text:
AKPÁXWÉ 11
Jehovah ka Nɔ Ðótó Mǐ À?
Mawu nɔ ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ. 1 Piyɛ́ɛ 3:12
Jehovah wɛ “nɔ sè ɖɛ.” (Ðɛhan 65:3) É jló ɖɔ mǐ ni ɖɔ nǔ e ɖò ayi mǐtɔn mɛ é nú emi.
Nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah, ni ma nyí sɛ́dó mɛ ɖevo ó.
Mǐ sixu xoɖɛ bo byɔ nǔ gègě. 1 Jaan 5:14
Nɔ xoɖɛ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò jixwé kpo ayikúngban jí kpo.
Nɔ xoɖɛ gbɔn nyikɔ Jezu tɔn jí dó ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ e é wá nú we é sù nukún towe mɛ.
Nɔ byɔ Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ we nú a ni wà nǔ e nyɔ́ é. A sixu lɛ́ xoɖɛ bo byɔ nùɖuɖu, azɔ̌, xwé, avɔ kpo lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe kpo.


c: text/html

text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | NÙNYWƐXÓ 1-6
“Ðeji Dó Mawu Mavɔmavɔ Wu kpo Ayixa Towe Bǐ Kpo”
É jɛxa ɖɔ mǐ ni ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́. Tinmɛ nyikɔ tɔn tɔn na mǐ jiɖe ɖɔ é ɖó nǔwukpikpé bo na ɖè akpá e é dó lɛ é bǐ. Ðɛxixo nyí ali taji ɖé bɔ mǐ na gbɔn bo ɖeji dó wǔ tɔn. Nùnywɛxó wemata 3gɔ́ ɔ na mǐ ganjɛwu ɖɔ Jehovah na d’ajɔ mǐ ɖó jiɖe e mǐ ɖó dó wǔ tɔn é wu, é wɛ nyí ɖɔ ‘é na xlɛ́ ali mǐ.’
Mɛ e nɔ mɔ éɖée dó mɔ nùnywɛtɔ́ é . . .
nɔ ba alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn cobo nɔ wá gbeta lɛ kɔn ǎ
nɔ ɖeji dó linlin éɖesunɔ tɔn alǒ gbɛ̀ ɔ tɔn wu
Mɛ e nɔ ɖeji dó Jehovah wu é . . .
nɔ tɛnkpɔn bo nɔ ɖó kancica ɖagbe ɖé xá ɛ, gbɔn Biblu kplɔnkplɔn, tamɛ linlin kpo ɖɛxixo kpo gblamɛ
nɔ ba alixlɛ́mɛ tɔn gbɔn nugbodòdó Biblu tɔn lɛ biba hwenu e é ɖò gbeta lɛ kɔn wá wɛ é gblamɛ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wema lɛ Xwíxwlémɛ
ATƆXWƐ
Nùkanbyɔ: Mi ka tuùn xógbe nukúnɖeji elɔ lɛ à?
Wemafɔ: Jn 3:16
Nùxwlémɛ: Atɔxwɛ elɔ tinmɛ lee wuvɛ̌ e Jezu mɔ é kpo kú tɔn kpo sixu hɛn lè wá nú mi gbɔn é.
ATƆXWƐ (wexwɛ gudo tɔn)
Nùkanbyɔ: Mi kpɔ́n nùkanbyɔ elɔ kpo xósin kpaà e mɛ lɛ nɔ na é ɖé lɛ kpo. [Xà nùkanbyɔ nukɔntɔn ɔ kpo xósin e bɔ d’ewu lɛ é kpo.] Etɛ ka nyí xósin mitɔn?
Wemafɔ: Mt 4:1-4
Nùxwlémɛ: Ðó Awovi ɖɔ xó xá Jezu bo tɛ́n ɛ kpɔ́n wutu ɔ, é sixu nyí nǔ nyanya e ɖò gbɛtɔ́ mɛ é kpowun ǎ. Nǔ ɖevo tɛ lɛ Biblu ka ɖɔ dó Awovi wu? Xota elɔ gbajɛ̌mɛ na.
MƐYLƆWEMA FLǏN TƆN
Nùxwlémɛ: “Mǐ ɖò mɛylɔwema elɔ má nú mɛ bǐ wɛ nú nǔwiwa taji ɖé. [Sɔ́ mɛylɔwema ɔ ɖokpo nú xwétɔ́ ɔ.] Ðò azǎn 23gɔ́ Xwèjísun ɔ tɔn gbè ɔ, gbɛtɔ́ livi mɔkpan na kplé gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ bo na flín kú Jezu Klisu tɔn, lobo na ɖótó xóɖiɖɔ junjɔn Biblu jí ɖé vɔ̌nu b’ɛ na xlɛ́ lè e kú tɔn hɛn wá nú mǐ é. Mɛylɔwema elɔ ɖɔ hwenu kpo fí e è na bló nǔwiwa enɛ ɖè ɖò xá mǐtɔn mɛ é kpo. Enyi mi kpéwú hǔn, mi kɛnklɛn bo wá.”
NÙXWLÉMƐ HWIÐESUNƆ TƆN
Zǎn kpɔ́ndéwú e wá yì lɛ é dó sɔnǔ nú nùxwlémɛ hwiɖesunɔ tɔn.


text:
Ma Lɔn nú Nǔ Ðebǔ Xò Ajɔ ɔ Yí Sín Así Towe Ó
“Ma lɔn nú mɛɖebǔ . . . xò ajɔ ɔ yí sín así towe ó.”—KOLO. 2:18, nwt.
1, 2. (a) Ajɔ tɛ ɖó nukún wɛ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ ka ɖè? (b) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɔ́ ayi mǐtɔn ɖó ajɔ ɔ jí? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
MƐSƐ́DÓ Pɔlu ɖɔhun ɔ, Klisanwun yí ami dó ɖè égbé tɔn lɛ ɖó nukúnɖiɖo xɔ akwɛ ɖé, é wɛ nyí ɖɔ ye na mɔ ‘ajɔ e Mawu ylɔ ye sín jixwé’ ɖɔ ye na yí é. (Fili. 3:14) Ye ɖò nukún ɖó wɛ bo na w’azɔ̌ xá Jezu Klisu ɖò Axɔsuɖuto tɔn jixwé tɔn ɔ mɛ, bo na lɛ́ ɖ’alɔ ɖò blòbló bonu gbɛtɔ́ lɛ na huzu mɛ maɖóblɔ̌ mɛ. (Nǔɖe. 20:6) Nùjiwǔ ɖé wɛ Mawu ylɔ mɛ enɛ lɛ bɔ ye na nya. Lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ ɖó nukúnɖiɖo ɖevo. Ye ɖò nukún ɖó wɛ bo na mɔ ajɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn yí ɖò ayikúngban jí; nukúnɖiɖo awǎjijɛ tɔn ɖé wɛ enɛ nyí!—2 Pi. 3:13.
2 Bonu Pɔlu na dó d’alɔ Klisanwun yí ami dó ɖè hàtɔ́ tɔn lɛ bonu ye na nɔ gbeji bo mɔ ajɔ ɔ yí ɔ, é dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ: “Nǔ e nyí [jixwé] tɔn lɛ ni nɔ mya nukún nú mi.” (Kolo. 3:2) Ye ɖó na sɔ́ ayi ɖó nukúnɖiɖo xɔ akwɛ e ye ɖó bo na mɔ ajɔ jixwé tɔn yetɔn yí é jí. (Kolo. 1:4, 5) Nugbǒ ɔ, nú mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ lin tamɛ dó nyɔna ɖěɖee é sɔ́ ɖó nukɔn nú ye é jí ɔ, é na d’alɔ ye bɔ ye na sɔ́ ayi yetɔn ɖó ajɔ ɔ jí, é na bo nyí jixwé tɔn, alǒ ayikúngban jí tɔn wɛ ɔ nɛ.—1 Kɔ. 9:24.
3. Awovinú tɛ lɛ wu Pɔlu ka gb’akpá nú Klisanwun hàtɔ́ tɔn lɛ dó?
3 Pɔlu lɛ́ gb’akpá nú Klisanwun hàtɔ́ lɛ dó awovinú e sixu xò ajɔ ɔ yí sín ye sí lɛ é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é wlan nǔ sɛ́dó agun Kolosi tɔn dó Klisanwun adingbannɔ ɖěɖee nɔ tɛ́n kpɔ́n bonu nǔ yetɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ gbɔn Sɛ́n ɔ xwixwedó gblamɛ, bɔ é ma nyí gbɔn nǔ ɖiɖi nú Klisu gblamɛ ǎ é wu. (Kolo. 2:16-18) Pɔlu lɛ́ ɖɔ xó dó awovinú ɖěɖee ɖò ayǐ kaka jɛ azǎn mǐtɔn gbè dìn bo sixu xò ajɔ ɔ yí sín mǐ sí lɛ é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é tinmɛ lee è sixu hɔn nú jlǒ nùblibliwiwa tɔn lɛ, ɖeɖɛ tagba e ɖò mǐ kpo nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ kpo tɛntin é bo lɛ́ ɖí xwi xá tagba xwédo tɔn lɛ gbɔn é. Wě e é ɖè xá mɛ dó xó enɛ lɛ wu é lɛ́ xɔ akwɛ nú mǐ ɖò égbé. Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé ɖé lɛ ɖò akpá e Pɔlu gbò nú mɛ kpo wanyiyi kpo b’ɛ ɖò wema e é wlan sɛ́dó Kolosinu lɛ é mɛ é kpɔ́n.
SÚ KÚN DÓ NÚ JLǑ NÙBLIBLIWIWA TƆN LƐ
4. Etɛwu jlǒ nùblibliwiwa tɔn ka sixu xò ajɔ ɔ yí sín mǐ sín?
4 Ee Pɔlu flín nukúnɖiɖo jiwǔ e nɔví tɔn lɛ ɖó é ye gudo é ɔ, é wlan ɖɔ: “Hǔn, mi bo sú nǔ e nyí ayikúngban jí tɔn ɖò ayi mitɔn mɛ lɛ sín kún dó; nǔ enɛ lɛ wɛ nyí: agalilɛ, nùblibliwiwa, jlǒ agbaza tɔn lɛ, linlin nyanya lɛ kpo nukúnkɛ́ndídó kpo.” (Kolo. 3:5) Jlǒ nùblibliwiwa tɔn lɛ sixu syɛn tawun, bo xò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ yí sín mǐ sí. Nɔví sunnu e jó éɖée dó bɔ jlǒ nùblibliwiwa tɔn dɔn ɛ bú é ɖé ɖɔ xó elɔ hwenu e é lɛkɔ wá agun ɔ mɛ gudo é: “Hlɔnhlɔn e ɖò dindɔn mì wɛ é syɛn sɔmɔ̌ bɔ un kpéwú bo lɛkɔ ǎ, kaka bɔ hwenu wá dín.”
5. Nɛ̌ mǐ ka sixu cyɔn alɔ mǐɖée jí ɖò ninɔmɛ nyanya lɛ mɛ gbɔn?
5 É ɖò taji tawun ɖɔ mǐ ni ɖò acéjí hwenu e ninɔmɛ ɖěɖee sixu tɛ́n mǐ kpɔ́n, bɔ mǐ na t’afɔ nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn Jehovah tɔn lɛ jí é kpannukɔn mǐ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nùnywɛnú wɛ é na nyí nú sunnu kpo nyɔnu kpo e byɔ xɔ́ntɔn mɛ lɛ é ɖɔ ye ni ɖó dogbó lɛ nú yeɖée dó ninɔmɛ ɖé lɛ wu ɖi alɔ sísá dó yeɖée wu, si kíkí nú yeɖée alǒ yeɖokponɔ ninɔ. (Nùx. 22:3) Ninɔmɛ e na dɔn awovinú wá ɖò walɔ lixo lɛ é sixu lɛ́ wá hwenu e Klisanwun ɖé yì tomɛ ɖó azɔ̌ tɔn wu, alǒ, hwenu e Klisanwun ɖé ɖò azɔ̌ wà xá mɛ e kpo é kpo ma ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ ǎ é ɖé wɛ é. (Nùx. 2:10-12, 16) Nú a mɔ hwiɖée ɖò ninɔmɛ mɔhun ɖé mɛ hǔn, ɖè hwiɖée xlɛ́ ɖi Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé, wà nǔ ɖò ali e sɔgbe é nu, bo flín ɖɔ alɔlwɛ ɖúɖú sixu dɔn we dó kɔ́blumanya mɛ. Mǐ na lɛ́ cɔ́ mǐɖée hwenu e wǔ kú mǐ alǒ mǐ ɖò mǐɖokponɔ é. Ðò ninɔmɛ enɛ lɛ mɛ ɔ, mǐ sixu ɖò mɛ e na xlɛ́ ɖɔ nǔ mǐtɔn ɖu ayi mɛ n’i é ba wɛ. Mǐ tlɛ sixu ɖò mɛ e na tuùn lee nǔ cí nú mǐ é ba wɛ kaka bo na yí gbè nú mɛɖebǔ kpowun. Nú nǔ mɔhunkɔtɔn ja xíxá we gbé gbeɖé hǔn, hɔn yì sù Jehovah kpo togun tɔn kpo nú ye ni d’alɔ we, bo ma lɔn nú nǔ ɖebǔ xò ajɔ ɔ yí sín así towe ó.—Xà Ðɛhan 34:19; Nùnywɛxó 13:20.
6. Nú mǐ ɖò ayiɖeɖayi mǐtɔn lɛ cyan wɛ ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ?
6 Nú mǐ na sú kún dó nú jlǒ nùblibliwiwa tɔn lɛ ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú ayiɖeɖayi blíblí lɛ. Azɔ̌xwé e nɔ sɔnǔ nú ayiɖeɖayi ɖò égbé lɛ é gègě cí Sodɔmu kpo Gomɔ́ɔ kpo hwexónu tɔn ɖɔhun. (Ju. 7) Gǎn azɔ̌xwé enɛ lɛ tɔn nɔ sɔ́ linlin yetɔn lɛ ɖó ajo bo nɔ xlɛ́ nùblibliwiwa ɖi nǔ e sɔgbe bo ma nɔ dɔn nǔ nyanya ɖé wá ǎ é. Mǐ ɖó na nɔ gɔn acéjí nɔ bo yí gbè nú ayiɖeɖayi ɖebǔ e ye xwlé mǐ lɛ é kpowun ǎ. Mǐ ɖó na cyan ayiɖeɖayi e ma na zɔ́n bonu mǐ na gɔn ayi sɔ́ ɖó ajɔ gbɛ̀ tɔn ɔ jí ǎ lɛ é.—Nùx. 4:23.
“SƆ́” WANYIYI KPO XOMƐNYÍNYƆ́ KPO “DÓ AWU ÐƆHUN”
7. Tagba tɛ lɛ ka sixu kpannukɔn mǐ ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ?
7 Mǐ bǐ wɛ yí gbè ɖɔ agun Klisanwun tɔn e mɛ mǐ ɖè é nyí nyɔna ɖé. Xó Mawu tɔn kplɔnkplɔn ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí kpo gudo e mǐ nɔ sɔ́ xomɛnyínyɔ́ kpo wanyiyi kpo dó nɔ nú mǐɖée é kpo nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ sɔ́ ayi mǐtɔn ɖó ajɔ ɔ jí. É ɖò mɔ̌ có, ɖò hweɖelɛnu ɔ, nukúnnú ma mɔ jɛ mɛɖée mɛ sixu dɔn hwɛgbe ɖé lɛ wá hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ tɛntin. Nú mǐ ma kpéwú bo ɖu ɖò tagba mɔhun lɛ jí ǎ ɔ, é bɔwǔ bɔ mǐ na hɛn mɛ dó xomɛ.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 3:8, 9.
8, 9. (a) Jijɔ tɛ lɛ ɖiɖó ka na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na mɔ ajɔ ɔ? (b) Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ hwenu e Klisanwun hàtɔ́ ɖé na dó xomɛsin xomɛ nú mǐ é ɔ, fífá e ɖò mǐ tɛntin é ma na bú ǎ?
8 Nɛ̌ mǐ ka sixu nyì alɔ nú mɛhɛndóxomɛ bɔ é ma na xò ajɔ ɔ yí sín mǐ sí ǎ gbɔn? Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú Kolosinu lɛ ɖɔ: “Mɛɖeɖóvo Mawu tɔn wɛ mi nyí. Mɛ vívɛ́ná Mawu tɔn wɛ mi nyí, bɔ é sɔ́ mi, bonu mi na nyí étɔn. Enɛ ɔ wutu wɛ mi ɖó na sɔ́ nùblawukúnúmɛ, xomɛnyínyɔ́, mɛɖesɔhwe, xomɛfífá kpo suúlu kpo dó awu ɖɔhun. Mi nɔ mɔ miɖée gbɔ; enyi mɛɖé wà nǔ nyì dò nú mɛɖé ɖò mi mɛ hweɖebǔnu hǔn, mi nɔ sɔ́ kɛ miɖée. Mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ miɖée lee Aklunɔ sɔ́ kɛ mi é ɖɔhun. Mi sɔ́ wanyiyi gbá dó nǔ enɛ lɛ bǐ jí; ɖó wanyiyi ɔ wɛ nɔ dɔn nǔ enɛ lɛ bǐ cá, bɔ ye nɔ nɔ bǔ ganji.”—Kolo. 3:12-14.
9 Wanyiyi kpo xomɛnyínyɔ́ kpo sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɔ́ hwɛ kɛ mǐɖée. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi xó e Klisanwun hàtɔ́ ɖé ɖɔ alǒ nǔ e é wà nú mǐ é vɛ́ nú mǐ ɔ, mǐ sixu tɛ́n kpɔ́n bo flín ninɔmɛ e mɛ mǐ lɔ ma ɖɔ xó kpo xomɛnyínyɔ́ kpo alǒ ma wà nǔ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo ɖè ǎ lɛ é. Wanyiyi kpo xomɛnyínyɔ́ kpo e nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo nɔ ɖexlɛ́ bo nɔ mɔ nǔ zɛ nùwanyido mǐtɔn lɛ wu é nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ à cé? (Xà Nùnywɛtɔ́xó 7:21, 22.) Nu mǐtɔn hwe kpɛ́ ɖɔ Klisu ɖè xomɛnyínyɔ́ xlɛ́ bo bló bɔ Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ ɖò bǔ. (Kolo. 3:15) Mǐ bǐ yí wǎn nú Mawu ɖokpo ɔ, nɔ jla wɛn ɖokpo ɔ, bɔ wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ é gègě nɔ ɖibla nyí ɖokpo ɔ. Amɔ̌, ɖó mǐ nɔ sɔ́ xomɛnyínyɔ́ kpo wanyiyi kpo dó sɔ́ hwɛ kɛ mǐɖée wutu ɔ, mǐ nɔ gɔ́ sò nú bǔninɔ Klisanwun tɔn mǐtɔn bo nɔ sɔ́ ayi mǐtɔn ɖó ajɔ gbɛ̀ tɔn ɔ jí.
10, 11. (a) Etɛwu wuhwinhwan ka nyla? (b) Nɛ̌ mǐ ma ka na jó wuhwinhwan dó bɔ é na xò ajɔ mǐtɔn yí ǎ gbɔn?
10 Kpɔ́ndéwú akpágbánúmɛ tɔn e ɖò Biblu mɛ lɛ é flín mǐ ɖɔ wuhwinhwan sixu xò ajɔ ɔ yí sín mǐ sí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Kanyɛ́ɛ hwanwǔ nɔví tɔn Abɛli bo hu i. Kolée, Datani kpo Abilamu kpo hwanwǔ Mɔyizi bo klán gbè xá ɛ. Axɔsu Sawulu lɔ hwanwǔ Davidi ɖó nukɔnyiyi tɔn wu bo tɛ́n kpɔ́n bo na hu i. Xó elɔ e Xó Mawu tɔn ɖɔ é na kpaca mɛ ǎ: “Fí e wuhwinhwan ɖè, bɔ agbahwlɛ́nxámɛ sín ayixa ɖè ɔ, nǔ hannyahannya wiwa kpo nǔnyanyawiwa tɛnmɛ tɛnmɛ bǐ kpo lɔ ɖò finɛ.”—Ja. 3:16.
11 Nú mǐ sɔnǔ nú wanyiyi kpo xomɛnyínyɔ́ kpo ɖò ayi mǐtɔn mɛ ɔ, mǐ na yawu hwanwǔ ǎ. Xó Mawu tɔn ɖɔ: “Wanyiyi nɔ kú hǔn; é nɔ nyɔ́ xomɛ; é nɔ jló mɛ nú ǎ.” (1 Kɔ. 13:4) Bonu wuhwinhwan ma na dó dó ɖɔ dò ɖò ayi mǐtɔn mɛ ǎ ɔ, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo na nɔ kpɔ́n nǔ lɛ lee Mawu nɔ kpɔ́n gbɔn é, bo na nɔ kpɔ́n nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo dó mɔ wǔjɔnú agbaza ɖokpo ɔ tɔn. Enɛ na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖè wanyiyi xlɛ́ sɔgbe xá wěɖexámɛ elɔ: “Enyi è ka wlí yɛ̌yi nú ɖokpo ɔ, ɖě lɛ bǐ wɛ nɔ j’awǎ xá ɛ.” (1 Kɔ. 12:16-18, 26) Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ hwanwǔ ǎ, loɔ, mǐ nɔ j’awǎ hwenu e mɛ ɖevo lɛ mɔ nyɔna lɛ é. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú Jonatáan e nyí Axɔsu Sawulu sín vǐ é tɔn. É hwanwǔ hwenu e è sɔ́ Davidi b’ɛ na jɛ Sawulu tɛnmɛ é ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é dó wusyɛn lanmɛ nú Davidi. (1 Sam. 23:16-18) Mǐ ka na nyɔ́ xomɛ bo yí wǎn nú mɛ Jonatáan ɖɔhun à?
XWÉDO TOWE BLEBU NI MƆ AJƆ Ɔ YÍ
12. Wěɖexámɛ Biblu tɔn tɛ xwixwedó ka na d’alɔ xwédo ɖé blebu bɔ é na mɔ ajɔ ɔ yí?
12 Nugbodòdó Biblu tɔn lɛ zinzan sixu hɛn fífá kpo awǎjijɛ kpo wá xwédo ɖé mɛ, bo na lɛ́ d’alɔ xwédo ɔ b’ɛ na mɔ ajɔ ɔ yí. Wě e jinjɔn Biblu jí bo kúnkplá xwédo lɛ é tɛ Pɔlu ka ɖè xá Klisanwun e ɖò Kolosi lɛ é? É ɖɔ: “Nyɔnu lɛ mi, mi ni hwíhwɛ́ miɖée ɖó asú mitɔn lɛ glɔ, lee é jɛxa ɖɔ è ni bló gbɔn ɖò bǔ e mi ɖè xá Aklunɔ ɔ mɛ é. Sunnu lɛ mi, mi yí wǎn nú asì mitɔn lɛ; mi ma nyla hun dó ye ó. Vǐ lɛ mi, mi setónú nú mɛjitɔ́ mitɔn lɛ ɖò nǔ bǐ mɛ, ɖó nǔ e nɔ nyɔ́ Aklunɔ nukúnmɛ é nɛ. Vǐtɔ́ lɛ mi, mi ma nɔ dó xomɛsin nú vǐ mitɔn lɛ ó; é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, awakanmɛ na kú ye.” (Kolo. 3:18-21) É ɖò wɛn ɖɔ mǐ na yí gbè ɖɔ wěɖexámɛ Pɔlu tɔn enɛ kpó ɖò lè hɛn wá nú asú lɛ, asì lɛ kpo vǐ lɛ kpo wɛ.
13. Nɛ̌ asì Klisanwun ɖé ka sixu dɔn asú tɔn e nyí nùmaɖitɔ́ é wá nugbǒ ɔ mɛ gbɔn?
13 Nú a nyí asì ɖé bo mɔ ɖɔ asú towe e nyí nùmaɖitɔ́ é kún nɔ wà nǔ xá we lee é jɛxa gbɔn é ó ɔ ka ló? A ka lin ɖɔ jlɛ ɖiɖɔ n’i dó walɔ tɔn wu wɛ na jla ninɔmɛ ɔ ɖó à? Enyi é na bo tlɛ nyí ɖɔ linlin towe wɛ nɔ wá yì ta, bɔ é nɔ bló nǔ e ba wɛ a ɖè é ɔ, a ka lin ɖɔ enɛ na dɔn ɛ wá nugbǒ ɔ mɛ à? É na vɛwǔ. Amɔ̌, enyi a nɔ ɖè sísí xlɛ́ tatɔ́ e asú towe nyí é ɔ, a sixu gɔ́ sò nú fífá e ɖò xwédo ɔ mɛ é, a na kpa susu nú Jehovah, bɔ é tlɛ sixu nyɔ́ bló lɔ ɖɔ asú towe na wá nugbǒ ɔ mɛ, bɔ mi mɛ wè lɛ bǐ sixu mɔ ajɔ ɔ yí.—Xà 1 Piyɛ́ɛ 3:1, 2.
14. Enyi asú Klisanwun ɖé ɖó asì nùmaɖitɔ́ ɖé, bɔ é ma nɔ sí i ǎ ɔ, etɛ é ka ɖó na bló?
14 Nú a nyí asú ɖé bo mɔ ɖɔ asì towe e nyí nùmaɖitɔ́ é kún nɔ sí we ó ɔ ka ló? A ka lin ɖɔ xósusu dó jǐ tɔn dó xlɛ́ ɖɔ emi wɛ nyí gǎn ɔ na zɔ́n bɔ é na sí we d’eji wɛ à? Ðebǔ lɔ ǎ! Mawu ɖò nukún ɖó wɛ ɖò así towe ɖɔ a ni zán tatɔ́ e a nyí é kpo wanyiyi kpo, bo xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn. (Efɛ. 5:23) Jezu zán tatɔ́ e é nyí nú agun tɔn é kpo wanyiyi kpo kpodo suúlu kpan. (Luk. 9:46-48) Gbɔn kpɔ́ndéwú Jezu tɔn xwixwedó gblamɛ ɔ, asú ɖé sixu dɔn asì tɔn wá nugbǒ ɔ mɛ.
15. Nɛ̌ asú Klisanwun ɖé ka na ɖè wanyiyi e é ɖó nú asì tɔn é xlɛ́ gbɔn?
15 È ɖɔ nú asú lɛ ɖɔ: “Mi yí wǎn nú asì mitɔn lɛ; mi ma nyla hun dó ye ó.” (Kolo. 3:19) Asú e yí wǎn nú asì tɔn é nɔ wlí yɛ̌yi n’i, bo nɔ ɖótó linlin tɔn lɛ, bo nɔ bló bɔ é nɔ ɖeji ɖɔ nǔ e é ɖɔ é xɔ akwɛ ɖò nukún emitɔn mɛ. (1 Pi. 3:7) Nugbǒ wɛ ɖɔ asú ɔ sixu wà nǔ e asì tɔn byɔ lɛ é hwebǐnu ǎ, amɔ̌, nú é na wá gbeta e ɖò jlɛ̌ jí hugǎn é ɖé kɔn ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ é ni nɔ kàn linlin tɔn byɔ. (Nùx. 15:22) Asú e yí wǎn nú asì tɔn é ɖé nɔ byɔ ɛ ɖɔ é ni sí emi ǎ, loɔ, nǔwiwa tɔn lɛ wɛ nɔ zɔ́n bɔ asì tɔn nɔ sí i. É nyɔ́ bló tawun ɖɔ asú e yí wǎn nú asì tɔn kpo vǐ tɔn lɛ kpo é ɖé ni ɖó xwédo e mɛ è nɔ sɛ̀n Jehovah kpo awǎjijɛ kpo ɖè é ɖé lobo lɛ́ mɔ ajɔ ɔ yí.
MƐ WINNYAWINNYA LƐ MI, MI MA LƆN NÚ NǓ ÐEBǓ XÒ AJƆ Ɔ YÍ SÍN MI SÍ Ó!
16, 17. Nú mɛ winnyawinnya ɖé wɛ nú we ɔ, nɛ̌ a ka sixu bló gbɔn bɔ mɛjitɔ́ towe lɛ sín akpɔ̀ ma na ɖó we zɛ xwé wu ǎ?
16 Nú a nyí mɛ winnyawinnya ɖé, bo nɔ mɔ ɖɔ mɛjitɔ́ towe e nyí Klisanwun lɛ é kún nɔ mɔ nukúnnú jɛ xó towe lɛ mɛ ó, lobo nɔ lɛ́ dó sɛ́n nú we dín ɔ ka ló? Akpɔ̀ e ɖò ɖiɖó we wɛ é tlɛ sixu zɔ́n bɔ a na xò nǔ kpɔ́n ɖɔ Jehovah sinsɛn jɛn ka nyí gbɛzán e nyɔ́ hugǎn é à jí. Nú a na tɛn akpɔ̀ e ɖò ɖiɖó we wɛ é bonu é zɔ́n nú a jó gbè ɖò Jehovah sinsɛn kɔn ɔ, blewun jɛn a na wá mɔ ɖɔ mɛɖebǔ kún nɔ kpé nukún dó wutu towe ganji hú mɛjitɔ́ towe e nɔ sí Mawu lɛ é kpo agun ɔ kpo ó.
17 Enyi mɛjitɔ́ towe lɛ ma nɔ ɖè we dó ali jí gbeɖé ǎ ɔ, nɛ̌ a ka na wà gbɔn bo tuùn ɖɔ ye ɖò nukún kpé dó wutu towe wɛ ganji? (Ebl. 12:8) Alǒ bɔya lee mɛjitɔ́ towe lɛ nɔ kplɔ́n we gbɔn é wɛ nɔ ɖó akpɔ̀ nú we. Má nú akpɔ̀ ɖó we dó lee ye nɔ kplɔ́n we gbɔn é wu ó, loɔ, tɛ́n kpɔ́n bo tuùn hwɛjijɔ e wu ye nɔ wà nǔ xá we gbɔn mɔ̌ é. Enɛ wu ɔ, cí xwii bo wà nǔ e wu a kpé é bǐ bo ma jɛ xó mɔ ɖɔ dó ye wu jí ó. Xó Mawu tɔn ɖɔ: “Mɛ e tuùn nǔ ɔ nɔ ɖɔ xó dín ǎ; mɛ e sín ayi ɖò te ɔ nɔ yì agbɔ̌n jí.” (Nùx. 17:27) Tɛ́n kpɔ́n bo huzu gbɛtɔ́ e zin bo nɔ yí wě e è ɖè xá ɛ é ganji, lobo nɔ ɖu lè tɔn bo ma nɔ sɔ́ ayi ɖó lee è ɖè wě ɔ xá ɛ gbɔn é wu dín ǎ é. (Nùx. 1:8) Mɛjitɔ́ nùɖitɔ́ e yí wǎn nú Jehovah nugbǒ lɛ é ɖiɖó ɔ, nyɔna ɖé wɛ. É ɖò wɛn ɖɔ ye jló na d’alɔ we bonu a ni mɔ ajɔ gbɛ̀ tɔn ɔ yí.
18. Etɛwu a ka kanɖeji bo na sɔ́ ayi towe ɖó ajɔ ɔ jí?
18 É jiwǔ ɖɔ mǐ ni dó nukún ajɔ e ɖò nukɔn nú mǐ é mɛ kpɔ́n, bɔya mǐ na mɔ gbɛ̀ jɔmakú ɖò jixwé alǒ nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí. Nukúnɖiɖo ɖejid’ewu e jinjɔn akpá e Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn ɖesu dó é jí é wɛ. Mawu ɖɔ dó Palaɖisi ayikúngban jí tɔn ɔ wu ɖɔ: ‘Jehovah tuùntuùn na gɔ́ ayikúngban ɔ.’ (Eza. 11:9) Mawu na kplɔ́n nǔ mɛ e na nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban ɔ jí hwenɛnu lɛ é bǐ. É ɖò wɛn ɖɔ è ɖó na dó gǎn bo mɔ ajɔ enɛ yí. Enɛ wu ɔ, sɔ́ ayi towe ɖó akpá e Jehovah dó é jí bo ma jó nǔ ɖebǔ dó bonu é ni xò yí sín así towe ó!


