text: 19 “Kɛ́ Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kpãtã jeŋmaji ni Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛ amɛshikpɔŋ lɛ hãa bo lɛ ahiɛ, ni oshwie amɛ ni ohi amɛmaji lɛ kɛ amɛshĩai lɛ amli lɛ,+2 halamɔ maji etɛ oto yɛ oshikpɔŋ ni Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛhãa bo akɛ onɔ lɛ nɔ.+3 Jaa shikpɔŋ ni Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛhã bo akɛ onɔ lɛ mli etɛ, ni osaa gbɛjegbɛi lɛ koni mɔ fɛɛ mɔ ni baagbe mɔ ko lɛ ajo foi kɛya nakai maji lɛ ateŋ ekome mli.4 “Agbɛnɛ, mɔ ko ni egbe gbɔmɔ ni baajo foi kɛya jɛmɛ bɔ ni afee ni eyi aná wala lɛ, nɔ ni esa akɛ afee yɛ he nɛ: Kɛ́ ejeee gbɛ etswa enyɛmi gbɔmɔ ko nɔ, ni jeee nyɛ ni enyɛɔ lɛ momo hewɔ;+5 tamɔ akɛ, ekɛ enyɛmi gbɔmɔ tee koo mli koni amɛyalɛ́ lai, ni ewó enine nɔ koni ekɛ lema lɛ afo tso, shi lema lɛ yitso lɛ fã yɛ tso lɛ he ni eyatswa enyɛmi gbɔmɔ lɛ ni egbo lɛ, no lɛ, mɔ ni gbe mɔ lɛ ajo foi kɛya maji nɛɛ ateŋ ekome mli koni eyi aná wala.+6 Kɛjeee nakai lɛ, lá he oweletɔlɔ+ lɛ baatiu mɔ ni egbe gbɔmɔ lɛ yɛ mlila naa,* ni ebaayanina lɛ ni ebaagbe lɛ, ejaakɛ gbɛ ni yaa maŋ lɛ mli lɛ jekɛ tsɔ. Shi akɛni jeee nyɛ enyɛɔ enyɛmi gbɔmɔ lɛ momo hewɔ lɛ, esaaa gbele.+7 No hewɔ ni mifãa bo akɛ: ‘Halamɔ maji etɛ oto’ lɛ.8 “Kɛ́ Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, lɛɛ ohusu lɛ mli tamɔ bɔ ni ekã otsɛmɛi lɛ kitã lɛ,+ ni ekɛ shikpɔŋ lɛ fɛɛ ni ewo shi akɛ ekɛbaahã otsɛmɛi lɛ hã bo lɛ+9 —kɛji oooye kitãi nɛɛ fɛɛ ni miwoɔ bo ŋmɛnɛ gbi nɛɛ anɔ pɛpɛɛpɛ, ní osumɔ Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, ní onyiɛ egbɛi lɛ anɔ daa lɛ+—no lɛ, okɛ maji etɛ krokomɛi afata maji etɛ nɛɛ ahe.+10 Kɛ́ eba lɛ nakai lɛ, ashwieŋ mɔ ko ni efeko nɔ ko lá shi+ yɛ shikpɔŋ ni Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛhãa bo akɛ gboshinii lɛ nɔ, ni oyeŋ lá ko yi sɔ̃.+11 “Shi kɛ́ mɔ ko nyɛɔ enyɛmi gbɔmɔ,+ ni etee ehe koni etutua lɛ, ni eye lɛ* awui waa ni egbo, ni mɔ lɛ jo foi kɛtee maji nɛɛ ateŋ ekome mli lɛ,12 no lɛ, emaŋ lɛ mli onukpai lɛ atsu ni ayatsɛ lɛ kɛjɛ jɛmɛ kɛba, ní amɛtu lɛ amɛwo lá he oweletɔlɔ lɛ dɛŋ, ní egbo.+13 Kaana* lɛ mɔbɔ, jiemɔ mɔ ni efeko nɔ ko lɛ lá lɛ he sɔ̃ lɛ kɛje Israel,+ koni ahi ahã bo.14 “Kɛ́ onine shɛ ogboshinii nɔ yɛ shikpɔŋ ni Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛhãa bo akɛ onɔ lɛ nɔ lɛ, kaatsi onaanyo husu kadimɔnɔ+ kɛje he ni blematsɛmɛi lɛ je husui lɛ yɛ lɛ.15 “Odasefonyo kome akabu mɔ kroko fɔ* yɛ tɔmɔ loo esha ko ni mɔ lɛ efee lɛ hewɔ.+ Odasefoi enyɔ loo odasefoi etɛ awiemɔ* naa lɛ, sane lɛ ama shi.+16 Kɛ́ odasefonyo ko ni hiɛ jwɛŋmɔ fɔŋ ye odase eshi mɔ ko, ni ekɛ sane fɔ̃ mɔ lɛ nɔ akɛ etɔ̃ mla ko lɛ,+17 mɛi enyɔ ni kɛ amɛhe taa naa lɛ ayadamɔ Yehowa kɛ osɔfoi lɛ kɛ kojolɔi ni sɔmɔɔ yɛ nakai beiaŋ lɛ ahiɛ.+18 Kojolɔi lɛ atao sane lɛ mli fitsofitso,+ ni kɛ́ mɔ ni ye odase lɛ ji amale odasefonyo, ni sane ni efo efɔ̃ enyɛmi lɛ nɔ lɛ bɛ mli lɛ,19 no lɛ, nyɛfea lɛ bɔ pɛ ni etsɔ ŋaa akɛ ebaafee enyɛmi lɛ,+ ni ojie nɔ fɔŋ lɛ kɛje nyɛteŋ.+20 Mɛi ni eshwɛ lɛ baanu ni amɛbaashe gbeyei, ni amɛfeŋ nɔ fɔŋ ko ni tamɔ nakai yɛ nyɛteŋ dɔŋŋ.+21 Kaana* mɔbɔ:+ Akɛ wala* ato wala* najiaŋ, hiŋmɛi yɛ hiŋmɛi najiaŋ, nyanyɔŋ yɛ nyanyɔŋ najiaŋ, nine yɛ nine najiaŋ, nane yɛ nane najiaŋ.*+


c: text/html

text:
Afɔlei ni ashã kɛ sɔlemɔ shĩa lɛ nɔjɔɔmɔ gbijurɔyeli (62-66)
8 Solomon bua+ Israel onukpai, weku yitsei lɛ fɛɛ, kɛ Israelbii lɛ atsɛmɛi ashĩai onukpai lɛ anaa yɛ nakai beiaŋ.+ Amɛba Maŋtsɛ Solomon ŋɔɔ yɛ Yerusalem koni amɛyawó Yehowa kpaŋmɔ adeka lɛ kɛjɛ David Maŋ,+ ni ji Zion+ lɛ mli kɛkwɔ kɛba.2 Israel hii lɛ fɛɛ babua amɛhe naa yɛ Maŋtsɛ Solomon hiɛ yɛ Etanim* nyɔɔŋ lɛ, ni ji nyɔɔŋ ni ji kpawo lɛ nɔ, be ni ayeɔ gbi jurɔ* lɛ.+3 No hewɔ lɛ, Israel onukpai lɛ fɛɛ ba, ni osɔfoi lɛ wó Adeka lɛ.+4 Amɛkɛ Yehowa Adeka lɛ, kɛ kpee buu lɛ,+ kɛ nibii krɔŋkrɔŋi lɛ fɛɛ ni yɔɔ kpee buu lɛ mli lɛ kwɔ kɛba. Osɔfoi lɛ kɛ Levibii lɛ kɛkwɔ kɛba.5 Maŋtsɛ Solomon kɛ Israel asafo muu lɛ ni etsu ayatsɛ amɛ kɛba eŋɔɔ lɛ fɛɛ damɔ Adeka lɛ hiɛ. Amɛgbegbee gwantɛŋi kɛ tsinai babaoo+ bɔ ni anyɛɛɛ akane loo abu naa amɛkɛshã afɔle.6 Kɛkɛ ni osɔfoi lɛ kɛ Yehowa kpaŋmɔ adeka lɛ yama egbɛhe,+ yɛ shĩa lɛ sɛɛtsu lɛ, ni ji He Krɔŋkrɔŋ Fe Fɛɛ lɛ mli yɛ kerubim lɛ afiji lɛ ashishi.+7 Kerubim lɛ afiji ni amɛgbɛ mli lɛ ha he ni Adeka lɛ ma lɛ, no hewɔ lɛ, kerubim lɛ afiji lɛ ha Adeka lɛ kɛ ehe tsei lɛ anɔ.+8 Ehe tsei+ lɛ kɛlɛ aahu akɛ, anaa amɛnaabui yɛ He Krɔŋkrɔŋ lɛ yɛ sɛɛtsu lɛ hiɛ, shi anaaa yɛ kpo lɛ nɔ. Ni amɛyɛ jɛmɛ kɛbashi ŋmɛnɛ.9 Nɔ ko nɔ ko bɛ Adeka lɛ mli akɛ ja tɛi tɛtrɛbii enyɔ+ ni Mose kɛwo mli+ yɛ Horeb, be ni Yehowa kɛ Israelbii lɛ kpaŋ kpaŋmɔ+ be ni amɛshi Ejipt shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ.+10 Be ni osɔfoi lɛ je kpo kɛjɛ he krɔŋkrɔŋ lɛ, atatu+ lɛ bayi Yehowa shĩa lɛ obɔ.+11 Osɔfoi lɛ nyɛɛɛ adamɔ shi ni amɛsɔmɔ yɛ atatu lɛ hewɔ, ejaakɛ Yehowa anunyam lɛ eyi Yehowa shĩa lɛ obɔ.+12 Solomon wie yɛ nakai ŋmɛlɛtswaa lɛ nɔ akɛ: “Yehowa kɛɛ ebaahi duŋ kpii lɛ mli.+13 Mima shĩa grɔŋŋ* mihã bo, he ko ni ma shi shiŋŋ koni ohi jɛmɛ kɛya naanɔ.”+14 Kɛkɛ ni maŋtsɛ lɛ tsɔ ehe ni ejɔɔ Israel asafo lɛ fɛɛ be ni Israel asafo lɛ fɛɛ damɔ shi lɛ.+15 Ekɛɛ akɛ: “Ajie Yehowa, Israel Nyɔŋmɔ lɛ, mɔ ni kɛ lɛ diɛŋtsɛ enaabu wo mitsɛ David shi, ni etsɔ lɛ diɛŋtsɛ enine nɔ ehã eba mli lɛ yi, mɔ ni kɛɛ akɛ,16 ‘Kɛjɛ gbi nɔ ni mijie miwebii Israel kɛje Ejipt lɛ, mihalako maŋ ko yɛ Israel wekui lɛ fɛɛ amli koni ama shĩa ahã mi yɛ jɛmɛ koni migbɛ́i lɛ akã nɔ,+ shi mihala David koni eye mimaŋ Israel nɔ.’17 No mli lɛ, ekã mitsɛ David tsui nɔ akɛ ema shĩa ehã Yehowa, Israel Nyɔŋmɔ lɛ gbɛ́i lɛ.+18 Shi Yehowa kɛɛ mitsɛ David akɛ, ‘Ekã otsui nɔ akɛ oma shĩa ohã migbɛ́i lɛ, ni ehi jogbaŋŋ akɛ nɔ ko nakai kã otsui nɔ.19 Shi jeee bo ji mɔ ni baama shĩa lɛ, shi moŋ, bo diɛŋtsɛ obinuu ni abaafɔ ahã bo lɛ,* lɛ ji mɔ ni baama shĩa lɛ ehã migbɛ́i lɛ.’+20 Yehowa eye shi ni ewo lɛ nɔ, ejaakɛ miye mitsɛ David sɛɛ, ni mita Israel maŋtsɛ sɛi lɛ nɔ tamɔ bɔ ni Yehowa wo shi lɛ pɛpɛɛpɛ. Mima shĩa lɛ hu mihã Yehowa, Israel Nyɔŋmɔ lɛ gbɛ́i lɛ,+21 ni misaa he ko hu yɛ jɛmɛ mihã Adeka lɛ ni kpaŋmɔ+ ni Yehowa kɛ wɔtsɛmɛi lɛ kpaŋ be ni ejie amɛ kɛje Ejipt shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ yɔɔ mli lɛ.”22 Kɛkɛ ni Solomon damɔ Yehowa afɔleshaa latɛ lɛ hiɛ yɛ Israel asafo lɛ fɛɛ hiɛ, ni egbɛ enijiaŋ kɛtee ŋwɛi,+23 ni ekɛɛ akɛ: “Yehowa, Israel Nyɔŋmɔ, nyɔŋmɔ ko nyɔŋmɔ ko bɛ ŋwɛi loo shikpɔŋ lɛ nɔ ni tamɔ bo,+ ejaakɛ oyeɔ kpaŋmɔ nɔ ni ojieɔ suɔmɔ ni tsakeee+ kpo otsɔɔ otsuji ni nyiɛɔ yɛ ohiɛ kɛ amɛtsui fɛɛ lɛ.+24 Oye shi ni owo otsulɔ, ni ji mitsɛ David lɛ nɔ. Bo diɛŋtsɛ okɛ onaabu wo shi, ni ŋmɛnɛ gbi nɛɛ otsɔ bo diɛŋtsɛ onine nɔ ohã eba mli.+25 Ni agbɛnɛ, Yehowa, Israel Nyɔŋmɔ, ye shi ni owo otsulɔ, ni ji mitsɛ David lɛ nɔ be ni okɛɛ akɛ: ‘Kɛ́ obihii lɛ ahiɛ hi amɛhe nɔ jogbaŋŋ ni amɛnyiɛ yɛ mihiɛ tamɔ bɔ ni onyiɛ yɛ mihiɛ lɛ, no lɛ ebaŋ kɔkɔɔkɔ akɛ be ko baashɛ ni anáŋ oseshinyo ko ni baata Israel maŋtsɛ sɛi lɛ nɔ.’+26 Ni agbɛnɛ, Israel Nyɔŋmɔ, ofainɛ hã shi ni owo otsulɔ, ni ji mitsɛ David lɛ aba mli.27 “Shi ani Nyɔŋmɔ baaba ebahi shikpɔŋ lɛ nɔ lɛɛlɛŋ?+ Naa! Ŋwɛii, ŋwɛii amli ŋwɛi po edaaa hãaa bo;+ enyiɛ nɔŋŋ shĩa ni mima nɛɛ!+28 No hewɔ lɛ, Yehowa, mi-Nyɔŋmɔ, bo otsulɔ sɔlemɔ kɛ faikpamɔ kɛhã mɔbɔnalɛ lɛ toi, ni obo sɔlemɔ ni otsulɔ sɔleɔ kɛhã yelikɛbuamɔ lɛ, kɛ sɔlemɔ ni esɔleɔ yɛ ohiɛ ŋmɛnɛ gbi nɛɛ toi.29 Hã ohiŋmɛii akã shĩa nɛɛ he jenamɔ kɛ jetsɛremɔ, shĩa ni owie yɛ he akɛ, ‘Migbɛ́i baahi jɛmɛ’ lɛ,+ ni obo sɔlemɔ ni otsulɔ ewó ehiɛ etsɔɔ biɛ ni esɔleɔ lɛ toi.+30 Ni obo otsulɔ faikpamɔ kɛhã mɔbɔnalɛ kɛ nɔ ni omaŋ Israel biɔ be ni amɛtsɔ amɛhiɛ amɛhã biɛ ni amɛsɔleɔ lɛ toi, ni onu yɛ he ni oyɔɔ lɛ, he ni oyɔɔ yɛ ŋwɛii+ lɛ; ni onu ni okɛke.+31 “Kɛ́ mɔ ko fee enyɛmi gbɔmɔ esha ni ahã ekã kitã,* ni kitakamɔ lɛ he loomɔ bakã enɔ, ni be ni kitã lɛ he loomɔ kã enɔ lolo lɛ eba ofɔleshaa latɛ lɛ hiɛ yɛ oshĩa nɛɛ,+32 no lɛ, jɛɛ ŋwɛii onu ni otsu he nii, ni okojo otsuji, ni obu mɔ fɔŋ lɛ fɔ,* ni ohã nɔ ni efee lɛ ababua eyiteŋ, ni obu jalɔ lɛ bem* ni ojɔɔ lɛ yɛ lɛ diɛŋtsɛ ejalɛ lɛ naa.+33 “Kɛ́ henyɛlɔ ko ye omaŋ Israel nɔ kunim yɛ esha ni amɛtee nɔ amɛfee amɛshi bo lɛ hewɔ,+ ni amɛku amɛsɛɛ kɛba oŋɔɔ ni amɛwo ogbɛ́i+ lɛ hiɛ nyam ni amɛsɔle ni amɛkpa bo fai koni ona amɛ mɔbɔ yɛ oshĩa nɛɛ,+34 no lɛ, jɛɛ ŋwɛii onu, ni okɛ omaŋ Israel he esha lɛ ake amɛ, ni okɛ amɛ aku sɛɛ kɛba shikpɔŋ ni okɛhã amɛtsɛmɛi lɛ nɔ ekoŋŋ.+35 “Kɛji aŋa ŋwɛi naa ni nugbɔ enɛɛɛ+ akɛni amɛtee nɔ amɛfee esha amɛshi bo lɛ hewɔ,+ ni amɛtsɔ amɛhiɛ amɛhã biɛ ni amɛwo ogbɛ́i lɛ hiɛ nyam ni amɛtsi amɛhe kɛje esha lɛ he akɛni oba amɛ shi lɛ hewɔ* lɛ,+36 no lɛ, jɛɛ ŋwɛii onu, ni okɛ otsuji, ni ji omaŋ Israel he esha lɛ ake amɛ, ejaakɛ obaatsɔɔ amɛ gbɛ+ kpakpa ni esa akɛ amɛnyiɛ nɔ; ni ohã nugbɔ anɛ yɛ shikpɔŋ+ ni okɛhã amɛ akɛ gboshinii lɛ nɔ.37 “Kɛji hɔmɔ ba shikpɔŋ lɛ nɔ+ jio, tsɛŋemɔ hela ni gbeɔ mɔ jio, jeŋ dɔlɛ jio, tsei ayibii ni ŋalaa+ jio, baalabii pii jio, agãi ni fiteɔ nii waa jio; kɛji amɛhenyɛlɔi bawo amɛhe ka yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ maji lɛ eko mli jio,* haomɔ kroko fɛɛ haomɔ kroko loo hela fɛɛ hela ni baaba jio,+38 no lɛ, sɔlemɔ fɛɛ sɔlemɔ, loo fai fɛɛ fai+ ni mɔ ko loo omaŋ Israel fɛɛ baakpa kɛhã mɔbɔnalɛ (ejaakɛ mɔ fɛɛ mɔ le lɛ diɛŋtsɛ etsui mli haomɔ)+ be ni amɛgbɛ amɛnijiaŋ amɛtsɔɔ shĩa nɛɛ,39 jɛɛ ŋwɛii, ni ji oshihilɛhe+ lɛ onu ni okɛke+ ni otsu he nii; ni ojɔɔ mɔ fɛɛ mɔ yɛ gbɛ fɛɛ gbɛ ni ekɔ lɛ naa,+ ejaakɛ ole etsuiŋ (bo pɛ ji mɔ ni le adesa fɛɛ adesa tsuiŋ lɛɛlɛŋ),+40 koni amɛshe bo gbeyei gbii fɛɛ ni amɛkɛbaahi shikpɔŋ ni okɛhã amɛtsɛmɛi lɛ nɔ lɛ.41 “Agbɛnɛ hu, kɛ́ gbɔ ko ni jɛɛɛ omaŋ Israel teŋ jɛ maŋsɛɛ shɔŋŋ ba yɛ ogbɛ́i* lɛ hewɔ+42 (ejaakɛ amɛbaanu ogbɛ́i kpele+ lɛ he kɛ onineshiwalɛ kɛ onine ni okpã mli lɛ he), ni eba ni ekɛ ehiɛ tsɔɔ shĩa nɛɛ ni esɔle lɛ,43 no lɛ, jɛɛ ŋwɛii, ni ji oshihilɛhe+ lɛ obo toi, ni ofee nɔ fɛɛ nɔ ni gbɔ lɛ baabi bo lɛ, koni mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ fɛɛ ale ogbɛ́i lɛ ni amɛshe bo gbeyei+ tamɔ bɔ ni omaŋ Israel feɔ lɛ, ni amɛná amɛle akɛ ogbɛ́i kã shĩa nɛɛ ni mima lɛ nɔ.44 “Kɛ́ otsu omaŋbii lɛ koni amɛkɛ amɛhenyɛlɔi ayawu ta, ekɔɔɔ he eko he ni obaatsu amɛ,+ ni amɛwó amɛhiɛ amɛtsɔɔ maŋ ni ohala+ lɛ kɛ shĩa ni mima mihã ogbɛ́i lɛ ni amɛsɔle+ amɛhã Yehowa lɛ,+45 no lɛ, jɛɛ ŋwɛii onu amɛsɔlemɔ kɛ amɛfaikpamɔ kɛhã mɔbɔnalɛ lɛ ni oye amɛsane ohã amɛ.46 “Kɛ́ amɛfee esha amɛshi bo (ejaakɛ mɔ ko mɔ ko bɛ ni efeee esha),+ ni omli fu amɛ, ni okɛ amɛ wo henyɛlɔ ko dɛŋ, ni amɛhenyɛlɔ lɛ ŋɔ amɛ nom kɛtee henyɛlɔ lɛ shikpɔŋ lɛ nɔ, he ni jekɛ jio, he ni jekɛɛɛ jio;+47 ni amɛhiɛ tserɛ amɛ yɛ shikpɔŋ ni aŋɔ amɛ nom kɛtee nɔ lɛ nɔ,+ ni amɛku amɛsɛɛ kɛba oŋɔɔ,+ ni amɛkpa bo fai koni ona amɛ mɔbɔ yɛ amɛhenyɛlɔ lɛ shikpɔŋ lɛ nɔ+ amɛkɛɛ, ‘Wɔfee esha ni wɔtɔ̃; wɔfee efɔŋ,’+48 ni amɛku amɛsɛɛ kɛba oŋɔɔ kɛ amɛtsui+ fɛɛ kɛ amɛsusuma* fɛɛ yɛ amɛhenyɛlɔ lɛ shikpɔŋ ni aŋɔ amɛ nom kɛtee nɔ lɛ nɔ, ni amɛtsɔ amɛhiɛ amɛhã amɛshikpɔŋ lɛ ni okɛhã amɛtsɛmɛi lɛ kɛ maŋ ni ohala lɛ kɛ shĩa ni mima mihã ogbɛ́i lɛ, ni amɛsɔle amɛhã bo lɛ,+49 no lɛ, jɛɛ ŋwɛii, ni ji oshihilɛhe+ lɛ onu amɛsɔlemɔ kɛ amɛfaikpamɔ kɛhã mɔbɔnalɛ lɛ, ni oye amɛsane ohã amɛ,50 ni okɛ esha ni omaŋbii lɛ efee amɛshi bo lɛ ake amɛ, okɛ efɔŋ fɛɛ efɔŋ ni amɛfee amɛshi bo lɛ ake amɛ. Ni ohã amɛnii afee amɛhenyɛlɔ lɛ mɔbɔ ni ena amɛ mɔbɔ+51 (ejaakɛ omaŋ kɛ ogboshinii ji amɛ,+ mɛi ni ojie kɛje Ejipt,+ kɛje dade flɔnɔɔ lɛ mli lɛ).+52 Ohiŋmɛii akamɔ ahã fai ni otsulɔ kpaa kɛhã mɔbɔnalɛ+ kɛ fai ni omaŋ Israel kpaa kɛhã mɔbɔnalɛ lɛ, ni obo toi be fɛɛ be ni amɛbaabo amɛtsɛ bo.*+53 Ejaakɛ, bo Nuŋtsɔ Ofe Yehowa, bo diɛŋtsɛ oŋɔ amɛ ohã ohe akɛ ogboshinii yɛ mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ fɛɛ ateŋ,+ tamɔ bɔ ni otsɔ otsulɔ Mose nɔ owie be ni ojie wɔtsɛmɛi lɛ kɛje Ejipt lɛ.”54 Be ni Solomon gbe sɔlemɔ nɛɛ kɛ fai ni ekpaa Yehowa kɛhã mɔbɔnalɛ lɛ fɛɛ naa nɔŋŋ lɛ, ete shi yɛ Yehowa afɔleshaa latɛ lɛ hiɛ, he ni no mli lɛ ekula shi yɛ ni egbɛ enijiaŋ kɛtee ŋwɛii lɛ.+55 Eho edamɔ shi ni ekɛ gbee ni wa jɔɔ Israel asafo muu lɛ fɛɛ ekɛɛ:56 “Ajie Yehowa, mɔ ni ehã emaŋ Israel hejɔɔmɔhe, tamɔ bɔ ni ewo shi lɛ pɛpɛɛpɛ+ lɛ yi. Nibii kpakpai ni etsɔ Mose nɔ ewo he shi lɛ ekome folo po ekako shi.+57 Yehowa, wɔ-Nyɔŋmɔ lɛ kɛ wɔ ahi shi tamɔ bɔ ni ekɛ wɔtsɛmɛi lɛ hi shi lɛ pɛpɛɛpɛ.+ Ekashi wɔ, ni ekakwa wɔ hu.+58 Edɔ wɔtsui kɛba eŋɔɔ,+ koni wɔnyiɛ yɛ egbɛi lɛ fɛɛ nɔ ni wɔye ekitãi, kɛ etaomɔ nii, kɛ eyiŋkpɛi* ni ekɛhã wɔtsɛmɛi lɛ akɛ amɛye nɔ lɛ fɛɛ nɔ.59 Ni miwiemɔi ni mitsɔ nɔ mikpa Yehowa fai kɛhã mɔbɔnalɛ lɛ ahi Yehowa, wɔ-Nyɔŋmɔ lɛ hiɛ jetsɛremɔ kɛ jenamɔ, koni eye etsulɔ kɛ emaŋ Israel sane ehã amɛ, bɔ ni he baahia kɛhã gbi fɛɛ gbi,60 koni mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ fɛɛ aná ale akɛ Yehowa ji anɔkwa Nyɔŋmɔ lɛ.+ Mɔ ko mɔ ko bɛ sɛɛ dɔŋŋ!+61 No hewɔ lɛ, nyɛkɛ nyɛtsui muu fɛɛ ahãa*+ Yehowa, wɔ-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛtsɔ nyiɛmɔ ni nyɛaanyiɛ yɛ etaomɔ nii lɛ kɛ ekitãi lɛ anaa lɛ nɔ, tamɔ bɔ ni nyɛfee ŋmɛnɛ gbi nɛɛ.”62 Ni maŋtsɛ lɛ kɛ Israel fɛɛ shã afɔle kpele yɛ Yehowa hiɛ.+63 Solomon shã naanyobɔɔ afɔlei+ ehã Yehowa: Ekɛ tsinai 22,000 kɛ gwantɛŋi 120,000 shã afɔle. Nɛkɛ ji bɔ ni maŋtsɛ lɛ kɛ Israelbii lɛ fɛɛ fee kɛgbele Yehowa shĩa lɛ naa.+64 Nakai gbi lɛ, maŋtsɛ lɛ fee kpo lɛ ni yɔɔ Yehowa shĩa lɛ hiɛ lɛ teŋ lɛ krɔŋkrɔŋ, ejaakɛ jɛmɛ ji he ni eshã shãa afɔlei lɛ, kɛ niyenii afɔlei lɛ, kɛ naanyobɔɔ afɔlei lɛ ahe fɔi lɛ yɛ, akɛni akɔɔble afɔleshaa latɛ+ ni yɔɔ Yehowa hiɛ lɛ edaaa bɔ ni shãa afɔlei lɛ, kɛ niyenii afɔlei lɛ, kɛ naanyobɔɔ afɔlei lɛ ahe fɔi+ lɛ fɛɛ baaya nɔ lɛ hewɔ.65 Nakai be lɛ mli lɛ, Solomon kɛ Israel fɛɛ, asafo babaoo ni jɛ Lebo-hamat* aahu kɛyashi Ejipt Nujɔɔ lɛ he lɛ,+ ye gbi jurɔ+ yɛ Yehowa, wɔ-Nyɔŋmɔ lɛ hiɛ gbii 7, ni amɛsaa amɛye gbi jurɔ lɛ gbii 7 ekoŋŋ, ni fɛɛ fee gbii 14.66 Enɔ jetsɛremɔ lɛ,* ewo maŋbii lɛ gbɛ, ni amɛjɔɔ maŋtsɛ lɛ, ni amɛtee amɛshĩai kɛ miishɛɛ kɛ tsuijurɔ yɛ nibii kpakpai fɛɛ+ ni Yehowa efee ehã etsulɔ David kɛ emaŋ Israel lɛ hewɔ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WEMATA 44
Jezu Hwíhwɛ́ Jɔhɔn Ðaxó ɖé Ðò Xù Jí
MATIE 8:18, 23-27 MAKI 4:35-41 LUKI 8:22-25
JEZU HWÍHWƐ́ JƆHƆN ÐAXÓ ÐÉ ÐÒ GALILÉE XÙ Ɔ JÍ
Jezu wà azɔ̌ tawun kéze ɔ mɛ, bɔ nǔ cikɔ n’i. Ee gbadanu sù é ɔ, é ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Mi nú mǐ na yì agě ɖě ɔ jí,” é wɛ nyí ee ɖò awa ɖě ɔ xwé nú Kafaanawumu gbéjí é.—Maki 4:35.
Ðò agě e ɖò zǎnzǎnhweji nú Galilée Xù ɔ é jí ɔ, è nɔ mɔ Jelazáanu lɛ sín ayikúngban. Xá enɛ mɛ wɛ è nɔ lɛ́ ylɔ ɖɔ Tota Wǒ lɛ Gbéjí. Tota Wǒ lɛ Gbéjí ɔ nyí hɔnkàn ɖé nú aca Glɛkinu lɛ tɔn; Jwifu gègě ka nɔ lɛ́ nɔ xá enɛ lɛ mɛ.
Mɛ lɛ gɔn ayi ɖó Kafaanawumu e Jezu gosin é wu ǎ. É hwe bǐ ɔ tɔjihun ɖevo lɛ jɛ xù ɔ jí xá ɛ. (Maki 4:36) Nugbǒ ɔ, xù ɔ xixo zlɛ lín vo ɖé ǎ. Galilée Xù ɔ cí tɔgwede fífá e d’agba é ɖé ɖɔhun, ga tɔn na yì kilomɛtlu 21 mɔ̌, bɔ gblo tɔn na yì kilomɛtlu 12 mɔ̌. Amɔ̌, é yì dò tawun.
Jezu nyí mɛ maɖóblɔ̌ có, nǔ cikɔ n’i ɖó sinsɛnzɔ́ e wà wɛ é ɖè kpo kanɖodonǔwu kpo é wu. Enɛ wu ɔ, ee ye sún tɔjihun ɔ é ɔ, é mlɔ́ tɔjihun ɔ gudo, bo sɔ́ ta ɖó kɔɖónú ɖé jí, lobo wlí amlɔ.
Mɛsɛ́dó lɛ gègě wɛ kpé nǔ wu bo na kun tɔjihun ɔ, amɔ̌, gayɛnu tɔn ɔ na fá ɖebǔ ǎ. Só lɛ lɛlɛ̌ dó Galilée Xù ɔ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, nukún tɔn mɛ nɔ hun myɔ. Hweɖelɛnu ɔ, jɔhɔn fífá nɔ mlí sín só lɛ jí bo nɔ wá kpé xù ɔ nukúnmɛ e ɖò zozo jí é, b’ɛ nɔ sín enɛ wu bɔ ajijimɛ ɔ, jɔhɔn ɖaxó nɔ bɛ́ ɖò xù ɔ jí kpo adǎn kpo. Nǔ e jɛ dìn é nɛ. Zaan ɔ, aslɔkɛ́ lɛ nɔ wá xò dó tɔjihun ɔ wu. “Hǔn ɔ jɛ gigɔ jí, bɔ nǔ nyanya ɖò na jɛ wɛ.” (Luki 8:23) Jezu ka kpó ɖò amlɔ mɛ!
Ye mɛ e ɖò tɔjihun ɔ kun wɛ lɛ é w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo na jlɔ́ ali nú tɔjihun ɔ, lee ye ko nɔ bló gbɔn wá yì ɖò jɔhɔn ɖaxó lɛ nu é. Amɔ̌, gayɛnu tɔn gbɔn vo. Ðó ye ɖò xɛsi ɖi wɛ ɖɔ emi taa kú wutu ɔ, ye fɔ́n Jezu bo ɖɔ: “Aklunɔ, hwlɛn mǐ gán; mǐ ɖò tɔ̀ na kú wɛ.” (Matie 8:25) Ahwanvu lɛ ɖò xɛsi ɖi wɛ dìn ɖɔ emi ɖò na syɔ wɛ!
Hwenu e Jezu fɔ́n é ɔ, é ɖɔ nú mɛsɛ́dó lɛ ɖɔ: “Etɛ sín xɛsi ɖi wɛ mi ka ɖè? Nùɖiɖihwedonanɔ emi!” (Matie 8:26) Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖegbe dó jɔhɔn ɔ kpo xù ɔ kpo ɖɔ ye ni hwíhwɛ́. (Maki 4:39) Jɔhɔn ɖaxó ɔ xwɛ bɔ xù ɔ cí tóó. (Maki kpo Luki kpo ɖɔ nùjiwǔ nukúnɖeji enɛ xó, bo tó tɛɖɛ̌ jí hwɛ̌ ɖɔ Jezu bló nùjiwǔ bo hwíhwɛ́ jɔhɔn ɖaxó ɔ, bɔ enɛ gudo ɔ, ye wá ɖɔ nùɖiɖi e hwedo ahwanvu lɛ é xó.)
Kpɔ́n lee nǔ enɛ e jɛ é na ko cí nú ahwanvu lɛ é! Xù e ɖò adǎn jí bɔ jɔhɔn ɖaxó ɖò nyinyi wɛ é wɛ hwíhwɛ́ bǐ bɔ ye mɔ kɛɖɛ. Xɛsi e ma ɖi ye kpɔ́n ǎ é ɖé jɛ ye jí. Ye nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ: “Mɛ nahun wɛ ka nyí nya elɔ, bɔ jɔhɔn kpodo xù kpo nɔ sè gbè n’i?” Lobɔ ye wá jɛ xù ɔ sín agě ɖě ɔ jí wuyɛyɛ̌-afɔyɛ́yɛ́. (Maki 4:41–5:1) Bɔya tɔjihun ɖevo e xwedó ye lɛ é kpéwú bo lɛkɔ yì xù ɔ sín agě jí e ɖò gbadahweji é.
Tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Vǐ Mawu Tɔn ɖó acɛ dó jɔhɔn kpo xù kpo jí é na ganjɛwu mǐ tawun à cé? Hwenu e é na sɔ́ ayi tɔn ɖó ayikúngban mǐtɔn jí bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò axɔsuɖuɖu tɔn hwenu é ɔ, mɛ lɛ bǐ wɛ na nɔ ayijayǐ mɛ, ɖó adlà ɖě sɔ́ na j’ayǐ ǎ!


