text:
WEMATA 6
Fitɛ Mǐ ka Nɔ Yì Ðò Kú Mǐtɔn Gudo?
1-3. Nǔ tɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ kanbyɔ dó kú wu? Xósin tɛ lɛ sinsɛn ɖé lɛ ka nɔ na?
BIBLU d’akpá nú mǐ ɖɔ gbè ɖokpo na wá sù bɔ “kú sɔ́ na tíìn ǎ.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 21:4) Ðò Wemata 5gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ gbɛxixɔ ɔ hun ali nú mǐ bɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. Amɔ̌, gbɛtɔ́ kpó ɖò kúkú wɛ. (Nùnywɛtɔ́xó 9:5) Enɛ wu ɔ, nǔ taji e mǐ nɔ kanbyɔ lɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ: Etɛ ka nɔ jɛ dó mǐ wu ɖò kú mǐtɔn gudo?
2 Xósin nùkanbyɔ enɛ tɔn ɖò taji tawun hwenu e mɛvívɛ́ mǐtɔn ɖé kú é. Mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Fitɛ é ka yì? É ɖò mǐ mɔ wɛ wɛ à? É sixu d’alɔ mǐ wɛ à? Mǐ ka na lɛ́ wá mɔ ɛ gbeɖé à?’
3 Sinsɛn lɛ nɔ na xósin vovo nú nùkanbyɔ enɛ lɛ. Ðé lɛ nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ enyi a wà ɖagbe ɔ, a na yì jixwé bɔ enyi a wà nyanya ɔ, a na yì zomɛ̀. Ðevo lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ enyi a kú ɔ, a na huzu nùɖoyɛswímɛ ɖé bo na nɔ gbɛ̀ xá hɛnnumɔ towe e ko kú wá yì lɛ é. Ðevo lɛ nɔ lɛ́ ɖɔ ɖɔ enyi a kú bonu è ɖɔhwɛ towe gudo ɔ, a na vɔ́ jɔ, alǒ a na sɔ́ agbaza ɖevo dó bo lɛkɔ wá gbɛ̀, vlafo bo nyí gbɛtɔ́ ɖevo.
4. Linlin ɖokpo ɔ tɛ sinsɛn lɛ ka nɔ kplɔ́n mɛ dó kú wu?
4 É cí ɖɔ sinsɛn lɛ nɔ kplɔ́n nǔ vovo mɛ ɖɔhun. Amɔ̌, linlin ɖokpo ɔ wɛ ye mɛ gègě nɔ kplɔ́n mɛ. Ye nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ hwenu e mɛɖé kú é ɔ, nùɖé nɔ tɔ́n sín lan tɔn mɛ bo nɔ yì nɔ gbɛ̀ ɖò fí ɖevo. Nugbǒ wɛ à?
FITƐ MǏ KA NƆ YÌ ÐÒ KÚ MǏTƆN GUDO?
5, 6. Etɛ ka nɔ jɛ dó mǐ wu ɖò kú mǐtɔn gudo?
5 Jehovah tuùn nǔ e nɔ jɛ dó mǐ wu ɖò kú mǐtɔn gudo é, bɔ é ɖɔ nú mǐ ɖɔ enyi mɛɖé kú ɔ, gbɛ̀ tɔn nɔ nɔte. Kú ɔ, flijɛ gbɛ̀ tɔn wɛ. Enɛ wu ɔ, hwenu e mɛɖé kú é ɔ, lee nǔ nɔ cí n’i é kpo flǐn tɔn kpo sɔ́ nɔ kpó ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò fí ɖevo ǎ. * Enyi mǐ kú ɔ, mǐ sixu mɔ nǔ ǎ, mǐ sixu sè nǔ ǎ, mǐ ka sixu lɛ́ lin nǔ ɖebǔ kpɔ́n ǎ.
6 Axɔsu Salomɔ́ɔ wlan ɖɔ “mɛ e ko kú lɛ sɔ́ tuùn nùɖé ǎ.” Mɛkúkú lɛ sixu yí wǎn nú mɛ alǒ gbɛ́ wǎn nú mɛ ǎ, ‘ɖò Yɔdo mɛ ɔ, nùɖé ɖò dɔ̌n bɔ è nɔ wà ǎ, tamɛlinlin ɖě ɖò dɔ̌n ǎ, nùtuùntuùn ɖě ɖò dɔ̌n ǎ, nùnywɛ ɖě ɖò dɔ̌n ǎ.’ (Xà Nùnywɛtɔ́xó 9:5, 6, 10.) Ðò Ðɛhan 146:4 mɛ ɔ, Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ hwenu e mɛɖé kú é ɔ, “linnawa” tɔn lɛ nɔ kú.
NǓ E JEZU ÐƆ DÓ KÚ WU É
7. Etɛ Jezu ka ɖɔ dó kú wu?
7 Hwenu e xɔ́ntɔn vívɛ́ná Jezu tɔn Lazáa kú é ɔ, é ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Xɔ́ntɔn mǐtɔn Lazáa ɖò amlɔ dɔ́ wɛ.” Amɔ̌, gbigbɔjɛ wɛ Lazáa ɖè ɖɔ wɛ Jezu ɖè ǎ. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Lazáa kú.” (Jaan 11:11-14) Enɛ wu ɔ, Jezu sɔ́ kú sɔ́ jlɛ́ dó amlɔ wu. É ɖɔ ɖɔ Lazáa ɖò jixwé alǒ ɖò kpɔ́ xá hɛnnumɔ tɔn e ko kú lɛ é ǎ. É ka lɛ́ ɖɔ ɖɔ Lazáa ɖò ya jì wɛ ɖò zomɛ̀ alǒ vɔ́ jɔ bo nyí gbɛtɔ́ ɖevo ǎ. Eǒ, é cí ɖɔ Lazáa ɖò sɛnmlɔ ɖé dɔ́ wɛ ɖɔhun. Ðò ninɔmɛ ɖevo mɛ ɔ, Jezu sɔ́ kú jlɛ́ dó amlɔ wu. Hwenu e é fɔ́n Jayilɔsi sín vǐ nyɔnu é ɔ, é ɖɔ: “Vǐ ɔ kú ǎ; loɔ, amlɔ dɔ́ wɛ é ɖè.”—Luki 8:52.
8. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Mawu kún dá gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na kú ó?
8 Mawu dá Adamu kpo Ɛvu kpo bonu ye na wá kú wɛ à? Eǒ! Jehovah dá ye bonu ye na ɖu vivǐ gbɛ̀ tɔn kaka sɔyi ɖò hunsin ɖagbe mɛ. Hwenu e Jehovah dá gbɛtɔ́ lɛ é ɔ, é na ye jlǒ gbɛ̀ ninɔ kaka sɔyi tɔn. (Nùnywɛtɔ́xó 3:11) Mɛjitɔ́ lɛ nɔ jló ɖɔ vǐ emitɔn lɛ ni j’azɔn bo kú ǎ, linlin ɖokpo ɔ wɛ Jehovah nɔ ɖó dó mǐ wu. Amɔ̌, enyi Mawu dá mǐ bonu mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi wɛ ɔ, aniwu mǐ ka nɔ kú lo?
ANIWU MǏ KA NƆ KÚ?
9. Etɛwu sɛ́n e Jehovah dó nú Adamu kpo Ɛvu kpo é ka ɖò jlɛ̌ jí?
9 Ðò jikpá Edɛni tɔn mɛ ɔ, Jehovah ɖɔ nú Adamu ɖɔ: “[Mi] sixu ɖu atín e ɖò jikpá ɔ mɛ ɔ bǐ sín sínsɛ́n. Amɔ̌, atín e sín sínsɛ́n è nɔ ɖu bo nɔ tuùn nǔ ɖagbe kpodo nǔ nyanya kpo ɔ kɛɖɛ jɛn [mi] ma na ɖu ǎ, ɖó gbè e gbè [mi] na ɖu ɔ, [mi] na kú.” (Bǐbɛ̌mɛ 2:9, 16, 17) Sɛ́n enɛ ɔ vɛ́ nyì ǎ, bɔ Jehovah ka lɛ́vɔ ɖó acɛ bo na ɖɔ nǔ e nyɔ́ é kpo nǔ e nyla é kpo nú Adamu kpo Ɛvu kpo. Enyi ye setónú nú Jehovah ɔ, ye na ɖexlɛ́ ɛ ɖɔ emi ɖó sísí nú acɛkpikpa tɔn. Ye na lɛ́vɔ ɖexlɛ́ ɛ ɖɔ nǔ tobutobu e é na emi lɛ é sù nukún emitɔn mɛ tawun.
10, 11. (a) Nɛ̌ Satáan ka flú Adamu kpo Ɛvu kpo gbɔn? (b) Etɛwu è ma ka sixu sɔ́ nǔ e Adamu kpo Ɛvu kpo wà é sɔ́ kɛ ye ǎ?
10 É blawu ɖɔ Adamu kpo Ɛvu kpo jló bo tlitó nú Jehovah. Satáan ɖɔ nú Ɛvu ɖɔ: “Mawu ɖɔ mi kún ɖó na ɖu atín sínsɛ́n e ɖò jikpá ɔ mɛ lɛ ɖebǔ ó nugbǒ à?” Ɛvu yí gbè n’i ɖɔ: “Mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖu atín sínsɛ́n e ɖò jikpá ɔ mɛ lɛ, amɔ̌, atín e ɖò jikpá ɔ tɛntin ɔ, Mawu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni ma ɖu sínsɛ́n tɔn ó, mǐ ni ma ɖ’alɔ wu lɔ vɔ́vɔ́ ó, mǐ taa kú.”—Bǐbɛ̌mɛ 3:1-3.
11 Enɛ gudo ɔ, Satáan ɖɔ: “Gbeɖé kpɔ́n, mi na kú ɖě ǎ, loɔ, Mawu tuùn ɖɔ gbè e gbè mi na ɖu ɔ, mi na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ lɛ ɖè gbɔn ɔ wu, éɖesunɔ Mawu ɔ ɖɔhun, bo na tuùn nǔ ɖagbe kpo nǔ nyanya kpo.” (Bǐbɛ̌mɛ 3:4-6) Satáan jló ɖɔ Ɛvu ni lin ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na cyan nǔ e nyɔ́ é ɖò nǔ e nyla é mɛ. Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, é ɖ’adingban dó nǔ e na jɛ tótlítlí Ɛvu tɔn gudo é wu. Satáan ɖɔ ɖɔ Ɛvu kún na kú ó, enɛ wu ɔ, Ɛvu ɖu atín sínsɛ́n ɔ bo lɛ́ wá na asú tɔn lɔmɔ̌. Adamu kpo Ɛvu kpo tuùn ɖɔ Jehovah ko ɖɔ nú emi ɖɔ emi ni ma ɖu atín sínsɛ́n ɔ ó. Hwenu e ye ɖu é ɔ, ye jló bo gbà sɛ́n e ɖò wɛn bo ka lɛ́ ɖò jlɛ̌ jí é ɖé. Ðó ye ɖu wutu ɔ, ye xlɛ́ ɖɔ emi kún ɖó sísí nú Tɔ́ emitɔn wanyiyinɔ jixwé tɔn ɔ ó. È sixu sɔ́ nǔ e ye wà é sɔ́ kɛ ye ǎ!
12. Etɛwu é ka blawu tawun ɖɔ Adamu kpo Ɛvu kpo tlitó nú Jehovah?
12 É blawu tawun ɖɔ mɛjitɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn lɛ ɖè mɛmasi mɔhun xlɛ́ Gbɛɖotɔ́ yetɔn. Enyi a dó gǎn bo kpé nukún dó vǐ sunnu ɖé kpo vǐ nyɔnu ɖé kpo wu, bonu ye wá fɔ́n gǔ dó jǐ towe bo wà nǔ e a gbɛ́ nú ye é ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú we? É na vɛ́ nú we tawun à cé?
13. Etɛ ɖɔ wɛ Jehovah ka ɖè bo ɖɔ “kɔ́ wɛ a nyí, bo ka na lɛ́ huzu kɔ́”?
13 Hwenu e Adamu kpo Ɛvu kpo tlitó é ɔ, ye hɛn ali e hun nú ye bɔ ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi é bú. Jehovah ɖɔ nú Adamu ɖɔ: “Kɔ́ wɛ a nyí, bo ka na lɛ́ huzu kɔ́.” (Xà Bǐbɛ̌mɛ 3:19.) Tinmɛ enɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ Adamu na lɛ́vɔ wá huzu kɔgudu, cí nǔ ɖɔ è kún dá ɛ kpɔ́n ó ɖɔhun. (Bǐbɛ̌mɛ 2:7) Ee Adamu hu hwɛ gudo é ɔ, é kú bo sɔ́ tíìn ǎ.
14. Aniwu mǐ ka nɔ kú?
14 Enyi Adamu kpo Ɛvu kpo ko setónú nú Mawu wɛ ɔ, ye na kpó ɖò gbɛ̀ éhɔnmɛ. Amɔ̌, hwenu e ye tlitó n’i é ɔ, ye hu hwɛ bo ka wá kú. Hwɛhuhu cí azɔn baɖabaɖa ɖé ɖɔhun bɔ mǐ ɖu gǔ tɔn ɖò mɛjitɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn lɛ gɔ́n. È jì mǐ mɛ bǐ bɔ mǐ nyí hwɛhutɔ́, enɛ wu wɛ mǐ nɔ kú. (Hlɔmanu lɛ 5:12) Amɔ̌, linlin e Mawu ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é nɛ ǎ. Mawu jló gbeɖé ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni kú ǎ, lobɔ Biblu ylɔ kú ɖɔ “kɛntɔ́” ɖé.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:26.
NUGBǑ Ɔ ÐÈ MǏ SÍN KANNUMƆGBENU
15. Nɛ̌ nugbǒ ɔ dó kú wu ka ɖè mǐ sín kannumɔgbenu gbɔn?
15 Nugbǒ ɔ dó kú wu ɖè mǐ sín linlin agɔ gègě sín kannumɔgbenu. Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ mɛkúkú lɛ kún sixu sè wuvɛ̌ ó. Mǐ sixu ɖɔ xó nú ye ǎ, ye ka sixu ɖɔ xó nú mǐ ǎ. Mǐ sixu d’alɔ mɛkúkú lɛ ǎ, mɛkúkú lɛ ka sixu d’alɔ mǐ ǎ. Ye sixu hɛn nǔ gblé dó mǐ wu ǎ, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖi xɛsi nú ye ǎ. É ɖò mɔ̌ có, sinsɛn gègě nɔ ɖɔ ɖɔ mɛkúkú lɛ ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖé bɔ mǐ sixu d’alɔ ye, enyi mǐ sú akwɛ yɛhwenɔ lɛ alǒ mɛ e è nɔ kpɔ́n dó mɔ mɛ mímɛ́ lɛ é ɔ nɛ. Loɔ, hwenu e mǐ tuùn nugbǒ ɔ dó kú wu é ɔ, adingban enɛ lɛ sɔ́ nɔ flú mǐ ǎ.
16. Adingban tɛ sinsɛn gègě ka nɔ kplɔ́n mɛ dó mɛkúkú lɛ wu?
16 Satáan nɔ zán sinsɛn nùvú lɛ dó ɖ’adingban nú mǐ, bonu mǐ na lin ɖɔ mɛkúkú lɛ kpó ɖò gbɛ̀. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, sinsɛn ɖé lɛ nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ enyi mǐ kú ɔ, nùɖé nɔ tɔ́n sín lan mǐtɔn mɛ bo nɔ yì nɔ gbɛ̀ ɖò fí ɖevo. Sinsɛn towe ka nɔ kplɔ́n mɔ̌ we wɛ à, alǒ é nɔ kplɔ́n we nǔ e Biblu ɖɔ dó mɛkúkú lɛ wu é? Satáan ɖò adingban lɛ ɖó wɛ bo na dó lɛkɔ nú gbɛtɔ́ lɛ sín Jehovah gudo.
17. Etɛwu linlin zomɛyiyi tɔn ɔ ka nyí Jehovah zunzun?
17 Nǔ e sinsɛn gègě nɔ kplɔ́n mɛ lɛ é nyla tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, sinsɛn ɖé lɛ nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ mɛ nyanya lɛ na yì zomɛ̀ kaka sɔyi. Jehovah zunzun wɛ adingban enɛ nyí. É na lɔn gbeɖé bonu gbɛtɔ́ lɛ na jiya mɔhun ǎ! (Xà 1 Jaan 4:8.) Enyi mɛɖé dɔn tó nú vǐ tɔn, b’ɛ nyí ɖɔ alɔ tɔn lɛ wɛ é dó zo ɔ, etɛ a ka na lin dó mɛ mɔhun wu? A na lin ɖɔ adakaxotɔ́ wɛ n’i. A na tlɛ ba lɔ bo na tuùn i ǎ. Linlin e Satáan jló ɖɔ mǐ ni ɖó dó Jehovah wu é pɛ́ɛ́ nɛ!
18. Etɛwu mǐ ma ka ɖó na ɖi xɛsi nú mɛkúkú lɛ ǎ?
18 Sinsɛn ɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ enyi gbɛtɔ́ lɛ kú ɔ, ye nɔ huzu nùɖoyɛswímɛ lɛ. Sinsɛn mɔhun lɛ nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ mǐ ɖó na ɖó sísí nú nùɖoyɛswímɛ enɛ lɛ bo tlɛ lɛ́ ɖi xɛsi nú ye, ɖó ye sixu huzu xɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ abǐ kɛntɔ́ baɖabaɖa lɛ nú mǐ. Mɛ gègě nɔ ɖi nǔ nú adingban enɛ. Ye nɔ ɖi xɛsi nú mɛkúkú lɛ, enɛ wu ɔ, ye nɔ sɛ̀n ye bo sɔ́ nɔ sɛ̀n Jehovah ǎ. Flín ɖɔ mɛkúkú lɛ kún sixu tuùn nǔtí ó, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖi xɛsi nú ye ǎ. Jehovah wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn. Éyɛ wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ, bɔ éɖokponɔ wɛ mǐ ɖó na sɛ̀n.—Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11.
19. Nɛ̌ nugbǒ ɔ tuùntuùn dó kú wu ka d’alɔ mǐ gbɔn?
19 Hwenu e mǐ tuùn nugbǒ ɔ dó kú wu é ɔ, mǐ nɔ gosin adingban sinsɛn tɔn lɛ sín kannumɔgbenu. Nugbǒ enɛ ɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ akpá jiwǔ e Jehovah dó dó gbɛ̀ mǐtɔn kpo sɔgudo mǐtɔn kpo wu lɛ é mɛ.
20. Etɛ mǐ ka na kplɔ́n ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
20 É ko lín dìn bɔ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn e è nɔ ylɔ ɖɔ Jɔbu é kanbyɔ ɖɔ: “Gbɛtɔ́ ka kú ɔ, é ka sixu lɛ́ wá gbɛ̀ à?” (Jɔbu 14:14) É ka sixu nyɔ́ bló nugbǒ bɔ mɛ e kú é ɖé na lɛ́vɔ wá nɔ gbɛ̀ à? Xósin e Mawu na mǐ ɖò Biblu mɛ é sɔ́ akpàkpà mɛ tawun. Mǐ na mɔ ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ.
^ akpá. 5 Mɛɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ lindɔ̌n alǒ gbigbɔ ɖé nɔ kpó ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò kú mɛtɔn gudo. Nú a na ɖó mɔjɛmɛ ɖevo lɛ hǔn, kɛnklɛn kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 17gɔ́ ɔ kpo 18gɔ́ ɔ kpo.


c: text/html

text:
AKPÁXWÉ 10
Jezu Setónú Hwebǐnu
Tónúsíse nú mɛjitɔ́ towe lɛ ka nɔ bɔwǔ nú we hwebǐnu à?— Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ vɛwǔ. A ka tuùn ɖɔ Jezu setónú nú Jehovah kpo mɛjitɔ́ tɔn lɛ kpo à?— Kpɔ́ndéwú tɔn na d’alɔ we, bɔ enyi é tlɛ vɛwǔ hweɖelɛnu ɔ, a na setónú nú mɛjitɔ́ towe lɛ. Mǐ ni kpɔ́n lee nǔ sixu nyí mɔ̌ gbɔn é.
Cobonu Jezu na wá ayikúngban jí ɔ, é ko nɔ jixwé kpo Tɔ́ tɔn Jehovah kpo. Amɔ̌, Jezu lɛ́ ɖó mɛjitɔ́ lɛ ɖò ayikúngban jí. Ye nɔ nyí Jozɛfu kpo Mali kpo. A ka tuùn lee ye huzu mɛjitɔ́ tɔn lɛ gbɔn é à?—
Jehovah zé gbɛ̀ Jezu tɔn sín jixwé bo sɔ́ dó Mali sín xomɛ, bɔ è jì i ɖò ayikúngban jí. Nùjiwǔ ɖé wɛ nyí enɛ! Jezu sù ɖò Mali sín xomɛ lee yɛyɛví lɛ nɔ sù ɖò nɔ yetɔn lɛ xomɛ gbɔn é. Sun tɛnnɛ mɔ̌ gudo ɔ, è jì Jezu. Lee Mali kpo asú tɔn Jozɛfu kpo huzu mɛjitɔ́ Jezu tɔn lɛ ɖò ayikúngban jí fí gbɔn é nɛ.
Hwenu e Jezu ɖó xwè 12 é ɔ, é bló nùɖé bɔ é xlɛ́ ɖɔ é yí wǎn nú Tɔ́ tɔn Jehovah tawun. Hwenu e é kpo mɛ tɔn lɛ kpo yì Dindinwayi-xwè ɖu gbé ɖò Jeluzalɛmu é wɛ nǔ ɔ jɛ. Ee ye lɛkɔ wá xwè xwé é ɔ, Jozɛfu kpo Mali kpo ba Jezu kpò. A ka tuùn fí e é ɖè é à?—
Etɛwu Jezu ka ɖò tɛmpli mɛ?
Jozɛfu kpo Mali kpo yawu lɛkɔ wá yì Jeluzalɛmu, bo ba Jezu gbɔn fí bǐ. Ado hu ye tawun, ɖó ye mɔ ɛ ǎ. Amɔ̌, azǎn atɔn gudo ɔ, ye wá mɔ ɛ ɖò tɛmpli mɛ. A ka tuùn nǔ e wu Jezu ɖò tɛmpli ɔ mɛ é à?— Bonu é na dó sixu kplɔ́n Tɔ́ tɔn Jehovah sín xó ɖò finɛ wu wɛ. É yí wǎn nú Jehovah, bo jló na kplɔ́n nǔ e é na wà bo na hɛn xomɛ tɔn hun é. Jezu sù bo nyí mɛxo có, é nɔ setónú nú Jehovah hwebǐnu. Enyi é na bo tlɛ vɛwǔ n’i hweɖelɛnu, bo byɔ ɖɔ é ni jiya ɔ, é nɔ wà mɔ̌. Jezu ka lɛ́ setónú nú Jozɛfu kpo Mali kpo à?— Ɛɛn, Biblu ɖɔ é wà mɔ̌.
Etɛ kpɔ́ndéwú Jezu tɔn enɛ ka kplɔ́n we?— Enyi é na bo tlɛ vɛwǔ hweɖelɛnu ɔ, a ɖó na setónú nú mɛjitɔ́ towe lɛ. A ka na bló mɔ̌ à?—

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
A ka Ðò Kati Adlɛsi JW.ORG Tɔn ɔ Zán Wɛ Ganji À?
Ðó ya ɖaxó ɔ ɖò sisɛkpɔ wɛ wutu ɔ, Mawuxóɖiɖɔzɔ́ mǐtɔn ɔ mya nukún tawun. (Nùx 24:11, 12, 20) Bo na dó d’alɔ mɛ lɛ ɔ, mǐ sixu zán kati adlɛsi tɔn lɛ dó dɔn ayi yetɔn wá Xó Mawu Tɔn kpo tɛn ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn kpo jí. Wuntun ɖé ɖò kati ɔ jí bo nɔ kplá mɛ yì video Etɛwu È ka Ðó Na Kplɔ́n Biblu? jí, kpo mɛylɔylɔ ɖé kpo bá mɔ nǔ ɖevo lɛ alǒ bá byɔ ɖɔ è ni kplɔ́n Biblu xá emi. Mɛɖé lɛ nɔ ba na yí wema lɛ ǎ, loɔ, ye nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na yì tɛn ɛntɛnɛti tɔn mǐtɔn jí. Ma xò nǔ kpɔ́n dó kati adlɛsi tɔn ɖé nina ye wu ó. É ɖò mɔ̌ có, ma sɔ́ kati adlɛsi tɔn ɔ nú mɛ e ma ɖó jlǒ ɖě ǎ lɛ é ó.
Hwenu e a ɖò azɔ̌ towe lɛ wà wɛ ɖò kéze ɔ mɛ é ɔ, a sixu ɖɔ xó lehun dó fɔ́n jlǒ mɛɖé tɔn nyite: “Un ɖó nùɖé bo jló na na we. Kati elɔ dó tɛn ɛntɛnɛti tɔn ɖé gesí, bɔ a na ɖó mɔjɛmɛ xota vovo lɛ tɔn bo lɛ́ mɔ video lɛ dó xota vovo lɛ jí ɖò finɛ vɔ̌nu.” (Jn 4:7, 8) Ðó kati adlɛsi tɔn ɔ hwe wutu ɔ, a sixu hɛn habǔ dó hwiɖée jí bo na nɔ na mɛ ɖevo lɛ hwebǐnu.