text:
Gwantɛŋbi lɛ tserɛ klɛŋklɛŋ naasɔomɔ nii ekpaa lɛ (1-17)
Kunimyelɔ ta okpɔŋɔ yɛŋ lɛ nɔ (1, 2)
Mɔ ni ta okpɔŋɔ ni tsuɔ tamɔ lalilɛi lɛ nɔ lɛ baajie toiŋjɔlɛ kɛje shikpɔŋ lɛ nɔ (3, 4)
Mɔ ni ta okpɔŋɔ diŋ lɛ nɔ lɛ kɛ hɔmɔ baaba (5, 6)
Mɔ ni ta okpɔŋɔ ni hiɛ su ni ekwá lɛ nɔ lɛ gbɛ́i ji Gbele (7, 8)
Mɛi ni agbe lɛ yɛ afɔleshaa latɛ lɛ shishi (9-11)
Shikpɔŋhosomɔ kpele ko (12-17)
6 Ni mina akɛ Gwantɛŋbi lɛ tse naasɔomɔ nii kpawo lɛ ateŋ ekome, ni minu akɛ bɔɔ nii ejwɛ ní hiɛ kamɔ lɛ ateŋ mɔ kome kɛ gbee ni tamɔ nugbɔshiimɔ kɛɛ: “Ba!”2 Ni mikwɛ, ni naa! okpɔŋɔ yɛŋ, ni mɔ ni ta enɔ lɛ hiɛ gãi; ni ahã lɛ akekere, ni eje kpo, eeye kunim koni egbe ekunimyeli lɛ naa.3 Be ni etse naasɔomɔ nɔ ni ji enyɔ lɛ, minu akɛ bɔɔ nɔ ní hiɛ kã ni ji enyɔ lɛ kɛɛ: “Ba!”4 Okpɔŋɔ kroko ní tsuɔ tamɔ lalilɛi je kpo, ni ahã mɔ ni ta enɔ lɛ hegbɛ akɛ ejie toiŋjɔlɛ kɛje shikpɔŋ lɛ nɔ koni amɛgbegbee amɛhe, ni ahã lɛ klante kpeteŋkpele ko.5 Be ni etse naasɔomɔ nɔ ni ji etɛ lɛ, minu akɛ bɔɔ nɔ ní hiɛ kã ni ji etɛ lɛ kɛɛ: “Ba!” Ni mikwɛ, ni naa! okpɔŋɔ diŋ, ni mɔ ni ta enɔ lɛ hiɛ nsɛnii yɛ edɛŋ.6 Minu nɔ ko ni tamɔ gbee ko yɛ bɔɔ nii ejwɛ ní hiɛ kamɔ lɛ ateŋ miikɛɛ: “Ŋmaa susumɔnɔ kome* lɛ denario kome* kɛ akoko susumɔnii etɛ* lɛ denario kome; ni oliv mu lɛ kɛ wein lɛ, kaakpãtã hiɛ.”7 Be ni etse naasɔomɔ nɔ ni ji ejwɛ lɛ, minu bɔɔ nɔ ní hiɛ kã ni ji ejwɛ lɛ gbee miikɛɛ: “Ba!”8 Ni mikwɛ, ni naa! okpɔŋɔ ní hiɛ su ni ekwá, ni mɔ ni ta enɔ lɛ gbɛ́i ji Gbele. Ni Gbonyo Bu* lɛ nyiɛ esɛɛ kpaakpa. Ni ahã amɛ hegbɛ yɛ shikpɔŋ lɛ mlijai ejwɛ mli ekome nɔ, akɛ amɛkɛ klante kakadaŋŋ kɛ hɔmɔ kɛ gbele hela kɛ shikpɔŋ lɛ nɔ kooloi awuiyelɔi lɛ agbegbee amɛ.9 Be ni etse naasɔomɔ nɔ ni ji enumɔ lɛ, mina mɛi ni agbe yɛ Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ hewɔ kɛ agbɛnɛ hu yɛ odase ni amɛye lɛ hewɔ lɛ asusumai* yɛ afɔleshaa latɛ lɛ shishi.10 Amɛbolɔ kɛ gbee ni wa akɛ: “Nuŋtsɔ Ofe, mɔ krɔŋkrɔŋ kɛ anɔkwafo, mɛɛ be po obaamɛ kɛyashi dani obaakojo ní otɔ wɔlá lɛ he owele yɛ mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ anɔ?”11 Ni ahã amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ atade yɛŋ yuu, ni akɛɛ amɛ akɛ amɛjɔɔ amɛhe be fioo ko lolo, kɛyashi amɛnanemɛi nyɔji lɛ kɛ amɛnyɛmimɛi ní aaba abagbe amɛ tamɔ bɔ ni agbe amɛ hu lɛ ayibɔ lɛ baashɛ.12 Ni mina be ni etse naasɔomɔ nɔ ni ji ekpaa lɛ, ni shikpɔŋhosomɔ kpele ko ba; ni hulu lɛ tsɔ ediŋ tamɔ kpekpe ní akɛ tsɔi* fee, ni nyɔɔŋtsere muu lɛ fɛɛ tsɔ tamɔ lá,13 ni ŋwɛi ŋulamii lɛ tserɛ shwie shikpɔŋ, tamɔ bɔ ni agbami tso yi agbamii ŋmilikitii tserɛɔ shwieɔ shi kɛ́ kɔɔyɔɔ kpeteŋkpele hoso agbami tso lɛ.14 Ni ŋwɛi tsi ehe kɛtee tamɔ wolokpo* ní aakota, ni atsirɛ gɔŋ fɛɛ gɔŋ kɛ ŋshɔkpɔ fɛɛ ŋshɔkpɔ kɛje egbɛhe.15 Ni shikpɔŋ lɛ nɔ maŋtsɛmɛi lɛ, abladei lɛ, tatsɛmɛi lɛ, niiatsɛmɛi lɛ, hewalɔi lɛ, nyɔŋ fɛɛ nyɔŋ, kɛ odehe fɛɛ odehe, yateetee amɛhe yɛ tɛkploi amli kɛ agbɛnɛ hu yɛ gɔji atɛsai amli.16 Ni amɛtee nɔ amɛkɛɛ gɔji lɛ kɛ tɛsai lɛ akɛ: “Nyɛgbea wɔnɔ, ní nyɛkɛ wɔ atea kɛjea mɔ ni ta maŋtsɛ sɛi lɛ nɔ lɛ hiɛ, kɛ Gwantɛŋbi lɛ mlifu lɛ naa,17 ejaakɛ amɛmlifu gbi wulu lɛ eshɛ, ni namɔ baanyɛ naa adamɔ?”


