text:
WEMATA 2
Biblu: Wema E Gosin Mawu Gɔ́n É
1, 2. Etɛwu Biblu ɔ ka nyí nùnina e nɔ zɔ́n bɔ xomɛ nɔ hun mɛ é ɖé?
ENYI a ma ɖó ayi tɔn ǎ bonu xɔ́ntɔn ɖé na nùnina ɖé we ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú we? A na nɔte cobo hun kpɔ́n ǎ, bɔ xomɛ na hun we lobɔ a na mɔ ɖɔ emi ɖò ayi mɛ nú xɔ́ntɔn emitɔn. Bɔ a na dó gbè è.
2 Biblu ɔ, nùnina ɖé wɛ bo gosin Mawu gɔ́n. É ɖɔ nǔ e mǐ ma sɔ́ sixu mɔ ɖò fí ɖevo ɖebǔ ǎ é nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é ɖɔ lee Mawu dá jinukúnsin, ayikúngban, sunnu nukɔntɔn ɔ kpo nyɔnu nukɔntɔn ɔ kpo gbɔn é nú mǐ. É ɖɔ nugbodòdó e sixu d’alɔ mǐ hwenu e mǐ na ɖò tagba lɛ mɛ é nú mǐ. Mǐ lɛ́ kplɔ́n lee Mawu na bló, bɔ linlin e é ɖó ɖɔ ayikúngban ɔ na nyí fí ɖagbe ɖé é na jɛ jlɔ́ gbɔn é ɖò Biblu mɛ. Biblu ɔ nyí nùnina e nɔ zɔ́n bɔ xomɛ nɔ hun mɛ é ɖé nugbǒ.
3. Etɛ wu a ka na ɖó ayi hwenu e a na ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é?
3 Ee a na ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é ɔ, a na mɔ ɖɔ Mawu jló ɖɔ hwi ni nyí xɔ́ntɔn emitɔn. Lee a kplɔ́n nǔ dó wutu tɔn sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ hwi kpo é kpo na vɛ́ sɔ.
4. Etɛ ka jiwǔ nú we dó Biblu wu?
4 È ko lilɛ Biblu ɔ dó gbè 2 600 mɔ̌ mɛ, bo ko zín liva donu mɔkpan. Mɛ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é 90 ɖò kanweko jí hɛn ɔ, ye na xà Biblu ɔ dó gbè yeɖesunɔ tɔn mɛ. Ðò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, gbɛtɔ́ livi ɖokpo jɛji nɔ ɖó Biblu ɖokpo! Nugbǒ ɔ, wema ɖevo sɔ́ cí Biblu ɔ ɖɔhun ǎ.
5. Aniwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ nǔ e è wlan dó Biblu mɛ lɛ é ɔ, “Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ”?
5 Nǔ e è wlan dó Biblu mɛ lɛ é ɔ, “Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ.” (Xà 2 Timɔtée 3:16.) Amɔ̌, mɛɖé lɛ sixu lin ɖɔ: ‘Gbɛtɔ́ lɛ wɛ wlan Biblu ɔ, bɔ nɛ̌ é ka na gosin Mawu gɔ́n gbɔn?’ Biblu na xósin ɔ: “[Gbigbɔ mímɛ́] wɛ nɔ sɔ́ dó ayi mɛ nú gbɛtɔ́ lɛ, bɔ ye nɔ ɖɔ xó e Mawu ɖɔ ye ni ɖɔ é.” (2 Piyɛ́ɛ 1:21) Enɛ sɔgbe xá nǔ elɔ: Mɛjitɔ́ ɖé sixu zɔ́n vǐ tɔn ɖɔ é ni wlan wema ɖé nú emi. Mɛ̌ tɔn ka nyí wema-wlan-sɛ́dó-mɛ ɔ? Tɔ́ ɔ tɔn wɛ, é nyí vǐ ɔ tɔn ǎ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Mawu wɛ nyí Dowatɔ́ Biblu ɔ tɔn, é nyí mɛ e é zán bɔ ye wlan lɛ é ǎ. Mawu xlɛ́ ali ye bɔ ye wlan linlin tɔn lɛ. Biblu ɔ, “Mawuxó ɔ” wɛ é nyí nugbǒ.—1 Tɛsalonikinu lɛ 2:13; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 2gɔ́ ɔ.
BIBLU SƆGBE
6, 7. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ Biblu nyita fí ɖokpo ɔ?
6 Xwè 1 600 jɛji wɛ è wlan Biblu ɔ na. Mɛ e wlan lɛ é nɔ gbɛ̀ hwe ɖokpo ɔ nu ǎ. Mɛɖé lɛ sè wema ganji, mɛ ɖevo lɛ ka sè ɖě ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ ɖokpo nyí dotóo. Mɛ ɖevo lɛ lɛ́ nyí glesi, hwehutɔ́, lɛngbɔnyitɔ́, gbeyiɖɔ, hwɛɖɔtɔ́ kpo axɔsu kpo. Mɛ e wlan Biblu ɔ lɛ é nyí mɛ vovo có, akpáxwé tɔn lɛ bǐ ka sɔgbe xá yeɖée. É nɔ ɖɔ nùɖé ɖò wemata ɖé mɛ, bo nɔ ɖɔ vo ɖò ɖevo mɛ ǎ. *
7 Biblu ɔ sín wemata nukɔntɔn lɛ tinmɛ lee tagba gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ bɛ́ gbɔn é, bɔ wemata tɔn gudo tɔn lɛ ɖɔ lee Mawu na ɖeɖɛ tagba enɛ lɛ, bo na bló bɔ ayikúngban ɔ na nyí palaɖisi ɖé gbɔn é nú mǐ. Nǔ e jɛ ɖò xwè afatɔ́n mɔkpan vlamɛ é ɖò Biblu ɔ mɛ, bɔ é lɛ́ xlɛ́ mǐ ɖɔ linlin Mawu tɔn nɔ jɛ hwebǐnu.
8. Nǎ kpɔ́ndéwú ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ Biblu sɔgbe ɖò nùnywɛ xwitixwiti linu lɛ é.
8 È wlan Biblu bonu é na kplɔ́n nùnywɛ xwitixwiti mɛ alǒ é na nyí wemaxɔmɛ sín wema ɖé ǎ, loɔ, nǔ e é ɖɔ ɖò nùnywɛ xwitixwiti linu lɛ é nɔ sɔgbe hwebǐnu. Nǔ e mǐ na ɖó nukún ɖò wema e gosin Mawu gɔ́n é sí é nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, wema Levíi ví lɛ tɔn ɖɔ xó dó lee Izlayɛli-ví lɛ sixu wà nǔ gbɔn bɔ azɔn ma na gbà kún ǎ é jí. È ko wlan nǔ enɛ xóxó cobɔ mɛ lɛ wá tuùn lee azɔnkwín lɛ nɔ dó azɔn mɛ gbɔn é. Biblu lɛ́ kplɔ́n mɛ ganji ɖɔ ayikúngban ɔ kún ɖò nùɖé jí ó.—Jɔbu 26:7.
9. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɛ nugbǒɖiɖɔ Biblu wlantɔ́ lɛ tɔn ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ ɖó?
9 Nú Biblu ɖɔ hwenuxó ɔ, é nɔ sɔgbe hwebǐnu. Amɔ̌, wema hwenuxó tɔn lɛ nɔ sɔgbe bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ, ɖó mɛ e wlan ye lɛ é nɔ ɖɔ nugbǒ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ye nɔ wlan nǔ dó hwenu e tò yetɔn cí ahwan lɛ é wu hwebǐnu ǎ. Amɔ̌, Biblu wlantɔ́ lɛ nɔ ɖɔ nugbǒ, enyi Izlayɛli-ví lɛ na bo tlɛ cí ahwan ɔ nɛ. Ye lɛ́ wlan nùwanyido yeɖesunɔ tɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Kɛ́nsísɔ́ sín wema mɛ ɔ, Mɔyizi ɖɔ nú mǐ ɖɔ emi wà nǔ syɛnsyɛn ɖé nyì dò bɔ Mawu dɔn tó nú emi ɖó enɛ wu. (Kɛ́nsísɔ́ 20:2-12) Nugbǒɖiɖɔ Biblu wlantɔ́ lɛ tɔn xlɛ́ ɖɔ Biblu ɔ gosin Mawu gɔ́n. Hǔn, mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖeji dó Biblu ɔ wu.
WEMA E MƐ WĚÐEXÁMƐ ÐAGBE GƆ́ É ÐÉ
10. Etɛwu wěɖexámɛ Biblu tɔn lɛ ka nyɔ́ zán nú mǐ ɖò égbé?
10 Nǔ e ɖò Biblu mɛ lɛ é ɔ, “Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ; [bɔ] é nyɔ́ nú è na sɔ́ dó kplɔ́n nǔ mɛ, bo na dó ɖè mɛ dó ali jí, bo na dó ɖè nùwanyido lɛ xlɛ́.” (2 Timɔtée 3:16) Nugbǒ ɔ, wěɖexámɛ Biblu tɔn lɛ nyɔ́ zán nú mǐ ɖò égbé. Jehovah tuùn lee é bló mǐ gbɔn é, enɛ wu ɔ, é tuùn nǔ e mǐ nɔ lin lɛ é kpo lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo. É tuùn mǐ hú mǐɖesunɔ, bo jló ɖɔ mǐ ni ɖó awǎjijɛ. É tuùn nǔ e nyí ɖagbe nú mǐ é kpo nǔ e nyí nyanya nú mǐ é kpo.
11, 12. (a) Wě ɖagbe tɛ lɛ Jezu ka ɖè xá mɛ ɖò Matie wemata 5 jɛ 7 mɛ? (b) Nǔ ɖevo tɛ lɛ mǐ ka sixu lɛ́vɔ kplɔ́n ɖò Biblu mɛ?
11 Ðò Matie wemata 5 jɛ 7 mɛ ɔ, mǐ xà wě ɖagbeɖagbe ɖěɖee Jezu ɖè xá mɛ dó lee è na ɖó awǎjijɛ gbɔn é, lee è na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn é, lee è na xoɖɛ gbɔn é kpo linlin e è na ɖó dó akwɛ wu é kpo jí é. É ɖè wě enɛ lɛ xá mɛ dìn é ɔ, xwè ko yì 2 000 có, ye ka lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn bo lɛ́ nyɔ́ zán ɖò égbé.
12 Ðò Biblu mɛ ɔ, Jehovah lɔmɔ̌ kplɔ́n nugbodòdó e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖó gbɛzán xwédo tɔn ɖagbe, bo na nyí azɔ̌watɔ́ ɖagbe, bo na lɛ́ nɔ fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ é mǐ. Mǐ na bo nyí mɛ alɔkpa ɖebǔ, nɔ nɔ fí ɖebǔ, alǒ ɖò tagba ɖebǔ mɛ ɔ, nugbodòdó Biblu tɔn lɛ sixu d’alɔ mǐ hwebǐnu.—Xà Ezayíi 48:17; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 3gɔ́ ɔ.
A SIXU ÐEJI DÓ NǓÐƆÐ’AYǏ BIBLU TƆN LƐ WU
13. Etɛ Ezayíi ka ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ é na jɛ dó Babilɔnu toxo ɔ wu?
13 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn gègě ko jɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ è na gbà Babilɔnu. (Ezayíi 13:19) É tinmɛ lee è na gbà toxo ɔ gbɔn é pɛ́pɛ́pɛ́. Hɔntogbo ɖaxó ɖé lɛ wɛ ɖò toxo ɔ nu, bɔ tɔsisa ɖaxó ɖé lɛlɛ̌ dó. Amɔ̌, Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ tɔ̀ ɔ na mɛ̀ bɔ è na jó hɔntogbo lɛ dó nyì nuvo. Mɛ e ja toxo ɔ yí gbé lɛ é na fun ahwan cobo na yí ǎ. Ezayíi tlɛ ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ nya e nɔ nyí Silusi é wɛ na gbà Babilɔnu.—Xà Ezayíi 44:27–45:2; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 4gɔ́ ɔ.
14, 15. Nɛ̌ nǔ e Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ é ka jɛ gbɔn?
14 Ee è wlan nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ b’ɛ ɖó xwè 200 gudo é ɔ, ahwankpá ɖé wá, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na gbà Babilɔnu. Mɛ̌ ka ɖ’enu? Lee nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ gbɔn pɛ́pɛ́pɛ́ é ɔ, Silusi axɔsu Pɛsi tɔn wɛ. Nǔ lɛ bǐ sɔgbe bonu akpáxwé nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ tɔn e kpò lɛ é na jɛ.
15 Zǎn e mɛ è gbà toxo ɔ é ɔ, Babilɔnunu lɛ ɖò agɔ̌ ɖé ɖu wɛ. Ye ɖò ayijayǐ mɛ, ɖó dǒ ɖaxó lɛ kpo tɔsisa ɖé kpo lɛlɛ̌ dó ye wutu. Ðò toxo ɔ gudo ɔ, Silusi kpo ahwankpá tɔn kpo ɖè ali nú tɔsisa ɔ bonu é na yì dò. Sìn ɔ mɛ̀ kpò kaka bɔ sɔja Pɛsi tɔn lɛ hɛn ɔ, ye na ɖi zɔnlin gbɔn mɛ. Amɔ̌, nɛ̌ ahwankpá ɔ ka na byɔ Babilɔnu sín toxo ɔ mɛ gbɔn? Lee nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ gbɔn é ɔ, ye jó toxo ɔ sín hɔntogbo lɛ nyì nuvo, bɔ sɔja lɛ yí toxo ɔ ma fun ahwan.
16. (a) Etɛ Ezayíi ka ɖɔ ɖ’ayǐ dó sɔgudo Babilɔnu tɔn wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Ezayíi tɔn jɛ?
16 Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ɖò gudo mɛ ɔ, mɛ ɖě kún sɔ́ na nɔ Babilɔnu gbeɖé ó. É wlan ɖɔ: “Mɛɖebǔ sɔ́ na nɔ tò enɛ mɛ kpɔ́n gbeɖé ǎ; tò ɔ na nɔ vɔ̌ kaka sɔyi.” (Ezayíi 13:20) Nǔ enɛ ka jɛ à? Fí e Babilɔnu nɔ é ɖó kilomɛtlu 80 mɔ̌ dó tofɔligbé Baghdad tɔn ɖò Iraq, bo nyí dǒglin kɛɖɛ. Mɛɖebǔ nɔ nɔ finɛ ǎ kaka jɛ égbé. Jehovah za Babilɔnu kpo “akiza e nɔ hɛn nǔ gblé ɔ” kpo.—Ezayíi 14:22, 23. *
17. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji dó akpá e Mawu dó lɛ é bǐ wu?
17 Ðó nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn gègě ko jɛ wá yì wutu ɔ, mǐ sixu ɖeji ɖɔ nǔ e Biblu ɖɔ dó sɔgudo wu lɛ é na jɛ. Mǐ sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na ɖè akpá e é dó ɖɔ ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé é wu. (Xà Kɛ́nsísɔ́ 23:19.) Nugbǒ ɔ, mǐ “ɖò gbɛ̀ mavɔmavɔ sín nukúnɖiɖo mɛ. Mawu ko dó gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ sín akpá cobɔ gbɛ̀ ɔ wá tíìn; é ka nɔ ɖó adingban ǎ.”—Titu 1:2. *
BIBLU SIXU HUZU GBƐZÁN TOWE
18. Xó tɛ Pɔlu ka ɖɔ dó “Mawuxó ɔ” wu?
18 Mǐ kplɔ́n ɖɔ wema ɖevo ɖě kún sɔ́ cí Biblu ɖɔhun ó. Xó tɔn lɛ nyita fí ɖokpo ɔ, bɔ enyi é ɖɔ xó dó nùnywɛ xwitixwiti wu alǒ ɖɔ hwenuxó ɔ, é nɔ sɔgbe hwebǐnu. É lɛ́ ɖè wě ɖagbe lɛ xá mǐ, bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e ko jɛ lɛ é gègě lɛ́ ɖ’emɛ. Amɔ̌, Biblu nɔ lɛ́ wà nǔ hugǎn mɔ̌. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Mawuxó ɔ ɖò gbɛ̀, bo ɖó hlɔnhlɔn.” Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?—Xà Eblée lɛ 4:12.
19, 20. (a) Nɛ̌ Biblu ka sixu d’alɔ we bɔ a na tuùn mɛ alɔkpa e a nyí é gbɔn? (b) Nɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ nùnina e Biblu nyí é sù nukún towe mɛ gbɔn?
19 Biblu sixu huzu gbɛzán towe. É sixu d’alɔ we bɔ a na tuùn mɛ alɔkpa e a nyí tawun é. É sixu d’alɔ we bɔ a na tuùn linlin towe lɛ kpo lee nǔ nɔ cí nú we é kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu lin ɖɔ mǐ yí wǎn nú Mawu. Amɔ̌, bo na dó xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn n’i ɔ, mǐ ɖó na xwedó nǔ e Biblu ɖɔ lɛ é.
20 Biblu ɔ nyí wema e gosin Mawu gɔ́n é nugbǒ. É ba ɖɔ a ni xà, kplɔ́n bo yí wǎn na. Nùnina enɛ ni sù nukún towe mɛ, bonu a ni nɔ ɖò kplɔnkplɔn wɛ. Enɛ ɔ, a na tuùn linlin e Mawu ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é. Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ dó linlin enɛ wu.
^ akpá. 6 Mɛɖé lɛ ɖɔ ɖɔ Biblu ɔ kún nyita fí ɖokpo ɔ ó, amɔ̌, enɛ ka nyí nugbǒ ǎ. Kpɔ́n wemata 7gɔ́ wema La Bible: Parole de Dieu ou des hommes? e Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖetɔ́n é tɔn.
^ akpá. 16 Enyi a jló na mɔ nǔ jɛ nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ wu d’eji ɔ, a sixu xà wexwɛ 27-29 wema Owe de na Gbẹtọ Lẹpo e Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖetɔ́n é tɔn.
^ akpá. 17 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn e jɛ lɛ é sín kpɔ́ndéwú ɖokpo kpowun wɛ Babilɔnu e è gbà é nyí. A sixu mɔ tinmɛ ɖé lɛ dó nǔɖɔɖ’ayǐ ɖěɖee kúnkplá Jezu Klisu é wu ɖò Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 5gɔ́ ɔ mɛ.


c: text/html

text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | ETƐ BIBLU KA ÐƆ DÓ GBƐ̀ KPO KÚ KPO WU?
Nùkanbyɔ Gɛ́dɛ́ Gɛ́dɛ́ Ðé
NǓ VOVO wɛ mɛ lɛ nɔ lin dó gbɛ̀ kpo kú kpo wu. Mɛɖé lɛ nɔ lin ɖɔ, ɖò kú yetɔn gudo ɔ, ye na kpó ɖò gbɛ̀, bɔya ɖò ninɔmɛ ɖevo mɛ alǒ ɖò fí ɖevo. Mɛ ɖevo lɛ nɔ lin ɖɔ emi na vɔ́ jɔ bo lɛ́ wá nɔ gbɛmɛ fí. Amɔ̌, mɛ ɖevo lɛ nɔ lin kpowun ɖɔ nú è kú hǔn, nǔ bǐ fó nɛ.
A sixu ɖó linlin hwiɖesunɔ tɔn dó xó ɔ wu, bɔ linlin enɛ sín kplɔ́n e a yí é alǒ aca fí e a jɔ ɖè é tɔn wu. Ðó linlin e mɛ lɛ nɔ ɖó dó nǔ e nɔ jɛ ɖò kú gudo é wu é gbɔn vo tawun wutu ɔ, mǐ ka sixu mɔ xósin ɖejid’ewu e sɔgbe lɛ é nú nùkanbyɔ gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ enɛ ɖò mɛɖé gɔ́n alǒ ɖò fí ɖé à?
Nú xwè kanweko mɔkpan ɔ, sinsɛngán lɛ ko kplɔ́n sinsɛn-núkplɔnmɛ lindɔ̌n jɔmakú tɔn ɔ mɛ. Sinsɛn ɖaxó ɖaxó lɛ ɖi sinsɛn Klisanwun tɔn lɛ, Hindou tɔn lɛ, Jwifu lɛ tɔn lɛ, Malɛnu lɛ tɔn lɛ kpo ɖevo lɛ kpo sín sinsɛnví lɛ bǐ wɛ ɖibla ɖi nǔ ɖɔ lindɔ̌n kún nɔ kú ó, lé é nɔ kpó ɖò gbɛ̀ hwenu e agbaza ɔ kú é, bo nɔ ɖò yɛswímɛ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, Bouddhiste lɛ nɔ lin ɖɔ enyi è vɔ́ jɔ azɔn nabi ɖé gudo ɔ, nǔwukpikpé taglomɛ tɔn e è ɖó é nɔ sɔ́ mɛ yì ninɔmɛ ɖagbeɖagbe e è nɔ ylɔ ɖɔ Nirvana é mɛ.
Nùkplɔnmɛ mɔhun lɛ zɔ́n bɔ mɛ gègě ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ wá ɖi nǔ ɖɔ kú nɔ hun gbɛ̀ sín hɔn nú mɛ ɖò fí ɖevo. Nú mɛ gègě ɔ, gbɛ̀ sín akpáxwé taji ɖé wɛ kú nyí, bɔ jlǒ Mawu tɔn wɛ nyí ɖɔ gbɛtɔ́ ni kú. Amɔ̌, etɛ Biblu ka ɖɔ dó xó ɔ wu? Kɛnklɛn xà xota e bɔ d’ewu é. Xósin ɔ sixu kpaca we.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 16 Kɛkɛ ni eyashɛ Derbe kɛ Listra hu. Ni kaselɔ ko yɛ jɛmɛ ni atsɛɔ lɛ Timoteo, eji Yuda yoo ko ni heɔ eyeɔ lɛ bi, shi etsɛ lɛ Helanyo ni,2 ni nyɛmimɛi ni yɔɔ Listra kɛ Ikonium lɛ wieɔ ehe ekpakpa.3 Paulo tao akɛ Timoteo afata ehe kɛya, ni eŋɔ lɛ ni efo lɛ ketia yɛ Yudafoi ni yɔɔ jɛmɛ niiaŋ lɛ ahewɔ, ejaakɛ amɛ fɛɛ amɛle akɛ etsɛ lɛ Helanyo ni.4 Be ni amɛkpaa maji lɛ anɔ lɛ, amɛkɛ akpɔi ni bɔfoi lɛ kɛ onukpai ni yɔɔ Yerusalem lɛ ewo lɛ hãa amɛ koni amɛye nɔ.5 Ni anɔkwa, asafoi lɛ tee nɔ amɛhe wa yɛ hemɔkɛyeli lɛ mli ni amɛyibɔ lɛ tee nɔ efa daa gbi.6 Kɛfata he lɛ, amɛyatsɔ Frigia kɛ Galatia kpokpaa lɛ nɔ, ejaakɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ tsĩ amɛ gbɛ akɛ amɛkawie wiemɔ lɛ yɛ Asia kpokpaa lɛ nɔ.7 Agbɛnɛ hu, be ni amɛkpeleke shi kɛba Misia lɛ, amɛka shii abɔ akɛ amɛbaaya Bitinia, shi Yesu mumɔ lɛ eŋmɛɛɛ amɛ gbɛ.8 No hewɔ lɛ, amɛho Misia he* ni amɛkpeleke shi kɛba Troia.9 Ni nyɔɔŋ lɛ mli lɛ Paulo na ninaa ko—nuu Makedonianyo ko damɔ jɛmɛ eekpa lɛ fai akɛ: “Foo mli kɛba Makedonia ni obaye obua wɔ.”10 Be ni ena ninaa lɛ nɔŋŋ lɛ, wɔbɔ mɔdɛŋ akɛ wɔbaaya Makedonia, ejaakɛ wɔmu sane naa akɛ Nyɔŋmɔ etsɛ wɔ koni wɔyajaje sane kpakpa lɛ wɔtsɔɔ amɛ.11 No hewɔ lɛ, wɔkɛ lɛlɛ fã kɛjɛ Troia ni wɔnyiɛ ŋshɔ lɛ hiɛ tɛ̃ɛ kɛtee Samotrake, shi enɔ jetsɛremɔ lɛ, wɔtee Neapoli;12 ní wɔjɛ jɛmɛ lɛ, wɔtee Filipi, ni ji Makedonia kpokpaa lɛ maŋtiase lɛ, maŋ ni Romabii lɛ yeɔ nɔ lɛ. Wɔhi maŋ nɛɛ mli gbii komɛi.13 Ni Hejɔɔmɔ Gbi lɛ nɔ lɛ, wɔtee agbó lɛ naa yɛ faa ko masɛi, he ni wɔsusu akɛ he ko yɛ jɛmɛ ní asɔleɔ yɛ lɛ, ni wɔho wɔtara shi ni wɔkɛ yei ni ebabua amɛhe naa lɛ bɔi wiemɔ.14 Ni yoo ko ni atsɛɔ lɛ Lidia, ni hɔ̃ɔ mama afaseo, ni jɛ Tiatira maŋ lɛ mli, ni eji Nyɔŋmɔ jálɔ lɛ miibo toi, ni Yehowa* gbele etsui naa gbanyaa koni ebo nibii ni Paulo wieɔ lɛ toi jogbaŋŋ.15 Agbɛnɛ, be ni abaptisi lɛ kɛ eshĩabii lɛ, ekpa wɔ fai akɛ: “Kɛ́ nyɛbu mi akɛ miyeɔ Yehowa* anɔkwa lɛ, nyɛbaa nyɛbahia miwe lɛ.” Ni efee aahu ni wɔkpɛlɛ.16 Agbɛnɛ, eba mli akɛ be ni wɔyaa he ni asɔleɔ yɛ lɛ, tsulɔ yoo ko ni yɔɔ mumɔ ko, daimonio ni klaa, kɛ wɔ bakpe. Ekɛ eklamɔ* lɛ hãa enuŋtsɔmɛi lɛ náa nii pii.17 Gbekɛ yoo nɛɛ tee nɔ enyiɛ wɔ kɛ Paulo sɛɛ ni ebolɔɔ kɛ wiemɔi nɛɛ akɛ: “Hii nɛɛ ji Nyɔŋmɔ, Mɔ ni Nɔ Kwɔ Fe Fɛɛ lɛ nyɔji, ni amɛmiijaje yiwalaheremɔ gbɛ lɛ amɛmiitsɔɔ nyɛ.”18 Etee nɔ efee nakai gbii pii. Naagbee lɛ, efee Paulo ahuntoo ni etsɔ ehe ni ekɛɛ mumɔ lɛ akɛ: “Miifã bo yɛ Yesu Kristo gbɛ́i mli akɛ oje emli.” Ni eje kpo yɛ nakai ŋmɛlɛtswaa lɛ nɔ nɔŋŋ.19 Anɔkwa, be ni enuŋtsɔmɛi lɛ na akɛ nɔ ni amɛhiɛ kã nɔ akɛ no baahã amɛná nii lɛ eŋmɛɛ amɛ lɛ, amɛmɔ Paulo kɛ Sila ni amɛgbala amɛ kɛtee nɔyelɔi lɛ aŋɔɔ yɛ jara lɛ nɔ.20 Amɛkpala amɛ kɛtee maŋ lɛ nɔkwɛlɔi lɛ ahiɛ, ni amɛkɛɛ: “Hii nɛɛ miigba wɔmaŋ lɛ naa waa. Yudafoi ji amɛ,21 ni amɛmiijaje kusumii ni mla eŋmɛɛɛ gbɛ akɛ wɔŋɔ loo wɔye nɔ, ejaakɛ Romabii ji wɔ.”22 Ni asafoku lɛ fɛɛ te shi wo amɛ, ni maŋ lɛ nɔkwɛlɔi lɛ gbala amɛtadei anɔhaanɔi lɛ yɛ amɛhe, ni amɛfã akɛ ayi amɛ kpãi.23 Be ni amɛyi amɛ kpãi babaoo amɛgbe naa lɛ, amɛwo amɛ tsuŋ, ni amɛfã gboklɛfoi akwɛlɔ lɛ akɛ eŋɔ amɛ eto shweshweeshwe.24 Akɛni awo lɛ nɛkɛ kitã hewɔ lɛ, ekɛ amɛ yawo tsuŋwoohe ni yɔɔ sɛɛgbɛ tɔ̃ɔ lɛ mli, ni ebɔ amɛnaji apã.25 Shi aaafee nyɔɔŋteŋ lɛ, Paulo kɛ Sila miisɔle ni amɛmiilá kɛmiijie Nyɔŋmɔ yi, ni gboklɛfoi lɛ miibo amɛ toi.26 Trukaa lɛ, shikpɔŋhosomɔ kpele ko ba, ni tsuŋwoohe lɛ faneshii lɛ hoso. Ni amrɔ lɛ shinai lɛ fɛɛ gbelegbelei, ni amɛ fɛɛ amɛkɔsɔŋkɔsɔi lɛ kpɔlɔke.27 Be ni gboklɛfoi akwɛlɔ lɛ hiɛ tsɛ̃ ni ena akɛ tsuŋwoohe lɛ shinai lɛ anaa kamɔ lɛ, egbala eklante ni kulɛ ebaagbe ehe, ejaakɛ esusu akɛ gboklɛfoi lɛ ejo foi.28 Shi Paulo bo kɛ gbee ni wa ekɛɛ: “Kaaye ohe awui, ejaakɛ wɔ fɛɛ wɔyɛ biɛ!”29 No hewɔ lɛ, ebi ní ahã lɛ kanei, ni esha foi kɛbote mli, ni ekɛ hekpokpomɔ ho egbee Paulo kɛ Sila hiɛ.30 Ekɛ amɛ je kpo ni ekɛɛ: “Onukpai, mɛni esa akɛ mafee koni ahere miyiwala?”31 Amɛkɛɛ: “Hemɔ Nuŋtsɔ Yesu nɔ oye ni abaahere oyiwala, bo kɛ oshĩabii lɛ.”32 Ni amɛjaje Yehowa* wiemɔ lɛ amɛtsɔɔ lɛ kɛ mɛi fɛɛ ni yɔɔ ewe lɛ.33 Ni eŋɔ amɛ kɛtee yɛ nakai nyɔɔŋ lɛ mli ŋmɛlɛtswaa lɛ mli nɔŋŋ, ni eyafɔflɔ amɛpilamɔi lɛ anɔ ehã amɛ. Kɛkɛ ni abaptisi lɛ kɛ eshĩabii lɛ fɛɛ amrɔ nɔŋŋ.34 Ekɛ amɛ tee ewe lɛ ni eyaŋmɛ amɛ okpɔlɔ, ni lɛ kɛ eshĩabii lɛ fɛɛ ná miishɛɛ babaoo akɛ amrɔ nɛɛ ehe Nyɔŋmɔ nɔ eye.35 Be ni je tsɛre lɛ, maŋ lɛ nɔkwɛlɔi lɛ tsu bulɔi lɛ ni amɛyakɛɛ akɛ: “Ŋmɛɛmɔ nakai mɛi lɛ ahe ni amɛya.”36 Gboklɛfoi akwɛlɔ lɛ jaje amɛwiemɔi lɛ etsɔɔ Paulo akɛ: “Maŋ lɛ nɔkwɛlɔi lɛ etsu mɛi kɛba akɛ aŋmɛɛ nyɛhe. No hewɔ lɛ, agbɛnɛ, nyɛjea kpo ni nyɛyaa yɛ toiŋjɔlɛ mli.”37 Shi Paulo kɛɛ amɛ akɛ: “Eyɛ mli akɛ Romabii ji wɔ moŋ, shi amɛgwao wɔ yɛ mɛi ahiɛ be ni abuko wɔ fɔ,* ni amɛwo wɔ tsuŋ. Ani amrɔ nɛɛ amɛmiishwie wɔ nigii? Dabida! Hã amɛ diɛŋtsɛ amɛba ni amɛbajie wɔ.”38 Bulɔi lɛ yajaje wiemɔi nɛɛ amɛtsɔɔ maŋ lɛ nɔkwɛlɔi lɛ. Ni be ni amɛnu akɛ Romabii ji hii nɛɛ, gbeyei mɔmɔ amɛ.39 No hewɔ lɛ, amɛba ni amɛbakpa amɛ fai, ni be ni amɛjie amɛ lɛ, amɛdɔdɔɔ amɛ akɛ amɛshi maŋ lɛ mli amɛya.40 Shi amɛje kpo kɛjɛ tsuŋwoohe lɛ, ni amɛtee Lidia we lɛ; ni be ni amɛna nyɛmimɛi lɛ, amɛwo amɛ hewalɛ ni amɛshi amɛtee.