text: 26 “‘Nyɛkafea nyɔŋmɔi ni he bɛ sɛɛnamɔ ko nyɛhãa nyɛhe,+ ni nyɛkɛ amaga ni agbɔ*+ loo wɔŋ tɛ ko akamaa shi nyɛhãa nyɛhe, ni nyɛkɛ tɛ ko ni akpɛ́+ akamaa shi yɛ nyɛshikpɔŋ lɛ nɔ koni nyɛkoto lɛ;+ ejaakɛ miji Yehowa, nyɛ-Nyɔŋmɔ lɛ.2 Nyɛyea mihejɔɔmɔ gbii lɛ, ni nyɛkɛ woo ahãa mijamɔhe lɛ.* Miji Yehowa lɛ.3 “‘Kɛ́ nyɛtee nɔ nyɛnyiɛ yɛ mimlai lɛ anaa ni nyɛye mikitãi lɛ anɔ daa lɛ,+4 no lɛ, mahã nugbɔ anɛ ahã nyɛ yɛ be ni sa mli,+ ni shikpɔŋ lɛ baaba enii,+ ni ŋa mli tsei baawo amɛyibii.5 Nyɛŋmaagbeemɔ be lɛ baakã he aahu kɛyashi nyɛwain yibii akpamɔ be lɛ, ni wain yibii akpamɔ be lɛ hu baakã he aahu kɛyashi nidumɔ be lɛ; ni nyɛbaaye nyɛniyenii* nyɛtɔrɔ, ni nyɛbaahi shi shweshweeshwe yɛ nyɛshikpɔŋ lɛ nɔ.+6 Mahã toiŋjɔlɛ aba shikpɔŋ lɛ nɔ,+ ni nyɛbaakamɔ shi, ni mɔ ko mɔ ko woŋ nyɛhe gbeyei;+ ni majie kooloi awuiyelɔi kɛje shikpɔŋ lɛ nɔ, ni tawuu klante tsɔŋ nyɛshikpɔŋ lɛ nɔ kɛhoŋ.7 Nyɛbaatiu nyɛhenyɛlɔi, ni amɛbaanyɔnyɔi yɛ klante naa yɛ nyɛhiɛ.8 Nyɛteŋ mɛi enumɔ baatiu mɛi 100, ni nyɛteŋ mɛi 100 baatiu mɛi 10,000, ni nyɛhenyɛlɔi lɛ baanyɔnyɔi yɛ klante naa yɛ nyɛhiɛ.+9 “‘Mahã midromɔ lɛ aba nyɛnɔ,* ni mahã nyɛfɔ ni nyɛshwere babaoo,+ ni maye kpaŋmɔ ni mikɛ nyɛ ekpaŋ lɛ nɔ.+10 Be ni nyɛkã he nyɛmiiye afi ni tsɔ hiɛ lɛ mli nibaa nii lɛ, ehe baahia ni nyɛjie emomo lɛ koni nyɛná gbɛ kɛhã ehee lɛ.11 Ni mikɛ misɔlemɔ buu lɛ baama shi yɛ nyɛteŋ,+ ni mikwaŋ* nyɛ.12 Manyiɛ nyɛteŋ ni matsɔ nyɛ-Nyɔŋmɔ,+ ni nyɛ hu nyɛbaatsɔ mimaŋ.+13 Miji Yehowa, nyɛ-Nyɔŋmɔ lɛ, mɔ ni jie nyɛ kɛje Ejipt shikpɔŋ lɛ nɔ koni nyɛkatsɔmɔ nyɔji nyɛhã amɛ dɔŋŋ lɛ. Ni mikumɔ nyɛkɔɔŋtsei lɛ, ni mihã nyɛhole nyɛyitsei anɔ kɛnyiɛ.*14 “‘Shi kɛ́ nyɛbooo mi toi loo nyɛyeee kitãi nɛɛ fɛɛ anɔ,+15 ni nyɛkpoo mimlai lɛ,+ ni nyɛnyaŋe* miyiŋkpɛi* lɛ, ni nyɛyeee mikitãi lɛ fɛɛ anɔ, ni nyɛku mikpaŋmɔ lɛ mli lɛ,+16 no lɛ, mi hu mafee nyɛ nibii ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ: mikɛ haomɔ kɛ wɔlɔmɔ fɔŋ kɛ atridii ni naa wa baagbala nyɛtoi, ni no baahã nyɛhiŋmɛii afite, ni nyɛwala* hiɛ baakpãtã. Nyɛbaadu nii* yakatswaa, ejaakɛ nyɛhenyɛlɔi moŋ baaye.+17 Majie mihiɛ maka nyɛ, ni nyɛhenyɛlɔi baaye nyɛnɔ kunim;+ ni mɛi ni nyɛɔ nyɛ lɛ baanaanaa nyɛnɔ,+ ni nyɛbaajo foi be ni mɔ ko mɔ ko enyiɛɛɛ nyɛsɛɛ.+18 “‘Ni kɛ́ enɛ fɛɛ sɛɛ lɛ nyɛbooo mi toi lɛ, no lɛ, magbala nyɛtoi shii kpawo fe tsutsu lɛ yɛ nyɛhe eshai lɛ ahewɔ.19 Makumɔ shwãa ni nyɛshwãa waa lɛ, ni mahã nyɛŋwɛi lɛ atsɔ tamɔ dade,+ ní nyɛshikpɔŋ lɛ hu atsɔ tamɔ akɔɔble.20 Nyɛbaafite nyɛhewalɛ fɛɛ efolo, ejaakɛ nyɛshikpɔŋ lɛ baŋ enii,+ ni shikpɔŋ lɛ nɔ tsei lɛ woŋ yibii.21 “‘Ni kɛ́ nyɛtee nɔ nyɛte shi nyɛwo mi ni nyɛbooo mi toi lɛ, no lɛ, matswia nyɛ nii shii kpawo fe tsutsu lɛ yɛ nyɛhe eshai lɛ anaa.22 Matsu kooloi awuiyelɔi kɛaaba nyɛteŋ,+ ni amɛbaagbe nyɛbii lɛ,+ ni amɛbaakpãtã nyɛshĩa kooloi lɛ ahiɛ, ni amɛbaahã nyɛyifalɛ nɔ agbɔ, ni nyɛgbɛjegbɛi lɛ baakamɔ shi efolo.+23 “‘Kɛ́ enɛɛmɛi fɛɛ sɛɛ lɛ, nyɛkpɛlɛɛɛ ni majaje nyɛ,+ ni nyɛtee nɔ nyɛte shi nyɛwo mi lɛ,24 no lɛ, mi hu mate shi mawo nyɛ, ni mi diɛŋtsɛ matswia nyɛ nii shii kpawo yɛ nyɛhe eshai lɛ ahewɔ.25 Mikɛ oweletɔɔ klante baaba nyɛnɔ yɛ kpaŋmɔ+ lɛ ni nyɛku mli lɛ hewɔ. Kɛ́ nyɛbua nyɛhe naa yɛ nyɛmaji lɛ amli lɛ, mahã hela aba nyɛteŋ,+ ni abaaŋɔ nyɛ awo henyɛlɔ ko dɛŋ.+26 Kɛ́ mifite nɔ ni hãa nyɛnáa niyenii* lɛ,+ yei nyɔŋma baashã nyɛniyenii lɛ yɛ flɔnɔɔ kome pɛ mli, ni amɛkɛ nsɛni baaŋmɛ nyɛniyenii lɛ amɛhã nyɛ;+ ni nyɛbaaye nii shi nyɛtɔrɔŋ.+27 “‘Kɛ́ enɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, nyɛbooo mi toi, ni nyɛtee nɔ nyɛte shi nyɛwo mi lɛ,28 no lɛ, mate shi mawo nyɛ waa,+ ni mi diɛŋtsɛ magbala nyɛtoi shii kpawo yɛ nyɛhe eshai lɛ ahewɔ.29 Ni nyɛbaaye nyɛbihii lɛ aloo, ni nyɛbaaye nyɛbiyei lɛ hu aloo.+30 Makpãtã nyɛhei grɔŋŋi lɛ ahiɛ,+ ni mafolɔ nibii ni nyɛshãa tsofa-kɛ-ŋma yɛ nɔ lɛ mashwie, ni mabua nyɛgbohii lɛ anaa mashwie nyɛmagai ni yɔɔ nyaŋemɔ* ni wala bɛ amɛmli lɛ anɔ,+ ni matsɔ mihe* kɛje nyɛŋɔɔ bɔ ni baahã nyɛna akɛ miinyaŋe nyɛ.+31 Maŋɔ nyɛmaji lɛ mahã klante,+ ni mafee nyɛjamɔhei lɛ amaŋfɔ, ni mihereŋ nyɛfɔlei lɛ aŋma kpakpa* lɛ.32 Mi diɛŋtsɛ mafee shikpɔŋ lɛ amaŋfɔ,+ ni nyɛhenyɛlɔi ni yɔɔ nɔ lɛ baakwɛ, ni amɛnaa baakpɛ amɛhe yɛ shikpɔŋ lɛ hewɔ.+33 Ni magbɛ nyɛ mashwã maji lɛ amli,+ ni magbala klante* kɛnyiɛ nyɛsɛɛ;+ ni nyɛshikpɔŋ lɛ baatsɔ amaŋfɔ,+ ni nyɛmaji lɛ ahiɛ baakpãtã.34 “‘Nakai be lɛ mli lɛ, shikpɔŋ lɛ baawo hejɔɔmɔ bei nyɔmɔ ni ehiɛ lɛ, gbii abɔ fɛɛ ni ekã shi amaŋfɔ lɛ, be mli ni nyɛyɔɔ nyɛhenyɛlɔi lɛ ashikpɔŋ nɔ lɛ. Nakai be lɛ mli lɛ, shikpɔŋ lɛ baajɔɔ ehe,* ejaakɛ esa akɛ ewo hejɔɔmɔ bei nyɔmɔ ni ehiɛ lɛ.+35 Gbii fɛɛ ni shikpɔŋ lɛ kã shi amaŋfɔ lɛ ebaajɔɔ ehe, ejaakɛ ejɔɔɔ ehe yɛ nyɛhejɔɔmɔ bei lɛ amli be ni nyɛyɔɔ nɔ lɛ.36 “‘Ni mɛi ni yi baaná wala lɛ,+ mahã amɛtsui afã yɛ amɛhenyɛlɔi lɛ ashikpɔŋ lɛ nɔ; ni baa ni kɔɔyɔɔ miitswa lɛ lɛ gbɛɛmɔ kɛkɛ baawo amɛ foi, ni amɛbaajo foi tamɔ mɔ ko ni miijo klante naa foi, ni amɛbaagbeegbee shi be ni mɔ ko mɔ ko enyiɛɛɛ amɛsɛɛ.+37 Eyɛ mli akɛ mɔ ko mɔ ko enyiɛɛɛ amɛsɛɛ moŋ, shi amɛbaatɛrɛ ni amɛgbeegbee amɛhe nɔ tamɔ mɛi ni miijo klante naa foi. Nyɛnyɛŋ nyɛhenyɛlɔi ahiɛ nyɛdamɔ.+38 Nyɛhiɛ baakpãtã yɛ jeŋmaji lɛ ateŋ,+ ni nyɛhenyɛlɔi lɛ ashikpɔŋ lɛ baami nyɛ.39 Nyɛteŋ mɛi ni baashwɛ lɛ, abaashi amɛ ní amɛkpɔtɔ yɛ nyɛhenyɛlɔi lɛ ashikpɔŋ lɛ nɔ+ yɛ nyɛtɔmɔ lɛ hewɔ. Hɛɛ, amɛbaakpɔtɔ yɛ amɛtsɛmɛi lɛ atɔmɔi lɛ ahewɔ.+40 Kɛkɛ lɛ, amɛbaajaje amɛ diɛŋtsɛ amɛtɔmɔi+ kɛ amɛtsɛmɛi lɛ atɔmɔi kɛ anɔkwa ni amɛtsɛmɛi lɛ yeee lɛ amɛtsɔɔ, ni amɛbaakpɛlɛ nɔ akɛ amɛyeee anɔkwa akɛni amɛte shi amɛwo mi lɛ hewɔ.+41 Ni mi hu mite shi miwo amɛ+ ni mikɛ amɛ ba amɛhenyɛlɔi lɛ ashikpɔŋ nɔ.+“‘Ekolɛ nakai be lɛ mli lɛ, amɛkpiliŋ amɛtsui dɔŋŋ, ni amɛbaaba amɛhe shi,+ ni amɛbaawo amɛtɔmɔ lɛ he nyɔmɔ.42 Ni makai mikɛ Yakob kpaŋmɔ+ lɛ kɛ mikɛ Isak kpaŋmɔ+ lɛ, ni makai mikɛ Abraham kpaŋmɔ+ lɛ, ni makai shikpɔŋ lɛ.43 Be ni amɛshi shikpɔŋ lɛ amɛfɔ̃ shi lɛ, nakai beiaŋ lɛ, shikpɔŋ lɛ baawo hejɔɔmɔ bei nyɔmɔ ni ehiɛ lɛ,+ ni ebaakã shi efolo ní amɛbɛ nɔ, ni amɛ hu amɛbaawo amɛtɔmɔ lɛ he nyɔmɔ, ejaakɛ amɛkpoo miyiŋkpɛi* lɛ ni amɛnyaŋe* mimlai lɛ.+44 Shi enɛɛmɛi fɛɛ sɛɛ lɛ, be ni amɛyɔɔ amɛhenyɛlɔi lɛ ashikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, mikwaŋ amɛ kwraa,+ ni mishɛrɛŋ amɛ mishwieŋ bɔ ni baahã makpãtã amɛhiɛ kwraa, ní no ahã maku kpaŋmɔ ni mikɛ amɛ kpaŋ+ lɛ mli, ejaakɛ miji Yehowa, amɛ-Nyɔŋmɔ lɛ.45 Amɛ hewɔ lɛ, makai kpaŋmɔ ni mikɛ amɛblematsɛmɛi lɛ kpaŋ lɛ,+ mɛi ni mijie kɛje Ejipt shikpɔŋ lɛ nɔ yɛ jeŋmaji lɛ ahiɛ+ bɔ ni afee ni mahã amɛna akɛ miji amɛ-Nyɔŋmɔ lɛ. Miji Yehowa lɛ.’”46 Enɛɛmɛi ji taomɔ nii kɛ yiŋkpɛi* kɛ mlai ni Yehowa tsɔ Mose nɔ ekɛhã Israelbii lɛ yɛ Sinai Gɔŋ lɛ nɔ lɛ.+