text:
“É Ni . . . Bló Bonu Nǔ E A Lin Na Wà lɛ Bǐ Ni Nyí Wiwa”
‘Sɔ́ Jehovah dó ɖó nǔ e víví nú we hú nǔ bǐ é; enɛ ɔ, é na na nǔ e ɖò hǔn mɛ nú we lɛ we.’—ÐƐH. 37:4..
HAN LƐ: 89, 140
1. Etɛwu mɛ winnyawinnya lɛ ka ɖó na wá gbeta ɖé kɔn dó sɔgudo wu? Amɔ̌, etɛwu ye ma ka ɖó na ɖò linkpɔ́n mɛ zɛ xwé wu ǎ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
MI MƐ winnyawinnya lɛ na ɖibla yí gbè ɖɔ cobonu emi na yì tomɛ ɔ, nùnywɛnú wɛ é na nyí ɖɔ emi ni bló tuto fí e emi xwè é tɔn. Gbɛ̀ e mɛ mǐ ɖè é cí tomɛyiyi ɖɔhun, bɔ hwenu e è ɖò winnyawinnya mɛ é wɛ è nɔ bló tuto fí e è jló na yì é tɔn. É ɖò wɛn ɖɔ tuto biblo sixu vɛwǔ tawun. Ðyɔvǐ e nɔ nyí Heather é ɖɔ: “É dó xɛsi ɖesu. A ɖó na wá gbeta ɖé kɔn dó nǔ e a na zán gbɛhwenu towe e kpò é dó wà é wu.” Amɔ̌, kpankɔ́n. Jehovah ɖɔ nú togun tɔn ɖɔ: “Ma ɖò nukún dó gbɛmɛ kpɔ́n wɛ ó, ɖó nyì wɛ nyí Mawu towe. Un na na akɔnkpinkpan we; un na gɔ́ alɔ nú we.”—Eza. 41:10.
2. Nɛ̌ a ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah jló ɖɔ a ni bló tuto sɔgudo awǎjijɛnɔ ɖé tɔn?
2 Jehovah byɔ we ɖɔ a ni bló tuto e nùnywɛ kpé é dó sɔgudo towe wu. (Nùt. 12:1; Mat. 6:20) É jló ɖɔ a ni nɔ awǎjijɛ mɛ. Nǔ ɖagbeɖagbe e é dá, bɔ a nɔ kpɔ́n, sè gbè yetɔn alǒ ɖɔ́ ye kpɔ́n lɛ é xlɛ́ enɛ. Lɛ̌ lin tamɛ kpɔ́n dó lee é nɔ kpé nukún dó mǐ wu, bo nɔ kplɔ́n gbɛzinzan ɖagbe hugǎn ɔ mǐ gbɔn é jí. Jehovah ɖɔ nú mɛ ɖěɖee gbɛ́ wěɖexámɛ tɔn lɛ é ɖɔ: “Nǔ e ma nɔ jló mì ǎ é wiwa nɔ víví nú mi . . . Mɛsɛntɔ́ ce lɛ na ɖò awǎjijɛ mɛ, midɛɛ lɛ ka na ɖu winnya . . . Mɛsɛntɔ́ ce lɛ na nɔ ɖò xó sú wɛ kpo awǎjijɛ kpo, ɖó nǔ na nyɔ́ nú ye.” (Eza. 65:12-14) Enyi togun Jehovah tɔn wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn ɖò gbɛmɛ ɔ, é nɔ kpa susu n’i.—Nùx. 27:11.
TUTO E NA ZƆ́N BƆ A NA ÐÓ AWǍJIJƐ LƐ É
3. Etɛ Jehovah ka ba ɖɔ a ni wà?
3 Tuto alɔkpa tɛ lɛ Jehovah ka byɔ we ɖɔ a ni bló? É dá gbɛtɔ́ lɛ, bonu ye ni ba awǎjijɛ gbɔn tuùntuùn i bo lɛ́ sɛ̀n ɛ kpo gbejininɔ kpo gblamɛ. (Ðɛh. 128:1; Mat. 5:3) Kanlin e é dá lɛ é tɔn nyí gbɔn mɔ̌ ɖebǔ ǎ, nǔ ɖuɖu, sìn nunu kpo kún gbigbá kpo kɛɖɛ wɛ nɔ mya nukún nú yedɛɛ lɛ. Mawu ba ɖɔ a ni bló tuto nú nǔ ɖevo lɛ, é ni ma nyí nú nǔ e sín dò kanlin lɛ nɔ sú é kpowun ó, bo na mɔ tɛn dó ɖó awǎjijɛ. Gbɛɖotɔ́ towe ɔ, “Mawu wanyiyi kpo fífá kpo nɔ” e bló gbɛtɔ́ lɛ ɖó “akpajlɛ éɖesunɔ” tɔn mɛ é wɛ. (2 Kɔ. 13:11; Bǐb. 1:27) Enyi a wà nǔ Mawu wanyiyinɔ ɔ ɖɔhun ɔ, a na ɖó awǎjijɛ. Mawuxówema ɔ ɖɔ: “Nùnamɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mɛ hú nǔyiɖòmɛsí.” A ka ko mɔ nugbǒ xó enɛ tɔn gbeɖé à? (Mɛ. 20:35) Nugbǒ taji ɖé wɛ enɛ nyí ɖò gbɛzán gbɛtɔ́ tɔn mɛ. Enɛ wu ɔ, Jehovah jló ɖɔ a ni sɔ́ ayi dó wanyiyi ɖiɖexlɛ́ mɛ ɖevo lɛ kpo éɖesunɔ kpo jí ɖò tuto towe lɛ mɛ.—Xà Matie 22:36-39.
4, 5. Etɛ ka nɔ na awǎjijɛ Jezu?
4 Jezu Klisu zé kpɔ́ndéwú e nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu é ɖ’ayǐ nú mi mɛ winnyawinnya lɛ. Hwenu e é ɖò vǔ é ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ é nɔ da ayihun. Xó Mawu tɔn ɖɔ “hwenu e è na ko nǔ dó é ɖè . . . bɔ hwenu e è na ɖú we dó é ɖè.” (Nùt. 3:4) Jezu lɛ́ sɛkpɔ Jehovah gbɔn Mawuxówema ɔ kpinkplɔn gblamɛ. Hwenu e é ɖó xwè 12 é ɔ, “nùnywɛ tɔn kpodo xósin e na wɛ é ɖè” dó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ wu ɖò Tɛmpli ɔ mɛ “lɛ kpan” kpaca sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ.—Luk. 2:42, 46, 47.
5 Jezu sù bo wá huzu mɛxo awǎjijɛnɔ ɖé. Etɛ ka zɔ́n bɔ é nyí awǎjijɛnɔ? É tuùn ɖɔ Mawu ba ɖɔ emi ni “jla wɛnɖagbe tɔn wamamɔnɔ lɛ . . . [bo] ɖɔ nú nukúntíntɔ́nnɔ lɛ ɖɔ nukún yetɔn hun.” (Luk. 4:18) Nǔ e Mawu ba ɖɔ Jezu ni wà lɛ é wiwa nɔ víví n’i. Ðɛhan 40:9 ɖɔ lee nǔ nɔ cí n’i é: “Mawu ce, jlǒ towe wiwa nɔ víví nú mì.” Nǔ kplɔnkplɔn mɛ ɖevo lɛ dó Tɔ́ tɔn jixwé tɔn ɔ wu nɔ víví n’i. (Xà Luki 10:21.) Gbè ɖokpo ɔ, ee Jezu kplɔ́n nǔ nawe ɖé dó sinsɛn nugbǒ ɔ wu gudo é ɔ, é ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Nùɖuɖu ce wɛ nyí ɖɔ ma bló jlǒ mɛ e sɛ́ mì dó ɔ tɔn, bo ka wà azɔ̌ e é zɔ́n mì ɔ yì kpé.” (Jaan 4:31-34) Wanyiyi ɖiɖexlɛ́ Mawu kpo mɛ ɖevo lɛ kpo nɔ na awǎjijɛ Jezu. É sixu na awǎjijɛ hwi lɔ.
6. Etɛwu é ka jɛxa ɖɔ a ni ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá Klisanwun e ko mɔ nǔ kpɔ́n lɛ é dó tuto e a bló dó sɔgudo wu lɛ é jí?
6 Klisanwun gègě ɖu vivǐ awǎjijɛ tɔn hwenu e ye ɖò winnyawinnya mɛ é gbɔn gbexosin-alijitɔ́ sín azɔ̌ wiwa gblamɛ. Etɛwu a ma ka na ɖɔ xó dó tuto towe jí xá ye mɛ ɖé lɛ ǎ? “È lɛ́n nùɖé na wà bo ma ɖó te nú mɛɖé ǎ ɔ, é nɔ yì ta ǎ; mɛ gègě ka ɖè wě d’ewu xá mɛ ɔ, è nɔ mɔ nu tɔn.” (Nùx. 15:22) Mɛ enɛ lɛ e ɖò gbɛ̀ ɖò gbigbɔ lixo é sixu ɖɔ nú we ɖɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn nɔ kplɔ́n mɛ, bɔ è nɔ ɖu lè tɔn ɖò gbɛzán mɛtɔn bǐ mɛ. Ee Tɔ́ jixwé tɔn Jezu tɔn kplɔ́n ɛ gudo é ɔ, Jezu kpó ɖò nǔ kplɔ́n wɛ ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é mɔ awǎjijɛ e è nɔ mɔ hwenu e è bló bɔ wɛnɖagbe ɔ byɔ ayi mɛ lɛ tɔn mɛ é kpo awǎjijɛ e è nɔ mɔ ɖò gbejininɔ ɖò mɛtɛnkpɔn mɛ lɛ é kpo. (Xà Ezayíi 50:4; Ebl. 5:8; 12:2) Mǐ ni ɖɔ xó dó sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn sín akpáxwé e sixu na awǎjijɛ we tawun é ɖé lɛ jí.
NǓ KPLƆNKPLƆN MƐ LƐ BONU YE NI HUZU AHWANVU NYÍ AZƆ̌ ÐAGBE ÐÉ
7. Etɛwu nǔ kplɔnkplɔn xá mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu ka nɔ víví nú mɛ winnyawinnya gègě?
7 Jezu ɖɔ: “Mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce. . . . Mi kplɔ́n nǔ ye.” (Mat. 28:19, 20) Enyi a bló tuto bo na kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu hǔn, azɔ̌ e nɔ na awǎjijɛ mɛ hugǎn bo nɔ kpa susu nú Mawu é wɛ a sɔ́ nɛ. Azɔ̌ lɛ bǐ ɖɔhun ɔ, é na byɔ hwenu cobɔ é na bí alɔ nú we. Agaɖanu dìn ɔ, nɔví sunnu winnyawinnya ɖé nɔ nyí Timothy bo bɛ́ azɔ̌ gbexosin-alijitɔ́ tɔn; é ɖɔ: “Un yí wǎn nú sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn wiwa nú Jehovah, ɖó lee un nɔ xlɛ́ ɛ ɖɔ un yí wǎn n’i gbɔn é nɛ. Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, un kpéwú bo bɛ́ Biblu kpinkplɔn xá mɛ ɖebǔ ǎ, amɔ̌, ɖò nukɔnmɛ ɔ, un sɛ̀ tɛn yì fí ɖevo bɔ ɖò sun ɖokpo vlamɛ ɔ, un bɛ́ Biblu kpinkplɔn xá mɛ gègě. Biblu kplɔntɔ́ lɛ ɖokpo jɛ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ wá jí. Ee un yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ * ee è nɔ bló xɔ sun wè é gudo é ɔ, è byɔ mì ɖɔ nyì ni yì w’azɔ̌ ɖò fí e un bɛ́ Biblu kpinkplɔn xá mɛ ɛnɛ ɖè é. Lee gbigbɔ mímɛ́ ɔ ɖò mɛ lɛ huzu wɛ gbɔn é ɔ, mɔ̌ wɛ nǔ kpinkplɔn xá ye lɔ nɔ víví nú mì sɔ́ é nɛ.”—1 Tɛ. 2:19.
8. Nɛ̌ Klisanwun winnyawinnya ɖé lɛ ka ɖ’alɔ ɖò nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ gbɔn?
8 Klisanwun winnyawinnya ɖé lɛ kplɔ́n gbè yɔyɔ̌ ɖevo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jacob e nɔ nɔ totaligbé Amɛlika tɔn é wlan ɖɔ: “Hwenu e un ɖó xwè tɛnwe é ɔ, azɔ̌mɛvigbɛ́ ce lɛ gègě nyí Vietnam nu. Un jló na ɖɔ xó nú ye dó Jehovah wu, enɛ wu ɔ ɖò táan ɖé gudo ɔ, un bló tuto bo na kplɔ́n gbè yetɔn. Lee un kplɔ́n gbɔn hugǎn é wɛ nyí ɖɔ un nɔ sɔ́ Atɔxwɛ Glɛnsigbe tɔn ɔ jlɛ́ dó Vietnam-gbè tɔn ɔ wu. Un lɛ́ zun xɔ́ntɔn xá mɛ ɖěɖee ɖò agun e nɔ dó Vietnam-gbè bo sɛkpɔ finɛ é mɛ é. Hwenu e un ɖó xwè 18 é ɔ, un bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́. Nukɔnmɛ ɔ, un yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ. Enɛ d’alɔ mì bɔ un kpé gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ce wu ɖò fí e nyɛɖokponɔ nyí mɛxo agun tɔn ɖè ɖò kánɖó e nɔ dó Vietnam-gbè é ɖé mɛ é. É kpaca mɛ e nɔ dó Vietnam-gbè lɛ é gègě ɖɔ un kplɔ́n gbè yetɔn. Ye ylɔ mì bɔ hwɛhwɛ ɔ, un nɔ kplɔ́n Biblu xá ye. Ye mɛ ɖé lɛ yì nukɔn kaka bo bló baptɛm.”—Sɔ́ jlɛ́ dó Mɛsɛ́dó 2:7, 8 wu.
9. Nɛ̌ azɔ̌ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu tɔn ka nyí nǔ e nɔ kplɔ́n azɔ̌ ɖagbe mɛ é gbɔn?
9 Nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu ɔ azɔ̌kplɔnmɛ ɖagbe ɖé wɛ, bo nɔ kplɔ́n aca azɔ̌wiwa tɔn ɖagbe lɛ, lee xóɖɔɖókpɔ́ na bí alɔ nú mɛ gbɔn é, xó e ɖɔ wɛ è ɖè é jí kúkú dó kpo yɛ̌yi wlí nú mɛ kpo mɛ. (Nùx. 21:5; 2 Tim. 2:24) Amɔ̌, nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu ɖó awǎjijɛ tawun, ɖó é nɔ d’alɔ mɛ bɔ è nɔ lɛ́ tuùn lee nùɖiɖi mɛtɔn jinjɔn Biblu jí gbɔn é hugǎn. È nɔ lɛ́ kplɔ́n lee è sixu wà azɔ̌ ɖó kpɔ́ xá Jehovah gbɔn é.—1 Kɔ. 3:9.
10. Enyi mɛ lɛ na bo ma tlɛ nɔ yí wɛn ɔ ɖò fí e a nɔ ɖekúnnu ɖè é ǎ ɔ, nɛ̌ a ka sixu ɖ’alɔ ɖò awǎjijɛ e nɔ tɔ́n sín nǔ kplɔnkplɔn mɛ ɖevo lɛ bonu ye na huzu ahwanvu mɛ é mɛ gbɔn?
10 Enyi mɛ nabi ɖé ma tlɛ nɔ yí wɛn ɔ ɖò fí e a ɖè é ǎ ɔ, a sixu ɖu vivǐ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu tɔn. Azɔ̌ enɛ nyí mɛɖokponɔzɔ́ ǎ. Agun ɔ bǐ wɛ nɔ ba ayijlɔjlɔnɔ lɛ. Nugbǒ wɛ ɖɔ nɔví ɖé sixu mɔ mɛ e sixu wá nyí ahwanvu ɖé é, amɔ̌, mɛ lɛ bǐ wɛ nɔ ɖ’alɔ ɖò mɛ mɔhun lɛ biba mɛ, bɔ mɛ bǐ sixu lɛ́ ɖ’alɔ ɖò awǎjijɛ e nɔ tɔ́n sín mɛ lɛ é mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Brandon wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ nú xwè tɛnnɛ ɖò fí e mɛ lɛ ma nɔ yí wɛn ɔ ɖè ǎ é. É ɖɔ: “Un yí wǎn nú wɛnɖagbejijla, ɖó nǔ e Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà é nɛ. Un bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ tlolo e un fó wemaxɔmɛ é. Wusyɛn didó lanmɛ nú nɔví sunnu winnyawinnya ɖěɖee ɖò agun mǐtɔn mɛ lɛ é kpo nukɔnyiyi yetɔn ɖò gbigbɔ lixo kpo mimɔ nɔ víví nú mì. Hwenu e un yì Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Tɔn nú Nɔví Sunnu Tlɛnnɔ Lɛ gudo é ɔ, è ɖè azɔ̌ gbexosin-alijitɔ́ tɔn yɔyɔ̌ ɖevo nú mì. Nugbǒ wɛ ɖɔ un mɔ mɛɖebǔ ɖò fí e un nɔ ɖekúnnu ɖè é bonu é yì nukɔn kaka bo bló baptɛm ǎ, amɔ̌, é ka kpa mɛ ɖevo lɛ. É víví nú mì tawun ɖɔ un bló tuto bo ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu tɔn mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́.”—Nùt. 11:6.
FÍ E TUTO E A BLÓ LƐ É SIXU KPLÁ WE YÌ É
11. Sinsɛnzɔ́ mímɛ́ alɔkpa tɛ sín vivǐ mɛ winnyawinnya gègě ka ko ɖu?
11 Ali gègě hun bɔ è na wà sinsɛnzɔ́ nú Jehovah. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ winnyawinnya gègě nɔ zé yeɖée jó bo nɔ ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ xɔgbigbá tɔn ɔ mɛ. È ɖó hudo Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn kanweko mɔkpan tɔn. Xɔ enɛ lɛ gbigbá nyí sinsɛnzɔ́ mímɛ́ ɖé, bo nɔ kpa susu nú Mawu, lobo sixu lɛ́ zɔ́n bɔ a na ɖó awǎjijɛ. Sinsɛnzɔ́ mímɛ́ alɔkpa ɖevo lɛ bǐ ɖɔhun ɔ, gbɛ̌dido xá azɔ̌watɔ́ hàtɔ́ lɛ nɔ na awǎjijɛ mɛ. Xɔ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ gbigbá nɔ lɛ́ kplɔ́n mɛ tawun, é nɔ kplɔ́n mɛ lee è nɔ w’azɔ̌ ɖagbe ɖò ayijayǐ mɛ gbɔn é, lee è nɔ nyí azɔ̌watɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ gbɔn é, kpo lee è nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá mɛ e ɖò nukún kpé dó nǔ wu wɛ lɛ é gbɔn é kpo.
12. Nɛ̌ sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn ka sixu hun ali ɖevo lɛ gbɔn?
12 Nɔví sunnu e nɔ nyí Kevin é ɖɔ: “Sín hwenu e un kpò ɖò vǔ é wɛ é nɔ jló mì ɖɔ un na wá wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn nú Jehovah gbè ɖokpo. Un wá bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ hwenu e un ɖó xwè 19 é. Un nɔ wà azɔ̌ xá nɔví xɔgbátɔ́ ɖé nú táan klewun klewun ɖé, bo nɔ dó kpé nukún nyiɖée wu. Un kplɔ́n bo nɔ sú aza nú xɔ, bo nɔ dó flɛtɛli lɛ kpo hɔ́n lɛ kpo. Nukɔnmɛ ɔ, un wà azɔ̌ xá gbɛ̌ta sɔhɛnmɛ tɔn ɖé nú xwè wè ɖò tɔgbamɛ ɖé hwenu, bo ɖ’alɔ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ kpo xwé nɔví lɛ tɔn kpo vívɔ́ gbá mɛ. Hwenu e un sè ɖɔ hudo xɔgbigbá tɔn tíìn ɖò Afrique du Sud é ɔ, un na nyikɔ bɔ è ylɔ mì ɖɔ nyì ni wá. Ðò Afrique fí ɔ, un nɔ sɛ̀ tɛn sín fí e gbá Kpléxɔ ɖé ɖó wɛ è ɖè é yì fí ɖevo ɖò aklunɔzán gbla yɔywɛ ɖé lɛ gudo tɛgbɛ. Gbɛ̌ta xɔgbigbá tɔn e mɛ un ɖè é cí xwédo ɖé ɖɔhun. Mǐ nɔ nɔ kpɔ́, nɔ kplɔ́n Biblu ɖó kpɔ́, bo nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́. Un nɔ lɛ́ ɖu vivǐ wɛn jijla xá nɔví e ɖò ayǐ ɔ jí lɛ é tɔn ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ. Tuto e un bló hwenu e un ɖò vǔ é zɔ́n bɔ un ɖó awǎjijɛ lee un ma tlɛ ɖó nukún tɔn gbɔn ǎ é.”
13. Nɛ̌ sinsɛnzɔ́ Betɛli tɔn ka nɔ zɔ́n bɔ mɛ winnyawinnya lɛ nɔ ɖó awǎjijɛ gbɔn?
13 Mɛ ɖěɖee wà nǔ sɔgbe kpo tuto e ye bló bo na sɛ̀n Jehovah hwebǐnu lɛ é kpo é ɖé lɛ ɖò Betɛli dìn. Sinsɛnzɔ́ Betɛli tɔn nyí gbɛzinzan awǎjijɛ tɔn ɖé, ɖó nǔ e è nɔ wà ɖò finɛ lɛ é bǐ ɔ, Jehovah wɛ è nɔ wà na. Xwédo Betɛli tɔn nɔ d’alɔ bɔ è nɔ sɔnǔ nú nùɖuɖu gbigbɔ tɔn lɛ. Azɔ̌watɔ́ Betɛli tɔn ɖé nɔ nyí Dustin, bo ɖɔ: “Hwenu e un ɖó xwè tɛnnɛ é wɛ un jɛ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn gbé nya jí, bo bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ hwenu e un fó wemaxɔmɛ é. Xwè ɖokpo adaɖé gudo ɔ, è ylɔ mì dó Betɛli bɔ un kplɔ́n lee è nɔ zán wemazínmɔ lɛ gbɔn é, bɔ nukɔn mɛ ɔ, un kplɔ́n lee è nɔ bló tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn lɛ gbɔn é. Ðò Betɛli ɔ, un nɔ sè lee azɔ̌ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ, bonu ye na huzu ahwanvu tɔn ɔ ɖò nukɔn yì wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ gbɔn é tlɔlɔ, bɔ é nɔ víví nú mì. Un yí wǎn nú azɔ̌ wiwa ɖò fí ɖó nǔ e mǐ nɔ wà lɛ é nɔ d’alɔ mɛ lɛ bɔ ye nɔ sɛkpɔ Jehovah.”
TUTO TƐ LƐ A KA NA BLÓ DÓ SƆGUDO TOWE WU?
14. Nɛ̌ a ka sixu bló tuto bo na mɔ tɛn dó byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ gbɔn?
14 Nɛ̌ a ka sixu bló tuto bo na nyí Klisanwun sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn gbɔn? Jijɔ Klisanwun tɔn lɛ wɛ na d’alɔ we hugǎn bɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn wiwa nú Jehovah na yì ta. Enɛ wu ɔ, nɔ ɖókan dó Xó Mawu tɔn kpinkplɔn wu, nɔ lin tamɛ dó tinmɛ tɔn lɛ jí ganji, bo ba ali e nu a sixu ɖè nùɖiɖi towe xlɛ́ ɖò kplé Klisanwun tɔn lɛ jí ɖè é. Ðò wemaxɔmɛ yiyi towe hwenu ɔ, a sixu tɛ́n kpɔ́n bo ɖó nǔwukpikpé ɖé lɛ, bo lɛ́ nyí wɛnɖagbejlatɔ́ e azɔ̌ bí alɔ na é ɖé. Kplɔ́n bonu nǔ mɛ lɛ tɔn ni nɔ ɖu ayi mɛ nú we, gbɔn ayi hinhɛn dó kàn linlin yetɔn lɛ byɔ, kpo tó ɖiɖó ye kpo gblamɛ. Gɔ́ na ɔ, a sixu zé hwiɖée jó bá wà nùɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ, ɖi alɔɖiɖo ɖò mimɛ̌jininɔ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn tɔn kpo nukún kpíkpé d’ewu kpo mɛ. Xomɛ nɔ hun Jehovah b’ɛ nɔ zán mɛ ɖěɖee zé yeɖée hwe bo ɖó jijɔ mɛɖée zízé jó tɔn lɛ é. (Xà Ðɛhan 110:3, nwt; Mɛ. 6:1-3) Mɛsɛ́dó Pɔlu byɔ Timɔtée bɔ é bɛ́ mɛsɛ́dózɔ́ ɔ, ɖó nɔví lɛ “nɔ ɖekúnnu ɖagbe [n’i]” wutu.—Mɛ. 16:1-5.
15. Nɛ̌ a ka sixu sɔnǔ bo na kpé nukún dó hwiɖée wu gbɔn?
15 Gègě sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ tɔn ɖó na wà nùɖé dó kpé nukún dó yeɖée wu. (Mɛ. 18:2, 3) Vlafo wemaxɔmɛ kpɛɖé yiyi na d’alɔ we bɔ a na kpé nǔ wu, bá mɔ azɔ̌ hwenu klewun tɔn ɖé. Hwenu e a na ɖò tuto bló wɛ é ɔ, ɖɔ xó xá nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn towe kpo gbexosin-alijitɔ́ e ɖò lɛdo ɔ mɛ lɛ é kpo. Kàn azɔ̌ e na sɔgbe xá gbexosin-alijitɔ́ ɖé é byɔ ye. Bɔ lee Biblu ɖɔ gbɔn é ɔ, ‘sɔ́ azɔ̌ towe dó alɔ mɛ nú Jehovah, enɛ ɔ, nǔ e lin na wà wɛ a ɖè lɛ na jɛnu.’—Nùx. 16:3; 20:18.
16. Nɛ̌ Jehovah sinsɛn mlɛ́mlɛ́ ɖò winnyawinnya mɛ ka na sɔnǔ nú we nú azɔ̌ ɖevo lɛ ɖò sɔgudo gbɔn?
16 A sixu ɖeji ɖɔ Jehovah jló ɖɔ a ni zunfan sɔgudo awǎjijɛnɔ ɖé. (Xà 1 Timɔtée 6:18, 19.) Sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn na zɔ́n bɔ a na má dó sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn hàtɔ́ lɛ, bɔ enɛ na d’alɔ bɔ a na nyí Klisanwun e zin é. Mɛ gègě lɛ́ mɔ ɖɔ Jehovah sinsɛn mlɛ́mlɛ́ ɖò winnyawinnya mɛ lɛ́ d’alɔ bɔ alɔwliwli yetɔn yì ta hugǎn. Hwɛhwɛ ɔ, mɛ ɖěɖee ko wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ cobo wá wlí alɔ lɛ é nɔ kpé nǔ wu, bo nɔ lɛ́ kpó ɖò sinsɛnzɔ́ enɛ wà ɖó kpɔ́ wɛ ɖi asú kpo asì kpo ɖé.—Hlɔ. 16:3, 4.
17, 18. Nɛ̌ tuto biblo ka lɛ́ byɔ ɖɔ a ni zán ayi towe gbɔn?
17 Tuto biblo nɔ lɛ́ byɔ ɖɔ a ni zán ayi towe. Ðɛhan 20:5 ɖɔ dó Jehovah wu ɖɔ: “É ni na nǔ e jló we lɛ we, bo bló bonu nǔ e a lin na wà lɛ bǐ ni nyí wiwa.” Enɛ wu ɔ, lin tamɛ dó nǔ e a jló na sɔ́ gbɛ̀ towe dó wà é wu. Ðǒ ayi nǔ e wà wɛ Jehovah ɖè dìn lɛ é, kpo lee a sixu ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn mɛ gbɔn é kpo wu. Bo blǒ tuto nǔ e a na wà bɔ é na víví n’i lɛ é tɔn.
18 Jehovah sinsɛn mlɛ́mlɛ́ na na we awǎjijɛ e è ma sixu jlɛ́ ǎ é, ɖó gbɛzinzan e nɔ kpa Mawu é wɛ. Ɛɛn, ‘sɔ́ Jehovah dó ɖó nǔ e víví nú we hú nǔ bǐ é; enɛ ɔ, é na na nǔ e ɖò hǔn mɛ nú we lɛ we.’—Ðɛh. 37:4.
^ akpá. 7 È ko ɖyɔ kpo Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ kpo.