text:
ATƆXWƐ No. 5 2016 | Fitɛ A ka Sixu Mɔ Gbɔdónúmɛ Ðè?
Mǐ mɛ bǐ wɛ ɖó hudo gbɔ e Mawu nɔ dó nú mɛ é tɔn, ɖò taji ɔ, ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ. Atɔxwɛ elɔ ɖɔ xó dó lee Mawu nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee ɖò tagba lɛ kpo wuvɛ̌ lɛ kpo mɔ wɛ lɛ é gbɔn é jí.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Mǐ Bǐ Wɛ Ðó Hudo Gbɔdónúmɛ Tɔn
Mɛ̌ gɔ̌n a ka sixu yì hwenu e a ɖò aluwɛ mɛ é alǒ hwenu e wuvɛ̌ azɔn, alɔwliwli alǒ azɔ̌mamɔ tɔn lɛ ba we é?
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Lee Mawu Nɔ Dó Gbɔ nú Mǐ Gbɔn É
Nǔ e sixu d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɛ lɛ é ɛnɛ.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Gbɔdónúmɛ Ðò Hwenu Wuvɛ̌ Tɔn lɛ Mɛ
Lee è d’alɔ mɛɖé lɛ hwenu e ye ɖó hudo tɔn tawun é gbɔn é.
ƉI NǓ YE ƉƆHUN
“Mawu Mavɔmavɔ Wɛ Nɔ Na Ðuɖeji Mɛ”
Etɛ ka d’alɔ Davidi b’ɛ ɖu ɖò Goliyati jí? Etɛ tan Davidi tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?
Davidi kpo Goliyati Kpo: Nugbǒ Jɛn Tan Yetɔn Nyí À?
Wema wlantɔ́ ɖé lɛ nɔ xò nǔ kpɔ́n ɖɔ tan enɛ ka nyí mɔ̌ nugbǒ à jí. Hwɛ yetɔn ka jɔ à?
BIBLU NƆ HUZU GBƐZÁN MƐTƆN
Akpɔ̀ Nɔ Ðó Mì Bɔ Un Nɔ Xò Daka
Etɛ ka zɔ́n bɔ hunxoɖotoxomɛtɔ́ Mexique tɔn ɖé huzu gbɛzán tɔn?
Etɛ Biblu Ka Ðɔ?
Linlin vovo wɛ mɛ lɛ ɖó dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu. Enɛ wu ɔ, etɛ Mawuxówema ɔ ka kplɔ́n mɛ d’ewu tawun? Xósin ɔ sixu kpaca we.


text:
WEMATA 16
Jlǒ Bo Sɛ̀n Mawu
1, 2. Etɛ a ka ɖó na kanbyɔ hwiɖée? Etɛwu é ka ɖò taji?
ÐÒ BIBLU kplɔnkplɔn towe hwenu ɔ, a ko kplɔ́n ɖɔ mɛ e nɔ ɖɔ ɖɔ emi ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lɛ é gègě nɔ kplɔ́n nǔ e Mawu gbɛ́ wǎn na lɛ é mɛ alǒ nɔ wà nǔ enɛ lɛ. (2 Kɔlɛntinu lɛ 6:17) Enɛ wɛ zɔ́n bɔ Jehovah ɖegbe nú mǐ ɖɔ mǐ ni tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ, é wɛ nyí ‘Babilɔnu Ðaxó ɔ.’ (Nǔɖexlɛ́mɛ 18:2, 4) Etɛ a ka na wà? Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó nùɖé bo na wà, bɔ mǐ ɖó na kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Un ka jló na sɛ̀n Mawu lee é jló gbɔn é à, abǐ un jló na sɛ̀n ɛ lee un ko nɔ bló gbɔn ɖ’ayǐ é?’
2 Enyi a ko jó sinsɛn nùvú dó hǔn, nǔ ɖagbe tawun wɛ a wà. Amɔ̌, nǔwiwa kpo aca sinsɛn nùvú tɔn ɖé lɛ kpo sixu ɖò ayi towe mɛ bɔ a kpò ɖò wǎn yí na wɛ. Mǐ ni ɖɔ xó dó nǔwiwa kpo aca ɖé lɛ kpo jí, lobo kpɔ́n nǔ e wu é ɖò taji tawun ɖɔ mǐ ni ɖó linlin e Jehovah nɔ ɖó dó ye wu é é.
ÐIÐE LƐ ZINZAN KPO YƐSU FIFƆ NÚ MƐKÚKÚ LƐ KPO
3. (a) Etɛwu Mawu sínsɛ́n ɖiɖe lɛ mɛvo ka sixu vɛwǔ nú mɛɖé lɛ? (b) Etɛ Biblu ka ɖɔ dó ɖiɖe lɛ zinzan dó sɛ̀n Mawu wu?
3 Mɛɖé lɛ ko zán ɖiɖe lɛ alǒ vɔsakpe lɛ dó sɛ̀n Mawu na ɖò xwé yetɔn lɛ gbè nú xwè mɔkpan. Enyi mɔ̌ wɛ hwi lɔ ko nɔ bló ɔ, é sixu cí ɖě nú we alǒ tlɛ nyla ɖò nukún towe mɛ ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu nǔ enɛ lɛ mɛvo. Amɔ̌, flín ɖɔ Jehovah kplɔ́n mǐ lee mǐ na sɛ̀n ɛ gbɔn é. Bɔ Biblu ɖɔ nyì wɛn nú mǐ ɖɔ Jehovah kún jló ɖɔ mǐ ni nɔ zán ɖiɖe lɛ dó sɛ̀n emi na ó.—Xà Tíntɔ́n 20:4, 5; Ðɛhan 115:4-8; Ezayíi 42:8; 1 Jaan 5:21.
4. (a) Etɛwu mǐ ma ka ɖó na fɔ yɛsu nú tɔ́gbó mǐtɔn lɛ ǎ? (b) Etɛwu Jehovah ka ɖɔ nú togun tɔn ɖɔ ye ni ma tɛnkpɔn bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ ó?
4 Mɛɖé lɛ sixu zán hwenu gègě bo jɛ tagba tawun bo na mɔ tɛn dó nyɔ́ ɖò tɔ́gbó yetɔn e ko kú lɛ é sí. Ye tlɛ sixu nɔ fɔ yɛsu nú ye. Amɔ̌, mǐ ko kplɔ́n ɖɔ mɛ e ko kú lɛ é kún sixu d’alɔ mǐ alǒ hɛn nǔ gblé dó mǐ wu ó. Ye ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò fí ɖě ǎ. É tlɛ nyla tawun lɔ ɖɔ è ni tɛnkpɔn bo na ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá ye, ɖó wɛn ɖebǔ e é na cí ɖɔ hɛnnumɔ e ko kú é ɖé gɔ́n wɛ é gosin é ɔ, tuùn ɖɔ awovi lɛ gɔ́n wɛ é gosin. Nǔ e wu Jehovah ɖegbe nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ ye ni ma tɛnkpɔn bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ alǒ ɖ’alɔ ɖò awovinúwiwa ɖevo ɖebǔ mɛ ó é nɛ.—Sɛ́nflínmɛ 18:10-12; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 26gɔ́ ɔ kpo 31gɔ́ ɔ kpo.
5. Etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a ma sɔ́ na nɔ zán ɖiɖe lɛ dó sɛ̀n Mawu na alǒ fɔ yɛsu nú tɔ́gbó towe lɛ ɖě ǎ?
5 Etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a ma sɔ́ na nɔ zán ɖiɖe lɛ dó sɛ̀n Mawu na alǒ fɔ yɛsu nú tɔ́gbó towe lɛ ɖě ǎ? A ɖó na nɔ xà Biblu ɔ, bo nɔ lin tamɛ kpɔ́n ganji dó linlin e Jehovah ɖó dó nǔ enɛ lɛ wu é jí. É “gbɛ́ wǎn nú” ye, bo nɔ kpɔ́n ye dó mɔ suɖunú na. (Sɛ́nflínmɛ 27:15) Nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah hwebǐnu ɖɔ é ni d’alɔ emi bonu emi na ɖó linlin e éyɛ nɔ ɖó dó nǔ enɛ lɛ wu é, lobo na sɛ̀n ɛ lee é jló gbɔn é. (Ezayíi 55:9) A sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na na we hlɔnhlɔn e sín hudo a ɖó bo na dó sixu jó gbɛzinzan towe sín nǔ ɖebǔ e kúnkplá sinsɛn nùvú é dó é.
MǏ KA ÐÓ NA ÐU NATÁAXWE WƐ À?
6. Etɛwu mɛ lɛ ka sɔ́ azǎn 25gɔ́ Woosun tɔn bo nɔ ɖu jijizán Jezu tɔn gbè enɛ gbè?
6 Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, Natáaxwe nyí ɖokpo ɖò xwè e mɛ gègě nɔ ɖu lɛ é mɛ, bɔ mɛ gègě nɔ lin ɖɔ é nyí jijizán Jezu tɔn sín xwè. Amɔ̌, sinsɛn nùvú wɛ Natáaxwe ka cá kàn xá. Xókwintinmɛwegbo ɖé tinmɛ ɖɔ pagáwùn Hlɔma tɔn lɛ nɔ ɖu jijizán hwesivɔ tɔn ɖò azǎn 25gɔ́ Woosun tɔn. Sinsɛngán lɛ jló ɖɔ pagáwùn gègě ni huzu Klisanwun, enɛ wu ɔ, è jì Jezu ɖò azǎn 25gɔ́ Woosun tɔn ǎ có, ye wá gbeta ɔ kɔn bo na nɔ ɖu jijizán Jezu tɔn ɖò azǎn enɛ jí. (Luki 2:8-12) Ahwanvu Jezu tɔn lɛ ɖu Natáaxwe ǎ. Wema alɔdlɛndonǔ tɔn ɖé tinmɛ ɖɔ ɖò xwè 200 e bɔ dó jiji Jezu tɔn wu lɛ é vlamɛ ɔ, “mɛɖebǔ tuùn hwenu e è jì i tawun é ǎ, mɛ kpɛɖé jɛn nǔ enɛ ka mya nukún na.” (Sacred Origins of Profound Things) Jezu nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí é ɔ, xwè kanweko mɔkpan gudo wɛ Natáaxwe ɖuɖu bɛ́.
7. Aniwu Klisanwun nugbǒ lɛ ma ka nɔ ɖu Natáaxwe ǎ?
7 Mɛ gègě wɛ tuùn ɖɔ Natáaxwe kpo aca tɔn lɛ kpo, ɖi agɔ̌ɖuɖu kpo nùnamɛ kpo gosin pagáwùn lɛ gɔ́n. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Angleterre kpo akpáxwé Amɛlika tɔn ɖé lɛ kpo ɔ, è dó Natáaxwe ɖuɖu sín sɛ́n táan ɖé mɛ wá yì, ɖó pagáwùn lɛ gɔ́n e é gosin é wu. È nɔ dɔn tó nú mɛɖebǔ e ɖu xwè enɛ é. Amɔ̌, ɖò gudo mɛ ɔ, mɛ lɛ lɛ́vɔ jɛ Natáaxwe ɔ ɖu jí. Aniwu Klisanwun nugbǒ lɛ ma ka nɔ ɖu Natáaxwe ǎ? Ðó ye ba bo na hɛn xomɛ Mawu tɔn hun ɖò nǔwiwa yetɔn lɛ bǐ mɛ.
MǏ KA ÐÓ NA ÐU JIJIZÁN SÍN XWÈ LƐ WƐ À?
8, 9. Etɛwu Klisanwun nukɔntɔn lɛ ma ka ɖu jijizán sín xwè lɛ ǎ?
8 Xwè ɖevo e gbakpé bɔ mɛ gègě nɔ ɖu é wɛ nyí jijizán yetɔn sín xwè. Klisanwun lɛ ka ɖó na ɖu jijizán sín xwè lɛ wɛ à? Mɛ e ma nɔ sɛ̀n Jehovah ǎ lɛ é wɛ ɖu jijizán sín xwè e xó è ɖɔ ɖò Biblu mɛ lɛ é. (Bǐbɛ̌mɛ 40:20; Maki 6:21) Nǔmɛsɛn lɛ wɛ mɛ lɛ nɔ ɖu jijizán sín xwè lɛ dó kpa susu na. Enɛ wu wɛ Klisanwun nukɔntɔn lɛ “nɔ sɔ́ jijizán mɛɖebǔ tɔn sín xwèɖuɖu sɔ́ dó mɔ pagáwùn sín aca ɖé.”—The World Book Encyclopedia.
9 Hlɔmanu kpo Glɛkinu hwexónu tɔn lɛ kpo ɖi nǔ ɖɔ yɛ ɖé nɔ nɔ mɛ ɖokpo ɖokpo sín jiji domɛ, bɔ yɛ enɛ na cyɔn alɔ mɛ ɔ jí ɖò gbɛhwenu tɔn. Wema The Lore of Birthdays tinmɛ ɖɔ “yɛ enɛ ɖó kancica budo ɖé xá yɛhwe e sín jijizán gbè è jì mɛ ɔ é.”
10. Etɛwu Klisanwun égbé tɔn lɛ ma ka ɖó na nɔ ɖu jijizán sín xwè lɛ ǎ?
10 Jehovah ka yí gbè nú xwè ɖěɖee cá kàn xá sinsɛn nùvú lɛ é ɖuɖu bɔ a lin wɛ à? (Ezayíi 65:11, 12) Ðebǔ lɔ ǎ. Nǔ e wu mǐ ma nɔ ɖu jijizán sín xwè lɛ alǒ xwè ɖebǔ e cá kàn xá sinsɛn nùvú ǎ é nɛ.
É KA NYLA DÓÓ À?
11. Etɛwu mɛɖé lɛ ka nɔ ɖu xwè lɛ? Etɛ ka ɖó na mya nukún nú mǐ hugǎn?
11 Mɛɖé lɛ tuùn ɖɔ Natáaxwe kpo xwè ɖevo lɛ kpo jɔ sín pagáwùn lɛ gɔ́n có, ye nɔ kpó ɖò xwè enɛ lɛ ɖu wɛ. Ye nɔ mɔ ɖɔ xwè lɛ ɖuɖu nyí yɛkan ɖagbe ɖé bɔ è na gbɔn mɛ bo zán hwenu ɖó kpɔ́ xá xwédo yetɔn lɛ. Mɔ̌ wɛ hwi lɔ nɔ lin à? É nyla ɖɔ è ni ba bo na zán hwenu ɖó kpɔ́ xá xwédo mɛtɔn ǎ. Jehovah wɛ ɖó tuto xwédo tɔn ayǐ, bɔ é jló ɖɔ kancica ɖagbe ɖé ni tíìn ɖ’emɛ. (Efɛzinu lɛ 3:14, 15) É ɖò mɔ̌ có, kancica ɖagbe ɖé ɖiɖó xá Jehovah wɛ ɖó na mya nukún nú mǐ hú sinsɛn nùvú sín xwè lɛ ɖuɖu bo dó nyɔ́ ɖò hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ sí. Enɛ wu wɛ mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ: “Mi nɔ tɛnkpɔn bo nɔ tuùn nǔ e nɔ nyɔ́ Aklunɔ nukúnmɛ é.”—Efɛzinu lɛ 5:10.
12. Xwè tɛ lɛ Jehovah ma ka nɔ yí gbè na ǎ?
12 Mɛ gègě nɔ lin ɖɔ fí e xwè ɖé jɔ sín é kún ɖò taji ó, amɔ̌, Jehovah nɔ lin mɔ̌ ǎ. É nɔ yí gbè nú xwè e jɔ sín sinsɛn nùvú mɛ alǒ nɔ sɔ́ gbɛtɔ́ lɛ abǐ wuntun tò tɔn lɛ sù lɛ é ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ejipunu lɛ nɔ ɖu xwè tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ nú nǔmɛsɛn yetɔn lɛ. Ee Izlayɛli-ví lɛ tɔ́n sín Ejipu gudo é ɔ, ye ɖu pagáwùn sín xwè yetɔn lɛ ɖokpo bo ɖɔ ɖɔ emi “ɖu xwè dó kpa susu nú Mawu Mavɔmavɔ.” Amɔ̌, Jehovah dɔn tó nú ye ɖó nǔ enɛ wu. (Tíntɔ́n 32:2-10) Ði lee gbeyiɖɔ Ezayíi ɖɔ gbɔn é ɔ, mǐ ɖó na “ɖ’alɔ nǔ kwiji ɖebǔ wu” ǎ.—Xà Ezayíi 52:11.
NƆ NYƆ́ XOMƐ HWENU E A ÐÒ NǓ WÀ XÁ MƐ ÐEVO LƐ WƐ É
13. Hwenu e a na wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi kún sɔ́ na ɖu xwè lɛ ɖě ó é ɔ, nùkanbyɔ tɛ lɛ ka sixu wá ayi mɛ nú we?
13 Hwenu e a na wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi kún sɔ́ na ɖu xwè lɛ ɖě ó é ɔ, nùkanbyɔ gègě sixu wá ayi mɛ nú we. Kpɔ́ndéwú ɖé lɛ ɖíe: Enyi azɔ̌gbɛ́ ce lɛ kàn nǔ e wu un ma nɔ ɖu Natáaxwe ǎ é byɔ mì ɔ, etɛ un ka ɖó na wà? Enyi mɛɖé ɖu Natáaxwe nú mì ɔ, etɛ un ka ɖó na wà? Enyi asú ce alǒ asì ce jló ɖɔ ma ɖu xwè ɖé xá emi ɔ, etɛ un ka ɖó na wà? Nɛ̌ un ka sixu d’alɔ vǐ ce lɛ gbɔn bɔ xwè ɖé alǒ jijizán yetɔn sín xwè e ye ma nɔ ɖu ǎ é ma ka na kú wǔ nú ye ǎ?
14, 15. Enyi mɛɖé dó xwè gbè we alǒ ɖu xwè nú we ɔ, etɛ a ka sixu wà?
14 É ɖò taji ɖɔ a ni zán ayixa towe bo dó tuùn nǔ e a na ɖɔ ɖò ninɔmɛ ɖokpo ɖokpo mɛ é kpo nǔ e a na wà é kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mɛ lɛ dó xwè gbè we ɔ, é byɔ ɖɔ a ni wɔn ya nú ye ǎ. A sixu ɖɔ kpowun ɖɔ, “A wà nǔ.” Amɔ̌, ɖò ninɔmɛ ɖěɖee mɛ mɛɖé na ba bo na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ d’eji lɛ é mɛ ɔ, a sixu tinmɛ nǔ e wu a ma nɔ ɖu xwè ɖé ǎ é n’i. É ɖò mɔ̌ có, nɔ nyɔ́ xomɛ, nɔ wlí yɛ̌yi nú mɛ, bo nɔ lɛ́ ɖó sísí nú mɛ hwebǐnu. Biblu ɖɔ: “Xó mitɔn lɛ ni nɔ nyɔ́ sè tɛgbɛ, bo nɔ dɔn mɛ; mi na tuùn lee mi na nɔ na xósin mɛ ɖokpo ɖokpo gbɔn é.” (Kolosinu lɛ 4:6) Vlafo a sixu tinmɛ ɖɔ hwenu zinzan ɖó kpɔ́ xá mɛ ɖevo lɛ kpo nùnamɛ kpo nɔ víví nú emi, amɔ̌, ɖɔ emi kún jló bo na bló mɔ̌ ɖò xwè elɔ lɛ hwenu ó kpowun wɛ.
15 Enyi mɛɖé ɖu xwè nú we ɔ, etɛ a ka ɖó na wà? Biblu slɛ́ sɛ́n e mǐ na xwedó lɛ é ǎ, amɔ̌, é ɖɔ ɖɔ mǐ ɖó na ɖó ayixa mímɛ́ ɖé. (1 Timɔtée 1:18, 19) Bɔya mɛ e ɖò xwè ɔ ɖu nú we wɛ é tuùn ɖɔ a kún nɔ ɖu xwè ó ǎ. Alǒ é sixu ɖɔ, “Un tuùn ɖɔ a kún nɔ ɖu xwè ó, amɔ̌, un ka jló na na nǔ elɔ we.” Ðò ninɔmɛ enɛ lɛ ɖebǔ mɛ ɔ, a sixu yí nùnina ɔ alǒ gbɔ. Amɔ̌, enyi gbeta ɖebǔ kɔn wɛ a wá hǔn, tɛnkpɔn bo hɛn ayixa towe ɖó mímɛ́ jí. Mǐ jló bo na wà nǔ e na hɛn kancica mǐ kpo Jehovah kpo tɔn gblé é ɖebǔ ǎ.
HWI KPO XWÉDO TOWE KPO
16. Enyi hɛnnumɔ towe lɛ jló na ɖu xwè lɛ ɔ, etɛ a ka ɖó na wà?
16 Enyi hɛnnumɔ towe lɛ jló na ɖu xwè ɖé ɔ, etɛ a ka ɖó na wà? É byɔ ɖɔ a ni ɖú zingidi xá ye ǎ. Flín ɖɔ ye ɖó acɛ bo na wà nǔ e jló ye é. Nɔ nyɔ́ xomɛ bo nɔ ɖó sísí nú gbeta e kɔn ye wá lɛ é, ɖi lee hwi lɔ nɔ ba ɖɔ ye ni nɔ ɖó sísí nú towe lɔ lɛ gbɔn é. (Xà Matie 7:12.) Amɔ̌, enyi hɛnnumɔ towe lɛ ka jló ɖɔ hwi ni nɔ kpɔ́ xá emi xwè ɔ hwenu ɔ, etɛ a ka ɖó na wà? Cobonu a na wà nǔ ɖebǔ hǔn, xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ emi nú emi ni wá gbeta e sɔgbe é kɔn. Lin tamɛ kpɔ́n dó ninɔmɛ ɔ jí, bo lɛ́ ba dò nú nǔ d’eji. Flín ɖɔ emi jló bo na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun hwebǐnu.
17. Etɛ a ka sixu wà bo d’alɔ vǐ towe lɛ bɔ hwenu e mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖò xwè lɛ ɖu wɛ é ɔ, ye ma na mɔ ɖɔ nùɖé gú emi ǎ?
17 Etɛ a ka sixu wà bo d’alɔ vǐ towe lɛ hwenu e ye nɔ mɔ mɛ ɖevo lɛ ɖò xwè lɛ ɖu wɛ é? Sín hweɖenu jɛ hweɖenu ɔ, a sixu nɔ bló tuto bunɔ ɖé nú ye. A sixu nɔ lɛ́ na nǔ ye hwenu e ye ma ɖ’ayi tɔn dó ǎ é. Nùnina e xɔ akwɛ hugǎn bɔ a sixu na vǐ towe lɛ é ɖokpo wɛ nyí hwenu towe kpo wanyiyi towe kpo.
ZUNFAN SINSƐN NUGBǑ Ɔ
18. Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ yì kplé Klisanwun tɔn lɛ?
18 Bo na dó sixu hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun ɔ, mǐ ɖó na jó sinsɛn nùvú dó, kaka jɛ aca kpo xwè e kúnkplá ɛ lɛ é kpo jí. Amɔ̌, mǐ ɖó na lɛ́vɔ zunfan sinsɛn nugbǒ ɔ. Gbɔn nɛ̌ é? Wlɛnwín ɖokpo wɛ nyí kplé Klisanwun tɔn lɛ yiyi ɖò gbesisɔmɛ. (Xà Eblée lɛ 10:24, 25.) Kplé lɛ nyí sinsɛn nugbǒ ɔ sín akpáxwé taji tawun ɖé. (Ðɛhan 22:23; 122:1) Mǐ sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐɖée ɖò kplé lɛ jí.—Hlɔmanu lɛ 1:12.
19. Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ a ni ɖɔ nugbǒ Biblu tɔn e a kplɔ́n lɛ é sín xó nú mɛ ɖevo lɛ?
19 Ali ɖevo e nu a na zunfan sinsɛn nugbǒ ɔ ɖè é wɛ nyí nǔ e a kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é ɖiɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ. Nǔ nyanya e ɖò jijɛ wɛ ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é nɔ kú wǔ nú mɛ gègě. (Ezekiyɛli 9:4) Vlafo a na ko tuùn mɛɖé lɛ bɔ ye ɖò ninɔmɛ mɔhun mɛ. Ðɔ nukúnɖiɖo jiwǔ e a ɖó é xó nú ye. Ee a na ɖò kplé Klisanwun tɔn lɛ yì wɛ bo na ɖò nugbǒ Biblu tɔn lɛ sín xó ɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ wɛ é ɔ, a na mɔ ɖɔ emi kún sɔ́ ɖó jlǒ bo na ɖ’alɔ ɖò sinsɛn nùvú kpo aca tɔn lɛ kpo mɛ ó. Ðó a jló bo na sɛ̀n Jehovah lee é jɛxa gbɔn é wutu ɔ, a sixu ɖeji ɖɔ emi na mɔ awǎjijɛ bɔ Jehovah na kɔn nyɔna dó gǎn e dó wɛ a ɖè lɛ é jí tawun.—Malacíi 3:10.