text:
Nukplɔnkplɔn 1
Etɛ ka Nyí Wɛnɖagbe Ɔ?
1. Etɛ ka nyí wɛnɖagbe e wá sín Mawu gɔ́n ɔ?
Mawu jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni mɔ gbɛ̀ víví ɖò ayikúngban jí. É ɖó ayikúngban kpo nǔ e ɖ’é jí lɛ bǐ sésé kpo ɖó é yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ. Zaanɖé dìn ɔ, é na bló sɔgudo e nyɔ́ hú ɔ nú gbɛtɔ́ lɛ gbɔn fí lɛ bǐ. É na ɖè gbɛtɔ́ lɛ sín wuvɛ̌ mimɔ lɛ bǐ mɛ.—Xà Jérémie 29:11.
Acɛkpikpa ɖebǔ ko kpéwú bo ɖè adakaxixo, azɔn kpo kú kpo síìn ǎ. Loɔ, wɛnɖagbe ɖé tíìn. Mawu na sɔ́ acɛkpikpa éɖesunɔ tɔn dó ɖyɔ acɛkpikpa gbɛtɔ́ lɛ tɔn ɖò malin-malin mɛ. Mɛ e jí é na kpacɛ dó lɛ na mɔ fífá kpodo lanmɛ syɛnsyɛn kpo.—Xà Isaïe 25:8; 33:24; Daniel 2:44.
2. Etɛwu é ka nyí nǔ jɔ nǔ ɖɔ è ni sè wɛnɖagbe ɔ dìn?
Hwenu e Mawu na ɖè mɛ nyanya lɛ sín ayikúngban jí ɔ jɛn yajiji na vɔ. (Tsephania 2:3) Hwetɛnu wɛ enɛ ka na jɛ? Mawuxó ɔ ko ɖɔ ɖɔ ɖ’ayǐ dó nǔ e ɖò wuvɛ̌ hɛn wá nú gbɛtɔ́ lɛ wɛ dìn lɛ wu. Nǔ nyanya e ɖò jijɛ wɛ dìn lɛ xlɛ́ ɖɔ hwenu e Mawu na ɖè ye síìn ɔ ko sù.—Xà 2 Timɔtée 3:1-5.
3. Etɛ mǐ ka ɖó na wà?
Mǐ ɖó na kplɔ́n nǔ dó Mawu wu ɖò Xó tɔn Biblu ɔ mɛ. Biblu cí wema e gosin tɔ́ wanyiyinɔ ɖé gɔ́n é ɖɔhun. É ɖɔ lee mǐ sixu zán gbɛ̀ ɖagbe gbɔn dìn ɔ kpo lee mǐ sixu mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ɖò ayikúngban jí ɖò sɔgudo gbɔn ɔ kpo. Nugbǒ ɔ, alɔ e dó we wɛ è ɖè bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ Biblu mɛ ɔ na hun xomɛ nú mɛɖé lɛ ǎ. Loɔ, mǐ ɖó na lɔn nú mɛɖebǔ na zɔ́n bɔ mǐ na ba sɔgudo ɖagbe enɛ kpò ǎ.—Xà Proverbes 29:25; Nǔɖexlɛ́mɛ 14:6, 7.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
Byɔ Ðɔ È Ni Kplɔ́n Biblu Xá We Vɔ̌nu
Etɛwu È ka Ðó Na Kplɔ́n Biblu?
Biblu ɖò alɔ dó gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ ye ɖò nùkanbyɔ taji gbɛmɛ tɔn lɛ sín xósin mɔ wɛ. A jló ɖɔ é ni d’alɔ hwi lɔ à?


text:
WEMATA 12
Nɛ̌ A ka Sixu Huzu Xɔ́ntɔn Mawu Tɔn Gbɔn?
1, 2. Mɛ̌ ɖětɛ lɛ mɔ̌ ka nyí xɔ́ntɔn Jehovah?
MƐ̌ A ka ba ɖɔ é ni nyí xɔ́ntɔn emitɔn? Mɛ e a yí wǎn na é. Mɛ e a nɔ sè nǔ jɛ gbè tɔn mɛ, bɔ é lɔ nɔ sè nǔ jɛ gbè towe mɛ é. Mɛ e nyí gbɛtɔ́ alɔkpa e a nɔ ba é, bo lɛ́ ɖó jijɔ ɖěɖee a yí wǎn na lɛ é.
2 Jehovah Mawu cyan gbɛtɔ́ ɖé lɛ bɔ ye zun xɔ́ntɔn xá ɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ablaxamu nyí ɖokpo ɖò xɔ́ntɔn Jehovah tɔn lɛ mɛ. (Ezayíi 41:8; Jaki 2:23) Jehovah lɛ́ yí wǎn nú Davidi. É ɖɔ dó Davidi wu ɖɔ ‘mɛɖé wɛ é nyí, bɔ jijɔ tɔn nyɔ́ nukún emitɔn mɛ.’ (Mɛsɛ́dó 13:22) Gbeyiɖɔ Daniyɛli nyí mɛɖé bɔ Jehovah ‘yí wǎn n’i ɖesu.’—Daniyɛli 9:23.
3. Etɛwu Ablaxamu, Davidi kpo Daniyɛli kpo ka nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn?
3 Nɛ̌ Ablaxamu, Davidi kpo Daniyɛli kpo ka huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? Jehovah ɖɔ dó Ablaxamu wu ɖɔ: “A setónú nú mì.” (Bǐbɛ̌mɛ 22:18) Jehovah nɔ huzu xɔ́ntɔn mɛ ɖěɖee nɔ sɔ́ yeɖée hwe bo nɔ setónú n’i lɛ é tɔn. Akɔta ɖokpo blebu tlɛ sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn. Jehovah tinmɛ nú akɔta Izlayɛli tɔn ɖɔ: “[Mi] sè xó ce, bonu má nyí Mawu [mi]tɔn, bɔ [mi] na nyí togun ce.” (Jelemíi 7:23) Enɛ wu ɔ, hwi lɔ ɖó na setónú nú Jehovah nú a ba na nyí xɔ́ntɔn tɔn nugbǒ nugbǒ ɔ nɛ.
JEHOVAH NƆ CYƆN ALƆ XƆ́NTƆN TƆN LƐ JÍ
4, 5. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ cyɔn alɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ jí gbɔn?
4 Biblu ɖɔ ɖɔ Jehovah nɔ ɖò wlɛnwín lɛ ba wɛ bo na “dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e yí wǎn n’i kpo ayixa yetɔn bǐ kpo lɛ.” (2 Tan 16:9) Ðò Ðɛhan 32:8 mɛ ɔ, Jehovah d’akpá nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɖɔ: “Un na na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ we, un na xlɛ́ ali e a ɖó na gbɔn ɔ we; un na kplɔ́n nǔ we; nukún ce na ɖó jǐ towe.”
5 Kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé jló na bló bɔ xɔ́ntɔn mǐ kpo Mawu kpo tɔn na gblé. Amɔ̌ Jehovah ka jló na cyɔn alɔ mǐ jǐ. (Xà Ðɛhan 55:23.) Ðó mǐ nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ sɛ̀n ɛ kpo ayixa mǐtɔn bǐ kpo. Mǐ nɔ nɔ gbeji n’i, enyi é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ nɛ. Mǐ nɔ ɖó jiɖe ɖokpo ɔ e Ðɛhan wlantɔ́ elɔ ɖó é: “Mawu Mavɔmavɔ ɖò kpɔ́ xá mì; nùɖé nɔ gbà ayi dó nú mì ǎ.” (Ðɛhan 16:8; 63:8) Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛnkpɔn bá hɛn xɔ́ntɔn mǐ kpo Mawu kpo tɔn gblé gbɔn?
HWƐDÓMƐ SATÁAN TƆN
6. Etɛ Satáan ka ɖɔ dó gbɛtɔ́ lɛ wu?
6 Ðò Wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ Satáan fɔ́n gǔ dó Jehovah jí bo dóhwɛ ɛ ɖɔ é nyí adingbannɔ, bo kún nɔ wà nǔ jlɔjlɔ ó, ɖó É jó Adamu kpo Ɛvu kpo dó bɔ yeɖesunɔ na nɔ cyan nǔ ɖagbe ɖò nǔ nyanya mɛ ǎ wutu. Wema Biblu tɔn e nyí Jɔbu é kplɔ́n mǐ ɖɔ Satáan lɛ dóhwɛ gbɛtɔ́ ɖěɖee jló na nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn lɛ é. Satáan ɖɔ ɖɔ nǔ e ye nɔ mɔ sín Mawu gɔ́n lɛ é wu wɛ ye nɔ sɛ̀n Mawu, lé é kún nyí wǎn wɛ ye yí n’i wutu wɛ ó. Satáan tlɛ ɖɔ ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na bló bɔ mɛ bǐ na fɔ́n gǔ dó Mawu jí. Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e kpɔ́ndéwú Jɔbu tɔn sixu kplɔ́n mǐ é kpo lee Jehovah cyɔn alɔ jǐ tɔn gbɔn é kpo.
7, 8. (a) Nɛ̌ Jɔbu sín nǔ ka nɔ cí nú Jehovah? (b) Etɛ Satáan ka ɖɔ dó Jɔbu wu?
7 Mɛ̌ ka nyí Jɔbu? Gbɛtɔ́ ɖagbe ɖé wɛ, bɔ é nɔ gbɛ̀ dìn é ɔ, é ko ɖó xwè 3 600 mɔ̌. Jehovah ɖɔ jí étɔn ɖɔhun ɖě kún ɖò ayikúngban ɔ jí hwenɛnu ó. Jɔbu ɖó sísí ɖaxó nú Mawu, bo gbɛ́ wǎn nú nǔ nyanya. (Jɔbu 1:8) Nugbǒ ɔ, Jɔbu nyí xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn nú Jehovah.
8 Satáan ɖɔ ɖɔ Jɔbu ɖò Mawu sɛ̀n wɛ ɖó cejɛnnabi wutu. Satáan ɖɔ nú Jehovah ɖɔ: “É ma nyí hwi wɛ cyɔn alɔ é kpodo mɛ tɔn lɛ kpo, kpodo dɔkun tɔn lɛ kpo jí à? A bló bɔ nǔ e wà wɛ é ɖè ɔ ɖò yiyi n’i wɛ ganji, bɔ kanlin tɔn lɛ gbakpé tò ɔ bǐ mɛ. Vɛ̌ hɛn nǔ tɔn lɛ gblé dìn, bo na kpɔ́n ɖɔ é ma na dónu we agbawungba à jí.”—Jɔbu 1:10, 11.
9. Etɛ Jehovah ka jó Satáan dó b’ɛ wà?
9 Satáan dóhwɛ Jɔbu ɖɔ é ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ ɖó nǔ e É nɔ na ɛ lɛ é wu. Satáan lɛ́ ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na bló bɔ Jɔbu na jó Jehovah sinsɛn dó. Jehovah yí gbè nú Satáan sín xó ǎ, amɔ̌, É na tɛn Satáan bɔ é tɛ́n Jɔbu kpɔ́n bo kpɔ́n ɖɔ wǎn wɛ é yí nú Jehovah wu wɛ é nyí xɔ́ntɔn Tɔn à jí.
SATÁAN NYA JƆBU GBÉ
10. Nɛ̌ Satáan ka nya Jɔbu gbé gbɔn? Nɛ̌ Jɔbu ka wà nǔ gbɛn?
10 Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Satáan sú kún dó nú kanlin Jɔbu tɔn lɛ bǐ. Enɛ gudo ɔ, é hu mɛsɛntɔ́ Jɔbu tɔn gègě. Jɔbu hɛn nǔ tɔn lɛ bǐ bú. Bɔ gudo mɛ ɔ, é hu Jɔbu sín vǐ wǒ lɛ bǐ ɖò jɔhɔn ɖaxó ɖé mɛ. Amɔ̌, Jɔbu kpò ɖò gbeji nú Jehovah. “Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu có, é ka hu hwɛ ɖebǔ ǎ, é ɖɔ nǔ ɖebǔ nyì dò nú Mawu ǎ.”—Jɔbu 1:12-19, 22.
11. (a) Nǔ ɖevo tɛ Satáan ka wà nú Jɔbu? (b) Nɛ̌ Jɔbu ka lɛ́vɔ wà nǔ gbɔn?
11 Awakanmɛ ko kú Satáan ǎ. É gla kaka bo ɖɔ nú Mawu ɖɔ: “Vɛ̌ nú alɔ towe jɛ wǔ tɔn dìn, bonu a na kpɔ́n ɖɔ é ma na dónu we agbawungba à jí.” Enɛ wu ɔ, Satáan dó wutuzɔn baɖabaɖa ɖé Jɔbu. (Jɔbu 2:5, 7) “Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu, có é hu hwɛ ɖebǔ ɖò xóɖiɖɔ mɛ ǎ.” É lɛ́vɔ nɔ gbeji nú Jehovah!—Jɔbu 2:10.
12. Nɛ̌ Jɔbu ka xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ gbɔn?
12 Jɔbu tuùn nǔ ɖebǔ dó hwɛ e Satáan dó gbɛtɔ́ lɛ é, alǒ nǔ e wu é ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ sɔmɔ̌ é wu ǎ. É lin ɖɔ Jehovah wɛ zɔ́n wuvɛ̌ emitɔn lɛ. (Jɔbu 6:4; 16:11-14) É ɖò mɔ̌ có, Jɔbu kpò ɖò gbeji nú Jehovah. Dìn ɔ, nǔxokpɔ́n sɔ́ ɖ’emɛ ǎ. Jɔbu nyí cejɛnnabinɔ ǎ. Wǎn wɛ é yí nú Mawu wutu wɛ é nyí xɔ́ntɔn Tɔn. Hwɛdómɛ Satáan tɔn lɛ bǐ nyí adingban!
13. Etɛ mɛ gbejininɔ Jɔbu tɔn ka tɔ́n kɔ dó?
13 Jɔbu tuùn nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò jixwé é ǎ có, é ka nɔ gbeji nú Mawu, bo xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí mɛ nyanya. Jehovah d’ajɔ Jɔbu ɖó xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ e é nyí é wu.—Jɔbu 42:12-17.
LEE SATÁAN NƆ DÓHWƐ WE GBƆN É
14, 15. Hwɛ tɛ Satáan ka dó sunnu lɛ bǐ kpo nyɔnu lɛ bǐ kpo?
14 Nǔ e gbò Jɔbu é sixu kplɔ́n nǔ taji ɖé lɛ we. Égbé ɔ, Satáan nɔ dóhwɛ mǐ ɖɔ mǐ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ, ɖó nǔ e É nɔ na mǐ lɛ é wutu. Ðò Jɔbu 2:4 mɛ ɔ, Satáan ɖɔ: “Gbɛtɔ́ nɔ jó nǔ e é ɖó ɔ bǐ bo nɔ dó hwlɛn gbɛ̀ éɖée tɔn gán.” Enɛ wu ɔ, Satáan dóhwɛ gbɛtɔ́ lɛ bǐ, sunnu kpo nyɔnu kpo, ɖɔ ye nyí cejɛnnabinɔ, é nyí Jɔbu kɛɖɛ ǎ. Xwè kanweko mɔkpan ɖò kú Jɔbu tɔn gudo ɔ, Satáan lɛ́ kpó ɖò Jehovah sín nǔ ɖɔ wɛ, bo kpó ɖò hwɛ dó mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ xà ɖò Nùnywɛxó 27:11 mɛ ɖɔ: “Vǐ ce, yǐ nùnywɛ, bonu xomɛ na hun mì; enɛ ɔ, un hɛn ɔ, un na kɛnu nú mɛ e nɔ ɖò nǔ ce ɖɔ wɛ é.”
15 A hɛn ɔ, a na ɖɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah bo na nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ Tɔn, bo na xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Enyi é na bo tlɛ byɔ ɖɔ a ni bló huzuhuzu ɖaxó ɖé lɛ ɖò gbɛzán towe mɛ, bo na dó sixu nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn hǔn, tuùn ɖɔ nǔ ɖagbe hugǎn e jí a sixu site dó é jɛn nɛ! Nǔ taji ɖé wɛ bɔ a na bló. Satáan ɖɔ hwi kún sixu nɔ gbeji nú Mawu hwenu e a na ɖò tagba lɛ mɛ é ó. É nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na gɔn gbeji nɔ nú Mawu. Gbɔn nɛ̌ é?
16. (a) Wlɛnwín tɛ lɛ Satáan ka nɔ zán bo na dó bló bɔ gbɛtɔ́ na jó Jehovah sinsɛn dó? (b) Nɛ̌ Awovi ka sixu tɛnkpɔn bo na ɖó Jehovah e sɛ̀n wɛ a ɖè é te gbɔn?
16 Satáan nɔ zán wlɛnwín vovo gègě bo na dó hɛn xɔ́ntɔn e mǐ kpo Mawu kpo nyí é gblé. É nɔ nya mɛ gbé “kinnikinni e ɖò adǎn jí é ɖɔhun, bo ɖò mɛ e é na vún ɖu ɔ ba wɛ.” (1 Piyɛ́ɛ 5:8) É ni ma kpaca we hwenu e xɔ́ntɔn towe lɛ, xwédo towe sín mɛ lɛ, alǒ mɛ ɖevo lɛ na tɛnkpɔn bo na ɖɔ hwi ni jó Biblu kplɔnkplɔn, kpo nǔsɔgbewiwa kpo dó é ó. A sixu mɔ ɖɔ è ɖò gbě emitɔn nya wɛ. * (Jaan 15:19, 20) Satáan nɔ lɛ́ sɔ́ éɖée dó huzu “wɛnsagun weziza tɔn.” Enɛ wu ɔ, é sixu tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na gbɛ́ gbè nú Jehovah. (2 Kɔlɛntinu lɛ 11:14) Wlɛnwín ɖevo e Satáan nɔ zán bo na dó ɖó Jehovah sinsɛn mǐtɔn te é wɛ nyí ɖɔ, é na bló bɔ mǐ na lin ɖɔ mǐ kún nyí mɛ ɖagbe ɖé sɔmɔ̌ bo na sɛ̀n Mawu ó.—Nùnywɛxó 24:10.
SETÓNÚ NÚ SƐ́N JEHOVAH TƆN LƐ
17. Aniwu mǐ ka nɔ setónú nú Jehovah?
17 Enyi mǐ nɔ setónú nú Jehovah ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nɔ setónú? Biblu ɖɔ: “A na yí wǎn nú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe kpodo ayi towe bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n towe bǐ kpo, kpodo hlɔnhlɔn towe bǐ kpo.” (Sɛ́nflínmɛ 6:5) Mǐ nɔ setónú nú Jehovah ɖó mǐ yí wǎn n’i wutu. Lee wǎn e mǐ yí nú Jehovah é ɖò jijɛ jí wɛ sɔ́ é ɔ, mɔ̌ wɛ mǐ na jló bo na bló nǔ e é byɔ mǐ lɛ é bǐ gbɔn é nɛ. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3.
18, 19. (a) Etɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e Jehovah ɖɔ é nyla lɛ é mɛ? (b) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah kún nɔ byɔ nǔ e hú agbɔ̌n mǐ lɛ é mǐ gbeɖé ó?
18 Amɔ̌, etɛ lɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e Jehovah ɖɔ nú mǐ ɖɔ é nyla lɛ é mɛ? Ðé lɛ ɖò gbàví “ Gbɛ̌ Wǎn nú Nǔ E Jehovah Gbɛ́ Wǎn Na lɛ É” mɛ. Tlolo hwɛ̌ ɔ, a sixu lin ɖɔ ɖé lɛ ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ kún nyla sɔmɔ̌ ó. Amɔ̌, nú a xà wemafɔ Biblu tɔn lɛ bo lin tamɛ dó ye jí ganji ɔ, a na mɔ nukúnnú jɛ nùnywɛ e ɖò tónúsíse nú sɛ́n Jehovah tɔn lɛ mɛ é mɛ. A sixu lɛ́ mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ ɖò gbɛzán emitɔn mɛ. Nǔ enɛ lɛ biblo sixu vɛwǔ hweɖelɛnu, amɔ̌, nú a bló huzuhuzu enɛ lɛ ɔ, a na mɔ fífá kpo awǎjijɛ kpo e xɔ́ntɔn zunzun xá Mawu kpo gbejininɔ kpo nɔ na mɛ é. (Ezayíi 48:17, 18) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ è hɛn ɔ è na bló huzuhuzu enɛ lɛ?
19 Jehovah nɔ byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e hú agbɔ̌n mǐ é gbeɖé ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 30:11-14) Ðó é nyí Xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn ɖé wutu ɔ, é tuùn mǐ hú mǐɖesunɔ. É tuùn fí e mǐ ɖó gǎn ɖè lɛ é kpo fí e mǐ ma ɖó gǎn ɖè ǎ lɛ é kpo. (Ðɛhan 103:14) Mɛsɛ́dó Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ: “Mawu nɔ gɔn akpá e é dó lɛ ɖè ǎ; é na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ; amɔ̌ hwenu e tɛnkpɔn na wá nú mi ɔ, é na na hlɔnhlɔn mi bɔ mi na dɛ ɖ’enu; enɛ ɔ, é na ɖè ali nú mi bɔ mi na tɔ́n sín mɛ.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13) Mǐ sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na na hlɔnhlɔn mǐ hwebǐnu bɔ mǐ na dó wà nǔ e nyí nǔ ɖagbe é. É na na we “hlɔnhlɔn aditi” ɔ b’ɛ na d’alɔ we bɔ a na dɛ ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn lɛ nu. (2 Kɔlɛntinu lɛ 4:7) Ðó Pɔlu ko mɔ alɔdo Jehovah tɔn ɖò hwe mɔhun lɛ nu wutu ɔ, é ɖɔ: “Mɛ e nɔ na hlɔnhlɔn mì ɔ wɛ nɔ zɔ́n, bɔ un nɔ sixu kpé nǔ enɛ lɛ bǐ wu.”—Filipunu lɛ 4:13.
KPLƆ́N BO NƆ YÍ WǍN NÚ NǓ E MAWU YÍ WǍN NA LƐ É
20. Jijɔ tɛ lɛ a ka ɖó na xwedó? Etɛwu?
20 Enyi mǐ ba na nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú nǔ e Jehovah ɖɔ é nyla é, amɔ̌, mǐ ɖó na lɛ́ wà nǔ hugǎn mɔ̌. (Hlɔmanu lɛ 12:9) Mawu sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ yí wǎn nú nǔ e é yí wǎn na lɛ é. È ɖɔ nǔ enɛ lɛ sín xó ɖò Ðɛhan 15:1-5 mɛ. (Xà.) Jehovah sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ xwedó jijɔ tɔn lɛ bo nɔ ɖè ye xlɛ́ ɖi “wanyiyi, xomɛhunhun, vivomimɔ, suúluɖiɖo, xomɛnyínyɔ́, ɖagbewiwa, gbejininɔ, fífá, mɛɖéejiɖuɖe.”—Galatinu lɛ 5:22, 23.
21. Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n bo na nɔ ɖè jijɔ ɖěɖee Mawu yí wǎn na lɛ é xlɛ́ gbɔn?
21 Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n bo na ɖè jijɔ ɖagbeɖagbe enɛ lɛ xlɛ́ gbɔn? A ɖó na kplɔ́n nǔ e Jehovah yí wǎn na lɛ é gbɔn Biblu xixa kpo Biblu kplɔnkplɔn ɖò gbesisɔmɛ kpo gblamɛ. (Ezayíi 30:20, 21) Ee a na ɖò mɔ̌ wà wɛ é ɔ, wanyiyi e a ɖó nú Jehovah é na jɛji, bɔ nú wanyiyi towe ɖò jijɛ jí wɛ ɔ, a na ba na setónú n’i.
22. Enyi a setónú nú Jehovah ɔ, etɛ mɛ é ka na tɔ́n kɔ dó?
22 È sixu jlɛ́ huzuhuzu ɖěɖee a ɖó na bló ɖò gbɛzán towe mɛ lɛ é dó avɔ xóxó ɖiɖe ɖ’ayǐ bo sɔ́ yɔyɔ̌ dó wu. Biblu ɖɔ a ɖó na “ɖè gbɛtɔ́ xóxó” ɔ “nyì ayǐ” bo na sɔ́ “gbɛtɔ́ yɔyɔ̌” ɔ dó. (Kolosinu lɛ 3:9, 10) Enɛ biblo sixu nɔ ma bɔwǔ, amɔ̌, enyi mǐ bló huzuhuzu enɛ lɛ bo setónú nú Jehovah ɔ, é d’akpá nú mǐ ɖɔ “lè” e emi na na mǐ é “d’agba.” (Ðɛhan 19:12) Ɛɛn, ɖɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah, bo xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Sɛ̀n Jehovah, é ni ma nyí lè e ɖò sɔgudo lɛ é ɖě wutu ó, amɔ̌, é ni sín wanyiyi e ma ɖó cejɛnnabi ǎ é wutu. Enɛ ɔ, a na huzu xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn Mawu tɔn!
^ akpá. 16 Enɛ xlɛ́ ɖɔ Satáan wɛ nɔ zán mɛ ɖěɖee ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na bló bɔ a na jó Biblu kplɔnkplɔn dó lɛ é ǎ. Amɔ̌, Satáan wɛ nyí “mawu gbɛ̀ elɔ tɔn,” bɔ ‘gbɛ̀ ɔ bǐ ɖò acɛ tɔn mɛ.’ Enɛ wu ɔ, enyi mɛɖé lɛ tɛnkpɔn bo na lɛkɔ nú mǐ sín Jehovah sinsɛn kɔn ɔ, é sɔ́ na kpaca mǐ ǎ.—2 Kɔlɛntinu lɛ 4:4; 1 Jaan 5:19.