text:
Nukplɔnkplɔn 12
Nɛ̌ A ka Sixu Sɛkpɔ Mawu Ganji Gbɔn?
1. Mawu ka nɔ ɖótó ɖɛ lɛ bǐ à?
Mawu ylɔ gbɛtɔ́ alɔkpa lɛ bǐ bonu ye ni sɛkpɔ ɛ ɖò ɖɛ mɛ. (Psaume 65:2) É ɖò mɔ̌ có, é ka nɔ ɖótó alǒ yí ɖɛ lɛ bǐ ǎ. Kpɔ́ndéwú ɖokpo ɖíe, sunnu e nɔ doya nú asì tɔn ɔ ɖɛ tɔn lɛ sixu cí ali. (1 Piyɛɛ 3:7) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, hwenu e Izlayɛli-ví lɛ ɖò nǔ nyanya wà wɛ magbokɔ ɔ, Mawu gbɛ́ ɖɔ emi kún na sè ɖɛ yetɔn ó. Mǐ ɖó na tuùn céɖécéɖé ɖɔ ɖɛ ɔ wǔjɔmɛ Mawu tɔn wɛ. É ɖò mɔ̌ có, enyi hwɛhutɔ́ akowunká ɖé lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo ɔ, Mawu na sè ɖɛ tɔn.—Xà Isaïe 1:15; 55:7.
2. Nɛ̌ mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ gbɔn?
Alabǔ wɛ ɖɛ nyí ɖò sinsɛn biblo mǐtɔn mɛ, hǔn Gbɛɖotɔ́ ɔ, Jehovah kɛɖɛ wɛ mǐ ɖó na xoɖɛ sɛ́dó. (Matie 4:10; 6:9) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, ɖó mǐ nyí hwɛhutɔ́ wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ ɖò nyikɔ Jezu tɔn mɛ, ɖó éyɛ wɛ kú dó hwɛ mǐtɔn lɛ tamɛ. ( Jaan 14:6) Jehovah nɔ jló ɖɔ mǐ ni nɔ vɔ ɖɛ e è kplɔ́n dó tamɛ abǐ wlan lɛ xá kpowun ǎ. É nɔ jló ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ sín ayi mɛ.—Xà Matie 6:7; Filipunu lɛ 4:6, 7.
Gbɛɖotɔ́ ɔ tlɛ sixu sè ɖɛ e è xò dó xomɛ lɛ é lɔ. (1 Samuel 1:12, 13) É jló ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ sɛ́dó emi hwebǐnu, é sixu nyí zǎnzǎn, gbada, nùɖuɖu hwenu, kpo hwenu e adǎn ɖé gbò mǐ ɔ kpo.—Xà Psaume 55:22; Matie 15:36.
3. Nɛ̌ ka gbɔn bɔ Klisanwun nugbǒ lɛ ka nɔ kplé ɖó kpɔ́?
Mawu sisɛkpɔ ganji ɔ na fá ǎ, ɖó mǐ ɖò mɛ e ma ɖó nùɖiɖi nú Mawu ǎ lɛ tɛntin bɔ ye nɔ ko akpá e é dó ɖɔ fífá na tíìn ɖò ayikúngban jí ɔ. (2 Timɔtée 3:1, 4; 2 Piyɛɛ 3:3, 13) Hǔn, mǐ ɖó hudo kanmɛsyɛn nina mɛ e è nɔ mɔ ɖò gbɛ̌ dido xá nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ mɛ ɔ tɔn bɔ ye lɔ ɖó hudo mǐtɔn.—Xà Eble lɛ 10:24, 25.
Gbɛ̌ dó xá mɛ e yí wǎn nú Mawu lɛ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ sɛkpɔ Mawu ganji. Kplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn nɔ hun ali ɖagbe nú mɛ bɔ è nɔ ɖu lè sín nùɖiɖi mɛ ɖevo lɛ tɔn mɛ.—Xà Hlɔmanu lɛ 1:11, 12.
4. Nɛ̌ a ka sixu sɛkpɔ Mawu ganji gbɔn?
A sixu sɛkpɔ Jehovah ganji enyi a nɔ lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e a ko kplɔ́n ɖò Xó tɔn mɛ ɔ wu. Nɔ lin tamɛ dó nǔ e a sixu kplɔ́n sín nǔwiwa tɔn lɛ, weɖéxámɛ tɔn lɛ kpo akpá e é dó lɛ kpo mɛ ɔ wu. Ðɛxixo kpo tamɛ linlin kpo nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ mɔ nukúnnú jɛ lee wanyiyi Mawu tɔn kpo nùnywɛ tɔn kpo xɔ akwɛ sɔ́ ɔ mɛ.—Xà Josué 1:8; Psaume 1:1-3.
Enyi a ɖeji dó Mawu wu bo ɖi nǔ n’i ɔ jɛn a sixu sɛkpɔ ɛ ganji. Amɔ̌ nùɖiɖi cí nǔɖògbɛ e ɖó hudo nùɖuɖu tɔn ɔ ɖɔhun. Tamɛ linlin dó nǔ e wu a ɖi nǔ ɔ jí na nyí nùɖuɖu e a ɖó na nɔ na nùɖiɖi towe hwɛhwɛ ɔ.—Xà Matie 4:4; Eble lɛ 11:1, 6.
5. Lè tɛ sisɛkpɔ Mawu ganji ka na hɛn wá nú we?
Jehovah nɔ kpé nukún dó mɛ e yí wǎn n’i lɛ wu. É sixu hwlɛn ye sín nǔ ɖebǔ e sixu doya nú nùɖiɖi kpo nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ yetɔn kpo é sí. (Psaume 91:1, 2, 7-10) É ɖɔ nǔ e sixu nyí afɔkú nú lanmɛ ɖò ganji kpo awǎjijɛ mǐtɔn kpo ɔ nú mǐ jɛ nukɔn. Jehovah nɔ kplɔ́n lee mǐ na zán gbɛ̀ mǐtɔn gbɔn bɔ é na nyɔ́ hugǎn ɔ mǐ.—Xà Psaume 73:27, 28; Jaki 4:4, 8.


text:
Ðu Vivǐ Lè E Nùnamɛ Nɔ Hɛn Wá lɛ É Tɔn
“HǓN ɔ sixu yì, amɔ̌, nya Chine-nu ɔ ni nɔte!” Nǔ e Alexandra sè vlíwún hwenu e é ɖò ayijinjɔn ɖò hǔn ɖé mɛ bo jló na d’asá dogbó e ɖò Tofɔligbé Amɛlika tɔn sín tò wè tɛntin é nɛ. É jɛte bo na yì kpɔ́n nǔ e ɖò jijɛ wɛ é bo mɔ bɔ nya Chine-nu ɖé tɛnkpɔn bo ɖò Espagne-Gbè dó wɛ bacabaca bo na dó ɖɔ nǔ e wu é ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn enɛ mɛ é nú dogbócɔ́tɔ́ lɛ ɖokpo. Ðó Alexandra nɔ yì Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ sín kplé ɖò Chine-Gbè mɛ wutu ɔ, é yí gbè bo na sè gbè nú nya ɔ.
Nya ɔ ɖɔ ɖɔ sɛ́n na gbè emi bɔ emi na nɔ tò ɔ mɛ, amɔ̌ lé è fin wema emitɔn lɛ kpo akwɛ emitɔn kpo dó emi. Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, kponɔ ɔ yí gbè nú xó e é ɖɔ é ǎ bo tlɛ lin ɖɔ gbɛtɔ́ fin gbé wɛ Alexandra ja. Gudo mɛ ɔ, é wá yí gbè nú xó e nya ɔ ɖɔ lɛ é, amɔ̌, é ɖɔ ɖɔ nya ɔ ɖó na sú akwɛ ɖé ɖó wema e é ma ɖó ǎ é wu. Ðó é ma ɖó akwɛ ɖě ǎ wutu ɔ, Alexandra nya ɖɔ̌la Amɛlika tɔn 20 (caki 12 mɔ̌) n’i. Nya ɔ tuùn lee é na dó gbè tɔn ɛ gbɔn é ǎ, bo ɖɔ emi na sú axɔ ɛ hú ɖɔ̌la Amɛlika tɔn 20 ɔ. Alexandra tinmɛ n’i ɖɔ emi kún ɖò ajɔ ɖé ba ɖò así tɔn wɛ ó; lé é víví nú emi ɖɔ emi d’alɔ ɛ ɖó nǔ e sɔgbe bɔ emi ɖó na bló é nɛ. É sɔ́ wema junjɔn Biblu jí ɖé lɛ nú nya ɔ bo dó wusyɛn lanmɛ n’i ɖɔ é ni kplɔ́n Biblu xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ.
Enyi è sè bɔ è nyɔ́ xomɛ dó jonɔ lɛ wu gbɔn mɔ̌ ɔ, é nɔ hun xomɛ nú mɛ tawun, bɔ é ɖò wɛn ɖɔ mɛ e nyí sinsɛnnɔ lɛ é kpo mɛ e ma ɖò sinsɛn ɖě mɛ ǎ lɛ é kpo bǐ wɛ nɔ wà mɔ̌. A ka na ɖò gbesisɔmɛ bo na zé hwiɖée jó bo nyɔ́ xomɛ dó mɛ ɖevo lɛ wu gbɔn mɔ̌ à? Nùkanbyɔ enɛ ɖò taji, ɖó Jezu ɖɔ: “Nùnamɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mɛ hú nǔyiɖòmɛsí.” (Mɛsɛ́dó 20:35) Nǔ ɖokpo ɔ wɛ é lɛ́ nyí ɖò nùnywɛ xwitixwiti linu ɖó dobanunǔtɔ́ lɛ mɔ ɖɔ enyi è na nǔ mɛ ɔ, é nɔ wà ɖagbe nú mɛɖesunɔ. Mi nú mǐ ni kpɔ́n ali e nu é nɔ nyí mɔ̌ ɖè lɛ é.
“MƐ E NƆ NA NǓ MƐ KPODO XOMƐHUNHUN KPO É”
Kúnnuɖenú xlɛ́ ɖɔ hwɛhwɛ ɔ, kancica nɔ ɖò nùnamɛ kpo awǎjijɛ kpo tɛntin tawun. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Mawu yí wǎn nú mɛ e nɔ na nǔ mɛ kpodo xomɛhunhun kpo é.” Klisanwun ɖěɖee hun alɔ dó na nǔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ dó d’alɔ ye ɖò wuvɛ̌ yetɔn lɛ mɛ é wu ɖɔ xó dó wɛ é ɖè. (2 Kɔlɛntinu lɛ 8:4; 9:7) Pɔlu xlɛ́ nyì wɛn ɖɔ hwɛjijɔ e wu nɔví sunnu enɛ lɛ kpo nɔví nyɔnu enɛ lɛ kpo ɖó awǎjijɛ é wɛ nyí ɖɔ ye kpéwú bo na nǔ mɛ ɖevo lɛ lobo lɛ́ d’alɔ ye.
Nugbǒ ɔ, sɔgbe kpo dobanunǔ ɖé kpo ɔ, nùnamɛ nɔ zɔ́n bɔ “fɔn sín akpáxwé ɖěɖee cá kàn xá awǎjijɛ, xɔ́ntɔn zunzun kpo jiɖiɖe kpo lɛ é nɔ w’azɔ̌ ganji bo nɔ zɔ́n bɔ nukúnmɛ mɛtɔn nɔ hɔ́n.” Dobanunǔ ɖevo xlɛ́ ɖɔ “akwɛ nina mɛ ɖevo nɔ hɛn awǎjijɛ wá nú nùnamɛtɔ́ lɛ hú hwenu e ye zán dó yeɖée wu é.”
É ka ko cí nú we kpɔ́n ɖɔ, ɖó ninɔmɛ towe wutu ɔ, a kún sixu wà nǔ kaka ɖé ó wɛ à? Nugbǒ ɔ wɛ nyí ɖɔ mɛ bǐ sixu mɔ awǎjijɛ e è nɔ mɔ hwenu e è “na nǔ mɛ kpodo xomɛhunhun kpo” é. É byɔ ɖɔ nùnina ɔ ni d’agba dandan ǎ, loɔ, linlin ɖagbe e sísɛ́ mɛ é wɛ ɖò taji. Ðokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ mɛ wlan xó elɔ sɛ́dó mɛ e ɖè xójlawema elɔ tɔ́n lɛ é, kpo nùnina ɖé kpo bo ɖɔ: “Nú xwè mɔkpan ɔ, un kpéwú bo sɔ́ akwɛ nabi ɖé dó gbàví nùnina tɔn mɛ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ ǎ.” Amɔ̌, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Jehovah Mawu na nǔ mì hugǎn nǔ e un na é. . . . É na cɛ́ nú mi nú blǒ e mi bló bɔ un sixu na nǔ dó nɔ gudo nú azɔ̌ Jehovah tɔn é.”
É ɖò wɛn ɖɔ é kún nyí akwɛ kɛɖɛ wɛ è nɔ na mɛ ó. È sixu lɛ́ na nǔ mɛ ɖò ali gègě ɖevo lɛ nu.
NÙNAMƐ NƆ WÀ ÐAGBE NÚ AGBAZA
Biblu ɖɔ: “Mɛ e nɔ nyɔ́ xomɛ dó mɛ wu ɔ, éɖée wɛ é wà ɖagbe na; mɛ e ka nɔ xò daka ɔ, éɖée wu wà nyanya dó wɛ é ɖè.” (Nùnywɛxó 11:17) Mɛ e nɔ nyɔ́ xomɛ lɛ é nɔ hun alɔ dó na nǔ mɛ, bo nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na zé yeɖée jó gbɔn hwenu yetɔn zinzan, hlɔnhlɔn yetɔn zinzan, nukún kpíkpé dó mɛ ɖevo lɛ wu kpo nǔ ɖevo lɛ kpo gblamɛ. Gbɛ̀ zinzan gbɔn mɔ̌ nɔ hɛn lè wá nú ye ɖò ali gègě nu, bɔ taji ɖokpo wɛ nyí ɖɔ xomɛnyínyɔ́ mɔhun nɔ wà ɖagbe nú agbaza yetɔn.
Dobanunǔ xlɛ́ ɖɔ azɔn kɛ́ncɛ́nkɛ́ncɛ́n kún nɔ ɖedó mɛ ɖěɖee nɔ sɔ́ jlǒ dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ é ó, ye ka nɔ lɛ́ jɛ linkpɔ́nzɔ́n gbɔn mɔ̌ ǎ. Ðò kpaà mɛ ɔ, ye nɔ ɖó lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe. Alɔ hunhun dó na nǔ mɛ tlɛ nɔ d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò azɔn jɛmagbɔ jɛ wɛ lɛ é ɖé lɛ, ɖi azɔn syɛnsyɛn e nɔ hu agbaza sín wǔjɔnú lɛ é alǒ SIDA zɔn, bɔ ye nɔ mɔ yeɖée mɛ kpɛɖé. Kúnnuɖenú lɛ́ xlɛ́ ɖɔ ahannumunɔ ɖěɖee ko ɖò ahan jó dó wɛ, bo nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ é sín linkpɔ́n nɔ ɖekpo tawun, b’ɛ sixu lɛ́ zɔ́n bɔ ye na nyì alɔ nú ahannumu.
Nǔ e wu nǔ nyí mɔ̌ é wɛ nyí ɖɔ, è ɖɔ ɖɔ “wuvɛ̌sexámɛ, mɛɖée zízé jó dó mɛ ɖevo lɛ tamɛ gɔ́ nú xomɛnyínyɔ́ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖè linlin masɔgbe lɛ kpò.” Nùnamɛ sixu lɛ́ zɔ́n bɔ è ɖè linkpɔ́nzɔ́n kpo hunyiji-hunwadozɔn kpo kpò. Enyi mɛ ɖěɖee asú yetɔn kú alǒ asì yetɔn kú lɛ é nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ ɔ, linkpɔ́nzɔ́n nɔ yawu jó ye dó.
Nǔxokpɔ́n ɖebǔ ɖ’emɛ ǎ. Nùnamɛ na wà ɖagbe nú we.
NÙNAMƐ NƆ ZƆ́N BƆ MƐ ÐEVO LƐ LƆMƆ̌ NƆ NA NǓ MƐ
Jezu dó wusyɛn lanmɛ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Mi na nǔ mɛ, enɛ ɔ, Mawu na na nǔ mi lɔmɔ̌. É ka wá ja mitɔn ɔ na mi gbé ɔ, é na jlɛ́ ganji, bo na húnhún, bo na zín, bɔ é na túnflá, bɔ é na sɔ́ dó así nú mi; ɖó nǔ e mi dó jlɛ́ nǔ nú mɛ ɔ wɛ Mawu na dó jlɛ́ nú mi lɔmɔ̌.” (Luki 6:38) Enyi a na nǔ mɛ ɔ, é nɔ sísɛ́ mɛ ɖevo lɛ bɔ ye nɔ ɖè lee é sù nukún yetɔn mɛ gbɔn é xlɛ́ lobɔ ye lɔ nɔ huzu nùnamɛtɔ́. Mɔ̌ mɛ ɔ, nùnamɛ nɔ hun ali nú nǔwaɖókpɔ́ kpo xɔ́ntɔn zunzun kpo.
Dobanúnǔtɔ́ ɖěɖee nɔ ba dò nú lee gbɛtɔ́ lɛ nɔ wà nǔ xá yeɖée lɛ gbɔn é ɖ’ayi wu ɖɔ “mɛ ɖěɖee nɔ ɖè xomɛnyínyɔ́ xlɛ́ hwɛhwɛ lɛ é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ bɔ ye lɔ nɔ wà mɔ̌.” Nugbǒ ɔ, “xomɛnyínyɔ́ núwiwa e jiwǔ lɛ é xixa kpowun nɔ zɔ́n bɔ mɛ lɛ nɔ huzu nùnamɛtɔ́ d’eji.” Enɛ wu ɔ, sɔgbe kpo dobanunǔ ɖé kpo ɔ, “mɛ e ɖò gbɛ̌kplékplé ɖé mɛ lɛ é ɖokpo ɖokpo sixu nyí kpɔ́ndéwú nú gbɛtɔ́ kanweko mɔkpan, có ye mɛ ɖé lɛ ka sixu nɔ ma tuùn yeɖée alǒ mɔ yeɖée kpɔ́n.” Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, xomɛnyínyɔ́ núwiwa ɖokpo géé sixu zɔ́n bɔ mɛ e ɖò gbɛ̌kplékplé ɖé mɛ lɛ é ɖokpo ɖokpo jɛ xomɛ nyɔ́ jí ɖebɔdoɖewu. É na jló we ɖɔ a ni nɔ gbɛ̌kplékplé mɔhun ɖé mɛ à cé? Ɛɛn, enyi mɛ gègě nɔ na nǔ mɛ hwɛhwɛ ɔ, é nɔ hɛn nyɔna ɖaxó lɛ wá.
Mǐ mɔ kpɔ́ndéwú e ɖè nǔ ɖagbe enɛ xlɛ́ é ɖokpo ɖò Floride, États-Unis. Gbɛ̌ta Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn ɖé sɔ́ yeɖée jó bo na d’alɔ mɛ lɛ ɖò adlà ɖé gudo. Hwenu e ye ɖò te kpɔ́n azɔwanú e ye na zán dó vɔ́ xwé ɖé blóɖó é ɔ, ye ɖ’ayi wu ɖɔ mɛ e ɖò xwé ɔ kpá lɛ é ɖokpo sín dǒ mu, bɔ ye sɔ́ yeɖée jó bo vɔ́ dǒ ɔ mɛ n’i. Ðò táan kpɛɖé gudo ɔ, nya ɔ wlan wema ɖé sɛ́dó hɔnkàn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn bo ɖɔ d’emɛ ɖɔ: “É sù nukún ce mɛ bɔ un sixu wɔn kpɔ́n ǎ. Mɛ enɛ lɛ wɛ nyí mɛ ɖěɖee nyɔ́ xomɛ hugǎn bɔ un xò gò kpɔ́n ɖò gbɛ̀ ce mɛ é.” Nǔ enɛ e sù nukún tɔn mɛ é zɔ́n bɔ é sɛ́ nùnina ɖaxó ɖé dó bá dó nɔ gudo nú nǔ e é ylɔ ɖɔ azɔ̌ jiwǔ Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn é.
XWEDÓ KPƆ́NDÉWÚ NÙNAMƐTƆ́ ÐAXÓ HUGǍN Ɔ TƆN
Nǔ e nùnywɛ xwitixwiti sín dobanunǔ nukúnɖeji ɖé mɔ é wɛ nyí ɖɔ: “Gbɛtɔ́ lɛ nɔ jló na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ.” Dobanunǔ ɔ xlɛ́ ɖɔ: “Yɔkpɔvu lɛ nɔ ko jɛ xomɛnyínyɔ́ ɖexlɛ́ jí cobo tlɛ nɔ wá jɛ xó ɖɔ jí.” Etɛwu nǔ ka nyí mɔ̌? Biblu na xósin ɔ bo ɖɔ ɖɔ è dá gbɛtɔ́ lɛ ɖó ‘akpajlɛ Mawu tɔn mɛ’, enɛ wɛ nyí ɖɔ ye ɖó jijɔ dòdó Mawu tɔn lɛ.
Nùnamɛ nyí ɖokpo ɖò jijɔ jiwǔ Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn, Jehovah Mawu tɔn lɛ mɛ. É na gbɛ̀ kpo nǔ ɖebǔ e sín hudo mǐ ɖó bo na nɔ awǎjijɛ mɛ é kpo mǐ. (Mɛsɛ́dó 14:17; 17:26-28) Mǐ sixu tuùn Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ kpo linlin ɖagbe e é ɖó dó mǐ wu lɛ é kpo gbɔn Xó tɔn Biblu ɔ kpinkplɔn gblamɛ. Wema enɛ ɖexlɛ́ ɖɔ Mawu ko sɔnǔ nú nǔ ɖěɖee na zɔ́n bɔ mǐ na ɖó awǎjijɛ ɖò sɔgudo lɛ é. * (1 Jaan 4:9, 10) Ðó Jehovah Mawu wɛ nyí jɔtɛn nùnamɛ tɔn, bo dá we ɖó akpajlɛ éɖesu tɔn mɛ wutu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ, nú a nɔ wà nǔ Mawu ɖɔhun bo nɔ na nǔ mɛ ɔ, é na nyí ɖagbe nú we bɔ nǔ towe na lɛ́ nyɔ́ nukún tɔn mɛ.
A flín Alexandra e xó mǐ ɖɔ ɖò xota elɔ sín bǐbɛ̌mɛ é à? Nɛ̌ nǔ lɛ ka wá yì gbɔn? Mɛ e ɖò mɔ̌to ɔ mɛ xá ɛ é ɖé tlɛ ɖɔ jí gbě wɛ é sɔ́ akwɛ tɔn nyì dó, amɔ̌, hwenu e mɔ̌to ɔ nɔte ɖò toxo e mɛ ye xwè é ɔ, nya e é d’alɔ é ylɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ lobo ɖeɖɛ ɖɔ̌la Amelika tɔn 20 e sín axɔ é ɖu é tlolo. Hú mɔ̌ ɔ, nya ɔ wà nǔ e Alexandra ɖɔ n’i é lobo jɛ Biblu kplɔ́n jí. Kpo awǎjijɛ kpo wɛ Alexandra lɛ́ wá xò gò è ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn e è bló dó Chinu-Gbè mɛ ɖò Pérou é ɖé jí. Bo na dó dokú nú Alexandra ɖó nǔ e é wà n’i lɛ é bǐ wu ɔ, nya ɔ ylɔ é kpo mɛ ɖěɖee dó hǔn xá ɛ wá kpléɖókpɔ́ ɔ lɛ é kpo dó nùbaɖutɛn tɔn.
Nǔ nina mɛ ɖevo lɛ kpo alɔdido ye kpo nɔ hɛn awǎjijɛ ɖaxó wá. Bɔ enyi a d’alɔ mɛɖé bonu é tuùn Jehovah Mawu e nyí jɔtɛn nùnina ɖagbe lɛ bǐ tɔn é ɔ, awǎjijɛ ɔ nɔ tlɛ hú mɔ̌. (Jaki 1:17) A ka ɖò lè ɖěɖee nùnamɛ alɔkpa enɛ nɔ hɛn wá lɛ é sín vivǐ ɖu wɛ à?
^ akpá. 21 Nú a na mɔ nǔ ɖevo lɛ d’eji hǔn, kpɔ́n wema Etɛ Biblu ka Kplɔ́n Mɛ Tawun?, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wɛ ɖetɔ́n bɔ é ɖò www.jw.org jí. Kpɔ́n WEMA LƐ > WEMA LƐ KPO ALƆNUWEMA LƐ KPO glɔ.