text:
Ní kasemi 9: Noa Kpɛ Lɛ
NOA ngɛ yo kɛ binyumuhi etɛ. A tsɛɛ mɛ Shem, Ham kɛ Yafet. A ti nɔ tsuaa nɔ ngɛ yo kakaaka. Lɔɔ he ɔ nimli nɛ ngɛ Noa weku ɔ mi ɔ, a yibɔ ji kpaanyɔ.
Mawu ha nɛ Noa pee nɔ́ ko nɛ ngɛ nyakpɛ. E de lɛ ke e kpɛ lɛ nguaa ko. Lɛ nɛ ɔ kle kaa mele, se e ngɛ kaa daka nguaa nɛ e ka gagaaga hulɔ. Mawu de lɛ ke, ‘Kpɛɛ lɛ ɔ siaudo etɛ nɛ́ o pee tsuhi kɛ wo mi.’ Noa kɛ e weku ɔ maa hi tsu ɔ ekomɛ a mi, nɛ a niye ní kɛ lohwehi hu maa hi tsu kpa amɛ a mi.
Mawu de Noa ke e kpɛ lɛ ɔ bɔnɛ nyu be nyɛe maa sɛ mi. E de ke: ‘Ma ha nyu afua nguaa ma ba kpata je ɔ tsuo hɛ mi. Nɔ tsuaa nɔ nɛ be lɛ ɔ mi ɔ ma gbo.’
Noa kɛ e bimɛ ɔmɛ bu Yehowa tue nɛ a je lɛ ɔ kpɛmi sisi. Se ni kpa amɛ lɛɛ muɔmi kɛkɛ nɛ a ngɛ mɛ muɔe. A ya nɔ nɛ a pee ní yayamihi. Benɛ Noa de mɛ nɔ́ nɛ Mawu ma peemi ɔ, nɔ ko nɔ ko he we lɛ yi.
A ngɔ be gagaa kɛ kpɛ lɛ ɔ ejakaa e kle saminya. Nyagbe ɔ, a gbe lɛ ɔ kpɛmi nya ngɛ jehahi fuu se. Mawu de Noa ke e ngɔ lohwehi kɛ wo lɛ ɔ mi. E de lɛ ke e ngɔ lohwe henɔhi komɛ enyɔɔnyɔ, nɛ ji eku kɛ eyo kɛ wo lɛ ɔ mi. Se lohwe kpahi komɛ lɛɛ Mawu de lɛ ke e ngɔ kpaagokpaago kɛ wo lɛ ɔ mi. Jehanɛ se, Mawu de Noa ke e ngɔ lohwe pɛlitsɛmɛ slɔɔtoslɔɔtohi kɛ wo lɛ ɔ mi. Noa pee bɔnɛ Mawu de lɛ ɔ pɛpɛɛpɛ.
Pee se ɔ, Noa kɛ e weku ɔ hu sɛ lɛ ɔ mi. Kɛkɛ nɛ Mawu nga sinya a. Noa kɛ e weku ɔ mlɛ ngɛ lɛ ɔ mi. Ngɔɔ lɛ kaa o piɛɛ a he ngɛ lɛ ɔ mi nɛ nyɛ ngɛ mlɛe. Anɛ nyu afua ko maa ba niinɛ kaa bɔnɛ Mawu de ɔ lo?
1 Mose 6:9-22; 7:1-9.
Sane Bimihi
- Nihi enyɛmɛ ngɛ Noa weku ɔ mi, nɛ kɛ a tsɛɛ e binyumu ɔmɛ kɛɛ?
- Mɛni nɔ́ ko nɛ ngɛ nyakpɛ Mawu de Noa ke e pee, nɛ mɛni heje?
- Benɛ Noa de ni ɔmɛ nɔ́ heje nɛ e ngɛ lɛ ɔ kpɛe ɔ, kɛ a pee a ní ha kɛɛ?
- Mɛni Mawu de Noa kaa e pee ngɛ lohwe ɔmɛ a he?
- Benɛ Mawu nga lɛ ɔ sinya a se ɔ, mɛni e biɔ nɛ Noa kɛ e weku ɔ nɛ pee?
Sane bimi kpahi
- Kane 1 Mose 6:9-22.
Mɛni ha Noa pee Mawu jalɔ nɛ ngɛ slɔɔto ngɛ ni kpa amɛ a he ɔ? (1 Mose 6:9, 22)
Kɛ Yehowa nuɔ basabasa peemi he ha kɛɛ, nɛ kɛ e sa kaa enɛ ɔ nɛ́ kɔ wa hɛja jemihi a he kɛɛ? (1 Mose 6:11, 12; La 11:5)
Mɛni blɔ nɔ wa ma nyɛ maa kase Noa ngɛ ke a ngɔ blɔ tsɔɔmi nɛ je Yehowa blɔ nya tomi ɔ mi kɛ ha wɔ ɔ? (1 Mose 6:22; 1 Yoh. 5:3)
- Kane 1 Mose 7:1-9.
Mɛni blɔ nɔ bɔnɛ Yehowa bu Noa nɛ́ yi mluku ɔ dalɔ ɔ woɔ wɔ he wami ngɛ mwɔnɛ ɔ? (1 Mose 7:1; Abɛ 10:16; Yes. 26:7)


text:
Nùflínmɛ ɖé lɛ nú Kpléɖókpɔ́watɔ́ Lɛ
KPLÉ BUNƆ LƐ
SINSƐNZƆ́WIWA ÐÒ BETƐLI Wɛnjlatɔ́ e ko bló baptɛm, bo ɖó xwè 35 alǒ hwe hú mɔ̌, bo jló na wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli lɛ é ɖó na bló tuto bo na yì kplé mɛ e jló na w’azɔ̌ ɖò Betɛli lɛ é tɔn ɖò Axɔsuzángbe hwemɛ. È na ɖɔ fí e è na bló kplé enɛ ɖè é kpo gan ɔ mɛ kpo.
WEMAXƆMƐ NÚ WƐNÐAGBEJLATƆ́ AXƆSUÐUTO Ɔ TƆN LƐ Gbexosin-alijitɔ́ ɖěɖee ɖó xwè bɛ́sín 23 jɛ 65 bo jló na vlɔ́n kàn nú sinsɛnzɔ́ yetɔn lɛ é hɛn ɔ ye na wá mɛ e jló na yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ é sín kplé ɖò Aklunɔzángbe hwemɛ. È na ɖɔ fí e è na bló kplé enɛ ɖè é kpo gan ɔ mɛ kpo.
NÙFLÍNMƐ ÐÉ LƐ NÚ KPLÉÐÓKPƆ́WATƆ́ LƐ
AMASIN-XƆSA Kɛnklɛn flín ɖɔ AJIJIMƐ SÍN NǓ LƐ KƐÐƐ wu wɛ azɔ̌xɔsa enɛ nɔ kpé nukún dó.
AZINKPO LƐ Kɛnklɛn lin mɛ ɖevo lɛ tɔn kpɔ́n. Flín ɖɔ xwédo towe sín hagbɛ̌ lɛ, mɛ e kpo hwi kpo zɔn mɔ̌to ɖokpo ɔ mɛ lɛ é, mɛ e kpo hwi kpo ɖò xwé ɖokpo ɔ gbè lɛ é, alǒ mɛ e a ɖò Biblu kplɔ́n xá wɛ lɛ é kɛɖɛ wɛ a sixu sɔ́ tɛnmɛ ɖ’ayǐ na. Kɛnklɛn bo ma sɔ́ nǔ ɖebǔ ɖó tɛn e a ma sɔ́ ɖ’ayǐ nú mɛ ǎ é mɛ ó.
BAPTƐM Tɛnmɛ e è sɔ́ ɖ’ayǐ nú mɛ e jló na bló baptɛm lɛ é na ɖò ataa ɔ sín nukɔn, afí nú è lɛ́ wá ɖexlɛ́ ɖò alɔkpa ɖevo mɛ ɔ nɛ. Mɛ e jló na bló baptɛm lɛ é ɖó na jinjɔn finɛ cobɔ xóɖiɖɔ baptɛm tɔn ɔ na bɛ́ ɖò Síbígbe zǎnzǎn. Ye mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na hɛn wǔsúnsúnnú kpo nǔ e ye na dó bo bló baptɛm na bɔ é ɖò jlɛ̌ jí é kpo wá.
MƐÐÉE ZÍZÉ JÓ XƆSA Enyi a jló na zé hwiɖée jó bo na ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ e kúnkplá tuto kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn lɛ é mɛ hǔn, kɛnklɛn yì Azɔ̌xɔsa E Nɔ Ðɔ Nǔ E Ba Wɛ È Ðè lɛ É nú Mɛ É alǒ Mɛɖée Zízé Jó Xɔsa.
NǓ E BÚ BƆ È MƆ LƐ É È ɖó na zé nǔ ɖebǔ e è mɔ é yì Nǔ E Bú Bɔ È Mɔ lɛ É Xɔsa. Enyi a hɛn nùɖé bú hǔn, yì azɔ̌xɔsa enɛ bo ba kpɔ́n. Enyi a mɔ vǐ ɖé bonu é bú dó mɛjitɔ́ tɔn lɛ bo ɖò flúflú wɛ hǔn, kɛnklɛn kplá ɛ sɔyi azɔ̌xɔsa enɛ. É ɖò mɔ̌ có, azɔ̌xɔsa enɛ nyí fí e è nɔ kpé nukún dó vǐ lɛ wu ɖè é ǎ. Kɛnklɛn kpé nukún dó vǐ towe lɛ wu, bo hɛn ye ɖó akpá towe.
NÙNINA LƐ È zán akwɛ gègě bo dó bló tuto zinkpo e jɛ é tɔn, mɔ gbezeyiaga tɔn tɔn, videoxónú lɛ tɔn, kpo azɔ̌xɔsa gègě ɖevo lɛ tɔn kpo bonu mǐ na dó sixu ɖu vivǐ kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn lobo na sɛkpɔ Jehovah. Nùnina towe e a nɔ sɔ́ jlǒ dó na é nɔ d’alɔ bɔ è nɔ kpé akwɛzinzan enɛ lɛ wu lobo nɔ lɛ́ nɔ gudo nú azɔ̌ e mǐ nɔ wà gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é. Bonu é na bɔkun nú we ɔ, è tò gbàví nùnina tɔn e è ɖó wuntun lɛ é gbɔn nɔtɛn kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn. Nùnina lɛ bǐ wɛ xɔ akwɛ tawun. Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ jló na dokú nú we nú lee a nɔ na nǔ dó nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ sín nǔ lɛ gbɔn é.
TƐNMƐNAMƐTƆ́ È ɖè tɛnmɛnamɛtɔ́ lɛ bonu ye na d’alɔ we. Kɛnklɛn bo ɖó gbè kpɔ́ xá ye, lobo xwedó alixlɛ́mɛ ɖebǔ e ye na na bɔ é na kúnkplá fí e è nɔ gán kɛkɛ lɛ alǒ mɔ̌to lɛ ɖó é, yiyi kpo wiwa kpo ɖò nɔtɛn kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn, tɛnmɛ sísɔ́ ɖ’ayǐ nú mɛ, kpo nǔ ɖevo lɛ kpo é.
Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn wɛ bló tuto tɔn


text:
JW LIBRARY
Yǐ Wema lɛ Bo Tò: Andloyidu
Wema, alɔnuwema, tlati, kpo video kpo kanweko mɔkpan wɛ ɖò JW Library jí bɔ a sixu xà bo lɛ́ kplɔ́n hwenu e a ma ɖò ɛntɛnɛti jí ǎ é. Xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ bo yí wema lɛ lobo tò ye:
Yǐ Wema Ðé
A sixu yí wema e jló we bɔ a na wá xà bo lɛ́ kplɔ́n hwenu e a ma ɖò ɛntɛnɛti jí ǎ lɛ é bǐ.
Hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ, bo zín Publications bá mɔ wema lɛ.
Zǐn wuntun Gbè Lɛ tɔn ɔ bá mɔ gbè e mɛ wema ɖè lɛ é bǐ. Sɔ́ gbè e jló we é.Gbè e a nɔ zán hwɛhwɛ é wɛ nɔ jɛ nukɔn. A sixu lɛ́ wlan nyikɔ gbè ɖé tɔn d’emɛ bo ba.
Wlɛnwín vovo ɖé lɛ ɖè bɔ è sixu zán bo mɔ wema lɛ ɖò JW Library jí.
Akpáxwé Par catégorie ɔ nɔ xlɛ́ wema lɛ dó gbè e mɛ ba nǔ dó wɛ a ɖè é ɖó sonu sonu, ɖi wema lɛ, tlati lɛ, alǒ video lɛ. Enyi a zín sonu ɖé ɔ, é na lɛ́ hun ali ɖevo nú we bɔ a na mɔ lee è tò nǔ lɛ gbɔn é alɔkpa ɖevo, ɖi Atɔxwɛ xwè ɖokpo ɖokpo tɔn lɛ alǒ video gbɛ̌nu ɖokpo ɖokpo tɔn lɛ. Zǐn Toutes les catégories bá lɛkɔ yì bǐbɛ̌mɛ.
Akpáxwé Nouveautés ɔ nɔ xlɛ́ nǔ yɔyɔ̌ ɖěɖee è ɖetɔ́n dó gbè e mɛ a ɖò nǔ ba dó wɛ lɛ é.
Nǔ e a ma ko yí ǎ lɛ é nɔ ɖó akpɔ́kpɔ́ sín wuntun.
Zǐn wema alǒ video ɖé bá mɔ tɛn dó yí. Enyi a yí gudo ɔ, akpɔ́kpɔ́ sín wuntun ɔ nɔ bú. Lɛ̌vɔ zín nǔ e a yí é bá xà.
Akpáxwé Téléchargé ɔ nɔ xlɛ́ nǔ ɖěɖee a ko yí dó gbè ɖebǔ mɛ lɛ é. A sixu tò ye sɔgbe xá Souvent consulté, Rarement consulté, alǒ Taille décroissante.
Súnsún Wema Ðé
A sixu súnsún wema ɖé enyi a ma sɔ́ ɖó hudo tɔn ǎ alǒ enyi a jló na ɖè agban kpò nú nǔ towe ɔ nɛ.
Hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ, bo zín Publications, lobo wá zín sonu ɖé (ɖi kpɔ́ndéwú ɔ, Livres) bá mɔ wema e ɖò sonu enɛ mɛ lɛ é. Zǐn wuntun Nǔ Ðevo Lɛ tɔn e ɖò wema e a jló na súnsún é jí é; enɛ gudo hǔn, zǐn Supprimer.
Enyi a jló na ɖè agban kpò nú nǔ towe ɔ, a sixu súnsún nǔ e a ma nɔ yawu zán ǎ lɛ é alǒ ee ɖu tɛnmɛ sukpɔ́ lɛ é.
Yì akpáxwé Téléchargé ɔ; enɛ gudo hǔn, tò nǔ lɛ sɔgbe xá Rarement consulté alǒ Taille décroissante. Súnsún nǔ e sín hudo a ma sɔ́ ɖó ǎ lɛ é.
Yǐ Wema E È Jlaɖó É Ðé
Hweɖelɛnu ɔ, è sixu jla nùɖé ɖó ɖò wema e a ko yí é ɖé mɛ.
Nǔ e è nɔ sɔ́ dó tuùn wema e è vɔ́ jla ɖó é ɖé na é wɛ nyí wuntun nùvɔjlaɖó tɔn. Enyi a zín wema ɔ, a na mɔ nùwlanwlan ɖé b’ɛ na ɖɔ nú we ɖɔ è jla wema ɔ ɖó. Zǐn Téléchargé bá yí ee è jlaɖó é, alǒ zǐn Plus tard bo na kpó ɖò xóxó ɔ xà wɛ.
Bonu a na kpɔ́n ɖɔ è jla wema e a ko yí lɛ é ɖě ɖó à jí ɔ, hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ; zǐn Publications. Enyi è jla nǔ ɖebǔ ɖó ɔ, akpáxwé Mises à jours en attente nɔ tɔ́n. Zǐn bá mɔ nǔ e è jlaɖó lɛ é bǐ. Zǐn wema ɖé bá yí yaɖeyaɖe ɔ, alǒ zǐn wuntun Jla Bǐ Ðó tɔn ɔ bo na yí wema e è jlaɖó lɛ é bǐ.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Février 2015 dó JW Library 1.4, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.


text:
Ani Biblia lɛ Ŋmɛɔ Gbalatsemɔ Gbɛ?
Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa
Biblia lɛ ŋmɛɔ gbalatsemɔ gbɛ. Kɛlɛ, Yesu tsɔɔ akɛ nɔ kome pɛ abaanyɛ adamɔ nɔ atse gbãla. Ekɛɛ akɛ: ‘
Mɔ fɛɛ mɔ ni jeee ajwamaŋbɔɔ [hefatalɔ sɛɛ ni ajeɔ akɛ mɔ kroko náa bɔlɛ] hewɔ jɛ ni eeeshwie eŋa ni eyawɛ yoo kroko lɛ, efite gbãla.’
Kɛ́ atsɔ kutumpɔo kɛ shishiumɔ gbɛ nɔ atse gbãla lɛ, Nyɔŋmɔ ekpɛlɛɛɛ nɔ. Ebaagbala mɛi fɛɛ ni shiɔ amɛhefatalɔi yɛ saji ni he ehiaaa ni bɛ hiɛdɔɔ lɛ ahewɔ lɛ atoi, titri lɛ mɛi ni feɔ nakai koni amɛkɛ mɔ kroko ahi shi lɛ.