text: 2 Ni agbe ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni yɔɔ amɛmli* lɛ naa.+2 Ni be ni shɛɔ gbi ni ji kpawo lɛ, Nyɔŋmɔ egbe nɔ ni etsuɔ* lɛ naa, ni ebɔi ehe jɔɔmɔ yɛ gbi ni ji kpawo lɛ nɔ kɛjɛ nitsumɔi fɛɛ ni etsuɔ* lɛ amli.+3 Ni Nyɔŋmɔ jɔɔ gbi ni ji kpawo lɛ ni efee lɛ krɔŋkrɔŋ, ejaakɛ nakai gbi lɛ nɔ Nyɔŋmɔ bɔi ehe jɔɔmɔ be ni egbe edebɔɔ nitsumɔi lɛ fɛɛ, nibii fɛɛ ní eto eyiŋ akɛ ebaafee lɛ naa lɛ.4 Enɛ ji ŋwɛi kɛ shikpɔŋ lɛ he saji, be ni abɔ amɛ lɛ, yɛ gbi* ni Yehowa* Nyɔŋmɔ fee shikpɔŋ lɛ kɛ ŋwɛi lɛ nɔ.+5 No mli lɛ, jwɛi ko bɛ shikpɔŋ lɛ nɔ, ni kwɛ̃ɛ nii ko hu bɔiko kwɛ̃ɛ, ejaakɛ Yehowa Nyɔŋmɔ hãko nugbɔ anɛ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ, ni gbɔmɔ ko hu bɛ ni baatsu shikpɔŋ lɛ nɔ nii.6 Shi afua teɔ shi kɛjɛɔ shikpɔŋ lɛ nɔ, ni eshwieɔ shikpɔŋ muu lɛ fɛɛ nɔ nu.7 Ni Yehowa Nyɔŋmɔ kɛ shikpɔŋ sũ*+ shɔ̃ gbɔmɔ, ni emu wala mumɔ+ ewo egugɔ mli, ni gbɔmɔ lɛ batsɔ gbɔmɔ* ni hiɛ kã.+8 Agbɛnɛ hu, Yehowa Nyɔŋmɔ fee abɔɔ ko yɛ Eden,+ yɛ bokãgbɛ; ni ekɛ gbɔmɔ lɛ ni eshɔ̃ lɛ yawo jɛmɛ.+9 No hewɔ lɛ, Yehowa Nyɔŋmɔ hã tsei fɛɛ ni kɛ́ akwɛ lɛ amɛyɛ akɔnɔ, ní amɛhi hã yeli hu kwɛ̃ kɛjɛ shikpɔŋ, kɛ wala tso+ lɛ hu yɛ abɔɔ lɛ teŋ, kɛ ekpakpa kɛ efɔŋ lee tso+ lɛ.10 Agbɛnɛ, faa ko jɛɔ Eden ni eshwieɔ abɔɔ lɛ nɔ nu, ni kɛjɛ jɛmɛ lɛ, emli gbála etsɔ fai ejwɛ.*11 Klɛŋklɛŋ nɔ lɛ gbɛ́i ji Pishon; no ji nɔ ni bɔleɔ Havila shikpɔŋ muu lɛ fɛɛ, he ni shika tsuru yɔɔ lɛ.12 Nakai shikpɔŋ lɛ nɔ shika tsuru lɛ hi jogbaŋŋ. Bedola ama* kɛ onike tɛ hu yɛ jɛmɛ.13 Faa ni ji enyɔ lɛ gbɛ́i ji Gihon; no ji nɔ ni bɔleɔ Kush shikpɔŋ muu lɛ fɛɛ lɛ.14 Faa ni ji etɛ lɛ gbɛ́i ji Hidekel;*+ no ji nɔ ni yaa Asiria+ bokãgbɛ lɛ. Ni faa ni ji ejwɛ lɛ ji Yufrate.+15 Yehowa Nyɔŋmɔ kɛ gbɔmɔ lɛ yawo Eden abɔɔ lɛ mli koni etsu mli nii ní ekwɛ nɔ.+16 Agbɛnɛ hu, Yehowa Nyɔŋmɔ wo gbɔmɔ lɛ kitã nɛɛ ekɛɛ: “Ye tsei fɛɛ ni yɔɔ abɔɔ lɛ mli lɛ anɔ yibii lɛ bɔ ni osumɔɔ.+17 Shi ekpakpa kɛ efɔŋ lee tso lɛ, kaaye enɔ yibii lɛ eko, ejaakɛ gbi nɔ ni obaaye eko lɛ, bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, obaagbo.”+18 Kɛkɛ ni Yehowa Nyɔŋmɔ kɛɛ: “Ehiii akɛ gbɔmɔ lɛ kome yaa nɔ ehiɔ shi. Mafee yelikɛbualɔ mahã lɛ, akɛ hefatalɔ ni sa lɛ.”+19 No mli lɛ, Yehowa Nyɔŋmɔ kɛ shikpɔŋ sũ eshɔ̃ ŋa mli kooloi kɛ bɔɔ nii fɛɛ ni filikiɔ yɛ ŋwɛi, ni ekɛ amɛ ba gbɔmɔ lɛ ŋɔɔ koni ekwɛ bɔ ni ebaatsɛ amɛteŋ eko fɛɛ eko; ni bɔ ni gbɔmɔ lɛ tsɛ bɔɔ nii* ni hiɛ kamɔ lɛ ateŋ eko fɛɛ eko lɛ, no batsɔ egbɛ́i.+20 No hewɔ lɛ, gbɔmɔ lɛ wo shĩa kooloi lɛ fɛɛ kɛ bɔɔ nii ni filikiɔ yɛ ŋwɛi lɛ fɛɛ kɛ ŋa mli kooloi lɛ fɛɛ gbɛ́i, shi gbɔmɔ lɛ, ebɛ yelikɛbualɔ ko akɛ hefatalɔ ni sa lɛ.21 No hewɔ lɛ, Yehowa Nyɔŋmɔ hã gbɔmɔ lɛ wɔ vii, ni be ni ewɔ lɛ, ejie eŋmawutsei lɛ ekome, ni no sɛɛ lɛ, etsĩ he ni ejie ŋmawutso lɛ kɛjɛ lɛ.22 Ni Yehowa Nyɔŋmɔ kɛ ŋmawutso ni ejie kɛjɛ nuu lɛ mli lɛ fee yoo, ni ekɛ lɛ bahã nuu lɛ.+23 Kɛkɛ ni nuu lɛ kɛɛ:“Agbɛnɛ, wu ni jɛ miwui lɛ amliKɛ heloo ni jɛ miheloo mli nɛ.Abaatsɛ mɔ nɛ Yoo,*Ejaakɛ nuu mli ajie lɛ kɛjɛ.”+24 No hewɔ ni nuu baashi epapa kɛ emami ni ebaakpɛtɛ eŋa he,* ni amɛbaatsɔ heloo kome lɛ.+25 Ni amɛyi enyɔ lɛ fɛɛ, nuu lɛ kɛ eŋa lɛ, tee nɔ amɛhiɛ amɛhe folo;+ kɛ̃lɛ efeee amɛ hiɛgbele.


text:
Winwlan kinkɛnye we ŋukɔn yiyi
... wɛ nyi odan zɛtɛye xena ye na wasi a do na na ɛmɛye a kpewu kpɔn onu jɛ oxo Mawutɔn wu, a bo zan-ɛ nywɛɖe. Le omɔ mɛ la nu ke, ye nɔ wasi oyɛ ɖiɖeye, kpodo ohanye, xeye ni na sɔgbe kpo Mawu we oxo la.
Le akpa mɛ la ji, mí wasi oyɛɖiɖe, "Yesu Nazalɛtitɔn" do saxwɛgbe mɛ. Mí bo hun onu le oyɛɖiɖe mɛ la nu le onyihinhɔn 26ɔ odasun tɔn mɛ, le oxwe 2016 gɔ la mɛ.
Odan buye mɔ le, na mí mɔ wasi le akpaxwe mɛ la, mi na kpɔn : Oyɛɖiɖe xeni nyi "Mawu we gbexo" bo nyi oyɛɖiɖe xlɛ ɖe ni zan cɛju 80, bo do gbɔn oxo otaji ni le Biblu mɛ zɛtɛye ji.
Mɔ bɔ do e wu, mí mɔ wasi oyɛ ɖiɖe xlɛ bu, xeni lɔ oxo do onu xeye ni le Titɔ e ji we wema mɛ ye wu. Dogbɔn Mawu we ɛfɛnu mɛ, agban xe la can o tɔn a bo gɔ alɔ na ɛmɛ ɖekpekpe.


text:
Gbeta Gbɛ Ɔ Bi Tɔn Ee Ɖɔ Xó Dó Acɛ E Gbɛtɔ Ɖó
WEXWLE
Ee nyi ɖɔ hɛnnu ɖokpo mɛ ɔ, mɛ ɖokpoɖokpo ka do susu tɔn, bɔ acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛbi ɖo bo e ma sixu kan fɛn kpon é ɖi mɛɖesusi jijɛ, hwɛjijɔzinzan, kpodo fifa ni tiin nu wɛkɛ ɔ bi e ɔ,
Ee nyi ɖɔ nukumamɔ jɛ numɛ kpodo wangbɛnu sɛn ɖeɖee na zɔn bɔ gbɛtɔ na do tiin nyi lɛ wɛ nɔ dɔn alannuwiwa ɖee nɔ zɔn bɔ gbɛtɔ nɔ fɔn gu e, lo bɔ nu taji ɖee hudo gbɛtɔ ɔ wɛ nyi ɖɔ gbɛ e mɛ gbɛtɔ lɛ ma na nɔ mɛkannu ɖo xoɖiɖɔ sin alinu kpodo nuɖiɖi lo bo na tɔn sin adohuhu kpodo ya kpo mɛ é ɔ,
Ee nyi ɖɔ dandanmɛ wɛ e ɖo na jɛ hun do sɛn ɖee na zɔn bɔ gbɛtɔ na do tiin nyi le gbɔn acɛɖiɖo sin alinu se na zɔn bɔ gbɛtɔ ma na lin ɖɔ emi ɖo na ɖe emiɖee sin mɛkannu kpo yadonumɛ kpo e ɔ,
Ee nyi ɖɔ é ɖo dandanmɛ bɔ e ɖɔ na ɖe alinu wennyinyi ee ɖo na tiin nyi ɖo to ɖokpoɖokpo tɛntin e ɔ,
Ee nyi ɖɔ, ɖo xwedowema elɔ mɛ o wɛkɛ ɔ bi lɛ vɔ mɔ nu jɛ acɛ kpo do sisi dodo e gbɛtɔ ɖo na ɖo e, ɖo mɛɖesunɔnyinyi kpodo susu e do na xɔ nu gbɛtɔ e ɖo acɛ kpodo sisi sunnu kpodo nyɔnu tɔn kpo na nyi ɖokpo ɔ; lo bɔ ye lɛ yalɔ akɔ́n bonu nukɔnyinyi ni tiin lo bo na sɔ gbɛ ɖagbe zinzan gbɔn mɛɖesunɔsi jijɛ taji ze jijɔn ayi e ɔ,
Ee nyi ɖɔ to ɖokpoɖokpo yi gbe bo na ɖo sisi nu acɛ e gbɛtɔ lɛ ɖo kpodo mɛɖesusijijɛ taji kpo ɖó alɔ ɖo alɔmɛ xa to lɛ bi sin kplekple é ɔ,
Ee nyi ɖɔ linlin ɖokpo ɔ ɖuɖo nu acɛ, sisi kpodo mɛdesunɔsi jijɛ gbɛtɔ tɔn le, wɛ nyi nu taji ee na zɔn bɔ mi na nyi sɛn elɔ lɛ e ɔ,
Gbɛtɔ ɔ sin kplekple ɖe gbeta elɔ tɔn bɔ e na ɖɔ xo do acɛ e gbɛtɔ ɖo na ɖo kpo sisi e ɖo na ɖo n'i é kpo wu. Gbeta elɔ na nyi su ɖokpo tawun bɔ gbɛtɔ lɛ kpo to lɛ bi kpo ɖo na nyi bonu mɛ bi kpodo tuto e nyi gbɛtɔ lɛ tɔn lɛ ɖee gbeta elɔ ɖo tamɛ na nugbo lɛ e ni tɛnkpɔn nu sisi ni tiin nu acɛ kpodo mɛɖesunɔsi jijɛ gbɔn nunywɛyiyi li xo. Mɔ ɖokpo ɔ ye ɖo na tuun sɛn enɛ ɔ lɛ bo na zan ye nugbo tɔn gbɔn tuto e do ayi ɖo to ɖokpoɖokpomɛ kpodo gbɛ ɔ bi mɛ e kpo; acɛ enɛ ɔ kpodo susu enɛ kpan sin zinzan ɔ kpo nukun mɔ jɛ yenɛ kpo ɔ ɖo na nyi nu taji ɖokpo nu tovi ee sin to ɖò gbɛta elɔ mɛ e kpodo tovi ɖée sin to lɛ kpo ɖò acɛkpikpa to enɛ ɔ lɛ tɔn glɔ e.
Gbetakɛn 1
Acɛ, susu kpo sisi ɖokpo ɔ kpo wɛ gbɛtɔ bi ɖo ɖò gbɛwiwa tɔn hwenu; ye ɖo linkpɔn bɔ ayi yetɔn mɛ kpe lo bɔ ye ɖo na do alɔ yeɖee ɖi nɔvinɔvi ɖɔhun.
Gbetakɛn 2
Mɛ ɖokpoɖokpo sixu tuun ɖɔ acɛ, su su kpo sisi ɖee kpo xo e ɖɔ ɖò gbe ta elɔ mɛ ɔ nyi eɖesunɔ sin nu ma ɖe nuɖe kpo ɖi: akɔta, sun nu, nyɔnu, gbɛ e nɔ do e, sinsɛn, nu e lin do toxo wu e, alo linlin ɖevo see b'ɛ nyi to mɛtɔn lɛ alo gbɛ tɔ lɛ tɔn, dɔkunjijɛ, lee e ji mɛ gbɔn e kpodo nu ɖevoɖevo nɛ lɛ kpan.
Mɔ ɖokpo ɔ, e ɖo na kpɔn do tuto ee e ze jijɔn ayi ɖo to e mɛ e gosin e wu ɖo toxoɖiɖo sin alinu, sɛn e ji to ɔ jijɔn e kpodo sɛn gbɛ ɔ tɔn ɖee ɖɔ nu do to ɔ nu e wɛ a, ɖó to enɛ ɔ ko jɛ ɛɖee si alo e kpo ɖo mɛkannu, alo acɛkpikpa tɔn ma yi haɖéji wu a.
Gbetakɛn 3
Gbɛtɔ ɖokpoɖokpo ɖo na mɔ gbɛ bo nɔ eɖesu si lo bo na lɛ nyi eɖee.
Gbetakɛn 4
E sɔ ɖo na hɛn meɖe ɖo mɛkannu alo mɛɖɛ ǎ; mɛkannuninɔ kpodo mɛɖe kpo ɖo alɔ lɛ bi mɛ ɔ sɔ ɖe ǎ.
Gbetakɛn 5
Gbɛtɔwikukɔn alo ya do nu mɛ kpodo adakacomɛwu kpo sɔ ɖo na ɖe ǎ.
Gbetakɛn 6
Gbɛtɔ ɔ nusisi wɛ ɖo na nyi ɖo fi bi.
Gbetakɛn 7
Acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛ bi na ɖo lo bo na nɔ nyi sɛn ɖokpo ɔ; mɔ ɖokpo ɔ mɛɖe na yi gbe nu walɔ e na ɖe mɛ kpo alo ɖee nyi wuɖozɔnumɛ tɔn kpo e lo bo na wa gba sɛn e do ɖo fi e ǎ.
Gbetakɛn 8
Enyi mɛɖe mɔ ɖɔ e yi acɛ e nyi etɔn bɔ sɛn dodo ee ɖoɔ nu do to tɔn nu ɔ n'ɛ ɔ, e hɛn ɔ e na ylɔ hwɛ ɖo to tɔn mɛ.
Gbetakɛn 9
E ɖo na ya mɛɖe sin to tɔn mɛ alo e na wli i alo e na su i do ganmɛ ɖo nuɖe kpoun wu ǎ.
Gbetakɛn 10
E ɖo dandanmɛ bɔ e na se nu ee mɛɖe wa é ɖo hwɛɖɔxɔsa ɖo togumɛ kpa a kwɛɖɔxɔsa enɛ ɔ wɛ ɖo na ɖɔ acɛ e nyi etɔn lɛ é kpodo nu è ɖe na wa lɛ é kpo; mɔ ɖokpo ɔ fi enɛ ɔ wɛ e na ɖɔ nu e wu e ylɔ hwɛ ɛ é ɖé.
Gbetakɛn 11
- Mɛ e e vɛ nu nyanyaɖe do é na to ɖo yi tɔn yi wɛ hwɛ bɔ e na ba do nu lee nu lɛ yi gbɔn e cobo na ylɔ ɛ ɖo hwɛnukɔn; cobonu e ka na ɖɔ hwɛ do e e ɔ, e ɖo na n'ɛ mɛ e na sixu hwlɛnnɛ ɖɔ hwɛnukɔn e.
- Enyi nu e mɛɖe wa ɖ'ayi é ma nyi nu e na sa sɛn do mɛ ɖo hwe enɛ nu ɖi lee sɛn é ji tɔ ɔ alo gbɛ ɔ jijɔn é ɖɔ gbɔn é a ɔ, é ɖo na sɛn gan tɔn ǎ.
Gbetakɛn 12
E ɖo na ba do nu mɛ ɖi lee jlo mɛ gbɔn e gbɔn xo e kun kpla. Gbɛzinzan mɛtɔn, hɛnnu mɛtɔn, xɔ mɛtɔn alo wɛn mɛtɔn lɛ é ǎ. Mo ɖokpo ɔ e ka ɖɔ na dɔ winnya mɛ bo lɛ kɔn wi mɛtɔn ǎ. Acɛ e nyi gbɛtɔ tɔn e ɖó hwlɛn mɛ ɖo ali enɛ ɔ nu.
Gbetakɛn 13
- Fi e jlɔ mɛɖe ɔ we na nɔ gbɔn bo na lɛ ze nɔtɛn e jlo e ɔ ɖɔ toɖemɛ.
- Mɛɖe ɖo jlo tɔn ɔ é sixu bɛ agban sin to ɖebu mɛ ɖi to tɔn mɛ ɖohun. E jlo e ɔ, e sixu lɛ lɛ kɔ wá xwé.
Gbetakɛn 14
- Enyi ɖo e ɖo gbɛya do nu mɛɖe wɛ kaka bɔ ku hwɛn wan ɖ'e mɛ ɔ, é hɛn ɔ é na hɔn yi to ɖevomɛ bɔ e ɖo na yi i ɖo fi enɛ.
- Amɔ enyi e mɔ ɖo mɛ ɔ jɛ sɛnmɛ nugbo alo e tɛ afɔ sɛn e ji gbɛ̌ e to lɛ bi kplekple sɔ jujɔn ayi é ji e ɔ, é sɔ ɖo acɛ bɔ e na yi i dandan ɖo to ɖevomɛ ǎ.
Gbetakɛn 15
- Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na nyi toɖè sin vi.
- E sixu hugan mɛɖe bo de e sin tovikɛnmɛ ǎ; mɔ ɖokpo ɔ é hɛn ɔ e na zé eɖee zé ji nu to ɖevo.
Gbetakɛn 16
- Enyi sunnu kpo nyɔnu kpo ɖó wyanwyanxwe ɔ, ye hɛn ɔ, ye na da yeɖee bo dè hɛnnu yetɔn. Akɔta yetɔn, to yetɔn, alo sinsɛn yetɔn ɖo na gbɛ nú ye ǎ. Acɛ ɖokpo lɛ wɛ ye ɖo ɖò yeɖeedida hwenu kpɔnunɔ yetɔn alo yeɖeejodo hwenu.
- Cobonu gbɛtɔ ɖè ná dà ɖè ɔ́, jlo yetɔn mɛ nu wɛ é ɖó na nyi.
- Hɛnnu wɛ nyi sosyɛn nú gbetɔ sin togun; lobɔ togun enɛ ɔ kpodo acɛkpikpa to ɔ tɔn kpan ka ɖo na jɛ hun do jǐ tɔ.
Gbetakɛn 17
- Gbɛtɔ bì, mɛ e ɖɔ ee ɖokponɔ é alo éé ɖo gbɛ kplekpleɖemɛ e, ɖo na ɖo acɛ do nudeji.
- Nǔ é nyi étɔn ɔ mɛɖe sixu tafu i ɖu bo yi ɖo asi tɔn ǎ.
Gbetakɛn 18
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na lɛn nu nu é jlo e kpɔ́n bo d'ayimɛ lobo lɛ sɛ̀n nu e jlo e. Acɛ enɛ ɔ wɛ zɔn bɔ tɔn lɛ lɛ ɖo togunmɛ alo kwɛnkwɛnmɛ gbɔn alɔkpa lɛ bi mɛ ɖi: nunyɛyiyi, walɔ kpo yɛhwɛ sin alinu kpo.
Gbetakɛn 19
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na lin nù é do nuwu bo ka na ɖɔ xo; hǔn mɛɖe ɖo na van nukun dó mɛɖe ǎ. Mɔ dokpo ɔ, mɛ bi ɖo acɛ bo na se bo jlá nù é ɖo jijɛ wɛ ɖo to ɔ mɛ kpo togudo lɛ é kpo. E hɛn wlɛnwin ɖebu ɔ, é na ba bo do se na.
Gbetakɛn 20
- Gbɛtɔ bǐ ɖo acɛ bo na yì kplé. Lobo na lɛ do gbɛ̌ é ma na dɔn hunnyahunnya wa ǎ e.
- E sixu sɔ mɛɖe do gbɛdemɛ gannu gannu ǎ.
Gbetakɛn 21
- Gbɛtɔ bǐ hɛn ɔ, é na gɔ alɔ nu to tɔn bonu é na do yi nukɔn. Eye ɖesu hɛn ɔ é na nɔ nukɔn nu nuwi wa enɛ alo é na ɖe mɛ bɔ é na nɔ do tɔn mɛ.
- Acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛ bi ɖo bo na do wa axɔsuzɔ ɖo to tɔn mɛ.
- Jlo to ɔ tɔn wɛ nyi linlin dodo e ji to ɔ sin acɛkpikpa junjɔn e. Jlo enɛ ɔ, e na ze wema na dó xwiji, do sɛnɖéji bɔ ahizi na tɔn ɖ'emɛ ǎ. Mɔ ɖokpo ɔ, nuwiwa enɛ ɔ, e na nɔ blo e do hwe tɔn nu. Wema enɛ ɔ, e sixu nɔ yɛmɛ bo sɔ alo e lɛ sixu sɔ ɖo togunmɛ lee e na blo gbɔn bo ayi na j'ayi nu wemazetɔ lɛ e.
Gbetakɛn 22
Gbɛtɔ bǐ ɔ, togunɖemɛ wɛ é ɖe. Enɛ ɔ wu o, nuɖe na do tagba n'i ɖo akwɛlinu, lanmɛ na nɔ ganji k kpodo nunywɛ na ɖo kpo sin alinu ǎ; nu enɛ ɔ wɛ na zɔn bɔ é na tɔ́n nyi. Amɔ kan e van wɛ to ɔ ɖe e kpodo nuwaɖokpo e ɖo toɖeetoɖee kpan sin tɛntin gbɔn tuto e ze ɖo te é kpo to ɔ sin dɔkun lɛ kpo wɛ na zɔn bɔ e na mɔ.
Gbetakɛn 23
- Gbɛtɔ bi ɖo na wa azɔ. Azɔ e ja jlo é wɛ é na wa; sɛn ɖokpo ɔ wɛ na ɖo nu do mɛ bi nu lobɔ é ka do na nɔ azɔgba ǎ.
- Azɔ e mɛɖe wa é sin akwɛ wɛ na ɖu.
- Mɛɖe wa nuɖe ɔ, é na yi nuɖe ɖ'énu dandan. Enɛ ɔ wɛ na zɔn bɔ e na mɔ nu e na do hɛn hɛnnu tɔn na é. E hwedo e ɔ, gbɛtɔ sin togun ɔ na gɔ alɔ nu i ɖo ali ɖevonu.
- Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na dó azɔjigbɛ alo é hɛn ɔ é na nɔ gbɛ mɔhun ɖee na sixu glɔn nyɔna tɔn lɛ n'i emɛ.
Gbetakɛn 24
Gbɛtɔ bǐ ɖo acɛ bo na ɖo gbɔjɛhwe nu kpodo ayiɖeɖ'ayi sin hwenu kpan Ganxuxo nabiɖe wɛ é ɖó na wa azɔ na. E ɖo na yi azɔgbɔjɛ hwɛhwɛ bɔ gbɔjɛ enɛ mɛ ɔ, e ka ɖo na nɔ sun akwɛ ɛ.
Gbetakɛn 25
- Gbɛtɔ bǐ ɖo na na ɖó nu e na zɔn bɔ é na hwlɛn eɖee gan ɖo azɔnsi e; lobo na jla nunɔmɛ eɖee tɔn kpo do hɛnnu tɔn kpan ɖó; taji ɔ, ɖo nuɖuɖulinu, avɔdudolinu xɔ e mɛ é na nɔ é sin alinu, azɔn gblegblelinu. Mɔ ɖokpo ɔ, é ɖo na mɔ alɔdo ɖo do azɔmamɔ hwenu, asukuku alo asikuku xɔmɛ nunɔ hwenu, kpukpoxɔmɛ kpodo hwe e nu e ma sɔ sixu wa nǔ bo mɔ nu ǎ é bǐ kpan.
- Vijiji kpo yɔkpɔvumɛ nunɔ kpo bǐ ɖo na mɔ kpatakiɖe. Alɔwlivi kpo ɖo vi e ma da asu cobo ji ǎ lɛ e bi wɛ ɖo acɛ ɖokpo ɔ ɖo xɛ nya ɖo yeji sin alinu.
Gbetakɛn 26
- Gbɛtɔ bǐ ɖ'acɛ nú wemakplɔnkplɔn bɔ wemakplɔnkplɔn ka do na byɔ kwɛ zinzan ǎ; hun nuvɔnnu wɛ é ɖo na nyi. E ɖo na ɖo kplɔn kleunɖe vɔvɔ enɛ ɔ dandanmɛ wɛ é ɖè. Alɔlyɛnzɔ kpo alɔnunɔ kpaa kpo ɖo na vun kan kpé to ɔ mɛ. Wemakplɔnyiji nu alɔ vɔ ɔ, mɛ bi nú wɛ é ɖo na nyi, bɔ e kan na xwedo lee e jɛ xa mɛ ɖokpoɖokpo gbɔn e.
- Wemakplɔnkplɔn ɔ gbɛtɔ sin nukɔnyiyi wɛ é na ba; bo na dɔn gbɛtɔ sin acɛ lɛ yi nukɔn bo jɛ hun dó yě ji. E ɖó ná zɔn bɔ mɔjɛmɛ kpo nuwaɖokpo kpo hwɛsɔkɛmɛ kpo ná těìn xɔntɔn sin walɔ na tiin, bɔ to e ɖo bu lɛ e sín gbɛ̌ ɔ na yi nukɔn bɔ fifa na tiin nú gbɛ ɔ bǐ.
- Vitɔ, vinɔ lɛ wɛ ɖo na ɖè nyǐ kplón e vi yetɔn lɛ na yi é.
Gbetakɛn 27
- Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo ná gɔ alɔ nu tonunywɛ lɛ bi; mɛ bi ɖo na mɔ mɔ ɖagbe e ɖo alɔlyɛnmɛ bo na zan mɔ ɖokpo ɔ, é na sɔ so nú nukɔnyi yi nunyɛ tɔn bo na sixu mɔ nyɔna e ɖ'e mɛ lɛ é ɖě.
- Nu e na tɔn sin nu e mɛɖe gba tamɛ bo blo é ɔ, mɛ ɔ tɔn wɛ e ɖo na nyi; b'ɛ na jɛ hun do nu tɔn ji ɖo nujinjanlinu wɛ à, wemawlan wlan sin alinu wɛ à, alo alɔlyɛn zɔwiwa sin alinu.
Gbetakɛn 28
Gbɛtɔ bǐ ɖo na ba tuto gbɔn nukɔnyiyi hɛnnu e mɛ ɖe e kpodo gbɛ ɔ bǐ kpan sin alinu bonu acɛ, sisi kpo jlokokonunɔ e xó e ɖɔ ɖɔ wema elɔ mɛ ɔ ni nɔ xwiji.
Gbetakɛn 29
- Togun e mɛ gbɛtɔ ɖe e bɔ nukɔn yiyi tɔn kpo nyɔna tɔn kpo na tɔn sin mɛ é ɔ̀, é ɖo na ɖo nunɔmɛɖè lɛ do wǔ tɔn.
- Đo acɛ e gbɛtɔ ɖo lɛ sin zinzan kpo nunɔ tɔn kpo mɛ ɔ, mɛ ɖokpoɖokpo ɖo na ba jlɛ na bo na nyi sɛn e na zɔn bɔ é ma na tɛ afɔ acɛ nɔzo tɔn tɔn lɛ kpo jlokokonunɔ tɔn tɔn lɛ ji kpo ji ǎ é ɖi lee mɛsisi sin kplɔn byɔ gbɔn é, tuto e ji to ɔ ɖe kpo togun bi kpaa gbɛtɔ lɛ tɔn sin nunɔmɛ byɔ gbɔn e.
- Acɛ, sisi kpo jlokokonunɔ enɛ lɛ ɖo na xwedo su kpodo linlin to ee ɖo bu lɛ tɔn.
Gbetakɛn 30
Yoɖè, kplekpleɖè, gbɛtɔ goɖokponɔɖè na yi huzu nu e ɖɔ do wema elɔ mɛ e ɖo alɔ tɔn ji bo na mɔ̀ tɛn bo ɖe walɔɖe alo ayiɖe tɔn ee na zɔn bɔ e na mɔ tɛn bo do kpo acɛ, sisi kpodo jlokokɔnunɔ ee xo e ɖɔ ɖo fi e bo hɛn gba ǎ.