c: application/xml

text:
GBETA GBƐ Ɔ BI TƆN EE ƉƆ XÓ DÓ ACƐ E GBƐTƆ ƉÓ KPODO SISI E ƉO NA ƉÓ N'I LƐ KPO WU E
WEXWLE
Ee nyi ɖɔ hɛnnu ɖokpo mɛ ɔ, mɛ ɖokpoɖokpo ka do susu tɔn, bɔ acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛbi ɖo bo e ma sixu kan fɛn kpon é ɖi mɛɖesusi jijɛ, hwɛjijɔzinzan, kpodo fifa ni tiin nu wɛkɛ ɔ bi e ɔ,
Ee nyi ɖɔ nukumamɔ jɛ numɛ kpodo wangbɛnu sɛn ɖeɖee na zɔn bɔ gbɛtɔ na do tiin nyi lɛ wɛ nɔ dɔn alannuwiwa ɖee nɔ zɔn bɔ gbɛtɔ nɔ fɔn gu e, lo bɔ nu taji ɖee hudo gbɛtɔ ɔ wɛ nyi ɖɔ gbɛ e mɛ gbɛtɔ lɛ ma na nɔ mɛkannu ɖo xoɖiɖɔ sin alinu kpodo nuɖiɖi lo bo na tɔn sin adohuhu kpodo ya kpo mɛ é ɔ,
Ee nyi ɖɔ dandanmɛ wɛ e ɖo na jɛ hun do sɛn ɖee na zɔn bɔ gbɛtɔ na do tiin nyi le gbɔn acɛɖiɖo sin alinu se na zɔn bɔ gbɛtɔ ma na lin ɖɔ emi ɖo na ɖe emiɖee sin mɛkannu kpo yadonumɛ kpo e ɔ,
Ee nyi ɖɔ é ɖo dandanmɛ bɔ e ɖɔ na ɖe alinu wennyinyi ee ɖo na tiin nyi ɖo to ɖokpoɖokpo tɛntin e ɔ,
Ee nyi ɖɔ, ɖo xwedowema elɔ mɛ o wɛkɛ ɔ bi lɛ vɔ mɔ nu jɛ acɛ kpo do sisi dodo e gbɛtɔ ɖo na ɖo e, ɖo mɛɖesunɔnyinyi kpodo susu e do na xɔ nu gbɛtɔ e ɖo acɛ kpodo sisi sunnu kpodo nyɔnu tɔn kpo na nyi ɖokpo ɔ; lo bɔ ye lɛ yalɔ akɔ́n bonu nukɔnyinyi ni tiin lo bo na sɔ gbɛ ɖagbe zinzan gbɔn mɛɖesunɔsi jijɛ taji ze jijɔn ayi e ɔ,
Ee nyi ɖɔ to ɖokpoɖokpo yi gbe bo na ɖo sisi nu acɛ e gbɛtɔ lɛ ɖo kpodo mɛɖesusijijɛ taji kpo ɖó alɔ ɖo alɔmɛ xa to lɛ bi sin kplekple é ɔ,
Ee nyi ɖɔ linlin ɖokpo ɔ ɖuɖo nu acɛ, sisi kpodo mɛdesunɔsi jijɛ gbɛtɔ tɔn le, wɛ nyi nu taji ee na zɔn bɔ mi na nyi sɛn elɔ lɛ e ɔ,
Gbɛtɔ ɔ sin kplekple ɖe gbeta elɔ tɔn bɔ e na ɖɔ xo do acɛ e gbɛtɔ ɖo na ɖo kpo sisi e ɖo na ɖo n'i é kpo wu. Gbeta elɔ na nyi su ɖokpo tawun bɔ gbɛtɔ lɛ kpo to lɛ bi kpo ɖo na nyi bonu mɛ bi kpodo tuto e nyi gbɛtɔ lɛ tɔn lɛ ɖee gbeta elɔ ɖo tamɛ na nugbo lɛ e ni tɛnkpɔn nu sisi ni tiin nu acɛ kpodo mɛɖesunɔsi jijɛ gbɔn nunywɛyiyi li xo. Mɔ ɖokpo ɔ ye ɖo na tuun sɛn enɛ ɔ lɛ bo na zan ye nugbo tɔn gbɔn tuto e do ayi ɖo to ɖokpoɖokpomɛ kpodo gbɛ ɔ bi mɛ e kpo; acɛ enɛ ɔ kpodo susu enɛ kpan sin zinzan ɔ kpo nukun mɔ jɛ yenɛ kpo ɔ ɖo na nyi nu taji ɖokpo nu tovi ee sin to ɖò gbɛta elɔ mɛ e kpodo tovi ɖée sin to lɛ kpo ɖò acɛkpikpa to enɛ ɔ lɛ tɔn glɔ e.
Gbetakɛn 1
Acɛ, susu kpo sisi ɖokpo ɔ kpo wɛ gbɛtɔ bi ɖo ɖò gbɛwiwa tɔn hwenu; ye ɖo linkpɔn bɔ ayi yetɔn mɛ kpe lo bɔ ye ɖo na do alɔ yeɖee ɖi nɔvinɔvi ɖɔhun.
Gbetakɛn 2
Mɛ ɖokpoɖokpo sixu tuun ɖɔ acɛ, su su kpo sisi ɖee kpo xo e ɖɔ ɖò gbe ta elɔ mɛ ɔ nyi eɖesunɔ sin nu ma ɖe nuɖe kpo ɖi: akɔta, sun nu, nyɔnu, gbɛ e nɔ do e, sinsɛn, nu e lin do toxo wu e, alo linlin ɖevo see b'ɛ nyi to mɛtɔn lɛ alo gbɛ tɔ lɛ tɔn, dɔkunjijɛ, lee e ji mɛ gbɔn e kpodo nu ɖevoɖevo nɛ lɛ kpan.
Mɔ ɖokpo ɔ, e ɖo na kpɔn do tuto ee e ze jijɔn ayi ɖo to e mɛ e gosin e wu ɖo toxoɖiɖo sin alinu, sɛn e ji to ɔ jijɔn e kpodo sɛn gbɛ ɔ tɔn ɖee ɖɔ nu do to ɔ nu e wɛ a, ɖó to enɛ ɔ ko jɛ ɛɖee si alo e kpo ɖo mɛkannu, alo acɛkpikpa tɔn ma yi haɖéji wu a.
Gbetakɛn 3
Gbɛtɔ ɖokpoɖokpo ɖo na mɔ gbɛ bo nɔ eɖesu si lo bo na lɛ nyi eɖee.
Gbetakɛn 4
E sɔ ɖo na hɛn meɖe ɖo mɛkannu alo mɛɖɛ ǎ; mɛkannuninɔ kpodo mɛɖe kpo ɖo alɔ lɛ bi mɛ ɔ sɔ ɖe ǎ.
Gbetakɛn 5
Gbɛtɔwikukɔn alo ya do nu mɛ kpodo adakacomɛwu kpo sɔ ɖo na ɖe ǎ.
Gbetakɛn 6
Gbɛtɔ ɔ nusisi wɛ ɖo na nyi ɖo fi bi.
Gbetakɛn 7
Acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛ bi na ɖo lo bo na nɔ nyi sɛn ɖokpo ɔ; mɔ ɖokpo ɔ mɛɖe na yi gbe nu walɔ e na ɖe mɛ kpo alo ɖee nyi wuɖozɔnumɛ tɔn kpo e lo bo na wa gba sɛn e do ɖo fi e ǎ.
Gbetakɛn 8
Enyi mɛɖe mɔ ɖɔ e yi acɛ e nyi etɔn bɔ sɛn dodo ee ɖoɔ nu do to tɔn nu ɔ n'ɛ ɔ, e hɛn ɔ e na ylɔ hwɛ ɖo to tɔn mɛ.
Gbetakɛn 9
E ɖo na ya mɛɖe sin to tɔn mɛ alo e na wli i alo e na su i do ganmɛ ɖo nuɖe kpoun wu ǎ.
Gbetakɛn 10
E ɖo dandanmɛ bɔ e na se nu ee mɛɖe wa é ɖo hwɛɖɔxɔsa ɖo togumɛ kpa a kwɛɖɔxɔsa enɛ ɔ wɛ ɖo na ɖɔ acɛ e nyi etɔn lɛ é kpodo nu è ɖe na wa lɛ é kpo; mɔ ɖokpo ɔ fi enɛ ɔ wɛ e na ɖɔ nu e wu e ylɔ hwɛ ɛ é ɖé.
Gbetakɛn 11
Mɛ e e vɛ nu nyanyaɖe do é na to ɖo yi tɔn yi wɛ hwɛ bɔ e na ba do nu lee nu lɛ yi gbɔn e cobo na ylɔ ɛ ɖo hwɛnukɔn; cobonu e ka na ɖɔ hwɛ do e e ɔ, e ɖo na n'ɛ mɛ e na sixu hwlɛnnɛ ɖɔ hwɛnukɔn e.
Enyi nu e mɛɖe wa ɖ'ayi é ma nyi nu e na sa sɛn do mɛ ɖo hwe enɛ nu ɖi lee sɛn é ji tɔ ɔ alo gbɛ ɔ jijɔn é ɖɔ gbɔn é a ɔ, é ɖo na sɛn gan tɔn ǎ.
Gbetakɛn 12
E ɖo na ba do nu mɛ ɖi lee jlo mɛ gbɔn e gbɔn xo e kun kpla. Gbɛzinzan mɛtɔn, hɛnnu mɛtɔn, xɔ mɛtɔn alo wɛn mɛtɔn lɛ é ǎ. Mo ɖokpo ɔ e ka ɖɔ na dɔ winnya mɛ bo lɛ kɔn wi mɛtɔn ǎ. Acɛ e nyi gbɛtɔ tɔn e ɖó hwlɛn mɛ ɖo ali enɛ ɔ nu.
Gbetakɛn 13
Fi e jlɔ mɛɖe ɔ we na nɔ gbɔn bo na lɛ ze nɔtɛn e jlo e ɔ ɖɔ toɖemɛ.
Mɛɖe ɖo jlo tɔn ɔ é sixu bɛ agban sin to ɖebu mɛ ɖi to tɔn mɛ ɖohun. E jlo e ɔ, e sixu lɛ lɛ kɔ wá xwé.
Gbetakɛn 14
Enyi ɖo e ɖo gbɛya do nu mɛɖe wɛ kaka bɔ ku hwɛn wan ɖ'e mɛ ɔ, é hɛn ɔ é na hɔn yi to ɖevomɛ bɔ e ɖo na yi i ɖo fi enɛ.
Amɔ enyi e mɔ ɖo mɛ ɔ jɛ sɛnmɛ nugbo alo e tɛ afɔ sɛn e ji gbɛ̌ e to lɛ bi kplekple sɔ jujɔn ayi é ji e ɔ, é sɔ ɖo acɛ bɔ e na yi i dandan ɖo to ɖevomɛ ǎ.
Gbetakɛn 15
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na nyi toɖè sin vi.
E sixu hugan mɛɖe bo de e sin tovikɛnmɛ ǎ; mɔ ɖokpo ɔ é hɛn ɔ e na zé eɖee zé ji nu to ɖevo.
Gbetakɛn 16
Enyi sunnu kpo nyɔnu kpo ɖó wyanwyanxwe ɔ, ye hɛn ɔ, ye na da yeɖee bo dè hɛnnu yetɔn. Akɔta yetɔn, to yetɔn, alo sinsɛn yetɔn ɖo na gbɛ nú ye ǎ. Acɛ ɖokpo lɛ wɛ ye ɖo ɖò yeɖeedida hwenu kpɔnunɔ yetɔn alo yeɖeejodo hwenu.
Cobonu gbɛtɔ ɖè ná dà ɖè ɔ́, jlo yetɔn mɛ nu wɛ é ɖó na nyi.
Hɛnnu wɛ nyi sosyɛn nú gbetɔ sin togun; lobɔ togun enɛ ɔ kpodo acɛkpikpa to ɔ tɔn kpan ka ɖo na jɛ hun do jǐ tɔ.
Gbetakɛn 17
Gbɛtɔ bì, mɛ e ɖɔ ee ɖokponɔ é alo éé ɖo gbɛ kplekpleɖemɛ e, ɖo na ɖo acɛ do nudeji.
Nǔ é nyi étɔn ɔ mɛɖe sixu tafu i ɖu bo yi ɖo asi tɔn ǎ.
Gbetakɛn 18
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na lɛn nu nu é jlo e kpɔ́n bo d'ayimɛ lobo lɛ sɛ̀n nu e jlo e. Acɛ enɛ ɔ wɛ zɔn bɔ tɔn lɛ lɛ ɖo togunmɛ alo kwɛnkwɛnmɛ gbɔn alɔkpa lɛ bi mɛ ɖi: nunyɛyiyi, walɔ kpo yɛhwɛ sin alinu kpo.
Gbetakɛn 19
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na lin nù é do nuwu bo ka na ɖɔ xo; hǔn mɛɖe ɖo na van nukun dó mɛɖe ǎ. Mɔ dokpo ɔ, mɛ bi ɖo acɛ bo na se bo jlá nù é ɖo jijɛ wɛ ɖo to ɔ mɛ kpo togudo lɛ é kpo. E hɛn wlɛnwin ɖebu ɔ, é na ba bo do se na.
Gbetakɛn 20
Gbɛtɔ bǐ ɖo acɛ bo na yì kplé. Lobo na lɛ do gbɛ̌ é ma na dɔn hunnyahunnya wa ǎ e.
E sixu sɔ mɛɖe do gbɛdemɛ gannu gannu ǎ.
Gbetakɛn 21
Gbɛtɔ bǐ hɛn ɔ, é na gɔ alɔ nu to tɔn bonu é na do yi nukɔn. Eye ɖesu hɛn ɔ é na nɔ nukɔn nu nuwi wa enɛ alo é na ɖe mɛ bɔ é na nɔ do tɔn mɛ.
Acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛ bi ɖo bo na do wa axɔsuzɔ ɖo to tɔn mɛ.
Jlo to ɔ tɔn wɛ nyi linlin dodo e ji to ɔ sin acɛkpikpa junjɔn e. Jlo enɛ ɔ, e na ze wema na dó xwiji, do sɛnɖéji bɔ ahizi na tɔn ɖ'emɛ ǎ. Mɔ ɖokpo ɔ, nuwiwa enɛ ɔ, e na nɔ blo e do hwe tɔn nu. Wema enɛ ɔ, e sixu nɔ yɛmɛ bo sɔ alo e lɛ sixu sɔ ɖo togunmɛ lee e na blo gbɔn bo ayi na j'ayi nu wemazetɔ lɛ e.
Gbetakɛn 22
Gbɛtɔ bǐ ɔ, togunɖemɛ wɛ é ɖe. Enɛ ɔ wu o, nuɖe na do tagba n'i ɖo akwɛlinu, lanmɛ na nɔ ganji k kpodo nunywɛ na ɖo kpo sin alinu ǎ; nu enɛ ɔ wɛ na zɔn bɔ é na tɔ́n nyi. Amɔ kan e van wɛ to ɔ ɖe e kpodo nuwaɖokpo e ɖo toɖeetoɖee kpan sin tɛntin gbɔn tuto e ze ɖo te é kpo to ɔ sin dɔkun lɛ kpo wɛ na zɔn bɔ e na mɔ.
Gbetakɛn 23
Gbɛtɔ bi ɖo na wa azɔ. Azɔ e ja jlo é wɛ é na wa; sɛn ɖokpo ɔ wɛ na ɖo nu do mɛ bi nu lobɔ é ka do na nɔ azɔgba ǎ.
Azɔ e mɛɖe wa é sin akwɛ wɛ na ɖu.
Mɛɖe wa nuɖe ɔ, é na yi nuɖe ɖ'énu dandan. Enɛ ɔ wɛ na zɔn bɔ e na mɔ nu e na do hɛn hɛnnu tɔn na é. E hwedo e ɔ, gbɛtɔ sin togun ɔ na gɔ alɔ nu i ɖo ali ɖevonu.
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo na dó azɔjigbɛ alo é hɛn ɔ é na nɔ gbɛ mɔhun ɖee na sixu glɔn nyɔna tɔn lɛ n'i emɛ.
Gbetakɛn 24
Gbɛtɔ bǐ ɖo acɛ bo na ɖo gbɔjɛhwe nu kpodo ayiɖeɖ'ayi sin hwenu kpan Ganxuxo nabiɖe wɛ é ɖó na wa azɔ na. E ɖo na yi azɔgbɔjɛ hwɛhwɛ bɔ gbɔjɛ enɛ mɛ ɔ, e ka ɖo na nɔ sun akwɛ ɛ.
Gbetakɛn 25
Gbɛtɔ bǐ ɖo na na ɖó nu e na zɔn bɔ é na hwlɛn eɖee gan ɖo azɔnsi e; lobo na jla nunɔmɛ eɖee tɔn kpo do hɛnnu tɔn kpan ɖó; taji ɔ, ɖo nuɖuɖulinu, avɔdudolinu xɔ e mɛ é na nɔ é sin alinu, azɔn gblegblelinu. Mɔ ɖokpo ɔ, é ɖo na mɔ alɔdo ɖo do azɔmamɔ hwenu, asukuku alo asikuku xɔmɛ nunɔ hwenu, kpukpoxɔmɛ kpodo hwe e nu e ma sɔ sixu wa nǔ bo mɔ nu ǎ é bǐ kpan.
Vijiji kpo yɔkpɔvumɛ nunɔ kpo bǐ ɖo na mɔ kpatakiɖe. Alɔwlivi kpo ɖo vi e ma da asu cobo ji ǎ lɛ e bi wɛ ɖo acɛ ɖokpo ɔ ɖo xɛ nya ɖo yeji sin alinu.
Gbetakɛn 26
Gbɛtɔ bǐ ɖ'acɛ nú wemakplɔnkplɔn bɔ wemakplɔnkplɔn ka do na byɔ kwɛ zinzan ǎ; hun nuvɔnnu wɛ é ɖo na nyi. E ɖo na ɖo kplɔn kleunɖe vɔvɔ enɛ ɔ dandanmɛ wɛ é ɖè. Alɔlyɛnzɔ kpo alɔnunɔ kpaa kpo ɖo na vun kan kpé to ɔ mɛ. Wemakplɔnyiji nu alɔ vɔ ɔ, mɛ bi nú wɛ é ɖo na nyi, bɔ e kan na xwedo lee e jɛ xa mɛ ɖokpoɖokpo gbɔn e.
Wemakplɔnkplɔn ɔ gbɛtɔ sin nukɔnyiyi wɛ é na ba; bo na dɔn gbɛtɔ sin acɛ lɛ yi nukɔn bo jɛ hun dó yě ji. E ɖó ná zɔn bɔ mɔjɛmɛ kpo nuwaɖokpo kpo hwɛsɔkɛmɛ kpo ná těìn xɔntɔn sin walɔ na tiin, bɔ to e ɖo bu lɛ e sín gbɛ̌ ɔ na yi nukɔn bɔ fifa na tiin nú gbɛ ɔ bǐ.
Vitɔ, vinɔ lɛ wɛ ɖo na ɖè nyǐ kplón e vi yetɔn lɛ na yi é.
Gbetakɛn 27
Gbɛtɔ bi ɖo acɛ bo ná gɔ alɔ nu tonunywɛ lɛ bi; mɛ bi ɖo na mɔ mɔ ɖagbe e ɖo alɔlyɛnmɛ bo na zan mɔ ɖokpo ɔ, é na sɔ so nú nukɔnyi yi nunyɛ tɔn bo na sixu mɔ nyɔna e ɖ'e mɛ lɛ é ɖě.
Nu e na tɔn sin nu e mɛɖe gba tamɛ bo blo é ɔ, mɛ ɔ tɔn wɛ e ɖo na nyi; b'ɛ na jɛ hun do nu tɔn ji ɖo nujinjanlinu wɛ à, wemawlan wlan sin alinu wɛ à, alo alɔlyɛn zɔwiwa sin alinu.
Gbetakɛn 28
Gbɛtɔ bǐ ɖo na ba tuto gbɔn nukɔnyiyi hɛnnu e mɛ ɖe e kpodo gbɛ ɔ bǐ kpan sin alinu bonu acɛ, sisi kpo jlokokonunɔ e xó e ɖɔ ɖɔ wema elɔ mɛ ɔ ni nɔ xwiji.
Gbetakɛn 29
Togun e mɛ gbɛtɔ ɖe e bɔ nukɔn yiyi tɔn kpo nyɔna tɔn kpo na tɔn sin mɛ é ɔ̀, é ɖo na ɖo nunɔmɛɖè lɛ do wǔ tɔn.
Đo acɛ e gbɛtɔ ɖo lɛ sin zinzan kpo nunɔ tɔn kpo mɛ ɔ, mɛ ɖokpoɖokpo ɖo na ba jlɛ na bo na nyi sɛn e na zɔn bɔ é ma na tɛ afɔ acɛ nɔzo tɔn tɔn lɛ kpo jlokokonunɔ tɔn tɔn lɛ ji kpo ji ǎ é ɖi lee mɛsisi sin kplɔn byɔ gbɔn é, tuto e ji to ɔ ɖe kpo togun bi kpaa gbɛtɔ lɛ tɔn sin nunɔmɛ byɔ gbɔn e.
Acɛ, sisi kpo jlokokonunɔ enɛ lɛ ɖo na xwedo su kpodo linlin to ee ɖo bu lɛ tɔn.
Gbetakɛn 30
Yoɖè, kplekpleɖè, gbɛtɔ goɖokponɔɖè na yi huzu nu e ɖɔ do wema elɔ mɛ e ɖo alɔ tɔn ji bo na mɔ̀ tɛn bo ɖe walɔɖe alo ayiɖe tɔn ee na zɔn bɔ e na mɔ tɛn bo do kpo acɛ, sisi kpodo jlokokɔnunɔ ee xo e ɖɔ ɖo fi e bo hɛn gba ǎ.