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Kanemɔ Biblia Iɛ yɛ Biɛ | ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
-
Gwantɛŋbi lɛ kɛ mɛi 144,000 lɛ (1-5)
-
Saji ni jɛ ŋwɛibɔfoi etɛ aŋɔɔ (6-12)
-
Mɛi ni kɛ Kristo efee ekome ni gboiɔ lɛ yɛ miishɛɛ (13)
-
Shikpɔŋ lɛ nɔ nikpamɔi enyɔ (14-20)
14 Ni mikwɛ, ni naa! Gwantɛŋbi lɛ damɔ Zion Gɔŋ lɛ nɔ, ni mɛi akpei oha-kɛ-nyɔŋmai-ejwɛ-kɛ-ejwɛ ní aŋma egbɛ́i kɛ e-Tsɛ gbɛ́i yɛ amɛhiɛŋtsei anɔ fata ehe.
2 Minu gbɛɛmɔ ko kɛjɛ ŋwɛi tamɔ nui pii agbɛɛmɔ, ni asaŋ etamɔ nugbɔshiimɔ kpeteŋkpele gbɛɛmɔ; ni gbɛɛmɔ ni minu lɛ tamɔ lálɔi ni miitswa amɛsaŋkui agbɛɛmɔ.
3 Ni amɛmiilá lala ko ni tamɔ lala hee yɛ maŋtsɛ sɛi lɛ hiɛ kɛ bɔɔ nii ejwɛ ní hiɛ kamɔ lɛ kɛ onukpai lɛ ahiɛ, ni mɔ ko mɔ ko nyɛɛɛ lala lɛ akase akɛ ja mɛi akpei oha-kɛ-nyɔŋmai-ejwɛ-kɛ-ejwɛ lɛ ni ahé kɛjɛ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ kɛkɛ.
4 Mɛnɛɛmɛi ji mɛi ni kɛ yei buleko amɛhe; anɔkwa, oblahii muji ji amɛ. Amɛji mɛi ni yaa nɔ amɛnyiɛɔ Gwantɛŋbi lɛ sɛɛ kɛyaa he fɛɛ he ni eyaa lɛ. Ahé mɛi nɛɛ kɛjɛ gbɔmɛi ateŋ akɛ klɛŋklɛŋ yibii kɛhã Nyɔŋmɔ kɛ Gwantɛŋbi lɛ,
5 ni anaaa amale ko yɛ amɛdaaŋ; kpa ko bɛ amɛhe.
6 Ni mina ŋwɛibɔfo kroko miifiliki yɛ ŋwɛi teŋ, ni ehiɛ naanɔ sane kpakpa ní eyaajaje etsɔɔ mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, kɛ jeŋmaŋ fɛɛ jeŋmaŋ kɛ weku fɛɛ weku, kɛ wiemɔ fɛɛ wiemɔ, kɛ gbɔmɛi srɔtoi fɛɛ.
7 Ekɛ gbee ni wa miiwie akɛ: “Nyɛshea Nyɔŋmɔ gbeyei ní nyɛkɛ anunyam ahãa lɛ, ejaakɛ ŋmɛlɛtswaa ní ekɛbaakojo lɛ eshɛ, no hewɔ lɛ, nyɛjáa mɔ ni fee ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ kɛ ŋshɔ lɛ kɛ nuhiŋmɛii lɛ.”
8 Ŋwɛibɔfo kroko, mɔ ni ji enyɔ nɔ, nyiɛ sɛɛ ni ekɛɛ: “Egbee shi! Babilon Kpeteŋkpele lɛ egbee shi, yoo ni hã jeŋmaji lɛ fɛɛ nu ebɔlɛnamɔ jeŋba sha lɛ he akɔnɔ wein lɛ eko lɛ!”
9 Ŋwɛibɔfo kroko, mɔ ni ji etɛ nɔ, nyiɛ amɛsɛɛ, ni ekɛ gbee ni wa kɛɛ: “Kɛ́ mɔ ko já kooloo awuiyelɔ lɛ kɛ emaga lɛ, ní ená okadi yɛ ehiɛŋtso nɔ loo enine nɔ lɛ,
10 ebaanu Nyɔŋmɔ mlifu wein ni afutuko mli ní afɔse awo E-mlifu kpulu lɛ mli lɛ hu eko, ni akɛ la kɛ sɔlfa baapiŋ lɛ yɛ ŋwɛibɔfoi krɔŋkrɔŋi lɛ ahiɛ kɛ Gwantɛŋbi lɛ hiɛ.
11 Ni amɛpiŋmɔ lɛ lasu lɛ teɔ shi kɛyaa naanɔi anaanɔ, ni mɛi ni jáa kooloo awuiyelɔ lɛ kɛ emaga lɛ, kɛ mɔ fɛɛ mɔ ni náa egbɛ́i lɛ okadi lɛ, náaa hejɔɔmɔ shwane kɛ nyɔɔŋ.
12 Biɛ shifimɔ yɛ mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ agbɛfaŋ he ehia yɛ, mɛi ni yeɔ Nyɔŋmɔ kitãi lɛ anɔ, ní amɛhiɛɔ Yesu hemɔkɛyeli lɛ mli kpɛŋŋ lɛ.”
13 Ni minu gbee ko jɛ ŋwɛi miikɛɛ, “Ŋmaa: Gbohii ni kɛ Nuŋtsɔ lɛ efee ekome ní gboiɔ kɛjɛ be nɛɛ nɔ kɛyaa lɛ yɛ miishɛɛ. Hɛɛ, mumɔ lɛ kɛɛ, hã amɛjɔɔ amɛhe kɛjɛ amɛnitsumɔi lɛ amli, ejaakɛ amɛnitsumɔi lɛ kɛ amɛ nyiɛɔ.”
14 Ni mikwɛ, ni naa! atatu yɛŋ ko, ni mɔ ko ni tamɔ gbɔmɔ bi ta atatu lɛ nɔ, ni shika tsuru akekere fi eyitso, ni ehiɛ nikpamɔ kakla ni naa ba yɛ edɛŋ.
15 Ŋwɛibɔfo kroko je kpo kɛjɛ sɔlemɔtsu lɛ mli, ni ebolɔ kɛ gbee ni wa ekɛɛ mɔ ni ta atatu lɛ nɔ lɛ akɛ: “Okɛ onikpamɔ kakla lɛ awo mli ni okpa nii, ejaakɛ nikpamɔ ŋmɛlɛtswaa lɛ eshɛ, ejaakɛ shikpɔŋ lɛ nɔ nikpamɔ nii lɛ etsu.”
16 Ni mɔ ni ta atatu lɛ nɔ lɛ kpã enikpamɔ kakla lɛ mli ewo shikpɔŋ lɛ nɔ, ni akpa shikpɔŋ lɛ nɔ nii lɛ.
17 Ni ŋwɛibɔfo kroko je kpo kɛjɛ sɔlemɔtsu ni yɔɔ ŋwɛi lɛ mli, ni lɛ hu ehiɛ nikpamɔ kakla ni naa ba.
18 Ni ŋwɛibɔfo kroko je kpo kɛjɛ afɔleshaa latɛ lɛ mli, ni eyɛ la lɛ nɔ hewalɛ. Ni ekɛ gbee ni wa bo etsɛ mɔ ni hiɛ nikpamɔ kakla ni naa ba lɛ, ekɛɛ: “Okɛ onikpamɔ kakla lɛ awo mli ní obua shikpɔŋ lɛ nɔ wein yibii shabii lɛ anaa, ejaakɛ eyibii lɛ etsu.”
19 Ŋwɛibɔfo lɛ kpã enikpamɔ kakla lɛ mli ewo shikpɔŋ lɛ nɔ, ni ebua shikpɔŋ lɛ nɔ wein tso yibii lɛ anaa, ni ekɛwo Nyɔŋmɔ mlifu lɛ weinŋaa bu kpeteŋkpele lɛ mli.
20 Anaanaa wein tso yibii lɛ anɔ yɛ maŋ lɛ sɛɛ, ni lá jɛ weinŋaa bu lɛ mli ni ekwɔ kɛtee ŋwɛi aahu kɛyashɛ okpɔŋɔi lɛ amanyoflɛi lɛ ahe kɛtee gbɛ jekɛmɔ stadioi akpe kɛ ohai ekpaa.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Kpojiemɔ 14
Ga
Kanemɔ Biblia lɛ yɛ Wɛbsaiti Nɛɛ nɔ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
A ka jlo na tuùn Nugbo ɔ à?
NUGBO ɔ dó etɛ wu? Dó nùkanbyɔ titeungbe ɖee gbɛtɔ lɛ nɔ kanbyɔ yeɖee lɛ é wu. Vlafo a na ko kan nùkanbyɔ elɔ lɛ byɔ hwiɖee kpɔn:
- Mawu kɔn nɔ kpé nukun dó mǐ wu nugbo à?
- Ahwan kpo wuvɛmimɔ kpo na nɔ tè gbè ɖě à?
- Etɛ wɛ nɔ jɔ ɖò kú mǐtɔn gudo?
- Nukunɖiɖo ɖě ka ɖè nú mɛkúkú lɛ à?
- Nɛ nyɛ ka na xo ɖɛ̀ nú Mawu bɔ é ka na sè gbɛn?
- Nɛ nyɛ ka na mɔ̀ vivo ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɛn?
Fitɛ wɛ a na ba sìn nùkanbyɔ elɔ lɛ tɔn ɖè? Enyi a yì wemaxaxɔsa lɛ alǒ wemasatɛn lɛ ɔ, a na mɔ̀ wema wɔbuwɔbu ɖe e ɖɔ ɖɔ emi mɔ sìn nú yě lɛ ɔ. Amɔ̌, hwɛ̌hwɛ̌ ɔ, wema ɖe lɛ nɔ ɖɔ ká bɔ ɖe lɛ nɔ ɖɔ gò. Ðe lɛ nɔ ɖi nú e sɔgbe ehɔnmɛ e bɔ zaanɖe ɔ, ye kɔn nɔ ko cá bɔ è nɔ lɛ́ blo ye ɖó, alǒ è nɔ ɖyɔ ye.
Amɔ̌, wema ɖevo tíìn bɔ è sixu ɖeji dó sìn ɖee é na lɛ e wú. Wema nugbo ɔ tɔn wɛ. Jezu Klisu ɖɔ ɖò ɖɛ̀ mɛ nú Mawu ɖɔji: “Xó towe…nyi nugbǒ.” (Jaan 17:17) Egbe ɔ, mǐ nɔ ylɔ Xó enɛ ɔ ɖɔ Biblu Wiwe ɔ. Ðò wema-nukunmɛ ee bɔ ɖ’ewu lɛ mɛ ɔ, a na mɔ̀ sìn Biblu tɔn ee sɔgbe lɛ dó nùkanbyɔ e ɖò aga lɛ ji.
Mawu kɔn nɔ kpé nukun dó mǐ wu nugbo à?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mǐ ɖò gbɛ̀ ee mɛ dakaxixo kpo hwɛɖiɖɔ agɔ kpo tíìn ɖe é. Sìnsɛ̀n gege nɔ kplɔn mɛ ɖɔ wuvɛmimɔ lɛ nyi jlǒ Mawu tɔn.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mawu nɔ nɔ̀ gudo nú nǔ nyanya gbeɖe à́. Jɔbu 34:10 ɖɔ: “E lín do Mawu bɔ é na wà nǔ nyanya alǒ, ɖɔ Nǔbiwukpetɔ ɔ ni ɖɔ̀ hwɛ agɔ̀.” Mawu ɖó linlin ɖagbe nú gbɛtɔ lɛ. E sin enɛ ɔ wú bɔ Jezu kplɔn mǐ ɖɛxixo elɔ: “Tɔ́ mìtɔn e ɖó sɛxwé ɔ…Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò sɛ́xwé ɔ ɖɔhun.” (Matie 6:9, 10) Mawu nɔ lin mǐtɔn kpɔ́n sɔmɔ bɔ é wà nǔ gege bonu nǔ e é lin dó mǐ wu lɛ ni do cɛ̀.—Jaan 3:16.
Lɛ́ kpɔ́n Genèse 1:26-28; Jaki 1:13 kpo 1 Piyɛɛ 5:6, 7 kpo.
Ahwan kpo wuvɛmimɔ kpo na nɔ tè gbè ɖě à?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Ahwan gbɛ̀ kpò ɖo gbɛtɔ maxamaxa lɛ hù wɛ. Mǐ mɛ bǐ wɛ ɖò wuvɛ mɔ wɛ.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mawu ko ɖɔ hwenu e é na hɛn fifa wá ayikungban ji do é ɖ’ayi. Ðò Axɔsuɖuɖu tɔn ee nyi acɛkpikpa jixwe tɔn ɔ glɔ ɔ, mɛ ɖebu “sɔ na kplɔn ahwan à́.” E nyɔ wà ɔ, “ye na ze hwǐ yetɔn dó tùn glelɛ̀nú.” (Isaie 2:4) Mawu na bló bɔ wuvɛmimɔ kpo hwɛɖiɖɔ agɔ̀ kpo na tíìn ǎ. Biblu d’akpa ɖɔ: “[Mawu] na sunsun ɖasin bǐ sín nukún yetɔn mɛ; kú sɔ́ na tíìn ǎ ; aluwɛ sɔ́ na tíìn ǎ, alěnina sɔ́ na tíìn ǎ, wuvɛ̌ mimɔ sɔ́ na tíìn ǎ; nǔ xóxó lɛ [kpodo hwɛɖiɖɔ agɔ̀ kpo wuvɛmimɔ egbe tɔn lɛ kpo] ko bú.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4.
Lɛ́ kpɔ́n Psaume 37:10, 11; 46:9; kpo Mika 4:1-4 kpo.
Etɛ wɛ nɔ jɔ ɖò kú mǐtɔn gudo?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Sìnsɛ̀n gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ nɔ kplɔn mɛ ɖɔ nuɖe ɖò gbɛtɔ mɛ bo nɔ lɛ́ nɔ gbɛ̀ ɖò kú tɔn gudo. Mɛɖe lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ mɛkúkú lɛ sixu wà nǔ nyanya nú gbɛtɔ ɖee ɖò gbɛ̀ lɛ é alǒ, Mawu nɔ ɖó hwɛ̀ nú mɛ nyanya lɛ bo nɔ zé yě dò zomɛ nú ye ni jiya kaka sɔyi.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Ðò kú gudo ɔ, gbɛ̀ gbɛtɔ lɛ tɔn nɔ ɖò alɔ tè. “Mɛkúkú lɛ…tuùn nǔ ti ǎ” wɛ Ecclésiaste 9:5 ɖɔ. Ðee mɛkúkú lɛ ma sixu tuùn nuɖe ǎ ɔ, ma nɔ mɔ nǔ ɖò lanmɛ ǎ ɔ, alǒ ma nɔ wà nǔ ɖebǔ ǎ ɔ, enɛ ɔ wu ɔ yé sixu wà nǔ nyanya ɖe nú mɛ alǒ d’alɔ gbɛtɔ lɛ ǎ.—Psaume 146:3, 4.
Lɛ́ kpɔ́n Genèse 3:19 kpo Ecclésiaste 9:6, 10 kpo.
Nukunɖiɖo ɖě ka ɖè nú mɛkúkú lɛ à?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mǐ jlo na nɔ gbɛ̀ bo na ɖù vivi gbɛ ɔ tɔn kpo mɛ ɖee mǐ yì wǎn ná lɛ kpo. E nyɔ bo sɔgbe nú mǐ na lɛ mɔ̀ mɛ mǐtɔn vivɛna e ko kú lɛ é.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mɛ gege ee ko kú lɛ na fɔ́n. Jezu d’akpa nú mǐ ɖɔ “ye na tɔ́n sín yɔdo yetɔn lɛ mɛ.” (Jaan 5:28, 29) Sɔgbe kpodo linlin ee Mawu ɖó ɖò bibɛ mɛ ɔ kpo ɔ, mɛ e na fɔ́n lɛ na mɔ gbɛ̀ ɖò ayikungban ee nyi paladisi é mɛ. (Luka 23:43) Ðò sɔgudo ɔ, gbɛtɔ tonusetɔ lɛ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo ka sɔ na j’azɔn kpɔn gbeɖe ǎ. Akpa Mawu tɔn wɛ enɛ nyi. Biblu ɖɔ: “Ayikungban na nyi hwɛjijɔnɔ lɛ tɔn bɔ ye na nɔ̀ ɛ jí kaka sɔyi.”—Psaume 37:29.
Lɛ́ kpɔ́n Job 14:14, 15; Luka 7:11-17; kpo Mɛsɛdo 24:15 kpo.
Nɛ nyɛ ka na xo ɖɛ̀ nú Mawu bɔ é na sè gbɛn?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Gbɛtɔ su kpɔ ɖò sìnsɛ̀n gege mɛ wɛ nɔ xo ɖɛ̀. E ɖo mɔ có, mɛ ɖe lɛ nɔ mɔ ɖɔ ɖɛxixo yetɔn kún nyi sìsè ó.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Jezu kplɔn mǐ ɖɔ ɖɛxixo mǐtɔn kún ɖona nyi ɖɔvɔɖɔ ó. “Mi ɖo ɖɛ xo wɛ hǔn, mi ma [nɔ ɖò xó ɖokpo ɔ lɛ wli ɖɔ wɛ ó, NW].” (Matie 6:7) Enyi mǐ ka jlo ɖɔ Mawu ni sè ɖɛxixo mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖona xo ɖɛ̀ ɖó lee é yi gbè na gbɛn é. Cobonu mǐ na wà mɔ̌ ɔ, mǐ ɖona kplɔn jlǒ Mawu tɔn bo xo ɖɛ̀ sɔgbe kpo e kpo. Jaan nukɔntɔn 5:14 tinmɛ ɖɔ: “Mì byɔ nǔ [ɖebǔ,] nú e sɔgbe xá jlǒ [Mawu] tɔn ɔ, é nɔ ɖótó mǐ.”
Lɛ́ kpɔ́n Psaume 65:2; Jaan 14:6, 14; kpo 1 Jaan 3:22 kpo.
Nɛ nyɛ ka na mɔ̀ vivo ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɛn?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mɛ gege nɔ lin ɖɔ akwɛ, mɛjɔmɛ-nyinyi alǒ ɖɛkpɛ-nyinyɔ nɔ na yě vivo. Enɛ wutu ɔ, ye nɔ jɛ nǔ enɛ lɛ gudo bo nɔ lin ɖɔ emi na vo, bɔ è ka sɔ nɔ nyi mɔ̌ ǎ.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Jezu dlɛn alɔ dó ali vivo-mɛninɔ tɔn hwenu ee é ɖɔ: “Nǔ nyɔ́ nú mɛ e nyí wamamɔnɔ ɖò [gbigbɔ mɛ, NW] lɛ.” (Matie 5:3) Mǐ sixu mɔ̀ vivo nugbo ɔ, enyi mǐ ɖè afɔ nujɔnu tɔn e jɛ lɛ—e wɛ nyi ɖɔ mǐ na jlo na tuùn Mawu kpodo linlin ee é ɖó nú mǐ lɛ kpo. E nɔ mɔ nugbo enɛ ɔ ɖò Biblu mɛ. Nugbo enɛ tuùntuùn nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ mɔ nù jɛ nǔ e nyi nǔjɔnǔ kpo ee ma nyi mɔ̌ ǎ lɛ kpo mɛ. Enyi ɖɔ mǐ jó mǐɖee dó nú nugbo Biblu tɔn ɔ, é na d’alɔ mǐ ɖò ɖiɖe kpo nùwiwa mǐtɔn lɛ kpo mɛ.—Luka 11:28.
Lɛ́ kpɔ́n Proverbes 3:5, 6, 13-18 kpo 1 Timɔtée 6:9, 10 kpo.
Nǔ e a xà wayi lɛ na mǐ nukunnumɔjɛnumɛ kpɛvi ɖe dó tinmɛ nùkanbyɔ ayizɛn Biblu tɔn e nyi ɖiɖɔ wayi lɛ é ji. A lɛ́ jlo na tuùn nǔ humɔ à? Enyi a nyi ‛wamamɔnɔ ɖò gbigbɔ mɛ’ ɔ, enɛ na nyi jlǒ towe. Vlafo, a nɔ kan nǔ ɖevo lɛ byɔ hwiɖee ɖi: ‛Enyi Mawu nɔ kpé nukun dó mǐ wu ɔ, etɛ wutu e jo tɛn dó nú danuwiwa kpodo wuvɛmimɔ kpo sɔmɔ ɖò hwenuxó gbɛtɔ tɔn mɛ? Nɛ nyɛ sixu blo gbɛ̀ xwédo ce tɔn ɖó gbɛn? Biblu na mǐ tinmɛ gigɔ e sɔgbe e dó nùkanbyɔ elɔ lɛ kpo gege ɖevo lɛ kpo wu.
E ɖo mɔ có, ɖò egbe ɔ, gege gbɛtɔ lɛ tɔn nɔ jlo na kplɔn Biblu ǎ. Ye nɔ mɔ ɖɔ wema ɖaxo ee mɛɖe ma sixu mɔ nukun nu jɛ mɛ ǎ ɖe kpoun wɛ. E jlo we nú mɛ ɖe ni d’alɔ we bonu a na mɔ̀ sìn nùkanbyɔ enɛ lɛ tɔn ɖò Biblu mɛ à? Kunnuɖetɔ Jehova tɔn lɛ nɔ zé ali wè ɖò nukɔn nú mɛ.
Nukɔntɔn ɔ, wema Etɛwɛ Mawu Byɔ ɖo Mi Si? nyi ɖiɖe tɔ́n bo na d’alɔ mɛ e sin alɔ nú jan lɛ bo nu ye na ba dò nú tinmɛ Biblu tɔn do nùkanbyɔ nǔjɔnǔ tɔn lɛ wu. Ali wegɔ wɛ nyi nukplɔnmɛ xwégbè tɔn vɔ̌nu dó Biblu ji. Kunnuɖetɔ Jehova tɔn nuwukpetɔ ee nɔ nɔ̀ sla towe mɛ ɔ ɖe sixu wá kplɔn Biblu xá we fata. É sixu blo mɔ̌ ɖo xwé towe gbè alǒ fí ɖevo nú hwenu kleun ɖo azan ɖebu gbè. Gbɛtɔ livi lɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ ko mɔ̀ nyɔna yí ɖò tito elɔ mɛ. Gege yetɔn mɔ̀ kpodo xomɛhunhun kpo ɖɔ: “Nugbo ɔ ɖie.”
Dɔkun ɖaxo ɖebu zɛ elɔ wu ǎ. Nugbo Biblu tɔn nɔ ɖè mǐ sin gblǒɖiɖɔ, nuwluwlu wiwà kpo xɛsi e ma sɔgbe ǎ e kpo mɛ. E nɔ ze nyawli ɖagbe ɖò nukɔn nú mǐ, nɔ na mǐ nukunɖíɖó kpo awajijɛ kpo. Jezu ɖɔ: “Mi na tunwun nugbǒ ɔ, bɔ nugbǒ ɔ ka na ɖè mi sín kannumɔgbenu.”—Jaan 8:32.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
Byɔ Ðɔ È Ni Kplɔ́n Biblu Xá We Vɔ̌nu
Etɛwu È ka Ðó Na Kplɔ́n Biblu?
Biblu ɖò alɔ dó gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ ye ɖò nùkanbyɔ taji gbɛmɛ tɔn lɛ sín xósin mɔ wɛ. A jló ɖɔ é ni d’alɔ hwi lɔ à?