text:
Ɛwɛn Nywɛ Yesutɔn xena
Lwiki
Wlan
Lwiki ɖe oxota na wema etɔn
11 Ɛmɛ susu wasi tito a do wlan onu xeye ni jɔ le mía do mɛ. 2 Ye bo wlan ye pɛpɛpɛ, ɖi lena ɛmɛ xeye ni kpɔn onu xeni jɔ laye kpo ŋukunsin kpo sɔn dojɛ gbɔɔn, bo va trɔ zun Mawu we oxo la jlatɔye, xo gbexo etɔn na mí ɖo ha. 3 Ɛmɛjɔmɛ Tewofili, mɔ can, ko kan odo se ganji na onu xeni jɔ laye sɔn dojɛ gbɔɔn, ko bo sɔ ogbeta a do wlan onu xeye ni jɔ laye na we ɖe kplɔ ɖe do. 4 Ko lo wasi-i nɔ, na do nyɔ-ɛ tun onukpinkplan xeye na o yi laye, oxojɔxo kpatakli bɛ ye bo nyi.
Mawu we ɛwɛndotɔ Gabliyɛli va do ɛwɛn na Zakali
5 Hwexenu na Elodu ɖu xɔlu le Yudea we oto mɛ, ovɔsantɔ Mawutɔn ɖe le, ye bo nɔ yɔ-ɛ tun Zakali. E bo tɔn sɔn ovɔsantɔ Mawutɔn saatɔn Abya we ogbɛta mɛ. Zakali la we osyɛ xena ye nɔ yɔ tun Elizabɛti, bo tɔn sɔn Arɔn we akɔta mɛ. 6 Zakali la kpo osyɛ kpo bo nyi ɛmɛ jijwɛ le ŋumɛ na Mawu, ye bo nɔ zɔn do Xwetɔ la we Osɛn kpo ogbeɖiɖe zɛtɛye ji ɖi lena e jɛ ɖo ha. 7 Vɔ, ye ɔn ɖo ovi ti, ɖo ajikponɔ wɛ nyi Elizabɛti, ye ɛmɛ owe laye bo o ku nyɔxo.
8 Gbeɖokpo, Zakali bo lo wa odan etɔn nɔ le Mawu we oxwegbe ɖo ogbɛta etɔn we azan wɛ va. 9 Ye bo wasi ovoɖiɖe bo do can Zakali ɖi lena ovɔsantɔ Mawutɔnye nɔ wasi ɖo saa ha, e bo na do ɖyɛ tɛnxo kinkwɛn le Mawu we oxwegbe a do va yi do zruya ozo. 10 Hwexenu na ye nɔ mɛ zruya nɔ, Mawu we otogun la zɛtɛye nɔ le gaji, a bo xo ɛɖɛ nɔ. 11 Mi wɛ Xwetɔ la we ɛwɛndotɔ ɖokpo ze do ŋumɛ na Zakali, bo le ote le ovɔsinsan we agba xe ji na ye nɔ mɛ zruya le la we aɖusi mɛ. 12 Xena Zakali kpɔn-ɛ, e flu le eɖe mɛ, vivɔ bo jɛ e ji. 13 Vɔ ɛwɛndotɔ Mawutɔn la bo lɔ ni-i tun mɔ: «Zakali, ká mɔ vɔ, ɖo Mawu se ɛɖɛ tɔwe. Siwe Elizabɛti na ji ovi ŋusunglo ɖokpo na we, o bo na ɖo nyikɔ ni-i tun Jan. 14 Nyɔna kpo jijwɛ kpo wɛ ovi la na nyi na we. Hwexenu na ye na ji-i, ɛmɛ susuye can bo na kpɔn jijwɛ do e wu. 15 Ɖo, Xwetɔ la we odansɔvi ɖaxo ɖe wɛ e na nyi. E ɔn nu vɛn nɔ, e ko nu ahan sinsyɛnxu ti nɔ. Sɔn onɔ we dɔmɛ gbɔɔn wɛ e na gɔ kpo Gbigbɔ Kinkwɛn le. 16 E na trɔ okɔ na Izrayɛli vikpɛye susu va Xwetɔ Mawu yetɔn kɔn. 17 E na jɛ ŋukɔn na Xwetɔ la kpodo hɔnhlɔn kpo Gbigbɔ Mawutɔn xeni zan oxolɔɖonyitɔ Eli le saa ha. Ovi tɔwe la na zan hɔnhlɔn la kpo gbigbɔ la, a do dɔn ovitɔye we ayixa va vikpɛ yetɔnye kɔn. E bo na dɔn na otonumasetɔye na ɖo ɛmɛ jijwɛye we onunyinywɛ. E bo na jla otogun Mawutɔn ɖo onyi na Xwetɔ la.» 18 Zakali bo lɔ na ɛwɛndotɔ Mawutɔn la tun mɔ: «Naɖe lɛ ko na wa a do nyɔ-ɛ tun oxojɔxo bɛ e bo nyi? Ɖo mɔ kpodo siye kpo, mí o ku nyɔxo.» 19 Ɛwɛndotɔ Mawutɔn la bo ɖo e wu ni-i tun mɔ: «Ko nɔ nyi Gabliyɛli, ko bo nɔ nɔ ote le Mawu we ŋukɔn, Mawu ɖo-o ɖodan a do lɔ oxo na we, a bo do do Ɛwɛn Nywɛ xe la na we. 20 Vɔ, o ɔn kan do oxo xena ko lɔ na we ji. Mi wɛ dɔn, ɛɖɛ tɔwe na tɛ, o ɔn mɔ kpewu na lɔ oxo, gbɔɔn do yi hwexenu na onu xeye na va jɔ. Oxo xena ko lɔ laye, ye na va jɔ le Mawu we ganmɛ.» 21 Le hwemɛnu, otogun la bo lo tre kpɔn Zakali nɔ. Lena tintɔn etɔn dɛn ɖo nɔ le tɛnxo kinkwɛn la, bo kpaca ɛmɛye nɔ. 22 Hwexenu na e tɔn, e ɔn mɔ kpewu lɔ oxo na ye nɔ, ɛɖɛ bo tɛ ni-i, e bo wasi alɔ na ye, ɛmɛye bo se e gɔnmɛ tun e bo kpɔn onu ɖexlɛ ɖe le tɛnxo kinkwɛn la. 23 Xena odanwiwa etɔn we ganmɛ va yi vɔ, Zakali sɔn yi oxwe etɔn gbe. 24 E mɛ godo, osyɛ Elizabɛti bo yi gomi. Le sunzan atun gblamɛ, Elizabɛti nɔ sɔ eɖe sɔ hwla, a bo lɔ nɔ tun mɔ: 25 «Onu xena Xwetɔ la wasi na-a mɛ, e kpɔn dɔŋuɖunu na-a fifi, bo ɖe onu xeni do ŋunya-a nɔ tɛ le ŋumɛ na ɛmɛ zɛtɛye.»
Mawu we ɛwɛndotɔ Gabliyɛli, va do ɛwɛn na Malya tun e bo na ji Yesu
26 Hwexenu na Elizabɛti we gomi lo ɖo sunzan ɛdɛn nɔ, Mawu lɔ na ɛwɛndotɔ etɔn Gabliyɛli, tun ni boo yi Nazalɛti we otota mɛ, le Galile we kansinmɛ. 27 Ɛwɛndotɔ mɛ la bo va yi nyɔnuvi xeni le alɔ ji ɖokpo kɔn, ye bo nɔ yɔ-ɛ tun Malya. Hwanjavi ɖe, xena ye nɔ yɔ tun Jozɛfu, xeni tɔn sɔn Davidi we okunkan mɛ, bo sɔ agɔb Malya la. 28 Xena ɛwɛndotɔ la va ofi xena Malya le la, e lɔ ni-i tun mɔ: «Nɔ jijwɛ mɛ, Xwetɔ la le kpo we, myɔ xeni kpɔn dɔmɛnywɛ etɔn.» 29 Xena Malya se mɔsinha, e flu le eɖe mɛ, e bo jɛ ota mɛ bubu ji tun mɔ: «Ɛlɛ jɔ e do lɔ mɔsinha na-a la?» 30 Ɛwɛndotɔ Mawutɔn la bo lɔ ni-i tun mɔ: «Malya, ká mɔ vɔ, ɖo Mawu ɖe dɔmɛnywɛ etɔn sɔ xlɛ we. 31 O na yi gomi, o bo na ji ovi ŋusunglo ɖokpo, o bo na ɖo nyikɔ ni-i tun Yesu. 32 Ɛmɛ ɖaxo wɛ e na va nyi, Mawu Ɖaxo bo na yɔ-ɛ tun mɔ: “Ovi tɛye.” Mawu Xwetɔ la na ni-i xɔlu we ɛcɛ ɖi lena e na dagbwa Davidi ɖo saa ha. 33 Mi wɛ dɔn, ovi la na ɖu xɔlu gbɔɔn do yi mavɔmavɔ mɛ le Izrayɛli we otogun mɛ, ogaɖuɖu etɔn ko vɔ nɔ gbeɖe.» 34 Malya bo kan-ɛ se tun mɔ: «Naɖe lɛ ko na wa, a do yi gomi, mɔ xeni le alɔ ji?» 35 Ɛwɛndotɔ Mawutɔn la bo mɔ ɖo e wu ni-i tun mɔ: «Gbigbɔ Kinkwɛn na jɛ ote do ji we, Mawu Ɖaxo we hɔnhlɔn bo na cɔn we, a bo le kpo we. Mi wɛ dɔn ɛmɛ kinkwɛn wɛ na nyi ovi xena o na ji la, Mawu bo na yɔ-ɛ tun mɔ: “Ovi tɛye.” 36 Elizabɛti can, xeni tɔn sɔn xwedo tɔwe mɛ, e le gomi sɔn sunzan ɛdɛn xɛn, emyɔ xeni o ku nyɔxo, ye bo nɔ yɔ-ɛ tun ajikponɔ. 37 Ɖo, onu ti ɔn glo wiwa na Mawu.» 38 Malya bo lɔ tun mɔ: «Xwetɔ la we odanwavi wɛ ko nyi, Mawu ni wasi na-a ɖi lena o lɔ ɖo ha.» E mɛ godo, ɛwɛndotɔ Mawutɔn la bo lɛ le e kɔn.
Malya va yi kan Elizabɛti kpɔn
39 E mɛ godo, Malya fya do yi toxo ɖe mɛ. Toxo mɛ la bo le Yude we kansinmɛ, le ofi xena okpóye le. 40 E bo ɖyɛ Zakali we oxwegbe, bo do ogbe na Elizabɛti. 41 Xena Elizabɛti se Malya we ogbedido, ovi la hunhun le dɔmɛ ni-i. Elizabɛti bo gɔ kpo Gbigbɔ Kinkwɛn. 42 E bo do axwa bo tun mɔ: «Mawu do na we hugan nyɔnu zɛtɛye, e bo do na ovi xeni le dɔmɛ na we la can! 43 Onu lɛ ko nyi na Xwetɔ tɛye we onɔ na do va kɔn ye? 44 Ɖo hwexenu na ko se ogbedido tɔwe, ovi la hunhun kpo jijwɛ kpo le dɔmɛ na-a. 45 Onu nyɔ na we ɖo o kan do e ji tun Xwetɔ la bo na wasi onu xena e lɔ na we!»
Malya ji kanfu we ohan na Mawu
46 Mi wɛ Malya lɔ tun mɔ:
«Okla tɛye lo kanfu Mawu nɔ,
47 Oji tɛye bo le jijwɛ mɛ do Mawu hwlɛngantɔ tɛye wu,
48 Ɖo, mɔ odansɔvi xeni ɔn nyi onu ti, ji wɛ Mawu kɔ ŋukunsin etɔn do. Mi wɛ dɔn, bɛ sɔn fifi gbɔɔn do yi, ɛmɛye na nɔ lɔ tun mɔ bo kpɔn nyɔna.
49 Ɖo, Mawu hɔnhlɔn zɛtɛyetɔ wasi onu ɖaxo-ɖaxoye na-a.
Kinkwɛn wɛ nyi nyikɔ etɔn.
50 Dɔŋuɖunu kpinkpɔn etɔn nɔ le tɛgbɛ, na ɛmɛ xeye ni nɔ ɖo sisi ni-i ye.
51 E ɖe hɔnhlɔn etɔn sɔ xlɛ.
Ɛmɛ xeye na oji yetɔnye gɔ kpo gonyi, e bo gba ye do.
52 E nɔ ɖe okpo le agɔ na xɔluye,
A bo kɔ ɛmɛ xeye ni nɔ hwe yeɖeye do yi oji.
53 Mawu nɔ na onunywɛ susu ɛmɛ xeye ni le xovɛ ye,
A bo nya ohotɔye asigba-alɔgba.
54 E va gɔ alɔ na odansɔvi etɔn xeni nyi Izrayɛli we otogun.
Mawu ɔn wɔn dɔŋuɖunu kpinkpɔn etɔn,
55 Ɖi lena e lɔ ɖo na mía dagbwaye ha,
Bo lɔ na Ablaxamu kpodo jijimɛvi etɔnye gbɔɔn do yi mavɔ mɛ.»
56 Malya bo nɔ Elizabɛti kɔn na sunzan atɔn ha, e mɛ godo e bo trɔ sɔn yi oxwe etɔn gbe.
Elizabɛti ji Jan
57 Ovijiji we ganmɛ su na Elizabɛti, e bo ji ovi ŋusunglo ɖokpo. 58 Ɛmɛ xeye ni le oxwekpa ni-i ye kpodo xwedo etɔn we ɛmɛye, bo kpɔn tun Xwetɔ la bo kpɔn dɔŋuɖunu ni-i diin, ye bo kpɔn jijwɛ kpo-e nɔ. 59 Xena ovi la ɖo onyihinhɔn atrotɔn, ye va, a do gbo ada ni-i, ye bo jlo na ɖo otɔ we nyikɔ ni-i tun Zakali. 60 Vɔ onɔ bo gbɛ, bo lɔ tun mɔ: «Nyikɔ etɔn na nyi Jan». 61 Ye bo lɔ ni-i tun mɔ: «Ɛmɛ ti ɔn le xwedo tɔwe mɛ bo ɖo nyikɔ mɛ ha!» 62 Ye bo wasi alɔ na Zakali, bo do kan-ɛ se tun mɔ: «Naɖe o jlo na yɔ-ɛ tun?» 63 Zakali bo byɔ tɛkpo ɖokpo xe ji na ye nɔ wlan onu do, e bo wlan tun mɔ: «Jan wɛ na nyi nyikɔ etɔn.» E bo kpaca ɛmɛ zɛtɛye seŋu. 64 Zɔnɖokpo kpoŋu, onu bo hun na Zakali la, e bo lɔ oxo nɔ, bo kanfu Mawu nɔ. 65 Ɛmɛ xeye ni nɔ nɔ oxwekpa ni-i ye bo vɔ. Le Yude we okpóye we kansinmɛ zɛtɛye, ɛmɛye bo lo lɔ onu xeni jɔ laye nɔ. 66 Ɛmɛ xeye ni se onu xeni jɔ laye, bo nɔ bu ota mɛ do onu laye wu nɔ. Ye bo nɔ lɔ nɔ tun mɔ: «Ɛlɛ ovi xe la na va nyi?» Le oxojɔxo mɛ, Xwetɔ la we hɔnhlɔn le kpo-e.
Zakali ji ohan bo do kanfu Mawu
67 Zakali, ovitɔ la, gɔ kpo Gbigbɔ Kinkwɛn, e bo lɔ oxo ɖo onyi tun mɔ:
68 «Mi kanfu Xwetɔ la, Izrayɛli we Mawu. E va gɔ alɔ na otogun etɔn, e bo tun okan ni-i.
69 E na mí hwlɛngantɔ sinsyɛnxu ɖokpo le Davidi xeni nyi odansɔvi etɔn we okunkan mɛ.
70 Oxo mɛ la wɛ Mawu o lɔ saa dogbɔn oxolɔɖonyitɔ kinkwɛn etɔnye we onu mɛ. E bo do lɔ tun mɔ:
71 “Ko na hwlɛn mi gan le kɛntɔ miatɔnye si, a bo yi mi le alɔ mɛ na ɛmɛ xeye ni gbɛ owan na miye.”
72 Mawu kpɔn dɔŋuɖunu na mía dagbwaye, e bo flin okancica kinkwɛn etɔn.
73 Ajɔgbe mɛ la wɛ e fyan na mía dagbwa Ablaxamu. E bo lɔ ni-i tun mɔ:
74 “Ko na hwlɛn vikpɛ tɔweye gan le kɛntɔ yetɔnye we alɔ mɛ, ye bo na do wasi sinsɛn na-a, vivɔ ma nɔ e mɛ.
75 Ye bo na nyi ɛmɛ kinkwɛn, a bo nyi ɛmɛ jijwɛ le ŋukɔn na-a tɛgbɛ-tɛgbɛ.”»
76 Zakali bo mɔ lɔ tun mɔ: «Myɔ ovi tɛye, ye na yɔ we tun Mawu Ɖaxo we oxolɔɖonyitɔ. O na zɔn le ŋukɔn na Xwetɔ la, a do jla omɔ etɔn ji ɖo.
77 O na wasi na otogun etɔn ba do nyɔ-ɛ tun e bo gbɔn nɔ a do va hwlɛn-ɛ gan dogbɔn onu nyanyla etɔnye sisɔkɛ mɛ.
78 Mawu míatɔn gɔ kpo dɔŋuɖunu kpinkpɔn kpodo dɔmɛnywɛ. E tɛ kinklɛn ɖokpo do mía ji sɔn jigbe ɖi lena ohwe we kinklɛn nɔ tɛ ɖo ha.
79 Kinklɛn mɛ la na tɛ do ɛmɛ xeye ni le vuvlu mɛ bo lo vɔ na oku nɔ ye ji, e bo na jɔ omɔ na afɔ míatɔnye gbɔn fifa we omɔ ji.»
Ovifɛ Jan la lo hwɛn nɔ
80 Jan la bo lo hwɛn nɔ le agbaza mɛ kpodo gbigbɔ mɛ. E bo va yi ci gbefaji gbɔɔn do va yi gbexegbe na e va ɖe eɖe sɔ xlɛ Izrayɛli we otogun.