text:
Yì Nukɔn, Bo Huzu Gbɛtɔ́ Gbigbɔ Tɔn Ðé!
“Mi ni jó miɖée dó nú [gbigbɔ] ni xlɛ́ ali mi.”—GA. 5:16.
1, 2. Etɛ nɔví sunnu ɖokpo ka mɔ ɖɔ é hwedo emi ɖò gbigbɔ lixo? Etɛ é ka wà?
ROBERT bló baptɛm hwenu e é ɖó xwè 15 é, amɔ̌, é ka sɔ́ nugbǒ ɔ ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ ganji ǎ. É ɖɔ: “Un wà nǔ nyanya ɖě gbeɖé ǎ, amɔ̌, nǔ gbigbɔ tɔn lɛ ɔ, mɔ̌ tɔn mɔ̌ tɔn wɛ un nɔ bló. Un nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖò nukúnta, bo nɔ yì kplé lɛ bǐ, bo nɔ nyí gbexosin-alijitɔ́ alɔgɔtɔ́ tɔn ɖò hweɖelɛnu ɖò xwemɛ xwemɛ. Amɔ̌, nùɖé hwedo mì.”
2 Robert ɖesunɔ ɖ’ayi wu ɖɔ nùɖé jɛ dò kaka cobo wá wlí alɔ ǎ. É kpo asì tɔn kpo nɔ zán hwenu ɖó kpɔ́, dó kàn nǔ byɔ yeɖée dó xota Biblu tɔn lɛ jí. É nɔ vɛwǔ nú asì tɔn e nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé é cobonu é nɔ na xósin lɛ ǎ, loɔ, winnya nɔ ɖò Robert hu wɛ magbokɔ, ɖó é tuùn xósin e é na nɔ na lɛ é ǎ wutu. É ɖɔ: “É cí ɖɔ un tuùn nǔ ɖě ǎ ɖɔhun. Un nɔ ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ: ‘Nú un na nyí tatɔ́ ɖò gbigbɔ lixo nú asì ce ɔ, un ɖó na wà nùɖé.’” É ka wà mɔ̌ nugbǒ. É ɖɔ: “Un nɔ kplɔ́n Biblu, bo nɔ kplɔ́n, lobo nɔ lɛ́ kplɔ́n, bo jɛ nukúnnú mɔ jɛ nǔ e mɛ un ma ko mɔ nǔ jɛ ɖ’ayǐ ǎ lɛ é wu jí. Un wá ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ, bɔ ɖò taji bǐ ɔ, un vɛ́ tawun kpo Jehovah kpo.”
3. (a) Etɛ nǔ e jɛ dó Robert wu é ka sixu kplɔ́n mǐ? (b) Nǔ taji tɛ lɛ wu mǐ ka na ɖɔ xó dó?
3 Nǔ e jɛ dó Robert wu é sixu kplɔ́n nǔ taji ɖé lɛ mǐ. Mǐ sixu ko ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖé lɛ dó Biblu jí, bo nɔ yì kplé Klisanwun tɔn lɛ ɖò gbesisɔmɛ, amɔ̌, nǔ enɛ lɛ ko xlɛ́ dandan ɖɔ mǐ nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ǎ. Alǒ, mǐ sixu ko yì nukɔn, bɔ enyi mǐ ka gbéjé mǐɖée kpɔ́n ganji ɔ, mǐ nɔ mɔ ɖɔ huzuhuzu ɖé lɛ kpò nú mǐ ɖò gbigbɔ lixo. (Fili. 3:16) Bo na dó d’alɔ mǐ bonu mǐ na kpó ɖò nukɔn yì wɛ ɔ, mǐ na ba xósin nú nùkanbyɔ taji atɔn ɖò xota elɔ mɛ: (1) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na gbéjé ninɔmɛ e mɛ mǐ ɖè tawun ɖò gbigbɔ lixo é kpɔ́n? (2) Nɛ̌ mǐ ka sixu tɛ́n kpɔ́n bo nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn, bo na kpó ɖò nukɔn yì wɛ gbɔn mɔ̌ gbɛn? (3) Nɛ̌ gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn nyínyí ka sixu d’alɔ mǐ ɖò gbɛzinzan mǐtɔn ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn mɛ gbɔn?
MǏÐÉE GBÍGBÉJÉ KPƆ́N
4. Mɛ̌ mɛ̌ e wěɖexámɛ e ɖò Efɛzinu lɛ 4:23, 24 mɛ é ka kàn?
4 Hwenu e mǐ jɛ Mawu sɛ̀n jí é ɔ, mǐ bló huzuhuzu ɖé lɛ. Huzuhuzu enɛ lɛ wà ɖagbe nú mǐ ɖò gbɛzán mǐtɔn sín akpáxwé lɛ bǐ mɛ. Dìn e mǐ bló baptɛm é ɔ, huzuhuzu lɛ ko vɔ ǎ. È ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni ‘kpó ɖò ayixa mǐtɔn kpodo linlin mǐtɔn kpo huzu wɛ.’ (Efɛ. 4:23, 24) Ðó mǐ ma nyí gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ǎ wutu ɔ, mǐ bǐ ɖó na kpó ɖò huzuhuzu lɛ bló wɛ. Jehovah sɛntɔ́ hwenu línlín tɔn lɛ lɔ tlɛ ɖó na dó gǎn, bo kpó ɖò gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn nyí wɛ.—Fili. 3:12, 13.
5. Nùkanbyɔ tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na gbéjé mǐɖée kpɔ́n?
5 Bonu mǐ na kpó ɖò te kpɔ́n wɛ ɖò gbigbɔ lixo ɔ, mǐ ɖó na gbéjé mǐɖée kpɔ́n ganji. Mɛ winnyawinnya wɛ mǐ nyí à, alǒ, mɛxo wɛ mǐ nyí ɔ, mǐ sixu kàn nǔ elɔ lɛ byɔ mǐɖée: ‘Un ka ɖó ayi huzuhuzu ɖé lɛ wu ɖò gbɛzán ce mɛ bɔ ye xlɛ́ ɖɔ un ɖò nukɔn yì wɛ, bá nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn à? Gbɛzán ce ka ɖò Klisu tɔn ɖɔhun cí wɛ à? Etɛ ninɔmɛ e un nɔ ɖó ɖò kplé Klisanwun tɔn lɛ jí é kpo nùwalɔ ce kpo ka nɔ xlɛ́ dó bǎ e mɛ un nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖó é wu? Etɛ xóɖɔɖókpɔ́ ce lɛ ka nɔ xlɛ́ dó nǔ e nɔ jló mì lɛ é wu? Etɛ aca nùkplɔnkplɔn tɔn, nǔsisɔ tɔn kpo acɔ́biba tɔn ce kpo, alǒ lee un nɔ yí wěɖexámɛ lɛ gbɔn é ka nɔ xlɛ́ dó wǔ yè? Enyi mɛtɛnkpɔn lɛ wá kpannukɔn mì ɔ, nɛ̌ un ka nɔ wà nǔ gbɔn? Un ka ko yì nukɔn zɛ nùkplɔnmɛ nukɔntɔn lɛ wu, bo huzu Klisanwun e zin tawun é ɖé à?’ (Efɛ. 4:13) Tamɛ linlin dó xósin nùkanbyɔ enɛ lɛ tɔn jí sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na da bǎ e mɛ mǐ yì nukɔn ɖó é kpɔ́n.
6. Enyi mǐ na gbéjé bǎ e mɛ mǐ nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖó é kpɔ́n ɔ, etɛ sín hudo mǐ ka sixu lɛ́ ɖó?
6 Bonu mǐ na dó gbéjé bǎ e mɛ mǐ nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖó é kpɔ́n ɔ, mǐ sixu ɖó hudo alɔdo mɛ ɖevo lɛ tɔn tɔn ɖò hweɖelɛnu. Mɛsɛ́dó Pɔlu xlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ agbaza tɔn sixu nɔ ma tuùn ɖɔ emi jɛ dò ɖò Mawu nukɔn. Loɔ, gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn tuùn linlin Mawu tɔn kpo nùwanyido sín gbɛzán e gbɛtɔ́ agbaza tɔn nɔ zán é kpo. (1 Kɔ. 2:14-16; 3:1-3) Mɛxo agun tɔn e ɖó linlin Klisu tɔn lɛ é nɔ yawu ɖó ayi wuntun akpágbánúmɛ tɔn e nɔ xlɛ́ linlin agbaza tɔn lɛ é wu. Enyi ye dɔn ayi mǐtɔn wá wuntun enɛ lɛ jí ɔ, mǐ ka nɔ yí gbè bo nɔ lɛ́ xwedó wěɖexámɛ yetɔn lɛ à? Mɔ̌ wiwa na xlɛ́ ɖɔ mǐ jló na tɛ́n kpɔ́n bo nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn.—Nùt. 7:5, 9.
TINTƐNKPƆN BO NYÍ GBƐTƆ́ GBIGBƆ TƆN
7. Etɛwu nukúnnúmɔjɛnǔmɛ Biblu tɔn ɖiɖó ma ka ko kpé bonu è na nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ǎ?
7 Hɛn dó ayi mɛ ɖɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ Biblu tɔn ɖiɖó kún ko kpé nú è na nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé ó. Axɔsu Salomɔ́ɔ hwexónu tɔn tuùn nǔ gègě dó Jehovah wu. È wá wlan xó tɔn lɛ dó akpáxwé Biblu tɔn ɖé lɛ mɛ. Amɔ̌, ɖò vivɔnu gbɛzán tɔn tɔn ɔ, é sɔ́ nɔ gbeji nú Jehovah bo nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé ǎ. (1 Axɔ. 5:9, 10; 11:4-6) Enɛ wu ɔ, gbɔn vo nú nukúnnúmɔjɛnǔmɛ Biblu tɔn ɖiɖó ɔ, etɛ sín hudo mǐ ka lɛ́ ɖó? É byɔ ɖɔ mǐ ni kpó ɖò nukɔn yì wɛ ɖò gbigbɔ lixo. (Kolo. 2:6, 7) Nɛ̌ mǐ ka na wà mɔ̌ gbɔn?
8, 9. (a) Etɛ ka na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖó nùɖiɖi e ma na xò ǎ é? (b) Etɛ gbé mǐ ka ɖó na nya hwenu e mǐ ɖò nǔ kplɔ́n wɛ, bo lɛ́ ɖò tamɛ lin d’eji wɛ é? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
8 Pɔlu byɔ Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ ɖɔ ye ni “sù ɖò nùɖiɖi mɛ.” (Ebl. 6:1) Bonu mǐ na dó sixu zán wěɖexámɛ Pɔlu tɔn ɖò égbé ɔ, afɔ tɛ lɛ mǐ ka sixu ɖè? Afɔ taji ɖokpo wɛ nyí ɖɔ è ni kplɔ́n wema “Mi Hɛn Miɖée Ðò Wanyiyi Mawu Tɔn Mɛ.” Wema enɛ kpinkplɔn fó na d’alɔ we bɔ a na tuùn lee a na zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ gbɔn ɖò gbɛzán towe mɛ é. Enyi a ko kplɔ́n wema enɛ fó ɔ, a sixu lɛ́ kplɔ́n wema ɖevo ɖěɖee sixu d’alɔ we bɔ nùɖiɖi towe ma na xò ǎ lɛ é. (Kolo. 1:23) A ka nɔ xoɖɛ, bo nɔ lin tamɛ kpɔ́n dó lee a sixu zán nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é ɖò gbɛzán towe mɛ gbɔn é jí à?
9 Mǐ ni hɛn dó ayi mɛ ɖɔ enyi mǐ ɖò nǔ kplɔ́n wɛ, bo lɛ́ ɖò tamɛ lin dó nǔ e kplɔ́n wɛ mǐ ɖè é jí ɔ, nǔ e gbé mǐ ɖó na nya é wɛ nyí ɖɔ mǐ na tɛ́n kpɔ́n bo ɖó jlǒ syɛnsyɛn e na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun, bo na nɔ nyì sɛ́n tɔn lɛ é. (Ðɛh. 40:9; 119:97) Ðò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, mǐ nɔ dó gǎn, bo nɔ nyì alɔ nú nǔ ɖěɖee na glɔ́n ali nú mǐ bɔ mǐ ma na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo ǎ lɛ é.—Ti. 2:11, 12.
10. Etɛ mɛ winnyawinnya lɛ ka sixu wà, bo na tɛ́n kpɔ́n bo na nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn?
10 Enyi mɛ winnyawinnya ɖé wɛ nú we ɔ, a ka ɖó nùɖé lɛ bo ɖò gbě yetɔn nya wɛ ɖò gbigbɔ lixo à? Nɔví sunnu e nɔ w’azɔ̌ ɖò Betɛli é ɖé sɔ́ dó ɖó aca bo nɔ ɖɔ xó xá mɛ ɖěɖee jló na bló Baptɛm lɛ é ɖò kpléɖókpɔ́ lɛdo tɔn lɛ jí, jɛ nukɔn nú tuto ɔ sín bǐbɛ̌. Gègě mɛ enɛ lɛ tɔn nyí mɛ winnyawinnya. Nɔví ɔ nɔ kàn nǔ e gbé ye jló na nya ɖò gbigbɔ lixo lɛ é byɔ ye. Xósin mɛ gègě tɔn nɔ xlɛ́ ɖɔ ye tuùn nǔ e ye jló na wà dó sɛ̀n Jehovah lɛ é céɖécéɖé; vlafo ye na byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn alɔkpa ɖé mɛ, alǒ, ye na wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo wɛnjlatɔ́ tɔn sukpɔ́ ɖè é. Amɔ̌, hweɖelɛnu ɔ, é nɔ cí ɖɔ mɛ winnyawinnya ɖé lɛ kún ɖó xósin ɖě nú nùkanbyɔ enɛ lɛ ó ɖɔhun. Enɛ xlɛ́ vlafo ɖɔ ye kún ko kú dó nǔ e gbé ye na nya ɖò gbigbɔ lixo é jí ganji ɖò ayi yetɔn mɛ ó wɛ à? Ðó a nyí mɛ winnyawinnya ɖé wutu ɔ, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Un nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔ gbigbɔ tɔn lɛ mɛ kpowun, ɖó mɛjitɔ́ ce lɛ nɔ ɖó nukún ɖɔ nyì ni wà mɔ̌ wutu wɛ à? Un ka nɔ sɛkpɔ Jehovah hugǎn ɖó nyiɖesu tɛ́n kpɔ́n bo ɖó kancica ɖé xá ɛ wutu wɛ à?’ É ɖò wɛn ɖɔ, é kún nyí mɛ winnyawinnya lɛ kɛɖɛ wɛ wěɖexámɛ e ɖɔ ɖɔ è ni nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé é kàn ó. Nǔ enɛ lɛ gbé nyinya na d’alɔ mǐ mɛ e ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ lɛ é bǐ, bɔ mǐ na nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn hugǎn.—Nùt. 12:1, 13.
11. (a) Bonu mǐ na dó sixu yì nukɔn ganji ɖò gbigbɔ lixo ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà? (b) Kpɔ́ndéwú Biblu tɔn tɛ mǐ ka sixu xwedó?
11 Enyi mǐ sɔ́ kɛ́n fí ɖěɖee mǐ ɖó na lɛ́ kpɔ́n te d’eji ɖè lɛ é tɔn gudo ɔ, mǐ ɖó na ɖè afɔ e sɔgbe, bo na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na yì nukɔn lɛ é. Gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn nyínyí nyí nǔ taji. Kú kpo gbɛ̀ kpo sín xó wɛ. (Hlɔ. 8:6-8) Amɔ̌, é byɔ ɖɔ mǐ ni nyí gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ cobo zin ɖò gbigbɔ lixo ǎ. Gbigbɔ Jehovah tɔn sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na yì nukɔn. É ɖò mɔ̌ có, mǐ ɖó na lɛ́ dó gǎn. Xwè ɖé lɛ ɖíe wá yì ɔ, Nɔví John Barr e nɔ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ é ɖò xó ɖɔ dó Luki 13:24 jí wɛ, bo xlɛ́ ɖɔ “Mɛ gègě nɔ hwe d’ewu ɖó ye nɔ jɛ tagba kaka ɖé bo na yì nukɔn ǎ.” Mǐ ɖó na cí Jakɔbu ɖɔhun, hwenu e é ɖò alɔ dó xá wɛnsagun ɖé wɛ é ɔ, é jó gbè ǎ kaka jɛ hwenu e é mɔ nyɔna ɖé é. (Bǐb. 32:26-28) Nugbǒ wɛ ɖɔ è sixu mɔ vivǐ Biblu xixa tɔn, amɔ̌, mǐ ɖó na xà Biblu ɔ wema ayiɖeɖayi tɔn ɖé ɖɔhun kpowun ǎ. Mǐ ɖó na dó gǎn bo mɔ nǔ xɔ akwɛ gbigbɔ tɔn ɖěɖee na d’alɔ mǐ lɛ é.
12, 13. (a) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na zán 1 Kɔlɛntinu lɛ 2:16? (b) Nɛ̌ kpɔ́ndéwú mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ tɔn kpo wěɖexámɛ tɔn kpo ka sixu d’alɔ mǐ gbɔn? (c) Etɛ a ka sixu wà, bo na tɛ́n kpɔ́n bo nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn? (Kpɔ́n gbàví “ Afɔ Ðěɖee A Sixu Ðè, Bo Yì Nukɔn Ðò Gbigbɔ Lixo lɛ É.”)
12 Ee mǐ na ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn é ɔ, gbigbɔ mímɛ́ na na hlɔnhlɔn mǐ, bɔ mǐ na huzu linlin mǐtɔn. Kpo alɔdo gbigbɔ ɔ tɔn kpo ɔ, kpɛɖé kpɛɖé ɔ, mǐ sixu jɛ tamɛ lin jí Jezu ɖɔhun. (1 Kɔ. 2:16) Gɔ́ na ɔ, é na lɛ́ d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖè jlǒ nyanya lɛ sín ayi mǐtɔn mɛ, bo na ɖó jijɔ ɖěɖee na hɛn xomɛ Mawu tɔn hun lɛ é. (Ga. 5:16, 22, 23) Enyi mǐ mɔ ɖɔ linlin mǐtɔn nɔ sísɛ́ mǐ dó agbaza sín nǔ lɛ, alǒ, jlǒ nyanya lɛ kɔn ɔ, mǐ ɖó na jó gbè ǎ. Kpò ɖò gbigbɔ mímɛ́ byɔ wɛ, Jehovah na d’alɔ we, bɔ a na ɖè linlin towe sín nǔ enɛ lɛ jí, bo sɔ́ ɖó nǔ e sɔgbe lɛ é jí. (Luk. 11:13) Flín mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ. Azɔn gègě ɖò gbɛzán tɔn mɛ ɔ, é wà nǔ gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖɔhun ǎ. (Mat. 16:22, 23; Luk. 22:34, 54-62; Ga. 2:11-14) Amɔ̌, é ka jó gbè ǎ. Jehovah d’alɔ Piyɛ́ɛ bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, é tɛ́n kpɔ́n bo ɖó linlin Klisu tɔn. Mǐ lɔ sixu wà mɔ̌.
13 Nukɔnmɛ ɔ, Piyɛ́ɛ ɖɔ nǔ tawun tawun ɖěɖee mǐ sixu wà lɛ é. (Xà 2 Piyɛ́ɛ 1:5-8.) Ee mǐ na ɖò ‘hlɔnhlɔn e ɖò mǐ wu é bǐ zán’ wɛ, bo na ɖò nǔ sɔ́ nú mɛɖéejiɖuɖe, didɛ kpo wǎn yíyí nú nɔví kpo wɛ é ɔ, Mawu na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na yì nukɔn, bo na nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn. É na nyɔ́ ɖɔ a ni nɔ kàn nǔ elɔ byɔ hwiɖée gbè bǐ gbè, ‘Etɛ jí un ka na w’azɔ̌ dó égbé bo na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo?’
NUGBODÒDÓ BIBLU TƆN LƐ ZINZAN ÐÒ GBƐZÁN MƐTƆN AYIHƆNGBE AYIHƆNGBE TƆN MƐ
14. Nɛ̌ gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn nyínyí ka na d’alɔ mǐ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ gbɔn?
14 Linlin Klisu tɔn e mǐ ɖó é na d’alɔ mǐ, ɖò xó e mǐ nɔ ɖɔ ɖò azɔ̌ mǐtɔn jí, alǒ, wemaxɔmɛ lɛ é kpo walɔ e mǐ nɔ zán ɖò fí enɛ lɛ é kpo mɛ. É na lɛ́ d’alɔ mǐ ɖò gbeta e kɔn mǐ nɔ wá gbè bǐ gbè lɛ é mɛ. Gbeta enɛ lɛ na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gǎn dó wɛ, bo na nyí ahwanvu Klisu tɔn lɛ. Ðó mǐ nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ ba ɖɔ nǔ ɖebǔ ni hɛn kancica e ɖò mǐ kpo Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ kpo tɛntin é gblé ǎ. Enyi mɛtɛnkpɔn lɛ wá ba mǐ ɔ, linlin Klisu tɔn e mǐ ɖó é na sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ na ɖí xwi xá. Cobonu mǐ na wá gbeta lɛ kɔn ɔ, mǐ ɖó na nɔte, bo lin nǔ kpɔ́n dó nùkanbyɔ elɔ lɛ jí: ‘Nugbodòdó Biblu tɔn tɛ lɛ ka na d’alɔ mì bɔ un na wá gbeta ɖé kɔn? Etɛ Klisu ka na wà ɖò ninɔmɛ elɔ mɛ? Gbeta tɛ ka na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun?’ Bo na dó kplɔ́n mǐɖée bo na nɔ lin nǔ gbɔn mɔ̌ ɔ, mǐ ni kpɔ́n ninɔmɛ klewun ɖé lɛ. Ðò ninɔmɛ ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, mǐ na ba nugbodòdó Biblu tɔn e sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé é ɖé kɔn é ɖokpo.
15, 16. Ðɔ lee linlin Klisu tɔn nɔ d’alɔ mǐ gbɔn hwenu e mǐ ɖò gbeta lɛ kɔn wá wɛ dó (a) mɛ e mǐ na da é wu é. (b) mɛ e mǐ na dó gbɛ̌ xá lɛ é wu é.
15 Mɛ e è na da é biba. Nugbodòdó ɔ tɔ́n ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 6:14, 15 mɛ. (Xà.) Xó Pɔlu tɔn lɛ xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé kún sixu ɖu vivǐ nǔ wiwa ɖó kpɔ́ mlɛ́mlɛ́ tɔn xá gbɛtɔ́ agbaza tɔn ɖé ó. Nɛ̌ è ka sixu zán xó enɛ ɖò hwenu e è ɖò mɛ e è na da é ba wɛ é gbɔn?
16 Gbɛ̌dido lɛ. Ðǒ ayi nugbodòdó e ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33 mɛ é wu. (Xà.) Gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé na dó gbɛ̌ xá mɛ ɖěɖee sixu wà nǔ dó wutu tɔn ɖò gbigbɔ lixo lɛ é ǎ. Nùkanbyɔ tɛ lɛ ka sixu d’alɔ we, bɔ a na zán nugbodòdó enɛ ganji? Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɛ̌ è ka sixu zán hwenu e è ɖò tɛn ɛntɛnɛti tɔn e jí è nɔ zun xɔ́ntɔn ɖè lɛ é zán wɛ é gbɔn? Alǒ, etɛ a ka ɖó na wà hwenu e mɛ e a ma tuùn ǎ lɛ é ɖɔ hwi ni wá d’ayihun video jí tɔn lɛ xá emi é?
17-19. Nɛ̌ linlin gbigbɔ tɔn ɖiɖó ka nɔ d’alɔ mǐ (a) bɔ mǐ nɔ nyì alɔ nú gbemanɔkpɔ́ e ma hwɛ́n nùɖé ǎ lɛ é gbɔn? (b) bɔ mǐ nɔ nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ gbɔn? (c) bɔ mǐ nɔ ɖeɖɛ gbemanɔkpɔ́ lɛ gbɔn?
17 Azɔ̌ ɖěɖee na glɔ́n ali nú mǐ bɔ mǐ ma na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo ǎ lɛ é. Akpágbánúmɛ ɖé ɖò xó e Pɔlu ɖɔ sɛ́dó Klisanwun hàtɔ́ tɔn lɛ é mɛ. (Xà Eblée lɛ 6:1.) “Azɔ̌ e ma nyí nùɖewánu ǎ” é tɛ lɛ mǐ ka ɖó na nyì alɔ na? Ye wɛ nyí azɔ̌ ɖebǔ e sixu hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ɖò gbigbɔ lixo, nyí nǔ yayǎ, alǒ, ma hwɛ́n nùɖé ǎ lɛ é. Nugbodòdó enɛ sixu d’alɔ mǐ ɖò nùkanbyɔ ɖebǔ e sixu wá kpannukɔn mǐ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ é kɔn, ɖi: ‘Azɔ̌ elɔ wiwa ka na cí ɖɔ è ɖò azɔ̌ agbaza tɔn lɛ wà wɛ ɖɔhun vlafo à cé? Un ka ɖó na w’azɔ̌ elɔ e na hɛn akwɛ wá tawun bɔ è ɖò xwíxwlé mì wɛ é wɛ à? Etɛwu un ma ka ɖó na xò kpóɖó nú tutomɛ e ɖò gǎn dó wɛ bo na jla ninɔmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn ɖó lɛ é ǎ?’
18 Nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé nyinya. Ðò Mawuxóɖiɖɔ só jí tɔn ɔ mɛ ɔ, Jezu xlɛ́ ali mɛ céɖécéɖé dó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé nyinya wu. (Mat. 6:33) Gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɔ, nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé wɛ é nɔ nya. Nugbodòdó enɛ hinhɛn dó ayi mɛ na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na na xósin nú nùkanbyɔ lehun lɛ: ‘Un ka ɖó na yì kplɔnyiji-alavɔ wɛ à? Un ka ɖó na yí gbè nú azɔ̌ e xwlé mì wɛ è ɖè é wɛ à?’
19 Gbemanɔkpɔ́ lɛ. Nɛ̌ wě e Pɔlu ɖè xá agun Hlɔma tɔn é ka nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ ɖeɖɛ gbemanɔkpɔ́ lɛ gbɔn? (Hlɔ.12:18) Ðó mǐ nyí ahwanvu Klisu tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ “nɔ fífá mɛ xá gbɛtɔ́ lɛ bǐ.” Enyi gbemanɔkpɔ́ lɛ wá tíìn ɔ, nɛ̌ mǐ ka nɔ wà nǔ gbɔn? É nɔ vɛwǔ nú mǐ bɔ mǐ na jó xó dó wɛ à, alǒ è tuùn mǐ ɖɔ mǐ nyí gbɛtɔ́ e “nɔ ɖè fífá sín ali lɛlɛ̌ dó” éɖée é wɛ à?—Ja. 3:18.
20. Etɛwu a ka jló na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo?
20 Kpɔ́ndéwú klewun ɖé kpowun wɛ nyí enɛ, bo xlɛ́ lee tamɛ linlin dó nugbodòdó Mawu tɔn lɛ jí sixu d’alɔ mǐ gbɔn, bɔ mǐ na wá gbeta e è nɔ ɖó nukún ɖɔ gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɖé na wá kɔn lɛ é kɔn. Gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn nyínyí sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖó awǎjijɛ hugǎn ɖò gbɛ̀ e mǐ nɔ zán ayihɔngbe ayihɔngbe é mɛ. Robert e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ xota elɔ tɔn é ɖɔ: “Ee un tɛ́n kpɔ́n bo ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Jehovah gudo é ɔ, un wá nyí asú ɖagbe hugǎn ɖé, bo lɛ́ nyí tɔ́ ɖagbe hugǎn ɖé. Un ɖó awǎjijɛ.” Enyi mǐ nɔ nya nukɔnyiyi ɖò gbigbɔ lixo sín gbě ɔ, mǐ lɔ sixu ɖu vivǐ nyɔna ɖokpo ɔ tɔn. Enyi mǐ nyí gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn ɔ, mǐ na ɖó awǎjijɛ hugǎn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ dìn, bo na lɛ́ ɖu vivǐ “gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ” tɔn ɖò sɔgudo.—1 Tim. 6:19.