text: 15 Agbɛnɛ nyɛmimɛi, miikai nyɛ sane kpakpa ní mijaje mitsɔɔ nyɛ, ní nyɛ hu nyɛkpɛlɛ nɔ, ní nyɛdamɔ shi shiŋŋ yɛ mli hu lɛ.2 Aatsɔ no nɔ aahere nyɛyiwala hu kɛ́ nyɛhiɛ sane kpakpa ní mijaje mitsɔɔ nyɛ lɛ mli kpɛŋŋ, ja yakatswaa nyɛbatsɔmɔ héyelilɔi lɛ.3 Ejaakɛ klɛŋklɛŋ nibii ni miŋɔhã nyɛ ni mi hu miná lɛ ateŋ ekomɛi ji, akɛ Kristo gbo yɛ wɔhe eshai ahewɔ taakɛ Ŋmalɛi lɛ tsɔɔ lɛ;4 ni akɛ afu lɛ, hɛɛ, akɛ atee lɛ shi yɛ gbi ni ji gbi etɛ lɛ nɔ taakɛ Ŋmalɛi lɛ tsɔɔ lɛ;5 ni akɛ ejie ehe kpo etsɔɔ Kefa,* ni no sɛɛ lɛ Mɛi Nyɔŋma kɛ Enyɔ lɛ.6 No sɛɛ lɛ, ejie ehe kpo etsɔɔ nyɛmimɛi ni fa fe ohai enumɔ yɛ be kome mli, mɛi ni amɛteŋ mɛi babaoo kɛ wɔ yɔɔ lolo, shi amɛteŋ mɛi komɛi ewɔ yɛ gbele mli lɛ.7 Enɛ sɛɛ lɛ, ejie ehe kpo etsɔɔ Yakobo, ni no sɛɛ lɛ bɔfoi lɛ fɛɛ.8 Shi amɛ fɛɛ amɛsɛɛ lɛ, ejie ehe kpo etsɔɔ mi hu tamɔ mɔ ni be shɛɛɛ ní afɔ lɛ.9 Ejaakɛ miji bibioo fe fɛɛ yɛ bɔfoi lɛ ateŋ, ni misaaa mɔ ni atsɛɔ lɛ bɔfo tete, ejaakɛ miwa Nyɔŋmɔ asafo lɛ yi.10 Shi Nyɔŋmɔ duromɔ naa miji mɔ ni miji nɛɛ. Ni eduromɔ ni eduro mi lɛ efeee yaka, shi moŋ mitsu nii waa fe amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ; kɛ̃lɛ jeee mi, shi Nyɔŋmɔ duromɔ ni kɛ mi yɔɔ lɛ ni.11 Belɛ, kɛ́ mi ni jio, amɛ ni jio, bɔ ni wɔshiɛɔ nɛ, ni bɔ ni nyɛhe nyɛye nɛ.12 Agbɛnɛ, kɛ́ aashiɛ akɛ atee Kristo shi kɛjɛ gbohii ateŋ lɛ, te feɔ tɛŋŋ ni nyɛteŋ mɛi komɛi kɛɔ akɛ gbohiiashitee ko bɛ lɛ?13 Anɔkwa, kɛ́ gbohiiashitee ko bɛ lɛ, belɛ ateko Kristo shi.14 Shi kɛ́ ateko Kristo shi lɛ, no lɛ ekã shi faŋŋ akɛ wɔshiɛmɔ lɛ efee yaka, ni nyɛhemɔkɛyeli lɛ hu efee yaka.15 Kɛfata he lɛ, akpa wɔ shi hu akɛ Nyɔŋmɔ he amale odasefoi ji wɔ, ejaakɛ wɔyeɔ odase wɔshiɔ Nyɔŋmɔ ni wɔkɛɔ akɛ etee Kristo lɛ shi, mɔ ni kɛ́ eji anɔkwale akɛ ateee gbohii ashi lɛ, belɛ eteko lɛ shi lɛ.16 Ejaakɛ kɛ́ ateee gbohii ashi lɛ, belɛ ateko Kristo hu shi.17 Kɛfata he lɛ, kɛ́ ateko Kristo shi lɛ, no lɛ sɛɛnamɔ bɛ nyɛhemɔkɛyeli lɛ he; nyɛkamɔ nyɛhe eshai lɛ amli lolo.18 Belɛ mɛi ni ewɔ yɛ gbele mli yɛ Kristo mli lɛ hu ahiɛ ekpãtã.19 Kɛ́ wala nɛɛ mli kɛkɛ wɔhiɛ kã Kristo nɔ yɛ lɛ, no lɛ wɔnii yɛ mɔbɔ fe mɛi fɛɛ.20 Shi agbɛnɛ, atee Kristo shi kɛjɛ gbohii ateŋ akɛ mɛi ni ewɔ yɛ gbele mli lɛ ateŋ klɛŋklɛŋ yibii.21 Akɛni gbele tsɔ gbɔmɔ nɔ kɛba hewɔ lɛ, gbohiiashitee hu baatsɔ gbɔmɔ nɔ kɛba.22 Ejaakɛ tamɔ bɔ ni Adam mli ni mɛi fɛɛ gboiɔ yɛ lɛ, nakai nɔŋŋ hu Kristo lɛ mli lɛ, abaahã mɛi fɛɛ hiɛ akamɔ.23 Shi mɔ fɛɛ mɔ yɛ lɛ diɛŋtsɛ egbɛhe ni sa: Kristo ji klɛŋklɛŋ yibii lɛ, no sɛɛ lɛ, mɛi ni ji Kristo lɛ nii lɛ, yɛ be ni eba lɛ mli.24 No sɛɛ lɛ, naagbee lɛ, be mli ni ebaaŋɔ Maŋtsɛyeli lɛ ehã e-Nyɔŋmɔ kɛ e-Tsɛ lɛ, be ni efo nɔyeli fɛɛ kɛ hegbɛ fɛɛ kɛ hewalɛ fɛɛ sɛɛ lɛ.25 Ejaakɛ esa akɛ eye maŋtsɛ kɛyashi Nyɔŋmɔ baaŋɔ ehenyɛlɔi lɛ fɛɛ ewo enajiashi.26 Ni naagbee henyɛlɔ ni abaafo esɛɛ ji gbele.27 Ejaakɛ Nyɔŋmɔ “ŋɔ nibii fɛɛ ewo enajiashi.” Shi kɛ́ ekɛɛ akɛ ‘aŋɔ nibii fɛɛ awo eshishi’ lɛ, eyɛ faŋŋ akɛ mɔ ni ŋɔ nibii fɛɛ ewo eshishi lɛ fataaa he.28 Shi kɛ́ aŋɔ nibii fɛɛ awo eshishi lɛ, no sɛɛ lɛ Bi lɛ diɛŋtsɛ hu baaŋɔ ehe ewo mɔ ni ŋɔ nibii fɛɛ ewo eshishi lɛ shishi, koni Nyɔŋmɔ atsɔ nibii fɛɛ ahã mɔ fɛɛ mɔ.29 Kɛjeee nakai lɛ, mɛni mɛi ni abaptisiɔ amɛ kɛ yiŋtoo akɛ amɛbaagboi lɛ baafee? Kɛ́ ateee gbohii ashi kwraa lɛ, mɛni hewɔ abaptisiɔ amɛ hu kɛ yiŋtoo akɛ amɛbaagboi?30 Mɛni hewɔ wɔ hu wɔyɔɔ oshara mli ŋmɛlɛtswaa fɛɛ ŋmɛlɛtswaa lɛ?*31 Daa gbi lɛ, mikɛ gbele kpeɔ hiɛ kɛ hiɛ. Nyɛmimɛi, enɛ ji anɔkwale shiishi, tamɔ shwãa ni mishwãa yɛ nyɛhewɔ yɛ Kristo Yesu, wɔ-Nuŋtsɔ lɛ mli lɛ.32 Kɛ́ mikɛ kooloi awuiyelɔi wu yɛ Efeso tamɔ mɛi krokomɛi lɛ,* mɛɛ sɛɛnamɔ yɔɔ he kɛhã mi? Kɛ́ ateee gbohii ashi lɛ, no lɛ “nyɛhãa wɔyea nii, ni wɔnua nii, ejaakɛ wɔ́ benɛ wɔgboi.”33 Nyɛkahãa alakaa nyɛ. Naanyobɔɔ gbonyo fiteɔ sui kpakpai.*34 Nyɛhɛlea shi yɛ jalɛ gbɛ nɔ, ni nyɛkayaa nɔ nyɛfea esha, ejaakɛ nyɛteŋ mɛi komɛi bɛ Nyɔŋmɔ he nilee. Miiwie enɛ ni mikɛwo nyɛ hiɛgbele.35 Kɛ̃lɛ mɔ ko baakɛɛ akɛ: “Mɛɛ gbɛ nɔ abaatsɔ atee gbohii ashi? Hɛɛ, mɛɛ gbɔmɔtso amɛkɛbaaba?”36 Bo ni obɛ jwɛŋmɔ! Nɔ ni oduɔ lɛ, ja klɛŋklɛŋ lɛ egbo, dani ehiɛ baakã.37 Ni nɔ ni oduɔ lɛ, jeee tso* ni baada lɛ oduɔ lɛ, shi moŋ dumɔwu kuli ko kɛkɛ, ŋmaa jio, dumɔwu kroko jio;38 shi Nyɔŋmɔ hãa lɛ tso bɔ ni esumɔɔ, ni ehãa dumɔwui lɛ eko fɛɛ eko lɛ diɛŋtsɛ etso.39 Jeee heloo fɛɛ ji heloo kome, shi moŋ esoro gbɔmɛi aheloo, ni esoro tsinai aheloo, ni esoro loofɔji aheloo, ni esoro nu mli loi aheloo.40 Ni ŋwɛi gbɔmɔtsei yɛ, ni shikpɔŋ nɔ gbɔmɔtsei hu yɛ; shi esoro ŋwɛi gbɔmɔtsei lɛ anunyam, ni esoro shikpɔŋ nɔ gbɔmɔtsei lɛ hu anunyam.41 Esoro hulu anunyam, ni esoro nyɔɔŋtsere hu anunyam, esoro ŋulamii anunyam; anɔkwa, esoro ŋulami kome anunyam yɛ ŋulami kroko nɔ he.42 Nakai nɔŋŋ eji yɛ gbohiiashitee lɛ gbɛfaŋ. Aduɔ gbɔmɔtso lɛ yɛ fitemɔ mli; ateɔ lɛ shi yɛ nɔ ni fiteee mli.43 Aduɔ gbɔmɔtso lɛ yɛ nɔ ni bɛ nyam mli; ateɔ lɛ shi yɛ anunyam mli. Aduɔ gbɔmɔtso lɛ yɛ gbedemɔ mli; ateɔ lɛ shi yɛ hewalɛ mli.44 Aduɔ gbɔmɔtso lɛ akɛ heloŋ gbɔmɔtso; ateɔ lɛ shi akɛ mumɔŋ gbɔmɔtso. Kɛ́ heloŋ gbɔmɔtso yɛ lɛ, mumɔŋ gbɔmɔtso hu yɛ.45 Nakai aŋma akɛ: “Klɛŋklɛŋ gbɔmɔ ni ji Adam lɛ tsɔ gbɔmɔ* ni hiɛ kã.” Naagbee Adam lɛ tsɔ mumɔ ni hãa wala.46 Kɛ̃lɛ, jeee mumɔŋ nɔ lɛ ji klɛŋklɛŋ nɔ. Heloo nɔ lɛ ji klɛŋklɛŋ nɔ, ni no sɛɛ lɛ, mumɔŋ nɔ lɛ.47 Klɛŋklɛŋ gbɔmɔ lɛ jɛ shikpɔŋ lɛ nɔ, ni sũ akɛfee lɛ; gbɔmɔ ni ji enyɔ lɛ jɛ ŋwɛi.48 Bɔ ni mɔ ni akɛ sũ fee lɛ lɛ yɔɔ lɛ, nakai nɔŋŋ mɛi ni akɛ sũ fee amɛ lɛ hu yɔɔ; ni bɔ ni mɔ ni jɛ ŋwɛi lɛ yɔɔ lɛ, nakai nɔŋŋ mɛi ni jɛ ŋwɛi lɛ hu yɔɔ.49 Ni bɔ ni wɔji mɔ ni akɛ sũ fee lɛ lɛ henɔ lɛ, nakai nɔŋŋ wɔbaatsɔmɔ mɔ ni jɛ ŋwɛi lɛ hu henɔ.50 Shi nyɛmimɛi, nɔ ni mikɛɔ nyɛ ji akɛ, heloo kɛ lá nine nyɛŋ ashɛ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ nɔ, ni asaŋ fitemɔ hu nine nyɛŋ ashɛ nɔ ni fiteee nɔ.51 Naa! Miikɛɛ nyɛ teemɔŋ sane ko: Jeee wɔ fɛɛ wɔbaawɔ yɛ gbele mli, shi abaatsake wɔ fɛɛ,52 amrɔ nɔŋŋ, yɛ hiŋmɛitswaa kome mli, be mli ni akpãa naagbee tɛtɛrɛmantɛrɛ lɛ. Ejaakɛ tɛtɛrɛmantɛrɛ lɛ baagbɛɛ, ni abaatee gbohii lɛ ashi akɛ mɛi ni fiteee, ni abaatsake wɔ.53 Ejaakɛ esa akɛ nɔ ni fiteɔ nɛɛ awo nɔ ni fiteee, ni esa akɛ nɔ ni gboɔ nɛɛ awo nɔ ni gbooo.54 Shi kɛ́ nɔ ni fiteɔ nɛɛ wo nɔ ni fiteee, ni nɔ ni gboɔ nɛɛ wo nɔ ni gbooo lɛ, no lɛ wiemɔ ni aŋma lɛ baaba mli akɛ: “Ami gbele kɛtee naanɔ.”55 “Gbele, nɛgbɛ okunimyeli lɛ yɔɔ? Gbele, nɛgbɛ nɔ ni okɛtsɛ̃ɔ mɔ lɛ yɔɔ?”56 Tsɛ̃mɔ ni kɛ gbele baa ji esha, ni esha hewalɛ ji Mla lɛ.*57 Shi shidaa ahã Nyɔŋmɔ, ejaakɛ lɛ etsɔɔ wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo nɔ ehãa wɔyeɔ kunim lɛ!58 No hewɔ lɛ, minyɛmimɛi ni misumɔɔ, nyɛfia shi shiŋŋ, nyɛkagbugbaa, ni be fɛɛ be lɛ, nyɛtsua babaoo yɛ Nuŋtsɔ lɛ nitsumɔ lɛ mli, ejaakɛ nyɛle akɛ nitsumɔ ni nyɛtsuɔ waa yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli lɛ efeŋ yaka.


text:
AKPÁXWÉ 7
Mɛ̌ ka Nyí Jezu?
Jehovah sɛ́ Jezu dó ayikúngban jí. 1 Jaan 4:9
Enyi nǔ mǐtɔn na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ ɖótó mɛ taji ɖevo. Cobonu Jehovah na dá Adamu ɔ, é ko dá wɛnsagun hlɔnhlɔnnɔ ɖé ɖó jixwé.
Jehovah wá sɛ́ wɛnsagun enɛ dó bɔ nyɔnu ɖò alɔji e nɔ nyí Mali é jì i ɖò Bɛteleyɛmu. È sun nyǐ vǐ ɔ ɖɔ Jezu.—Jaan 6:38.
Ðò ayikúngban jí ɔ, Jezu ɖè jijɔ Mawu tɔn lɛ xlɛ́ kpíkpé tɔn. É nɔ nyɔ́ xomɛ, yí wǎn nú mɛ, lobo nyɔ́ líyá. É kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ dó Jehovah wu kpo adɔgbigbo kpo.
Jezu wà nǔ ɖagbe, amɔ̌, mɛ lɛ gbɛ́ wǎn n’i. 1 Piyɛ́ɛ 2:21-24
Jezu lɛ́vɔ gbɔ azɔn nú azinzɔnnɔ lɛ lobo fɔ́n mɛɖé lɛ sín kú.
Sinsɛngán lɛ gbɛ́ wǎn nú Jezu, ɖó é kɔ́n sɛ̀ sín adingban e ye nɔ kplɔ́n mɛ lɛ é kpo walɔ nyanya yetɔn lɛ kpo jí wutu.
Sinsɛngán lɛ sísɛ́ Hlɔmanu lɛ bɔ ye xò Jezu lobo hu i.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
WƐNÐAGBE ÐÉ SÍN MAWU GƆ́N!
Mɛ̌ ka Nyí Jezu Klisu?
Kplɔ́n nǔ dó nǔ e zɔ́n bɔ Jezu kú é, nǔ e gbɛxɔnumɛ nyí é, kpo nǔ e wà wɛ Jezu ɖè dìn é kpo wu.


text:
WEMATA 5
Gbɛxixɔ ɔ: Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn É
1, 2. (a) Hwetɛnu nùnina ɖé ka nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ? (b) Etɛwu gbɛxixɔ ɔ ka nyí nùnina Mawu tɔn e xɔ akwɛ hugǎn é?
NÙNINA e nyɔ́ hú bǐ é tɛ è ka na we kpɔ́n? Axi jɛn nùnina ɖé na vɛ́ cobo na xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ ǎ. Enyi nùnina ɖé hɛn awǎjijɛ wá nú we, alǒ nyí nǔ e sín hudo a ɖó tawun é ɔ, é nɔ sù nukún towe mɛ.
2 Ðò nùnina e Mawu na mǐ lɛ é bǐ mɛ ɔ, ɖokpo tíìn bɔ mǐ ɖó hudo tɔn hú nǔ ɖevo ɖebǔ. Nùnina e xɔ akwɛ hú bǐ bɔ Mawu na gbɛtɔ́ lɛ é wɛ. Ðò wemata elɔ mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n ɖɔ Jehovah sɛ́ Vǐ tɔn Jezu Klisu dó, bonu mǐ na dó sixu nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. (Xà Matie 20:28.) Jehovah sɛ́ Jezu dó ayikúngban ɔ jí b’ɛ wá xɔ gbɛ̀ nú mǐ, bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ Emi yí wǎn nú mǐ nugbǒ.
ETƐ KA NYÍ GBƐXIXƆ Ɔ?
3. Aniwu gbɛtɔ́ lɛ ka nɔ kú?
3 Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí wlɛnwín e Jehovah zán bo tún kàn nú gbɛtɔ́ lɛ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí é. (Efɛzinu lɛ 1:7) Bo na dó mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu mǐ ɖó hudo gbɛxixɔ ɔ tɔn é mɛ ɔ, mǐ ɖó na tuùn nǔ e jɛ xwè afatɔ́n mɔkpan ɖíe ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ é. Adamu kpo Ɛvu kpo e nyí mɛjitɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn lɛ é hu hwɛ. Ðó ye hu hwɛ wutu ɔ, ye kú. Mǐ lɔ nɔ kú ɖó mǐ ɖu gǔ hwɛhuhu tɔn ɖò Adamu kpo Ɛvu kpo gɔ́n.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 9gɔ́ ɔ.
4. Mɛ̌ ka nyí Adamu? Etɛ é ka ɖó?
4 Hwenu e Jehovah dá sunnu nukɔntɔn ɔ Adamu é ɔ, É na ɛ nùɖé b’ɛ xɔ akwɛ tawun. É na gbɛ̀ maɖóblɔ̌ ɖé Adamu. É ɖó linlin kpo agbaza maɖóblɔ̌ ɖé kpo. É na j’azɔn kpɔ́n ǎ, é na kpò kpɔ́n ǎ, é ka na lɛ́ kú kpɔ́n ǎ. Ðó Jehovah dá Adamu wutu ɔ, É cí tɔ́ ɖé ɖɔhun n’i. (Luki 3:38) Jehovah nɔ ɖɔ xó n’i hwɛhwɛ. Mawu tinmɛ nǔ e ba wɛ é ɖè ɖò Adamu sí é n’i céɖécéɖé, bo ɖè azɔ̌ ɖagbe ɖé n’i.—Bǐbɛ̌mɛ 1:28-30; 2:16, 17.
5. Etɛ ɖɔ wɛ Biblu ka ɖè bo ɖɔ ɖɔ Mawu dá Adamu “ɖó akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ”?
5 Mawu dá Adamu “ɖó akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ.” (Bǐbɛ̌mɛ 1:27) Jehovah na ɛ jijɔ Éɖesunɔ tɔn lɛ, ɖi wanyiyi, nùnywɛ, hwɛjijɔ kpo hlɔnhlɔn kpo. É na mɛɖesúsínínɔ Adamu. Adamu nyí macinu ǎ. Mawu dá ɛ, bɔ enyi é jló è ɔ, é na wà nǔ ɖagbe alǒ nǔ nyanya. Enyi Adamu ko setónú nú Mawu wɛ ɔ, é sixu ko nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ.
6. Hwenu e Adamu tlitó nú Mawu é ɔ, etɛ é ka hɛn bú? Nɛ̌ enɛ ka wà nǔ dó mǐ wu gbɔn?
6 Hwenu e Adamu tlitó nú Mawu bɔ è ɖó kúhwɛ́ n’i é ɔ, é hɛn nǔ kpligidi ɖé bú. É hɛn kancica bunɔ e é ɖó xá Jehovah é, gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e é ɖó é, kpo xwé tɔn e nyí Palaɖisi é kpo bú. (Bǐbɛ̌mɛ 3:17-19) Adamu kpo Ɛvu kpo jló bo tlitó nú Mawu, enɛ wu ɔ, nukúnɖiɖo ɖě sɔ́ ɖè nú ye ǎ. Ðó nǔ e Adamu wà é wu ɔ, “hwɛhuhu . . . wá gbɛ̀ ɔ mɛ . . . hwɛhuhu ɔ ka dɔn kú wá. Enɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ nɔ kú, ɖó mɛ bǐ wɛ hu hwɛ.” (Hlɔmanu lɛ 5:12) Hwenu e Adamu hu hwɛ é ɔ, é “sà” éɖesunɔ kpo mǐ kpo dó kannumɔgbenu nú hwɛhuhu kpo kú kpo. (Hlɔmanu lɛ 7:14) Nukúnɖiɖo ɖé ka ɖè nú mǐ à? Ɛɛn, é ɖè.
7, 8. Etɛ ka nyí gbɛxixɔ?
7 Etɛ ka nyí gbɛxixɔ? Gbɛxixɔ ɖó tinmɛ taji wè. Nukɔntɔn ɔ, gbɛxixɔ nyí axɔ e è sú bo tún kàn mɛɖé alǒ bo vɔ́ nùɖé xɔ é. Wegɔ ɔ, gbɛxixɔ nyí akwɛ e è sú bo cyɔn nǔ dó nùɖé é.
8 Gbɛtɔ́ ɖebǔ sixu sú nǔ kpligidi e Adamu hɛn bú hwenu e é hu hwɛ bo dɔn kú wá jǐ mǐtɔn é sín axɔ ǎ. Amɔ̌, Jehovah sɔnǔ nú nǔ e na tún kàn mǐ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí é. Mi nú mǐ ni kpɔ́n lee gbɛxixɔ ɔ w’azɔ̌ gbɔn é kpo lè e mǐ sixu mɔ ɖ’emɛ lɛ é kpo.
LEE JEHOVAH SƆNǓ NÚ GBƐXIXƆ Ɔ GBƆN É
9. Axɔ tɛ è ka ɖó na sú?
9 Mɛɖebǔ ɖò mǐ mɛ bo sixu sú gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e Adamu hɛn bú é sín axɔ kpɔ́n ǎ. Etɛwu? Ðó mǐ bǐ wɛ ɖó blɔ̌ alǒ nyí hwɛhutɔ́. (Ðɛhan 49:8, 9) Axɔ e è ɖó na sú é wɛ nyí gbɛ̀ maɖóblɔ̌ gbɛtɔ́ tɔn ɖevo. Biblu ɖɔ ɖɔ “Klisu Jezu . . . sɔ́ éɖée jó, bo dó xɔ gbɛ̀ nú mɛ bǐ.” (1 Timɔtée 2:6) Gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e Jezu sɔ́ dó savɔ̌ é nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo gbɛ̀ e Adamu hɛn bú é kpo.
10. Nɛ̌ Jehovah ka sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɔ gbɔn?
10 Nɛ̌ Jehovah ka sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɔ gbɔn? Jehovah sɛ́ Vǐ tɔn e vɛ́ n’i hú bǐ é dó ayikúngban ɔ jí. Vǐ enɛ e nɔ nyí Jezu é wɛ nyí nùɖíɖó tɔn nukɔn nukɔntɔn ɔ. (1 Jaan 4:9, 10) Jezu jló bo na jó Tɔ́ tɔn kpo xwé tɔn e ɖò jixwé é kpo dó. (Filipunu lɛ 2:7) Jehovah sɛ́ Jezu dó ayikúngban jí sín jixwé, bɔ è jì i b’ɛ nyí mɛ maɖóblɔ̌ ɖé, bo ɖó hwɛ ɖebǔ kɔ ǎ.—Luki 1:35.
11. Nɛ̌ gbɛtɔ́ ɖokpo ka sixu xɔ gbɛ̀ nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ gbɔn?
11 Adamu e nyí gbɛtɔ́ nukɔntɔn ɔ é hɛn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ bú nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ hwenu e é tlitó nú Jehovah é. Gbɛtɔ́ ɖevo ka sixu ɖè kú síìn nú Adamu ví lɛ bǐ à? Ganji. (Xà Hlɔmanu lɛ 5:19.) Jezu e ma hu hwɛ kpɔ́n ǎ é sɔ́ gbɛ̀ tɔn maɖóblɔ̌ ɔ jó dó xɔ gbɛ̀ nú mɛ bǐ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:45) È sixu zán gbɛ̀ tɔn maɖóblɔ̌ ɔ dó ɖè kú síìn nú Adamu ví lɛ bǐ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:21, 22.
12. Etɛwu Jezu ka ɖó na jiya sɔmɔ̌?
12 Biblu tinmɛ lě dò è Jezu mɔ wuvɛ̌ sɔ cobo kú é. È xò é dó adaka mɛ, è xwè è nyì yatín ɖé wu, bo lɛ́ bló b’ɛ xò kúsukpɔ kaka bo kú. (Jaan 19:1, 16-18, 30) Etɛwu Jezu ka ɖó na jiya sɔmɔ̌? Ðó Satáan ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ ɖebǔ kún sixu nɔ gbeji nú Mawu ɖò mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn nukɔn ó. Jezu ɖexlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé hɛn ɔ, é na nɔ gbeji nú Mawu, enyi é na bo tlɛ mɔ wuvɛ̌ e syɛn hú bǐ é ɔ nɛ. Kpɔ́n lee Jehovah na ko gó ɖó Jezu wu sɔ́ é!—Nùnywɛxó 27:11; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 15gɔ́ ɔ.
13. Nɛ̌ è ka sú axɔ ɔ gbɔn?
13 Nɛ̌ è ka sú axɔ ɔ gbɔn? Jezu sɔ́ akwɛ e gbɛ̀ tɔn xɔ é nú Tɔ́ tɔn. Ðò xwè 33 ɖò azǎn 14gɔ́ ɔ sun e nɔ nyí Nisáan ɖò sunzanwema Jwifu lɛ tɔn mɛ é gbè ɔ, Jehovah tin bɔ kɛntɔ́ Jezu tɔn lɛ hu i. (Eblée lɛ 10:10) Azǎn atɔn gudo ɔ, Jehovah fɔ́n Jezu wá gbɛ̀ b’ɛ nyí nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ɖé, bo sɔ́ nyí gbɛtɔ́ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, Jezu hɛn acɛ e é ɖó bo na nɔ gbɛ̀ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé ɖɔhun ɖò ayikúngban jí é bú kpɔ́n ǎ. Hwenu e Jezu lɛkɔ yì Tɔ́ tɔn gɔ́n ɖò jixwé ɖò nukɔnmɛ é ɔ, é sɔ́ acɛ enɛ jó nú Mawu bonu Mawu na dó sixu zán bo dó vɔ́ kúnkan Adamu tɔn lɛ xɔ. (Eblée lɛ 9:24) Jehovah yí gbè nú gbɛxixɔ enɛ, bɔ ali hun nú mǐ bɔ è na tún kàn mǐ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí.—Xà Hlɔmanu lɛ 3:23, 24.
LÈ E A SIXU MƆ ÐÒ GBƐXIXƆ Ɔ MƐ LƐ É
14, 15. Etɛ mǐ ka ɖó na bló bɔ è na sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ?
14 Mǐ ko ɖò lè ɖu wɛ ɖò nùnina Mawu tɔn e xɔ akwɛ hugǎn é mɛ. Mi nú mǐ ni kpɔ́n lè e ɖu wɛ mǐ ɖè dìn lɛ é kpo ee mǐ na ɖu sɔgudo é kpo.
15 È sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ. É nɔ vɛwǔ tawun ɖɔ mǐ ni wà nǔ e sɔgbe é hwebǐnu. Mǐ nɔ wà nǔ nyì dò bo nɔ lɛ́ ɖɔ xó e ma sɔgbe ǎ é hweɖelɛnu. (Kolosinu lɛ 1:13, 14) Nɛ̌ è ka sixu sɔ́ hwɛ kɛ mǐ gbɔn? Nǔ e mǐ wà nyì dò é ɖó na vɛ́ nú mǐ tawun, bɔ mǐ na sɔ́ mǐɖée hwe bo byɔ hwɛsɔkɛ Jehovah. Enɛ gudo ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖeji ɖɔ è sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ.—1 Jaan 1:8, 9.
16. Etɛ mǐ ka ɖó na bló bo na ɖó ayixa ɖagbe ɖé?
16 Mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖó ayixa ɖagbe ɖé. Enyi ayixa mǐtɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ wà nùɖé nyì dò ɔ, mǐ nɔ mɔ ɖɔ mǐ hu hwɛ, bo tlɛ nɔ mɔ vlafo ɖɔ mǐ nyí nùvɔnɔ bɔ nukúnɖiɖo ɖě kún sɔ́ ɖè nú mǐ ó. Amɔ̌, awakanmɛ mǐtɔn ɖó na túntún ǎ. Enyi mǐ savo nú Jehovah ɖɔ é ni sɔ́ kɛ mǐ ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na kudeji ɖɔ é na ɖótó mǐ bo sɔ́ kɛ mǐ. (Eblée lɛ 9:13, 14) Jehovah jló ɖɔ mǐ ni ɖɔ tagba mǐtɔn lɛ kpo gǎnmaɖó mǐtɔn lɛ kpo nú emi. (Eblée lɛ 4:14-16) Enyi mǐ bló mɔ̌ ɔ, mǐ sixu nɔ fífá mɛ xá Mawu.
17. Nyɔna tɛ lɛ mǐ ka sixu mɔ, ɖó Jezu kú dó ta mǐtɔn mɛ wutu?
17 Mǐ ɖó nukúnɖiɖo bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. “Axɔ e hwɛhuhu nɔ sú mɛ ɔ wɛ nyí kú; amɔ̌ nǔ e Mawu nɔ na mɛ vɔ̌nu ɔ wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ e mǐ ɖó ɖò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu Jezu Aklunɔ mǐtɔn mɛ é.” (Hlɔmanu lɛ 6:23) Ðó Jezu kú dó ta mǐtɔn mɛ wutu ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo na ɖu vivǐ hunsin ɖagbe tɔn. (Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4) Amɔ̌, etɛ mǐ ka ɖó na wà bo na mɔ nyɔna enɛ lɛ?
A KA NA YÍ GBÈ NÚ GBƐXIXƆ Ɔ À?
18. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah yí wǎn nú mǐ?
18 Enyi mɛɖé na nùnina ɖagbe ɖé we ɔ, lin tamɛ kpɔ́n dó lee é nɔ víví nú we sɔ́ é jí. Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina e xɔ akwɛ hú nǔ bǐ é, bɔ mǐ ɖó na dokú tɔn nú Jehovah tawun. Jaan 3:16 ɖɔ nú mǐ ɖɔ “Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn jó.” Nugbǒ ɔ, Jehovah yí wǎn nú mǐ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐ tɔn e vɛ́ n’i hú bǐ é jó nú mǐ. Mǐ lɛ́vɔ tuùn ɖɔ Jezu lɔ yí wǎn nú mǐ, ɖó éɖesu jló bo kú dó ta mǐtɔn mɛ. (Jaan 15:13) Gbɛxixɔ ɔ ɖó na na we ganjɛwu ɖɔ Jehovah kpo Jezu kpo yí wǎn nú we nugbǒ.—Galatinu lɛ 2:20.
19, 20. (a) Nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? (b) Nɛ̌ a ka sixu ɖi nǔ nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn gbɔn?
19 Dìn e a kplɔ́n nǔ dó wanyiyi ɖaxó Mawu tɔn wu é ɔ, nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn gbɔn? Wanyiyi ɖiɖó nú mɛ e a ma tuùn ǎ é ɖé fá ǎ. Jaan 17:3 ɖɔ ɖɔ mǐ hɛn ɔ mǐ na wá tuùn Jehovah. Hwenu e a na ɖò mɔ̌ bló wɛ é ɔ, wǎn e a yí n’i é na jɛji, a na ba na hɛn xomɛ tɔn hun, bo na wá huzu xɔ́ntɔn tɔn. Enɛ wu ɔ, kpò ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ gbɔn Biblu kplɔnkplɔn gblamɛ.—1 Jaan 5:3.
20 Ði nǔ nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn. Biblu ɖɔ ɖɔ “mɛ e ɖi nǔ nú Vǐ ɔ, mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.” (Jaan 3:36) Etɛ ka nyí tinmɛ nùɖiɖi ɖiɖó tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni bló nǔ e Jezu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni bló é. (Jaan 13:15) Mǐ sixu ɖɔ kpowun ɖɔ mǐ ɖi nǔ nú Jezu ǎ. Mǐ ɖó na bló nùɖé nú nùɖiɖi mǐtɔn. Ðò Jaki 2:26 mɛ ɔ, mǐ xà ɖɔ: “Nùɖiɖi e ma nɔ ɖè éɖée xlɛ́ gbɔn nǔwiwa lɛ mɛ ǎ ɔ nyí nùkúkú.”
21, 22. (a) Aniwu mǐ ka ɖó na nɔ yì Flǐn kú Klisu tɔn tɔn sín nǔwiwa tɛnmɛ xwewu xwewu? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò Wemata 6gɔ́ ɔ kpo 7gɔ́ ɔ kpo mɛ?
21 Nɔ yì Flǐn kú Klisu tɔn tɔn sín nǔwiwa tɛnmɛ. Ðò gbadanu e jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn é ɔ, é kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ɖó na nɔ flín kú emitɔn. Mǐ nɔ wà mɔ̌ xwewu xwewu, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Flǐn alǒ “Aklunɔ sín nùɖuɖu.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 11:20; Matie 26:26-28) Jezu jló ɖɔ mǐ ni nɔ flín ɖɔ emi sɔ́ gbɛ̀ emitɔn maɖóblɔ̌ ɔ jó dó xɔ gbɛ̀ nú mǐ. É ɖɔ: “Mi nɔ bló lě, dó flín mì na.” (Xà Luki 22:19.) Enyi a nɔ yì Flǐn ɔ tɛnmɛ hǔn, xlɛ́xlɛ́ wɛ a ɖè ɖɔ emi nɔ flín gbɛxixɔ ɔ kpo wanyiyi ɖaxó e Jehovah kpo Jezu kpo ɖó nú mǐ é nɛ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 16gɔ́ ɔ.
22 Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina e xɔ akwɛ hugǎn bɔ mǐ sixu mɔ é. (2 Kɔlɛntinu lɛ 9:14, 15) Nùnina xɔ akwɛ enɛ ɔ na tlɛ lɛ́ ɖó lè nú gbɛtɔ́ livi mɔkpan e ko kú lɛ é. Wemata 6gɔ́ ɔ kpo 7gɔ́ ɔ kpo na ɖɔ xó dó lee enɛ sixu nyɔ́ bló gbɔn é jí.