text:
WEMATA 73
Samalíinu ɖé Xlɛ́ Ðɔ Emi Nyí Nɔzo Ðagbe
LUKI 10:25-37
LEE È NA MƆ GBƐ̀ MAVƆMAVƆ GBƆN É
SAMALÍINU NƆZO ÐAGBE ÐÉ
Hwenu e Jezu kpó ɖò Jeluzalɛmu sín xá mɛ é ɔ, Jwifu alɔkpa vovo sɛkpɔ ɛ. Mɛɖé lɛ jló ɖɔ é ni kplɔ́n nǔ emi, mɛ ɖevo lɛ ka ba na tɛ́n ɛ kpɔ́n. Mɛ e tuùn Sɛ́n ɔ ganji é ɖokpo ɖò ye mɛ bo kàn nǔ elɔ byɔ ɛ: “Mɛ̌si, etɛ un ɖó na wà, bɔ Mawu na na mì gbɛ̀ mavɔmavɔ?”—Luki 10:25.
Jezu ɖ’ayi wu ɖɔ é kún nyí nukúnnú ba na mɔ jɛ nǔ mɛ wɛ é ɖè ó. É sixu ko ɖò biba na ɖó mɔ nú Jezu wɛ, bonu é na na xósin e na sìn xomɛ nú Jwifu lɛ é. Jezu tuùn ɖɔ nya enɛ ko ɖó xósin ɖagbe ɔ. Enɛ wu ɔ, é zán nùnywɛ dó yí gbè n’i bonu é na ɖè nǔ e lin wɛ é ɖè é xlɛ́.
Jezu kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Etɛ è ka wlan dó sɛ́nwema ɔ mɛ? Nǔ e a xà ɔ, nɛ̌ wɛ a mɔ nukúnnú jɛ mɛ gbɔn?” Nya enɛ ko kplɔ́n Mawu Sɛ́n ɔ, enɛ wu ɔ, é sɔ́ xósin tɔn jinjɔn jí. É ɖè xó sín Sɛ́nflínmɛ 6:5 kpo Levíi ví lɛ 19:18 kpo mɛ bo ɖɔ: “A na yí wǎn nú Aklunɔ Mawu towe kpodo ayi towe bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n towe bǐ kpo, kpodo hlɔnhlɔn towe bǐ kpo, kpodo linlin towe bǐ kpo, lobo yí wǎn nú nɔzo towe hwiɖesunɔ ɖɔhun.” (Luki 10:26, 27) Xósin ɔ nɛ à?
Jezu ɖɔ nú nya ɔ ɖɔ: “A yí gbè ɖó ganji. Blǒ gbɔn mɔ̌, enɛ ɔ, a na nɔ gbɛ̀.” Enɛ ka zɔ́n bɔ xóɖɔɖókpɔ́ ɔ fó à? É nyí xósin ɖagbe ɔ wɛ nya ɔ ba na mɔ kpowun ǎ; é jló na ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí nǔjlɔjlɔwatɔ́, bo jló ɖɔ Jezu ni yí gbè ɖɔ linlin emitɔn sɔgbe bo na gbɔn mɔ̌ mɛ dó ba hwɛjijɔ nú lee é nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn é. Enɛ wu ɔ, é kanbyɔ ɖɔ: “Mɛ̌ ka nyí nɔzo ce?” (Luki 10:28, 29) Nùkanbyɔ enɛ e cí nùkanbyɔ xlólo ɖé ɖɔhun é ka gɔ́ngɔ́n tawun. Gbɔn nɛ̌ é?
Jwifu lɛ ɖi nǔ ɖɔ xokwín “nɔzo” ɔ, mɛ e nɔ setónú nú Jwifu lɛ sín hwɛndo lɛ é kɛɖɛ wɛ é sɔgbe xá, b’ɛ sixu ko cí ɖɔ Levíi ví lɛ 19:18 yí gbè na ɖɔhun. Nugbǒ ɔ, Jwifu ɖé sixu ɖɔ ɖɔ é kún tlɛ sɔgbe xá sɛ́n bonu è na dó gbɛ̌ xá mɛ e ma nyí Jwifu ǎ é ó. (Mɛsɛ́dó 10:28) Enɛ wu ɔ, enyi nya enɛ kpo vlafo Jezu ɖesunɔ sín ahwanvu ɖé lɛ kpo ɖò nǔ wà xá Jwifugbɛ́ yetɔn lɛ wɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo ɔ, ye nɔ mɔ yeɖée dó mɔ nǔjlɔjlɔwatɔ́. Amɔ̌, ye sixu gɔn xomɛ nyɔ́ dó mɛ e ma nyí Jwifu ǎ é ɖé wu, ɖó é nyí “nɔzo” ɖé dóó ǎ wutu.
Nɛ̌ Jezu ka sixu jla linlin enɛ ɖó bo ma ka na jɛ dò nú nya enɛ kpo Jwifu ɖevo lɛ kpo ǎ gbɔn? É wà mɔ̌ gbɔn tan ɖé kpikpi gblamɛ: “Nya ɖé gosin Jeluzalɛmu wá xwè Jeliko, bo jɛ ajotɔ́ lɛ sín alɔ mɛ, bɔ ye zɔn jǐ tɔn, bo ɖè nǔ e é dó lɛ bǐ, bo fin nǔ tɔn lɛ bǐ, lobo xò è, bo jó è dó nyì beɖebeɖe bo yì.” Jezu kpó ɖò nukɔn yì wɛ bo ɖɔ: “Vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖé ka wá ɖò dìndín gbɔn finɛ wɛ vlafo, bo mɔ ɛ, lobo gbɔn akpá ɖevo xwé n’i bo yì. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Levíi ví ɖé wá jɛ fí e é ɖè é, bo mɔ ɛ, lobo gbɔn zɔ n’i bo yì. Samalíinu ɖé ka wá xwè tomɛ, bo jɛ fí e é ɖè é, bo mɔ ɛ, bɔ nǔ tɔn blawu n’i.”—Luki 10:30-33.
Nya e kpi tan enɛ na wɛ Jezu ɖè é tuùn ɖɔ vɔsanúxwlémawutɔ́ gègě kpo Levíi ví e nɔ d’alɔ ye ɖò tɛmpli ɔ mɛ lɛ é kpo gègě nɔ nɔ Jeliko. Nú ye lɛkɔ sín tɛmpli ɔ mɛ ɔ, ye ɖó na zɔn ali nú kilomɛtlu 23 mɔ̌. Nǔ nyanya sixu nɔ jɛ ɖò ali enɛ jí, ɖó ajotɔ́ lɛ nɔ tɔwu ɖ’eji. Enyi vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖé alǒ Levíi ví ɖé mɔ Jwifugbɛ́ yetɔn ɖé ɖò wuvɛ̌ mɛ ɔ, ye ɖó na d’alɔ ɛ ǎ wɛ à? Ðò tan elɔ mɛ ɔ, Jezu ɖɔ ɖɔ ye kún wà mɔ̌ ó. Samalíinu e Jwifu lɛ gbɛ́ wǎn na é ɖokpo wɛ wà mɔ̌.—Jaan 8:48.
Nɛ̌ Samalíinu ɔ ka d’alɔ Jwifu e gblewu é gbɔn? Jezu yì nukɔn ɖò xó tɔn mɛ bo ɖɔ: “É sɛya ɛ, bo ɖó ami kpodo vɛɛn kpo akpà lɛ mɛ n’i, lobo bla; enɛ ɔ gudo ɔ, é sɔ́ ɛ ɖó sɔ́ éɖesunɔ tɔn jí, lobo kplá ɛ yì xwé e gbè alitanu lɛ nɔ yì nɔ é, bo kpé nukún wǔ tɔn. Ayihɔngbe tɔn ɔ, é ɖè gankwɛ wè tɔ́n, bo sɔ́ nú xwenɔ ɔ, bo ɖɔ: ‘Kpé nukún nya elɔ wu; enyi a zán akwɛ ɖě dó wutu tɔn hú mɔ̌ ɔ, un lɛkɔ ɔ, un na sú we.’”—Luki 10:34, 35.
Ee Jezu Mɛ̌sigán ɔ kpi tan ɔ fó gudo é ɔ, é kàn nǔ elɔ e byɔ ɖɔ è ni lin nǔ kpɔ́n é byɔ nya ɔ: “Ðò mɛ atɔn enɛ lɛ mɛ ɔ, mɛ̌ ka ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí nya e jɛ ajotɔ́ lɛ sín alɔ mɛ é sín nɔzo, bɔ ayi towe mɔ?” Vlafo xósin nina bo ɖɔ “Samalíinu” ɔ wɛ na ko vɛwǔ nú nya ɔ, enɛ wu ɔ, é ɖɔ: “Mɛ e kú nǔblawu n’i é wɛ.” Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖè nùkplɔnmɛ e ɖò tan enɛ mɛ é tɔ́n nyì wɛn bo ɖɔ: “Hwi lɔ ɔ, yì bló gbɔn mɔ̌.”—Luki 10:36, 37.
Wlɛnwín nùkplɔnmɛ tɔn ɖagbe ɖé nɛ. Enyi Jezu ɖɔ kpowun ɖɔ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é lɔ nyí nɔzo tɔn ɔ, nya ɔ kpo Jwifu ɖevo lɛ kpo ka na yí gbè nú xó tɔn à? É na vɛwǔ. É ɖò mɔ̌ có, gbɔn tan klewun ɖé kpikpi, kpo tinmɛ vovo e na d’alɔ tóɖóétɔ́ lɛ bɔ ye na wlí xó ɔ é nina kpo gblamɛ ɔ, xósin nùkanbyɔ “Mɛ̌ ka nyí nɔzo ce?” ɔ tɔn wá zawě bǐ. Mɛ e nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí nɔzo ɖagbe é wɛ nyí mɛ e nɔ ɖè wanyiyi kpo xomɛnyínyɔ́ kpo xlɛ́ lee Biblu ɖegbe tɔn nú mǐ gbɔn é é.


text:
4 No hewɔ lɛ, minyɛmimɛi ni misumɔɔ ni mishweɔ hu, mimiishɛɛ kɛ mikekere,+ nyɛdamɔa shi shiŋŋ+ yɛ nɛkɛ gbɛ nɔ yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli, nyɛ mɛi ni misumɔɔ.2 Miiwo Evodia hewalɛ, ni miiwo Sintika hu hewalɛ akɛ amɛjwɛŋmɔ afee ekome yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli.+3 Hɛɛ, bo hu miikpa bo fai, akɛ naanyo nitsulɔ kpakpa,* akɛ oya nɔ oye obua yei nɛɛ ni kɛ mi kɛ Klemente, kɛ agbɛnɛ hu, minanemɛi nitsulɔi ni eshwɛ ni amɛgbɛ́ii yɔɔ wala wolo lɛ mli lɛ fee ekome ni bɔ amɛhe mɔdɛŋ waa* kɛhã sane kpakpa lɛ.+4 Nyɛmii ashɛa nyɛhe jogbaŋŋ yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli be fɛɛ be. Miikɛɛ ekoŋŋ akɛ, Nyɛmii ashɛa nyɛhe jogbaŋŋ!+5 Nyɛhãa gbɔmɛi fɛɛ alea nyɛniiashishinumɔ*+ lɛ. Nuŋtsɔ lɛ yɛ nyɛmasɛi.6 Nyɛkayea nyɛtsui yɛ nɔ ko nɔ ko he,+ shi moŋ yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, nyɛtsɔa sɔlemɔ, kɛ fai ni akɛ hiɛdɔɔ kpaa, kɛ shidaa nɔ nyɛhãa Nyɔŋmɔ alea nyɛnibimɔi lɛ;+7 ni Nyɔŋmɔ toiŋjɔlɛ+ ni fe niiashishinumɔi fɛɛ lɛ baatsɔ Kristo Yesu nɔ abu nyɛtsuii+ kɛ nyɛjwɛŋmɔi* ahe.8 Naagbee lɛ, nyɛmimɛi, nɔ fɛɛ nɔ ni ji anɔkwale, nɔ fɛɛ nɔ ni sa woo, nɔ fɛɛ nɔ ni ja, nɔ fɛɛ nɔ ni he tse,* nɔ fɛɛ nɔ ni hãa ajieɔ suɔmɔ kpo, nɔ fɛɛ nɔ ni awieɔ he ekpakpa, nɔ fɛɛ nɔ ni hi jogbaŋŋ, kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni sa yijiemɔ lɛ, nyɛyaa nɔ nyɛsusua enɛɛmɛi ahe.*+9 Nibii ni nyɛkase ni nyɛkpɛlɛ nɔ, ni nyɛnu ni nyɛna yɛ mihe lɛ, nomɛi nyɛfea,+ ni toiŋjɔlɛ Nyɔŋmɔ lɛ kɛ nyɛ baahi shi.10 Miná miishɛɛ babaoo yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli, akɛ agbɛnɛ, nyɛmiisusu mihe ekoŋŋ.+ Eyɛ mli akɛ no mli lɛ nyɛsusuɔ mihe moŋ, shi nyɛyanáaa hegbɛ kɛtsɔɔ nakai.11 Jeee hiamɔ ni ehia mi hewɔ miwieɔ enɛ, ejaakɛ mi lɛ, mikase akɛ mahã mimii ashɛ nii ni miyɔɔ lɛ ahe, ekɔɔɔ he eko shihilɛ mli ni miyɔɔ.+12 Mile bɔ ni ahiɔ shi yɛ ohia mli,+ ni mile bɔ ni ahiɔ shi yɛ ninámɔ babaoo hu mli. Mikase nɔ ko ni mɛi pii leee;* shihilɛ fɛɛ shihilɛ mli loo yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, tɔɔ mli jio, hɔmɔ mli jio, ninámɔ babaoo mli jio, ohia mli jio lɛ, mimii shɛɔ nii ni miyɔɔ lɛ ahe.13 Yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, mitsɔɔ mɔ ni wajeɔ mi lɛ nɔ mináa hewalɛ.+14 Shi nyɛfee jogbaŋŋ akɛ nyɛkɛ mi ná gbɛfaŋnɔ yɛ mimanehulu lɛ mli.15 Anɔkwa, nyɛ Filipibii lɛ diɛŋtsɛ hu nyɛle akɛ, be ni nyɛkase sane kpakpa lɛ klɛŋklɛŋ kwraa lɛ sɛɛ, be ni mishi Makedonia lɛ, asafo ko bɛ ni ye ebua mi loo ehã miye mibua lɛ, akɛ ja nyɛ pɛ;+16 ejaakɛ be ni miyɔɔ Tesalonika lɛ, nyɛtsu ni abahã mi mihiamɔ nii, jeee shi kome kɛkɛ, shi shii enyɔ.17 Jeee akɛ miitao nikeenii, shi moŋ miitao jɔɔmɔi ni baahã nyɛkotoku lɛ mli atsii fe tsutsu lɛ.18 Shi miyɛ nɔ fɛɛ nɔ ni he hiaa mi, ni eteke nɔ po. Amrɔ nɛɛ, miná nɔ fɛɛ nɔ ni mitaoɔ, ejaakɛ minine eshɛ nɔ ni nyɛkɛmaje Epafrodito+ kɛbahã mi lɛ nɔ, nii ni jeɔ ŋma jogbaŋŋ,+ afɔle ni Nyɔŋmɔ náa he miishɛɛ, ni sa ehiɛ jogbaŋŋ lɛ.19 Mi-Nyɔŋmɔ lɛ hu baatsɔ Kristo Yesu nɔ ehã nyɛ nɔ ni he hiaa nyɛ lɛ fɛɛ+ kɛwula shi yɛ enunyam babaoo lɛ naa.20 Agbɛnɛ, wɔ-Nyɔŋmɔ kɛ wɔ-Tsɛ lɛ ji mɔ ni akɛ anunyam ahã kɛya naanɔi anaanɔ. Amen.21 Nyɛŋaa mɔ krɔŋkrɔŋ fɛɛ mɔ krɔŋkrɔŋ ni kɛ Kristo Yesu efee ekome lɛ nyɛhãa mi. Nyɛmimɛi ni kɛ mi yɔɔ lɛ hu miiŋa nyɛ.22 Mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ fɛɛ, shi titri lɛ, Kaisare shĩabii+ lɛ miiŋa nyɛ.23 Nuŋtsɔ Yesu Kristo dromɔ lɛ kɛ mumɔ ni nyɛjieɔ lɛ kpo lɛ ahia shi.
Shishigbɛ Niŋmaa
^ Greek sht. ŋm., “naanyo kpakpa ni mikɛyɔɔ kɔɔŋtso kome shishi.”


text:
WEMATA 105
Jezu Zán Fígitín ɖé Bo Dó Kplɔ́n Nǔ Mɛ Dó Nùɖiɖi Jí
MATIE 21:19-27 MAKI 11:19-33 LUKI 20:1-8
FÍGITÍN E MLÚ ÐA É: NÙKPLƆNMƐ ÐÉ DÓ NÙÐIÐI JÍ
È KÀN ACƐ E JEZU ÐÓ É BYƆ Ɛ
Ee Jezu gosin Jeluzalɛmu ɖò Tɛnigbe hwelɛkɔ é ɔ, é lɛkɔ yì Betaníi ɖò Olivutínsó ɔ sín akpáxwé zǎnzǎnhweji tɔn. É cí ɖɔ é dɔ́ xɔ́ntɔn tɔn Lazáa, Mali kpo Mata kpo xwé gbè nɛ gbè.
Zǎnzǎn wɛ mǐ ɖè dìn ɖò azǎn 11gɔ́ ɔ Nisáan tɔn. Jezu kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo ko lɛ́ sɔ́ ali, bo lɛkɔ wá Jeluzalɛmu, fí e é na yì tɛmpli ɔ mɛ ɖè azɔn gudo tɔn é. Azǎn gudo tɔn e é na bló ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn agbawungba tɔn mɛ, jɛ nukɔn nú Dindinwayixwe ɔ ɖuɖu, Flǐn kú tɔn tɔn ɖiɖó ayǐ, wuvɛ̌ lɛ mimɔ kpo kú tɔn kpo é nɛ.
Hwenu e ye ɖò ali jí sín Betaníi bo wá xwè Jeluzalɛmu bo ɖò Olivutínsó ɔ jí é ɔ, Piyɛ́ɛ ɖ’ayi atín e Jezu dónu sɔ e wá yì é wu. É ɖɔ: “Mɛ̌si, kpɔ́n atín e a dónu ɔ nɛ xú nɛ!”—Maki 11:21.
Amɔ̌, etɛwu Jezu ka bló bɔ atín ɔ fyɔ? É ɖɔ hwɛjijɔ e wu wɛ é ɖò xósin e é na é mɛ, bo ɖɔ: “Ma ɖɔ nugbǒ nú mi: enyi mi ɖó nùɖiɖi, bo ma nɔ xò nǔ kpɔ́n ǎ ɔ, nǔ e un jlɛ́ dó atín enɛ wu dìn, bɔ mi mɔ ɔ kɛɖɛ wɛ mi na jlɛ́ ǎ; loɔ, nú mi na bo ɖɔ nú só elɔ ɖɔ: ‘Hɔn hwiɖée sín fí, bo yì jɛ xù mɛ’ ɔ, nǔ na nyí mɔ̌. Nǔ ɖebǔ e mi na xoɖɛ kpodo nùɖiɖi kpo, bo byɔ Mawu ɔ, é na na bǐ mi.” (Matie 21:21, 22) Nǔ e é ɖɔ dó nùɖiɖi wu wá yì ɖɔ é sixu sɛ̀ tɛn nú só ɖé é vɔ́ ɖɔ wɛ é ɖè mɔ̌.—Matie 17:20.
Enɛ wu ɔ, blǒ e Jezu bló bɔ atín ɔ fyɔ é ɔ, nùɖé kplɔ́n mɛ wɛ é ɖè ɖɔ nùɖiɖi ɖiɖó nú Mawu ɖò dandan. É ɖɔ: “Nǔ ɖebǔ e mi na byɔ Mawu ɖò ɖɛ mɛ ɔ, mi ɖeji [‘ɖi nǔ,’ NW] ɖɔ emi ko mɔ yí; mi ka na mɔ ɖ’eji nugbǒ.” (Maki 11:24) Nùkplɔnmɛ taji ɖé wɛ nyí enɛ nú ahwanvu Jezu tɔn lɛ bǐ à cé? É lɛ́vɔ wá dó ganmɛ tawun nú mɛsɛ́dó lɛ, ɖó mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn e ye na kpannukɔn malin-malin mɛ lɛ é wu. É ɖò mɔ̌ có, kancica ɖevo lɛ́ ɖò fígitín e fyɔ é kpo nùɖiɖi alɔkpa e è ɖó na ɖó é kpo tɛntin.
Ði fígitín enɛ ɖɔhun ɔ, akɔta Izlayɛli tɔn ɖó ninɔmɛ nyanya ɖé. Togun akɔta enɛ tɔn lɛ nu alɛ̀ xá Mawu, bɔ ye sixu ko cí mɛ e nɔ nyì Sɛ́n tɔn lɛ é ɖɔhun ɖò nukúnta. É ɖò mɔ̌ có, kplékplé akɔta ɔ tɔn ɖexlɛ́ ɖɔ emi kún ɖó nùɖiɖi ó, emi kún ka lɛ́ ɖó sínsɛ́n ɖagbe ó. Ye tlɛ lɛ́ gbɛ́ Vǐ Mawu Tɔn ɖesu ɔ! Enɛ wu ɔ, gbɔn fígitín enɛ e ma na sínsɛ́n ǎ é hinhɛn fyɔ gblamɛ ɔ, Jezu ɖè nǔ e ɖò te kpɔ́n akɔta enɛ e ma ɖó nùɖiɖi kpo sínsɛ́n kpo ǎ é xlɛ́.
É na nɔ zaan é ɔ, Jezu kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo byɔ Jeluzalɛmu. Lee é ko nyí aca tɔn gbɔn é ɔ, é yì tɛmpli ɔ mɛ bo jɛ nǔ kplɔ́n mɛ lɛ jí. Nǔ e Jezu wà xá akwɛɖyɔtɔ́ lɛ sɔ e wá yì é sixu ko kpó ɖò ayi mɛ nú vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ kpo tomɛxo lɛ kpo, bɔ ye kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Acɛ tɛ wɛ a ka ɖó, bo nɔ ɖò nǔ enɛ lɛ wà wɛ? Mɛ̌ ka na acɛ enɛ ɔ we?”—Maki 11:28.
Jezu yí gbè bo ɖɔ: “Un na kàn xó ɖokpo byɔ mi, nú mi na sìn tɔn mì ɔ, nyɛ lɔ na ɖɔ acɛ e un nɔ dó wà nǔ enɛ lɛ na ɔ nǔ mi. Mɛ̌ ka sɛ́ Jaan dó bɔ é wá [bló baptɛm] nú mɛ? Mawu wɛ à, abǐ gbɛtɔ́ lɛ? Mi ɖɔ nú má sè.” Dìn ɔ, gbeklanxamɛtɔ́ tɔn lɛ jí wɛ xó jɛ. Vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ kpo tomɛxo lɛ kpo jɛ lee ye na na xósin gbɔn é ɖɔ jí ɖò yeɖée tɛntin bo nɔ ɖɔ: “Enyi mǐ yí gbè n’i ɖɔ Mawu wɛ ɔ, é na kanbyɔ mǐ ɖɔ: ‘Bɔ etɛwu mi ma ka ɖi nǔ nú Jaan ǎ?’” Ye ka ɖò xɛsi ɖi nú togun ɔ wɛ, bo nɔ ɖɔ: “Mǐ sixu gla dìn bo ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ wɛ sɛ́ ɛ dó ǎ, ɖó togun ɔ bǐ wɛ sɔ́ Jaan dó mɔ gbeyiɖɔ Mawu tɔn na.”—Maki 11:29-32.
Gbeklanxamɛtɔ́ Jezu tɔn enɛ lɛ sixu mɔ xósin ɖagbe ɖé bo na ǎ. Enɛ wu ɔ, ye gbɔ bo ɖɔ: “Mǐ tuùn ǎ.” Jezu ka ɖɔ nú ye ɖɔ: “Hǔn nyɛ lɔ ɖò mɛ e na acɛ mì, bɔ un nɔ dó wà nǔ enɛ lɛ na ɔ na ɖɔ nú mi wɛ ǎ.”—Maki 11:33.