text:
Sinsɛnzɔ́ Towe ka Cí Ahǔn Ðɔhun À?
SINSƐNZƆ́ mǐtɔn nyí nǔ taji bo lɛ́ xɔ akwɛ. Amɔ̌, mɛ e mǐ nɔ ɖɔ Mawuxó na é bǐ mɔ nǔ jɛ enɛ wu ǎ. Enyi nǔ e Biblu nɔ ɖɔ lɛ é na bo tlɛ nɔ jɛ jí nú mɛ lɛ ɔ, ye nɔ mɔ hwebǐnu ɖɔ é ɖò dandan ɖɔ emi ni kplɔ́n Xó Mawu Tɔn ɖó kpɔ́ xá mǐ ǎ.
Mǐ ni sɔ́ kpɔ́ndéwú Gavin tɔn. É nɔ yì kplé ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɛ, amɔ̌, é jló ɖɔ è ni kplɔ́n Biblu xá emi ǎ. Gavin tinmɛ ɖɔ emi kún tuùn nǔ nabi ɖé ɖò Biblu mɛ ó, emi kún ka jló nú mɛ ɖevo lɛ ni mɔ nǔ jɛ wu ó. É ɖò xɛsi ɖi wɛ ɖɔ è taa byɔ emi ɖɔ emi ni byɔ sinsɛn mɛ, é ka jló ɖɔ è ni flú emi ǎ. Etɛ a ka lin? É ka sixu nyɔ́ bló bɔ è na d’alɔ Gavin à? Lin tamɛ dó nǔ ɖagbe e nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ sixu wà nú mɛɖé é wu. Jehovah ɖɔ nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ: “Xó ce lɛ ni ja ahǔn ɖɔhun. Ni gbà, fo ɖò gbigba kɔn nyì gbě jí wɛ ɖɔhun.” (Sɛ́nflínmɛ 31:19, 30; 32:2) Mi nú mǐ ni kplɔ́n nùɖé lɛ dó ahǔn wu, bo jlɛ́ sinsɛnzɔ́ mǐtɔn d’ewu bo na dó sixu d’alɔ “gbɛtɔ́ lɛ bǐ” ganji.
NƐ̌ SINSƐNZƆ́ MǏTƆN KA SIXU CÍ AHǓN ÐƆHUN GBƆN?
Ahǔn nɔ gbà fo. Kpɛɖé kpɛɖé wɛ ahǔn nɔ sɔnǔ nú fífá ɖò jɔhɔn mɛ bo nɔ wá kun sìn téwúntéwún. Nɛ̌ xógbe Jehovah tɔn lɛ ka nɔ “ja ahǔn ɖɔhun” gbɔn? É ɖɔ xó nú togun tɔn kpo xomɛnyínyɔ́ kpo kpodo yakénúmɛ kpan. Mǐ nɔ wà nǔ éɖɔhun hwenu e mǐ nɔ ɖó sísí nú nǔ e mɛ ɖevo lɛ ɖi nǔ na é é. Mǐ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ yeɖesunɔ ni lin nǔ kpɔ́n, bo wá gbeta yeɖesunɔ tɔn kɔn. Enyi mǐ keya nú mɛ lɛ gbɔn mɔ̌ ɔ, ye na ɖò gbesisɔmɛ bo yí gbè nú nǔ e mǐ ɖɔ é, bɔ sinsɛnzɔ́ mǐtɔn na na sínsɛ́n hugǎn.
Ahǔn nɔ fá. Enyi mǐ lin nǔ kpɔ́n dó ali vovo e nu mǐ na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ ɖè, bɔ ye na kplɔ́n nǔ gègě dó nugbǒ ɔ wu é jí ɔ, sinsɛnzɔ́ mǐtɔn na fá kɔ nú ye. Nɔví sunnu e nɔ nyí Chris bo xwlé Biblu kplɔnkplɔn Gavin jɛ nukɔn é dó cɔcɔ n’i bonu é na yí gbè na ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é tɛnkpɔn bo mɔ ali vovo e nu é na bló bɔ xóɖɔɖókpɔ́ dó Biblu jí na víví nú Gavin hugǎn é. Chris ɖɔ nú Gavin ɖɔ wɛn taji ɖé ɖò Biblu mɛ, bɔ nǔ kplɔnkplɔn dó wɛn enɛ wu na d’alɔ ɛ b’ɛ na mɔ nukúnnú jɛ kplé lɛ mɛ hugǎn. Enɛ gudo ɔ, Chris tinmɛ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn zɔ́n bɔ emilɛ kudeji ɖɔ Biblu nyí xó nugbǒ. Mɔ̌ mɛ ɔ, ye ɖɔ xó gègě ɖó kpɔ́ dó lee nǔɖɔɖ’ayǐ lɛ jɛ gbɔn é wu. Xóɖɔɖókpɔ́ enɛ lɛ fá kɔ nú Gavin bɔ gudo mɛ ɔ, é yí gbè nú Biblu kplɔnkplɔn.
Ahǔn ɖò dandan nú gbɛ̀. Enyi alǔn tɔ́n ɖò Izlayɛli ɔ, jǐ sixu nɔ ma ja kaka nú sun gègě. Fífá e ahǔn nɔ na é mɛvo ɔ, atín lɛ na xú bo na kú. Jehovah ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ hwe mǐtɔn nu na cí akú wɛ ɖó ɖɔhun, enɛ wɛ nyí ɖɔ “xó e ɖɔ wɛ [Jehovah] ɖè ɔ” sín kɔ na xú gbɛtɔ́ lɛ. (Amɔsi 8:11) É d’akpá ɖɔ mɛ yí ami dó ɖè lɛ na “cí ahǔn e Mawu Mavɔmavɔ nɔ sɛ́dó . . ɔ ɖɔhun” hwenu e ye na ɖò wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla wɛ bɔ “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” na nɔ gudo nú ye é. (Micée 5:6; Jaan 10:16) Wɛn e jla wɛ mǐ ɖè é ɖò nùɖuɖu Jehovah tɔn ɖěɖee na na gbɛ̀ mɛ e nugbǒ ɔ sín kɔ xú lɛ é mɛ. Wɛn enɛ ka xɔ akwɛ nú mǐ à?
Ahǔn nyí nyɔna ɖé bo gosin Jehovah gɔ́n. (Sɛ́nflínmɛ 33:13) Sinsɛnzɔ́ mǐtɔn sixu nyí nyɔna ɖé, alǒ nùnina ɖé nú mɛ ɖěɖee nɔ yí lɛ é. Biblu kplɔnkplɔn nyí nyɔna ɖé nú Gavin ɖó é d’alɔ ɛ b’ɛ mɔ xósin nú nùkanbyɔ tɔn lɛ bǐ. É yawu yì nukɔn bo bló baptɛm, lobɔ dìn ɔ, é kpo asì tɔn Joyce kpo nɔ ɖu wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla sín vivǐ.
SINSƐNZƆ́ TOWE NI XƆ AKWƐ NÚ WE
Wɛnɖagbejijlazɔ́ mǐtɔn jijlɛ́ dó ahǔn wu sixu lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ kàn e mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ ván ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é nyí nǔ xɔ akwɛ. Gbɔn nɛ̌ é? Sìn e nɔ kun téwúntéwún lɛ é nɔ wà nǔ kaka ɖé ǎ, amɔ̌, enyi livi mɔkpan kɔn nyì ayǐ ɔ, ayikúngban ɔ nɔ fá. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nǔ e mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ wà ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é sixu nɔ ma sɔ atɛ́n ɖò nukún mǐtɔn mɛ. Amɔ̌, enyi è xò gǎndido Jehovah sɛntɔ́ livi mɔkpan lɛ tɔn kplé ɔ, è nɔ mɔ ɖɔ è ɖekúnnu “gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ.” (Matie 24:14) Sinsɛnzɔ́ mǐtɔn ka nɔ cí nyɔna e gosin Jehovah gɔ́n é ɖɔhun nú mɛ ɖevo lɛ à? Ganji, wɛn mǐtɔn na cí ahǔn ɖɔhun, enɛ wɛ nyí ɖɔ é na gbà fo, fá bo na lɛ́ ɖò dandan nú gbɛ̀!