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | SƆ́XÁTƆ́ ƐNƐ LƐ: LEE WEZUN YETƆN KÀN WE GBƆN É
Sɔ́xátɔ́ Ɛnɛ Lɛ: Mɛ̌ Mɛ̌ É ka nú Ye?
É sixu cí ɖɔ sɔ́xátɔ́ ɛnɛ lɛ bú dò bo dó xɛsi ɖɔhun, amɔ̌, é ka ɖó na nyí mɔ̌ ǎ. Etɛwu? Ðó Biblu kpo nǔ ɖěɖee ɖò jijɛ wɛ ɖò hwe mǐtɔn nu lɛ é kpo d’alɔ mǐ bɔ mǐ tuùn nǔ e sɔ́xátɔ́ ɖokpo ɖokpo nɔte na é céɖécéɖé. Lee yì gbɔn wɛ ye ɖè é xlɛ́ ɖɔ awě na xò ayikúngban ɔ có, é ka sixu lɛ́ nyí wɛnɖagbe ɖé nú hwi kpo xwédo towe kpo. Gbɔn nɛ̌ é? Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ni kpɔ́n mɛ alɔkpa e sɔ́xátɔ́ ɖokpo ɖokpo nyí é.
MƐ E ÐÒ SƆ́ WEWÉ Ɔ KUN WƐ É
Lee nǔmimɔ ɔ bɛ́ gbɔn é ɖíe: “Un kpɔ́n lobo mɔ sɔ́ wewé ɖokpo; mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ hɛn gǎ ɖokpo, bɔ è na ɛ axɔsugbakún ɖokpo. É ɖido mɛ ko ɖu ɖ’eji ɖɔhun, bo na ɖu ɖ’eji.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2.
Mɛ̌ ka ɖò sɔ́ wewé ɔ kun wɛ? È mɔ nǔ e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn mɛ ɔ é ɖò wema Biblu tɔn ɖokpo ɔ e nyí Nǔɖexlɛ́mɛ é mɛ; é wɛ wá ɖexlɛ́ ɖɔ sɔ́xátɔ́ jixwé tɔn enɛ nyí “Mawuxó” ɔ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 19:11-13) Jezu Klisu wɛ è na tɛnmɛ-nyikɔ enɛ, ɖó é wɛ nyí ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn wutu. (Jaan 1:1, 14) Gɔ́ na ɔ, è ylɔ ɛ ɖɔ “Axɔsu axɔsu lɛ tɔn; Aklunɔ aklunɔ lɛ tɔn” bo lɛ́ ɖɔ dó wǔ tɔn ɖɔ é nɔ nyí “Gbejinɔtɔ́, bo nɔ nyí Titewungbe.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 19:11, 16) É ɖò wɛn ɖɔ, é ɖó acɛ bo na wà nǔ axɔsu ahwanfuntɔ́ ɖé ɖɔhun, bo ka na zán hlɔnhlɔn tɔn ɖò ali masɔgbe ɖebǔ nu ǎ. Amɔ̌, nùkanbyɔ ɖé lɛ ɖíe.
Mɛ̌ ka na acɛ Jezu b’ɛ na ɖu ɖ’eji? (Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2) Ðò nǔmimɔ e Daniyɛli mɔ é ɖé mɛ ɔ, è jlɛ́ Mɛsiya ɔ dó “nǔ gbɛtɔ́ ɖɔhun” ɖé wu bɔ è na ɛ “acɛkpikpa kpo susu kpo kpodo axɔsuɖuɖu kpo”; mɛ e ka na ɛ é sɔ́ nyí mɛ ɖevo zɛ “degenɔ” ɔ wu ǎ, é wɛ nyí Jehovah Mawu. * (Daniyɛli 7:13, 14) Enɛ wu ɔ, Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ wɛ na hlɔnhlɔn kpo acɛ kpo Jezu bɔ é na ɖɔhwɛ. Sɔ́ wewé ɔ nyí nùjlɛdonǔwu ɖé bo sɔgbe xá ahwan hwɛjijɔ tɔn e Vǐ Mawu tɔn ɔ na fun é, ɖó hwɛhwɛ ɔ, Mawuxówema ɔ nɔ zán sinmɛ wewé dó ɖè nǔjlɔjlɔwiwa xlɛ́.—Nǔɖexlɛ́mɛ 3:4; 7:9, 13, 14.
Hwetɛnu sɔ́xátɔ́ lɛ ka jɛ sɔ́ yetɔn lɛ kun jí? Ðǒ ayi wu ɖɔ sɔ́xátɔ́ nukɔntɔn ɔ ee nyí Jezu é jɛ sɔ́ tɔn kun jí hwenu e è na ɛ axɔsugbakún é. (Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2) Hwetɛnu è ka sɔ́ Jezu axɔsu ɖò jixwé? É nyí hwenu e é lɛkɔ yì jixwé ɖò kú tɔn gudo é ǎ. Biblu xlɛ́ ɖɔ é nɔte bɔ táan ɖé wá yì hwɛ̌. (Eblée lɛ 10:12, 13) Jezu ɖɔ nǔ e na zɔ́n bɔ ahwanvu tɔn lɛ na tuùn vivɔnu táan enɛ tɔn kpo bǐbɛ̌mɛ axɔsuɖuɖu tɔn tɔn ɖò jixwé kpo é nú ye. É ɖɔ ɖɔ hwenu e emi na jɛ acɛ kpa jí é ɔ, ninɔmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn na huzu bo na tlɛ́n asá bǐ. Ahwan na tɔ́n, adɔ na tɔ́n, bɔ jɛmɛji lɛ na gbà nǔ. (Matie 24:3, 7; Luki 21:10, 11) Tlolo e Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ bɛ́ ɖò 1914 é ɔ, é jɛ wě ɖɔ gbɛ̀ ɔ bǐ byɔ hwenu wuvɛ̌ tɔn e Biblu ylɔ ɖɔ “azǎn gudogudo tɔn lɛ” é mɛ.—2 Timɔtée 3:1-5.
Amɔ̌, etɛwu è ka sɔ́ Jezu axɔsu ɖò 1914 bɔ nǔ lɛ ma ka kpɔ́n te ǎ, bɔ ninɔmɛ lɛ ka tlɛ́n asá? Ðó hwe enɛ nu ɔ, jixwé wɛ Jezu jɛ acɛ kpa jí ɖè, é nyí ɖò ayikúngban jí ǎ. Enɛ wu ɔ, ahwan tɔ́n ɖò jixwé bɔ Jezu e è sɔ́ axɔsu yɔyɔ̌ bɔ è ylɔ ɛ ɖɔ Micɛli é nya Sataan kpo awovi tɔn lɛ kpo sɛ́dó ayikúngban jí. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7-9, 12) Ðó è glɔ́n Sataan dó fí wutu ɔ, é jɛma ɖó é tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn kpò nú emi. É ɖò wɛn ɖɔ é kún sɔ́ na lín cobonu Mawu na gbò xó Satáan tɔn ɖò ayikúngban jí fí ó. (Matie 6:10) Dìn ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n lee sɔ́xátɔ́ atɔn ɖě lɛ xlɛ́ nugbǒ ɖɔ mǐ ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” sín hwenu vɛwǔ lɛ mɛ gbɔn é. Sɔ́xátɔ́ nukɔntɔn ɔ ɖè mɛ taji ɖé xlɛ́ céɖécéɖé bo gbɔn vo nú atɔn e xwedó è lɛ é; yedɛɛ lɛ nɔte nú ninɔmɛ e na vunbla gbɛtɔ́ lɛ é.
MƐ E ÐÒ SƆ́ VƆVƆ Ɔ KUN WƐ É
“Bɔ sɔ́ ɖevo tɔ́n, bo nyí sɔ́ vɔvɔ; è na acɛ mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ ɖɔ é ni bló bonu ahwanfunfun ni gbakpé ayikúngban ɔ jí, bonu gbɛtɔ́ lɛ ɖě na nɔ hu ɖě. È sɔ́ hwi ɖaxó ɖokpo dó así n’i.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:4.
Sɔ́xátɔ́ enɛ nɔte nú ahwanfunfun. Ð’ayi wu ɖɔ é kún nyí akɔta ɖé lɛ kpowun tɛntin wɛ é ɖè fífá sín ó, loɔ, ayikúngban ɔ bǐ jí wɛ é bló bɔ ahwanfunfun gbakpé. Ðò 1914 ɔ, azɔn nukɔntɔn e è fun ahwan ɖé gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɖò hwenuxó mɛ é nɛ. Wɛkɛ hwan wegɔ e tlɛ viva nǔ hú mɔ̌ é jɛ túnú tɔn. Gbeɖiɖó ɖé lɛ ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ e ahwanfunfun hu gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ sín 1914 é hú livi 100! Gɔ́ na ɔ, mɛ wɔbuwɔbu ɖevo lɛ tíìn bɔ ahwan zɔ́n bɔ ye nyí wɔ̌nɖowǔnanɔ.
Bǎ tɛ mɛ è ka ko fun ahwan ɖó ɖò hwe mǐtɔn nu? Ðò hwenuxó mɛ ɔ, azɔn nukɔntɔn e gbɛtɔ́ ɖó nǔwukpikpé bo na sú kún dó nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ é nɛ. Tutoblonunu ɖěɖee nɔ jɛhun dó fífá jí enyíì lɛ é, ɖi ONU (Organisation des Nations Unies) ɖɔhun, tlɛ kpéwú bo ɖó mɛ e ɖò sɔ́ vɔvɔ ɔ kun wɛ é te ǎ.
MƐ E ÐÒ SƆ́ WIWI Ɔ KUN WƐ É
“Un kpɔ́n, lobo mɔ sɔ́ wiwi ɖokpo; mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ hɛn nǔdagan ɖokpo alɔ mɛ. Un sè gbè ɖé gosin nǔɖògbɛ ɛnɛ lɛ tɛntin, bo ɖɔ: ‘Blěe kilóo ɖokpo géé jɛn è nɔ zé azɔ̌kwɛ gbè ɖokpo tɔn ɔ bǐ dó xɔ na; ɔji kilóo atɔn wɛ è nɔ zé azɔ̌kwɛ gbè ɖokpo tɔn ɔ bǐ dó xɔ na. Amɔ̌, ma ɖ’alɔ ami kpo vɛɛn kpo wu ó.’”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:5, 6.
Sɔ́xátɔ́ enɛ nɔte nú adɔ. Ðò fí ɔ, mǐ mɔ ɖɔ adɔ tɔ́n kaka bɔ è nɔ sɔ́ azɔ̌kwɛ gbè ɖokpo tɔn ɔ bǐ dó xɔ blěe kilóo ɖokpo na! (Matie 20:2) Azɔ̌kwɛ ɖokpo enɛ sixu xɔ ɔji e ma xɔ akwɛ sɔ blěe ɖebǔ ǎ é kilóo atɔn géé. Fitɛ enɛ ka sixu jɛ nú xwédo ɖaxó ɖé? Enɛ wu ɔ, è gb’akpá nú gbɛtɔ́ lɛ ɖɔ ye ni ma zán nùɖuɖu ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn lɛ hannyahannya ó; nùɖuɖu ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn hwenɛnu tɔn e mɛ lɛ nɔ yawu zán é wɛ ami ɔ kpo vɛɛn ɔ kpo nɔte na.
Sín 1914 ɔ, mǐ ka ko mɔ kúnnuɖenú e xlɛ́ ɖɔ mɛ e ɖò sɔ́ wiwi ɔ kun wɛ é ɖò wezun nu à? Ganji! Ðò xwè kanweko 20gɔ́ ɔ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ livi 70 mɔ̌ wɛ kú adɔ kú. Gǎn ɖokpo ɖɔ ɖɔ “gbɛtɔ́ livi 805 (gbɛtɔ́ nabi e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ é ɖokpo ɖò tɛnnɛ jí) wɛ ma mɔ nǔ ɖu ganji ǎ ɖò 2012-14.” Gbeɖiɖó ɖevo ɖɔ ɖɔ: “Xwewu xwewu ɔ, mɛ e adɔ nɔ hu lɛ é hugǎn kplékplé mɛ ɖěɖee SIDA, zǎnsukpɛzɔn, kpo kpɛ́nwé kpo nɔ hu lɛ é tɔn.” È ɖò gǎn dó wɛ tawun bo na na nùɖuɖu mɛ e adɔ ɖò huhu wɛ lɛ é có, mɛ e ɖò sɔ́ wiwi ɔ kun wɛ é kpó ɖò wezun nu.
MƐ E ÐÒ SƆ́ AMAMÚ Ɔ KUN WƐ É
“Un kpɔ́n bo mɔ sɔ́ amamú ɖokpo; mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ nɔ nyí Kú, bɔ kútomɛ [Yɔdo, nwt] xwedó è. È na acɛ ye, bonu ye na hu gbɛtɔ́ lɛ ɖó hwǐ wu; ye na ɖó adɔ nú ye, bɔ ye na kú; ye na ɖó azɔn nú ye, bɔ ye na kú; ye na zɔ́n bɔ gběkanlin e ɖò ayikúngban jí lɛ na hu gbɛtɔ́ lɛ ɖò ayikúngban ɔ sín ɛnɛvlɔɖó jí.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:8.
Sɔ́xátɔ́ ɛnɛgɔ ɔ nɔte nú kú e azɔn kpo nǔ ɖevo lɛ kpo nɔ dɔn wá é. Ðò 1914 gudo tlolo ɔ, azɔn e nɔ nyí grippe espagnole é hu gbɛtɔ́ livi mɔkpan. Ðibla yì gbɛtɔ́ livi 500 mɔ̌ wɛ bɛ́ azɔn ɔ, é bló ɖibla yì mɛ e ɖò gbɛ̀ hwenɛnu lɛ é 1 ɖò 3 jí.
Amɔ̌, bǐbɛ̌mɛ azɔn lɛ tɔn kpowun wɛ grippe espagnole ɔ nyí. Dobanúnǔtɔ́ lɛ lin ɖɔ gbɛtɔ́ livi kanweko wɛ azɔn e nyí sakpata é (variole) hu ɖò xwè kanweko 20gɔ́ ɔ mɛ. Kaka jɛ égbé ɔ, è ɖò dò ba nú nǔ wɛ tawun ɖò lanmɛ na nɔ ganji linu có, gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ SIDA, kpɛ́nwé kpo zǎnsukpɛzɔn kpo ko gblé gbɛ̀ dó na.
Nǔ ɖokpo ɔ mɛ jɛn é nɔ tɔ́n kɔ dó, é wɛ nyí kú; ahwan ɖò étɔn wu, adɔ lɔmɔ̌ ɖ’ewu, bɔ azɔn lɔ ɖò étɔn ɖɔ wɛ. Yɔdo ɖò mɛ lɛ bɛ́ kplé wɛ magbokɔ, bɔ nukúnɖiɖo ɖě ɖè ǎ.
HWENU ÐAGBE LƐ ÐÒ NUKƆN JA!
Hwenu wuvɛ̌ tɔn e mɛ mǐ ɖè dìn lɛ é na wá vivɔnu zaanɖé. Flín nǔ elɔ: Jezu “ɖido mɛ ko ɖu ɖ’eji ɖɔhun” ɖò 1914, bo ko glɔ́n Satáan ɖó ayikúngban jí, amɔ̌, é ko ɖu ɖ’eji bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2; 12:9, 12) Zaanɖé dìn, ɖò Haamagedɔni hwenu ɔ, Jezu na ɖè nǔwiwa Satáan tɔn lɛ síìn lobo sú kún dó nú mɛ e ɖò gudo n’i lɛ é bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 20:1-3) É nyí wezun e jí sɔ́xátɔ́ atɔn ɖě lɛ ɖè é kɛɖɛ wɛ Jezu na ɖó te ǎ, loɔ, é tlɛ na vɔ́ nǔ e ye hɛn gblé dó wǔ nú mɛ lɛ é bǐ blóɖó. Gbɔn nɛ̌ é? Mǐ ni kpɔ́n akpá e Biblu dó lɛ é.
Fífá na kpacɛ ɖó ahwan sín tɛnmɛ. Jehovah “na sú ahwan kún dó gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. É wɛn gǎ lɛ, é lɔ́ hwan lɛ.” (Ðɛhan 46:10) Mɛ e yí wǎn nú fífá lɛ é ɔ, “fífá ma ɖó dogbó e ye na mɔ ɔ wɛ na nyí nǔ e na nɔ víví nú ye é.”—Ðɛhan 37:11.
Adɔ sɔ́ na ɖè ǎ ɖó nùɖuɖu na tunflá. “Jì n[a] jɛ ɖò tò ɔ mɛ kaka bo túnflá. Atín sínsɛ́n n[a] bla ta nú só lɛ.”—Ðɛhan 72:16.
Azɔn kpo kú kpo sɔ́ na ɖè ǎ, ɖó mɛ bǐ na ɖu vivǐ lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe kpo gbɛ̀ mavɔmavɔ kpo tɔn. Mawu “na súnsún ɖasin bǐ sín nukún yetɔn mɛ; kú sɔ́ na tíìn ǎ, aluwɛ sɔ́ na tíìn ǎ, alěnina sɔ́ na tíìn ǎ, wuvɛ̌ mimɔ sɔ́ na tíìn ǎ.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 21:4.
Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é ɖè lee ninɔmɛ lɛ na cí ɖò acɛkpikpa tɔn glɔ é xlɛ́ b’ɛ sɔ́ akpàkpà mɛ tawun. É jɛhun dó fífá jí, bló nùjiwǔ dó na nùɖuɖu gbɛtɔ́ afatɔn mɔkpan, gbɔ azɔn nú mɛ lɛ, bo tlɛ fɔ́n mɛ sín kú.—Matie 12:15; 14:19-21; 26:52; Jaan 11:43, 44.
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ na hun xomɛ dó xlɛ́ we lee a sixu ɖò gbesisɔmɛ hwenu e sɔ́xátɔ́ lɛ sín wezun na fó dó é ɖò Biblu towe mɛ. A ka na yí gbè bo na kplɔ́n nǔ d’eji à?
^ akpá. 7 Mawu sín nyikɔ wɛ nɔ nyí Jehovah ɖò Biblu mɛ.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
WƐNÐAGBE ÐÉ SÍN MAWU GƆ́N!
Etɛ ka Nyí Wɛnɖagbe Ɔ?
Kpɔ́n wɛnɖagbe e wá sín Mawu gɔ́n é, nǔ e wu é nyí nùjɔnǔ ɖɔ è ni sè dìn é, kpo nǔ e a ɖó na wà é kpo.


text:
AKPÁXWÉ 3
Nɛ̌ Gbɛ̀ ka Cí Ðò Palaɖisi Mɛ?
Jehovah na nǔ ɖagbe gègě Adamu kpo Ɛvu kpo. Bǐbɛ̌mɛ 1:28
Jehovah bló nyɔnu nukɔntɔn ɔ Ɛvu, bo sɔ́ ɛ jó nú Adamu b’ɛ na nyí asì tɔn—Bǐbɛ̌mɛ 2:21, 22.
Taglomɛ yetɔn kpo agbaza yetɔn kpo ɖó blɔ̌ ɖebǔ ǎ.
É sɔ́ ye ɖó jikpá Edɛni tɔn mɛ. Jikpá abǐ Palaɖisi enɛ nyɔ́ ɖɛkpɛ tawun, bɔ tɔsisa, atín sínsɛ́n, kpo kanlin lɛ kpo ɖò finɛ.
Jehovah nɔ ɖɔ xó xá ye; é nɔ kplɔ́n nǔ ye. Enyi ye ɖótó è ɔ, ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí.
Mawu ɖɔ ye ni ma ɖu atín ɖokpo sín sínsɛ́n ó. Bǐbɛ̌mɛ 2:16, 17
Jehovah xlɛ́ atín ɖokpo Adamu kpo Ɛvu kpo ɖò jikpá ɔ mɛ bo ɖɔ nú ye ɖɔ enyi ye ɖu sínsɛ́n tɔn ɔ, ye na kú.
Wɛnsagun lɛ ɖokpo fɔ́n gǔ dó Mawu jí. Wɛnsagun nyanya enɛ wɛ nyí Satáan Awovi.
Satáan ba ɖɔ Adamu kpo Ɛvu kpo ni setónú nú Jehovah ǎ. Enɛ wu ɔ, é gbɔn dan ɖé jí bo ɖɔ nú Ɛvu ɖɔ enyi é ɖu atín ɔ sín sínsɛ́n ɔ, é kún na kú ó, loɔ, é na cí Mawu ɖɔhun. Adingban wɛ ka nyí enɛ.—Bǐbɛ̌mɛ 3:1-5.