text: 21 Ni mina ŋwɛi hee kɛ shikpɔŋ hee;+ ejaakɛ tsutsu ŋwɛi lɛ kɛ tsutsu shikpɔŋ lɛ eho etee,+ ni ŋshɔ+ lɛ bɛ dɔŋŋ.2 Agbɛnɛ hu, mina maŋ krɔŋkrɔŋ lɛ, Yerusalem Hee lɛ, jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ yɛ ŋwɛi miikpeleke shi,+ ni asaa lɛ tamɔ ayemforo ni awula lɛ ahã ewu.+3 Kɛkɛ ni minu gbee ko ni wa jɛ maŋtsɛ sɛi lɛ mli kɛɛ: “Naa! Nyɔŋmɔ mama tsũ lɛ yɛ gbɔmɛi ateŋ, ni ekɛ amɛ baahi shi, ni amɛbaatsɔmɔ emaŋ. Ni Nyɔŋmɔ diɛŋtsɛ kɛ amɛ baahi shi.+4 Ni ebaatsumɔ amɛhiŋmɛiiaŋ yaafonui fɛɛ,+ ni gbele bɛ dɔŋŋ,+ ni mɔ ko yeŋ awerɛho dɔŋŋ, ni mɔ ko hu fóŋ dɔŋŋ, ni mɔ ko hu piŋŋ dɔŋŋ.+ Tsutsu nibii lɛ eho etee.”5 Ni mɔ ni ta maŋtsɛ sɛi lɛ nɔ+ lɛ kɛɛ: “Naa! Miifee nibii fɛɛ ehee.”+ Esaa ekɛɛ: “Ŋmaa, ejaakɛ wiemɔi nɛɛ, anɔkwa wiemɔi ni,* ni amɛyɛ mli.”6 Ni ekɛɛ mi akɛ: “Agbe naa! Miji Alfa lɛ kɛ Omega lɛ,* shishijee lɛ kɛ naagbee lɛ.+ Mɔ fɛɛ mɔ ni kumai yeɔ lɛ lɛ, mahã lɛ wala nuhiŋmɛi lɛ mli nu lɛ eko ni miheee lɛ nɔ ko.+7 Mɔ fɛɛ mɔ ni yeɔ kunim lɛ, enine baashɛ nibii nɛɛ anɔ,* ni matsɔ e-Nyɔŋmɔ, ni lɛ hu ebaatsɔ mibi.8 Shi gbeyeilɔi lɛ kɛ mɛi ni bɛ hemɔkɛyeli+ kɛ mɛi ni he tseee ni feɔ taŋ nii kɛ gbɔmɔgbelɔi+ kɛ ajwamaŋbɔlɔi*+ lɛ kɛ mɛi ni kɛ mumɔi shãraa kɛ amagajalɔi kɛ amalelɔi fɛɛ lɛ,+ amɛbaaná amɛgbɛfaŋnɔ yɛ kpaakpo lɛ ni tsoɔ kɛ la kɛ sɔlfa lɛ mli.+ Enɛ damɔ shi kɛhã gbele ni ji enyɔ lɛ.”+9 Ŋwɛibɔfoi kpawo ni hiɛ tsɛnsii kpawo ni eyimɔ obɔbɔ kɛ naagbee haomɔi kpawo lɛ ateŋ mɔ kome+ ba ni ebakɛɛ mi akɛ: “Ba, ni matsɔɔ bo ayemforo lɛ, Gwantɛŋbi lɛ ŋa lɛ.”+10 No hewɔ lɛ, ekɛ mi tee gɔŋ kpeteŋkpele ni kwɔ ko nɔ yɛ mumɔ lɛ hewalɛ lɛ mli, ni etsɔɔ mi maŋ krɔŋkrɔŋ ni ji Yerusalem lɛ ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ yɛ ŋwɛi eekpeleke shi,+11 ni eyɛ Nyɔŋmɔ anunyam lɛ.+ Ekpɛlɛɔ tamɔ tɛ ni jara wa fe fɛɛ, etamɔ yaspi tɛ ni mli tse tamɔ kristalo.+12 Eyɛ gbogbo kpeteŋkpele ni kwɔ kɛ agbói 12, ni ŋwɛibɔfoi 12 damɔ agbói lɛ anaa, ni akpɛ́ Israelbii lɛ awekui 12 lɛ agbɛ́ii lɛ awo agbói lɛ ahe.13 Agbói etɛ yɛ bokãgbɛ, ni agbói etɛ yɛ kooyigbɛ, ni agbói etɛ yɛ wuoyigbɛ, ni agbói etɛ yɛ anaigbɛ.+14 Maŋ lɛ gbogbo lɛ yɛ faneshi tɛi 12 hu, ni Gwantɛŋbi lɛ bɔfoi 12 lɛ agbɛ́ii 12+ lɛ yɛ amɛnɔ.15 Agbɛnɛ, mɔ ni kɛ mi wieɔ lɛ hiɛ shika tsuru gãlã* akɛ susumɔnɔ, bɔ ni afee ni ekɛsusu maŋ lɛ kɛ egbói lɛ kɛ egbogbo lɛ.+16 Ni maŋ lɛ kã shi koji ejwɛ, ni ekɛlɛ tamɔ elɛɛmɔ nɔŋŋ. Ni ekɛ gãlã lɛ susu maŋ lɛ, ni efee stadioi 12,000;* ni ekɛlɛ kɛ elɛɛmɔ kɛ ekwɔlɛ yeɔ egbɔ.17 Esusu maŋ lɛ gbogbo lɛ hu, ni efee ninetalɔi 144,* yɛ gbɔmɔ susumɔnɔ naa, ni yɛ nakai be lɛ mli nɔŋŋ lɛ, eji ŋwɛibɔfo susumɔnɔ.18 Agbɛnɛ, nɔ ni akɛtswa gbogbo lɛ ji yaspi,+ ni maŋ lɛ, shika tsuru krɔŋŋ ni tamɔ glase ni mli tse ni.19 Awula maŋ lɛ gbogbo lɛ faneshii lɛ kɛ tɛi ni jara wa srɔtoi fɛɛ: klɛŋklɛŋ faneshi lɛ yaspi, nɔ ni ji enyɔ lɛ safiro, nɔ ni ji etɛ lɛ kalkedon, nɔ ni ji ejwɛ lɛ emerald,20 nɔ ni ji enumɔ lɛ sardoniki, nɔ ni ji ekpaa lɛ sardio, nɔ ni ji kpawo lɛ krisolito, nɔ ni ji kpaanyɔ lɛ berilo, nɔ ni ji nɛɛhu lɛ topasion, nɔ ni ji nyɔŋma lɛ krisopraso, nɔ ni ji nyɔŋma kɛ ekome lɛ hiakinto, nɔ ni ji nyɔŋma kɛ enyɔ lɛ amɛtisto.*21 Agbɛnɛ hu, agbói 12 lɛ, adiagbai* 12 ni; agbói lɛ eko fɛɛ eko lɛ adiagba kome akɛfee. Ni maŋ lɛ gbɛjegbɛ wulu lɛ, shika tsuru krɔŋŋ ni, ni etamɔ glase ni anaa mli.22 Minaaa sɔlemɔ shĩa yɛ maŋ lɛ mli, ejaakɛ Yehowa* Nyɔŋmɔ, Ofe+ lɛ, kɛ agbɛnɛ hu, Gwantɛŋbi lɛ ji esɔlemɔ shĩa.23 Ni hulu loo nyɔɔŋtsere kpɛmɔ he ehiaaa maŋ lɛ, ejaakɛ Nyɔŋmɔ anunyam lɛ kpɛɔ yɛ mli,+ ni Gwantɛŋbi lɛ ji ekane.+24 Ni jeŋmaji lɛ baanyiɛ yɛ ela lɛ mli,+ ni shikpɔŋ lɛ nɔ maŋtsɛmɛi lɛ baaŋɔ amɛnunyam lɛ kɛba mli.25 Egbói lɛ, aŋamɔŋ kwraa yɛ jetsɛremɔ mli, ejaakɛ je enaŋ yɛ jɛmɛ.+26 Ni amɛkɛ jeŋmaji lɛ anunyam lɛ kɛ woo lɛ baaba mli.+27 Shi nɔ fɛɛ nɔ ni abule kɛ mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ nihiinii ni elakaa mɛi lɛ boteŋ mli kɔkɔɔkɔ;+ ja mɛi ni aŋmala amɛgbɛ́ii yɛ Gwantɛŋbi lɛ wala wolokpo* lɛ mli lɛ pɛ baabote mli.+


text:
Nǔ E È Nɔ Dó Ðó Nǔ Wuntun Na Ðò Hwexónu lɛ É
Ðò hwexónu ɔ, nǔ e è nɔ dó ɖó nǔ wuntun na é ɖé nɔ nyí nǔ kpɛví e nɔ ɖó dò ɖò xomɛ é ɖé, bɔ è nɔ sɔ́ dó ko alǒ aɖuwa mɛ dó wlan nǔ na. Alɔkpa vovo wɛ ɖè, ɖě sixu cí funlɛ́ɛn ɖɔhun, ɖó gblǒ zɛɛn ga zɛɛn, cí tobotobo alǒ cí kanlin ta ɖɔhun. È sixu zǎn wuntun ɖé dó xlɛ́ ɖɔ nǔɖe nyí mɛtɔn alǒ dó zǒgbe jí ɖɔ wema ɖé sɔgbe, è sixu lɛ́ zán dó cyɔn alɔ sáki alǒ nǔ e ɖó ali lɛ é jí, ɖi hɔnli lɛ alǒ yɔdo sín ali lɛ.
Nǔ tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ wɛ è nɔ zán dó bló nǔ e è nɔ dó ɖó nǔ wuntun na lɛ é. Ðé lɛ ɖíe: xú, awinnya e vɛ́ axi tawun é, gan, awinnya e ma xɔ akwɛ sɔmɔ̌ ǎ é alǒ atín. Hweɖelɛnu ɔ, mɛ e tɔn nǔ ɔ nyí é kpo tɔ́ tɔn kpo sín nyikɔ nɔ ɖ’eji. Ðé lɛ nɔ xlɛ́ tɛnmɛ-nyikɔ mɛ e tɔn é nyí é tɔn.
Bonu è na xlɛ́ ɖɔ wema ɖé sɔgbe ɔ, mɛ e tɔn nǔ e è nɔ dó ɖó nǔ wuntun na é nyí é nɔ sɔ́ nǔ ɔ tɛ ko, aɖuwa alǒ nǔ sinnɔ ɖevo mɛ cobo na zin dó wema ɔ jí. (Jɔbu 38:14) Enɛ gudo ɔ, ko ɔ, aɖuwa ɔ, alǒ nǔ sinnɔ ɔ nɔ wá syɛn, bɔ enɛ nɔ cyɔn alɔ wema ɔ jí.
È Sixu Zán Nǔ E È Nɔ Dó Ðó Nǔ Wuntun Na lɛ É Dó Zé Acɛ D’así nú Mɛ
Mɛɖé sixu sɔ́ nǔ e é nɔ dó ɖó nǔ wuntun na é nú mɛ ɖevo, bɔ mɛ ɔ lɔ na ɖó acɛ e nǔnɔ ɔ ɖó é. Kpɔ́ndéwú tɔn ɖokpo wɛ nyí Falawɔ́ɔn e kp’acɛ ɖò Ejipu hwexónu tɔn é ɖé kpo nya Eblée e nɔ nyí Jozɛfu bo nyí tɔ́gbó Jakɔbu sín vǐ é kpo tɔn. Jozɛfu nyí kannumɔ ɖé ɖò Ejipu. Nukɔnmɛ ɔ, è wlí i dó ganmɛ dó acɛ jí. Amɔ̌, é wá yá é ɔ, Falawɔ́ɔn ɖè è tɔ́n bo sɔ́ ɛ gǎnhɔnyitɔ́-xɔ́su. Biblu ɖɔ: “Ee axɔ́su ɔ ɖɔ mɔ̌ ɔ, é ɖè alɔkɛ́ e ɖè acɛ tɔn xlɛ́ ɔ, bo sɔ́ dó alɔ nú Jozɛfu.” (Bǐbɛ̌mɛ 41:42) Ðó alɔkɛ́ ɔ ɖó wuntun acɛ tɔn ɖé wutu ɔ, Jozɛfu ɖó acɛ dìn bo na kpé nukún dó azɔ̌ taji e è ɖè n’i é wu.
Axɔ́si Jezabɛli Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ tɔn zán nǔ e asú tɔn nɔ dó ɖó nǔ wuntun na é dó bla gbě bonu è na hu nya e nɔ nyí Nabɔti é. É wlan wema ɖò Axɔ́su Akabu nyikɔ mɛ sɛ́dó tomɛxo ɖé lɛ bo byɔ ɖɔ ye ni dó jì xomɛvɔnɔ Nabɔti ɖɔ é nyla nu dó Mawu wu. É zé wuntun axɔ́su ɔ tɔn ɖó wema lɛ jí bɔ linlin tɔn nyanya ɔ jɛnu.—1 Axɔ́su lɛ 21:5-14.
Axɔ́su Pɛsi tɔn Zɛɛzɛsi zán alɔgan ɖé dó dó zǒgbe sɛ́n ɖěɖee é dó lɛ é jí.—Ɛsitɛ́ɛ 3:10, 12.
Biblu wlantɔ́ Nɛɛmíi ɖɔ ɖɔ axɔ́ví lɛ, Levíi-ví lɛ, kpo vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ kpo zán wuntun yetɔn lɛ dó yí gbè nú akɔjijɛ e è wlan é ɖé.—Nɛɛmíi 1:1; 10:1.
Biblu ɖɔ xó dó ninɔmɛ we wu bɔ è zán nǔ e è nɔ dó ɖó nǔ wuntun na lɛ é dó cyɔn alɔ hɔnlinu jí. Hwenu e è zé gbeyiɖɔ Daniyɛli nyi dó kinnikinnido mɛ é ɔ, “è zé awinnya ɖokpo wá ɖó dò ɔ nu.” Enɛ gudo ɔ, Axɔ́su Daliwusi e kpa acɛ ɖò Mɛdi kpo Pɛsi kpo é “ɖó wuntun tɔn jí. Tozɔ́watɔ́ lɛ lɔ ɖó wuntun ye lɔ tɔn jí, bonu mɛɖé ma huzu nǔ e na jɛ dó Daniyɛli jí é ó.”—Daniyɛli 6:18.
Hwenu e è zé cyɔ Jezu tɔn dó yɔdo mɛ é ɔ, kɛntɔ́ tɔn lɛ “sú yɔdo ɔ ganji, bo ɖó wuntun.” (Matie 27:66) David Linton Turner ɖɔ ɖò nǔ e é tinmɛ dó wema Matie tɔn jí é mɛ ɖɔ, enyi acɛkpikpa Hlɔma tɔn lɛ wɛ ɖó wuntun yɔdo ɔ ɔ, “wuntun ɔ nɔ nyí ko alǒ aɖuwa bo nɔ ɖò . . . awinnya ɔ kpo yɔdo ɔ sín nu kpo tɛntin.”
Ðó nǔ e è nɔ dó ɖó nǔ wuntun na ɖò hwexónu lɛ é sixu kplɔ́n nǔ gegě mǐ dó nǔ e ko jɛ wá yì lɛ é wu wutu ɔ, ye nɔ ɖu ayi mɛ nú dobanúnǔtɔ́ dokunkun tɔn lɛ kpo hwenuxó-wlantɔ́ lɛ kpo tawun. Enɛ wu ɔ, nǔkplɔnkplɔn dó nǔ e è nɔ dó ɖó nǔ wuntun na lɛ é wu, ee è nɔ ylɔ́ ɖɔ sigillographie é wá huzu nǔ taji ɖé bɔ è nɔ kplɔ́n.


text: 10 Tamɔ bɔ ni adɔdɔji ni egboi hãa ojeŋmafeelɔ ojeŋma shaa ni ejeɔ fu lɛ, nakai nɔŋŋ buulufeemɔ fioo fiteɔ* gbɔmɔ hiɛshikamɔ kɛ ehiɛnyam fɛɛ.+2 Hiɛshikalɔ tsui kɛ lɛ yaa gbɛ ni ja nɔ,* shi kwashia tsui kɛ lɛ yaa gbɛ ni ejaaa nɔ.*+3 Gbɛ fɛɛ gbɛ ni buulu nyiɛ nɔ lɛ, ekɛ ejwɛŋmɔ tsuuu nii,*+ ni ehãa mɔ fɛɛ mɔ leɔ akɛ buulu ji lɛ.+4 Kɛ́ nɔyelɔ mli fu bo lɛ,* kaashi ogbɛhe lɛ,+ ejaakɛ mlijɔlɛ jɔɔ eshai wuji ahe.+5 Mina nɔ ko yɛ hulu shishi nɛɛ ni haoɔ mɔ, tɔmɔ ko ni mɛi ni yɔɔ hegbɛ tɔ̃ɔ,+ no ji akɛ:6 Ahãa buului hegbɛi wuji babaoo, shi ashiɔ mɛi ni sa lɛ moŋ* yɛ gbɛhei ni baa shi.7 Mina tsuji ni tara okpɔŋɔi anɔ, ni lumɛi lɛ moŋ nyiɛ amɛnane nɔ tamɔ tsuji.+8 Mɔ ni tsaa bu lɛ, ebaanyɛ egbee mli;+ ni mɔ ni kumɔɔ gbogbo ni akɛ tɛi tswa lɛ, onufu baanyɛ akɔ̃ lɛ.9 Mɔ ni tsaa tɛi lɛ, tɛi lɛ baanyɛ apila lɛ, ni mɔ ni gbaa lai hu lɛ, lai lɛ baanyɛ aye lɛ awui.*10 Kɛ́ dade ni akɛtsuɔ nii lɛ naa gbo ni mɔ ni kɛtsuɔ nii lɛ jɔɔɔ naa lɛ, ebaafite ehewalɛ kɛtsu nii lɛ. Shi hiɛshikamɔ hãa ayeɔ omanye.11 Kɛ́ onufu kɔ̃ mɔ ko dani atsɔ majik nɔ ajɔɔ onufu lɛ he lɛ, no lɛ, sɛɛnamɔ ko bɛ mɔ ni he esa ni tsɔ majik nɔ ejɔɔ onufu lɛ he lɛ he.*12 Hiɛshikalɔ naawiemɔi tsɛɔ dromɔ kɛbaa,+ shi kwashia naabu kpãtãa lɛ diɛŋtsɛ ehiɛ.+13 Wiemɔi ni jɛɔ enaa klɛŋklɛŋ lɛ, buului awiemɔ ni,+ ni enaagbee wiemɔi lɛ, sɛkɛyeli ni kpãtãa nii ahiɛ ni.14 Shi buulu lɛ, eyaa nɔ ewieɔ.+Gbɔmɔ leee nɔ ni baaba; namɔ baanyɛ akɛɛ lɛ nɔ ni baaba yɛ egbele sɛɛ?+15 Nii ni kwashia tsuɔ waa lɛ hãa etɔɔ lɛ, ejaakɛ eleee gbɛ ni ebaatsɔ nɔ po kɛya maŋ lɛ mli.16 Kɛ́ gbekɛ ji mɔ ni yeɔ maŋtsɛ, ni shikpɔŋ lɛ nɔ lumɛi lɛ hu jeɔ okpɔlɔŋmɛɛ shishi leebi lɛ, shikpɔŋ lɛ baana nɔ waa diɛŋtsɛ!+17 Kɛ́ abladei abi ji shikpɔŋ lɛ nɔ maŋtsɛ, ni lumɛi lɛ hu yeɔ nii yɛ be ni sa mli koni amɛná hewalɛ, shi jeee koni amɛtɔrɔ dãa lɛ, shikpɔŋ lɛ baaná miishɛɛ waa diɛŋtsɛ!+18 Anihao babaoo hãa tsuyiteŋ mplaŋi amli dɔrɔɔ, ni niji ni tsuuu nii hãa tsũ duɔ.+19 Blodo* tsɛɔ ŋmɔlɔ kɛbaa, ni wain tsɛɔ miishɛɛ kɛbaa;+ shi shika akɛtsuɔ nɔ fɛɛ nɔ he nii.+20 Kaalomɔ maŋtsɛ yɛ otsui mli* po,+ ni kaalomɔ niiatsɛ yɛ osɛɛtsu mli; ejaakɛ loofɔlɔ ko* baanyɛ ekɛ ogbee aya* loo kooloo ko ni yɔɔ fiji baanyɛ ayawie nɔ ni owie lɛ.


text:
Xónusɔ́ɖóte Akpáxwé 13gɔ́ ɔ Tɔn
Jezu wá ayikúngban jí bo na dó sɔ́ gbɛ̀ tɔn dó savɔ̌ dó gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ tamɛ. É kú nugbǒ, amɔ̌, é ka ɖu ɖò gbɛ̀ ɔ jí. Jehovah nɔ gbeji nú Vǐ tɔn, bo lɛ́vɔ na ɛ gbɛ̀. Kaka jɛ kú Jezu tɔn hwenu ɔ, é wà devizɔ́ nú mɛ ɖevo lɛ kpo mɛɖesɔhwe kpo bo sɔ́ hwɛ kɛ ye hwenu e ye wà nǔ nyì dò é. Ðò fínfɔ́n sín kú tɔn gudo ɔ, é sɔ́ éɖée xlɛ́ mɛsɛ́dó tɔn lɛ. É kplɔ́n lee ye na wà azɔ̌ taji e é sɔ́ d’así nú ye é gbɔn é ye. Enyi mɛjitɔ́ ɖé wɛ nú we hǔn, d’alɔ vǐ towe bonu alɔ e mǐ lɔ sixu ɖó ɖò azɔ̌ ɖokpo enɛ mɛ égbé é ni sù nukún tɔn mɛ.
ƉO MǏMÁMƐ ÉLƆ́
NǓKPLƆNKPLƆN 87
Gbadanu Nùɖuɖu Jezu Tɔn Gudo Tɔn Ɔ
Jezu na alixlɛ́mɛ titewungbe ɖé lɛ mɛsɛ́dó tɔn lɛ hwenu e é ɖò nùɖuɖu gudogudo tɔn ɔ ɖu xá ye wɛ é.
NǓKPLƆNKPLƆN 88
È Wlí Jezu
Judasi Isikaliɔti kplá ahwan wɔbuwɔbu e hɛn hwǐ kpo kpò kpo lɛ é wá, bonu ye na wlí Jezu.
NǓKPLƆNKPLƆN 89
Piyɛ́ɛ Gbɛ́ Jezu
Etɛ ka jɛ ɖò Kayifu sín xwé sín kɔxota? Etɛ ka jɛ dó Jezu wu ɖò xɔ ɔ mɛ?
NǓKPLƆNKPLƆN 90
Jezu Kú Ðò Gɔlugɔta
Etɛwu Pilatu ka na gbè ɖɔ è ni hu Jezu?
NǓKPLƆNKPLƆN 91
È Fɔ́n Jezu Sín Kú
Nùjiwǔ tɛ lɛ ka jɛ ɖò azǎn ɖěɖee bɔ dó kú Jezu tɔn wu lɛ é gbè?
NǓKPLƆNKPLƆN 92
Jezu Tɔ́n Dó Hwehutɔ́ lɛ Jí
Etɛ Jezu ka wà b’ɛ dɔn ye?
NǓKPLƆNKPLƆN 93
Jezu Lɛkɔ Yì Jixwé
Cobɔ é na yì jixwé ɔ, é na alixlɛ́mɛ taji tawun ɖé lɛ ahwanvu tɔn lɛ.


text:
Linlin Tɛ Mawu ka Ðó nú Mǐ?
ENYI a xà xójlawema lɛ, a kpɔ́n télée, alǒ a ɖótó hladio ɔ, adakaxixo, ahwan kpo wɔ̌nxixogbɛwu kpo sín xó gègě wɛ a nɔ mɔ bo nɔ lɛ́ sè. Bɔya hwiɖesunɔ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ, ɖó a ɖò azɔn jɛ wɛ, alǒ ɖó mɛvívɛ́ towe ɖé kú wutu.
Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ:
Nǔ e Mawu ba nú nyì kpo xwédo ce kpo é jɛn ɖíe à?
Fitɛ un ka sixu mɔ alɔdo ɖè bo na ɖeɖɛ tagba ce lɛ?
Fífá jɔ fífá ka na wá tíìn gbè ɖokpo à?
Biblu na xósin e wu è na ganjɛ lɛ é nú nùkanbyɔ enɛ lɛ.
BIBLU KPLƆ́N MƐ ÐƆ MAWU NA BLÓ NÙJIWǓ LƐ ÐÓ AYIKÚNGBAN Ɔ JÍ.
Gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ na mɔ wuvɛ̌, kpò alǒ kú ɖě ǎ.—Nǔɖexlɛ́mɛ 21:4
“Sékunɔ lɛ na lɔ́n yì jǐ tɛ́ ɖɔhun.”—Ezayíi 35:6
“Nukúntíntɔ́nnɔ lɛ na mɔ nǔ.”—Ezayíi 35:5
È na fɔ́n mɛkúkú lɛ wá gbɛ̀.—Jaan 5:28, 29
Mɛ ɖě sɔ́ na j’azɔn ǎ.—Ezayíi 33:24
Nùɖuɖu na túnflá nú mɛ e na nɔ ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ.—Ðɛhan 72:16
MƆ LÈ ÐÒ NǓ E BIBLU KPLƆ́N MƐ LƐ É MƐ
A sixu lin ɖɔ dlɔ̌ ɖé kpowun wɛ nǔ ɖěɖee a xà ɖò wexwɛ nukɔntɔn wema elɔ tɔn lɛ jí é nyí. Amɔ̌, Mawu d’akpá ɖɔ emi na bló huzuhuzu enɛ lɛ ɖó ayikúngban ɔ jí ɖò malin-malin mɛ, bɔ Biblu tinmɛ lee é na bló mɔ̌ gbɔn é.
Amɔ̌, Biblu ɖɔ xó zɛ finɛ wu. É ɖɔ nǔ e mǐ ɖó na tuùn cobo na ɖó awǎjijɛ jɔ awǎjijɛ é, kpo lee mǐ na ɖu gbɛ̀ vivǐ dìn gbɔn é kpo nú mǐ. Lin tamɛ kpɔ́n kpɛɖé dó nǔ ɖěɖee nɔ zɔ́n bɔ a nɔ ɖó linkpɔ́n é jí. Akwɛ alǒ tagba xwédo tɔn lɛ, azɔn, alǒ kú mɛ e a yí wǎn na é ɖé tɔn sixu ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ. Biblu sixu d’alɔ we bɔ a na ɖeɖɛ tagba enɛ lɛ, é sixu lɛ́ ɖ’alɔ akɔ́n jí nú we gbɔn xósin nina nú nùkanbyɔ lěhun lɛ gblamɛ:
Etɛwu mǐ ka sixu ganjɛwu ɖɔ Mawu na bló nǔ e sín akpá é dó lɛ é bǐ?
Wema elɔ e xà wɛ a ɖè é xlɛ́ ɖɔ a jló na tuùn nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ lɛ é. Wema elɔ na d’alɔ we. Akpáxwé lɛ ɖó nùkanbyɔ ɖěɖee na d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ Biblu mɛ d’eji é. Gbɛtɔ́ livi mɔkpan ko ɖu vivǐ xóɖɔɖókpɔ́ dó Biblu jí xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn. Mǐ ɖó nukún ɖɔ hwi lɔ na ɖu vivǐ tɔn. Mawu ni dó nú we hwenu e a na ɖò nǔ e Biblu sixu kplɔ́n we lɛ é mɔ wɛ é!