text:
WEMATA 10
Axɔsu ɔ Nɔ Ðè Nǔ Kwiji Sín Togun Tɔn Wu Ðò Gbigbɔ Lixo
1-3. Etɛ Jezu ka bló hwenu e é mɔ bɔ è ɖò tɛmpli ɔ hɛn blí wɛ é?
JEZU ɖó sísí ɖaxó nú tɛmpli Jeluzalɛmu tɔn, ɖó é tuùn nǔ e é nɔte na é. Tɛmpli ɔ ko nyí hɔnkàn sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ tɔn ɖò ayikúngban jí nú hwenu línlín. Amɔ̌, sinsɛn biblo enɛ (Mawu mimɛ̌ ɔ Jehovah sinsɛn) ɖó na nyí nǔ mímɛ́. Dǒ nukúnmɛ lo, bo kpɔ́n lee é na ko cí nú Jezu hwenu e é wá tɛmpli ɔ mɛ ɖò Nisáan 33 H.M. tɔn sín azǎn 10gɔ́ ɔ gbè bo mɔ bɔ è ɖò hinhɛn blí wɛ é. Etɛ ka ɖò jijɛ wɛ?
2 Ðò Kɔxota Kosi lɛ Tɔn ɔ, ajɔ̌tɔ́ nukúnkɛ́nnɔ lɛ kpo akwɛɖyɔtɔ́ lɛ kpo ɖò lè hú lè ɖu wɛ ɖò Jehovah sɛntɔ́ e nɔ wá xwlé vɔsanú i lɛ é jí. * Jezu “nya mɛ e ɖò nǔ sà wɛ ɖò xɔ ɔ mɛ lɛ kpodo mɛ e ɖò nǔ xɔ wɛ lɛ kpo bǐ tɔ́n; é flí akwɛɖyɔtɔ́ lɛ sín tavo xwè.” (Jlɛ̌ dó Nɛɛmíi 13:7-9 wu.) É ɖè sunnu nukúnkɛ́nnɔ enɛ lɛ gbà, ɖó ye sɔ́ xwé Tɔ́ tɔn tɔn dó huzu “ajotɔ́ lɛ sín avatɛn” na. Jezu gbɔn mɔ̌ mɛ bo ɖè sísí e é ɖó nú tɛmpli ɔ é kpo nǔ e é nɔte na é kpo xlɛ́. È ɖó na hɛn sinsɛn-biblo Tɔ́ tɔn tɔn ɖó mimɛ̌ jí!
3 Xwè kanweko mɔkpan gudo ɔ, è sɔ́ Jezu b’ɛ nyí Axɔsu Mɛsiya ɔ; bɔ enɛ gudo ɔ, é lɛ́ wá klɔ́ nǔ kwiji sín tɛmpli ɖé mɛ. Enɛ kàn mɛ ɖěɖee jló na sɛ̀n Jehovah lee é yí gbè na gbɔn é bǐ. Tɛmpli tɛ mɛ é ka wá klɔ́ nǔ kwiji sín?
Nǔ Kwiji Ðiɖe Sín “Levíi-Ví lɛ” Wu
4, 5. (a) Nɛ̌ è ka ɖè nǔ kwijikwiji sín ahwanvu Jezu tɔn yí ami dó ɖè lɛ wu bo hɛn ye ɖó mimɛ̌ jí sín 1914 wá jɛ 1919 sín bǐbɛ̌mɛ gbɔn? (b) Enɛ xlɛ́ ɖɔ togun Mawu tɔn ko mɛ́ bɔ nǔ kwiji bǐ vɔ ɖò wǔ tɔn wɛ à? Tinmɛ.
4 Lee mǐ mɔ gbɔn ɖò Wemata 2gɔ́ wema elɔ tɔn mɛ é ɔ, ee è sɔ́ Jezu ɖó axɔsuzinkpo jí ɖò 1914 gudo é ɔ, é kpo Tɔ́ tɔn kpo wá gbéjé tɛmpli gbigbɔ tɔn ɔ (enɛ wɛ nyí tuto e è bló nú sinsɛn-biblo mímɛ́ ɔ é) kpɔ́n. * Nǔ e mɛ enɛ tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí ɖɔ Axɔsu ɔ mɔ ɖɔ Klisanwun yí ami dó ɖè e nɔte nú “Levíi-ví lɛ” é ɔ, è ɖó na ɖè nǔ kwiji ɖé lɛ sín ye wu bo na hɛn ye ɖó mimɛ̌ jí. (Mal. 3:1-3) Sín 1914 wá jɛ 1919 sín bǐbɛ̌mɛ ɔ, Jehovah Nǔkwijiɖesínmɛwutɔ́ ɔ tin, bɔ togun tɔn gbɔn mɛtɛnkpɔn kpo wuvɛ̌ tɛnmɛ tɛnmɛ ɖěɖee zɔ́n bɔ nǔ kwiji lɛ gosin wǔ tɔn b’ɛ na nɔ mimɛ̌ jí lɛ é mɛ. Nǔ e nyɔ́ é wɛ nyí ɖɔ mɛ yí ami dó ɖè enɛ lɛ tɔ́n sín mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn enɛ lɛ mɛ bɔ ninɔmɛ yetɔn mɛ́ d’eji, lobɔ akpàkpà lɛ́ sɔ́ ye bonu ye na ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖò gudo nú Axɔsu Mɛsiya ɔ!
5 Enɛ xlɛ́ ɖɔ togun Mawu tɔn ko mɛ́ bɔ nǔ kwiji bǐ ko vɔ ɖò wǔ tɔn wɛ à? Eǒ. Ðò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, Jehovah gbɔn Axɔsu Mɛsiya ɔ jí bo kpó ɖò alɔ dó ahwanvu Jezu tɔn lɛ wɛ bonu ye na sixu nɔ mimɛ̌ jí ɖò tɛmpli gbigbɔ tɔn ɔ mɛ. Ðò xota wè e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, mǐ na mɔ lee é ɖè nǔ kwiji sín ye wu gbɔn ɖò walɔ lixo gbɔn é, kpo lee é vɔ́ nǔ lɛ tò ɖò tutoblonunu ɔ mɛ gbɔn é kpo. Amɔ̌, jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó nǔ kwiji ɖiɖe síìn ɖò gbigbɔ lixo wu. Nǔ e Jezu wà gannaganna lɛ é kpo ee é wà bɔ è ma mɔ ǎ lɛ é kpo, bo dó d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na nɔ mimɛ̌ jí ɖò gbigbɔ lixo é gbígbéjé kpɔ́n na hɛn nùɖiɖi mǐtɔn lidǒ.
“Mi Hɛn Miɖée Ðó Mimɛ̌ Jí”
6. Nɛ̌ gbè e Jehovah ɖè nú Jwifu ɖěɖee ɖò kannumɔgbenu lɛ é ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e mimɛ̌ jí ninɔ ɖò gbigbɔ lixo nyí é wu gbɔn?
6 Etɛ ka nyí mimɛ̌ jí ninɔ ɖò gbigbɔ lixo? Bo na dó na xósin ɔ ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé xó ɖěɖee Jehovah ɖɔ nú Jwifu e ɖò kɔ na lɛ́ sín kannumɔgbenu ɖò Babilɔnu wɛ ɖò 537 J.H.M. lɛ é kpɔ́n. (Xà Ezayíi 52:11.) Nǔ nukɔntɔn e wu mɛ enɛ lɛ lɛkɔ sín kannumɔgbenu wá xwè xwé ɖò Jeluzalɛmu é wɛ nyí ɖɔ ye na vɔ́ tɛmpli ɔ gbá bo na lɛ́ vɔ́ sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ ɖó ayǐ. (Ɛsd. 1:2-4) Jehovah ba ɖɔ togun emitɔn ni jó nǔ ɖěɖee kúnkplá sinsɛn Babilɔnu tɔn lɛ é bǐ dó. Ðǒ ayi wu ɖɔ é na alixlɛ́mɛ ɖebɔdoɖewu ɖé lɛ ye: “Mi ma ɖ’alɔ nǔ kwiji ɖebǔ wu ó,” “mi hɛn miɖée ɖó mimɛ̌ jí,” “bo tɔ́n sín fí.” Sinsɛn-biblo nùvú ɖó na va dó sinsɛn-biblo mímɛ́ Jehovah tɔn wu ǎ. Gbeta tɛ kɔn mǐ ka sixu wá lo? Mimɛ̌ jí ninɔ ɖò gbigbɔ lixo byɔ ɖɔ è ni nɔ zɔ nú nùkplɔnmɛ kpo aca sinsɛn nùvú tɔn lɛ kpo.
7. Mɛ̌ jí Jezu ka gbɔn bo d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na nɔ mimɛ̌ jí ɖò gbigbɔ lixo?
7 Ee è sɔ́ Jezu Axɔsu gudo é ɔ, é sɔ́ lín ǎ b’ɛ sɔ́ deví gbejinɔtɔ́ ayiɖotenanɔ ee jí é na gbɔn bo d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bɔ ye na nɔ mimɛ̌ jí ɖò gbigbɔ lixo é ɖò 1919. É vɛwǔ ɖebǔ bonu è na tuùn deví enɛ ǎ. (Mat. 24:45) Ðò xwè enɛ mɛ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ko klɔ́ sinsɛn-núkplɔnmɛ adingban tɔn gègě sín yeɖée wu. É ɖò mɔ̌ có, ye ɖó na lɛ́ klɔ́ nùɖé lɛ sín yeɖée wu ɖò gbigbɔ lixo. Klisu gbɔn deví gbejinɔtɔ́ tɔn jí bo tá weziza dó aca kpo nùwalɔ vovo ɖěɖee ahwanvu tɔn lɛ ɖó na jó dó lɛ é kpo jí kpɛɖé kpɛɖé. (Nùx. 4:18) Mi nú mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú nǔ enɛ lɛ ɖé lɛ tɔn.
Klisanwun lɛ ka Ðó Na Ðu Natáaxwe À?
8. Etɛ mɛ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka ko mɔ nǔ jɛ dó Natáaxwe ɔ wu sín hwenu línlín ɖíe? É ɖò mɔ̌ có, nǔ tɛ wu ye ma ka mɔ nǔ jɛ hlɛ́nhlɛ́n ǎ?
8 Biblu Kplɔntɔ́ lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Natáaxwe jɔ sín pagáwùn lɛ gɔ́n bɔ è kún jì Jezu ɖò azǎn 25gɔ́ Woosun tɔn gbè ó é ɔ, é sɔ́ hwe ǎ. Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Woosun 1881 tɔn ɖɔ: “Gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ gosin pagáwùn mɛ bo wá sinsɛn mɛ. Amɔ̌, nyikɔ ɔ jɛn nyí nǔ e huzu hugǎn é, ɖó hunnɔ pagáwùn lɛ wɛ wá huzu yɛhwenɔ klisanwun lɛ, bɔ è wá sɔ́ nyikɔ klisanwun tɔn lɛ dó ylɔ xwè pagáwùn lɛ tɔn lɛ, Natáaxwe nyí ɖokpo ɖò xwè enɛ lɛ mɛ.” Ðò 1883 ɔ, xota “Hwetɛnu È ka Jì Jezu?” e tɔ́n ɖò Atɔxwɛ mɛ é ɖɔ ɖɔ è jì Jezu ɖò bǐbɛ̌mɛ Kɔnyásun tɔn. * É ɖò mɔ̌ có, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ko mɔ ganji hwe ɔ nu ɖɔ é ɖò dandan bɔ ye na ɖó Natáaxwe ɖuɖu te ǎ. Hagbɛ̌ xwédo Betɛli Brooklyn tɔn tɔn lɛ tlɛ kpò ɖò ɖuɖu wɛ. Amɔ̌, ɖò 1926 gudo ɔ, nǔ lɛ jɛ ɖyɔɖyɔ jí. Etɛwu?
9. Etɛ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka wá tuùn dó Natáaxwe ɔ wu?
9 Ee Biblu Kplɔntɔ́ lɛ kú hǔn bo gbéjé Natáaxwe ɔ kpɔ́n ganji é ɔ, ye wá mɔ ɖɔ fí e é jɔ sín e kpo aca ɖěɖee kúnkplá ɛ lɛ é kpo kún ɖè sísí xlɛ́ Mawu ó. Xota “Fí E Natáaxwe ɔ Jɔ Sín É,” ee tɔ́n ɖò L’Âge d’Or Woosun 14, 1927 tɔn mɛ é ɖɔ ɖɔ pagáwùn sín xwè ɖé wɛ Natáaxwe ɔ nyí, bo jinjɔn gbɛɖuɖu jí, bɔ bocyɔ sinsɛn lɔ lɛ́ ɖ’emɛ. Xota ɔ ɖɔ nyì wɛn ɖɔ Klisu kún na gbè ɖɔ è ni ɖu xwè enɛ ó, bo wá gbeta taji elɔ kɔn dó Natáaxwe ɔ wu: “Hwɛjujɔ gudogudo tɔn e wu mɛ ɖěɖee zé yeɖée bǐ jó nú sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn lɛ é ɖó na gɔn xwè enɛ ɔ ɖu é wɛ nyí ɖɔ gbɛ̀ ɔ, hwɛhuhu gbaza kpo Awovi kpo ɖò gudo na bo ɖò nǔ bǐ bló wɛ bonu è ma gɔn ɖuɖu gbeɖé ó.” Gɔn e xwédo Betɛli tɔn gɔn Natáaxwe Woosun enɛ tɔn ɖu é, alǒ ɖu e é ma sɔ́ ɖu kpɔ́n ǎ é nyí nǔ bo kpaca mɛ ǎ!
10. (a) Mɔjɛmɛ tɛ lɛ è ka wá na Biblu Kplɔntɔ́ lɛ dó Natáaxwe ɔ wu ɖò Woosun 1928 tɔn mɛ? (Lɛ̌ kpɔ́n gbaví “ Natáaxwe, Fí E É Jɔ Sín É kpo Linlin E Wu È Ðó Ayǐ É Kpo.”) (b) Nɛ̌ è ka gb’akpá nú togun Mawu tɔn dó xwè kpo nǔwiwa ɖěɖee è ɖó na nyì alɔ na lɛ é kpo wu gbɔn? (Kpɔ́n gbàví “ È Ðè Mɛ̌ Xwè Ðevo lɛ kpo Nǔwiwa Ðevo lɛ Kpo.”)
10 Xwè e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, è lɛ́ wá na mɔjɛmɛ gègě Biblu Kplɔntɔ́ lɛ dó Natáaxwe ɔ wu. Ðò azǎn 12gɔ́ Woosun 1928 tɔn gbè ɔ, Nɔví Richard H. Barber e nɔ w’azɔ̌ ɖò hɔnkàn mǐtɔn é ɖè fí kwijikwiji e xwè enɛ jɔ sín é nyì wě ɖò xóɖiɖɔ hladio jí tɔn ɖé mɛ. Nɛ̌ togun Mawu tɔn ka yí gbè nú alixlɛ́mɛ enɛ e zawě bo gosin hɔnkàn ɔ é gbɔn? Nɔví Charles Brandlein flín hwenu e é kpo xwédo tɔn kpo ɖó Natáaxwe ɖuɖu te é bo ɖɔ: “Mǐ xò nǔ kpɔ́n cobo jó pagáwùn núwiwa enɛ lɛ dó wɛ à? Ðebǔ lɔ ǎ! . . . É cí lee è nɔ ɖè awu blíblí ɖé, bo nɔ nyì dó gbě é ɖɔhun kpowun.” Nɔví Henry A. Cantwell e wá nyí nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ ɖé é lɔ ɖè linlin mɔhun xlɛ́, bo ɖɔ: “É víví nú mǐ ɖɔ mǐ kpéwú bo jó nùɖé dó bo dó xlɛ́ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é.” Ahwanvu Klisu tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ sɔ́ jlǒ dó bló huzuhuzu ɖěɖee ɖò dandan lɛ é bo sɔ́ ɖ’alɔ ɖò xwè e jɔ sín sinsɛn-biblo kwijikwiji mɛ é mɛ ǎ. *
11. Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nú Axɔsu Mɛsiya ɔ gbɔn?
11 Kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖagbe e Biblu Kplɔntɔ́ gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ sɔ́ ɖ’ayǐ nú mǐ é! É na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú yetɔn jí bo kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Nukún tɛ un ka nɔ dó kpɔ́n alixlɛ́mɛ é deví gbejinɔtɔ́ ɔ nɔ na mǐ lɛ é? Un ka nɔ yí gbè nú alixlɛ́mɛ enɛ lɛ kpo nǔ sú mɛ nukúnmɛ kpo bo nɔ zán nǔ e ye kplɔ́n mì lɛ é à?’ Tónú e mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó sè é nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nú Axɔsu Mɛsiya e ɖò deví gbejinɔtɔ́ ɔ zán dó na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn mǐ dó hwetɔnnu é wɛ.
Klisanwun lɛ ka Ðó Na Zán Akluzu À?
12. Nú xwè gègě ɔ, nukún tɛ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka nɔ dó kpɔ́n akluzu?
12 Nú xwè gègě ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ sɔ́ akluzu dó mɔ wuntun e jɛxa sinsɛn Klisanwun tɔn é. Ye lin dandan ɖɔ è na sɛ̀n akluzu ǎ, ɖó ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ vodunsinsɛn nyla. (1 Kɔ. 10:14; 1 Jaan 5:21) Ðò bǐbɛ̌mɛ 1883 tɔn ɔ, Atɔxwɛ ɖɔ nyì wɛn ɖɔ “Mawu nɔ kpɔ́n vodunsinsɛn lɛ bǐ dó mɔ suɖunú ɖé.” É ɖò mɔ̌ có, tlolo hwɛ̌ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ mɔ ɖɔ linlin e emi ɖó ɖɔ é sɔgbe bɔ è na zán akluzu lee é jɛxa gbɔn é kún nyla ó. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ye nɔ gó dó sɔ́ ɖiɖe akluzu e ɖò axɔsugbakún tɛntin é ɖé tɔn dó, dó ɖè yeɖée xlɛ́. Nú yedɛɛ lɛ ɔ, tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ enyi ye nɔ gbeji kaka yì kú ɔ, ye na mɔ axɔsugbakún gbɛ̀ tɔn ɔ. Bɛ́sín 1891 ɔ, ɖiɖe akluzu e ɖò axɔsugbakún tɛntin é tɔn jɛ tíntɔ́n ɖò Atɔxwɛ sín akpà jí jí.
13. Weziza tɛ ka tá dó akluzu zinzan jí nú ahwanvu Klisu tɔn lɛ? (Lɛ̌ kpɔ́n gbaví “ È Tá Weziza Dó Akluzu Zinzan Jí Kpɛɖé Kpɛɖé.”)
13 Ðiɖe akluzu e ɖò axɔsugbakún tɛntin é tɔn ɔ xɔ akwɛ nú Biblu Kplɔntɔ́ lɛ. É ɖò mɔ̌ có, ɖibla yì vivɔnu xwè 1920 jɛ 1929 tɔn ɔ, Klisu jɛ weziza tá dó akluzu zinzan jí jí nú ahwanvu tɔn lɛ kpɛɖé kpɛɖé. Nɔví Grant Suiter e wá nyí ɖokpo ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ é flín kpléɖókpɔ́ e è bló ɖò Detroit, Michigan, (États-Unis) ɖò 1928 é bo ɖɔ: “Ðò kpléɖókpɔ́ ɔ jí ɔ, è xlɛ́ ɖɔ ɖiɖe akluzu e ɖò axɔsugbakún tɛntin é tɔn ɔ kún ɖò dandan ó, lé suɖunú wɛ é ka lɛ́ nyí.” Ðò xwè yɔywɛ e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gègě ɖevo lɛ lɛ́ tíìn. É ɖò wɛn ɖɔ akluzu kún ɖó tɛn ɖě ɖò sinsɛn-biblo e mɛ́ ɖò gbigbɔ lixo é mɛ ó.
14. Nɛ̌ togun Mawu tɔn ka wà nǔ gbɔn dó weziza e è tá kpɛɖé kpɛɖé dó akluzu zinzan jí é wu?
14 Nɛ̌ togun Mawu tɔn ka wà nǔ gbɔn dó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e è na ɛ kpɛɖé kpɛɖé dó akluzu jí é wu? Ye lɛ́ kpó ɖò ɖiɖe akluzu e ɖò axɔsugbakún tɛntin é tɔn e ye yí wǎn na tawun é zán wɛ wɛ à? “É bɔwǔ nú mǐ bɔ mǐ jó dó hwenu e mǐ mɔ nǔ jɛ nǔ e é nɔte na é wu é” wɛ Lela Roberts e nyí Jehovah sɛntɔ́ ɖé b’ɛ ko lín é ɖɔ. Nɔví nyɔnu gbejinɔtɔ́ ɖevo e nɔ nyí Ursula Serenco é ɖè linlin e ye mɛ gègě ɖó é xlɛ́, bo ɖɔ: “Mǐ wá mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nǔ e mǐ yí wǎn na bo nɔ mɔ dó mɔ nǔ e nɔte nú kú Aklunɔ mǐtɔn tɔn bo lɛ́ xlɛ́ ɖɔ mǐ nyí Klisanwun tewungbeju é nyí wuntun pagáwùn tɔn ɖé nugbǒ. Sɔgbe kpo Nùnywɛxó 4:18 kpo ɔ, é sù nukún mǐtɔn mɛ ɖɔ è ɖò weziza tá dó ali ɔ jí wɛ bɔ é ɖò hìnhɔ́n wɛ.” Ahwanvu Klisu tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ jló na ɖ’alɔ ɖò sinsɛn nùvú sín aca kwijikwiji lɛ ɖebǔ mɛ ǎ!
15, 16. Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ kudeji bo na hɛn tɛmpli gbigbɔ tɔn Jehovah tɔn sín kɔxota ayikúngban jí tɔn ɔ ɖó mimɛ̌ jí gbɔn?
15 Égbé ɔ, mǐ lɔmɔ̌ kú dó nǔ ɖokpo ɔ jí. Mǐ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Klisu nɔ gbɔn deví gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ tɔn e è tuùn céɖécéɖé é jí bo nɔ d’alɔ togun tɔn b’ɛ na nɔ mimɛ̌ jí ɖò gbigbɔ lixo. Enɛ wu ɔ, enyi nùɖuɖu gbigbɔ tɔn e mǐ nɔ mɔ é gb’akpá nú mǐ dó xwè, aca alǒ nùwalɔ ɖěɖee mɛ sinsɛn nùvú sín nǔwiwa lɛ va dó é wu ɔ, mǐ nɔ yawu setónú. Ði nɔví sunnu mǐtɔn kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn kpo ɖěɖee nɔ gbɛ̀ ɖò bǐbɛ̌mɛ fí ɖiɖe Klisu tɔn tɔn lɛ é ɖɔhun ɔ, mǐ kudeji bo na hɛn tɛmpli gbigbɔ tɔn Jehovah tɔn sín kɔxota ayikúngban jí tɔn ɔ ɖó mimɛ̌ jí.
16 Ðò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, Klisu lɛ́ ɖò nǔ ɖěɖee mǐ ma mɔ ǎ lɛ é wà dó nya xɛ ɖò togun Jehovah tɔn sín agun lɛ jí wɛ, bonu mɛ nyanya lɛ ni ma hɛn blí ɖò gbigbɔ lixo ó. Nɛ̌ é ka bló mɔ̌ gbɔn? Mi nú mǐ ni kpɔ́n.
È “Cyan Mɛ Nyanya lɛ Sín Mɛ Ðagbe lɛ Mɛ”
17, 18. Ðò lǒ e è dó dó ɖɔ wu é mɛ ɔ, etɛ ka nyí tinmɛ (a) è nyì ɖɔ dó tɔ̀ mɛ tɔn? (b) è “wlí hweví tɛnmɛ tɛnmɛ” tɔn? (c) è cyan hweví ɖagbe lɛ dó nǔ mɛ tɔn? kpo (d) è bɛ́ hweví ɖěɖee ma nyɔ́ ǎ lɛ é nyì gbě tɔn kpo?
17 Axɔsu Jezu Klisu sín nukún ɖò togun Mawu tɔn sín agun e ɖò ayikúngban jí lɛ é bǐ jí. Klisu kpo wɛnsagun lɛ kpo ko ɖò azɔ̌ mɛ ɖiɖe ɖó vo tɔn e mǐ ma sixu mɔ nǔ jɛ wu mlɛ́mlɛ́ ǎ é ɖé wà wɛ. Jezu tín azɔ̌ enɛ mɛ ɖò lǒ e é dó dó ɖɔ wu é mɛ. (Xà Matie 13:47-50.) Etɛ ka nyí tinmɛ lǒ ɔ tɔn?
18 “È nyì [ɖɔ] dó tɔ̀ mɛ.” Ðɔ ɔ nɔte nú Axɔsuɖuto e è ɖò jijla wɛ ɖò gbɛtɔ́ lɛ tɛntin é. Kplékplé gbɛtɔ́ lɛ tɔn wɛ ɖò tɔ̀ ɔ nyí wɛ. È “wlí hweví tɛnmɛ tɛnmɛ.” Wɛnɖagbe ɔ nɔ dɔn gbɛtɔ́ alɔkpa lɛ bǐ; lee é nɔ dɔn mɛ ɖěɖee nɔ ɖè afɔ e jɛ lɛ é bo nɔ huzu Klisanwun nugbǒ lɛ gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn é nɔ dɔn mɛ gègě ɖevo ɖěɖee sixu ko xlɛ́ ɖò bǐbɛ̌mɛ ɖò ali ɖé lɛ nu ɖɔ emi ba wɛn ɔ bo ma ka zunfan sinsɛn-biblo mimɛ̌ ɔ ǎ lɛ é gbɔn é nɛ. * È “cyan [hweví] ɖagbe lɛ dó nǔ mɛ.” È kplé gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ dó nǔ mɛ, enɛ wɛ nyí agun lɛ, finɛ wɛ ye sixu bló sinsɛn-biblo mimɛ̌ ɔ sɛ́dó Jehovah ɖè. È bɛ́ hweví e “ma nyɔ́ ǎ” lɛ nyì gbě. Klisu kpo wɛnsagun lɛ kpo ko ɖò “mɛ nyanya lɛ [cyan] sín mɛ ɖagbe lɛ mɛ” wɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ. * Enɛ zɔ́n bɔ mɛ ɖěɖee ma ɖó ayi jlɔjlɔ ǎ, kabǐ mɛ ɖěɖee ma ɖò gbesisɔmɛ bo na jó nùɖiɖi masɔgbe alǒ aca masɔgbe yetɔn lɛ dó ǎ lɛ é ɔ, è na tɛn ye bonu nùwalɔ yetɔn lɛ na va dó agun lɛ wu ǎ. *
19. Nɛ̌ nǔ e Klisu ɖò wiwa wɛ bo na cyɔn alɔ togun Mawu tɔn kpo sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ kpo jí, bonu é na nɔ mimɛ̌ jí é ka cí nú we?
19 Tuùntuùn ɖɔ Axɔsu mǐtɔn Jezu Klisu ɖò xɛ nya ɖò mɛ ɖěɖee wu é ɖò nukún kpé dó wɛ lɛ é jí zɔ́n bɔ ayi towe jɛ dò à cé? Tuùntuùn ɖɔ é ɖò nǔ kwijikwiji ɖè sín sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ wu wɛ bo ɖò xɛ nya ɖ’eji wɛ ɖò égbé bo ka lɛ́ ɖò nǔ ɖokpo ɔ bló nú Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ wɛ kpo akpàkpà ɖokpo ɔ e sɔ́ ɛ, b’ɛ ɖè nǔ kwiji sín tɛmpli ɔ mɛ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn H.M. tɔn mɛ é kpo na kanmɛsyɛn we à cé? É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Klisu ɖò azɔ̌ wà wɛ bo na cyɔn alɔ togun Mawu tɔn kpo sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ kpo jí, bonu é na kpó ɖò mimɛ̌ jí! Mǐ sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nú Axɔsu ɔ kpo Axɔsuɖuto tɔn kpo gbɔn alɔ nyinyi nú sinsɛn nùvú ɖò ali lɛ bǐ nu gblamɛ.
^ akpá. 2 Jwifu ɖěɖee nɔ wá Jeluzalɛmu lɛ é nɔ wá kpo akwɛ e è ma nɔ ɖu ɖò finɛ ǎ lɛ é kpo, hǔn, ye ɖó na ɖyɔ ye kpo akwɛ e è nɔ ɖu ɖò finɛ lɛ é kpo cobo sixu sú takwɛ e è nɔ sú ɖò xwemɛ xwemɛ ɖò tɛmpli ɔ mɛ é, enɛ wu ɔ, akwɛɖyɔtɔ́ lɛ nɔ yí akwɛví ɖò ye sí hwɛ̌. Gɔ́ na ɔ, jonɔ lɛ ɖó na lɛ́ xɔ kanlin ɖěɖee ye na dó savɔ̌ na lɛ é. Jezu ylɔ akwɛɖyɔtɔ́ enɛ lɛ ɖɔ “ajotɔ́” ɖó é cí ɖɔ akwɛví e ye nɔ yí cobo nɔ ɖyɔ akwɛ lɛ é nɔ sukpɔ́ dín ɖɔhun.
^ akpá. 4 Togun Jehovah tɔn e ɖò ayikúngban jí é nɔ sɛ̀n ɛ ɖò tɛmpli ɖaxó gbigbɔ tɔn ɔ sín kɔxota ayikúngban jí tɔn ɔ.
^ akpá. 8 Xota enɛ ɖɔ ɖɔ avivɔ hwenu e è ɖɔ ɖɔ è jì Jezu é “kún sɔgbe ganji xá tan lɛngbɔnyitɔ́ ɖěɖee ɖò kɔxo kpo lɛngbɔ̌ yetɔn lɛ kpo é tɔn ó.”
^ akpá. 10 Ðò wema-sɛ́dó-mɛ e Nɔví Frederick W. Franz ɖesunɔ wlan ɖò azǎn 14gɔ́ Abɔxwísun 1927 tɔn gbè é mɛ ɔ, é ɖɔ: “Mǐ na ɖu Natáaxwe ɖě ɖò xwè elɔ mɛ ǎ. Xwédo Betɛli tɔn wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi kún sɔ́ na ɖu Natáaxwe ɖě ó.” Sun yɔywɛ ɖé gudo ɔ, Nɔví Franz ɖɔ ɖò wema-sɛ́dó-mɛ ɖé mɛ ɖò azǎn 6gɔ́ Zofínkplɔsun 1928 tɔn gbè ɖɔ: “Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, Aklunɔ ɔ ɖò adingban-núkplɔnmɛ tutoblonunu Awovi tɔn e nyí Babilɔnu tɔn lɛ é klɔ́ sín mǐ wu wɛ.”
^ akpá. 18 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖǒ ayi wu ɖɔ ɖò 2013 ɔ, wɛnjlatɔ́ lɛ yì 7 965 954, bɔ mɛ 19 241 252 wá Flǐn kú Klisu tɔn tɔn sín nǔwiwa e mǐ nɔ bló xwewu xwewu é tɛnmɛ.
^ akpá. 18 Hweví ɖagbe lɛ cyancyan sín hweví nyanya lɛ mɛ nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo lɛngbɔ̌ lɛ ɖiɖe ɖó vo nú gbɔ̌ lɛ kpo ǎ. (Mat. 25:31-46) È na ɖè lɛngbɔ̌ lɛ ɖó vo nú gbɔ̌ lɛ, alǒ ɖó hwɛ gudo tɔn ɔ nú ye ɖò ya ɖaxó e ja é hwenu. Kaka jɛ hwenɛnu ɔ, mɛ ɖěɖee cí hweví e ma nyɔ́ ǎ lɛ é ɖɔhun é sixu lɛkɔ wá Jehovah gɔ́n, bɔ è na xò ye kplé dó agun lɛ mɛ.
^ akpá. 18 Gudo mɛ ɔ, è na bɛ́ hweví e ma nyɔ́ ǎ lɛ é kɔn nyì zo hɛhɛ mɛ ɖò ali ɖé nu, enɛ nɔte nú kún e na sú dó nú ye wɛ è ɖè kaka sɔyi ɖò sɔgudo é.