text:
WEMATA 1
Mɛ̌ ka Nyí Mawu?
1, 2. Etɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ kanbyɔ hwɛhwɛ?
VǏ LƐ nɔ kàn nǔ gègě byɔ. A sixu tinmɛ nùɖé nú ye, amɔ̌ hwɛhwɛ ɔ, ye nɔ kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛwu?’ Bonu a tɛnkpɔn bo na xósin ɔ ye ɔ, ye sixu lɛ́ kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛwu nǔ ka nyí mɔ̌?’
2 Mɛ winnyawinnya wɛ mǐ nyí à alǒ mɛxo wɛ mǐ nyí ɔ, mǐ bǐ wɛ nɔ kàn nǔ byɔ. Mǐ sixu kàn ali e mǐ na wlí é, alǒ ganmɛ byɔ. Alǒ mǐ sixu kàn nǔ taji ɖé lɛ byɔ dó gbɛ̀ mǐtɔn kpo sɔgudo mǐtɔn kpo wu. Amɔ̌, nú mǐ ma mɔ xósin ɖagbe nú nùkanbyɔ enɛ lɛ ǎ ɔ, mǐ sixu ɖó xósin lɛ biba te.
3. Aniwu mɛ gègě ka nɔ lin ɖɔ emi kún sixu mɔ xósin nú nùkanbyɔ taji emitɔn lɛ ó?
3 Biblu ka ɖó xósin nú nǔ taji e mǐ nɔ kanbyɔ lɛ é à? Mɛɖé lɛ sixu lin mɔ̌, amɔ̌, ye nɔ lin ɖɔ Biblu syɛn dín bɔ è kún sixu mɔ nukúnnú jɛ mɛ ó. Ye sixu lin ɖɔ sinsɛngán lɛ alǒ yɛhwenɔ lɛ jɛn sixu na xósin lɛ. Winnya nɔ hu mɛ ɖevo lɛ tawun bonu ye na yí gbè ɖɔ emi kún tuùn xósin lɛ ó. Etɛ hwɛ ka lin?
4, 5. Nùkanbyɔ taji tɛ lɛ a ka ɖó? Aniwu a ka ɖó na ɖò xósin ba nú ye wɛ?
4 A sixu ko nɔ ba na mɔ xósin nú nùkanbyɔ elɔ lɛ: Aniwu un ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ? Etɛ ka nɔ jɛ ɖò kú gudo? Mɛ alɔkpa tɛ Mawu ka nyí? Jezu Mɛ̌si nukúnɖeji ɔ ɖɔ: ‘Mi ɖò nǔ byɔ Mawu wɛ, é na na mi; mi ɖò biba wɛ, mi na mɔ; mi ɖò hɔn xúxú wɛ, è na hun nú mi.’ (Matie 7:7) Ma jó gbè kaka cobo mɔ xósin e wu a na ɖeji dó lɛ é ó.
5 Nugbǒ ɔ, é nyí a ‘ɖò biba wɛ’ ɔ, a na mɔ xósin lɛ ɖò Biblu mɛ. (Nùnywɛxó 2:1-5) Xósin enɛ lɛ vɛwǔ dín bonu è na gbɔ nukúnnú mɔ jɛ ye mɛ ǎ. Nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é na zɔ́n bɔ gbɛ̀ towe na ɖó awǎjijɛ hugǎn dìn, bɔ a na lɛ́ ɖó nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé nú sɔgudo. Nǔ mǐ ni ɖɔ xó dó nùkanbyɔ e ko gbà ayi mɛ gègě tɔn dó é ɖokpo jí.
MAWU KA NƆ KPÉ NUKÚN DÓ MǏ WU À? ALǑ É NYÍ ADAKAXOTƆ́ WƐ À?
6. Aniwu mɛɖé lɛ ka nɔ lin ɖɔ Mawu kún nɔ keya nú wuvɛ̌ e mɔ wɛ emi ɖè lɛ é ó?
6 Mɛ gègě nɔ lin ɖɔ Mawu kún nɔ kpé nukún dó mǐ wu ó. Ye nɔ lin ɖɔ enyi Mawu nɔ kpé nukún dó mɛ wu dóó ɔ, gbɛ̀ ɔ kún na ɖò lě ó. Mǐ nɔ mɔ ahwan, wangbɛnumɛ kpo hɛ̌n kpo ɖò fí bǐ. Mɛ lɛ nɔ j’azɔn, nɔ mɔ wuvɛ̌, bo nɔ lɛ́ kú. Mɛɖé lɛ nɔ kanbyɔ ɖɔ: ‘Enyi Mawu nɔ kpé nukún mǐ wu ɔ, aniwu é ma ka ɖó wuvɛ̌ mimɔ enɛ lɛ bǐ te ǎ?’
7. (a) Nɛ̌ sinsɛngán lɛ ka nɔ kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ Mawu nyí adakaxotɔ́ gbɔn? (b) Etɛwu mǐ ma ka na dóhwɛ Mawu ɖɔ é wɛ nɔ zɔ́n bonu nǔ nyanya lɛ nɔ jɛ ǎ?
7 Sinsɛngán lɛ nɔ zɔ́n hweɖelɛnu bɔ mɛ lɛ nɔ ɖi ɖɔ Mawu nyí adakaxotɔ́. Nú nǔ nyanya ɖé jɛ ɔ, ye nɔ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn wɛ. Ye nɔ ɖɔ é wɛ ba ɖɔ é ni jɛ. Enyi ye ɖɔ enɛ ɔ, hwɛ dó Mawu wɛ ye ɖè nɛ. Amɔ̌, Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ é kún nyí Mawu wu wɛ nǔ nyanya lɛ nɔ sín gbeɖé ó. Jaki 1:13 ɖɔ ɖɔ Mawu kún nɔ sɔ́ nǔ nyanya dó tɛ́n mɛ ɖě kpɔ́n ó. É ɖɔ: “Hwenu e mɛɖé na jɛ tɛnkpɔn mɛ ɔ, ni ma ɖɔ Mawu wɛ ɖò emi tɛnkpɔn wɛ ó. Ðó nǔ nyanya sixu tɛ́n Mawu kpɔ́n ǎ; Mawu ɖesu ka nɔ tɛ́n mɛɖebǔ kpɔ́n ǎ.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ nú Mawu na bo ma tlɛ ɖó nǔ nyanya lɛ te ǎ bonu ye nɔ jɛ ɔ, é wɛ nɔ zɔ́n gbeɖé bonu ye nɔ jɛ ǎ. (Xà Jɔbu 34:10-12.) Nǔ mǐ ni zán kpɔ́ndéwú ɖokpo.
8, 9. Etɛwu é ma ka na sɔgbe ɖɔ mǐ ni dóhwɛ Mawu ɖó tagba mǐtɔn lɛ wu ǎ? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
8 Lin tamɛ kpɔ́n dó dɔnkpɛvu e ɖò kpɔ́ kpo mɛjitɔ́ tɔn lɛ kpo é ɖé jí. Tɔ́ tɔn yí wǎn n’i tawun, bo kplɔ́n ɛ lee é na nɔ site dó nǔ ɖagbe lɛ jí gbɔn é. Enɛ gudo ɔ, dɔnkpɛvu ɔ fɔ́n gǔ dó tɔ́ tɔn jí bo gosin xwégbe. É zán gbɛ̀ gblègblé, bo dɔn nǔgbomɛ dó kɔ. A na dóhwɛ tɔ́ ɔ ɖó nǔ e jɛ é wu, ɖó é gbɛ́ nú vǐ tɔn ɖɔ é ni ma gosin xwégbe ó ǎ wutu wɛ à? Eǒ! (Luki 15:11-13) Tɔ́ enɛ ɖɔhun ɔ, Mawu gbɛ́ nú gbɛtɔ́ lɛ hwenu e ye fɔ́n gǔ bo wà nǔ nyanya é ǎ. Enɛ wu ɔ, hwenu e nǔ nyanya ɖé jɛ é ɔ, mǐ ɖó na flín ɖɔ é kún nyí Mawu wɛ zɔ́n bonu é jɛ ó. È dóhwɛ Mawu ɔ, é na sɔgbe ǎ.
9 Mawu ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu é ma ko ɖó nǔ nyanya lɛ te ǎ é. Ðò Wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, a na kplɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ dó enɛ wu é. Amɔ̌, a sixu ɖeji ɖɔ Mawu yí wǎn nú mǐ, bɔ mǐ ɖó na dóhwɛ ɛ gbeɖé ɖó tagba e mɔ wɛ mǐ ɖè lɛ é wu ǎ. Nú è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, é ɖokpo jɛn nyí Mɛ e sixu ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ é.—Ezayíi 33:2.
10. Etɛwu mǐ ka sixu ɖó ganjɛwu ɖɔ Mawu na jla nǔ e mɛ nyanya lɛ hɛn gblé lɛ é bǐ ɖó?
10 Mawu ɔ, mɛ mímɛ́ wɛ é nyí. (Ezayíi 6:3) Nǔ e é nɔ wà lɛ é bǐ wɛ mɛ́, bo nyɔ́. Enɛ wu ɔ, mǐ sixu ɖeji dó wǔ tɔn. Gbɛtɔ́ lɛ cí mɔ̌ ǎ. Ye nɔ wà nǔ nyanya hweɖelɛnu. Acɛkpatɔ́ e tlɛ nyí gbejinɔtɔ́ hugǎn é nɔ ɖó hlɔnhlɔn bo nɔ jla nǔ e mɛ nyanya lɛ hɛn gblé lɛ é bǐ ɖó ǎ. Mɛɖebǔ ɖó hlɔnhlɔn Mawu ɖɔhun ǎ. É kpéwú bo na jla nǔ e mɛ nyanya lɛ ko hɛn gblé lɛ é bǐ ɖó, bo ka na wà mɔ̌. É na ɖè nǔ nyanya lɛ bǐ síìn kaka sɔyi.—Xà Ðɛhan 37:9-11.
NƐ̌ WUVƐ̌ E GBƐTƆ́ LƐ NƆ MƆ É KA NƆ CÍ NÚ MAWU?
11. Nɛ̌ wuvɛ̌ mimɔ towe lɛ ka nɔ cí nú Mawu?
11 Nú Mawu mɔ nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é kpo nǔ e ɖò gbigbo we wɛ lɛ é kpo ɔ, nɛ̌ é ka nɔ cí n’i? Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ Mawu “yí wǎn nú nǔ wà ɖó sɛ́nxwi jí.” (Ðɛhan 37:28) Enɛ wu ɔ, nǔ ɖagbe kpo nǔ nyanya kpo nɔ ɖu ayi mɛ n’i tawun. É gbɛ́ wǎn nú wuvɛ̌ e gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ lɛ é. Biblu ɖɔ “akpɔ̀ ɖó è” hwenu e é mɔ nǔnyanyawiwa gɔ́ gbɛ̀ ɔ ɖò hwexónu é. (Bǐbɛ̌mɛ 6:5, 6) Mawu ko huzu ǎ. (Malacíi 3:6) Biblu ɖɔ ɖɔ Mawu nɔ kpé nukún dó wutu towe tawun.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 5:7.
12, 13. (a) Aniwu mǐ ka nɔ yí wǎn nú mɛ ɖevo lɛ bɔ nǔ yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ? Nɛ̌ wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é ka nɔ cí nú mǐ? (b) Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Mawu na ɖè wuvɛ̌ mimɔ kpo hwɛagɔɖiɖɔ lɛ bǐ kpo síìn?
12 Biblu lɛ́ ɖɔ ɖɔ Mawu dá mǐ ɖó akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ. (Bǐbɛ̌mɛ 1:26) Enɛ xlɛ́ ɖɔ Mawu bló mǐ, bɔ mǐ ɖó jijɔ ɖokpo ɔ e é ɖó lɛ é. Enɛ wu ɔ, enyi mǐ mɔ xomɛvɔnɔ lɛ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ bonu é nɔ vɛ́ nú mǐ ɔ, mǐ ni bo tuùn ɖɔ Mawu tɔn nɔ lɛ́ syɛn hú mɔ̌! Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn enɛ?
13 Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ “Mawu ɔ, wanyiyi wɛ é nyí.” (1 Jaan 4:8) Wanyiyi wɛ nɔ sísɛ́ Mawu bɔ é nɔ wà nǔ e é nɔ wà lɛ é bǐ. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ yí wǎn nú mɛ ɖó Mawu nɔ yí wǎn nú mɛ wutu. Lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ elɔ jí: Nú a ɖó hlɔnhlɔn ɔ, a na ɖè wuvɛ̌ mimɔ kpo hwɛagɔɖiɖɔ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ kpo síìn à? É ɖò wɛn ɖɔ a na bló mɔ̌, ɖó a yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ wutu. Bɔ Mawu ka ló? É ɖó hlɔnhlɔn, bɔ ɖó é yí wǎn nú mǐ wutu ɔ, é na ɖè wuvɛ̌ mimɔ kpo hwɛagɔɖiɖɔ lɛ bǐ kpo síìn. A sixu ɖeji ɖɔ akpá Mawu tɔn e xó è ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ wema elɔ tɔn lɛ é bǐ na jɛ dandan! Amɔ̌, cobonu a na ɖeji dó akpá enɛ lɛ wu ɔ, a ɖó na tuùn nǔ gègě dó Mawu wu.
MAWU JLÓ ÐƆ A NI TUÙN EMI
14. Nɛ̌ Mawu ka nɔ nyí? Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ mǐ ɖó na zán nyikɔ enɛ?
14 Nú a jló na nyí xɔ́ntɔn mɛɖé tɔn ɔ, hwɛhwɛ ɔ, etɛ ka nyí nǔ nukɔntɔn e a nɔ ɖɔ n’i é? Nyikɔ towe. Mawu ka ɖó nyikɔ ɖé à? Sinsɛn gègě nɔ ɖɔ ɖɔ nyikɔ tɔn wɛ nyí Mawu alǒ Aklunɔ; amɔ̌, enɛ lɛ ɖě nyí nyikɔ ǎ. Tɛnmɛ-nyikɔ kpowun wɛ ye nyí, ɖi “axɔsu” alǒ “togán.” Mawu ɖɔ nú mǐ ɖɔ nyikɔ emitɔn nɔ nyí Jehovah. Sɔgbe kpo Traduction du monde nouveau kpo ɔ, Ðɛhan 83:18 ɖɔ: “Gbɛtɔ́ lɛ ni tuùn ɖɔ hwɛ mɛ e sín nyikɔ nɔ nyí Jehovah é, hwiɖokponɔ wɛ nyí Ajalɔnlɔn ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí.” Biblu wlantɔ́ lɛ zán nyikɔ Mawu tɔn hú azɔn 7 000. Jehovah jló ɖɔ a ni tuùn nyikɔ emitɔn bo lɛ́ zán. É ɖɔ nyikɔ tɔn bonu a na dó sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn.
15. Etɛ ka nyí tinmɛ nyikɔ Jehovah ɔ tɔn?
15 Nyikɔ Mawu tɔn Jehovah ɖó tinmɛ tawun. Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ Mawu kpéwú bo na ɖè akpá ɖebǔ e é dó é, bo na bló nǔ e é lin lɛ é bǐ. Nǔ ɖebǔ sixu ɖó è te ǎ. Jehovah ɖokpo géé jɛn sixu ɖó nyikɔ enɛ. *
16, 17. Etɛ ka nyí tinmɛ (a) “Nǔbǐwukpétɔ́” ɔ tɔn? (b) “Axɔsu mavɔmavɔ” ɔ tɔn? (c) “Gbɛɖotɔ́” ɔ tɔn?
16 Nǔɖexlɛ́mɛ 15:3 ɖɔ: “Aklunɔ Mawu Nǔbǐwukpétɔ́, azɔ̌ towe lɛ d’agba bo nyɔ́ kpɔ́n.” Etɛ ka nyí tinmɛ tɛnmɛ-nyikɔ “Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ” tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ Jehovah ɖó hlɔnhlɔn hugǎn mɛ ɖevo ɖebǔ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ. Ðò 1 Timɔtée 1:17 mɛ ɔ, è ylɔ Jehovah ɖɔ “Axɔsu mavɔmavɔ.” Tɛnmɛ-nyikɔ “Axɔsu mavɔmavɔ” ɔ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ é tíìn hwebǐnu. Ðɛhan 90:2 tinmɛ ɖɔ é ko nyí Mawu bo na nyí Mawu kaka sɔyi. Nǔ nɛ ɔ jiwǔ tawun.
17 Jehovah ɖokpo wɛ nyí Gbɛɖotɔ́. Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11 ɖɔ: “Aklunɔ mǐtɔn, Mawu mǐtɔn, susu, yɛ̌yi kpo hlɔnhlɔn kpo jɛxa we, ɖó a bló nǔ bǐ; hwi wɛ jló bɔ ye tíìn; hwi wɛ jló bɔ ye ɖò gbɛ̀.” Nugbǒ ɔ, sín wɛnsagun e ɖò jixwé lɛ é, sunví e ɖò jinukúnsin lɛ é, atín sínsɛ́n e ɖò atín lɛ jí lɛ é kaka jɛ hweví e ɖò xù mɛ lɛ é jí ɔ, Jehovah wɛ bló nǔ e jí a sixu lin nǔ kpɔ́n dó lɛ é bǐ!
A KA SIXU NYÍ XƆ́NTƆN JEHOVAH TƆN À?
18. Aniwu mɛɖé lɛ ka nɔ lin ɖɔ emi kún sixu nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn gbeɖé ó? Etɛ Biblu ka ɖɔ dó enɛ wu?
18 Nú gbɛtɔ́ lɛ xà nǔ dó Jehovah sín jijɔ jiwǔ lɛ wu ɔ, xɛsi nɔ ɖi ye bɔ ye nɔ lin ɖɔ, ‘Mawu ɖó hlɔnhlɔn dín, enyi mɛjɔmɛ dín, bo lɛ́ lín dó mɛ dín, nɛ̌ é ka na kpé nukún dó wutu ce gbɔn?’ Amɔ̌, nǔ e Mawu jló ɖɔ a ni lin é nɛ à? Gbeɖé kpɔ́n. Jehovah jló na sɛkpɔ mǐ. Biblu ɖɔ ɖɔ Mawu kún “lín dó ɖokpo ɖokpo mǐtɔn [ó].” (Mɛsɛ́dó 17:27) Mawu ba ɖɔ a ni sɛkpɔ emi bo d’akpá ɖɔ ‘emi na sɛkpɔ we.’—Jaki 4:8.
19. (a) Nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn gbɔn? (b) Jijɔ Jehovah tɔn tɛ a ka yí wǎn na hugǎn?
19 Nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn gbɔn? Jezu ɖɔ: “Gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ ye ni tuùn we, bo tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɖokpo e tíìn é, bo lɛ́ tuùn Jezu Klisu e a sɛ́dó gbɛ̀ ɔ mɛ é.” (Jaan 17:3) Nɔ ɖò nǔ kplɔ́n wɛ, enɛ ɔ, a na tuùn Jehovah kpodo Jezu kpo. Bɔ enɛ gudo ɔ, a sixu mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ ko kplɔ́n ɖɔ “Mawu ɔ, wanyiyi wɛ é nyí.” (1 Jaan 4:16) Amɔ̌, é lɛ́ ɖó jijɔ ɖagbe gègě ɖevo lɛ. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ Jehovah nyí ‘nùblawukúnúmɛtɔ́, xomɛfatɔ́, nɔ yawu sìn xomɛ ǎ, nyí xomɛnyɔtɔ́.’ (Tíntɔ́n 34:6) Jehovah ‘nyɔ́, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ.’ (Ðɛhan 86:5) Mawu nɔ ɖó suúlu bo nɔ lɛ́ nɔ gbeji. (2 Piyɛ́ɛ 3:9; Eblée lɛ 10:23) Nú a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ ɔ, a na lɛ́ mɔ jijɔ tɔn ɖagbeɖagbe ɖevo lɛ.
20-22. (a) Eɖíe mǐ ma sixu mɔ Mawu ǎ è, bɔ nɛ̌ mǐ ka sixu sɛkpɔ ɛ gbɔn? (b) Enyi mɛ ɖevo lɛ ba ɖɔ a ni ɖó Biblu kpinkplɔn te ɔ, etɛ a ka ɖó na wà?
20 Eɖíe è ma sixu mɔ Mawu ǎ è, bɔ nɛ̌ a ka sixu sɛkpɔ ɛ gbɔn? (Jaan 1:18; 4:24; 1 Timɔtée 1:17) Nú a ɖò nǔ xà dó Jehovah wu wɛ ɖò Biblu mɛ ɔ, a na mɔ ɖɔ é nyí mɛ bɔ è na zun xɔ́ntɔn xá ɛ. (Ðɛhan 27:4; Hlɔmanu lɛ 1:20) Lee a kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ a na yí wǎn n’i sɔ, bɔ a na lɛ́ mɔ ɖɔ emi sɛkpɔ ɛ hugǎn.
21 A na ɖó mɔjɛmɛ ɖɔ Jehovah wɛ nyí Tɔ́ mǐtɔn. (Matie 6:9) É na gbɛ̀ mǐ, bo lɛ́ jló ɖɔ mǐ ni ɖu vivǐ gbɛ̀ ɖagbe e nyɔ́ hugǎn é tɔn. Nǔ e tɔ́ wanyiyinɔ ɖé nɔ jló nú vǐ tɔn lɛ é nɛ. (Ðɛhan 36:10) Nugbǒ ɔ, Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ sixu huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn. (Jaki 2:23) Lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ enɛ jí. Jehovah Mɛ e dá wɛkɛ ɔ é jló ɖɔ hwi ni huzu xɔ́ntɔn emitɔn!
22 Mɛɖé lɛ sixu jló ɖɔ a ni ɖó Biblu kpinkplɔn te. Ye sixu ɖi xɛsi ɖɔ a na jó sinsɛn towe dó. Amɔ̌, ma lɔn nú mɛɖebǔ ni sú ali dó we bonu a gɔn xɔ́ntɔn zun xá Jehovah ó. É wɛ nyí Xɔ́ntɔn ɖagbe hugǎn e a sixu zun é.
23, 24. (a) Aniwu a ka na kpó ɖò nǔ kanbyɔ wɛ? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
23 Nú a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ ɔ, nùɖé lɛ na tíìn bɔ a na ɖó mɔjɛmɛ tɔn ǎ. Winnya ni ma hu we dó nǔ kinkanbyɔ alǒ alɔgɔ́ biba wu ó. Jezu ɖɔ mǐ ɖó na sɔ́ mǐɖée hwe yɔkpɔvu lɛ ɖɔhun. (Matie 18:2-4) Ye nɔ kàn nǔ gègě byɔ. Mawu jló ɖɔ a ni mɔ xósin nú nùkanbyɔ towe lɛ. Enɛ wu ɔ, xwè sɔ dó kplɔ́n Biblu bo kpɔ́n ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ emi ɖè lɛ é ka nyí nugbǒ à jí.—Xà Mɛsɛ́dó 17:11.
24 Ali ɖagbe e nyɔ́ hugǎn bɔ a na kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu é wɛ nyí ɖɔ a ni nɔ kplɔ́n Biblu ɔ. Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na mɔ nǔ e wu Biblu gbɔn vo nú wema ɖevo ɖebǔ é.
^ akpá. 15 Enyi Biblu towe ma ɖó nyikɔ Jehovah ɔ ǎ, alǒ nú a ba na ɖó mɔjɛmɛ ɖevo lɛ dó nyikɔ Mawu tɔn sín tinmɛ kpo yiylɔ tɔn kpo jí hǔn, kɛnklɛn kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 1.


text:
Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?
È sɔnǔ nú azɔwanú Biblu kplɔnkplɔn tɔn elɔ b’ɛ na d’alɔ we bɔ a na mɔ nǔ jɛ nǔ e Biblu ɖɔ dó xota vovo jí é mɛ; xota elɔ lɛ lɔ ɖ’emɛ: nǔ e wu mǐ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ é, nǔ e nɔ jɛ ɖò kú gudo é, lee è sixu ɖó xwédo awǎjijɛnɔ ɖé gbɔn é kpo gègě ɖevo lɛ kpo.
Linlin Tɛ Mawu ka Ðó nú Mǐ?
A sixu ko nɔ kàn nǔ e wu wuvɛ̌ dó sukpɔ́ sɔmɔ̌ ɖò égbé é byɔ. Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ zaanɖé dìn ɔ, Mawu na bló bɔ gbɛtɔ́ lɛ na ɖɔ fiin ɖò wuvɛ̌ lehun lɛ nu: azɔn kpo kú kpo.
WEMATA 1
Mɛ̌ ka Nyí Mawu?
A ka lin ɖɔ Mawu nɔ kpé nukún dó wutu towe à? Kplɔ́n nǔ dó mɛ alɔkpa e é nyí é, kpo lee a sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn gbɔn é kpo wu.
WEMATA 2
Biblu: Wema E Gosin Mawu Gɔ́n É
Nɛ̌ Biblu ɔ ka sixu d’alɔ we bɔ a ɖeɖɛ tagba towe lɛ gbɔn? Etɛwu a ka sixu ɖeji dó nǔɖɔɖ’ayi tɔn lɛ wu?
WEMATA 3
Etɛ ka Nyí Linlin Mawu Tɔn nú Gbɛtɔ́ Lɛ?
Nɛ̌ gbɛ̀ ka na cí ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ hwenu e ayikúngban ɔ na nyí palaɖisi ɖé é?
WEMATA 4
Mɛ̌ ka Nyí Jezu Klisu?
Kpɔ́n nǔ e wu Jezu nyí Mɛsiya e sín akpá è dó é é, fí e é gosin é kpo nǔ e wu é nyí Vǐɖokponɔ Mawu tɔn é kpo.
WEMATA 5
Gbɛxixɔ ɔ: Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn É
Etɛ ka nyí gbɛxixɔ ɔ? Nɛ̌ a ka sixu mɔ lè ɖ’emɛ gbɔn?
WEMATA 6
Fitɛ Mǐ ka Nɔ Yì Ðò Kú Mǐtɔn Gudo?
Kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ dó fí e mɛkúkú lɛ ɖè é kpo nǔ e wu gbɛtɔ́ nɔ kú é kpo wu é.
WEMATA 7
È Na Fɔ́n Mɛ Sín Kú!
Mɛvívɛ́ ɖé ka ko kú nú we kpɔ́n à? A ka sixu lɛ́ wá mɔ ɛ gbè ɖokpo à? Kpɔ́n nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ dó fínfɔ́n sín kú jí é.
WEMATA 8
Etɛ ka Nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn?
Mɛ gègě wɛ tuùn ɖɛ e Jezu kplɔ́n mɛ é. Etɛ ka nyí tinmɛ “Axɔsuɖuɖu towe ni wá” tɔn?
WEMATA 9
Gbɛvivɔ ɔ Ko Sɛkpɔ Wɛ À?
Ba dò nú lee nǔwiwa kpo jijɔ e lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é kpo ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò hwenu e wu gbɛvivɔ na bɔ dó tlolo, bɔ Biblu ɖɔ ɖ’ayǐ é gbɔn é.
WEMATA 10
Nugbǒ ɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu
Biblu ɖɔ wɛnsagun lɛ kpo awovi lɛ kpo sín xó. Nùɖíɖó gbigbɔ tɔn enɛ lɛ ka tíìn nugbǒ à? Ye ka sixu d’alɔ mǐ alǒ hɛn nǔ gblé dó mǐ wu à?
WEMATA 11
Etɛwu Wuvɛ̌ Mimɔ ka Sukpɔ́ Sɔmɔ̌?
Mɛ gègě nɔ lin ɖɔ Mawu wɛ è na ɖiɖa wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ sín agban. Etɛ hwɛ ka lin? Kpɔ́n nǔ e wu wuvɛ̌ mimɔ dó tíìn bɔ Mawu ɖɔ lɛ é.
WEMATA 12
Nɛ̌ A ka Sixu Huzu Xɔ́ntɔn Mawu Tɔn Gbɔn?
È hɛn ɔ, è na zán gbɛ̀ e nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é. Nugbǒ ɔ, a sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn.
WEMATA 13
Ðǒ Sísí nú Gbɛ̀
Linlin tɛ Mawu ka ɖó dó xoɖiɖe, hundido kpo gbɛ̀ kanlin lɛ tɔn kpo wu?
WEMATA 14
Xwédo Towe Sixu Nɔ Awǎjijɛ Mɛ
Wanyiyi e Jezu ɖexlɛ́ é nyí kpɔ́ndéwú ɖé bɔ asú lɛ, asì lɛ, mɛjitɔ́ lɛ kpo vǐ lɛ kpo sixu xwedó. Etɛ é ka kplɔ́n mǐ?
WEMATA 15
Lee É Jɛxa Ðɔ È Ni Sɛ̀n Mawu Gbɔn É
Ba dò nú nǔ e nɔ ɖè mɛ e ɖò sinsɛn nugbǒ ɔ bló wɛ lɛ é xlɛ́ é ayizɛ́n.
WEMATA 16
Jlǒ Bo Sɛ̀n Mawu
Tagba tɛ lɛ a ka sixu mɔ hwenu e a na ɖò nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é má xá mɛ ɖevo lɛ wɛ é? Nɛ̌ a ka sixu bló mɔ̌ bɔ ye ma na sìn xomɛ ǎ gbɔn?
WEMATA 17
Ðɛxixo Nyí Wǔjɔmɛ Sín Nǔ
Mawu ka nɔ ɖótó ɖɛ towe à? Bo na dó na xósin nú nùkanbyɔ enɛ ɔ, a ɖó na mɔ nǔ jɛ nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ dó ɖɛ wu é mɛ.
WEMATA 18
Un ka Ðó Na Sɔ́ Gbɛ̀ Ce Jó nú Mawu Bo Bló Baptɛm Wɛ À?
Afɔ tɛ lɛ è ka ɖó na ɖè bo na dó sixu jɛxa baptɛm Klisanwun tɔn? Kpɔ́n nǔ e baptɛm nɔte na é kpo lee è ɖó na bló gbɔn é kpo.
WEMATA 19
Tɛ́ Dó Jehovah Wu
Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖè wanyiyi kpo kúdónúmɛ kpo xlɛ́ Mawu ɖó nǔ tobutobu e é bló lɛ é wu gbɔn?
Tinmɛ E Ðò Vivɔnu lɛ É
Xókwin kpo xógbe e è zán ɖò wema Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ? mɛ é ɖé lɛ sín tinmɛ.


text:
AKPÁXWÉ 1
Nɛ̌ Mǐ ka Nɔ Ðótó Mawu Gbɔn?
Mawu nɔ ɖɔ xó nú mǐ gbɔn Biblu ɔ gblamɛ. 2 Timɔtée 3:16
Mawu nugbǒ ɔ d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye wlan linlin tɔn lɛ dó wema bunɔ ɖé mɛ. Wema enɛ wɛ nyí Biblu ɔ. Nǔ taji ɖěɖee Mawu jló ɖɔ a ni tuùn lɛ é wɛ ɖ’emɛ.
Mawu tuùn nǔ e na wà ɖagbe nú mǐ hugǎn lɛ é, bɔ é wɛ ka nyí Jɔtɛn nùnywɛ lɛ bǐ tɔn. Enyi a ɖótó è ɔ, a na nyɔ̌nùí.—Nùnywɛxó 1:5.
Mawu jló ɖɔ mɛ e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ ni nɔ xà Biblu ɔ. É ko ɖè dìn ɖò gbè gègě mɛ.
Enyi a jló na ɖótó Mawu ɔ, a ɖó na nɔ xà Biblu ɔ bo mɔ nukúnnú jɛ mɛ.
Gbɛtɔ́ lɛ ɖò tó ɖó wɛ ɖò fí lɛ bǐ. Matie 28:19
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ sixu d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ Biblu ɔ mɛ.
Gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí ɔ, ye nɔ kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ dó Mawu wu.
A na sú akwɛ ɖě cobɔ è na kplɔ́n we ǎ. A sixu lɛ́ kplɔ́n nǔ dó Mawu wu ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn mɛ.


text: 15 Kɛkɛ ni Farisifoi kɛ woloŋmalɔi jɛ Yerusalem ba Yesu ŋɔɔ amɛbakɛɛ akɛ:2 “Mɛni hewɔ okaselɔi lɛ kuɔ blematsɛmɛi lɛ akusum lɛ mli lɛ? Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, amɛfɔɔɔ amɛdɛ̃* dani amɛyeɔ nii.”3 Ehere nɔ ekɛɛ amɛ akɛ: “Mɛni hewɔ nyɛkuɔ Nyɔŋmɔ kitã lɛ mli yɛ nyɛkusum lɛ hewɔ lɛ?4 Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, Nyɔŋmɔ kɛɛ akɛ, ‘Wo otsɛ kɛ onyɛ,’ ni, ‘Mɔ ni wieɔ wiemɔi fɔji eshiɔ* etsɛ aloo enyɛ lɛ, agbe lɛ.’5 Shi nyɛkɛɔ akɛ, ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni kɛɔ etsɛ aloo enyɛ akɛ: “Nɔ fɛɛ nɔ ni miyɔɔ ni kulɛ obaaná he sɛɛ lɛ, eji nɔkeenɔ ni ajɔɔ nɔ ahã Nyɔŋmɔ” lɛ,6 ehiaaa akɛ ewoɔ etsɛ kwraa.’ No hewɔ lɛ, nyɛgu Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ yɛ nyɛkusum lɛ hewɔ.7 Osatofoi, eja pɛ akɛ Yesaia gba yɛ nyɛhe be ni ekɛɛ akɛ:8 ‘Maŋ nɛɛ kɛ amɛnaabu woɔ mi, shi amɛtsuii etsi amɛhe kɛje mihe kɛtee shɔŋŋ.9 Yakatswaa amɛyaa nɔ amɛjáa mi lɛ, ejaakɛ amɛtsɔɔ tsɔɔmɔi ni ji gbɔmɛi akitãi.’”10 Ni etsɛ asafoku lɛ kɛbɛŋkɛ ni ekɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛboa toi ni nyɛnua shishi:11 Jeee nɔ ni boteɔ gbɔmɔ daaŋ ji nɔ ni buleɔ lɛ, shi moŋ nɔ ni jɛɔ edaaŋ lɛ ji nɔ ni buleɔ lɛ.”12 Kɛkɛ ni kaselɔi lɛ ba eŋɔɔ amɛbakɛɛ lɛ akɛ: “Ole akɛ be ni Farisifoi lɛ nu nɔ ni owie lɛ amɛnane tɔ̃tɔ?”*13 Ehere nɔ ekɛɛ: “Tso fɛɛ tso ni jeee miŋwɛi Tsɛ lɛ tɛo lɛ, abaafã.14 Nyɛkadia amɛsɛɛ. Gbɛtsɔɔlɔi shwilafoi ji amɛ. Belɛ, kɛ́ shwilafo tsɔɔ shwilafo gbɛ lɛ, amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ amɛbaayagbee bu mli.”15 Petro here nɔ ekɛɛ: “Tsɔɔmɔ wɔ nɔkwɛmɔnɔ* lɛ mli.”16 Kɛkɛ ni ekɛɛ akɛ: “Ani nyɛ hu nyɛnuuu nii ashishi lolo?17 Ani nyɛleee akɛ nɔ fɛɛ nɔ ni boteɔ mɔ daaŋ lɛ, musuŋ eyaa ni ajieɔ awoɔ tiafi mli?18 Shi nɔ fɛɛ nɔ ni jɛɔ daaŋ jeɔ kpo lɛ, tsui lɛ mli ejɛɔ, ni nomɛi buleɔ gbɔmɔ.19 Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, tsui lɛ mli susumɔi fɔji, gbɔmɔgbei, gbalafitemɔi, bɔlɛnamɔ jeŋba sha,* jui, amale odasei, kɛ musubɔi jɛɔ.20 Enɛɛmɛi ji nibii ni buleɔ gbɔmɔ; shi dɛ̃ ni afɔɔɔ* dani ayeɔ nii lɛ, no buleee gbɔmɔ.”21 Agbɛnɛ, Yesu shi jɛmɛ etee Tiro kɛ Sidon kpokpaa lɛ nɔ.22 Ni naa! Foinike yoo ko ni jɛ nakai kpokpaa lɛ nɔ lɛ ba ebabolɔ ekɛɛ: “Naa mi mɔbɔ Nuŋtsɔ, David Bi. Daimonio miihao mibiyoo waa.”23 Shi efooo edaaŋ. No hewɔ lɛ ekaselɔi lɛ ba eŋɔɔ amɛbakpa lɛ fai akɛ: “Wo lɛ gbɛ ni eya, ejaakɛ eebolɔ kɛmiinyiɛ wɔsɛɛ.”24 Ehã hetoo ekɛɛ: “Atsuuu mi mɔ ko mɔ ko ŋɔɔ, akɛ ja Israel we gwantɛŋi ni elaaje lɛ aŋɔɔ kɛkɛ atsu mi.”25 Shi yoo lɛ ba ni ebakoto lɛ ekɛɛ: “Nuŋtsɔ, ye obua mi!”26 Ehã lɛ hetoo akɛ: “Ejaaa akɛ aŋɔɔ bii lɛ aboloo lɛ ashɛrɛɔ ashwieɔ gbei abii lɛ ahiɛ.”27 Yoo lɛ kɛɛ akɛ: “Nuŋtsɔ, nakai ni, shi yɛ anɔkwale mli lɛ, gbei abii lɛ yeɔ fufuji ni jɛɔ amɛnuŋtsɔmɛi lɛ akpɔlɔ lɛ nɔ shwieɔ shi lɛ.”28 Kɛkɛ ni Yesu here lɛ nɔ ekɛɛ: “Oo yoo, ohemɔkɛyeli da; bɔ ni otaoɔ lɛ, aba mli nakai ahã bo.” Ni ebiyoo lɛ he wa lɛ yɛ nakai ŋmɛlɛtswaa lɛ nɔ nɔŋŋ.29 Ni Yesu je jɛmɛ eba Galilea Ŋshɔ lɛ naa gbɛ, ni be ni ekwɔ kɛtee gɔŋ lɛ nɔ lɛ, eyata shi yɛ jɛmɛ.30 Kɛkɛ ni asafoku babaoo tsi amɛbɛŋkɛ lɛ, ni amɛkɛ akpakei, kpajelɔi, shwilafoi, mumuii, kɛ mɛi krokomɛi pii ba, ni amɛkɛ amɛ baŋmɛlɛ enaji anaa, ni etsa amɛ.31 Ni be ni asafoku lɛ na akɛ mumuii miiwie, ni kpajelɔi ahe miiwa amɛ, ni akpakei miinyiɛ, ni shwilafoi miina nii lɛ, amɛnaa kpɛ amɛhe, ni amɛwo Israel Nyɔŋmɔ lɛ hiɛ nyam.32 Shi Yesu tsɛ ekaselɔi lɛ kɛba eŋɔɔ ni ekɛɛ amɛ akɛ: “Mimusuŋ miitsɔ mi yɛ asafoku lɛ hewɔ, ejaakɛ gbii etɛ nɛ ní amɛkɛ mi ehi shi, ni amɛbɛ nɔ ko ni amɛbaaye. Misumɔɔɔ akɛ miwoɔ amɛ gbɛ kɛ hɔmɔ,* ejaakɛ ekolɛ, amɛbaayatɔ biti yɛ gbɛ lɛ nɔ.”33 Shi kaselɔi lɛ kɛɛ lɛ akɛ: “Nɛgbɛ wɔbaaná aboloi ni fa bɔ ni baashɛ asafoku ni da nɛkɛ naa yɛ biɛ ni etse ehe banee nɛɛ?”34 Kɛkɛ ni Yesu kɛɛ amɛ akɛ: “Aboloi enyiɛ nyɛyɔɔ?” Amɛkɛɛ akɛ: “Kpawo, kɛ nu mli loi bibii fioo ko.”35 Ni be ni efã asafoku lɛ akɛ amɛtara shikpɔŋ lɛ,36 ekɔlɔ aboloi kpawo kɛ loi lɛ, ni be ni eda shi lɛ, ekumɔ mli ni ekɛhã kaselɔi lɛ, ni kaselɔi lɛ hu kɛhã asafoku lɛ.37 Ni amɛ fɛɛ amɛye ni amɛtɔrɔ, ni amɛkɔlɔ fufuji ni shwɛ lɛ, kɛntɛŋi agboi* kpawo obɔbɔ.38 Ni mɛi ni ye nii lɛ ayibɔ ji hii akpei ejwɛ, kɛ yei kɛ gbekɛbii bibii hu.39 Agbɛnɛ, be ni ewo asafoku lɛ gbɛ lɛ, ebote lɛlɛ mli ni eba Magadan kpokpaa lɛ nɔ.


text: 1 Shishijee lɛ mli lɛ Wiemɔ lɛ yɛ, ni Wiemɔ lɛ kɛ Nyɔŋmɔ yɔɔ, ni Wiemɔ lɛ nyɔŋmɔ ko ni.*2 Mɔ nɛ kɛ Nyɔŋmɔ yɔɔ yɛ shishijee lɛ mli.3 Nibii fɛɛ tsɔ enɔ kɛba shihilɛ mli, ni nɔ kome folo po bɛ ni jeee enɔ etsɔ kɛba shihilɛ mli.Nɔ ni ba shihilɛ mli4 kɛtsɔ enɔ lɛ ji wala, ni wala lɛ ji gbɔmɛi ala lɛ.5 Ni la lɛ miikpɛ yɛ duŋ lɛ mli, shi duŋ lɛ yeko enɔ.6 Nuu ko ba, ni atsu lɛ akɛ Nyɔŋmɔ najiaŋdamɔlɔ; atsɛɔ lɛ Yohane.7 Nuu nɛɛ ba akɛ odasefonyo, bɔ ni afee ni ebaye la lɛ he odase, koni mɛi srɔtoi fɛɛ atsɔ enɔ ahe aye.8 Jeee lɛ ji nakai la lɛ, shi moŋ eba koni ebaye nakai la lɛ he odase.9 No mli lɛ, anɔkwa la lɛ ni hãa gbɔmɛi srɔtoi fɛɛ la lɛ miihe aba je lɛ mli.10 No mli lɛ, eyɛ je lɛ mli, ni je lɛ ba shihilɛ mli kɛtsɔ enɔ, shi je lɛ leee lɛ.11 Eba lɛ diɛŋtsɛ emaŋ, shi lɛ diɛŋtsɛ emɛi lɛ hereee lɛ.12 Shi mɛi fɛɛ ni here lɛ lɛ, ehã amɛ hegbɛ koni amɛbatsɔmɔ Nyɔŋmɔ bii, ejaakɛ amɛjie hemɔkɛyeli kpo yɛ egbɛ́i lɛ mli.13 Ni jeee lá loo heloo ko suɔmɔnaa, loo nuu ko suɔmɔnaa ajɛ afɔ amɛ, shi moŋ Nyɔŋmɔ mli ajɛ.14 Ni Wiemɔ lɛ batsɔ heloo, ni ehi shi yɛ wɔteŋ, ni wɔna enunyam lɛ, anunyam ni tamɔ nɔ ni tsɛ ko kɛhãa ebi koome lɛ; ni Nyɔŋmɔ duromɔ kɛ anɔkwale eyi lɛ obɔ.15 (Yohane ye ehe odase, hɛɛ, ebo ekɛɛ: “Mɔ nɛ ji mɔ ni mikɛɛ yɛ ehe akɛ, ‘Mɔ ni baa yɛ misɛɛ lɛ etsɔ mihiɛ, ejaakɛ eyɛ shihilɛ mli dani miba’ lɛ.”)16 Ejaakɛ wɔ fɛɛ wɔná duromɔ po wɔshi duromɔ nɔ kɛjɛ ebɔyimɔ lɛ mli.17 Akɛni atsɔ Mose nɔ akɛ Mla lɛ hã hewɔ lɛ, duromɔ lɛ kɛ anɔkwale lɛ ba kɛtsɔ Yesu Kristo nɔ.18 Gbɔmɔ ko enako Nyɔŋmɔ pɛŋ; Nyɔŋmɔ bi koome* ni yɔɔ Tsɛ lɛ masɛi* lɛ, lɛ etsɔɔ mɔ ni Tsɛ lɛ ji.19 Enɛ ji odase ni Yohane ye be ni Yudafoi lɛ tsu osɔfoi kɛ Levibii kɛjɛ Yerusalem koni amɛbabi lɛ akɛ: “Namɔ ji bo?” lɛ.20 Ni ejooo sanebimɔ lɛ naa foi, shi moŋ ewie faŋŋ ekɛɛ: “Jeee miji Kristo lɛ.”21 Ni amɛbi lɛ akɛ: “Namɔ ji bo mɔ? Ani bo ji Elia?” Ehere nɔ akɛ: “Jeee mi ni.” “Ani bo ji Gbalɔ lɛ?” Ni ehã hetoo akɛ: “Dabi!”22 No hewɔ lɛ, amɛkɛɛ lɛ akɛ: “Namɔ ji bo? Kɛɛmɔ wɔ koni wɔná hetoo wɔhã mɛi ni tsu wɔ lɛ. Mɛni okɛɔ yɛ bo diɛŋtsɛ ohe?”23 Ekɛɛ: “Miji mɔ gbee ni boɔ yɛ ŋa lɛ nɔ* akɛ, ‘Nyɛfea Yehowa* gbɛ lɛ trɔmɔɔ,’ taakɛ gbalɔ Yesaia kɛɛ lɛ.”24 Ni mɛi ni atsu lɛ jɛ Farisifoi lɛ ateŋ.25 No hewɔ lɛ, amɛbi lɛ akɛ: “Belɛ, kɛjeee bo ji Kristo lɛ loo Elia loo Gbalɔ lɛ, mɛni hewɔ obaptisiɔ mɔ?”26 Yohane hã amɛ hetoo akɛ: “Mi lɛ, mibaptisiɔ yɛ nu mli. Mɔ ko damɔ nyɛteŋ ni nyɛleee lɛ,27 mɔ ni baa yɛ misɛɛ lɛ, misaaa mɔ ni fɛneɔ etokota naa kpãa.”28 Nibii nɛɛ tee nɔ yɛ Betania, yɛ Yordan sɛɛ, he ni Yohane baptisiɔ yɛ lɛ.29 Enɔ jetsɛremɔ lɛ, ena Yesu miiba eŋɔɔ ni ekɛɛ: “Naa, Nyɔŋmɔ Gwantɛŋbi ni wóɔ je lɛ he esha lɛ kɛyaa lɛ!30 Mɔ nɛ ji mɔ ni miwie yɛ ehe akɛ: ‘Nuu ko miiba yɛ misɛɛ, ni etsɔ mihiɛ, ejaakɛ eyɛ shihilɛ mli dani miba’ lɛ.31 Mi po mileee lɛ, shi yiŋtoo hewɔ ni miba ni mibaptisiɔ yɛ nu mli lɛ ji, koni ajie lɛ kpo atsɔɔ Israel.”32 Yohane ye odase hu ekɛɛ: “Mina mumɔ lɛ miikpeleke shi tamɔ okpo kɛmiijɛ ŋwɛi, ni ebahi enɔ.33 Mi po mileee lɛ, shi mɔ tuuntu ni tsu mi akɛ mibabaptisi yɛ nu mli lɛ kɛɛ mi akɛ: ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni obaana akɛ mumɔ lɛ miikpeleke shi kɛmiiba enɔ, ni ehiɔ enɔ lɛ, mɔ nɛ ji mɔ ni baptisiɔ yɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ mli lɛ.’34 Ni mina, ni miye he odase akɛ mɔ nɛ ji Nyɔŋmɔ Bi lɛ.”35 Enɔ jetsɛremɔ ekoŋŋ lɛ, Yohane kɛ ekaselɔi lɛ ateŋ mɛi enyɔ damɔ shi,36 ni be ni Yesu nyiɛ kɛhoɔ lɛ, ekwɛ lɛ ni ekɛɛ: “Naa, Nyɔŋmɔ Gwantɛŋbi lɛ!”37 Be ni kaselɔi enyɔ lɛ nu nɔ ni ewie lɛ, amɛnyiɛ Yesu sɛɛ.38 Ni Yesu tsɔ ehe ni ena akɛ amɛnyiɛ esɛɛ, ni ekɛɛ amɛ akɛ: “Mɛni nyɛtaoɔ?” Amɛkɛɛ lɛ akɛ: “Rabi (eshishi ji, “Tsɔɔlɔ”), nɛgbɛ ohiɔ?”39 Ekɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛbaa, ni nyɛbaana.” No hewɔ lɛ, amɛtee ni amɛyana he ni ehiɔ lɛ, ni amɛkɛ lɛ hi shi nakai gbi lɛ; no mli lɛ eshɛ aaafee ŋmɛlɛtswaa ni ji nyɔŋma* lɛ nɔ.40 Mɛi enyɔ lɛ ni nu nɔ ni Yohane wie ni amɛnyiɛ Yesu sɛɛ lɛ ateŋ mɔ kome ji Andrea, Simon Petro nyɛmi nuu lɛ.41 Eyana lɛ diɛŋtsɛ enyɛmi nuu Simon klɛŋklɛŋ, ni ekɛɛ lɛ akɛ: “Wɔna Mesia lɛ” (eshishi ji, “Kristo”),42 ni enyiɛ ehiɛ kɛtee Yesu ŋɔɔ. Be ni Yesu kwɛ lɛ lɛ, ekɛɛ: “Bo ji Simon, Yohane bi lɛ; abaatsɛ bo Kefa” (eshishi ji “Petro”).43 Enɔ jetsɛremɔ lɛ, etao akɛ eshi kɛya Galilea. Ni Yesu na Filipo ni ekɛɛ lɛ akɛ: “Baatsɔ misɛɛnyiɛlɔ.”44 Ni Filipo jɛ Betsaida, Andrea kɛ Petro maŋ lɛ mli.45 Filipo na Natanael ni ekɛɛ lɛ akɛ: “Wɔna mɔ ni Mose ŋma ehe sane yɛ Mla lɛ mli, ni Gbalɔi lɛ hu ŋma ehe sane lɛ: Yesu, Yosef bi ni jɛ Nazaret lɛ.”46 Shi Natanael kɛɛ lɛ akɛ: “Ani nɔ ko kpakpa ko baanyɛ ajɛ Nazaret?” Filipo kɛɛ lɛ akɛ: “Ba ni obakwɛ.”47 Yesu na Natanael miiba eŋɔɔ ni ekɛɛ yɛ ehe akɛ: “Naa, Israelnyo ni ekã shi faŋŋ akɛ, lakamɔ ko bɛ emli.”48 Natanael kɛɛ lɛ akɛ: “Te fee tɛŋŋ ole mi?” Yesu hã lɛ hetoo akɛ: “Dani Filipo tsɛ bo lɛ, be mli ni oyɔɔ agbami tso lɛ shishi lɛ, mina bo.”49 Natanael here nɔ ekɛɛ: “Rabi, bo ji Nyɔŋmɔ Bi lɛ, bo ji Israel Maŋtsɛ lɛ.”50 Yesu hã lɛ hetoo akɛ: “Akɛni mikɛɛ bo akɛ mina bo yɛ agbami tso lɛ shishi lɛ hewɔ ohe oye lɛ? Obaana nibii wuji fe enɛɛmɛi.”51 Ni ekɛɛ lɛ akɛ: “Lɛɛlɛŋ, lɛɛlɛŋ, miikɛɛ nyɛ akɛ, nyɛbaana ni agbele ŋwɛi naa, ní Nyɔŋmɔ bɔfoi lɛ miikwɔ ni amɛmiikpeleke kɛmiiba gbɔmɔ Bi lɛ ŋɔɔ.”


text:
JW LIBRARY
Zǎn Historique: Andloyidu
JW Library nɔ hɛn xota kpo wemata Biblu tɔn ɖěɖee a xà lɛ é kpo dó fí ɖé. É sixu d’alɔ we, ɖi kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e a jló na lɛkɔ yì wemafɔ e a ko kpɔ́n wá yì é ɖé jí é.
Bo na dó sixu zán Historique ɔ, xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ:
Lɛkɔ Yì Nǔ E A Ko Hun Wá Yì É Jí
Zǐn Historique sín wuntun ɔ bá mɔ wemafɔ kpo xota e a xà b’ɛ ma lín ǎ lɛ é kpo. Zǐn wemafɔ alǒ xota ɖé ɖò ee tɔ́n lɛ é mɛ bá lɛkɔ yì jí.
Súnsún Nǔ E A Ko Hun Wá Yì É
Zǐn Historique sín wuntun ɔ bá mɔ nǔ e a hun wá yì lɛ é. Zǐn Tout effacer bá súnsún bǐ.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Mai 2014 dó JW Library 1.2, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.