text:
NǓKPLƆNKPLƆN 8
Ablaxamu kpo Sala kpo Setónú nú Mawu
Toxo ɖokpo tíìn bo sɛkpɔ Babɛli bo nɔ nyí Wúu. Ðò finɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ jó Jehovah dó bo nɔ sɛ̀n vodun gègě ɖevo lɛ. Amɔ̌, nya ɖé ɖò Wúu finɛ bo nɔ sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Ablaxamu.
Jehovah ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: ‘Tɔ́n sín xwé towe gbè, tɔ́n sín hɛnnumɔ towe lɛ mɛ, bo yì tò e un na xlɛ́ we é mɛ.’ Enɛ gudo ɔ, Mawu d’akpá ɖɔ: ‘A na huzu akɔta ɖaxó ɖé, bɔ un na wà ɖagbe nú mɛ gègě ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí ɖó hwɛ wu.’
Ablaxamu tuùn fí e sɛ́ ɛ dó wɛ Jehovah ɖè é ǎ, amɔ̌, é ɖeji dó wutu tɔn. Enɛ wu ɔ, Ablaxamu, asì tɔn Sala, tɔ́ tɔn Tɛlaxi kpo ataví-ylɔ-ví tɔn Lɔti kpo dó nǔ yetɔn lɛ sín agban bo setónú lobo wlí ali ɖido fí ma yá fí ɖé.
Ablaxamu ɖó xwè 70 hwenu e é kpo xwédo tɔn kpo wá wá tò e Jehovah jló na na ye é mɛ é. È nɔ ylɔ tò ɔ ɖɔ Kanáa. Mawu ɖɔ xó nú Ablaxamu ɖò finɛ bo dó akpá elɔ n’i: ‘Tò elɔ e a mɔ b’ɛ lɛlɛ̌ dó we é bǐ ɔ, un na na vǐ towe lɛ.’ Amɔ̌, Ablaxamu kpo Sala kpo ko kpò bo ka ko ɖó vǐ ɖě ǎ. Enɛ wu ɔ, nɛ̌ Jehovah ka na ɖè akpá tɔn gbɔn?
“Nùɖiɖi e Ablaxamu ɖó ɔ wɛ zɔ́n bɔ . . . é setónú . . . bo ɖido tò e na na ɛ wɛ Mawu ɖè, bɔ é na nyí étɔn ɔ mɛ. É gosin tò éɖesunɔ tɔn mɛ, bo ɖido, ma tuùn fí e é xwè é.”—Eblée lɛ 11:8


text:
WEMATA 36
Sɔja Kanwekogán ɖé Ðè Nùɖiɖi Ðaxó Xlɛ́
È GBƆ AZƆN NÚ MƐSƐNTƆ́ SƆJA ÐÉ TƆN
È NA DÓ NÚ MƐ E ÐÓ NÙÐIÐI LƐ É
Ee Jezu xwlé xóɖiɖɔ tɔn mɛ ɖò só ɔ jí gudo é ɔ, é yì toxo Kafaanawumu tɔn mɛ. Jwifu lɛ sín tomɛxo ɖé lɛ sɛkpɔ ɛ ɖò finɛ. Nya e ma nyí Jwifu ǎ é ɖé wɛ sɛ́ ye dó gɔ̌n tɔn: Sɔjakanwekogán Hlɔma tɔn ɖé wɛ.
Mɛsɛntɔ́ vívɛ́ná sɔja ɔ tɔn ɖò azɔn syɛnsyɛn ɖé jɛ wɛ bo ko ɖò kúdónú. Sɔjakanwekogán ɔ nyí Kosi có, é ɖò alɔdo Jezu tɔn ba wɛ. Jwifu lɛ ɖɔ nú Jezu ɖɔ mɛsɛntɔ́ nya ɔ tɔn “xwè ayǐsó ɖò zan jí ɖò xwégbe, bo ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɖesu.” (Matie 8:6) Tomɛxo Jwifu lɛ tɔn lɛ na jiɖe Jezu ɖɔ é jɛxa ɖɔ é ni d’alɔ sɔjakanwekogán enɛ bo tinmɛ ɖɔ: “É yí wǎn nú akɔta mǐtɔn; é wɛ gbá kplɔ́ngbasá mǐtɔn nú mǐ.”—Luki 7:4, 5.
Zaan ɔ, Jezu ɖido sɔja ɔ xwé kpo tomɛxo lɛ kpo. Ee ye sɛkpɔ xwé ɔ é ɔ, sɔja ɔ sɛ́ xɔ́ntɔn tɔn ɖé lɛ dó bo ɖɔ: “Aklunɔ, ma xaji jɛ tagba ó, ɖó un nyí mɛɖé nú a na wá xwé ce gbè ǎ. Enɛ ɔ wu wɛ un mɔ ɖɔ un kún nyí mɛɖé bo sixu wá gɔ̌n towe ó.” (Luki 7:6, 7) Mɛɖesɔhwe tawun sín xó wɛ nyí enɛ bɔ nya enɛ e nɔ ɖegbe é ɖɔ à cé? É ɖexlɛ́ ɖɔ é gbɔn vo ɖesu nú Hlɔmanu e nɔ gb’acɛ mɛsɛntɔ́ yetɔn lɛ wu lɛ é.—Matie 8:9.
Sɔjakanwekogán ɔ na ko tuùn ɖɔ Jwifu lɛ kún nɔ dó gbɛ̌ xá mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é ó. (Mɛsɛ́dó 10:28) Vlafo enɛ wɛ ɖò ayi mɛ n’i b’ɛ ɖɔ nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɖɔ ye ni byɔ Jezu ɖɔ: “Kɛnu ɖokpo kpowun, bonu azɔn na gbɔ nú mɛsɛntɔ́ ce.”—Luki 7:7.
Xó enɛ e Jezu sè é kpaca ɛ bɔ é ɖɔ: “Ma ɖɔ nú mi, ɖò Izlayɛli ɖesu ɔ, un mɔ mɛɖé, bɔ é ɖó nùɖiɖi lehunkɔtɔn ǎ.” (Luki 7:9) Ee sɔjakanwekogán ɔ sín xɔ́ntɔn lɛ lɛkɔ wá xwé ɔ gbè é ɔ, ye mɔ mɛsɛntɔ́ e ɖò azɔn mɛ syɛnsyɛn é b’ɛ ko jɛte bǐ.
Ee Jezu bló nùjiwǔ enɛ gudo é ɔ, é gbɔn daxwi enɛ mɛ bo dó zǒgbe jí ɖɔ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ bo ɖó nùɖiɖi lɛ é na mɔ nyɔna lɛ; é ɖɔ: “Mɛ gègě na gosin zǎnzǎnhweji, bo na gosin gbadahweji wá, bo na jinjɔn ayǐ, bo ɖu nǔ xá Ablaxamu kpodo Izaki kpo, kpodo Jakɔbu kpan, ɖò axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ.” Jwifu e ma ka ɖi nǔ ǎ lɛ é ka ló? Jezu ɖɔ ɖɔ “è na bɛ́ ye kɔn nyì zinflu mɛ ɖò kɔxo. Finɛ wɛ ye na ya avǐ, bo na ɖu aɖukún ɖè.”—Matie 8:11, 12.
Enɛ wu ɔ, è na gbɛ́ Jwifu jiji e ma yí gbè nú ali e è hun nú yedɛɛ lɛ dó nukɔn nú ye na nɔ Axɔsuɖuto ɔ mɛ xá Klisu ǎ lɛ é. Amɔ̌, è na yí Kosi lɛ dó “axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ,” cí nǔ ɖɔ ye jinjɔn ayǐ ɖò tavo tó ɖɔhun.


text:
Gbɛtɔ ɖɔ taɖu kpodo xomɛkuku gbɛtɔ lɛ tɔn kpan ɔ nuwlawlan ɖe lɛ wɛ bɔ Flɔran KWAWO-ZOTI nuwlantɔ wemawlantɔ manahɛnvlɛvlɛ tɔn Bénɛɛ tɔn wɛ. Nuwlawlan elɔ lexwele 2000 tɔn wɛ e nyikan na ɖo Pari Flanse gbe ji wemaɖetɔntɛn Le Serpent à Plumes.
Xowunklewun bo ɖɔEdit
Wema ɔ ɖɔxo tɛnmɛ tɛnmɛ b'ɛ kunkpla hwenuxo Bénɛ́ɛ tɔn ɖo taji ɔ Toxo nukunɖeji XƆGBONU tɔn ɔ. E ɖɔ xo do alannuwiwa, bojlɛjlɛ, vodun, kanhwlɛnxamɛ kpodo tɔ́ alo nɔ́ mɔlɔn anyi xa vi tɔn jiji kabi nɔvi-nɔvi mɔlɔn anyi xa yeɖee wu. Gbɛtɔ ɖɔ taɖu kpodo xomɛkuku gbɛtɔ lɛ tɔn kpan ɔ dɔn nuxatɔ byɔ nu e d'azwi hu nu bi ɖo gbɛtɔ lɛ sin gbɛzinzan we mɛ̌ e mɛ̀. Hwenuxo nuwlanwlan tɛnnɛ (9)
Gbɛtɔ ɖɔ taɖu kpodo xomɛkuku gbɛtɔ lɛ tɔn kpan ɔ (bɛ sin wexwɛ 9 yijɛ 39).
Nudabaɖa (41 yijɛ 52)
Azankposɔ sɛxwe tɔn (53 yijɛ 83)
Zomɛ kpɛvi lɛ sin aliswin lɛ (85 yijɛ 117)
E sunnyǐi ɖɔ azetɔ (119 yijɛ 138)
Hɔnvi nukiko (139 yijɛ 166)
Ɖelali (167 yijɛ 177)
Jɔnké klesinnɔ (179 yijɛ 191)
E nyi Wɛnsagun lɛ vɛ sixu koɖe ɔ (193 yijɛ 214)


text:
Wp/fon/Benɛ
Wp > fon > Benɛ
Benɛ nyí to ɖé ɖo hwéyixɔtɛn mɛwigbéjí tɔn. To é lɛlɛ do é lɛ wɛ nyí Bukina faso sin to kpodo Nijɛto kpo ɖo totá ligbé, Awɔnlínto ɖo hwézɛhwɛtɛn lo bɔ Togoto wa ɖo hwéyixɔtɛn. Xú wɛ ɖo tofɔ ligbé nú Benɛnto ɔ.
Azán nukɔntɔn avivɔsún 1960 tɔn mɛ wɛ benɛto jɛ éɖésunɔn si ɖé.
Xɔgbónu ka nyí mijɛmǐɖési toxo benɛto tɔn ɔ bɔ é nɔn ylɔ Benɛví lɛ ɖɔ benɛnu.
Ayínúkúnmɛ benɛn to tɔnEdit
Gbló gbló benɛto tɔn, é lín ɖo kilomɛti gbloka jlɛ mɛ ɔ, ná yí afatɔɔn kanwé ko élé wɛnɛn kpodo kanwé ko donu tɛnwé élé kandé ko nukún atɔn kpo mɔ́ (114 763 km2).
To ɛnɛ wɛ lɛ́lɛ́ do benɛto. Ɖo totá ligbé benɛto tɔn ɔ, Bukina faso to kpodo Nijɛ to kpo wɛ ɖo finɛ́. Ɖo tofɔ libgé ɔ xu wɛ ɖo finɛ́. Ɖo hwézɛhwɛtɛn ɔ, é ná mɔ Awɔnlínto lo bɔ Togoto wá ɖo hwéyixɔtɛn.
Ée xa mɛ ɖo liyasún xwe 2015 tɔn mɛ ɔ, gbɛtɔ afatɔɔn donu woɖokpo mɔn(11 448 647) wɛ é xá ɖo benɛto ɔ mɛ.
Gbé ě nɔn do ɖo benɛto mɛ lɛEdit
Gbé alɔkpa alɔkpa wɛ é do ɖo benɛto mɛ. Yovogbé wɛ nyí gbé ě axɔlu do kɛn bɔ mɛ bi ná do ɖo to ɔ mɛ é. Lo ɔ é ka nɔn do benɛgbé jíjí lɛ lɔɔ mɔn.
Ɖo totá ligbé ɔ, bariba, ditamari kpodo dindi kpo wɛ nyí gbé ě nɔn do ɖo tají é.
Ɖo tofo ligbé kpodo to tɛntín kpo ɔ, Fɔn, Yoruba, Gun, Nago kpodo wémɛgbé kpo wɛ nyí gbé ě nɔn do ɖo tají é.
Xwe'hwenu benɛto tɔn lɛEdit
Xwe hwenu ɛnɛ wɛ ɖo benɛto ɔ mɛ. Jǐ hwenu ě nɔ bɛ sín xwejisún mɛ bo nɔ yi fo ɖo ayídosún mɛ é. Fomɛ ě nɔ bɛ sín liyasún mɛ bo nɔ yi fo ɖo avivɔsún mɛ é. Zo hwenu ě nɔ bɛ sín zǒsún mɛ bo nɔ yo fo ɖo abɔxwisún mɛ é. Xwe hwenu ɛnɛ gɔ wɛ nyí aluun hwenu. É nɔ bɛ sín woosún mɛ bo nɔ yi fo ɖo zofinkplɔsún mɛ.
Togán benɛto tɔn lɛEdit
Sín hwenu ě benɛto ɔ jɛ édésunɔn si ɖo xwe 1960 tɔn mɛ ɔ, togán tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ kpacɛ do to ɔ nu. Bɛsín mɛdaxo Hubert Manga ji wa yi jɛ mɛdaxo Patrice Talon ji. Patrice Talon wɛ nyí togán benɛto tɔn ɖo dín. É do é gán ɖo xwéjisún xwe 2016 tɔn mɛ.


text:
WEMATA 93
È Na Ðè Susu Gbɛtɔ́ví ɔ Tɔn Xlɛ́
LUKI 17:20-37
AXƆSUÐUTO Ɔ ÐÒ TƐNTIN YETƆN
NƐ̌ NǓ KA NA CÍ HWENU E È NA ÐÈ SUSU JEZU TƆN XLƐ́ É?
Jezu kpó ɖò Samalíi alǒ Galilée. Falizyɛn lɛ wá kàn nǔ byɔ ɛ dó Axɔsuɖuto ɔ sín wìwá wu, yedɛɛ lɛ́ ɖò nukún ɖó wɛ ɖɔ é na nyí kpo zingidi gɛnnyigɛnnyi kpo. Amɔ̌, Jezu ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu Mawu tɔn nyí nǔ e è na sixu mɔ dó nukún wu ɔ ǎ. È sixu ɖɔ: ‘Eɖíe ɖò fí é; abǐ enɛ ɖò dɔ̌n nɛ’ ǎ. Ðó mi ni nywɛ ɖɔ axɔsuɖuɖu Mawu tɔn ko ɖò mi mɛ.”—Luki 17:20, 21.
Mɛɖé lɛ sixu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ nǔ e ɖɔ wɛ Jezu ɖè é wɛ nyí ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ ɖò acɛkpa wɛ ɖò ayi Mawu sɛntɔ́ lɛ tɔn mɛ. Amɔ̌, nǔ sixu nyí mɔ̌ ǎ, ɖó Axɔsuɖuto ɔ ɖò Falizyɛn e ɖɔ xó na wɛ Jezu ɖè lɛ é sín ayi mɛ ǎ. É ɖò ye mɛ, ɖó Jezu, Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín Axɔsu e è sɔ́ é ɖò tɛntin yetɔn finɛ.—Matie 21:5.
É cí ɖɔ Jezu na mɔjɛmɛ ɖevo lɛ ahwanvu tɔn lɛ dó wìwá Axɔsuɖuto ɔ tɔn jí hwenu e Falizyɛn lɛ ko yì gudo é. É tó gb’akpá nú ye hwɛ̌ dó fí ɖiɖe tɔn, ɖò hwenu e é na ko ɖò axɔsuzinkpo jí é wu, bo ɖɔ: “Hweɖenu na wá sù, bɔ mi na ba na mɔ nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ sín azǎn lɛ ɖě, bo ka na ba kpò.” (Luki 17:22) Jezu ɖò ɖiɖexlɛ́ wɛ ɖɔ sɔgudo wɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na kpacɛ ɖò Axɔsuɖuto ɔ mɛ. Cobonu hwe enɛ nu ka na wá ɔ, ahwanvu ɖé lɛ sixu ba ɛ nukún myamya, amɔ̌, ye ɖó na kpó ɖò suúlu ɖó wɛ kaka jɛ hwenu e Mawu ko sɔ́ bɔ Gbɛtɔ́ví ɔ na wá é.
Jezu lɛ́vɔ ɖɔ: “È na ɖɔ nú mi ɖɔ: ‘Eɖíe ɖò fí é, abǐ enɛ ɖò dɔ̌n nɛ!’ Mi ma ka xwedó ye ó. Ðó, lee jǐ nɔ kɛwun, bɔ jinukúnsin nɔ zawě sín akpá ɖě xwé, kaka yì akpá ɖevo xwé gbɔn ɔ, mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ é na nyí gbɔn nú nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ ɖò azǎn ce gbè.” (Luki 17:23, 24) Etɛ ka na cyɔn alɔ ahwanvu Jezu tɔn lɛ jí bɔ ye ma na xwedó mɛsiya nùvú lɛ ǎ? Jezu ɖɔ ɖɔ wìwá Mɛsiya nugbǒ ɔ tɔn na cí jinukúnsin kɛwun bɔ è mɔ gbɔn fí bǐ ɖɔhun. Nǔ e na ɖexlɛ́ ɖɔ é ɖò acɛkpa wɛ ɖò Axɔsuɖuto ɔ mɛ é na ɖò gannaganna nú nǔkpɔ́ntɔ́ e ɖò acéjí lɛ é bǐ.
Enɛ gudo ɔ, Jezu sɔ́ nǔ jlɛ́ dó nǔ e ko jɛ hwexónu lɛ é wu, bo dó xlɛ́ lee wà nǔ gbɔn wɛ mɛ lɛ na ɖè ɖò táan sɔgudo tɔn enɛ mɛ é, bo ɖɔ: “Nǔ e jɛ ɖò Nɔwée hwenu ɔ ɖokpo ɔ jɛn na lɛ́ jɛ ɖò nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ sín azǎn lɛ gbè. . . . Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nǔ e jɛ ɖò Lɔti hwenu ɔ wɛ na lɛ́ jɛ: gbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ ɖu wɛ, bo ɖò ahan nu wɛ; ye ɖò nǔ xɔ wɛ, bo ɖò nǔ sà wɛ; ye ɖò nǔkún dó wɛ, bo ɖò xɔ gbá wɛ, bɔ gbè e gbè Lɔti wá tɔ́n sín Sodɔmu ɔ, Mawu zɔ́n, bɔ zo kpodo hwemi kpo ja sín jixwé jǐ ɖɔhun, bo vɔ ye bǐ. Hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na ɖè susu ce xlɛ́ ɔ, lee é na nyí gbɔn ɔ nɛ.”—Luki 17:26-30.
É nyí ɖiɖɔ wɛ Jezu ɖè ɖɔ ɖò Nɔwée kpo Lɔti kpo hwenu ɔ, è sú kún dó nú mɛ lɛ, ɖó ye ɖò nǔ kpaà e mɛ bǐ ko nɔ bló lɛ é, ɖi nǔ ɖuɖu, ahan nunu, nǔ xixɔ, nǔ sísá, nǔkún didó, kpo xɔgbigbá kpo bló wɛ wutu ǎ. Nɔwée kpo Lɔti kpo kpodo xwédo yetɔn lɛ kpan bló ɖé lɛ́ ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ. Amɔ̌, mɛ ɖě lɛ ɖò nǔ enɛ lɛ bló wɛ, bo ka ɖ’ayi jlǒ Mawu tɔn wu ǎ, lobo lɛ́vɔ dovɛ̌ nú hwenu e ye ɖò gbɛ̀ nɔ ɖè wɛ é. Enɛ wu ɔ, Jezu ɖò akpá gbò nú ahwanvu tɔn lɛ wɛ ɖɔ ye ni sɔ́ ayi ɖó jlǒ Mawu tɔn jí, lobo tɛnkpɔn bo ɖò jlǒ enɛ wà wɛ kpo kanɖodonǔwu kpo. Lee ye sixu wà gbɔn bo na kpó ɖò gbɛ̀ hwenu e Mawu na sú kún dó nú mɛ ɖò sɔgudo é xlɛ́ ye wɛ é ɖè gbɔn mɔ̌.
É na byɔ ɖɔ ahwanvu lɛ ni tɛnkpɔn bonu nǔ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bo lɛlɛ̌ dó ye lɛ é ni ma fɛ́ ayi yetɔn ó. Jezu ɖɔ: “Azǎn enɛ gbè ɔ, mɛ e na ɖò xɔ ta bɔ nǔ tɔn lɛ ka na ɖò xɔmɛ ɔ, ni ma jɛte bo yì fɔ ó. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, mɛ e na ɖò glemɛ ɔ ma lɛkɔ wá xwégbe ó. Mi flín Lɔti sín asì ɔ.” (Luki 17:31, 32) É huzu jɛgǒ dó te.
Jezu kpó ɖò ninɔmɛ e na ɖò ayǐ hwenu e Gbɛtɔ́ví ɔ na nyí Axɔsu bo kpacɛ é tinmɛ nú ahwanvu tɔn lɛ wɛ, bo ɖɔ: “Zǎn enɛ mɛ ɔ, mɛ wè na ɖò zan ɖokpo ɔ jí, bɔ è na sɔ́ mɛ ɖokpo, bo na jó mɛ ɖokpo dó.” (Luki 17:34) Hǔn è na hwlɛn mɛɖé lɛ gán, amɔ̌, è na jó mɛ e kpò lɛ é dó, é wɛ nyí ɖɔ ye na hɛn gbɛ̀ yetɔn bú.
Ahwanvu lɛ kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Aklunɔ! Fitɛ nǔ enɛ lɛ ka na jɛ ɖè?” Jezu yí gbè nú ye bo ɖɔ: “Fí e nǔ kúkú ɖè ɔ, fí e aklasú [hɔ̌n, NW] lɛ nɔ kplé ɖè é nɛ.” (Luki 17:37) Nugbǒ ɔ, mɛɖé lɛ na cí aklasú lɛ ɖɔhun, xɛ ɖé lɛ wɛ bo nɔ mɔ nǔ jɛ zɔga. Ahwanvu enɛ lɛ na kplé ɖó kpɔ́ nú Klisu nugbǒ ɔ, ee nyí Gbɛtɔ́ví ɔ é. É jɛ hwenɛnu ɔ, Jezu na na nugbǒ e nɔ hwlɛn mɛ gán é ahwanvu e ɖó nùɖiɖi lɛ é.