text:
WEMATA 9
Gbɛvivɔ ɔ Ko Sɛkpɔ Wɛ À?
1. Fitɛ mǐ ka sixu kplɔ́n nǔ dó sɔgudo wu ɖè?
‘FITƐ gbɛ̀ elɔ ka xwè?’ A ko ɖò hladio ɖótó wɛ, alǒ ɖò telée kpɔ́n wɛ bo kàn mɔ̌ byɔ hwiɖée kpɔ́n à? Nǔ baɖabaɖa lɛ kpo adakaxixo lɛ kpo wá sukpɔ́ kaka bɔ mɛɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ gbɛ̀ ɔ sín vivɔ wɛ ɖó na ko sɛkpɔ bǐ. Nugbǒ wɛ nyí xó enɛ à? Nùɖé ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn nǔ e na jɛ ɖò sɔgudo é à? Ganji. Gbɛtɔ́ lɛ sixu ɖɔ nǔ e na jɛ ɖò sɔgudo é ǎ, amɔ̌, Jehovah Mawu kpéwú. É ɖɔ xó nú mǐ dó sɔgudo mǐtɔn kpo sɔgudo ayikúngban ɔ tɔn kpo wu ɖò Biblu mɛ.—Ezayíi 46:10; Jaki 4:14.
2, 3. Etɛ ahwanvu Jezu tɔn lɛ ka jló na tuùn? Nɛ̌ Jezu ka yí gbè nú ye gbɔn?
2 Enyi mǐ xà nǔ dó gbɛvivɔ wu ɖò Biblu mɛ ɔ, mǐ ɖó na tuùn ɖɔ é kún nyí ayikúngban ɔ sín vivɔ xó ɖɔ wɛ è ɖè ó, loɔ, nǔnyanyawiwa sín vivɔ xó ɖɔ wɛ è ɖè. Jezu kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na kpacɛ dó ayikúngban ɔ bǐ jí. (Luki 4:43) Ahwanvu Jezu tɔn lɛ jló na tuùn hwenu e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na wá é, bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Hwetɛnu wɛ nǔ e a ɖɔ nɛ ɔ na wá jɛ dó? Ani wɛ ka na ɖè hwenu e a na lɛkɔ wá ayikúngban jí fí ɔ, kpodo hwenu e gbɛ̀ elɔ na vɔ dó ɔ kpan xlɛ́ mǐ?” (Matie 24:3) Jezu ɖɔ hwenu e nǔ na nyí mɔ̌ é pɛ́pɛ́pɛ́ nú ye ǎ, amɔ̌, é ɖɔ nǔ ɖěɖee na jɛ jɛ nukɔn nú gbɛ̀ elɔ sín vivɔ é nú ye. Nǔ e Jezu ɖɔ é na jɛ lɛ é ɖò jijɛ wɛ dìn.
3 Ðò wemata elɔ mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó wuntun e ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò hwenu e jɛ nukɔn nú gbɛvivɔ ɔ é jí. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ɖó na mɔ nǔ jɛ ahwan e è fun ɖò jixwé é mɛ cobo na tuùn nǔ e wu nǔ lɛ dó nyla sɔmɔ̌ ɖò ayikúngban jí fí é.
AHWAN ÐÉ ÐÒ JIXWÉ
4, 5. (a) Ee Jezu nyí Axɔsu ɖò jixwé gudo tlolo é ɔ, etɛ ka jɛ? (b) Sɔgbe xá Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12 ɔ, etɛ ka na jɛ ɖò ayikúngban ɔ jí, ee è nya Satáan sín jixwé gudo é?
4 Ðò Wemata 8gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ Jezu huzu Axɔsu ɖò jixwé ɖò 1914. (Daniyɛli 7:13, 14) Wema Nǔɖexlɛ́mɛ tɔn ɖɔ nǔ e jɛ é nú mǐ, bo ɖɔ: “Ahwan tɔ́n ɖò jixwé: wɛnsagun ɖaxó Micɛli [Jezu wɛ nɔ nyí mɔ̌] kpodo wɛnsagun e ɖò glɔ tɔn lɛ kpo fun ahwan xá Dlagɔ́ɔn ɔ [Satáan], bɔ Dlagɔ́ɔn ɔ kpodo wɛnsagun tɔn lɛ kpo fun ahwan xá ye.” * Ahwan ɔ kpa Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo ǎ, bɔ è nya ye sɛ́dó ayikúngban ɔ jí. Kpɔ́n lee nǔ na ko víví nú wɛnsagun lɛ sɔ́ é! Amɔ̌, nɛ̌ mɛ e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é tɔn ka nyí gbɔn? Biblu ɖɔ ɖɔ é na nyí hwenu wuvɛ̌ tɔn ɖé nú gbɛtɔ́ lɛ. Etɛwu? Ðó Awovi ɖò xomɛsin jí ɖesu, bo “tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn wɛ kpò nú emi.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7, 9, 12.
5 Awovi ɖò wuvɛ̌ gègě dɔn wá ayikúngban ɔ jí wɛ lee é kpéwú gbɔn é. É ɖò xomɛsin jí ɖó é tuùn ɖɔ “hwenu kpɛɖé” jɛn kpò n’i bɔ Mawu na ɖè è síìn. Mi nú mǐ ni ba dò nú nǔ ɖěɖee Jezu ɖɔ ɖɔ é na jɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 24gɔ́ ɔ.
AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ
6, 7. Etɛ è ka sixu ɖɔ dó ahwan kpo adɔ kpo e ɖò égbé lɛ é wu?
6 Ahwan. Jezu ɖɔ: “Akɔta ɖě na site dó ɖě jí, bɔ axɔsuɖuto ɖě na site dó ɖě jí.” (Matie 24:7) È hu gbɛtɔ́ gègě ɖò hwe mǐtɔn nu ɖò ahwan hwenu hú hwe ɖevo ɖebǔ nu ɖò hwenuxó mɛ. Nùnywɛ xwitixwitizɔwatɔ́ lɛ sín gbɛ̌ta ɖé xlɛ́ ɖɔ sín 1914 ɔ, ahwan ko hu gbɛtɔ́ hugǎn livi 100. Gbɛtɔ́ e ahwan hu ɖò xwè 100 kpowun vlamɛ, enɛ wɛ nyí sín 1900 jɛ 2000 é, hú ee é hu ɖò xwè 1 900 vlamɛ é donu atɔn. Lin tamɛ kpɔ́n dó ya kpo wuvɛ̌ kpo e mɛ gbɛtɔ́ livi mɔkpan na ɖè ɖó ahwan wutu é jí.
7 Adɔ. Jezu ɖɔ: “Adɔ na tɔ́n.” (Matie 24:7) Jì nɔ jɛ hugǎn ɖ’ayǐ tɔn tawun có, mɛ gègě ka ko mɔ nǔ ɖu ganji gbeɖé ǎ. Etɛwu? Ðó ye ɖó akwɛ e na kpé bɔ ye na xɔ nùɖuɖu alǒ ayikúngban e jí ye na lɛ̀ gle ɖó é ǎ. Gbɛtɔ́ livi ɖokpo jɛji nɔ ɖó akwɛ e ye na zán ɖò gbè ɖokpo bá nɔ gbɛ̀ é ǎ. Tutomɛ gbɛ̀ ɔ tɔn e nɔ kpé nukún dó lanmɛ na nɔ ganji xó wu é ɖɔ ɖɔ yɔkpɔvu livi mɔkpan wɛ nɔ kú xwewu xwewu, ɖò taji ɔ, ɖó ye nɔ mɔ nùɖuɖu e na zɔ́n bɔ lanmɛ yetɔn na ɖò ganji é ɖu ǎ wutu.
8, 9. Etɛ ka xlɛ́ ɖɔ nǔ e Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ dó ayikúngban danwǔ kpo azɔn kpo wu é ko jɛ?
8 Ayikúngban danwǔ. Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ: “Ayikúngban na danwǔ ɖesu.” (Luki 21:11) Ayikúngban danwǔ syɛnsyɛn gègě nɔ tíìn xwewu xwewu dìn. Sín xwè 1900 ɖíe ɔ, gbɛtɔ́ nǔ hú livi wè wɛ ko kú ɖó ayikúngban danwǔ wutu. Nùnywɛ xwitixwiti ko d’alɔ bɔ è nɔ yawu tuùn jɛ nukɔn ɖɔ ayikúngban na danwǔ có, é ka kpó ɖò mɛ gègě hu wɛ.
9 Azɔn. Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ “jɛmɛji” na wá. Azɔn baɖabaɖa na yawu gbakpé fí bǐ bo na hu mɛ gègě. (Luki 21:11) Dotóogán lɛ tlɛ ko kplɔ́n nǔ dó lee è na kpé nukún dó azɔn gègě wu gbɔn é wu có, azɔn ɖé lɛ lɛ́ kpò bɔ è sixu gbɔ ǎ. Nugbǒ ɔ, gbeɖiɖówema ɖé tinmɛ ɖɔ xwewu xwewu ɔ, mɛ livi mɔkpan wɛ nɔ kú ɖó azɔn ɖé lɛ, ɖi kpɛ́nwé, zǎnsukpɛzɔn kpo slu kpo sla kpo wu. Enɛ kɛɖɛ ka wɛ ǎ, dotóogán lɛ ko mɔ azɔn yɔyɔ̌ 30, bɔ ɖé lɛ ɖò ye mɛ bo ɖó amasin ǎ.
LEE GBƐTƆ́ LƐ NA CÍ ÐÒ AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ MƐ É
10. Nɛ̌ 2 Timɔtée 3:1-5 ka jɛ gbɔn ɖò égbé?
10 Biblu ɖɔ ɖò 2 Timɔtée 3:1-5 mɛ ɖɔ: “Hwenu vɛwǔ lɛ na tíìn ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ.” Mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ lee mɛ gègě na wà nǔ gbɔn ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é. É ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ na nɔ
ba ɖɔ emitɔn jɛn na nyɔ́
yí wǎn nú akwɛ
vɛtoli nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ
dó alɔgudokpɛ nú mɛ
ɖó sísí nú nǔ e nyí Mawu tɔn lɛ ɖě ǎ
sixu ɖu ɖò yeɖée jí ǎ
nyla hun
nyí wǎn nú gbɛɖuɖu hú ye na yí wǎn nú Mawu
nyí Mawu sɛntɔ́ ɖò nukúnta, bo ka na gbɛ́ nǔ e nyí hlɔnhlɔn titewungbe nú sinsɛn ɔ é
11. Sɔgbe xá Ðɛhan 92:8 ɔ, etɛ ka na jɛ dó mɛ nyanya lɛ wu?
11 Mɛ gègě ka nɔ wà nǔ gbɔn mɔ̌ ɖò fí e a nɔ nɔ é à? Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, mɛ gègě nɔ wà mɔ̌. Amɔ̌, Mawu na wà nùɖé ɖò malin-malin mɛ. É d’akpá ɖɔ: “Mɛdídá lɛ ɖò zìnzɔ́n wɛ gbehan ɖɔhun. Mɛ e nɔ xò daka lɛ bǐ ɖò sɛ́ gbá wɛ folowa ɖɔhun; kún yetɔn ka na wá sú dó bǐ gbídígbídí.”—Ðɛhan 92:8.
WƐNÐAGBE LƐ ÐÒ AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ MƐ
12, 13. Etɛ Jehovah ka ko kplɔ́n mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ?
12 Biblu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, wuvɛ̌ kpo yajiji kpo na gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ. Amɔ̌, Biblu lɛ́ ɖɔ ɖɔ nǔ ɖagbe lɛ na jɛ.
13 Nukúnnú mimɔ jɛ Biblu ɔ mɛ. Gbeyiɖɔ Daniyɛli wlan ɖɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, “mɛ e ɖó nùnywɛ lɛ na mɔ nukúnnú jɛ [nugbǒ ɔ] wu.” (Daniyɛli 12:9, 10) Mawu na na nǔwukpikpé e na mɔ nukúnnú jɛ Biblu ɔ mɛ céɖécéɖé hugǎn é togun tɔn, b’ɛ na ko cí mɔ̌ kpɔ́n ǎ. Jehovah ko wà enɛ, ɖò taji ɔ, sín 1914. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é kplɔ́n lee nyikɔ tɔn kpo linlin e é ɖó nú ayikúngban ɔ é kpo nyí nǔ taji sɔ é mǐ, é lɛ́ kplɔ́n nugbǒ ɔ mǐ dó gbɛxixɔ ɔ kpo nǔ e nɔ jɛ ɖò kú gudo é kpo wu, é lɛ́vɔ kplɔ́n nǔ mǐ dó fínfɔ́n sín kú wu. Mǐ ko kplɔ́n ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kɛɖɛ jɛn sixu ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ bǐ. Mǐ lɛ́ kplɔ́n lee mǐ na ɖó awǎjijɛ gbɔn é kpo lee mǐ na zán gbɛ̀ gbɔn bo nyɔ́ ɖò Mawu nukúnmɛ é kpo. Amɔ̌, etɛ Mawu sɛntɔ́ lɛ ka nɔ sɔ́ nǔ e ye ko kplɔ́n lɛ é dó wà? Xóɖɔɖ’ayǐ ɖevo na mǐ xósin ɔ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 21gɔ́ ɔ kpo 25gɔ́ ɔ kpo.
14. Bǎ tɛ mɛ è ka ko jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖó? Mɛ̌ mɛ̌ e ka ɖò jijla wɛ?
14 Azɔ̌ wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ. Hwenu e Jezu ɖò xó ɖɔ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu wɛ é ɔ, é ɖɔ: “È na jla axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ.” (Matie 24:3, 14) È ɖò wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla wɛ ɖò tò hugǎn 230 mɛ dó gbè 700 jɛji mɛ. Ðò ayikúngban ɔ bǐ jí ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn e gosin “tò lɛ bǐ mɛ, bo gosin akɔta lɛ bǐ mɛ” lɛ é ɖò alɔdo gbɛtɔ́ lɛ wɛ bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e Axɔsuɖuto ɔ nyí é kpo nǔ e é na wá wà nú gbɛtɔ́ lɛ é kpo mɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 7:9) Bɔ ye nɔ wà azɔ̌ enɛ vɔ̌nu. Mɛ gègě gbɛ́ wǎn nú ye bo nɔ lɛ́ doya nú ye có, nǔ ɖě sixu ɖó wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ te ǎ, lee Jezu ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é.—Luki 21:17.
ETƐ A KA NA WÀ?
15. (a) A ka ɖi ɖɔ mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ à? Etɛwu? (b) Etɛ ka na jɛ dó mɛ ɖěɖee setónú nú Jehovah lɛ é kpo mɛ ɖěɖee ma wà mɔ̌ ǎ lɛ é kpo wu?
15 A ka ɖi ɖɔ mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ à? Nǔ e Biblu ɖɔ ɖ’ayǐ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu lɛ é gègě ko jɛ. Zaanɖé dìn ɔ, Jehovah na ɖɔ emi na ɖó wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ te, bɔ “gbɛ̀ ɔ na vɔ.” (Matie 24:14) Etɛ ka nyí gbɛvivɔ ɔ? Haamagedɔni wɛ, hwenu e Mawu na ɖè nǔnyanyawiwa bǐ síìn é. Jehovah na zán Jezu kpo wɛnsagun tɔn hlɔnhlɔnnɔ lɛ kpo dó sú kún dó nú mɛɖebǔ e gbɛ́ ɖɔ emi kún na setónú nú Jehovah kpo Vǐ tɔn kpo ó é. (2 Tɛsalonikinu lɛ 1:6-9) Enɛ gudo ɔ, Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo sɔ́ na flú gbɛtɔ́ lɛ ɖě ǎ. Mɛ ɖěɖee jló na setónú nú Mawu, bo yí gbè nú Axɔsuɖuto tɔn lɛ é na mɔ bɔ akpá e Mawu dó lɛ é bǐ na jɛ.—Nǔɖexlɛ́mɛ 20:1-3; 21:3-5.
16. Ðó gbɛvivɔ ɔ ko sɛya wutu ɔ, etɛ a ka ɖó na bló?
16 Gbɛ̀ elɔ e Satáan ɖò acɛ kpa na wɛ é na wá vivɔnu ɖò malin-malin mɛ. Enɛ wu ɔ, nùjɔnǔ wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Etɛ un ka ɖó na wà?’ Jehovah ba ɖɔ a ni kplɔ́n nǔ lee a kpéwú gbɔn é ɖò Biblu mɛ. A ɖó na sɔ́ nǔ kplɔnkplɔn towe ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ. (Jaan 17:3) Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ bló kplé ɖò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ, bo na dó d’alɔ mɛ lɛ bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ Biblu mɛ. Tɛnkpɔn bo nɔ yì kplé enɛ lɛ hwɛhwɛ. (Xà Eblée lɛ 10:24, 25.) Nú a mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ hǔn, ma ɖi xɛsi dó mɔ̌ blóbló wu ó. Enyi a bló mɔ̌ ɔ, kancica e ɖò hwi kpo Jehovah kpo tɛntin é na lɛ́ syɛn d’eji.—Jaki 4:8.
17. Etɛwu hwenu e gbɛ̀ ɔ na vɔ é ka na fyan mɛ gègě?
17 Mɛsɛ́dó Pɔlu tinmɛ ɖɔ è na sú kún dó nú nǔ nyanya hwenu e mɛ gègě ma na lin dó ǎ é, ɖi “lee ajotɔ́ nɔ wá fyan mɛ zǎnmɛ é ɖɔhun.” (1 Tɛsalonikinu lɛ 5:2) Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ mɛ gègě na jló bo na gbɔ wuntun e xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é wu ɖ’ayi. É ɖɔ: “Nǔ e jɛ ɖò Nɔwée hwenu ɔ ɖokpo ɔ wɛ na lɛ́ jɛ hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó é [alǒ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ]. Cobonu sìn na vɔ gbɛ̀ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ ɖu wɛ, bo ɖò ahan nu wɛ. Ye ɖò asì da wɛ, bo ɖò vǐ na asú wɛ, kaka yì jɛ gbè e gbè Nɔwée byɔ tɔjihun ɖaxó mɛ dó é, bɔ ye mɔ nǔ jɛ [alǒ ɖ’ayi] nǔ e ɖò jijɛ wɛ lɛ wu ǎ, kaka yì jɛ hwenu e sìn wá bɛ́ ye bǐ dó é. Hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó ɔ, lee é na cí gbɔn é nɛ.”—Matie 24:37-39.
18. Akpá tɛ Jezu ka gbò nú mǐ?
18 Jezu gb’akpá nú mǐ ɖɔ mǐ kún ɖó na lɔn bonu “nǔ ɖu dingan, ahan nu dingan, kpodo gbɛmɛ tagba lɛ kpan” fɛ́ ayi mǐtɔn ó. É ɖɔ ɖɔ gbɛ̀ ɔ na vɔ ajijimɛ “lee mɔ nɔ fyan kanlin gbɔn é” ɖɔhun. É lɛ́ ɖɔ ɖɔ “é na wá mɛ ɖěɖee nɔ nɔ ayikúngban ɔ blebu sín nukúnmɛ lɛ é bǐ jí,” NWT. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mi bo nɔ wunzɛn hwebǐnu, bo nɔ ɖò ɖɛ xò wɛ hwebǐnu, bo na mɔ hlɔnhlɔn dó gló nǔ enɛ lɛ e na jɛ lɛ bǐ, lobo na sigan nɔte ɖò Gbɛtɔ́ví ɔ nukɔn.” (Luki 21:34-36) Etɛwu é ka nyí nùjɔnǔ ɖɔ è ni xwedó akpágbánúmɛ Jezu tɔn? Ðó zaanɖé dìn ɔ, è na sú kún dó nú gbɛ̀ nyanya Satáan tɔn. Mɛ ɖěɖee sín nǔ nyɔ́ Jehovah kpo Jezu kpo nukúnmɛ lɛ é kɛɖɛ wɛ na xò gbɛvivɔ ɔ zlɛ, bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ.—Jaan 3:16; 2 Piyɛ́ɛ 3:13.
^ akpá. 4 Nyikɔ Jezu Klisu tɔn ɖevo wɛ nɔ nyí Micɛli. Nú a na ɖó mɔjɛmɛ ɖevo lɛ d’eji hǔn, kɛnklɛn kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 23gɔ́ ɔ.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | ÐƐHAN 34-37
Ðeji Dó Jehovah Wu Bo Wà Ðagbe
“Ma jló mɛ e nɔ wà nǔ nyanya lɛ sín gbɛ̀ ó”
Ma lɔn bonu ɖuɖeji táan klewun ɖé tɔn mɛ nyanya lɛ tɔn ni fɛ́ ayi towe sín Jehovah sinsɛn jí ó. Sɔ́ ayi towe ɖó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ nyinya kpo nyɔna e é nɔ hɛn wá lɛ é kpo jí
“Ðeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu, bo nɔ wà ɖagbe”
Ðeji ɖɔ Jehovah na nɔ gudo nú we ɖò nǔxokpɔ́n alǒ adohu adohu ɖebǔ mɛ. É na d’alɔ we bɔ a na kpó ɖò gbeji
Hɛn alɔnu towe ján gbɔn Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín wɛnɖagbejijla gblamɛ
“Sɔ́ Mawu Mavɔmavɔ dó ɖó nǔ e víví nú we hú nǔ bǐ é”
Blǒ tuto bo nɔ xà Xó Mawu Tɔn lobo nɔ lin tamɛ d’eji kpo linlin ɔ kpo ɖɔ emi na tuùn Jehovah d’eji
“Sɔ́ gbɛ̀ towe jó nú Mawu Mavɔmavɔ”
Ðeji mlɛ́mlɛ́ ɖɔ Jehovah na d’alɔ we bɔ a na ɖeɖɛ tagba ɖebǔ
Kpò ɖò walɔ ɖagbe ɖó wɛ hwenu e è klán gbè xá we, doya nú we, alǒ ɖɔ xó agɔ dó wǔ we é
“Tin xwii ɖò Mawu Mavɔmavɔ nukɔn, bo nɔte kpɔ́n ɛ, ma hwlɛn dó ó”
Xwè sɔ bo nyì alɔ nú nǔ e sixu zɔ́n bɔ a na ba awǎjijɛ kpò bo sɔ́ na nɔ ayijayǐ mɛ ɖò gbigbɔ lixo ǎ lɛ é
“[Ayikúngban] ɔ ka na nyí mɛ e nɔ sɔ́ yeɖée hwe lɛ tɔn”
Tɛnkpɔn bo zé hwiɖée hwe bo nɔte kpɔ́n Jehovah ɖɔ é na ɖè nǔ agɔ e xá we lɛ é bǐ síìn
D’alɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ, bo sɔ́ gbɛ̀ yɔyɔ̌ sín akpá e Mawu dó b’ɛ ko sɛkpɔ bǐ é dó ɖ’alɔ akɔ́n jí nú mɛ e awakanmɛ kú lɛ é


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Lee È Sixu Nɔ Na Xósin Ðagbe lɛ Gbɔn É
Xósin ɖagbe lɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú agun ɔ. (Hlɔ 14:19) Ye nɔ lɛ́vɔ wà ɖagbe nú mɛ e na lɛ é. (Nùx 15:23, 28) Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na tɛnkpɔn bɔ é hwe bǐ ɔ, mǐ na nɔ na xósin ɖokpo ɖò kplé ɖokpo ɖokpo jí. Nugbǒ wɛ ɖɔ è kún na ylɔ mǐ hweɖebǔnu e mǐ sɔ́ alɔ dó jǐ é ó. Enɛ wu ɔ, é nyɔ́ ɖɔ mǐ ni sɔnǔ nú xósin gègě.
Xósin ɖagbe ɖé ɔ . . .
é nɔ gɛ́dɛ́ ǎ, nɔ nɔ wɛn, lobo nɔ nɔ klewun. Ðò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, è sixu na xósin mɔhun ɖò segɔndu 30 alǒ hwe hú mɔ̌ mɛ
è nɔ na kpo xógbe mɛɖesunɔ tɔn lɛ kpo
é nɔ nyí xósin e mɛɖé ko na é ɖé vívɔ́ ɖɔ ǎ
Enyi hwi wɛ è ylɔ jɛ nukɔn hǔn, . . .
nǎ xósin e bɔkun, bo ɖò tlɔlɔ é nú nùkanbyɔ ɔ
Enyi è ko na xósin ɔ wɛ ɔ, a sixu . . .
xlɛ́ lee wemafɔ ɖé cá kàn xá xó ɔ gbɔn é
ɖɔ lee xó ɔ kàn gbɛzán mǐtɔn gbɔn é
tinmɛ lee è sixu zán nùkplɔnmɛ ɔ gbɔn é
ɖɔ nǔ e ko jɛ kpɔ́n bo tɛɖɛ̌ nǔ taji ɖé jí é klewun


text:
NUKPLƆNKPLƆN 9
Ye Wá Jì Vǐ Sunnu ɖé Lo!
É ko ɖó xwè mɔkpan dìn bɔ Ablaxamu kpo Sala kpo da yeɖée. Ye ko jó xwé yetɔn ɖagbeɖagbe e ɖò Wúu é dó bo nɔ nɔ goxɔ ɖé mɛ. Amɔ̌, Sala ka nɔ savo ǎ, ɖó é ɖeji dó Jehovah wu.
Sala ɖò vǐ ba wɛ kaka bo gbɔ bo ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: ‘Nú mɛsɛntɔ́ ce Agáa ɖó vǐ ɖokpo dìn ɔ, un ma ka na sɔ́ dó ɖó vǐ ce à?’ Nugbǒ ɔ, Agáa wá jì vǐ sunnu ɖokpo. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Isimayɛli.
Xwè mɔkpan gudo hwenu e Ablaxamu ɖó xwè 99 bɔ Sala ɖó 89 é ɔ, jonɔ atɔn wá ba ye. Ablaxamu ylɔ ye ɖɔ ye ni wá gbɔjɛ ɖò atín ɖé sá bá ɖu nǔ xá emi. A ka tuùn jonɔ ɖěɖee wɛ lɛ é à? Wɛnsagun lɛ wɛ! Ye ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: ‘Xwè e ja é mɛ lěhwenu lě ɔ, hwi kpo asì towe kpo na jì vǐ sunnu ɖokpo.’ Sala ɖò goxɔ ɔ mɛ bo ɖò tó ɖó ye wɛ. É ko nǔ dó ayi mɛ bo lin ɖɔ: ‘Kpo xwè ce kpo dìn ɔ, un ka sɔ́ sixu jì vǐ dóó à?’
Ðò xwè e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, Sala jì vǐ sunnu ɖokpo, lee wɛnsagun Jehovah tɔn d’akpá tɔn gbɔn é. Ablaxamu ɖó nyikɔ nú vǐ ɔ ɖɔ Izaki, bɔ tinmɛ tɔn nyí “Nǔkiko.”
Hwenu e Izaki ɖó xwè atɔ́ɔ́n mɔ̌ é ɔ, Sala mɔ bɔ Isimayɛli ɖò Izaki ko wɛ. É ba na nya xɛ ɖò vǐ sunnu tɔn jí, enɛ wu ɔ, é yì Ablaxamu gɔ́n bo byɔ ɛ ɖɔ é ni nya Agáa kpo Isimayɛli kpo. Tlolo hwɛ̌ ɔ, Ablaxamu jló na wà mɔ̌ ǎ. Amɔ̌, Jehovah ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: ‘Ðǒtó Sala. Un na kpé nukún Isimayɛli wu. Amɔ̌, Izaki jí wɛ un na ɖè akpá e un dó é gbɔn.’
“Nùɖiɖi e Sala ɖesu ɖó ɔ wɛ zɔ́n bɔ è na ɛ hlɔnhlɔn bɔ é mɔ xò, . . . ɖó é ɖó nùɖiɖi ɖɔ Mawu e dó akpá ɔ ɖò gbeji.”—Eblée lɛ 11:11


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Axɔsuɖuto Ɔ—Xwè 100 Nukɔntɔn E É Bló É
Mɛ e jló bo na nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín toví lɛ é ɖó na kplɔ́n nǔ e wu ye kpé lɛ é bǐ dó Axɔsuɖuto ɔ kpo nǔ e é ko bló é kpo wu. Etɛwu? Enɛ na hɛn nùɖiɖi yetɔn lidǒ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖò acɛ kpa wɛ, bo na lɛ́ flɔ́ zo dó lanmɛ nú ye bɔ ye na jla Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín wɛnɖagbe mɛ ɖevo lɛ. (Ðɛ 45:2; 49:4) Hwenu e a na ɖò video Axɔsuɖuto Ɔ
Etɛwu “Photo-Drame de la Création” ɔ ka nyí nyɔna ɖé nú mɛ e kpɔ́n lɛ é?
Nɛ̌ è ka zán hladioxwé bo jla wɛnɖagbe ɔ mɛ lɛ gbɔn?
Wlɛnwín ɖevo tɛ lɛ è ka zán dó jla wɛnɖagbe ɔ na? Lè tɛ lɛ é ka hɛn wá?
Xwè ɖò xwè jí jɛ wɛ é ɔ, nɛ̌ sinsɛnzɔ́ ɔ kplɔnkplɔn ka kpɔ́n te d’eji gbɔn?
Kplɔ́n ɖagbe tɛ lɛ è ka na wemaxɔmɛvi Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn lɛ?
Nɛ̌ kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ ka kplɔ́n togun Jehovah tɔn gbɔn?
Etɛ ka ɖexlɛ́ we ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖò acɛ kpa wɛ?
Nɛ̌ mǐ ka nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn gbɔn?