɛ nugbǒ à? Nùkanbyɔ enɛ sɔgbe bo lɛ́ ɖò taji tawun. Enyi nǔ enɛ lɛ ma jɛ ǎ hǔn, Klisanwun lɛ sín nùɖiɖi nyí nǔ yayǎ nɛ, lobɔ nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn ɖò Palaɖisi mɛ sɔ́ nyí nùɖé zɛ dlɔ̌ e ma na ɖi gbeɖé ǎ é ɖé wu ǎ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:14) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, enyi nǔ enɛ lɛ jɛ nugbǒ nugbǒ hǔn, sɔgudo ɖagbeɖagbe ɖé tíìn nú gbɛtɔ́ lɛ nɛ, bɔ hwi lɔ sixu ɖu lè tɔn. Enɛ wu ɔ, nugbǒ wɛ tan e ɖò Wɛnɖagbe-Wema lɛ mɛ é nyí à alǒ xɛxó kpowun wɛ?
NǓ E KÚNNUÐENÚ LƐ XLƐ́ É
Nǔ e è wlan dó Wɛnɖagbe-Wema lɛ mɛ é sɔgbe céɖécéɖé bo gbajɛ̌mɛ nú nǔ e jɛ lɛ é hlɛ́nhlɛ́n. Xɛxó lɛ ka nɔ cí mɔ̌ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, fí e tíìn nugbǒ nugbǒ lɛ é sín nyikɔ wɛ gɔ́ Wɛnɖagbe-Wema lɛ mɛ, bɔ fí enɛ lɛ gègě ɖè bɔ è sixu yì égbé. Ye ɖɔ mɛ e nɔ gbɛ̀ kpɔ́n nugbǒ lɛ é xó, bɔ hwenuxó-wlantɔ́ égbé tɔn lɛ dó zǒgbe jí.—Luki 3:1, 2, 23.
Nǔwlantɔ́ gbɛ̀ ɔ tɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ kpo wegɔ ɔ kpo tɔn lɛ lɔ ɖɔ Jezu xó. * Lee è hu i gbɔn bɔ Wɛnɖagbe-Wema lɛ ɖɔ é sɔgbe xá lee Hlɔmanu lɛ nɔ hu mɛ gbɔn hwe ɔ nu é. Hú mɔ̌ ɔ, tan lɛ sɔgbe bo lɛ́ nyí tan jɔ tan lɛ, bo tlɛ lɛ́ ɖɔ nùwanyido ahwanvu Jezu tɔn ɖé lɛ tɔn. (Matie 26:56; Luki 22:24-26; Jaan 18:10, 11) Kúnnuɖenú enɛ lɛ xlɛ́ tawun ɖɔ nǔ e mɛ e wlan Wɛnɖagbe-Wema lɛ é wlan dó Jezu wu lɛ é nyí nugbǒ bo sɔgbe.
ETƐ MǏ KA SIXU ÐƆ DÓ FÍNFƆ́N SÍN KÚ JEZU TƆN WU?
Mɛ gègě nɔ yí gbè ɖɔ Jezu nɔ gbɛ̀ bo kú nugbǒ, amɔ̌, mɛɖé lɛ nɔ xò nǔ kpɔ́n dó fínfɔ́n sín kú tɔn wu. Mɛsɛ́dó tɔn lɛ lɔ ɖi nǔ hwenu e è ɖɔ nú ye azɔn nukɔntɔn ɔ ɖɔ é fɔ́n sín kú é ǎ. (Luki 24:11) Amɔ̌, ye wá ɖó nǔxokpɔ́n ɔ te hwenu e ye kpo ahwanvu ɖevo lɛ kpo wá mɔ Jezu ɖò ninɔmɛ ɖevo lɛ mɛ b’ɛ ɖò gbɛ̀ é. Nugbǒ ɔ, gbɛtɔ́ hugǎn 500 wɛ mɔ ɛ ɖò ninɔmɛ lɛ ɖokpo mɛ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:6.
È sixu wlí ahwanvu Jezu tɔn lɛ lobo hu ye có, ye kpankɔ́n bo jla fínfɔ́n sín kú Jezu tɔn ɔ mɛ bǐ, kaka jɛ ye mɛ e hu i lɛ é jí. (Mɛsɛ́dó 4:1-3, 10, 19, 20; 5:27-32) Enyi ahwanvu tobutobu enɛ lɛ ma ka kudeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ Jezu fɔ́n sín kú nugbǒ ǎ ɔ, ye ka na kpankɔ́n sɔmɔ̌ à? Fɔ́n e Jezu fɔ́n sín kú nugbǒ é wɛ zɔ́n bɔ è tuùn Klisanwun lɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ hwenɛnu kpo égbé kpo.
Kú Jezu tɔn kpo fínfɔ́n sín kú tɔn kpo sín tan e ɖò Wɛnɖagbe-Wema lɛ mɛ é ɖó wuntun e hwenuxó jɔ hwenuxó lɛ nɔ ɖó é. Enyi a xwè sɔ bo xà tan enɛ lɛ ganji ɔ, a na ɖó ganjɛwu ɖɔ nǔ enɛ lɛ jɛ nugbǒ. Ganjɛwu enɛ e a na ɖó é na lɛ́ syɛn d’eji hwenu e a na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu nǔ enɛ lɛ jɛ é mɛ é. Xota e na bɔ d’ewu é na tinmɛ.
^ akpá. 7 Tacitus e è jì ɖò 55 H.M. mɔ̌ é ɖò ye mɛ, é wlan ɖɔ “Pɔnsu Pilatu e nyí ɖokpo ɖò tokpɔngán mǐtɔn lɛ mɛ é ɖó kúhwɛ́ nú Klisu, ee mɛ nyikɔ [Klisanwun lɛ] ɔ gosin é, ɖò hwenu e Tibɛ́ɛ ɖò axɔsu ɖu wɛ é.” Mɛ elɔ lɛ lɔ ɖɔ xó dó Jezu wu: Suetonius (xwè kanweko nukɔntɔn ɔ); hwenuxó-wlantɔ́ Jwifu e nɔ nyí Josèphe é (xwè kanweko nukɔntɔn ɔ); kpo Pline Kpɛví tokpɔngán Bitiníi tɔn ɔ kpo (bǐbɛ̌mɛ xwè kanweko wegɔ ɔ tɔn).


text:
Xomɛnyínyɔ́ Klisanwun Tɔn Sín Nǔwiwa Ðokpo
ÐÒ TOXO kpɛví Gujarat tɔn mɛ ɖò Inde ɔ, John sín tɔ́ bló baptɛm ɖò xwè 60 ɖíe, bo nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé. John, nɔví tɔn sunnu kpo nyɔnu kpo atɔ́ɔ́n lɛ gɔ́ nú nɔ yetɔn, ye bǐ wɛ nyí Katolika Hlɔma tɔn yì tɔ́ tewungbeju, bo klán gbè xá nǔ e tɔ́ yetɔn ɖi nǔ na lɛ é.
Gbè ɖokpo ɔ, John sín tɔ́ byɔ John ɖɔ é ni sɔ́ wemakpo ɖé yì jó nú hagbɛ̌ agun ɔ tɔn ɖé. Amɔ̌ zǎnzǎn enɛ hwenu e é jló na hun balíi ɖaxó ɖé sín nusú é ɔ, nusú ɔ gbò alɔví tɔn b’ɛ kán tawun. É ɖò mɔ̌ có, ɖó é jló na setónú nú tɔ́ tɔn wutu ɔ, é bla avɔví dó alɔví ɔ bo sɔ́ afɔ ɖido bá zé wemakpo ɔ yì jó.
Ee John wá fí ɔ é ɔ, mɛ e è sɛ́ wema ɔ dó é sín asì e nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé é wɛ yí wemakpo ɔ. É ɖ’ayi wu ɖɔ John gblewu dó alɔ, bo ɖɔ ɖɔ emi na d’alɔ ɛ. É ɖè gbàví tɔn e mɛ akpablanú lɛ ɖè é tɔ́n bo klɔ́ akpá ɔ n’i lobo bla. Enɛ gudo ɔ, é dó tíi zozo nú John, bɔ ɖò avla enɛ lɛ bǐ mɛ ɔ, é ɖò xó ɖɔ n’i dó Biblu jí wɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo.
Sín hwenɛnu ɔ, linlin masɔgbe e John nɔ ɖó dó Kúnnuɖetɔ́ lɛ wu é jɛ ɖiɖekpo jí, enɛ wu ɔ, é kàn nǔ byɔ nawe ɔ dó xota e jí é kpo tɔ́ tɔn kpo ma ɖó linlin ɖokpo ɔ dó ǎ é wè jí, ye wɛ nyí: Jezu wɛ nyí Mawu à? Klisanwun lɛ ɖó na xoɖɛ sɛ́dó Mali à? Ðó Kúnnuɖetɔ́ ɔ kplɔ́n anɔnugbe John tɔn Gujarati wutu ɔ, é na xósin i sín Biblu mɛ, bo sɔ́ akpomɛwema “Cette bonne nouvelle du Royaume” n’i.
Nukɔnmɛ hwenu e John ɖò akpomɛwema ɔ xà wɛ é ɔ, é cí n’i ɖɔ azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ é ɖò nugbǒ Biblu tɔn ɔ sè wɛ nɛ. É yì yɛhwenɔ tɔn gɔ́n bo lɛ́ vɔ́ nǔ wè enɛ lɛ ɖokpo ɔ kanbyɔ ɛ. Xomɛ sìn yɛhwenɔ ɔ bɔ é sɔ́ Biblu ɖé nyì d’è bo d’axwá ɖɔ: “Satáan wɛ a huzu! Xlɛ́ mì fí e Biblu ɖɔ ɖè ɖɔ Jezu kún nyí Mawu ó é. Xlɛ́ mì fí e é ɖɔ ɖè ɖɔ è kún na sɛ̀n Mali ó é. Xlɛ́ mì lá!” Nǔ e yɛhwenɔ ɔ wà é cí kliwun nú John bɔ é ɖɔ n’i ɖɔ: “Afɔ ce ɖokpo lě sɔ́ na tɛ sinsɛn Katolika tɔn mɛ gbeɖé ǎ.” Mɔ̌ wɛ é ka bló nugbǒ!
John jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ jí bo zunfan sinsɛn nugbǒ ɔ, lobo jɛ Jehovah sɛ̀n jí. É wá yá é ɔ, xwédo tɔn sín hagbɛ̌ ɖevo lɛ gègě wà nǔ ɖokpo ɔ. Égbé ɔ, wuntun ɔ kpò ɖò nùxlɛ́mɛlɔví aɖisixwé tɔn John tɔn e wu é gblewu dó sín xwè 60 mɔ̌ ɖíe é wu. É nɔ flín xomɛnyínyɔ́ sín nǔwiwa enɛ e dɔn ɛ wá sinsɛn-biblo mímɛ́ ɔ mɛ é kpo awǎjijɛ kpo.—2 Kɔ. 6:4, 6.