text:
WEMATA 18
Un ka Ðó Na Sɔ́ Gbɛ̀ Ce Jó nú Mawu Bo Bló Baptɛm Wɛ À?
1. Etɛ a ka sixu lin hwenu e a kplɔ́n wema elɔ ganji gudo é?
A KO kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn gègě hwenu e a ɖò wema elɔ kplɔ́n wɛ é, ɖi akpá gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn e Mawu dó é, ninɔmɛ mɛkúkú lɛ tɔn, kpo nukúnɖiɖo fínfɔ́n sín kú tɔn kpo. (Nùnywɛtɔ́xó 9:5; Luki 23:43, NWT; Jaan 5:28, 29; Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4) A sixu ko jɛ kplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn yì jí bo ɖi ɖɔ ye wɛ ɖò sinsɛn nugbǒ ɔ bló wɛ. (Jaan 13:35) Hwi kpo Jehovah kpo sixu ko jɛ vivɛ̌ jí tawun, bɔ a sixu ko ɖɔ ɖɔ emi na sɛ̀n ɛ. Enɛ wu ɔ, a sixu lin ɖɔ: ‘Etɛ un ka ɖó na wà dìn bo na sɛ̀n Mawu?’
2. Etɛwu nya Etiopíinu ɖé ka ba na bló baptɛm?
2 Nǔ e nya Etiopíinu e nɔ gbɛ̀ ɖò Jezu hwenu é ɖé lin é nɛ. Hweɖenu ɖò fínfɔ́n sín kú Jezu tɔn gudo ɔ, ahwanvu Jezu tɔn Filipu ɖɔ Mawuxó nú nya ɔ. Filipu ɖexlɛ́ ɛ ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. Nǔ e nya Etiopíinu ɔ kplɔ́n tlolo é sɔ́ akpàkpà ɛ kaka bɔ é ɖɔ: “Kpɔ́n! Sìn ɖíe; etɛ ka sɔ́ na gbɛ́ ɖɔ un ma [bló baptɛm] ó.”—Mɛ́sɛ́dó 8:26-36.
3. (a) Gbè tɛ Jezu ka ɖè nú ahwanvu tɔn lɛ? (b) Nɛ̌ è ka ɖó na bló baptɛm nú mɛɖé gbɔn?
3 Biblu kplɔ́n mɛ nyì wɛn ɖɔ enyi a jló na sɛ̀n Jehovah ɔ, a ɖó na bló baptɛm. Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: ‘Mi kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce, lobo bló baptɛm nú ye.’ (Matie 28:19) Jezu lɛ́ sɔ́ kpɔ́ndéwú ɔ ɖ’ayǐ bɔ éɖesu bló baptɛm. È nylɔ́ ɛ dó sìn ɔ mɛ bǐ, è kɔn sìn dó ta n’i kpowun ǎ. (Matie 3:16) Égbé ɔ, enyi è ɖò baptɛm bló nú Klisanwun ɖé wɛ ɔ, è ɖó na nylɔ́ ɛ dó sìn mɛ bǐ.
4. Etɛ baptɛm towe ka na xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ?
4 Enyi a bló baptɛm ɔ, é na xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ a jló na huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn nugbǒ nugbǒ bo na sɛ̀n ɛ. (Ðɛhan 40:8, 9) Enɛ wu ɔ, a sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Etɛ lɛ un ka ɖó na wà cobo na bló baptɛm?’
NUKÚNNÚMƆJƐNǓMƐ KPO NÙÐIÐI KPO
5. (a) Etɛ a ka ɖó na wà jɛ nukɔn cobo na sixu bló baptɛm? (b) Etɛwu kplé Klisanwun tɔn lɛ ka nyí nǔ taji?
5 Cobonu a na sixu bló baptɛm ɔ, a ɖó na tuùn Jehovah kpo Jezu kpo. A ko jɛ enɛ bló jí gbɔn Biblu kplɔnkplɔn gblamɛ. (Xà Jaan 17:3.) Amɔ̌, enɛ ko kpé ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ a ɖó na ɖó “nukúnnúmɔjɛnǔmɛ” jlǒ Jehovah tɔn tɔn “titewungbe.” (Kolosinu lɛ 1:9) Kplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn na d’alɔ we bɔ a na vɛ́ kpo Jehovah kpo d’eji. Enɛ nyí hwɛjijɔ taji e wu a na nɔ yì kplé enɛ lɛ ɖò gbesisɔmɛ é ɖokpo.—Eblée lɛ 10:24, 25.
6. Nɛ̌ a ka na tuùn nǔ dó Biblu wu sɔ hwɛ̌ cobo sixu bló baptɛm?
6 É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah kún ɖó nukún ɖɔ a ni tuùn nǔ e ɖò Biblu mɛ lɛ é bǐ cobo bló baptɛm ó. É ɖó nukún ɖɔ nya Etiopíinu ɔ ni tuùn nǔ lɛ bǐ cobo bló baptɛm ǎ. (Mɛsɛ́dó 8:30, 31) Mǐ na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó Mawu wu wɛ kaka sɔyi. (Nùnywɛtɔ́xó 3:11) Amɔ̌, cobonu a na bló baptɛm ɔ, é hwe bǐ ɔ, a ɖó na tuùn nùkplɔnmɛ nukɔn nukɔntɔn e ɖò Biblu mɛ lɛ é bo yí gbè na.—Eblée lɛ 5:12.
7. Alɔ tɛ nǔ e a kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é ka dó we?
7 Biblu ɖɔ: “Nú mɛɖé ma ɖó nùɖiɖi ǎ ɔ, nǔ tɔn sixu nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ǎ.” (Eblée lɛ 11:6) Enɛ wu ɔ, a ɖó na ɖó nùɖiɖi hwɛ̌ cobo sixu bló baptɛm. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mɛɖé lɛ ɖò toxo Kɔlɛnti tɔn hwexónu tɔn ɔ mɛ, bo sè nǔ e ahwanvu Jezu tɔn lɛ kplɔ́n mɛ lɛ é, bo “ɖi nǔ nú Jezu, bo [bló baptɛm].” (Mɛsɛ́dó 18:8) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nǔ e a kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é ko d’alɔ we bɔ a ɖó nùɖiɖi nú akpá Mawu tɔn lɛ kpo hlɔnhlɔn e vɔsisa Jezu tɔn ɖó bo sixu hwlɛn mǐ sín hwɛ kpo kú kpo sí é kpo.—Jozuwée 23:14; Mɛsɛ́dó 4:12; 2 Timɔtée 3:16, 17.
ÐƆ NUGBǑ BIBLU TƆN LƐ NÚ MƐ ÐEVO LƐ
8. Etɛ ka na sísɛ́ we bɔ a na ɖɔ nǔ e a ko kplɔ́n lɛ é nú mɛ ɖevo lɛ?
8 Lee a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ bo ɖò lee é ɖò alɔ dó we wɛ ɖò gbɛzán towe mɛ é mɔ wɛ sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ nùɖiɖi towe na lɛ́ syɛn d’eji sɔ. A na jló na ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè é nú mɛ ɖevo lɛ. (Jelemíi 20:9; 2 Kɔlɛntinu lɛ 4:13) Amɔ̌, mɛ̌ mɛ̌ e a ka ɖó na ɖɔ na?
9, 10. (a) Mɛ̌ mɛ̌ e a ka sixu jɛ nǔ e a ko kplɔ́n lɛ é má xá jí? (b) Nú a jló na jɛ Mawuxó ɖɔ kpo agun ɔ kpo jí ɔ, etɛ a ka ɖó na wà?
9 A sixu jló na ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é nú hɛnnumɔ towe lɛ, xɔ́ntɔn towe lɛ, mɛ e ɖò xá towe mɛ lɛ é, alǒ azɔ̌gbɛ́ towe lɛ. Enɛ nyɔ́ tawun, amɔ̌, nɔ wà mɔ̌ hwebǐnu kpo xomɛnyínyɔ́ kpo kpodo wanyiyi kpan. É ɖò wɛn ɖɔ a na wá kpéwú bo na jɛ Mawuxó ɖɔ kpo agun ɔ kpo jí. Enyi a mɔ ɖɔ emi ɖò gbesisɔmɛ bo na wà mɔ̌ ɔ, a sixu ɖɔ nú Kúnnuɖetɔ́ e ɖò Biblu kplɔ́n we wɛ é ɖɔ emi jló na jɛ Mawuxó ɖɔ kpo agun ɔ kpo jí. Enyi é lin ɖɔ a ko sɔgbe bo lɛ́ ɖò gbɛ̀ zán sɔgbe kpo nugbodòdó Biblu tɔn lɛ kpo wɛ ɔ, mɛxo agun tɔn wè na mɔ hwi kpo é kpo.
10 Etɛ ka na jɛ hwenu e mi na mɔ miɖée é? Mɛxo lɛ na ɖɔ xó xá we bo na kpɔ́n ɖɔ a ka mɔ nukúnnú jɛ nùkplɔnmɛ nukɔn nukɔntɔn Biblu tɔn lɛ mɛ bo ɖi nǔ nú ye à jí, a ka nɔ setónú nú nǔ e Biblu ɖɔ lɛ é ɖò gbɛzinzan towe ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn mɛ à jí, bo na lɛ́ kpɔ́n ɖɔ a ka jló na huzu ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ mɛ dóó à jí. Flín ɖɔ mɛxo agun tɔn lɛ nɔ kpé nukún dó hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ bǐ wu, kaka jɛ hwi lɔ jí, hǔn, ma nú xɛsi ɖi we bonu a gɔn xó ɖɔ nú ye ó. (Mɛsɛ́dó 20:28; 1 Piyɛ́ɛ 5:2, 3) Kplé enɛ gudo ɔ, nú a sixu jɛ Mawuxó ɖɔ kpo agun ɔ kpo jí ɔ, mɛxo agun tɔn lɛ na ɖɔ nú we.
11. Etɛwu é ka nyí nǔ taji tawun ɖɔ a ni bló huzuhuzu ɖé lɛ cobo jɛ Mawuxó ɖɔ kpo agun ɔ kpo jí?
11 Mɛxo lɛ sixu tinmɛ nú we ɖɔ a ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ cobo sixu jɛ Mawuxó ɖɔ kpo agun ɔ kpo jí. Etɛwu é ka nyí nǔ taji tawun ɖɔ a ni bló huzuhuzu enɛ lɛ? Ðó enyi mǐ ɖò xó ɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ dó Jehovah wu wɛ ɔ, afɔ tɔn sɔ́ ɖó te wɛ mǐ ɖè nɛ, bɔ mǐ ɖó na zán gbɛ̀ ɖó alɔkpa ɖé b’ɛ na kpa susu n’i.—1 Kɔlɛntinu lɛ 6:9, 10; Galatinu lɛ 5:19-21.
HWƐVƐ́NÚMƐ KPO KƆLILƐ SÍN HWƐ MƐTƆN LƐ GUDO KPO
12. Etɛwu hwɛ gbɛtɔ́ lɛ bǐ tɔn ka ɖó na vɛ́ nú ye?
12 É lɛ́ kpò nǔ ɖevo bɔ a ɖó na bló cobo sixu bló baptɛm. Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ɖɔ: ‘Hwɛ mitɔn lɛ ni vɛ́ nú mi, bonu mi lɛkɔ sín ye gudo.’ (Mɛsɛ́dó 3:19) Etɛ hwɛvɛ́númɛ ka nyí? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ nǔ ɖebǔ e mǐ ko wà nyì dò é ni vɛ́ nú mǐ tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi a ko zán gbɛ̀ kwijikwiji ɖ’ayǐ ɔ, é ɖó na vɛ́ nú we. Enyi a na bo tlɛ ko wà nǔ e wu a kpé é bǐ ɖò gbɛ̀ towe mɛ bo nɔ wà nǔ e sɔgbe é ɔ, hwɛ towe lɛ ɖó na lɛ́ vɛ́ nú we, ɖó mǐ bǐ wɛ nyí hwɛhutɔ́ bo ɖó na byɔ hwɛsɔkɛ Mawu.—Hlɔmanu lɛ 3:23; 5:12.
13. Etɛ ka nyí tinmɛ ‘kɔlilɛ sín hwɛ gudo’ tɔn?
13 Enyi hwɛ towe lɛ vɛ́ nú we kpowun ɔ, é ko kpé wɛ à? Eǒ. Piyɛ́ɛ ɖɔ ɖɔ hwi ɖó na lɛ́ ‘lɛkɔ sín ye gudo.’ Enɛ xlɛ́ ɖɔ a ɖó na jó walɔ nyanya ɖebǔ e ɖò fɛn towe nu é dó bo jɛ nǔ ɖagbe wà jí. Bo na dó xlɛ́ enɛ ɔ, mǐ ni ɖɔ ɖɔ a ɖò ali jí xwè fí ɖé azɔn nukɔntɔn ɔ. Táan ɖé gudo ɔ, a wá mɔ ɖɔ emi wlí ali ɔ gbɔ. Etɛ a ka na wà? É ɖò wɛn ɖɔ a na ɖè wezun kpò, na nɔte, bo na lɛkɔ lobo na wá wlí ali e sɔgbe é. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, ee a ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é ɔ, a sixu mɔ ɖɔ nùwalɔ ɖé lɛ alǒ nùɖé lɛ tíìn ɖò gbɛzán towe mɛ bɔ a ɖó na huzu. Ðò gbesisɔmɛ bo na ‘lɛkɔ sín ye gudo,’ enɛ wɛ nyí ɖɔ a ni bló huzuhuzu e ɖò dandan lɛ é, bo jɛ nǔ e sɔgbe é wà jí.
ZĚ HWIÐÉE JÓ NÚ MAWU
14. Nɛ̌ a ka na zé hwiɖée jó nú Mawu gbɔn?
14 Afɔ taji ɖevo e a ɖó na ɖè cobo na bló baptɛm é wɛ nyí ɖɔ a na zé hwiɖée jó nú Jehovah. Enyi a na zé hwiɖée jó nú Jehovah hǔn, xoɖɛ bo d’akpá ɖɔ emi na sɛ̀n éɖokpo bɔ jlǒ tɔn wiwa na nyí nǔ taji hugǎn ɖò gbɛzinzan towe mɛ.—Sɛ́nflínmɛ 6:15.
15, 16. Etɛ ka nɔ sísɛ́ mɛɖé bɔ é nɔ zé éɖée jó nú Mawu?
15 Enyi a d’akpá ɖɔ emi na sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ ɔ, é cí ɖɔ a d’akpá ɖɔ emi na zán gbɛhwenu towe e kpò é kpo mɛ e a yí wǎn na é ɖé kpo ɖɔhun. Mǐ ni ɖɔ ɖɔ sunnu ɖé kpo nyɔnu ɖé kpo byɔ xɔ́ntɔn mɛ. Enyi sunnu ɔ ɖò nyɔnu ɔ tuùn d’eji wɛ ɔ, é nɔ wá yí wǎn n’i, bo nɔ jló na da ɛ. Nǔ syɛnsyɛn ɖé wɛ nǔ enɛ nyí có, sunnu ɔ nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na yí gbè nú azɔ̌ e é byɔ é, ɖó é yí wǎn n’i wutu.
16 Enyi a ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ ɔ, a na wá yí wǎn n’i bo na jló na wà nǔ e wu a kpé lɛ é bǐ dó sɛ̀n ɛ. Enɛ na sísɛ́ we bɔ a na xoɖɛ bo d’akpá ɖɔ emi na sɛ̀n ɛ. Biblu ɖɔ ɖɔ mɛɖebǔ jló na xwedó Jezu ɔ, é ɖó na “jó tito éɖesunɔ tɔn lɛ dó.” (Maki 8:34) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ a na sɔ́ tónúsíse nú Jehovah ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ ɖò gbɛzán towe mɛ. Nǔ e jló Jehovah lɛ é nyí nǔ taji hú jlǒ towe ɖesu lɛ kpo nǔ e gbé a nɔ nya lɛ é kpo.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 4:2.
MA ÐI XƐSI ÐƆ EMI NA ÐÈ AFƆ NYÌ DÒ Ó
17. Etɛwu mɛɖé lɛ ma ka nɔ zé yeɖée jó nú Jehovah ǎ?
17 Mɛɖé lɛ nɔ zé yeɖée jó nú Jehovah ǎ, ɖó ye nɔ ɖi xɛsi ɖɔ emi kún sixu nɔ gbeji nú akpá e emi dó n’i ɖɔ emi na sɛ̀n ɛ é ó. Ye nɔ ɖɔ emi kún jló na dó winnya Jehovah ó, alǒ ba hwɛjijɔ ɖɔ enyi emi ma zé emiɖée jó n’i ǎ ɔ, emi kún na ɖó nǔ e emi wà lɛ é sín gbè n’i ó.
18. Etɛ ka na d’alɔ we bɔ a na ɖu ɖò xɛsi ɖebǔ e a nɔ ɖi ɖɔ emi taa dó winnya Jehovah é jí?
18 Wanyiyi e a ɖó nú Jehovah é na d’alɔ we, bɔ a na ɖu ɖò xɛsi ɖebǔ e a nɔ ɖi ɖɔ emi taa dó winnya ɛ é jí. Ðó a yí wǎn n’i wutu ɔ, a na wà nǔ e wu a kpé lɛ é bǐ bo na nɔ gbeji nú akpá e a dó n’i é. (Nùnywɛtɔ́xó 5:3; Kolosinu lɛ 1:10) A na mɔ ɖɔ jlǒ Jehovah tɔn wiwa kún vɛwǔ dín ó. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3.
19. Etɛwu a ma ka ɖó na ɖi xɛsi dó hwiɖée zízé jó nú Jehovah wu ǎ?
19 Mɛ maɖóblɔ̌ jɛn a na nyí hwɛ̌ cobo na zé hwiɖée jó nú Jehovah ǎ. É nɔ ɖó nǔ e mǐ ma sixu wà ǎ é nukún ɖò mǐ sí gbeɖé ǎ. (Ðɛhan 103:14) É na d’alɔ we bɔ a na wà nǔ e sɔgbe é. (Ezayíi 41:10) Ðeji dó Jehovah wu kpo ayi towe bǐ kpo, enɛ ɔ, “é na xlɛ́ ali we.”—Nùnywɛxó 3:5, 6.
ÐƆ ÐÒ MƐ BǏ NUKƆN BÁ MƆ HWLƐNGÁN
20. Enyi a zé hwiɖée jó nú Mawu gudo ɔ, afɔɖiɖe tɛ ka bɔ d’ewu?
20 A lin ɖɔ emi ko ɖò gbesisɔmɛ bo na zé emiɖée jó nú Jehovah wɛ à? Ee a ko zé hwiɖée jó nú Jehovah gudo é ɔ, a ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖè afɔ e bɔ d’ewu é nɛ. A ɖó na bló baptɛm.
21, 22. Nɛ̌ a ka sixu yí nùɖiɖi towe sín gbè ɖò “mɛ bǐ nukɔn” gbɔn?
21 Nǔ titoblonúnǔtɔ́ kplékplé mɛxo lɛ tɔn tɔn agun towe tɔn ni tuùn ɖɔ a ko zé hwiɖée jó nú Jehovah bo jló na bló baptɛm. Enɛ gudo ɔ, é na bló tuto bɔ mɛxo ɖé lɛ na bló vɔ̌gbɔnji nùkplɔnmɛ nukɔn nukɔntɔn Biblu tɔn lɛ tɔn xá we. Enyi ye yí gbè ɖɔ a sɔgbe ɔ, ye na ɖɔ nú we ɖɔ a hɛn ɔ a sixu bló baptɛm ɖò kpléɖókpɔ́ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn e na bɔ d’ewu é hwenu. Ðò kpléɖókpɔ́ ɔ jí ɔ, è na tinmɛ nǔ e baptɛm nyí é ɖò xóɖiɖɔ ɖé hwenu. Xóɖɔtɔ́ e ɖò xóɖiɖɔ ɔ xwlé mɛ wɛ é na kàn nǔ klewun klewun wè byɔ mɛ e ko ɖò gbesisɔmɛ nú baptɛm lɛ é. Gbɔn xósin nina nú nùkanbyɔ enɛ lɛ gblamɛ ɔ, a na yí nùɖiɖi towe sín gbè ɖò “mɛ bǐ nukɔn.”—Hlɔmanu lɛ 10:10.
22 Enɛ gudo ɔ, a na bló baptɛm. È na nylɔ́ we dó sìn mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́. Baptɛm na xlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖɔ a ko zé hwiɖée jó nú Jehovah, bɔ dìn ɔ a nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ mɛ.
NǓ E BAPTƐM TOWE SÍN TINMƐ NYÍ É
23. Etɛ ka nyí tinmɛ baptɛm blóbló ɖò “Tɔ́ ɔ, Vǐ ɔ, kpodo [gbigbɔ mímɛ́] ɔ kpo sín nyikɔ” mɛ tɔn?
23 Jezu ɖɔ ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ ɖó na bló baptɛm ɖò “Tɔ́ ɔ, Vǐ ɔ, kpodo [gbigbɔ mímɛ́] ɔ kpo sín nyikɔ” mɛ. (Xà Matie 28:19.) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ a tuùn acɛ e Jehovah ɖó é kpo azɔ̌ e Jezu ɖó ɖò linlin Mawu tɔn mɛ é kpo, gɔ́ nú lee Mawu nɔ zán gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó wà jlǒ tɔn gbɔn é.—Ðɛhan 83:19; Matie 28:18; Galatinu lɛ 5:22, 23; 2 Piyɛ́ɛ 1:21.
24, 25. (a) Etɛ baptɛm ka nɔte na? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò wemata gudo tɔn ɔ mɛ?
24 Nǔ taji tawun ɖé wɛ baptɛm nyí. Hwenu e è nylɔ́ we dó sìn ɔ mɛ bǐ é ɔ, é xlɛ́ ɖɔ a kú nú gbɛzinzan towe xóxó ɔ, alǒ a jó dó. Sìn ɔ glɔ tíntɔ́n sín xlɛ́ ɖɔ a na bɛ́ gbɛzán yɔyɔ̌ ɖé, bo na wà jlǒ Mawu tɔn. É xlɛ́ ɖɔ a na sɛ̀n Jehovah sín hwenɛnu ɖido. Flín ɖɔ é kún nyí gbɛtɔ́ ɖé, tutoblonunu ɖé alǒ azɔ̌ ɖé wɛ a zé hwiɖée jó na ó, loɔ, Jehovah wɛ a zé gbɛzán towe jó na.
25 Zě e a zé hwiɖée jó nú Mawu é na d’alɔ we bɔ a na tɛnkpɔn bo zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá ɛ. (Nùnywɛxó 3:32) Enɛ xlɛ́ ɖɔ mɛɖé na mɔ hwlɛngán ɖó baptɛm e é bló é wutu kpowun ǎ. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Mi wà azɔ̌ kpo xɛsi kpo, kpodo sísɔ́sísɔ́ kpan nú hwlɛngán mitɔn na nyí hwlɛngán kpíkpé.” (Filipunu lɛ 2:12) Baptɛm ɔ bìbɛ̌ kpowun wɛ é nyí. Amɔ̌, nɛ̌ a ka sixu sɛkpɔ Jehovah d’eji gbɔn? Wemata gudo tɔn wema elɔ tɔn na na xósin nú nùkanbyɔ enɛ.


text:
Wlǐ Yɛ̌yi nú Mɛ E É Jɛxa Ðɔ È Ni Wlí Na É
“Kpikpa, yɛ̌yi, susu, kpodo hlɔnhlɔn kpo ni nyí mɛ e ɖò ayijinjɔn ɖò axɔsuzinkpo ɔ jí é kpodo lɛngbɔví ɔ kpo tɔn kaka sɔyi!”
HAN: 9, 108
1. Etɛwu è ka sixu wlí yɛ̌yi nú mɛɖé lɛ? Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó dìn?
È NI wlí yɛ̌yi nú mɛɖé sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ è ni keya bunɔ ɖé nú mɛ ɔ kpo sísí kpo. É ɖò gaàn ɖɔ mǐ na ɖó nukún ɖɔ mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni keya mɔhun na bo ɖó sísí mɔhun na é na ko wà nǔ e jɛxa yɛ̌yi alǒ tɛn bunɔ ɖé mɛ ninɔ é. Enɛ wu ɔ, mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, Mɛ̌ mǐ ka ɖó na wlí yɛ̌yi na? Etɛwu é ka jɛxa ɖɔ mǐ ni wà mɔ̌?
2, 3. (a) Etɛwu yɛ̌yi ka jɛxa Jehovah tawun? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Ðò Nǔɖexlɛ́mɛ 5:13 mɛ ɔ, mɛ ka nyí Lɛngbɔví ɔ? Etɛwu yɛ̌yi ka jɛxa ɛ?
2 Lee Nǔɖexlɛ́mɛ 5:13 xlɛ́ gbɔn é ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ è ɖó na wlí yɛ̌yi nú “mɛ e ɖò ayijinjɔn ɖò axɔsuzinkpo ɔ jí é kpodo lɛngbɔví ɔ kpo.” Ðò wemata 4gɔ́ wema Biblu tɔn ɖokpo ɔ mɛ ɔ, mǐ mɔ hwɛjijɔ e wu é jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi nú Jehovah é ɖokpo. Nǔɖògbɛ e ɖò jixwé lɛ é nɔ sɔ́ gbè dó jǐ dó kpa susu nú Jehovah, “mɛ e ɖò . . . gbɛ̀ kaka sɔyi é.” Ye nɔ ɖɔ: “Aklunɔ mǐtɔn, Mawu mǐtɔn, susu, yɛ̌yi kpo hlɔnhlɔn kpo jɛxa we, ɖó a bló nǔ bǐ; hwi wɛ jló bɔ ye tíìn; hwi wɛ jló bɔ ye ɖò gbɛ̀.”
3 Jezu Klisu wɛ nyí Lɛngbɔví ɔ, “Lɛngbɔví Mawu tɔn e nɔ sɔ́ hwɛ kɛ gbɛtɔ́ lɛ ɔ.” (Jaan 1:29) Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ é ɖó acɛ hú gbɛtɔ́ e ɖò axɔsu ɖu wɛ dìn kpo ee ko nyí axɔsu kpɔ́n lɛ é kpo bǐ fláflá. É tinmɛ ɖɔ: “É wɛ nyí Axɔsu nú mɛ ɖěɖee ɖò axɔsu ɖu wɛ lɛ é, bo lɛ́ nyí Aklunɔ nú mɛ ɖěɖee nyí aklunɔ lɛ é, éɖokponɔ wɛ ma nɔ kú ǎ, bo ɖò weziza e mɛɖé ma sixu sɛkpɔ ǎ é mɛ, mɛɖebǔ ko mɔ ɛ kpɔ́n ǎ, mɛɖé ka sixu mɔ ɛ lɔ ǎ.” (1 Tim. 6:14-16, nwt) Nugbǒ ɔ, axɔsu ɖevo tɛ́ ka sɔ́ jlǒ dó kú dó ta mǐtɔn mɛ dó xɔ gbɛ̀ nú mǐ kpɔ́n? A ba na xò kpó ɖó nú nǔɖògbɛ wɔ̌bliwɔ̌va e ɖò jlajla wɛ ɖò jixwé wɛ ɖɔ: “Lɛngbɔví e è hu ɔ wɛ nyí mɛ e é jɛxa bɔ é na yí acɛ, dɔkun, nùnywɛ, hlɔnhlɔn, yɛ̌yi, susu kpo kpikpa kpo é” à cé?
4. Etɛwu yɛ̌yi wlíwlí nú Jehovah kpo Klisu kpo ma ka nyí é jló mɛ sín nǔ ǎ?
4 È ɖó na wlí yɛ̌yi nú Jehovah kpo Klisu kpo dandan. Mɔ̌ wiwa wɛ na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. Xógbe Jezu tɔn ɖěɖee mǐ xà ɖò Jaan 5:22, 23 mɛ é d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu céɖécéɖé: “Tɔ́ ɔ nɔ ɖɔhwɛ xá mɛɖé ǎ. É sɔ́ hwɛɖiɖɔ bǐ dó así nú Vǐ ɔ, bonu gbɛtɔ́ lɛ bǐ na sɔ́ Vǐ ɔ sù, lee ye nɔ sɔ́ Tɔ́ ɔ sù gbɔn é ɖɔhun. Mɛ e ma sɔ́ Vǐ ɔ sù ǎ ɔ, é sɔ́ Tɔ́ e sɛ́ ɛ dó ɔ lɔ sù ǎ.”
5. Etɛwu mǐ ka ɖó na wlí yɛ̌yi nú mɛ lɛ lobo ɖó sísí nú ye ɖó bǎ ɖé mɛ ɖò kpaà mɛ?
5 ‘Akpajlɛ Mawu tɔn’ mɛ wɛ è dá gbɛtɔ́ lɛ ɖè. (Bǐb. 1:27) Mɔ̌ mɛ ɔ, gègě yetɔn nɔ ɖè jijɔ Mawu tɔn lɛ xlɛ́, enyi é ma tlɛ nyí dó bǎ ɖokpo ɔ mɛ ǎ ɔ nɛ. Gbɛtɔ́ lɛ ɖó nǔwukpikpé bo na ɖè wanyiyi, xomɛnyínyɔ́ xlɛ́ yeɖée lɛ bo lɛ́ sè wuvɛ̌ xá yeɖée lɛ. Ðó è dá mɛ bǐ kpo ayixa kpo wutu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ɖó nǔ e nɔ gb’akpá nú ye dó nǔ e nyɔ́ é kpo nǔ e nyla é kpo wu, nugbǒ kpo adingban kpo wu, nǔ e sɔgbe é kpo ee ma sɔgbe ǎ é kpo wu. É ɖò mɔ̌ có, ayixa sixu wá flú ye hweɖelɛnu. (Hlɔ. 2:14, 15) Nǔ e mɛ́ lɛ é kpo nǔ e nyɔ́ ɖɛkpɛ lɛ é kpo nɔ dɔn mɛ gègě. Ðò kpaà mɛ ɔ, ye nɔ ba na nɔ fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ. Ye nɔ ɖè susu Jehovah tɔn xlɛ́ dó bǎ ɖé mɛ, ye ɖ’ayi wu kpo ye gbɔ kpo ɔ nɛ. Enɛ wu ɔ, é jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi nú ye bo lɛ́ ɖó sísí nú ye dó bǎ ɖé mɛ.
JLƐJININƆ ÐÒ YƐ̌YI WLÍWLÍ NÚ MƐ ÐEVO LƐ MƐ
6, 7. Ðò yɛ̌yi wlíwlí nú gbɛtɔ́ lɛ mɛ ɔ, nɛ̌ Klisanwun nugbǒ lɛ ka gbɔn vo nú mɛ gègě gbɔn?
6 È ɖó jlɛjininɔ sín hudo bo na dó sixu tuùn yɛ̌yi alɔkpa e è na wlí nú mɛ ɖevo lɛ é kpo bǎ e mɛ è ɖó na wlí nú ye yí jɛ é kpo. Gbigbɔ gbɛ̀ Satáan tɔn nɔ wà nǔ dó gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ wu tawun. Nǔ e wu mɛ lɛ nɔ ba na sɔ́ sunnu ɖé lɛ alǒ nyɔnu ɖé lɛ ɖó Mawu há jí é nɛ, ganji ka wɛ ɔ yɛ̌yi kpo sísí kpo e sɔgbe é wɛ è na ɖexlɛ́ ye kpowun. Ye nɔ sɔ́ sinsɛngán lɛ, toxóɖɔtɔ́gán lɛ, lɔnyiji-lɔnfɔnkan yihundatɔ́ nukúnɖeji lɛ, nùxotɔ́ nukúnɖeji lɛ, kpo nyiɖitɔ́ nukúnɖeji ɖevo lɛ kpo dó ajo, bo tlɛ nɔ lin hweɖelɛnu ɖɔ ye hugǎn gbɛtɔ́. Mɔ̌ mɛ ɔ, yɔkpɔvu kpo mɛxo kpo bǐ nɔ kpɔ́n ye dó mɔ kpɔ́ndéwú lɛ, vlafo bo nɔ jló na vlɛ́ walɔ yetɔn lɛ, lee ye nɔ sɔ́ nǔ gbɔn é, alǒ zinzan yetɔn lɛ.
7 Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ nyì alɔ nú yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ agɔ mɔhun. Klisu wɛ nyí mɛ ɖokpo géé e nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí fí kpɔ́n, bɔ è sixu sɔ́ dó mɔ kpɔ́ndéwú ɖagbe e nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu ɖé é. (1 Pi. 2:21) Enyi mǐ wlí yɛ̌yi nú gbɛtɔ́ lɛ zɛ ee sín acɛ ye ɖó é wu ɔ, é na hun xomɛ nú Mawu ǎ. Mǐ ɖó na hɛn nugbǒ elɔ e ma gɛ́dɛ́ ǎ é ayi mɛ: “Ðó gbɛtɔ́ lɛ bǐ wɛ hu hwɛ bɔ susu e Mawu nɔ na mɛ ɔ, ye ɖó ɖě ɖ’emɛ ǎ.” (Hlɔ. 3:23) Nugbǒ ɔ, gbɛtɔ́ ɖě jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi n’i sɔmɔ̌ b’ɛ na cí ɖi sinsɛn ɛ wɛ è ɖè ɖɔhun ǎ.
8, 9. (a) Etɛ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ka nɔ lin dó axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ wu? (b) Bǎ tɛ mɛ mǐ sixu nɔ gudo nú ye yí jɛ?
8 Ðò tò ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, mɛ ɖé lɛ nɔ ɖò gǎn tɛnmɛ. È nɔ ɖó nukún ɖò axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ sí ɖɔ ye ni bló bonu è na nyì sɛ́n lɛ bɔ ayijayǐ na tíìn, bɔ nǔ e nyí hudo toví yetɔn lɛ tɔn é ɔ, ye na kpé nukún d’ewu. Enɛ nɔ wà ɖagbe nú mɛ bǐ. Enɛ wu ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖè wě xá Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nɔ kpɔ́n axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn mɔhun lɛ dó mɔ “acɛkpikpa e ɖò tò ɔ nu lɛ”, bɔ ye ɖó na hwíhwɛ́ yeɖée dó glɔ yetɔn lɛ é. É kplɔ́n nǔ ye ɖɔ: “Nǔ e sín axɔ mi ɖu lɛ ɔ, mi sú mɛ e mi ɖu dó lɛ bǐ. Mi sú kuzu mɛ e mi ɖu kuzu sín axɔ dó lɛ; mi sú tokwɛ mɛ e mi ɖu tokwɛ sín axɔ dó lɛ . . . mi wlí yɛ̌yi nú mɛ [e] mi ɖó na wlí yɛ̌yi na é.”
9 Sɔgbe xá xó enɛ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ sɔ́ jlǒ dó wlí yɛ̌yi nú tòzɔwatɔ́ mɔhun lɛ, lee è sixu ɖó nukún gbɔn é kpo lee é nɔ nyí gbɔn ɖò xá e mɛ ye ɖè é kpo é. Mǐ nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá ye hwenu e ye ɖò azɔ̌ yetɔn lɛ wà wɛ é. Amɔ̌, yɛ̌yi e mǐ nɔ wlí nú ye é kpo gudo e mǐ nɔ nɔ nú ye é kpo nɔ zɛ dogbó e Mawuxówema ɔ na b’ɛ ɖò jlɛ̌ ji lɛ é wu ǎ. Mǐ sixu wà nǔ kaka bo wá tlitó nú Mawu alǒ t’afɔ wǔ e mǐ nɔ ɖó zɔ nú toxóɖiɖɔ alǒ ahwanfunfun é jí ǎ.
10. Nɛ̌ Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn lɛ ka zé kpɔ́ndéwú ɖ’ayǐ nú mǐ ɖò lee ye wà nǔ xá acɛkpikpa lɛ kpo axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ kpo gbɔn é mɛ gbɔn?
10 Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn lɛ zé kpɔ́ndéwú ɖ’ayǐ nú mǐ ɖò lee ye wà nǔ xá acɛkpikpa lɛ kpo axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ kpo gbɔn é mɛ. Hwenu e Acɛkpikpa Hlɔma tɔn ɔ byɔ mɛ lɛ ɖɔ ye ni yì dó nyikɔ wema mɛ é ɔ, Jozɛfu kpo Mali kpo wà mɔ̌. Vǐjiji hwenu Mali tɔn ko sɛya bǐ có, ye sɔnǔ bo wá yì Bɛteleyɛmu. (Luk. 2:1-5) Nukɔnmɛ ɔ, hwenu e è dóhwɛ Pɔlu ɖɔ é wà nǔ nyanya é ɔ, é jɛhun dó éɖée jí kpo sísí kpo, bo wlí yɛ̌yi e jɛxa é nú Axɔsu Elodu Aglipa kpo Fɛsitusi e nyí tokpɔngán nú tokpɔn Hlɔma tɔn Judée tɔn é kpo.
11, 12. (a) Etɛwu yɛ̌yi e mǐ nɔ wlí nú axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ ka nɔ gbɔn vo nú ee mǐ nɔ na sinsɛngán lɛ é? (b) Hwenu e Kúnnuɖetɔ́ Autriche tɔn ɖé wlí yɛ̌yi nú toxóɖɔtɔ́ ɖé é ɔ, ɖagbe tɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?
11 Amɔ̌, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ sɔ́ sinsɛngán lɛ dó mɔ mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni wlí yɛ̌yi bunɔ ɖé na é ǎ, enyi sinsɛngán enɛ lɛ tlɛ nɔ ɖó nukún nǔ mɔhun ɔ nɛ. Sinsɛn nùvú nɔ ɖɔ nǔ e ma sɔgbe ǎ é dó Mawu wu bo nɔ lɛ́ sló kɔ nú nùkplɔnmɛ e ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ ɖó sísí nú sinsɛngán lɛ mɛ bǐ ɖɔhun, amɔ̌, mǐ nɔ wlí yɛ̌yi bunɔ ɖé nú ye ǎ. Mǐ flín ɖɔ Jezu ɖè mɛ mɔhun lɛ gbà ɖò hwetɔnnu bo ɖɔ ye nyí yɛmɛnuwatɔ́ kpo alixlɛ́mɛtɔ́ nukúntíntɔ́nnɔ lɛ kpo. (Mat. 23:23, 24) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, sísí e mǐ nɔ ɖó nú axɔsuzɔwatɔ́ acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ bo nɔ wlí yɛ̌yi nú ye é sixu tɔ́n kɔ dó ɖagbe e mǐ ma tlɛ ɖó nukún tɔn ǎ é mɛ hweɖelɛnu.
12 Leopold Engleitner nyí Kúnnuɖetɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ ɖé bo gosin Autriche, bɔ kponɔ Nazi tɔn lɛ wlí i bo sɔ́ ɛ dó pínpan mɛ sɛ́dó yadonumɛkpá Buchenwald tɔn mɛ. Dr. Heinrich Gleissner lɔ nyí gantɔ́ ɖé ɖò pínpan ɖokpo ɔ mɛ. Toxóɖɔtɔ́ Autriche tɔn ɖé wɛ n’i. É ɖò mɔ̌ có, kponɔ Nazi tɔn lɛ wlí yɛ̌yi ɖebǔ n’i ǎ. Hwenu e ye ɖò ali jí xwè yadonumɛkpá ɔ mɛ é ɔ, Nɔví Engleitner tinmɛ nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é nú Gleissner kpo sísí kpo b’ɛ ɖótó è ganji. Ðò wɛkɛ hwan wegɔ ɔ gudo ɔ, Gleissner zán tɛn e mɛ é ɖè é dó d’alɔ Kúnnuɖetɔ́ lɛ ɖò Autriche hwɛhwɛ. A sixu ko flín kpɔ́ndéwú e mɛ Kúnnuɖetɔ́ lɛ ɖó sísí e jɛxa é nú tòzɔwatɔ́ lɛ sɔgbe kpo yɛ̌yi e Biblu ɖɔ Klisanwun lɛ ɖó na ɖó nú ye é kpo, bɔ é tɔ́n kɔ dó ɖagbe mɛ é ɖevo lɛ.
MƐ ÐEVO E É JƐXA ÐƆ È NI WLÍ YƐ̌YI NA LƐ É
13. Mɛ̌ mɛ̌ e ka jɛxa tawun ɖɔ mǐ ɖó sísí na bo lɛ́ wlí yɛ̌yi na? Etɛwu?
13 É ɖò wɛn ɖɔ mǐ ɖó na wlí yɛ̌yi nú nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ bo lɛ́ ɖó sísí nú ye. Ðò taji ɔ, è ɖó na wà mɔ̌ nú mɛxo agun tɔn lɛ ɖó ye ɖò nukún kpé dó nǔ wu wɛ wutu. (Xà 1 Timɔtée 5:17.) Mǐ nɔ wlí yɛ̌yi nú nɔví sunnu enɛ lɛ enyi ye na bo tlɛ gosin tò ɖebǔ mɛ, kplɔ́n wema gbɔn ɖebǔ, nyí dɔkunnɔ alǒ wamamɔnɔ ɔ nɛ. Biblu ylɔ ye ɖɔ “nùnina ɖò gbɛtɔ́ lɛ mɛ,” bɔ ye nyí akpáxwé taji ɖé ɖò tuto e Mawu bló bo na dó kpé nukún dó togun tɔn wu é mɛ. (Efɛ. 4:8, nwt) Lin tamɛ dó mɛxo agun tɔn lɛ, nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ, Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Tɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpo mɛ e ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ lɛ é kpo jí. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ kpo ɖó sísí tawun nú mɛ enɛ lɛ e è ɖè bonu ye na kpé nukún dó nǔ wu lɛ é, bɔ mǐ lɔ ka nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ ɖò égbé. Mǐ nɔ sɛ̀n afɔsɔ́ɖótetɔ́ agun Klisanwun tɔn tɔn lɛ alǒ wà nǔ cí ɖɔ wɛnsagun lɛ lɛlɛ̌ dó ye wɛ ɖɔhun ǎ. É ɖò mɔ̌ có, mǐ nɔ ɖó sísí nú nɔví sunnu enɛ lɛ bo nɔ wlí yɛ̌yi nú ye ɖó azɔ̌ syɛnsyɛn e wà wɛ ye ɖè é kpo mɛɖesɔhwe yetɔn kpo wu.
14, 15. Sɔ́ Klisanwun lɛngbɔnyitɔ́ adodwé lɛ jlɛ́ dó ye mɛ e nɔ ɖɔ ɖɔ emi nyí mɔ̌ kpowun lɛ é wu.
14 Lɛngbɔnyitɔ́ mɛɖesɔhwetɔ́ ɖò gbigbɔ lixo lɛ wɛ mɛxo mɔhun lɛ nyí. Nǔ e ɖè mɛɖesɔhwe yetɔn xlɛ́ é wɛ nyí ɖɔ ye nɔ lɔn bonu mɛɖé nɔ sɔ́ ye ɖó ajo ǎ. Ðò ali enɛ nu ɔ, ye gbɔn vo nú sinsɛngán égbé tɔn gègě kpo xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ kpo; Jezu ɖɔ dó ye wu ɖɔ: “Ye nɔ ba na jinjɔn tɛn nukɔntɔn lɛ mɛ ɖò jǒnɔgbé, bo nɔ lɛ́ jló na jinjɔn zinkpo nukúnɖeji lɛ mɛ ɖò kplɔ́ngbasá Jwifu lɛ tɔn. È ni dó gbè ye ɖò tokplétɛn lɛ wɛ ye yí wǎn na.”
15 Klisanwun lɛngbɔnyitɔ́ adodwé lɛ nɔ setónú nú xó elɔ lɛ e Jezu ɖɔ é: “Midɛɛ lɛ ɔ, mi ma lɔn nú mɛɖé ylɔ mi ɖɔ: ‘Mɛ̌si’ ó, ɖó nɔví nɔví wɛ mi bǐ nyí ɖò nùɖiɖi mɛ, bo ɖó Mɛ̌si ɖokpo géé. Mi ma ylɔ mɛɖebǔ ɖò ayikúngban jí fí ɖɔ: ‘Tɔ́’ ó, ɖó Mawu e ɖò jixwé ɔ ɖokponɔ géé wɛ nyí Tɔ́ mitɔn. Mi ma ka lɔn nú mɛɖé ni ylɔ mi ɖɔ: ‘Gǎn’ ó, ɖó Klisu ɖokponɔ géé wɛ nyí gǎn mitɔn. Mɛ e nyí gǎn mitɔn ɔ ɖó na nyí mɛsɛntɔ́ mitɔn. Mɛ e nɔ sɔ́ éɖée sù ɔ, Mawu na sɔ́ ɛ hwe; mɛ e ka nɔ sɔ́ éɖée hwe ɔ, Mawu na sɔ́ ɛ sù.”(Mat. 23:8-12) Nǔ e wu Kúnnuɖetɔ́ lɛ nɔ yí wǎn nú mɛxo e ɖò agun lɛ mɛ ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí, bo nɔ sí ye lobo nɔ wlí yɛ̌yi nú ye ɔ nɛ.
16. Etɛwu a ka ɖó na kpó ɖò gǎn dó wɛ bo na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e Biblu ɖɔ dó yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ é wu lobo bló ɖ’eji?
16 Nugbǒ wɛ ɖɔ é na byɔ hwenu cobɔ mǐ na kplɔ́n jlɛjininɔ ɖò lee mǐ na wlí yɛ̌yi nú mɛ gbɔn é kpo mɛ e mǐ na wlí na é kpo mɛ. Mɔ̌ wɛ é nyí nú Klisanwun nukɔntɔn lɛ lɔ nɛ. (Mɛ. 10:22-26; 3 Jaan 9, 10) Amɔ̌, enyi mǐ dó gǎn bo bló ɖó nǔ e Biblu ɖɔ dó yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ é jí ɔ, é na lá mǐ kpɔ́n ǎ. Jlɛjininɔ ɖò ali enɛ nu nɔ hɛn lè gègě wá.
LÈ E ÐÒ YƐ̌YI E JƐXA É WLÍWLÍ NÚ MƐ MƐ LƐ É
17. Lè tɛ lɛ ka ɖò yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e ɖò gǎn tɛnmɛ lɛ é mɛ?
17 Enyi mǐ ɖó sísí nú mɛ e ɖò gǎn tɛnmɛ lɛ é, bo wlí yɛ̌yi nú ye ɔ, ye sixu jɛhun dó acɛ e mǐ ɖó bo na vo bo ɖɔ Mawuxó é jí. Hwɛhwɛ ɔ, nǔ e mɛ é nɔ tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí ɖɔ è nɔ sɔ́ nukún ɖagbe dó kpɔ́n azɔ̌ mǐtɔn ɔ na. É ko bló xwè nabi ɖé dìn bɔ Birgit e nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò Allemagne é yì vǐ nyɔnu tɔn sín kúnnuɖewema nina tɛnmɛ. Mɛ̌si lɛ ɖɔ nú Birgit ɖɔ é hun xomɛ nú emi ɖɔ emi wà azɔ̌ xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ sín vǐ lɛ sín xwè mɔkpan ɖíe. Ye ɖɔ ɖɔ enyi vǐ Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn ɖě ma ko ɖò azɔ̌ emitɔn mɛ ǎ wɛ ɔ, winnyanú wɛ é na nyí. Birgit tinmɛ ɖɔ, “Mǐ kplɔ́n vǐ mǐtɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ xwedó nugbodòdó Mawu tɔn e kúnkplá walɔ lɛ é, bɔ sísí ɖiɖó nú mɛ̌si lɛ kpo yɛ̌yi wlíwlí nú ye kpo lɔ ɖ’emɛ.” Mɛ̌si ɖokpo ɖɔ jí, “Enyi vǐ lɛ bǐ cí mitɔn lɛ ɖɔhun wɛ ɔ, wemaxɔmɛ na cí palaɖisi ɖɔhun.” Ðò aklunɔzán gbla mɔkpan gudo ɔ, mɛ̌si lɛ ɖokpo wá kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé ɖò Leipzig.
18, 19. Etɛwu yɛ̌yi e jɛxa é wlíwlí nú mɛxo agun tɔn lɛ ka ɖó na nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ?
18 É ɖò wɛn ɖɔ yɛ̌yi e jɛxa é wlíwlí nú mɛxo agun tɔn lɛ ɖó na sɔgbe xá nugbodòdó Xó Mawu tɔn tɔn e nùnywɛ kpé bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu lɛ é. (Xà Eblée lɛ 13:7, 17.) Mǐ sixu kpa ye nú azɔ̌ syɛnsyɛn e wà wɛ ye ɖè é bo ka ɖó na wà mɔ̌, bo lɛ́ tɛnkpɔn bo xwedó alixlɛ́mɛ e ye nɔ na lɛ é. Enyi mǐ nɔ wà mɔ̌ ɔ, é sixu d’alɔ ye bɔ ye na kpó ɖò azɔ̌ yetɔn wà wɛ kpo awǎjijɛ kpo. Amɔ̌, mɔ̌ biblo sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ na tɛnkpɔn bo vlɛ́ mɛxo agun tɔn “nukúnɖeji” ɖé ɖò lee é nɔ sɔnǔ gbɔn bo nɔ ba acɔ́ gbɔn é mɛ pɛ́ɛ́, lee é nɔ kpé nukún dó xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ wu gbɔn é alǒ lee é tlɛ nɔ ɖɔ xó gbɔn ɖò kpaà mɛ é ǎ. Enyi mǐ wà mɔ̌ ɔ, nǔ ɖevo wɛ mɛ lɛ na lin dó mǐ wu. Mǐ ɖó na wɔn gbeɖé ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ wɛ nú é lɔmɔ̌ ǎ. Mɛ e nyí kpɔ́ndéwú mǐtɔn bɔ mǐ na nɔ xwedó é wɛ nyí Klisu.
19 Enyi mǐ nɔ wlí yɛ̌yi e é jɛxa é nú mɛxo agun tɔn lɛ, bo nɔ ɖó sísí e é jɛxa é nú ye, lobo ma ka nɔ sɔ́ ye ɖó ajo ǎ ɔ, mǐ nɔ d’alɔ ye. Mǐ nɔ d’alɔ ye bɔ ye nɔ nyì alɔ nú goyiyi, bo nɔ mɔ ɖɔ emi hugǎn mɛ ɖevo lɛ alǒ ɖɔ hwɛ emitɔn jɛn nyí hwɛ jlɔjlɔ ǎ.
20. Nɛ̌ yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ ɖevo lɛ ka nɔ d’alɔ mǐ gbɔn?
20 Yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e è ɖó na wlí na lɛ é nɔ wà ɖagbe nú mǐɖesunɔ, é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ nyì alɔ nú cejɛnnabi. É nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ gɔn mǐɖée mɔ zɛ xwé wu hwenu e è na wlí yɛ̌yi nú mǐ ɖò ali ɖé nu é. É nɔ lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ wà nǔ sɔgbe xá tutoblonunu Jehovah tɔn, éyɛ nɔ nyì alɔ nú yɛ̌yi e zɛ́ jlɛ̌ wu é alǒ ee ma jɛxa ǎ é wlíwlí nú gbɛtɔ́ lɛ, ye ɖi nǔ kpo ye gbɔ kpo ɔ nɛ. Hú mɔ̌ ɔ, nùnywɛnú wɛ é nyí, ɖó nú mɛ e mǐ nɔ wlí yɛ̌yi na é ɖé wá wà nǔ nyì dò ɔ, é nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ klɛ́n afɔ ǎ.
21. Lè taji hugǎn tɛ yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni wlí na lɛ é ka nɔ hɛn wà?
21 Lè taji e yɛ̌yi wlíwlí nú mɛ e é jɛxa ɖɔ è ni wlí na lɛ é nɔ hɛn wà hugǎn é wɛ nyí ɖɔ nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Mǐ nɔ wà nǔ lee é jló ɖɔ mǐ ni bló gbɔn é, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ kpó ɖò gbeji n’i. Enɛ na nyí xósin ɖé bɔ é na na mɛ ɖebǔ e na ba nǔɖɔ ɛ é. (Nùx. 27:11) Gbɛtɔ́ ɖěɖee ma sɔ́ tuùn lee ye na nɔ wlí yɛ̌yi nú mɛ gbɔn ǎ lɛ é wɛ gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ. É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ mǐ tuùn lee Jehovah jló ɖɔ mǐ ni nɔ wlí yɛ̌yi nú mɛ gbɔn é.


text:
AKPÁXWÉ 14
Axɔsuɖuto E Na Kpa Acɛ Dó Ayikúngban ɔ Bǐ Jí É
A ka tuùn Axɔsuɖuto e xó ɖɔ wɛ mǐ ɖè é à?— Axɔsuɖuto Mawu tɔn wɛ. É wɛ na bló bɔ ayikúngban ɔ na huzu Palaɖisi. A ka jló na lɛ́ kplɔ́n nǔ gɔ́ na dó Axɔsuɖuto enɛ wu à?—
Axɔsuɖuto bǐ wɛ nɔ ɖó axɔsu ɖé. Bɔ axɔsu ɔ nɔ kpa acɛ dó mɛ e ɖò tò tɔn mɛ lɛ é jí. A ka tuùn mɛ e nyí Axɔsu nú Axɔsuɖuto Mawu tɔn é à?— Jezu Klisu wɛ. É nɔ nɔ jixwé. Zaanɖé dìn ɔ, é na ɖu axɔsu dó mɛ bǐ jí ɖò ayikúngban ɔ jí. A ka lin ɖɔ mǐ na nɔ awǎjijɛ mɛ, hwenu e Jezu na ɖu axɔsu dó ayikúngban ɔ bǐ jí é à?—
Etɛ ɖó nukún wɛ a ka ɖè bo na mɔ ɖò Palaɖisi mɛ?
Mǐ na ɖó awǎjijɛ ɖesu! Ðò Palaɖisi mɛ ɔ, tagba sɔ́ na tíìn ɖò mɛ ɖě tɛntin ǎ, ahwan lɔ ka sɔ́ na tíìn ǎ. Mɛ lɛ bǐ na nɔ yí wǎn nú yeɖee. Mɛ ɖě sɔ́ na jɛ azɔn alǒ kú ǎ. Nukúntuntɔnnɔ lɛ na mɔ nǔ, tokunɔ lɛ na sè nǔ, mɛ e ma sixu ɖi zɔnlin ǎ lɛ é na kpéwú bo kanwezun bo lɛ́ fán nǔ. Mɛ bǐ na ɖó nùɖuɖu gègě. Kanlin lɛ sɔ́ na xò daka yeɖee wu ɖě ǎ, bɔ fífá ka na lɛ́ nɔ mǐ kpo ye kpo tɛntin. Mɛ e ko kú lɛ é na fɔ́n. Sunnu kpo nyɔnu kpo e wu mǐ kplɔ́n nǔ dó ɖò alɔnuwema elɔ mɛ lɛ é lɔ na fɔ́n, ɖi Hlebeka, Laxabu, Davidi kpo Elii kpo. A ka jló na mɔ ye hwenu e ye na fɔ́n é à?—
Jehovah yí wǎn nú we bo jló ɖɔ a ni mɔ awǎjijɛ. Enyi a kpò ɖò nǔ kplɔ́n dó wutu tɔn wɛ bo nɔ setónú n’i ɔ, a na nɔ palaɖisi ɖɛkpɛɖɛkpɛ e ja é mɛ kaka sɔyi! Nǔ e ba wɛ a ɖè é nɛ à cé?—


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Septembre 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 23 Octobre jɛ 26 Novembre 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
Sɔnǔ nú Mɛɖéejiɖuɖe
Nɛ̌ kpɔ́ndéwú Biblu tɔn lɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɔnǔ nú jijɔ enɛ bo ɖexlɛ́ gbɔn? Etɛwu Klisanwun lɛ ka ɖó na sɔnǔ nú mɛɖéejiɖuɖe?
Sè Wuvɛ̌ Xá Mɛ Jehovah Ðɔhun
Jehovah ɖè éɖée xlɛ́ Mɔyizi gbè ɖokpo gbɔn nyikɔ éɖesunɔ tɔn kpo jijɔ tɔn lɛ ɖiɖɔ n’i kpo gblamɛ. Jijɔ tɔn nukɔntɔn e é slɛ́ lɛ é ɖokpo wɛ nyí wuvɛ̌sexámɛ. Etɛ ka nyí wuvɛ̌sexámɛ? Etɛwu é ka ɖó na nyí nùjɔnǔ nú we?
TAN GBƐZÁN TƆN
Un Mɔ Nyɔna Ðó Un W’azɔ̌ Xá Sunnu E Zin Ðò Gbigbɔ Lixo lɛ É Wutu
David Sinclair nɔ flín awǎjijɛ kpo wǔjɔmɛ kpo sín vivǐ e é ɖu ɖò hwenu e é ɖò azɔ̌ wà xá nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ lɛ wɛ ɖò xwè 61 e é zán ɖò Betɛli Brooklyn tɔn lɛ é mɛ é ɖé lɛ.
“Xó E Mawu Mǐtɔn Ðɔ ɔ Na Nɔ Ayǐ Kaka Sɔyi”
Gbè lɛ ɖò ɖyɔɖyɔ wɛ, bɔ toxóɖiɖɔ ɖò nukɔn yì wɛ, lobɔ é lɛ́ klán gbè xá Biblu lilɛ lilɛ dó gbè ɖevo mɛ có, é ka wá nyí wema e ɖi sà hugǎn ɖò xwè lɛ vlamɛ hwenu e è ko fó azɔ̌ tɔn gudo é.
“Mawuxó ɔ . . . Ðó Hlɔnhlɔn”
Mɛ gègě ko bló huzuhuzu ɖaxó ɖé lɛ, ɖó ye kplɔ́n Xó Mawu tɔn wutu. Enyi Xó Mawu tɔn na w’azɔ̌ ɖò mǐ wu gbɔn mɔ̌ ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà?
“Kpan Akɔ́n Bo Jɛ Azɔ̌ Jí”
Etɛwu mǐ ka ɖó akɔnkpinkpan sín hudo? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó gbɔn?


text:
NUKPLƆNKPLƆN 10
Etɛ ka Nyí Sinsɛn-Biblo Xwédo Tɔn?
Sín hwexónu ɖokpoo wɛ Jehovah ko jló ɖɔ xwédo ɖokpo ɖokpo ni nɔ zán hwenu ɖó kpɔ́, nɔ dó gǎn bo vɛ́ kpo emi kpo, bo nɔ hɛn bǔninɔ yetɔn syɛn d’eji. (Deutéronome 6:6, 7) Enɛ wɛ zɔ́n bɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ ɖè hwenu ɖó vo ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ nú xwédo yetɔn bo nɔ bló sinsɛn ɖó kpɔ́
É nɔ nyí hwenu e è na sɛkpɔ Jehovah d’eji ɔ. “Mi sɛkpɔ Mawu; enɛ ɔ é na sɛkpɔ mi.” (Jaki 4:8) Enyi mǐ nɔ kplɔ́n nǔ ganji dó mɛ alɔkpa e Jehovah nyí é kpo nǔwiwa tɔn lɛ kpo wu ɖò Xó tɔn Biblu ɔ mɛ ɔ, mǐ na tuùn i d’eji. Alixo e bɔwǔ bɔ mi na dó bɛ́ sinsɛn-biblo xwédo tɔn ɔ ɖokpo wɛ nyí ɖɔ, mi ni nɔ zán hwenu ɖé dó xà Biblu ɖó kpɔ́ d’aga, vlafo mi sixu xwedó tuto Wemaxɔmɛ Azɔ̌ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ Tɔn aklunɔzán gblamɛ ɔ tɔn. È sixu ko ɖè akpáxwé Biblu xixa ɔ tɔn ɖé nú hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn ɖokpo ɖokpo, bɔ enɛ gudo ɔ, mɛ bǐ sixu ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó nǔ e é kplɔ́n mɛ é jí.
É nɔ nyí hwenu e hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ na sɛkpɔ yeɖee d’eji ɔ. Asú kpo asì kpo lɛ, kabǐ mɛjitɔ́ kpo vǐ lɛ kpo nɔ hɛn bǔninɔ yetɔn syɛn d’eji, enyi ye nɔ kplɔ́n Biblu ɖò xwédo ɔ mɛ ɔ nɛ. É ɖó na nyí hwenu awǎjijɛ kpo fífá kpo tɔn, hwenu e nyɔ́ hugǎn ɖò aklunɔzán gbla ɔ mɛ é. Mɛjitɔ́ lɛ sixu cyan xota e nyɔ́ bɔ è na ɖɔ xó ɖó kpɔ́ d’eji lɛ é sɔgbe xá xwè vǐ lɛ tɔn, vlafo é sixu nyí xota ɖé lɛ ɖò Atọ̀họ̀-Nuhihọ́ lọ Tọn kpo wema mǐtɔn ɖevo lɛ kpo mɛ, alǒ ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn mǐtɔn jw.org jí. Mi sixu ɖɔ xó dó nǔ e nɔ kpé vǐ mitɔn lɛ ɖò wemaxɔmɛ lɛ é kpo lee ye na ɖu ɖò ye jí gbɔn ɔ kpo wu. Mi sixu nɔ ɖu vivǐ han e è na jì ɖò kplé lɛ é kpinkplɔn tɔn bo ɖu nùjlómɛnú klewun ɖé ɖò sinsɛn-biblo xwédo tɔn ɔ gudo.
Hwenu titewungbe enɛ zinzan ɖò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ dó sɛ̀n Jehovah ɖò kpɔ́ ɔ na d’alɔ mɛ bǐ ɖò xwédo ɔ mɛ, bɔ mi na mɔ awǎjijɛ ɖò Mawuxó ɔ kpinkplɔn mɛ lobɔ Mawu ka na dó nú gǎndido mitɔn tawun.
Nɛ̌ ka gbɔn bɔ mǐ nɔ ɖè hwenu ɖó vo nú sinsɛn-biblo xwédo tɔn?
Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu bló gbɔn bɔ hwenu enɛ ɔ na nyí awǎjijɛnú nú mɛ lɛ bǐ ɖò xwédo ɔ mɛ?


text:
BIBLU NƆ HUZU GBƐZÁN MƐTƆN
Akpɔ̀ Nɔ Ðó Mì Bɔ Un Nɔ Xò Daka
È JÌ MÌ ÐÒ: 1974
TÒ CE: MEXIQUE
TAN CE: DƆNKPƐVU DAKAXOTƆ́, HUNXOÐOTOXOMƐTƆ́
NǓ E UN WÀ WÁ YÌ LƐ É:
È jì mì ɖò Ciudad Mante, toxo ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé wɛ ɖò tokpɔn Tamaulipas tɔn mɛ ɖò Mexique. Ðò kpaà mɛ ɔ, toxo ɔ mɛ nu lɛ nɔ yí mɛ bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ ɖesu. Amɔ̌, é blawu ɖɔ, ɖó adanuwiwa e sín tuto è nɔ bló lɛ é wutu ɔ, xá ɔ mɛ dó xɛsi tawun.
Nyì wɛ nyí mɛ wegɔ ɔ ɖò vǐ sunnu ɛnɛ e mɛjitɔ́ ce lɛ jì é mɛ. Mɛjitɔ́ ce lɛ bló baptɛm nú mì ɖò Sinsɛn Katolika tɔn mɛ, bɔ ɖò nukɔnmɛ ɔ, un nɔ hanjigbɛ́ xá ɔ mɛ tɔn mɛ. Un ba bo na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ, ɖó un nɔ ɖi xɛsi tawun ɖɔ é taa wá ɖɔhwɛ dó mì bɔ un na fyɔ ɖò zomɛ̀ kaka sɔyi.
Hwenu e un ɖó xwè atɔ́ɔ́n é ɔ, tɔ́ ce jó mǐ dó. Nǔ enɛ zɔ́n bɔ un nɔ wubla mɛ tawun, bɔ é lɛ́ kun dò ɖaxó ɖé dó ayi ce mɛ. Un mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu mǐ yí wǎn n’i tawun có é ka jó mǐ dó é mɛ ǎ. Nɔ ce ɖó na w’azɔ̌ nú hwenu gègě ɖò toxo mɛ, cobo na kpéwú bo kpé nukún dó mǐ mɛ sunnuví ɛnɛ lɛ wu.
Un gbɔn yɛkan enɛ mɛ bo nɔ gɔn azɔ̌mɛ lobo nɔ yì gɔ́ nú vǐ e hú xwè mì lɛ é. Ye kplɔ́n mì bɔ un nɔ zun mɛ, nu azɔ, j’ajo, bo nɔ da kwín. Ðó un nɔ ba na kpacɛ dó mɛ ɖevo lɛ jí wutu ɔ, un kplɔ́n kwín nyínyí, alɔdido, kalatekáa, kpo lee è nɔ zán ahwanfunnu lɛ gbɔn é kpo. Un huzu dɔnkpɛvu dakaxotɔ́ ɖé. Un nɔ ɖ’alɔ ɖò hunxixo kpo tú kpo mɛ hwɛhwɛ, bɔ azɔn mɔkpan wɛ un nɔ gblewu vantankannya bo nɔ ɖò beɖebeɖe ɖò alixo. Un dɔn nɔ ce dó aluwɛ mɛ tawun hwenu e é nɔ wá mɔ mì ɖò mɔ̌, bo ɖó na bɛ́ mì yì dotóoxwé é.
Hwenu e un ɖó xwè 16 é ɔ, Jorge e kpo nyì kpo nyí xɔ́ntɔn ɖò vǔ é wá ba mǐ kpɔ́n ɖò xwégbe. É ɖɔ nú mǐ ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn wɛ nú emi, bɔ emi jló na má wɛn taji ɖé xá mǐ. É zán Biblu dó jɛ nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é tinmɛ nú mǐ jí. Un ko xà Biblu kpɔ́n ǎ, bɔ nyikɔ Mawu tɔn kpo linlin tɔn lɛ kpo e un kplɔ́n é víví nú mì tawun. Jorge xwlé Biblu kplɔnkplɔn mǐ. Bɔ mǐ yí gbè.
LEE BIBLU HUZU GBƐZÁN CE GBƆN É:
Nugbǒ ɔ tuùntuùn dó zomɛ̀ xó ɔ wu, ɖɔ é kún nyí nùkplɔnmɛ Biblu tɔn ɖé ó, wà ɖagbe nú mì tawun. (Ðɛhan 146:4; Nùnywɛtɔ́xó 9:5) Ee un kplɔ́n enɛ gudo é ɔ, un sɔ́ nɔ ɖi xɛsi tógbló ɖě nú Mawu ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, un nɔ kpɔ́n ɛ dó mɔ Tɔ́ wanyiyinɔ e nɔ ba ɖagbe vǐ tɔn lɛ tɔn é ɖé na.
Ee un ɖò nukɔn yì wɛ ɖò Biblu kplɔnkplɔn ce mɛ é ɔ, un wá mɔ ɖɔ un ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ. Un ɖó na kplɔ́n mɛɖesɔhwe lobo jó dakaxixo dó. Wěɖexámɛ e ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33 mɛ é d’alɔ mì. É ɖɔ: “Gbɛ̌ nyanya lɛ ɔ, walɔ ɖagbe e è ɖó ɔ wɛ ye nɔ hɛn gblé.” Un wá mɔ ɖɔ enyi un jló na huzu jijɔ ɔ, un sɔ́ ɖó na nɔ dó gbɛ̌ mɛ e nɔ kplɔ́n nǔ nyanya mì lɛ é tɔn ɖě ǎ. Enɛ wu ɔ, un jó xɔ́ntɔn ce xóxó lɛ dó, bo zun xɔ́ntɔn xá agun Klisanwun tɔn nugbǒ ɔ sín hagbɛ̌ lɛ; mɛ enɛ lɛ nɔ sɔ́ akpotokwín alǒ daka dó ɖeɖɛ hwɛgbe lɛ na ǎ, loɔ, nugbodòdó Biblu tɔn lɛ wɛ ye nɔ zán dó wà mɔ̌.
Wemafɔ Mawuxówema ɔ tɔn ɖevo e wà ɖagbe nú mì é wɛ nyí Hlɔmanu lɛ 12:17-19. É ɖɔ: “Mi ma nɔ zé nǔ nyanya dó sú nǔ nyanya xɔ mɛɖebǔ ó . . . Mi tɛnkpɔn gbɔn alɔkpa bǐ mɛ lee mi kpéwú gbɔn é, bo nɔ fífá mɛ xá gbɛtɔ́ lɛ bǐ. . . . Miɖesunɔ ma nɔ ba hlɔn ó . . . ɖó è wlan dó Mawuxówema ɔ mɛ ɖɔ: ‘“Nyɛ wɛ nɔ ba hlɔn; nyɛ wɛ nɔ sú nǔ e è wà ɔ sín axɔ mɛ; Aklunɔ wɛ ɖɔ mɔ.”’” Un wá yí gbè ɖɔ Jehovah na ɖeɖɛ nǔagɔwiwa lee é jló gbɔn é ɖò hwetɔnnu. Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, un jó dakaxixo sín gbɛzán ce dó.
Un na wɔn nǔ e jɛ gbadanu gbè ɖokpo hwenu e un wá xweyigbe xwégbe é ǎ. Gbɛ̌ta dɔnkpɛvu jaguda e nyí kɛntɔ́ ce ɖ’ayǐ é tɔn ɖé jɛ xixo mì jí, bɔ gǎn yetɔn zin nǔ dó nɛgbe ce, bo súxó ɖɔ, “Jɛhun dó hwiɖée jí!” Hwe enɛ nu ɔ, un xoɖɛ klewun ɖé sɛ́dó Jehovah, bo byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu má dɛ ɖò nǔɖɔbamɛ ɔ nu. Akpàkpà sɔ́ mì tawun bonu má ba hlɔn có, un kpéwú bo ɖu ɖ’eji. Ayihɔngbe tɔn ɔ, un yì mɔ gǎn ɔ ɖokponɔ. Xomɛ sìn mì bɔ hlɔnbiba jló mì, amɔ̌, un lɛ́vɔ savo nú Jehovah d’ayi mɛ ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu má ɖu ɖò nyiɖée jí. É kpaca mì ɖɔ nyaví ɔ wá kpé mì bo ɖɔ: “Sɔ́ nǔ e jɛ sɔ é kɛ mì. Nú un ma na blɛ́ we ǎ ɔ, un ba bo na cí hwi ɖɔhun. Un jló na kplɔ́n Biblu.” Ðu e un ɖu ɖò xomɛsin ce jí é víví nú mì kpɔ́n! Enɛ wɛ zɔ́n bɔ mǐ jɛ Biblu kplɔ́n jí ɖó kpɔ́.
É blawu ɖɔ mɛ ce lɛ jó Biblu ɔ kplɔnkplɔn dó hwenɛnu. É ɖò mɔ̌ có, un kudeji ɖɔ un na kpó ɖò nǔ ɔ kplɔ́n wɛ, bo na lɔn bonu mɛɖebǔ alǒ nǔ ɖebǔ ni lɛkɔ nú mì ǎ. Un tuùn ɖɔ gbɛ̌dido xá togun Mawu tɔn hwɛhwɛ na hu akpà e ayi ce yí é, bo na na mì xwédo e sín hudo un ɖó é. Un kpò ɖò nukɔn yì wɛ, bɔ ɖò 1991 ɔ, un bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn.
LÈ E UN MƆ LƐ É:
Akpɔ̀ nɔ ɖó mì hwɛhwɛ, un nɔ ba na kpacɛ nú mɛ ɖevo lɛ, bo nɔ lɛ́ xò daka. Amɔ̌, Xó Mawu Tɔn ɖyɔ gbɛzán ce bǐ kpátákpátá. Dìn ɔ, un nɔ má fífá wɛn e ɖò Biblu mɛ é xá mɛɖebǔ e jló na sè é. È jɔwu mì bɔ un wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn sín azɔ̌ nú xwè 23 e wá yì lɛ é.
Un zé nyiɖée jó bo w’azɔ̌ ɖò alaxɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn Mexique tɔn mɛ nú táan ɖé. Hwenu e un ɖò finɛ é ɔ, un xò gò Claudia, ɖyɔvǐ Klisanwun azɔ̌syɛnsyɛnwatɔ́ ɖé wɛ, bɔ mǐ wlí alɔ ɖò 1999. Un dokú nú Jehovah tawun ɖɔ é na mì azɔ̌gbɛ́ gbejinɔtɔ́ enɛ.
Mǐ wà sinsɛnzɔ́ ɖò Tokunɔgbe Mexique Tɔn sín agun ɖé mɛ, bo nɔ d’alɔ tokunɔ lɛ bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu. Nukɔnmɛ ɔ, è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni sɛ̀ tɛn yì Bélize bo na kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ ɖò tò enɛ mɛ. Gbɛzán mǐtɔn bɔkun ɖò fí có, nǔ e sín hudo mǐ ɖó bo na ɖó awǎjijɛ é bǐ wɛ mǐ ɖó. Mǐ na sɔ́ nǔ ɖebǔ dó ɖyɔ na ǎ.
Hweɖenu wá yì ɔ, nɔ ce lɛ́vɔ jɛ Biblu kplɔ́n jí lobo wá bló baptɛm. Gɔ́ na ɔ, fofó ce, asì tɔn, kpo vǐ yetɔn lɛ kpo nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn dìn. Xɔ́ntɔn ce xóxó e un má Axɔsuɖuto ɔ sín wɛn xá é ɖé lɛ lɔmɔ̌ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ dìn.
É blawu ɖɔ xwédo ce sín mɛ ɖé lɛ kú, ɖó ye huzu jijɔ adakaxixo tɔn yetɔn ǎ wutu. Enyi un ma ko jó ali enɛ dó wɛ ǎ ɔ, xó nyì lɔmɔ̌ tɔn sixu ko fó yetɔn ɖɔhun. Un dokú ɖɔ Jehovah dɔn mì bɔ un sɛkpɔ é kpo mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ kpo, bɔ ye ɖó suúlu bo lɛ́ nyɔ́ xomɛ bo kplɔ́n mì lee un na zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ ɖò gbɛzán ce mɛ gbɔn é.


text:
WEMATA 19
Tɛ́ Dó Jehovah Wu
1, 2. Fitɛ mǐ ka sixu hɔn bɛ̀ ɖó ɖò égbé?
MǏ NI ɖɔ ɖɔ a ɖò zɔnlin ɖi wɛ ɖò jɔhɔn ɖaxó ɖé hwenu gbè ɖokpo. Jinukúnsin jɛ ablu dó jí, bɔ jǐ jɛ wun kɛ jí, lobɔ xɛbyoso jɛ gbè dó jí. Tlolo kpowun ɔ, jǐ ɖaxó ɖé wlí. A jɛ fí e a na hɔn bɛ̀ ɖó ɔ ba jí. Enyi a wá mɔ fí e awovinú ɖé ma ɖè ǎ bo lɛ́ xú bɔ a na hɔn bɛ̀ ɖó é ɖé ɔ, ayi towe na jɛ dò à cé?
2 Ninɔmɛ mɔhunkɔtɔn ɖé mɛ wɛ mǐ bǐ ɖè ɖò égbé. Ninɔmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn fɔ́n bo ɖò nylànylá d’eji wɛ. A sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Fitɛ un ka sixu hɔn yì bɛ́ ɖó?’ Ðɛhan wlantɔ́ ɖé ɖɔ: “Un ɖɔ nú Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: ‘Hwi wɛ nyí bibɛtɛn ce, hwi wɛ nyí ahohó ce, hwi wɛ nyí Mawu ce e wu un nɔ ganjɛ é.’” (Ðɛhan 91:2) Ganji, Jehovah hɛn ɔ, é na d’alɔ mǐ ɖò tagba mǐtɔn lɛ mɛ dìn, bo lɛ́ na nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé mǐ nú sɔgudo.
3. Nɛ̌ mǐ ka sixu sɔ́ Jehovah dó ɖó bibɛtɛn mǐtɔn gbɔn?
3 Nɛ̌ Jehovah ka sixu cyɔn alɔ mǐ jí gbɔn? É hɛn ɔ, é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá tagba ɖebǔ e mǐ nɔ kpé lɛ é, bo lɛ́ ɖ’agbɔ̌n hú mɛɖebǔ e sixu tɛnkpɔn bo na xò daka mǐ wu é flàflá tɔn. Enyi nǔ nyanya ɖé na bo tlɛ gbò mǐ dìn ɔ, mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖeji ɖɔ Jehovah na bló nǔ e gblé é ɖó ɖò sɔgudo. Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ: “Mi hɛn miɖée ɖò wanyiyi Mawu tɔn mɛ.” (Judi 21) Mǐ ɖó na tɛ́ dó Jehovah wu cobo na mɔ alɔdo tɔn ɖò hwenu syɛnsyɛn lɛ mɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà enɛ gbɔn lo?
WANYIYI MAWU TƆN NI XƆ AKWƐ ÐÒ NUKÚN TOWE MƐ
4, 5. Nɛ̌ Jehovah ka ko ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ é xlɛ́ gbɔn?
4 Bo na dó sixu tɛ́ dó Jehovah wu ɔ, mǐ ɖó na mɔ nǔ jɛ lee wanyiyi e é ɖó nú mǐ ɔ d’agba sɔ é wu. Mǐ ni lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e Jehovah ko wà nú mǐ lɛ é bǐ jí. É na mǐ ayikúngban ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé bɔ atín kpo kanlin kpo e dɔn mɛ lɛ é gɔ́ jí. É lɛ́ na mǐ nùɖuɖu víví bɔ mǐ na ɖu kpo sìn ɖagbe kpo bɔ mǐ na nu. Gbɔn Biblu gblamɛ ɔ, Jehovah kplɔ́n nyikɔ tɔn kpo jijɔ tɔn ɖagbe lɛ kpo mǐ. Ee lɛ́ ɖò taji é wɛ nyí ɖɔ é ɖè wanyiyi tɔn xlɛ́ mǐ bo sɛ́ Vǐ vívɛ́ná tɔn Jezu dó ayikúngban jí, b’ɛ sɔ́ gbɛ̀ tɔn jó dó ta mǐtɔn mɛ. (Jaan 3:16) Ðó vɔsisa enɛ wu ɔ, mǐ ɖó nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé nú sɔgudo.
5 Jehovah sɔnǔ nú Axɔsuɖuto Mɛsiya ɔ tɔn, é wɛ nyí acɛkpikpa jixwé tɔn e na ɖè wuvɛ̌ mimɔ lɛ bǐ síìn zaanɖé dìn é. Axɔsuɖuto ɔ na bló bɔ ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé, finɛ wɛ mɛ bǐ na nɔ fífá kpo awǎjijɛ kpo mɛ ɖè kaka sɔyi. (Ðɛhan 37:29) Ali ɖevo e nu Jehovah ɖè wanyiyi tɔn xlɛ́ mǐ ɖè é wɛ nyí ɖɔ é nɔ kplɔ́n mǐ lee mǐ sixu zán gbɛzán ɖagbe hugǎn gbɔn dìn é. É lɛ́ byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ sɛ́dó emi, lobo ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ hwebǐnu. Jehovah ko ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo é xlɛ́ nyì wɛn.
6. Nɛ̌ a ka ɖó na ɖexlɛ́ ɖɔ wanyiyi Jehovah tɔn xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn?
6 Nɛ̌ wanyiyi Jehovah tɔn ka sixu xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn? Ðexlɛ́ ɛ ɖɔ nǔ e é ko wà nú we lɛ é bǐ sù nukún towe mɛ. É blawu ɖɔ mɛ gègě nyí ɖumakpamɛsi ɖò égbé. Mɔ̌ jɛn é nyí gbɛn hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é. É gbɔ azɔn nú gudunɔ wǒ gbè ɖokpo, mɛ ɖokpo géé jɛn ka wá dokú tɔn n’i. (Luki 17:12-17) Mǐ jló na cí mɛ e wá dokú nú Jezu é ɖɔhun. Mǐ jló na nɔ dokú nú Jehovah tɛgbɛ.
7. Nɛ̌ mǐ ka ɖó na yí wǎn nú Jehovah gbɔn?
7 Mǐ lɔmɔ̌ ɖó na ɖè wanyiyi mǐtɔn xlɛ́ Jehovah. Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ɖó na yí wǎn nú Jehovah kpo ayi yetɔn bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n yetɔn bǐ kpo, kpodo linlin yetɔn bǐ kpo. (Xà Matie 22:37) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?
8, 9. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖexlɛ́ Jehovah ɖɔ mǐ yí wǎn n’i gbɔn?
8 Enyi mǐ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Jehovah kpowun ɔ, é ko kpé wɛ à? Eǒ. Enyi mǐ yí wǎn nú Jehovah kpo ayi mǐtɔn bǐ, lindɔ̌n mǐtɔn bǐ, kpo linlin mǐtɔn bǐ kpo ɔ, mǐ na ɖexlɛ́ ɖò nǔwiwa mǐtɔn lɛ mɛ. (Matie 7:16-20) Biblu kplɔ́n mǐ céɖécéɖé ɖɔ enyi mǐ yí wǎn nú Mawu ɔ, mǐ na nyì sɛ́n tɔn lɛ. Enɛ ka vɛwǔ wɛ à? Eǒ, ɖó “sɛ́n tɔn lɛ . . . vɛ́ nyì ǎ.”—Xà 1 Jaan 5:3.
9 Enyi mǐ setónú nú Jehovah ɔ, mǐ nɔ ɖó awǎjijɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. (Ezayíi 48:17, 18) Loɔ, etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tɛ́ dó Jehovah wu? Mi nú mǐ ni kpɔ́n.
KPÒ ÐÒ JEHOVAH SƐKPƆ WƐ
10. Etɛwu a ka ɖó na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ?
10 Nɛ̌ a ka huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? Gbɔn Biblu kpinkplɔn towe gblamɛ ɔ, a wá tuùn Jehovah ganji, bo tɛnkpɔn bɔ xɔ́ntɔn hwi kpo é kpo tɔn vɛ́ d’eji. Xɔ́ntɔn zunzun enɛ cí myɔ e a jló na bló bɔ é na kpó ɖò jiji wɛ é ɖɔhun. Lee myɔ ɖó hudo naki tɔn cobo na ɖò jiji wɛ gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn a ɖó na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ, bonu xɔ́ntɔn mitɔn na dó sixu vɛ́.—Nùnywɛxó 2:1-5.
11. Nɛ̌ nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ ka na bló gbɔn nú we?
11 Enyi a kpò ɖò Biblu kplɔ́n wɛ ɔ, a na wá kplɔ́n nùɖé lɛ, b’ɛ na byɔ ayi mɛ nú we ɖesu. Ðǒ ayi lee nǔ cí nú ahwanvu Jezu tɔn wè hwenu e é ɖò xóɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ tinmɛ nú ye wɛ é wu. Ye ɖɔ: “Hwenu e é ɖò xó ɖɔ nú mǐ wɛ ɖò alixo, bo ɖò Mawuxó tinmɛ nú mǐ wɛ ɔ, akpàkpà ɖé ma sɔ́ mǐ sín xomɛ à?”—Luki 24:32.
12, 13. (a) Etɛ ka sixu jɛ dó wanyiyi e mǐ ɖó nú Mawu é wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na ɖò gbɛ̀?
12 Lee nùkplɔnmɛ ɔ byɔ ayi mɛ nú ahwanvu lɛ gbɔn hwenu e ye mɔ nǔ jɛ Mawuxó ɔ mɛ é ɖɔhun ɔ, akpàkpà ɖokpo ɔ sixu ko sɔ́ hwi lɔ hwenu e a jɛ nǔ mɔ jɛ Biblu mɛ jí é. Enɛ d’alɔ we bɔ a tuùn Jehovah bo yí wǎn n’i. A ba ɖɔ wanyiyi enɛ ni ɖekpo ǎ.—Matie 24:12.
13 Ee a ko huzu xɔ́ntɔn Mawu tɔn dìn é ɔ, a ɖó na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bonu xɔ́ntɔn mitɔn ni dó vɛ́. A ɖó na kpó ɖò nǔ kplɔ́n dó é kpo Jezu kpo wu wɛ, lobo na nɔ lin tamɛ dó nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é kpo lee a sixu zán ye ɖò gbɛzán towe mɛ gbɔn é kpo jí. (Jaan 17:3) Enyi a xà Biblu abǐ a kplɔ́n Biblu hǔn, nɔ kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mì dó Jehovah Mawu wu? Etɛwu un ka ɖó na yí wǎn n’i kpo ayi ce bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n ce bǐ kpo?’—1 Timɔtée 4:15.
14. Nɛ̌ ɖɛxixo ka sixu zɔ́n bɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na syɛn d’eji gbɔn?
14 Enyi a ɖó xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé ɔ, a nɔ ɖɔ xó xá ɛ hwɛhwɛ, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ xɔ́ntɔn mitɔn nɔ vɛ́. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ nɔ ɖɔ xó nú Jehovah hwɛhwɛ ɖò ɖɛ mɛ ɔ, é na zɔ́n bɔ xɔ́ntɔn mǐtɔn na vɛ́. (Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:17.) Ðɛxixo ɔ, nùnina jiwǔ ɖé wɛ bɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ na mǐ. Mǐ ɖó na nɔ ɖɔ xó n’i sín ayi mɛ tɛgbɛ. (Ðɛhan 62:9) Mǐ ɖó na nɔ vɔ́ ɖɛ ɖokpo ɔ xò sín tamɛ ǎ, loɔ, mǐ ɖó na nɔ tuùn nǔ e byɔ wɛ mǐ ɖè tawun é. Nugbǒ ɔ, enyi mǐ nɔ ɖò Biblu kplɔ́n wɛ, bo nɔ xoɖɛ sín ayi mǐtɔn mɛ ɔ, wanyiyi e mǐ ɖó nú Jehovah é na syɛn d’eji.
NƆ ÐƆ XÓ NÚ MƐ ÐEVO LƐ DÓ JEHOVAH WU
15, 16. Nɛ̌ a ka nɔ mɔ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ gbɔn?
15 Enyi mǐ jló na tɛ́ dó Jehovah wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ lɛ́ ɖɔ xó nú mɛ ɖevo lɛ dó nùɖiɖi mǐtɔn wu. Xóɖiɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ dó Jehovah wu ɔ, wǔjɔmɛ jiwǔ ɖé wɛ. (Luki 1:74) Azɔ̌ e Jezu zɔ́n Klisanwun nugbǒ lɛ bǐ é nɛ. Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na jla Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín wɛnɖagbe. A ka ko ɖò mɔ̌ wà wɛ à?—Matie 24:14; 28:19, 20.
16 Mɛsɛ́dó Pɔlu mɔ ɖɔ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ xɔ akwɛ tawun; é ylɔ ɖɔ “dɔkun.” (2 Kɔlɛntinu lɛ 4:7) Xóɖiɖɔ dó Jehovah kpo linlin tɔn kpo wu wɛ nyí azɔ̌ taji hugǎn e a sixu wà é. Ali e nu a sixu sɛ̀n Jehovah ɖè é ɖokpo nɛ, é ka nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ. (Eblée lɛ 6:10) Wɛnɖagbejijla sixu hɛn lè wá nú hwi kpo mɛ e ɖò tó ɖó we wɛ lɛ é kpo, ɖó a nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ kpo hwiɖesunɔ mɛtún ɔ kpo bɔ mi na sɛkpɔ Jehovah bo na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:58.) Azɔ̌ ɖevo tɛ ka sixu lɛ́ na awǎjijɛ we sɔmɔ̌?
17. Etɛwu wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ka ɖó na mya nukún nú mǐ?
17 Wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ nyí azɔ̌ ɖé bo mya nukún tawun. Mǐ ɖó na “jla Mawuxó” ɔ bo ɖó na nɔ “tɛɖɛ̌ jí [alǒ é ɖó na mya nukún nú mǐ].” (2 Timɔtée 4:2) Mɛ gègě ɖó na sè xó dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu. Biblu ɖɔ: “Xomɛsinzán Mawu Mavɔmavɔ tɔn sɛkpɔ! Azǎn ɖaxó Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɔ ko sɛkpɔ bǐ kɛnnɛkɛnnɛ.” Gbɛvivɔ ɔ na gbɔ hwenu ǎ. (Sofoníi 1:14; Xabakuku 2:3) Nugbǒ ɔ, ɖò malin-malin mɛ dìn ɔ, Jehovah na sú kún dó nú Satáan sín gbɛ̀ nyanya ɔ. Cobonu nǔ na nyí mɔ̌ ɔ, è ɖó na gb’akpá nú gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na dó sixu yí gbè ɖɔ emi na sɛ̀n Jehovah.
18. Etɛwu mǐ kpo Klisanwun nugbǒ ɖevo lɛ kpo ka ɖó na sɛ̀n Jehovah?
18 Jehovah jló ɖɔ mǐ kpo Klisanwun nugbǒ ɖevo lɛ kpo ni sɛ̀n emi. Biblu ɖɔ: “Mi nú mǐ na kpé nukún dó mǐɖée wu, bo na flɔ́ wanyiyi sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na ɖó wanyiyi, bo na nɔ flɔ́ ɖagbe wiwa sín zo dó lanmɛ nú mǐɖée, bo na wà ɖagbe. Mǐ ma jó agun e mɛ mǐ nɔ yì é dó, mɛ e ko nɔ bló mɔ̌, bɔ é ko má ye lɛ ɖɔhun ó. Loɔ, mǐ ni nɔ na kanmɛsyɛn mǐɖee, ɖó Aklunɔ sín azǎn ɔ ko ɖò sisɛkpɔ wɛ lee mɔ gbɔn wɛ mi ɖè dìn é.” (Eblée lɛ 10:24, 25) Mǐ ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo na nɔ yì kplé lɛ bǐ. Kplé lɛ nɔ hun ali nú mǐ bɔ mǐ nɔ na kanmɛsyɛn mǐɖée, bo nɔ na hlɔnhlɔn mǐɖée.
19. Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na yí wǎn nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo?
19 Enyi a nɔ yì kplé lɛ ɔ, a na mɔ xɔ́ntɔn ɖagbe ɖěɖee na d’alɔ we bɔ a na sɛ̀n Jehovah lɛ é. A na mɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo vovo e ɖò nǔ e wu ye kpé é bǐ wà wɛ hwi ɖɔhun bo na sɛ̀n ɛ lɛ é. Ye nyí hwɛhutɔ́ bo nɔ lɛ́ wà nǔ nyì dò hwi ɖɔhun. Enyi nǔ cí mɔ̌ hǔn, ɖò gbesisɔmɛ bá sɔ́ kɛ ye. (Xà Kolosinu lɛ 3:13.) Nɔ sɔ́ ayi towe ɖó jijɔ ɖagbe nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu towe lɛ kpo tɔn lɛ jí hwebǐnu, ɖó mɔ̌ wiwa na d’alɔ we bɔ a na yí wǎn nú ye bo sɛkpɔ Jehovah hugǎn.
GBƐ̀ JƆ GBƐ̀ Ɔ
20, 21. Etɛ ka nyí “gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ”?
20 Jehovah nɔ jló ɖɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ bǐ ni ɖu gbɛ̀ e nyɔ́ hugǎn é sín vivǐ. Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ gbɛ̀ mǐtɔn sɔgudo tɔn ɔ na gbɔn vo bǐ mlɛ́mlɛ́ nú égbé tɔn.
21 Ðò sɔgudo ɔ, mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi, é sɔ́ na nyí nú xwè 70 abǐ 80 kpowun ǎ. Mǐ na ɖu “gbɛ̀ mavɔmavɔ” ɔ sín vivǐ bo na ɖó lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe, fífá kpo awǎjijɛ kpo ɖò palaɖisi ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé mɛ. Enɛ wɛ Biblu nɔ ylɔ ɖɔ “gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ.” Jehovah d’akpá bo na na mǐ gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ enɛ, loɔ, mǐ ka ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ dìn, bo na “hɛn . . . wu syɛnsyɛn.”—1 Timɔtée 6:12, 19.
22. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu “hɛn gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wu syɛnsyɛn” gbɔn? (b) Etɛwu gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ mimɔ ma ka na sín nyɔwa mǐtɔn wu ǎ?
22 Nɛ̌ mǐ ka sixu “hɛn gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wu syɛnsyɛn” gbɔn? Mǐ ɖó na nɔ “wà nǔ ɖagbe gègě.” (1 Timɔtée 6:18) Enɛ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó na nɔ zán nǔ e mǐ kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é. É ɖò mɔ̌ có, gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ mimɔ na sín hlɔnhlɔn mǐɖesunɔ tɔn wu ǎ. Nyɔwa mǐtɔn wɛ na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ ǎ. Nùnina vɔ̌nu Jehovah tɔn wɛ, b’ɛ na na mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ, bo nyí “fɛ́nú” tɔn sín xlɛ̌ ɖokpo. (Hlɔmanu lɛ 5:15) Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ jló tawun bo na na nùnina enɛ mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ.
23. Etɛwu a ka ɖó na site dó nǔ ɖagbe lɛ jí dìn?
23 Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Un ka ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lee é ba gbɔn é à?’ Enyi a mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ hǔn, yawu bló. Enyi mǐ ɖeji dó Jehovah wu bo bló nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo setónú n’i ɔ, é na nyí bibɛtɛn mǐtɔn. É na cyɔn alɔ gbejinɔtɔ́ tɔn lɛ jí ɖò gbɛ̀ nyanya Satáan tɔn ɔ sín azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ. Enɛ gudo ɔ, Jehovah na bló bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ ɖò Palaɖisi mɛ kaka sɔyi, lee é ko d’akpá tɔn gbɔn é. Nugbǒ ɔ, enyi mǐ site dó nǔ ɖagbe lɛ jí dìn ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na mɔ gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ!


text:
KPLÉ GBƐZÁN KPO SINSƐNZƆ́ KPO TƆN SÍN AZƆ̌WEMA Juillet 2016
Wema lɛ Xwíxwlémɛ
Lee è sixu xwlé Atɔxwɛ kpo Wɛnɖagbe ɖé Sín Mawu Gɔ́n! kpo mɛ gbɔn é sín kpɔ́ndéwú lɛ. Zǎn kpɔ́ndéwú lɛ dó sɔnǔ nú nùxwlémɛ hwiɖesunɔ tɔn lɛ.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Kpa Susu nú Jehovah, Mɛ E Nɔ Sè Ðɛ É
Etɛwu é ka nyɔ́ ɖɔ a ni nɔ xoɖɛ sɛ́dó Mawu dó akpá e a dó lɛ é tamɛ? Nɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Jehovah wu gbɔn ɖò ɖɛ towe lɛ mɛ? (Ðɛhan 61-65)
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Gbɛzán Mǐtɔn Hinhɛn Bɔkun D’alɔ Mǐ Bɔ Mǐ Kpa Susu nú Mawu
Etɛ gbɛzán towe hinhɛn bɔkun ka sixu d’alɔ we bɔ a na wà? Nɛ̌ a ka sixu zán gbɛ̀ Jezu ɖɔhun gbɔn?
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Togun Jehovah Tɔn Nɔ Ðókan Dó Sinsɛn-Biblo Nugbǒ ɔ Wu
Etɛ kanɖodonǔwu Davidi tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ? Etɛ kanɖodonǔwu mǐtɔn ka nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ wà? (Ðɛhan 69-72)
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
A Sixu Tɛnkpɔn nú Xwè Ðokpo À?
Gbɛzán e nɔ jɛmɛ nú mɛ é kpo nyɔna gègě kpo ɖò te kpɔ́n mɛ e ɖó jló bo na tɛnkpɔn lɛ é.
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Tuto Gbexosin-Alijitɔ́ Hwebǐnu Tɔn Nyínyí Tɔn Lɛ
É sixu kpaca we ɖɔ mɛ ɖěɖee sín ninɔmɛ syɛn alǒ ma ɖó hlɔnhlɔn sɔmɔ̌ ǎ lɛ é hɛn ɔ ye na nyí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Flín Azɔ̌ E Jehovah Wà lɛ É
Azɔ̌ tɛ lɛ Jehovah ka wà? Nɛ̌ tamɛ linlin dó ye jí ka sixu hɛn lè wá nú mǐ gbɔn? (Ðɛhan 74-78)
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Mɛ̌ ka Ðò Taji Hugǎn Ðò Gbɛzán Towe Mɛ?
Mɛ e wlan Ðɛhan 83gɔ́ ɔ é xlɛ́ ɖɔ Jehovah wɛ nyí Mɛ taji hugǎn ɖò gbɛzán emitɔn mɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mɔ̌ wɛ é nyí nú mǐ lɔ gbɔn?


text:
Sɛ́n Nǔ E Kàn Mɛɖesunɔ lɛ É Tɔn Lɛ
Nǔ E Kàn Mɛɖesunɔ lɛ É
Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., alǒ tutoblonunu e nɔ wà azɔ̌ xá ɛ lɛ é nɔ zán nǔ e kàn mɛɖesunɔ bo ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí lɛ é sɔgbe kpo linlin e wu è ɖɔ xó dó hwenu e mɛ ɔ ɖò nyikɔ na wɛ lɛ é kpo. Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. nɔ ɖɔ nǔ e kàn mɛɖesunɔ lɛ é nú mɛ ɖevo ɖebǔ ǎ, afi nú é ɖó na bló mɔ̌ cobɔ nǔ e ba wɛ mɛ ɔ ɖè é na jɛ jlɔ́. Cobonu nǔ ka na nyí mɔ̌ ɔ, mɛ ɔ nɔ sè hwɛ̌. Ðò hweɖelɛnu ɔ, enyi tutoblonunu ɔ mɔ ɖɔ emi ɖó na ɖɔ nǔ e kàn mɛɖesunɔ lɛ é nú mɛ ɖevo bo na dó sè gbè nú sɛ́n e ɖò ayǐ lɛ é, kabǐ bo na dó mɔ nǔwiwa mɛxoɖu tɔn lɛ alǒ nǔ mɔhunkɔtɔn ɖevo lɛ bo sú ali dó ye ɔ, é nɔ ɖɔ. È na sà, xaya, alǒ ɖyɔ nǔ mɛɖesunɔ tɔn e a na lɛ é xá mɛ ɖevo ǎ.
Adlɛsi Ɛntɛnɛti Jí Tɔn (E-mail)
Adlɛsi ɛntɛnɛti jí tɔn e a na hwenu e a hun akpáxwé towe ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí é wɛ è na zán bo na sɛ́ nǔ ɖěɖee kúnkplá akpáxwé towe é dó we. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi a wɔn nyikɔ alǒ kɛ́nkwín e a nɔ xò bo nɔ yì akpáxwé towe mɛ é vlafo, bo byɔ ɖɔ è ni d’alɔ emi bonu emi na hun akpáxwé emitɔn ɔ, è na wlan wema sɛ́dó we gbɔn adlɛsi ɛntɛnɛti jí tɔn towe e ɖò nǔ mɛɖesunɔ tɔn lɛ mɛ é jí bo dó d’alɔ we.
Nùwlanɖ’ayǐ Yɔywɛ Lɛ (Cookies)
È nɔ zán nùwlanɖ’ayǐ enɛ lɛ bo nɔ dó flín fí ɖěɖee mɛɖé nɔ yawu yì hwenu e é ɖò jw.org zán wɛ é na. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gbè e mɛ mɛ ɔ nɔ zán jw.org ɖè é nɔ cí nùwlanɖ’ayǐ yɔywɛ lɛ mɛ, bɔ enyi mɛ ɔ lɛ́ lɛkɔ wá jí ɔ, gbè enɛ nɔ tɔ́n. Nǔ e kàn mɛɖesunɔ lɛ é ɖebǔ nɔ cí nùwlanɖ’ayǐ yɔywɛ lɛ mɛ ǎ.
Scripts alǒ JavaScript
jw.org nɔ zán script lɛ bonu azɔ̌wiwa Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ tɔn na dó kpɔ́n te. Ye nɔ zɔ́n bɔ è nɔ yawu mɔ nǔ e ba wɛ è ɖè lɛ é. jw.org nɔ zán ye gbeɖé dó sɔ́ tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn lɛ dó ɔdinatɛ́ɛ mɛ e ɖò zinzan wɛ é tɔn jí ǎ, mɔ̌ jɛn é ma ka nɔ lɛ́ zán ye dó xò nùɖé lɛ kplé sín jí d’agbě nǔnɔ ɔ ǎ é nɛ.
Bonu akpáxwé jw.org tɔn ɖé lɛ na dó sixu wà azɔ̌ ganji ɔ, è ɖó na tá script lɛ alǒ JavaScript ɔ ɖò gbàví e mɛ è nɔ wlan adlɛsi ɛntɛnɛti jí tɔn dó é. Gbàví enɛ lɛ gègě nɔ na tɛn mɛ bɔ è nɔ tá alǒ cí script Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɖé lɛ tɔn. Kpɔ́n gbàví adlɛsi ɛntɛnɛti jí tɔn tɔn ɔ sín akpáxwé e nɔ d’alɔ mɛ é mɛ bo na dó tuùn lee a na tá script lɛ ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn e jló we lɛ é jí gbɔn é.
Enyi é byɔ ɖɔ mǐ ni ɖyɔ nùɖé ɖò sɛ́n nǔ e kàn mɛɖesunɔ lɛ é tɔn lɛ mɛ ɔ, mǐ na zé ɖó akpáxwé elɔ jí bonu a na dó sixu tuùn nǔ e mǐ nɔ xò kplé lɛ é kpo nǔ e mǐ nɔ sɔ́ ye dó wà lɛ é kpo hwebǐnu.


text:
AKPÁXWÉ 6
Etɛ Sinvɔgbɛ ɔ ka Kplɔ́n Mǐ?
Mawu sú kún dó nú mɛ nyanya lɛ bo hwlɛn Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo. Bǐbɛ̌mɛ 7:11, 12, 23
Jǐ ja kaka nú kéze 40 zǎn 40, bɔ sìn gɔ́ ayikúngban ɔ bǐ jí. Mɛ nyanya lɛ bǐ kú.
Wɛnsagun gǔfɔntɔ́ lɛ jó gbɛtɔ́ sín agbaza yetɔn dó bo huzu awovi lɛ.
Mɛ e ɖò tɔjihun ɔ mɛ lɛ é gán. Nukɔnmɛ ɔ, Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo kú, é ɖò mɔ̌ có, Mawu na wá fɔ́n ye sín kú bɔ ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi.
Mawu na lɛ́vɔ sú kún dó nú mɛ nyanya lɛ bo na hwlɛn mɛ ɖagbe lɛ.Matie 24:37-39
Satáan kpo awovi lɛ kpo kpó ɖò gbɛtɔ́ lɛ blɛ́ wɛ.
Égbé ɔ, mɛ gègě nɔ gbɛ́ alixlɛ́mɛ wanyiyinɔ Jehovah tɔn, lee é nyí gbɔn ɖò Nɔwée hwenu é. Zaanɖé dìn ɔ, Jehovah na sú kún dó nú mɛ nyanya lɛ bǐ—2 Piyɛ́ɛ 2:5, 6.
Mɛɖé lɛ cí Nɔwée ɖɔhun. Ye nɔ ɖótó Mawu bo nɔ bló nǔ e é ɖɔ lɛ é; mɛ enɛ lɛ wɛ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
WƐNÐAGBE ÐÉ SÍN MAWU GƆ́N!
Nɛ̌ A ka Sixu Tuùn Sinsɛn Nugbǒ ɔ Gbɔn?
Sinsɛn nugbǒ ɖokpo géé jɛn ka ɖè à? Ð’ayi wuntun e è na dó tuùn sinsɛn nugbǒ ɔ na é atɔ́ɔ́n wu.


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Kanemɔ Biblia Iɛ yɛ Biɛ | ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
4 No hewɔ lɛ, mi, ní miji gboklɛfonyo yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli lɛ, miikpa nyɛ fai ni nyɛnyiɛ bɔ ni sa tsɛmɔ ni aŋɔtsɛ nyɛ lɛ,
2 yɛ heshibaa kɛ mlijɔlɛ fɛɛ mli, yɛ tsuishitoo mli, ní nyɛná tsui nyɛhãhãa nyɛhe yɛ suɔmɔ mli,
3 ni nyɛbɔa mɔdɛŋ waa nyɛhiɛa ekomefeemɔ ní nyɛtsɔ mumɔ lɛ nɔ nyɛná lɛ mli, yɛ toiŋjɔlɛ ni ji kpãa ni fiɔ nyɛ efeɔ nyɛ ekome lɛ mli.
4 Gbɔmɔtso kome yɔɔ, kɛ mumɔ kome, tamɔ bɔ nɔŋŋ ni hiɛnɔkamɔ kome ji nɔ ni yɔɔ tsɛmɔ ni aŋɔtsɛ nyɛ lɛ mli lɛ;
5 Nuŋtsɔ kome, hemɔkɛyeli kome, baptisimɔ kome;
6 Nyɔŋmɔ kome kɛ mɛi fɛɛ a-Tsɛ kome, mɔ ni ta nii fɛɛ nɔ, ní etsɔɔ mɛi fɛɛ mli, ni eyɔɔ mɛi fɛɛ mli lɛ.
7 Agbɛnɛ, wɔteŋ mɔ fɛɛ mɔ lɛ, aŋɔ duromɔ ahã lɛ yɛ bɔ ni Kristo lɛ susu duromɔ keenɔ lɛ ehã lɛ lɛ naa.
8 Ejaakɛ ekɛɔ akɛ: “Be ni ekwɔ kɛtee ŋwɛi lɛ, eŋɔ nomii kɛtee; eŋɔ gbɔmɛi ehã akɛ nikeenii.”
9 Agbɛnɛ, mɛni wiemɔ ni ji “ekwɔ” lɛ tsɔɔ? Ani jeee nɔ ni etsɔɔ nɔŋŋ ji akɛ, ekpeleke shi hu kɛba shishi, ni ji shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ?
10 Mɔ ni kpeleke shi lɛ, lɛ nɔŋŋ hu ji mɔ ni kwɔ kɛtee he ko ni kwɔ kwraa fe ŋwɛii fɛɛ, koni ewo nibii fɛɛ obɔbɔ lɛ.
11 Eŋɔ mɛi komɛi ehã akɛ bɔfoi, mɛi komɛi akɛ gbalɔi, mɛi komɛi akɛ sane kpakpa shiɛlɔi, mɛi komɛi akɛ tookwɛlɔi kɛ tsɔɔlɔi,
12 kɛhã mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ ajajemɔ, kɛhã sɔɔmɔ nitsumɔ, kɛ agbɛnɛ hu, koni akɛtswa Kristo lɛ gbɔmɔtso lɛ ama shi,
13 kɛyashi beyinɔ ni wɔ fɛɛ wɔɔshɛ ekomefeemɔ he yɛ hemɔkɛyeli lɛ kɛ Nyɔŋmɔ Bi lɛ he nilee krɔŋŋ lɛ mli, ní wɔfee nuu ní eda kwraa, ni tsɔɔ akɛ wɔda kɛmɔ shi kɛshɛ Kristo lɛ dalɛ lɛ he.
14 No hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔkãa he wɔfeɔ gbekɛbii, ní tsɔɔmɔ kɔɔyɔɔ fɛɛ tsɔɔmɔ kɔɔyɔɔ ní damɔ gbɔmɛi aŋaafɔŋtoo, kɛ amalei ni asɔ̃ɔ yɛ ŋaa mli ní akɛlakaa mɛi lɛ anɔ lɛ tswaa amɛ kɛyaa kɛbaa oookɛɛ ŋshɔkei miitswa amɛ, ní ekpalaa amɛ kɛyaa kɛbaa lɛ dɔŋŋ.
15 Moŋ lɛ, be mli ni wɔwieɔ anɔkwale lɛ, nyɛhãa wɔtsɔa suɔmɔ nɔ wɔdaraa yɛ nibii fɛɛ mli kɛbotea mɔ ni ji yitso lɛ, ni ji Kristo lɛ mli.
16 Lɛ emli gbɔmɔtso lɛ henii lɛ fɛɛ tsɔɔ talɔ fɛɛ talɔ ní ŋɔɔ nɔ ni he hiaa ehãa lɛ nɔ amɛtsaratsaraa amɛhe jogbaŋŋ, ni amɛfeɔ ekome kɛtsuɔ nii. Kɛ́ henii lɛ eko fɛɛ eko miitsu nii jogbaŋŋ lɛ, ehãa gbɔmɔtso lɛ daa, be mli ni gbɔmɔtso lɛ tswaa ehe emaa shi yɛ suɔmɔ mli lɛ.
17 No hewɔ lɛ, nɔ ni miwieɔ ní miyeɔ he odase yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli nɛ, akɛ nyɛkayaa nɔ nyɛnyiɛa tamɔ bɔ ni jeŋmaji lɛ hu nyiɛɔ yɛ amɛyaka jwɛŋmɔi lɛ amli lɛ dɔŋŋ.
18 Amɛjwɛŋmɔ mli ewo duŋ, ni amɛtse amɛhe kɛje Nyɔŋmɔ wala lɛ he, ejaakɛ amɛbɛ nilee yɛ amɛmli, ni amɛtsui hu wa.
19 Akɛni nɔ ko nɔ ko efeee amɛ hiɛgbele dɔŋŋ hewɔ lɛ, amɛŋɔ amɛhe amɛhã efɔŋ ni akɛ kuɛŋtimɔ feɔ, koni amɛkɛ amimyeli atsu muji nii srɔtoi fɛɛ.
20 Shi nyɛ lɛ, jeee nɛkɛ nyɛkase akɛ Kristo lɛ ji,
21 kɛ́ nyɛnu ehe, ni atsɔ enɔ atsɔɔ nyɛ nii lɛɛlɛŋ, ejaakɛ anɔkwale lɛ, Yesu mli eyɔɔ.
22 Atsɔɔ nyɛ ní nyɛjie subaŋ momo lɛ ní kɛ nyɛtsutsu jeŋba lɛ kpãa gbee, ní aafite lɛ yɛ nibii ní eshweɔ ní lakaa nyɛ lɛ anaa lɛ, nyɛshɛ nyɛfɔ̃.
23 Ni esa akɛ nyɛya nɔ nyɛhã nɔ titri ni kudɔɔ nyɛjwɛŋmɔ lɛ atsɔ ehee,
24 ni esa akɛ nyɛwo subaŋ hee ní abɔ yɛ Nyɔŋmɔ suɔmɔ naa yɛ anɔkwa jalɛ kɛ anɔkwayeli krɔŋŋ mli lɛ.
25 No hewɔ lɛ, amrɔ nɛɛ ní nyɛjie lakamɔ nyɛshɛ nyɛfɔ̃ lɛ, nyɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ kɛ enaanyo gbɔmɔ awie anɔkwale, ejaakɛ wɔji henii ni wɔteŋ mɔ fɛɛ mɔ nɔ ji mɔ kroko lɛ.
26 Nyɛmli afua, shi nyɛkafea esha; nyɛkahãa hulu nyɔa shi be mli ni nyɛmli efu lolo;
27 nyɛkahãa Abonsam hegbɛ.
28 Julɔ lɛ ekaju dɔŋŋ; moŋ lɛ, etsu nii waa, ekɛ eniji atsu nitsumɔ kpakpa, koni ená nɔ ko ní ehã mɔ ni ehia lɛ lɛ eko.
29 Wiemɔ kpɔtɔi ko akaje nyɛnaa, shi moŋ nɔ ni hi ní tswaa mɔ maa shi, taakɛ hiamɔ lɛ ji lɛ, ní mɛi ni nuɔ lɛ aná nɔ ko ní sɛɛnamɔ yɔɔ he.
30 Agbɛnɛ hu, nyɛkahãa Nyɔŋmɔ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ werɛ hoa ehe, nɔ ni akɛsɔo nyɛnaa kɛhã gbi ni abaatsɔ kpɔmɔnɔ lɛ nɔ ajie nyɛ lɛ.
31 Nyɛjiea mlijoomɔ, mlila, mlifu, bolɔmɔ, kɛ wiemɔ fɔŋ srɔtoi fɛɛ, kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni yeɔ mɔ awui lɛ yɛ nyɛhe nyɛshɛrɛa nyɛshwiea.
32 Moŋ lɛ, nyɛmli ahia ahãhãa nyɛhe, nyɛmusuŋ atsɔtsɔa nyɛ yɛ nyɛhe, nyɛkɛfafaa nyɛhe tswaa, tamɔ bɔ ni Nyɔŋmɔ hu tsɔ Kristo nɔ ekɛfa nyɛ tswaa lɛ.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Efesobii 4
Ga
Kanemɔ Biblia lɛ yɛ Wɛbsaiti Nɛɛ nɔ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
NUKPLƆNKPLƆN 17
Nɛ̌ Nukúnkpénùwùtɔ́ Lɛdo Tɔn lɛ ka Nɔ D’alɔ Mǐ Gbɔn?
Akpáxwé Biblu tɔn e è wlan dó Glɛkigbe mɛ ɔ nɔ yawǔ ɖɔ xó dó Banabasi kpo mɛsɛ́dó Pɔlu kpo wu. Sunnu elɔ lɛ wà sinsɛnzɔ́ nukúnkpénùwùtɔ́ tomɛyitɔ́ tɔn bo nɔ yì ba agun dòhwenu tɔn lɛ kpɔ́n. Etɛwutu? Ðagbe mɛ ninɔ nɔví gbigbɔ mɛ tɔn yetɔn lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú ye tawun. Pɔlu ɖɔ emi jló “na lɛkɔ yì kpɔ́n nɔví” lɛ bo na kpɔ́n lee ye ɖè gbɔn ɔ. É ɖò gbesisɔmɛ bo na bló kilomɛtlu kanweko donu mɔkpan bo na dó hɛn ye lidǒ. (Mɛsɛ́dó 15:36) Jlǒ ɖokpo ɔ wɛ nukúnkpénùwùtɔ́ tomɛyitɔ́ mǐtɔn lɛ ɖó ɖò égbé.
Ye nɔ wá na kanmɛsyɛn mǐ. Nukúnkpénùwùtɔ́ lɛdo tɔn ɖokpo ɖokpo nɔ yì kpɔ́n agun na yì 20 mɔ̌ bo zán aklunɔzán gblamɛ ɖokpo kpo ye mɛ ɖokpo ɖokpo kpo azɔn wè ɖò xwè ɖokpo mɛ. Mǐ sixu mɔ nǔ gègě kplɔ́n ɖò nǔ e nɔví sunnu enɛ lɛ ko mɔ kpɔ́n ɖò gbɛmɛ ɔ mɛ, kpo asì yetɔn lɛ tɔn kpo mɛ, enyi ye nyí asisúnɔ ɔ nɛ. Ye nɔ dó gǎn bo na má dó yɔkpɔvu kpo mɛxo kpo bǐ, bo nɔ ba na kplá mǐ sɔ́ yì sinsɛnzɔ́ kúnnuɖegbe tɔn kpo kplɔ́n Biblu tɔn mǐtɔn lɛ kpo. Nukúnkpénùwùtɔ́ enɛ lɛ nɔ nɔ kpɔ́ kpo mɛxo agun tɔn lɛ kpo bo nɔ wà azɔ̌ lɛngbɔnyitɔ́ tɔn, bo nɔ ɖɔ xó wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ ɖò kplé kpo kpléɖókpɔ́ lɛ kpo jí bo na dó hɛn mǐ lidǒ.
Ye nɔ keya nú mɛ bǐ. Ninɔmɛ gbigbɔ mɛ tɔn agun lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú nukúnkpénùwùtɔ́ lɛdo tɔn lɛ tawun. Ye nɔ kplé kpo mɛxo lɛ kpo kpodo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo, bo nɔ kpɔ́n nukɔnyiyi agun ɔ tɔn, bo nɔ ɖè wě xá ye dó lee ye na wà azɔ̌ yetɔn lɛ gbɔn ɔ wu. Ye nɔ d’alɔ gbexosinalijitɔ́ lɛ bonu ye na dó wà azɔ̌ yetɔn ganji. Gɔ́ na ɔ, mɛ yɔyɔ̌ lɛ mímá dó bo sè lee ye ɖò nukɔn yì wɛ ɖò gbigbɔ lixo gbɔn ɔ nɔ víví nǔ ye. Nɔví enɛ lɛ ɖokpo ɖokpo sɔ́ yeɖee jó kpo jlǒ kpo ɖi ‘azɔ̌gbɛ̌ mǐtɔn bo na dó d’alɔ mǐ.’ (2 Kolɛntinu lɛ 8:23) Mǐ ɖó na ɖó nùɖiɖi kpo mɛɖeezejo nú Mawu kpo ye ɖɔhun.
Aniwutu nukúnkpénùwùtɔ́ lɛdo tɔn lɛ ka nɔ yì ba agun lɛ kpɔ́n?
Nɛ̌ a ka sixu ɖu lè yetɔn gbɔn ɖò hwenu e ye na wá kpɔ́n agun ɔ é?


text:
NUKPLƆNKPLƆN 26
Nɛ̌ Mǐ ka Sixu Kpé Nukún Dó Kpléxɔ Axɔsuɖuta ɔ Tɔn Wu Gbɔn?
Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn bǐ wɛ nɔ kpa susu nú nyikɔ mímɛ́ Mawu tɔn. Enɛ wutu ɔ, mǐ nɔ mɔ ɖɔ wǔjɔmɛ kpo akpáxwé taji ɖokpo ɖò sinsɛn-biblo mímɛ́ mǐtɔn kpo mɛ wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni d’alɔ bonu xɔ ɔ na mɛ́, nyɔ́ kpɔ́n bo ɖò ganji. Mɛ bǐ sixu ɖó alɔ ɖ’emɛ.
Nɔ sɔ́ hwiɖee jó ɖò kplé gudo bo nɔ jla ayǐ ɖó. Ðò kplé ɖokpo ɖokpo gudo ɔ, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo nɔ hun xomɛ dó jla ayǐ ɖó klewun bonu Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ni dó nɔ mímɛ́ jí. Hwɛhwɛ ɔ, è nɔ jla ayǐ ɖó hlɛ́nhlɛ́n. Mɛxo alǒ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn ɖé nɔ kpé nukún dó azɔ̌ ɔ wu, bo nɔ xwedó tuto nǔ e è na wà lɛ é tɔn. Lee è ɖó hudo tɔn gbɔn ɔ, mɛ ɖé lɛ nɔ zà ayǐ, sunsun nǔ lɛ alǒ klɔ́ xɔmɛ, vɔ́ zinkpo lɛ tò, klɔ́ adadokpá lɛ mɛ, sunsun flɛtɛɛ kpo nùkpɛ́n lɛ kpo, kɔn zunkɔ́ kabǐ jla kɔxota ɖó, bonu é ni nyɔ́ kpɔ́n. É hwe bǐ ɔ, è nɔ ɖè azǎn ɖokpo ɖó vo ɖò xwè ɖokpo ɖokpo mɛ bo nɔ jla ayǐ ɖó hlɛ́nhlɛ́n. Enyi vǐ mǐtɔn lɛ nɔ ɖó alɔ ɖò azɔ̌ enɛ lɛ mɛ xá mǐ ɔ, kplɔnkplɔn ye wɛ mǐ ɖè ɖɔ ye ni nɔ ɖó sísí nú fí e mǐ nɔ sɛ̀n Mawu ɖè é nɛ.
Nɔ sɔ́ hwiɖee jó bo nɔ ɖó alɔ ɖò nǔ lɛ jijla ɖó mɛ. Ðò xwè ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, è nɔ gbéjé Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn kpɔ́n hlɛ́nhlɛ́n sín xomɛ jɛ hɛnkɛ́n. Nǔ gbéjé kpɔ́n enɛ ɔ nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ wà azɔ̌ nukúnkpikpe dó nú wu tɔn lɛ hwɛhwɛ bonu kpléxɔ ɔ na nyɔ́ kpɔ́n, bɔ é nɔ lɛ́ d’alɔ bɔ è nɔ nyì alɔ nú akwɛzinzan e ma nyí dandan tɔn ǎ lɛ é ɖò nukɔn mɛ. (2 Chroniques 24:13; 34:10) Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e mɛ́ bɔ è kpé nukún d’ewu ganji ɔ wɛ nyí fí e é jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu mǐtɔn ɖè é. Enyi mǐ nɔ ɖó alɔ ɖò azɔ̌ enɛ mɛ ɔ, mǐ ɖò lee mǐ yí wǎn nú Jehovah gbɔn ɔ kpo lee fí e mǐ nɔ sɛ̀n ɛ ɖè ɔ kpo xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ gbɔn ɔ ɖexlɛ́ wɛ nɛ. (Psaume 122:1) Enɛ nɔ zɔ́n bɔ mɛ e ɖò xá mǐtɔn mɛ lɛ é nɔ sɔ́ nukún ɖagbe dó kpɔ́n mǐ.
Etɛwu mǐ ma ka ɖó na dovɛ̌ nú fí e mǐ nɔ sɛ̀n Mawu ɖè é ǎ?
Tito tɛ lɛ è ka bló bonu Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn na ɖò mímɛ́ jí?