text:
Lilɛdógbeɖevomɛ Biblu Tɔn Lɛ
Biblu: Etɛwu É ka Sukpɔ́ Sɔmɔ̌?
Nǔ taji ɖé na d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn lɛ sukpɔ́ é mɛ.
Lẹdogbedevomẹ Aihọn Yọyọ Tọn ɔ ka Sɔgbe À?
Etɛwu Lẹdogbedevomẹ Aihọn Yọyọ Tọn ɔ ka gbɔn vo nú lilɛdógbeɖevomɛ gegě ɖevo lɛ?
Alɔnuwema Hwexónu Tɔn ɖé Nɔ Gudo nú Nyikɔ Mawu Tɔn Zinzan
Kpɔ́n kúnnuɖenú ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn ɖò “Alɛnuwema Yɔyɔ̌” ɔ mɛ lɛ é.
Elias Hutter kpo Biblu Tɔn Ebléegbe Tɔn Nukúnɖeji lɛ Kpo
Akɔwé xwè kanweko 16gɔ́ ɔ tɔn e nɔ nyí Elias Hutter é ɖè Biblu Ebléegbe tɔn wè tɔ́n bɔ ye xɔ akwɛ tawun


text:
WEMATA 37
Jezu Fɔ́n Asúkúsi ɖé Sín Vǐ
LUKI 7:11-17
FÍNFƆ́N SÍN KÚ ÐÉ ÐÒ NAYINU
Jezu gbɔ azɔn nú mɛsɛntɔ́ sɔja kanwekogán ɔ tɔn b’ɛ na nɔ zaan é ɔ, é gosin Kafaanawumu bo ɖido Nayinu; toxo ɖé wɛ bo ɖó kilomɛtlu 32 jɛji dó finɛ ɖò tofɔligbé-gbadahweji. Éɖokponɔ ka wɛ ǎ. Ahwanvu tɔn lɛ kpo ahwan ɖaxó ɖé kpo zɔn xá ɛ. É cí ɖɔ gbadanu ko ɖò na sù wɛ hwenu e ye sɛkpɔ dogbó Nayinu tɔn lɛ é. Ye kpé Jwifu wɔbuwɔbu ɖé lɛ ɖò finɛ bɔ ye zé cyɔ nyaví ɖé tɔn sín toxo ɔ mɛ bo wá xwè ɖiɖi gbé.
Mɛ e awě xò hugǎn ɖò mɛ lɛ mɛ é wɛ nyí nyaví ɔ sín nɔ. Asúkúsi ɖé wɛ n’i, bɔ dìn ɔ, vǐ tɔn ɖokpo ɔ lɛ́ kú. Hwenu e asú tɔn kú é ɔ, vǐ vívɛ́ná tɔn enɛ kpó ɖò gɔ̌n tɔn vɔ́vɔ́. Kpɔ́n lee vǐ enɛ kpo é kpo na ko vɛ́ sɔ́ é, ɖó nukúnɖiɖo tɔn kpo ayijayǐ tɔn sɔgudo tɔn lɛ kpo sín vǐ enɛ wu. Vǐ enɛ ɔ lɔ kú dìn. Mɛ̌ ka kpò bo na nɔ kpɔ́ xá ɛ bo d’alɔ ɛ dìn?
Hwenu e Jezu mɔ nawe ɔ é ɔ, aluwɛ ɖaxó e mɛ é ɖè é kpo lee ninɔmɛ ɔ blawu sɔ́ é kpo byɔ lanmɛ n’i. É ɖɔ nú nawe ɔ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo, amɔ̌ kpodo jiɖiɖe e na akɔnkpinkpan mɛ é kpo ɖɔ: “Ma sɔ́ ya avǐ ɖě ó.” É ka ɖɔ mɔ̌ kpowun ǎ. É sɛkpɔ nǔ e jí è sɔ́ cyɔ ɔ ɖó é bo y’agba wu. (Luki 7:13, 14) Lee nǔ cí n’i é kpo lee é wà nǔ gbɔn lɛ é kpo zɔ́n bɔ toxo ɔ mɛ nu e ɖò aluwɛ mɛ lɛ é nɔte ajijimɛ. ‘Ani ɖɔ wɛ é ka ɖè? Etɛ bló gbé é ka ja?’ wɛ ye mɛ gègě na ko kanbyɔ yeɖée.
Mɛ ɖěɖee ɖò Jezu xwedó wɛ bo ko mɔ b’ɛ bló nùjiwǔ lɛ, bo gbɔ azɔn gègě é ka ló? É cí ɖɔ ye kún ko mɔ Jezu nú é fɔ́n mɛkúkú kpɔ́n ó. Nugbǒ wɛ ɖɔ fínfɔ́n sín kú ɖé lɛ ko tíìn ɖò hwexónu wá yì, amɔ̌, Jezu ka sixu wà nǔ mɔhun ɖé dìn à? (1 Axɔsu lɛ 17:17-23; 2 Axɔsu lɛ 4:32-37) Jezu ɖɔ: “Dɔnkpɛvu, site, un ɖegbe tɔn nú we.” (Luki 7:14) Nǔ nyí mɔ̌ nugbǒ. Dɔnkpɛvu ɔ site bo jɛ xó ɖɔ jí! Jezu zé è jó nú nɔ tɔn, é kpaca ɛ có, awǎjijɛ tɔn lɛ́ túnflá. É sɔ́ ɖò éɖokponɔ dìn ǎ.
Ee mɛ lɛ mɔ dɔnkpɛvu ɔ ɖò gbɛ̀ nugbǒ é ɔ, ye kpa susu nú Jehovah Gbɛnamɛtɔ́ ɔ. Ye mɛ ɖé lɛ ɖɔ: “Gbeyiɖɔ Mawu tɔn ɖaxó ɖokpo ɖíe tɔ́n ɖò mǐ mɛ é.” Mɛ ɖevo lɛ mɔ nǔ jɛ nùjiwǔ enɛ e Jezu bló é sín tinmɛ wu, bo ɖɔ: “Mawu wá ba togun tɔn kpɔ́n.” (Luki 7:16) Nǔkpacamɛ sín nǔ enɛ e jɛ é sín xó yawu gbakpé tò e lɛlɛ̌ dó finɛ lɛ é bǐ mɛ, bo na ko lɛ́ gbakpé Jezu sín tomɛ ɖò Nazalɛti e ɖó kilomɛtlu 10 mɔ̌ dó finɛ é. Xó enɛ lɛ́ hun kaka yì tofɔligbé ɖò Judée.
Jaan Baptɛmublonumɛtɔ́ ɔ kpó ɖò ganxó, lobɔ nǔ e wu Jezu kpé bo ɖò blóbló wɛ lɛ é tuùntuùn nɔ jló é tawun. Jaan sín ahwanvu lɛ ɖɔ nùjiwǔ enɛ xó n’i. Nɛ̌ é ka wà nǔ gbɔn?


text:
WEMATA 19
Tɛ́ Dó Jehovah Wu
1, 2. Fitɛ mǐ ka sixu hɔn bɛ̀ ɖó ɖò égbé?
MǏ NI ɖɔ ɖɔ a ɖò zɔnlin ɖi wɛ ɖò jɔhɔn ɖaxó ɖé hwenu gbè ɖokpo. Jinukúnsin jɛ ablu dó jí, bɔ jǐ jɛ wun kɛ jí, lobɔ xɛbyoso jɛ gbè dó jí. Tlolo kpowun ɔ, jǐ ɖaxó ɖé wlí. A jɛ fí e a na hɔn bɛ̀ ɖó ɔ ba jí. Enyi a wá mɔ fí e awovinú ɖé ma ɖè ǎ bo lɛ́ xú bɔ a na hɔn bɛ̀ ɖó é ɖé ɔ, ayi towe na jɛ dò à cé?
2 Ninɔmɛ mɔhunkɔtɔn ɖé mɛ wɛ mǐ bǐ ɖè ɖò égbé. Ninɔmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn fɔ́n bo ɖò nylànylá d’eji wɛ. A sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Fitɛ un ka sixu hɔn yì bɛ́ ɖó?’ Ðɛhan wlantɔ́ ɖé ɖɔ: “Un ɖɔ nú Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: ‘Hwi wɛ nyí bibɛtɛn ce, hwi wɛ nyí ahohó ce, hwi wɛ nyí Mawu ce e wu un nɔ ganjɛ é.’” (Ðɛhan 91:2) Ganji, Jehovah hɛn ɔ, é na d’alɔ mǐ ɖò tagba mǐtɔn lɛ mɛ dìn, bo lɛ́ na nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé mǐ nú sɔgudo.
3. Nɛ̌ mǐ ka sixu sɔ́ Jehovah dó ɖó bibɛtɛn mǐtɔn gbɔn?
3 Nɛ̌ Jehovah ka sixu cyɔn alɔ mǐ jí gbɔn? É hɛn ɔ, é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá tagba ɖebǔ e mǐ nɔ kpé lɛ é, bo lɛ́ ɖ’agbɔ̌n hú mɛɖebǔ e sixu tɛnkpɔn bo na xò daka mǐ wu é flàflá tɔn. Enyi nǔ nyanya ɖé na bo tlɛ gbò mǐ dìn ɔ, mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖeji ɖɔ Jehovah na bló nǔ e gblé é ɖó ɖò sɔgudo. Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ: “Mi hɛn miɖée ɖò wanyiyi Mawu tɔn mɛ.” (Judi 21) Mǐ ɖó na tɛ́ dó Jehovah wu cobo na mɔ alɔdo tɔn ɖò hwenu syɛnsyɛn lɛ mɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà enɛ gbɔn lo?
WANYIYI MAWU TƆN NI XƆ AKWƐ ÐÒ NUKÚN TOWE MƐ
4, 5. Nɛ̌ Jehovah ka ko ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ é xlɛ́ gbɔn?
4 Bo na dó sixu tɛ́ dó Jehovah wu ɔ, mǐ ɖó na mɔ nǔ jɛ lee wanyiyi e é ɖó nú mǐ ɔ d’agba sɔ é wu. Mǐ ni lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e Jehovah ko wà nú mǐ lɛ é bǐ jí. É na mǐ ayikúngban ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé bɔ atín kpo kanlin kpo e dɔn mɛ lɛ é gɔ́ jí. É lɛ́ na mǐ nùɖuɖu víví bɔ mǐ na ɖu kpo sìn ɖagbe kpo bɔ mǐ na nu. Gbɔn Biblu gblamɛ ɔ, Jehovah kplɔ́n nyikɔ tɔn kpo jijɔ tɔn ɖagbe lɛ kpo mǐ. Ee lɛ́ ɖò taji é wɛ nyí ɖɔ é ɖè wanyiyi tɔn xlɛ́ mǐ bo sɛ́ Vǐ vívɛ́ná tɔn Jezu dó ayikúngban jí, b’ɛ sɔ́ gbɛ̀ tɔn jó dó ta mǐtɔn mɛ. (Jaan 3:16) Ðó vɔsisa enɛ wu ɔ, mǐ ɖó nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé nú sɔgudo.
5 Jehovah sɔnǔ nú Axɔsuɖuto Mɛsiya ɔ tɔn, é wɛ nyí acɛkpikpa jixwé tɔn e na ɖè wuvɛ̌ mimɔ lɛ bǐ síìn zaanɖé dìn é. Axɔsuɖuto ɔ na bló bɔ ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé, finɛ wɛ mɛ bǐ na nɔ fífá kpo awǎjijɛ kpo mɛ ɖè kaka sɔyi. (Ðɛhan 37:29) Ali ɖevo e nu Jehovah ɖè wanyiyi tɔn xlɛ́ mǐ ɖè é wɛ nyí ɖɔ é nɔ kplɔ́n mǐ lee mǐ sixu zán gbɛzán ɖagbe hugǎn gbɔn dìn é. É lɛ́ byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ sɛ́dó emi, lobo ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ hwebǐnu. Jehovah ko ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo é xlɛ́ nyì wɛn.
6. Nɛ̌ a ka ɖó na ɖexlɛ́ ɖɔ wanyiyi Jehovah tɔn xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn?
6 Nɛ̌ wanyiyi Jehovah tɔn ka sixu xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn? Ðexlɛ́ ɛ ɖɔ nǔ e é ko wà nú we lɛ é bǐ sù nukún towe mɛ. É blawu ɖɔ mɛ gègě nyí ɖumakpamɛsi ɖò égbé. Mɔ̌ jɛn é nyí gbɛn hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é. É gbɔ azɔn nú gudunɔ wǒ gbè ɖokpo, mɛ ɖokpo géé jɛn ka wá dokú tɔn n’i. (Luki 17:12-17) Mǐ jló na cí mɛ e wá dokú nú Jezu é ɖɔhun. Mǐ jló na nɔ dokú nú Jehovah tɛgbɛ.
7. Nɛ̌ mǐ ka ɖó na yí wǎn nú Jehovah gbɔn?
7 Mǐ lɔmɔ̌ ɖó na ɖè wanyiyi mǐtɔn xlɛ́ Jehovah. Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ɖó na yí wǎn nú Jehovah kpo ayi yetɔn bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n yetɔn bǐ kpo, kpodo linlin yetɔn bǐ kpo. (Xà Matie 22:37) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?
8, 9. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖexlɛ́ Jehovah ɖɔ mǐ yí wǎn n’i gbɔn?
8 Enyi mǐ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Jehovah kpowun ɔ, é ko kpé wɛ à? Eǒ. Enyi mǐ yí wǎn nú Jehovah kpo ayi mǐtɔn bǐ, lindɔ̌n mǐtɔn bǐ, kpo linlin mǐtɔn bǐ kpo ɔ, mǐ na ɖexlɛ́ ɖò nǔwiwa mǐtɔn lɛ mɛ. (Matie 7:16-20) Biblu kplɔ́n mǐ céɖécéɖé ɖɔ enyi mǐ yí wǎn nú Mawu ɔ, mǐ na nyì sɛ́n tɔn lɛ. Enɛ ka vɛwǔ wɛ à? Eǒ, ɖó “sɛ́n tɔn lɛ . . . vɛ́ nyì ǎ.”—Xà 1 Jaan 5:3.
9 Enyi mǐ setónú nú Jehovah ɔ, mǐ nɔ ɖó awǎjijɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. (Ezayíi 48:17, 18) Loɔ, etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tɛ́ dó Jehovah wu? Mi nú mǐ ni kpɔ́n.
KPÒ ÐÒ JEHOVAH SƐKPƆ WƐ
10. Etɛwu a ka ɖó na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ?
10 Nɛ̌ a ka huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? Gbɔn Biblu kpinkplɔn towe gblamɛ ɔ, a wá tuùn Jehovah ganji, bo tɛnkpɔn bɔ xɔ́ntɔn hwi kpo é kpo tɔn vɛ́ d’eji. Xɔ́ntɔn zunzun enɛ cí myɔ e a jló na bló bɔ é na kpó ɖò jiji wɛ é ɖɔhun. Lee myɔ ɖó hudo naki tɔn cobo na ɖò jiji wɛ gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn a ɖó na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ, bonu xɔ́ntɔn mitɔn na dó sixu vɛ́.—Nùnywɛxó 2:1-5.
11. Nɛ̌ nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ ka na bló gbɔn nú we?
11 Enyi a kpò ɖò Biblu kplɔ́n wɛ ɔ, a na wá kplɔ́n nùɖé lɛ, b’ɛ na byɔ ayi mɛ nú we ɖesu. Ðǒ ayi lee nǔ cí nú ahwanvu Jezu tɔn wè hwenu e é ɖò xóɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ tinmɛ nú ye wɛ é wu. Ye ɖɔ: “Hwenu e é ɖò xó ɖɔ nú mǐ wɛ ɖò alixo, bo ɖò Mawuxó tinmɛ nú mǐ wɛ ɔ, akpàkpà ɖé ma sɔ́ mǐ sín xomɛ à?”—Luki 24:32.
12, 13. (a) Etɛ ka sixu jɛ dó wanyiyi e mǐ ɖó nú Mawu é wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na ɖò gbɛ̀?
12 Lee nùkplɔnmɛ ɔ byɔ ayi mɛ nú ahwanvu lɛ gbɔn hwenu e ye mɔ nǔ jɛ Mawuxó ɔ mɛ é ɖɔhun ɔ, akpàkpà ɖokpo ɔ sixu ko sɔ́ hwi lɔ hwenu e a jɛ nǔ mɔ jɛ Biblu mɛ jí é. Enɛ d’alɔ we bɔ a tuùn Jehovah bo yí wǎn n’i. A ba ɖɔ wanyiyi enɛ ni ɖekpo ǎ.—Matie 24:12.
13 Ee a ko huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn dìn é ɔ, a ɖó na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bonu xɔ́ntɔn mitɔn ni dó vɛ́. A ɖó na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó é kpo Jezu kpo wu wɛ, lobo na nɔ lin tamɛ dó nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é kpo lee a sixu zán ye ɖò gbɛzán towe mɛ gbɔn é kpo jí. (Jaan 17:3) Enyi a xà Biblu abǐ a kplɔ́n Biblu hǔn, nɔ kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mì dó Jehovah Mawu wu? Etɛwu un ka ɖó na yí wǎn n’i kpo ayi ce bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n ce bǐ kpo?’—1 Timɔtée 4:15.
14. Nɛ̌ ɖɛxixo ka sixu zɔ́n bɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na syɛn d’eji gbɔn?
14 Enyi a ɖó xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé ɔ, a nɔ ɖɔ xó xá ɛ hwɛhwɛ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ xɔ́ntɔn mitɔn nɔ vɛ́. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ nɔ ɖɔ xó nú Jehovah hwɛhwɛ ɖò ɖɛ mɛ ɔ, é na zɔ́n bɔ xɔ́ntɔn mǐtɔn na vɛ́. (Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:17.) Ðɛxixo ɔ, nùnina jiwǔ ɖé wɛ bɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ na mǐ. Mǐ ɖó na nɔ ɖɔ xó n’i sín ayi mɛ tɛgbɛ. (Ðɛhan 62:9) Mǐ ɖó na nɔ vɔ́ ɖɛ ɖokpo ɔ xò sín tamɛ ǎ, loɔ, mǐ ɖó na nɔ tuùn nǔ e byɔ wɛ mǐ ɖè tawun é. Nugbǒ ɔ, enyi mǐ nɔ ɖò Biblu kplɔ́n wɛ, bo nɔ xoɖɛ sín ayi mǐtɔn mɛ ɔ, wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na syɛn d’eji.
NƆ ÐƆ XÓ NÚ MƐ ÐEVO LƐ DÓ JEHOVAH WU
15, 16. Nɛ̌ a ka nɔ mɔ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ gbɔn?
15 Enyi mǐ jló na tɛ́ dó Jehovah wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ lɛ́ ɖɔ xó nú mɛ ɖevo lɛ dó nùɖiɖi mǐtɔn wu. Xóɖiɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ dó Jehovah wu ɔ, wǔjɔmɛ jiwǔ ɖé wɛ. (Luki 1:74) Azɔ̌ e Jezu zɔ́n Klisanwun nugbǒ lɛ bǐ é nɛ. Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na jla Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín wɛnɖagbe. A ka ko ɖò mɔ̌ wà wɛ à?—Matie 24:14; 28:19, 20.
16 Mɛsɛ́dó Pɔlu mɔ ɖɔ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ xɔ akwɛ tawun; é ylɔ ɖɔ “dɔkun.” (2 Kɔlɛntinu lɛ 4:7) Xóɖiɖɔ dó Jehovah kpo linlin tɔn kpo wu wɛ nyí azɔ̌ taji hugǎn e a sixu wà é. Ali e nu a sixu sɛ̀n Jehovah ɖè é ɖokpo nɛ, é ka nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ. (Eblée lɛ 6:10) Wɛnɖagbejijla sixu hɛn lè wá nú hwi kpo mɛ e ɖò tó ɖó we wɛ lɛ é kpo, ɖó a nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ kpo hwiɖesunɔ mɛtún ɔ kpo bɔ mi na sɛkpɔ Jehovah bo na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:58.) Azɔ̌ ɖevo tɛ ka sixu lɛ́ na awǎjijɛ we sɔmɔ̌?
17. Etɛwu wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ka ɖó na mya nukún nú mǐ?
17 Wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ nyí azɔ̌ ɖé bo mya nukún tawun. Mǐ ɖó na “jla Mawuxó” ɔ bo ɖó na nɔ “tɛɖɛ̌ jí [alǒ é ɖó na mya nukún nú mǐ].” (2 Timɔtée 4:2) Mɛ gègě ɖó na sè xó dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu. Biblu ɖɔ: “Xomɛsinzán Mawu Mavɔmavɔ tɔn sɛkpɔ! Azǎn ɖaxó Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɔ ko sɛkpɔ bǐ kɛnnɛkɛnnɛ.” Gbɛvivɔ ɔ na gbɔ hwenu ǎ. (Sofoníi 1:14; Xabakuku 2:3) Nugbǒ ɔ, ɖò malin-malin mɛ dìn ɔ, Jehovah na sú kún dó nú Satáan sín gbɛ̀ nyanya ɔ. Cobonu nǔ na nyí mɔ̌ ɔ, è ɖó na gb’akpá nú gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na dó sixu yí gbè ɖɔ emi na sɛ̀n Jehovah.
18. Etɛwu mǐ kpo Klisanwun nugbǒ ɖevo lɛ kpo ka ɖó na sɛ̀n Jehovah?
18 Jehovah jló ɖɔ mǐ kpo Klisanwun nugbǒ ɖevo lɛ kpo ni sɛ̀n emi. Biblu ɖɔ: “Mi nú mǐ na kpé nukún dó mǐɖée wu, bo na flɔ́ wanyiyi sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na ɖó wanyiyi, bo na nɔ flɔ́ ɖagbe wiwa sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na wà ɖagbe. Mǐ ma jó agun e mɛ mǐ nɔ yì é dó, mɛ e ko nɔ bló mɔ̌, bɔ é ko má ye lɛ ɖɔhun ó. Loɔ, mǐ ni nɔ na kanmɛsyɛn mǐɖee, ɖó Aklunɔ sín azǎn ɔ ko ɖò sisɛkpɔ wɛ lee mɔ gbɔn wɛ mi ɖè dìn é.” (Eblée lɛ 10:24, 25) Mǐ ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo na nɔ yì kplé lɛ bǐ. Kplé lɛ nɔ hun ali nú mǐ bɔ mǐ nɔ na kanmɛsyɛn mǐɖée, bo nɔ na hlɔnhlɔn mǐɖée.
19. Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na yí wǎn nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo?
19 Enyi a nɔ yì kplé lɛ ɔ, a na mɔ xɔ́ntɔn ɖagbe ɖěɖee na d’alɔ we bɔ a na sɛ̀n Jehovah lɛ é. A na mɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo vovo e ɖò nǔ e wu ye kpé é bǐ wà wɛ hwi ɖɔhun bo na sɛ̀n ɛ lɛ é. Ye nyí hwɛhutɔ́ bo nɔ lɛ́ wà nǔ nyì dò hwi ɖɔhun. Enyi nǔ cí mɔ̌ hǔn, ɖò gbesisɔmɛ bá sɔ́ kɛ ye. (Xà Kolosinu lɛ 3:13.) Nɔ sɔ́ ayi towe ɖó jijɔ ɖagbe nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu towe lɛ kpo tɔn lɛ jí hwebǐnu, ɖó mɔ̌ wiwa na d’alɔ we bɔ a na yí wǎn nú ye bo sɛkpɔ Jehovah hugǎn.
GBƐ̀ JƆ GBƐ̀ Ɔ
20, 21. Etɛ ka nyí “gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ”?
20 Jehovah nɔ jló ɖɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ bǐ ni ɖu gbɛ̀ e nyɔ́ hugǎn é sín vivǐ. Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ gbɛ̀ mǐtɔn sɔgudo tɔn ɔ na gbɔn vo bǐ mlɛ́mlɛ́ nú égbé tɔn.
21 Ðò sɔgudo ɔ, mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi, é sɔ́ na nyí nú xwè 70 abǐ 80 kpowun ǎ. Mǐ na ɖu “gbɛ̀ mavɔmavɔ” ɔ sín vivǐ bo na ɖó lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe, fífá kpo awǎjijɛ kpo ɖò palaɖisi ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé mɛ. Enɛ wɛ Biblu nɔ ylɔ ɖɔ “gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ.” Jehovah d’akpá bo na na mǐ gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ enɛ, loɔ, mǐ ka ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ dìn, bo na “hɛn . . . wu syɛnsyɛn.”—1 Timɔtée 6:12, 19.
22. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu “hɛn gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wu syɛnsyɛn” gbɔn? (b) Etɛwu gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ mimɔ ma ka na sín nyɔwa mǐtɔn wu ǎ?
22 Nɛ̌ mǐ ka sixu “hɛn gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wu syɛnsyɛn” gbɔn? Mǐ ɖó na nɔ “wà nǔ ɖagbe gègě.” (1 Timɔtée 6:18) Enɛ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó na nɔ zán nǔ e mǐ kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é. É ɖò mɔ̌ có, gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ mimɔ na sín hlɔnhlɔn mǐɖesunɔ tɔn wu ǎ. Nyɔwa mǐtɔn wɛ na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ ǎ. Nùnina vɔ̌nu Jehovah tɔn wɛ, b’ɛ na na mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ, bo nyí “fɛ́nú” tɔn sín xlɛ̌ ɖokpo. (Hlɔmanu lɛ 5:15) Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ jló tawun bo na na nùnina enɛ mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ.
23. Etɛwu a ka ɖó na site dó nǔ ɖagbe lɛ jí dìn?
23 Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Un ka ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lee é ba gbɔn é à?’ Enyi a mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ hǔn, yawu bló. Enyi mǐ ɖeji dó Jehovah wu bo bló nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo setónú n’i ɔ, é na nyí bibɛtɛn mǐtɔn. É na cyɔn alɔ gbejinɔtɔ́ tɔn lɛ jí ɖò gbɛ̀ nyanya Satáan tɔn ɔ sín azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ. Enɛ gudo ɔ, Jehovah na bló bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ ɖò Palaɖisi mɛ kaka sɔyi, lee é ko d’akpá tɔn gbɔn é. Nugbǒ ɔ, enyi mǐ site dó nǔ ɖagbe lɛ jí dìn ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ!