text:
WEMATA 12
Nɛ̌ A ka Sixu Huzu Xɔ́ntɔn Mawu Tɔn Gbɔn?
1, 2. Mɛ̌ ɖětɛ lɛ mɔ̌ ka nyí xɔ́ntɔn Jehovah?
MƐ̌ A ka ba ɖɔ é ni nyí xɔ́ntɔn emitɔn? Mɛ e a yí wǎn na é. Mɛ e a nɔ sè nǔ jɛ gbè tɔn mɛ, bɔ é lɔ nɔ sè nǔ jɛ gbè towe mɛ é. Mɛ e nyí gbɛtɔ́ alɔkpa e a nɔ ba é, bo lɛ́ ɖó jijɔ ɖěɖee a yí wǎn na lɛ é.
2 Jehovah Mawu cyan gbɛtɔ́ ɖé lɛ bɔ ye zun xɔ́ntɔn xá ɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ablaxamu nyí ɖokpo ɖò xɔ́ntɔn Jehovah tɔn lɛ mɛ. (Ezayíi 41:8; Jaki 2:23) Jehovah lɛ́ yí wǎn nú Davidi. É ɖɔ dó Davidi wu ɖɔ ‘mɛɖé wɛ é nyí, bɔ jijɔ tɔn nyɔ́ nukún emitɔn mɛ.’ (Mɛsɛ́dó 13:22) Gbeyiɖɔ Daniyɛli nyí mɛɖé bɔ Jehovah ‘yí wǎn n’i ɖesu.’—Daniyɛli 9:23.
3. Etɛwu Ablaxamu, Davidi kpo Daniyɛli kpo ka nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn?
3 Nɛ̌ Ablaxamu, Davidi kpo Daniyɛli kpo ka huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? Jehovah ɖɔ dó Ablaxamu wu ɖɔ: “A setónú nú mì.” (Bǐbɛ̌mɛ 22:18) Jehovah nɔ huzu xɔ́ntɔn mɛ ɖěɖee nɔ sɔ́ yeɖée hwe bo nɔ setónú n’i lɛ é tɔn. Akɔta ɖokpo blebu tlɛ sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn. Jehovah tinmɛ nú akɔta Izlayɛli tɔn ɖɔ: “[Mi] sè xó ce, bonu má nyí Mawu [mi]tɔn, bɔ [mi] na nyí togun ce.” (Jelemíi 7:23) Enɛ wu ɔ, hwi lɔ ɖó na setónú nú Jehovah nú a ba na nyí xɔ́ntɔn tɔn nugbǒ nugbǒ ɔ nɛ.
JEHOVAH NƆ CYƆN ALƆ XƆ́NTƆN TƆN LƐ JÍ
4, 5. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ cyɔn alɔ xɔ́ntɔn tɔn lɛ jí gbɔn?
4 Biblu ɖɔ ɖɔ Jehovah nɔ ɖò wlɛnwín lɛ ba wɛ bo na “dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e yí wǎn n’i kpo ayixa yetɔn bǐ kpo lɛ.” (2 Tan 16:9) Ðò Ðɛhan 32:8 mɛ ɔ, Jehovah d’akpá nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɖɔ: “Un na na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ we, un na xlɛ́ ali e a ɖó na gbɔn ɔ we; un na kplɔ́n nǔ we; nukún ce na ɖó jǐ towe.”
5 Kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé jló na bló bɔ xɔ́ntɔn mǐ kpo Mawu kpo tɔn na gblé. Amɔ̌ Jehovah ka jló na cyɔn alɔ mǐ jǐ. (Xà Ðɛhan 55:23.) Ðó mǐ nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ sɛ̀n ɛ kpo ayixa mǐtɔn bǐ kpo. Mǐ nɔ nɔ gbeji n’i, enyi é na bo tlɛ nyí ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ nɛ. Mǐ nɔ ɖó jiɖe ɖokpo ɔ e Ðɛhan wlantɔ́ elɔ ɖó é: “Mawu Mavɔmavɔ ɖò kpɔ́ xá mì; nùɖé nɔ gbà ayi dó nú mì ǎ.” (Ðɛhan 16:8; 63:8) Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛnkpɔn bá hɛn xɔ́ntɔn mǐ kpo Mawu kpo tɔn gblé gbɔn?
HWƐDÓMƐ SATÁAN TƆN
6. Etɛ Satáan ka ɖɔ dó gbɛtɔ́ lɛ wu?
6 Ðò Wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ Satáan fɔ́n gǔ dó Jehovah jí bo dóhwɛ ɛ ɖɔ é nyí adingbannɔ, bo kún nɔ wà nǔ jlɔjlɔ ó, ɖó É jó Adamu kpo Ɛvu kpo dó bɔ yeɖesunɔ na nɔ cyan nǔ ɖagbe ɖò nǔ nyanya mɛ ǎ wutu. Wema Biblu tɔn e nyí Jɔbu é kplɔ́n mǐ ɖɔ Satáan lɛ dóhwɛ gbɛtɔ́ ɖěɖee jló na nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn lɛ é. Satáan ɖɔ ɖɔ nǔ e ye nɔ mɔ sín Mawu gɔ́n lɛ é wu wɛ ye nɔ sɛ̀n Mawu, lé é kún nyí wǎn wɛ ye yí n’i wutu wɛ ó. Satáan tlɛ ɖɔ ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na bló bɔ mɛ bǐ na fɔ́n gǔ dó Mawu jí. Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e kpɔ́ndéwú Jɔbu tɔn sixu kplɔ́n mǐ é kpo lee Jehovah cyɔn alɔ jǐ tɔn gbɔn é kpo.
7, 8. (a) Nɛ̌ Jɔbu sín nǔ ka nɔ cí nú Jehovah? (b) Etɛ Satáan ka ɖɔ dó Jɔbu wu?
7 Mɛ̌ ka nyí Jɔbu? Gbɛtɔ́ ɖagbe ɖé wɛ, bɔ é nɔ gbɛ̀ dìn é ɔ, é ko ɖó xwè 3 600 mɔ̌. Jehovah ɖɔ jí étɔn ɖɔhun ɖě kún ɖò ayikúngban ɔ jí hwenɛnu ó. Jɔbu ɖó sísí ɖaxó nú Mawu, bo gbɛ́ wǎn nú nǔ nyanya. (Jɔbu 1:8) Nugbǒ ɔ, Jɔbu nyí xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn nú Jehovah.
8 Satáan ɖɔ ɖɔ Jɔbu ɖò Mawu sɛ̀n wɛ ɖó cejɛnnabi wutu. Satáan ɖɔ nú Jehovah ɖɔ: “É ma nyí hwi wɛ cyɔn alɔ é kpodo mɛ tɔn lɛ kpo, kpodo dɔkun tɔn lɛ kpo jí à? A bló bɔ nǔ e wà wɛ é ɖè ɔ ɖò yiyi n’i wɛ ganji, bɔ kanlin tɔn lɛ gbakpé tò ɔ bǐ mɛ. Vɛ̌ hɛn nǔ tɔn lɛ gblé dìn, bo na kpɔ́n ɖɔ é ma na dónu we agbawungba à jí.”—Jɔbu 1:10, 11.
9. Etɛ Jehovah ka jó Satáan dó b’ɛ wà?
9 Satáan dóhwɛ Jɔbu ɖɔ é ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ ɖó nǔ e É nɔ na ɛ lɛ é wu. Satáan lɛ́ ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na bló bɔ Jɔbu na jó Jehovah sinsɛn dó. Jehovah yí gbè nú Satáan sín xó ǎ, amɔ̌, É na tɛn Satáan bɔ é tɛ́n Jɔbu kpɔ́n bo kpɔ́n ɖɔ wǎn wɛ é yí nú Jehovah wu wɛ é nyí xɔ́ntɔn Tɔn à jí.
SATÁAN NYA JƆBU GBÉ
10. Nɛ̌ Satáan ka nya Jɔbu gbé gbɔn? Nɛ̌ Jɔbu ka wà nǔ gbɛn?
10 Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Satáan sú kún dó nú kanlin Jɔbu tɔn lɛ bǐ. Enɛ gudo ɔ, é hu mɛsɛntɔ́ Jɔbu tɔn gègě. Jɔbu hɛn nǔ tɔn lɛ bǐ bú. Bɔ gudo mɛ ɔ, é hu Jɔbu sín vǐ wǒ lɛ bǐ ɖò jɔhɔn ɖaxó ɖé mɛ. Amɔ̌, Jɔbu kpò ɖò gbeji nú Jehovah. “Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu có, é ka hu hwɛ ɖebǔ ǎ, é ɖɔ nǔ ɖebǔ nyì dò nú Mawu ǎ.”—Jɔbu 1:12-19, 22.
11. (a) Nǔ ɖevo tɛ Satáan ka wà nú Jɔbu? (b) Nɛ̌ Jɔbu ka lɛ́vɔ wà nǔ gbɔn?
11 Awakanmɛ ko kú Satáan ǎ. É gla kaka bo ɖɔ nú Mawu ɖɔ: “Vɛ̌ nú alɔ towe jɛ wǔ tɔn dìn, bonu a na kpɔ́n ɖɔ é ma na dónu we agbawungba à jí.” Enɛ wu ɔ, Satáan dó wutuzɔn baɖabaɖa ɖé Jɔbu. (Jɔbu 2:5, 7) “Nǔ enɛ lɛ bǐ gbò Jɔbu, có é hu hwɛ ɖebǔ ɖò xóɖiɖɔ mɛ ǎ.” É lɛ́vɔ nɔ gbeji nú Jehovah!—Jɔbu 2:10.
12. Nɛ̌ Jɔbu ka xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ gbɔn?
12 Jɔbu tuùn nǔ ɖebǔ dó hwɛ e Satáan dó gbɛtɔ́ lɛ é, alǒ nǔ e wu é ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ sɔmɔ̌ é wu ǎ. É lin ɖɔ Jehovah wɛ zɔ́n wuvɛ̌ emitɔn lɛ. (Jɔbu 6:4; 16:11-14) É ɖò mɔ̌ có, Jɔbu kpò ɖò gbeji nú Jehovah. Dìn ɔ, nǔxokpɔ́n sɔ́ ɖ’emɛ ǎ. Jɔbu nyí cejɛnnabinɔ ǎ. Wǎn wɛ é yí nú Mawu wutu wɛ é nyí xɔ́ntɔn Tɔn. Hwɛdómɛ Satáan tɔn lɛ bǐ nyí adingban!
13. Etɛ mɛ gbejininɔ Jɔbu tɔn ka tɔ́n kɔ dó?
13 Jɔbu tuùn nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò jixwé é ǎ có, é ka nɔ gbeji nú Mawu, bo xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí mɛ nyanya. Jehovah d’ajɔ Jɔbu ɖó xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ e é nyí é wu.—Jɔbu 42:12-17.
LEE SATÁAN NƆ DÓHWƐ WE GBƆN É
14, 15. Hwɛ tɛ Satáan ka dó sunnu lɛ bǐ kpo nyɔnu lɛ bǐ kpo?
14 Nǔ e gbò Jɔbu é sixu kplɔ́n nǔ taji ɖé lɛ we. Égbé ɔ, Satáan nɔ dóhwɛ mǐ ɖɔ mǐ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ, ɖó nǔ e É nɔ na mǐ lɛ é wutu. Ðò Jɔbu 2:4 mɛ ɔ, Satáan ɖɔ: “Gbɛtɔ́ nɔ jó nǔ e é ɖó ɔ bǐ bo nɔ dó hwlɛn gbɛ̀ éɖée tɔn gán.” Enɛ wu ɔ, Satáan dóhwɛ gbɛtɔ́ lɛ bǐ, sunnu kpo nyɔnu kpo, ɖɔ ye nyí cejɛnnabinɔ, é nyí Jɔbu kɛɖɛ ǎ. Xwè kanweko mɔkpan ɖò kú Jɔbu tɔn gudo ɔ, Satáan lɛ́ kpó ɖò Jehovah sín nǔ ɖɔ wɛ, bo kpó ɖò hwɛ dó mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ xà ɖò Nùnywɛxó 27:11 mɛ ɖɔ: “Vǐ ce, yǐ nùnywɛ, bonu xomɛ na hun mì; enɛ ɔ, un hɛn ɔ, un na kɛnu nú mɛ e nɔ ɖò nǔ ce ɖɔ wɛ é.”
15 A hɛn ɔ, a na ɖɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah bo na nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ Tɔn, bo na xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Enyi é na bo tlɛ byɔ ɖɔ a ni bló huzuhuzu ɖaxó ɖé lɛ ɖò gbɛzán towe mɛ, bo na dó sixu nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn hǔn, tuùn ɖɔ nǔ ɖagbe hugǎn e jí a sixu site dó é jɛn nɛ! Nǔ taji ɖé wɛ bɔ a na bló. Satáan ɖɔ hwi kún sixu nɔ gbeji nú Mawu hwenu e a na ɖò tagba lɛ mɛ é ó. É nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na gɔn gbeji nɔ nú Mawu. Gbɔn nɛ̌ é?
16. (a) Wlɛnwín tɛ lɛ Satáan ka nɔ zán bo na dó bló bɔ gbɛtɔ́ na jó Jehovah sinsɛn dó? (b) Nɛ̌ Awovi ka sixu tɛnkpɔn bo na ɖó Jehovah e sɛ̀n wɛ a ɖè é te gbɔn?
16 Satáan nɔ zán wlɛnwín vovo gègě bo na dó hɛn xɔ́ntɔn e mǐ kpo Mawu kpo nyí é gblé. É nɔ nya mɛ gbé “kinnikinni e ɖò adǎn jí é ɖɔhun, bo ɖò mɛ e é na vún ɖu ɔ ba wɛ.” (1 Piyɛ́ɛ 5:8) É ni ma kpaca we hwenu e xɔ́ntɔn towe lɛ, xwédo towe sín mɛ lɛ, alǒ mɛ ɖevo lɛ na tɛnkpɔn bo na ɖɔ hwi ni jó Biblu kplɔnkplɔn, kpo nǔsɔgbewiwa kpo dó é ó. A sixu mɔ ɖɔ è ɖò gbě emitɔn nya wɛ. * (Jaan 15:19, 20) Satáan nɔ lɛ́ sɔ́ éɖée dó huzu “wɛnsagun weziza tɔn.” Enɛ wu ɔ, é sixu tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na gbɛ́ gbè nú Jehovah. (2 Kɔlɛntinu lɛ 11:14) Wlɛnwín ɖevo e Satáan nɔ zán bo na dó ɖó Jehovah sinsɛn mǐtɔn te é wɛ nyí ɖɔ, é na bló bɔ mǐ na lin ɖɔ mǐ kún nyí mɛ ɖagbe ɖé sɔmɔ̌ bo na sɛ̀n Mawu ó.—Nùnywɛxó 24:10.
SETÓNÚ NÚ SƐ́N JEHOVAH TƆN LƐ
17. Aniwu mǐ ka nɔ setónú nú Jehovah?
17 Enyi mǐ nɔ setónú nú Jehovah ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nɔ setónú? Biblu ɖɔ: “A na yí wǎn nú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe kpodo ayi towe bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n towe bǐ kpo, kpodo hlɔnhlɔn towe bǐ kpo.” (Sɛ́nflínmɛ 6:5) Mǐ nɔ setónú nú Jehovah ɖó mǐ yí wǎn n’i wutu. Lee wǎn e mǐ yí nú Jehovah é ɖò jijɛ jí wɛ sɔ́ é ɔ, mɔ̌ wɛ mǐ na jló bo na bló nǔ e é byɔ mǐ lɛ é bǐ gbɔn é nɛ. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Wǎn yí nú Mawu wɛ nyí è ni nyì sɛ́n tɔn lɛ; sɛ́n tɔn lɛ ka vɛ́ nyì ǎ.”—1 Jaan 5:3.
18, 19. (a) Etɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e Jehovah ɖɔ é nyla lɛ é mɛ? (b) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah kún nɔ byɔ nǔ e hú agbɔ̌n mǐ lɛ é mǐ gbeɖé ó?
18 Amɔ̌, etɛ lɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nǔ e Jehovah ɖɔ nú mǐ ɖɔ é nyla lɛ é mɛ? Ðé lɛ ɖò gbàví “ Gbɛ̌ Wǎn nú Nǔ E Jehovah Gbɛ́ Wǎn Na lɛ É” mɛ. Tlolo hwɛ̌ ɔ, a sixu lin ɖɔ ɖé lɛ ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ kún nyla sɔmɔ̌ ó. Amɔ̌, nú a xà wemafɔ Biblu tɔn lɛ bo lin tamɛ dó ye jí ganji ɔ, a na mɔ nukúnnú jɛ nùnywɛ e ɖò tónúsíse nú sɛ́n Jehovah tɔn lɛ mɛ é mɛ. A sixu lɛ́ mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ ɖò gbɛzán emitɔn mɛ. Nǔ enɛ lɛ biblo sixu vɛwǔ hweɖelɛnu, amɔ̌, nú a bló huzuhuzu enɛ lɛ ɔ, a na mɔ fífá kpo awǎjijɛ kpo e xɔ́ntɔn zunzun xá Mawu kpo gbejininɔ kpo nɔ na mɛ é. (Ezayíi 48:17, 18) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ è hɛn ɔ è na bló huzuhuzu enɛ lɛ?
19 Jehovah nɔ byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà nǔ e hú agbɔ̌n mǐ é gbeɖé ǎ. (Sɛ́nflínmɛ 30:11-14) Ðó é nyí Xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn ɖé wutu ɔ, é tuùn mǐ hú mǐɖesunɔ. É tuùn fí e mǐ ɖó gǎn ɖè lɛ é kpo fí e mǐ ma ɖó gǎn ɖè ǎ lɛ é kpo. (Ðɛhan 103:14) Mɛsɛ́dó Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ: “Mawu nɔ gɔn akpá e é dó lɛ ɖè ǎ; é na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ; amɔ̌ hwenu e tɛnkpɔn na wá nú mi ɔ, é na na hlɔnhlɔn mi bɔ mi na dɛ ɖ’enu; enɛ ɔ, é na ɖè ali nú mi bɔ mi na tɔ́n sín mɛ.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13) Mǐ sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na na hlɔnhlɔn mǐ hwebǐnu bɔ mǐ na dó wà nǔ e nyí nǔ ɖagbe é. É na na we “hlɔnhlɔn aditi” ɔ b’ɛ na d’alɔ we bɔ a na dɛ ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn lɛ nu. (2 Kɔlɛntinu lɛ 4:7) Ðó Pɔlu ko mɔ alɔdo Jehovah tɔn ɖò hwe mɔhun lɛ nu wutu ɔ, é ɖɔ: “Mɛ e nɔ na hlɔnhlɔn mì ɔ wɛ nɔ zɔ́n, bɔ un nɔ sixu kpé nǔ enɛ lɛ bǐ wu.”—Filipunu lɛ 4:13.
KPLƆ́N BO NƆ YÍ WǍN NÚ NǓ E MAWU YÍ WǍN NA LƐ É
20. Jijɔ tɛ lɛ a ka ɖó na xwedó? Etɛwu?
20 Enyi mǐ ba na nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú nǔ e Jehovah ɖɔ é nyla é, amɔ̌, mǐ ɖó na lɛ́ wà nǔ hugǎn mɔ̌. (Hlɔmanu lɛ 12:9) Mawu sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ yí wǎn nú nǔ e é yí wǎn na lɛ é. È ɖɔ nǔ enɛ lɛ sín xó ɖò Ðɛhan 15:1-5 mɛ. (Xà.) Jehovah sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ xwedó jijɔ tɔn lɛ bo nɔ ɖè ye xlɛ́ ɖi “wanyiyi, xomɛhunhun, vivomimɔ, suúluɖiɖo, xomɛnyínyɔ́, ɖagbewiwa, gbejininɔ, fífá, mɛɖéejiɖuɖe.”—Galatinu lɛ 5:22, 23.
21. Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n bo na nɔ ɖè jijɔ ɖěɖee Mawu yí wǎn na lɛ é xlɛ́ gbɔn?
21 Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n bo na ɖè jijɔ ɖagbeɖagbe enɛ lɛ xlɛ́ gbɔn? A ɖó na kplɔ́n nǔ e Jehovah yí wǎn na lɛ é gbɔn Biblu xixa kpo Biblu kplɔnkplɔn ɖò gbesisɔmɛ kpo gblamɛ. (Ezayíi 30:20, 21) Ee a na ɖò mɔ̌ wà wɛ é ɔ, wanyiyi e a ɖó nú Jehovah é na jɛji, bɔ nú wanyiyi towe ɖò jijɛ jí wɛ ɔ, a na ba na setónú n’i.
22. Enyi a setónú nú Jehovah ɔ, etɛ mɛ é ka na tɔ́n kɔ dó?
22 È sixu jlɛ́ huzuhuzu ɖěɖee a ɖó na bló ɖò gbɛzán towe mɛ lɛ é dó avɔ xóxó ɖiɖe ɖ’ayǐ bo sɔ́ yɔyɔ̌ dó wu. Biblu ɖɔ a ɖó na “ɖè gbɛtɔ́ xóxó” ɔ “nyì ayǐ” bo na sɔ́ “gbɛtɔ́ yɔyɔ̌” ɔ dó. (Kolosinu lɛ 3:9, 10) Enɛ biblo sixu nɔ ma bɔwǔ, amɔ̌, enyi mǐ bló huzuhuzu enɛ lɛ bo setónú nú Jehovah ɔ, é d’akpá nú mǐ ɖɔ “lè” e emi na na mǐ é “d’agba.” (Ðɛhan 19:12) Ɛɛn, ɖɔ ɖɔ emi na setónú nú Jehovah, bo xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Sɛ̀n Jehovah, é ni ma nyí lè e ɖò sɔgudo lɛ é ɖě wutu ó, amɔ̌, é ni sín wanyiyi e ma ɖó cejɛnnabi ǎ é wutu. Enɛ ɔ, a na huzu xɔ́ntɔn jɔ xɔ́ntɔn Mawu tɔn!
^ akpá. 16 Enɛ xlɛ́ ɖɔ Satáan wɛ nɔ zán mɛ ɖěɖee ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na bló bɔ a na jó Biblu kplɔnkplɔn dó lɛ é ǎ. Amɔ̌, Satáan wɛ nyí “mawu gbɛ̀ elɔ tɔn,” bɔ ‘gbɛ̀ ɔ bǐ ɖò acɛ tɔn mɛ.’ Enɛ wu ɔ, enyi mɛɖé lɛ tɛnkpɔn bo na lɛkɔ nú mǐ sín Jehovah sinsɛn kɔn ɔ, é sɔ́ na kpaca mǐ ǎ.—2 Kɔlɛntinu lɛ 4:4; 1 Jaan 5:19.


c: text/html

text:
WEMATA 11
Etɛwu Wuvɛ̌ Mimɔ ka Sukpɔ́ Sɔmɔ̌?
1, 2. Etɛ mɛ gègě ka nɔ kanbyɔ?
JƆHƆN ɖaxó ɖé kija gletoxo ɖé. Alǎnnúwatɔ́ ɖé dó sinsɛnxɔ ɖé zo, b’ɛ gblewu mɛɖé lɛ bo lɛ́ hu mɛ ɖevo lɛ. Azɔn e nɔ nyí kansɛ́ɛ é hu nawe ɖé sín vǐ tɔn atɔ́ɔ́n lɛ kɔn.
2 Enyi adlà j’ayǐ alǒ nǔ nyanya enɛ lɛ ɖɔhun jɛ ɔ, mɛ gègě nɔ kanbyɔ ɖɔ: “Etɛwu?” Mɛ gègě nɔ kàn nǔ e wu nǔnyanyawiwa kpo wuvɛ̌ mimɔ kpo dó gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌ é byɔ. A ko kàn nǔ mɔhun byɔ hwiɖée kpɔ́n à?
3, 4. (a) Etɛ lɛ Xabakuku ka kanbyɔ? (b) Nɛ̌ Jehovah ka na xósin i gbɔn?
3 Ðò Biblu mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ sunnu ɖěɖee ɖó nùɖiɖi nú Mawu tawun lɛ é lɔ kàn nǔ mɔhun lɛ byɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gbeyiɖɔ Xabakuku kanbyɔ Jehovah ɖɔ: “Etɛwu a ka gbɔ bɔ nukún ce ɖò nǔ nyanya mɔ wɛ sɔmɔ̌? Nɛ̌ awě na ɖò mɛ xò wɛ mɔ̌, bɔ é ka nɔ nyɔ́ kpɔ́n nú we gbɔn? Nɛ̌ ka gbɔn bɔ è nɔ ɖò mɛ táfú wɛ, bo nɔ ɖò daka xò lɛlɛ̌ dó mì wɛ mɔ̌? Jlɛ nɔ jɛ ayǐ, bɔ kɛn nɔ wá.”—Xabakuku 1:3.
4 Ðò Xabakuku 2:2, 3 mɛ ɔ, mǐ xà xósin e Mawu na nú nùkanbyɔ Xabakuku tɔn lɛ é kpo akpá e É dó bo na jla ninɔmɛ ɔ ɖó é kpo. Jehovah yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ ɖesu. Biblu ɖɔ: “É ɖò nukún kpé dó mi wu wɛ.” (1 Piyɛ́ɛ 5:7) Nugbǒ ɔ, Mawu gbɛ́ wǎn nú wuvɛ̌ mimɔ hugǎn lee mǐdɛɛ lɛ nɔ gbɛ́ wǎn na gbɔn é. (Ezayíi 55:8, 9) Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó nùkanbyɔ elɔ jí: Etɛwu wuvɛ̌ mimɔ ka tíìn ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌?
ETƐWU WUVƐ̌ MIMƆ KA TÍÌN SƆMƆ̌?
5. Etɛ sinsɛngán gègě ka nɔ ɖɔ dó wuvɛ̌ mimɔ wu? Etɛ Biblu ka kplɔ́n mɛ?
5 Nukɔntɔ́ lɛ, yɛhwenɔ lɛ kpo sinsɛngán lɛ kpo nɔ ɖɔ hwɛhwɛ ɖɔ Mawu wɛ jló bɔ gbɛtɔ́ lɛ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ. Ye mɛ ɖé lɛ sixu ɖɔ ɖɔ nǔ ɖěɖee nɔ jɛ dó mɛɖé jí lɛ é bǐ, kaka jɛ awěxomɛ lɛ jí ɔ, Mawu wɛ nɔ ko tò, bɔ mǐdɛɛ lɛ kún sixu mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu zɔ́n é mɛ gbeɖé ó. Mɛ ɖevo lɛ tlɛ sixu ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ, kaka jɛ yɔkpɔvu lɛ jí nɔ kú, bo na dó sixu nɔ kpɔ́ xá Mawu ɖò jixwé. Amɔ̌, nùvú sésé wɛ. Jehovah nɔ zɔ́n bɔ nǔ nyanya nɔ jɛ gbeɖé ǎ. Biblu ɖɔ: “Mawu nɔ wà nǔ nyanya gbeɖé ǎ. Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ nɔ dóhwɛ agɔ gbeɖé ǎ.”—Jɔbu 34:10.
6. Etɛwu mɛ gègě ka nɔ dóhwɛ Mawu ɖó wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ wu?
6 Mɛ gègě nɔ dóhwɛ Mawu ɖó wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ wu, ɖó ye nɔ lin ɖɔ é wɛ ɖò acɛ kpa nú gbɛ̀ ɔ wɛ. Amɔ̌, lee mǐ ko kplɔ́n gbɔn ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, mɛ e ɖò acɛ kpa dó gbɛ̀ ɔ nu wɛ tawun é wɛ nyí Satáan Awovi.
7, 8. Etɛwu wuvɛ̌ mimɔ ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌?
7 Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ “gbɛ̀ ɔ bǐ . . . ɖò Mɛnyanya ɔ sín acɛ mɛ.” (1 Jaan 5:19) Satáan, gǎn gbɛ̀ elɔ tɔn ɔ nyí mɛ nyanya bo lɛ́ nyí alǎnnúwatɔ́. É ɖò ‘gbɛ̀ ɔ bǐ flú wɛ.’ (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9) Mɛ gègě nɔ wà nǔ é ɖɔhun. Enɛ nyí hwɛjijɔ e wu adingban, wangbɛnumɛ kpo adakaxixo kpo dó gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌ é ɖokpo.
8 Hwɛjijɔ ɖevo lɛ lɛ́ zɔ́n bɔ wuvɛ̌ mimɔ dó sukpɔ́ sɔmɔ̌ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ. Ee Adamu kpo Ɛvu kpo fɔ́n gǔ gudo é ɔ, ye jó hwɛhuhu sín gǔ dó nú vǐ yetɔn lɛ. Bɔ ɖó hwɛhuhu wutu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ dɔn wuvɛ̌ mimɔ wá nú mɛ ɖevo lɛ. Hwɛhwɛ ɔ, ye nɔ ba na nyí mɛjɔmɛ hú mɛ ɖevo lɛ. Ye nɔ liza xá yeɖée, nɔ fun ahwan bo nɔ doya nú mɛ ɖevo lɛ. (Nùnywɛtɔ́xó 4:1; 8:9) Hweɖelɛnu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖó ye “tuùn nǔ e gbɛ̀ [ye]tɔn na nyí sɔ ɔ ǎ” wutu. (Jaki 4:14, 15) Ðó ye ma tuùn nǔ e gbɛ̀ yetɔn na nyí sɔ ɔ ǎ wutu ɔ, nǔ nyanya sixu jɛ dó ye wu alǒ awě sixu xò ye ɖò hwenu kpo fí e ye ma ɖó nukún tɔn ɖè ǎ é kpo.
9. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Jehovah ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu é dó tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ lɛ kpó ɖò te é?
9 Jehovah nɔ zɔ́n bɔ wuvɛ̌ mimɔ nɔ tíìn gbeɖé ǎ. Mǐ ɖó na dóhwɛ ɛ ɖó ahwan, adakaxixo kpo yadonumɛ lɛ kpo wu ǎ. Mawu wɛ nɔ zɔ́n bɔ adlà lɛ nɔ j’ayǐ ǎ, ɖi ayikúngban danwǔ, jɔhɔn ɖaxó e nɔ gblé nǔ lɛ é kpo tɔgbamɛ kpo. Amɔ̌, a sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Enyi Jehovah wɛ ɖó hlɔnhlɔn hú mɛ lɛ bǐ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ ɔ, etɛwu é ma ka nɔ ɖó nǔ nyanya enɛ lɛ te bonu ye nɔ gɔn jijɛ à?’ Mǐ tuùn ɖɔ Mawu nɔ kpé nukún dó mǐ wu tawun, enɛ wu ɔ, é ɖó na ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu é dó tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ lɛ kpó ɖò te é.—1 Jaan 4:8.
NǓ E WU MAWU DÓ TIN BƆ WUVƐ̌ MIMƆ KPÓ ÐÒ TE É
10. Nɛ̌ Satáan ka mɔ xó ɖɔ dó Jehovah wu gbɔn?
10 Awovi flú Adamu kpo Ɛvu kpo ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ. Satáan dóhwɛ Mawu ɖɔ é nyí Gǎn nyanya. É ɖɔ ɖɔ Mawu ɖò nǔ ɖagbe ɖé sín ali sú dó Adamu kpo Ɛvu kpo wɛ. Satáan ba ɖɔ ye ni ɖi nǔ ɖɔ emi na nyí gǎn ɖagbe ɖé hú Jehovah, lé ye kún ɖó hudo Mawu tɔn ó.—Bǐbɛ̌mɛ 3:2-5; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 27gɔ́ ɔ.
11. Nùkanbyɔ tɛ mǐ ka ɖó na na xósin na?
11 Adamu kpo Ɛvu kpo tlitó nú Jehovah bo fɔ́n gǔ dó jǐ tɔn. Ye lin ɖɔ emiɖesunɔ ɖ’acɛ bo na cyan nǔ ɖagbe ɖò nǔ nyanya mɛ. Nɛ̌ Jehovah ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ gǔfɔntɔ́ lɛ sín hwɛ kún jɔ ó, bo na lɛ́ xlɛ́ ɖɔ emi wɛ tuùn nǔ e nyí nǔ ɖagbe hugǎn nú mǐ é gbɔn?
12, 13. (a) Etɛwu Jehovah ma ka sú kún dó nú gǔfɔntɔ́ lɛ tɛn tɔn mɛ ǎ? (b) Etɛwu Jehovah ka jó Satáan dó bɔ é nyí gǎn nú gbɛ̀ elɔ, bɔ gbɛtɔ́ lɛ nɔ kp’acɛ dó yeɖée jí?
12 Jehovah sú Adamu kpo Ɛvu kpo sín kún dó tɛn tɔn mɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é jó ye dó bɔ ye jì vǐ lɛ. Enɛ gudo ɔ, Jehovah hun ali nú Adamu kpo Ɛvu kpo sín vǐ lɛ, bɔ ye na ɖɔ mɛ e ye ba ɖɔ é ni nyí gǎn yetɔn é. Linlin Jehovah tɔn wɛ nyí ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ lɛ ni gɔ́ ayikúngban ɔ jí, bɔ enyi Awovi na bo tɛnkpɔn bo wà nǔ ɖebǔ ɔ, enɛ na jɛnu jɛn wɛ.—Bǐbɛ̌mɛ 1:28; Ezayíi 55:10, 11.
13 Wɛnsagun livi mɔkpan nukɔn wɛ Satáan dóhwɛ Jehovah ɖè. (Jɔbu 38:7; Nǔɖexlɛ́mɛ 5:11) Enɛ wu ɔ, Jehovah na tɛn Satáan bonu é ni xlɛ́ ɖɔ hwɛdómɛ tɔn nyí nugbǒ. É lɛ́ na tɛn gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na ɖó acɛkpikpa yeɖesunɔ tɔn lɛ ayǐ ɖò alixlɛ́mɛ Satáan tɔn glɔ, bonu è na kpɔ́n ɖɔ ye sixu mɔ nu tɔn Éyɛ mɛvo à jí.
14. Etɛ hwenuxó ka xlɛ́?
14 Gbɛtɔ́ lɛ ko tɛnkpɔn bo kp’acɛ dó yeɖée jí nú xwè afatɔ́n mɔkpan có, é ka kpa ye ǎ. Enɛ xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Gbɛtɔ́ lɛ ɖó hudo Mawu tɔn. Gbeyiɖɔ Jelemíi sín hwɛ jɔ hwenu e é ɖɔ xó elɔ é: “Mawu Mavɔmavɔ, un tuùn ɖɔ ali e jí gbɛtɔ́ nɔ gbɔn ɖò gbɛmɛ fí ɔ, é kún nyí éɖesu wɛ nɔ ɖè ó. Gbɛtɔ́ ɖesu sixu xlɛ́ ali e é na gbɔn é éɖée ǎ.”—Jelemíi 10:23.
ETƐWU JEHOVAH KA TIN B’Ɛ LÍN SƆMƆ̌?
15, 16. (a) Etɛwu Jehovah ka tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ ka kpó ɖò te kaka jɛ dìn? (b) Etɛwu Jehovah ma ka ko ɖeɖɛ tagba ɖěɖee Satáan dɔn nyì ayǐ lɛ é ǎ?
15 Etɛwu Jehovah ka tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ kpó ɖò te kaka jɛ dìn? Etɛwu é ma ka nɔ ɖó nǔ nyanya lɛ te bonu ye nɔ gɔn jijɛ ǎ? É byɔ hwenu bɔ è na xlɛ́ ɖɔ acɛkpikpa Satáan tɔn hwedo nǔ wu. Gbɛtɔ́ lɛ ko tɛ́n acɛkpikpa alɔkpa lɛ bǐ kpɔ́n, ɖě ka na nu ǎ. Ye ko yì nukɔn ɖesu ɖò nùnywɛ xwitixwiti kpo nǔ mɔhun lɛ kpo linu có, hwɛagɔɖiɖɔ, hɛ̌n, adakaxixo kpo ahwan kpo fɔ́n bo lɛ́ syɛn d’eji hú ɖ’ayǐ tɔn. Mǐ sixu kp’acɛ dó mǐɖée jí Mawu mɛvo b’ɛ kpa mǐ ǎ.
16 É ɖò mɔ̌ có, Jehovah ɖeɖɛ tagba ɖěɖee Satáan dɔn nyì ayǐ lɛ é ǎ. Enyi é wà mɔ̌ ɔ, é xlɛ́ ɖɔ é nɔ gudo nú acɛkpikpa Satáan tɔn nɛ, É ka na wà nǔ mɔhun gbeɖé ǎ. Gɔ́ na ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na ɖi ɖɔ emi kpéwú bo na kp’acɛ dó emiɖée jí bɔ é na kpa emi. Amɔ̌, adingban wɛ nyí enɛ, bɔ Jehovah na lɛ́ nɔ gudo nú enɛ lɔ ǎ. É nɔ ɖó adingban gbeɖé ǎ.—Eblée lɛ 6:18.
17, 18. Etɛ Jehovah ka na wà nú nǔ ɖěɖee Satáan ko hɛn gblé lɛ é bǐ?
17 Jehovah ka sixu vɔ́ nǔ ɖěɖee gǔfínfɔ́n Satáan tɔn kpo gbɛtɔ́ lɛ tɔn kpo ko hɛn gblé lɛ é bǐ blóɖó à? Ganji. Ðó Mawu kpé nǔ bǐ wu. Jehovah tuùn hwenu e hwɛdómɛ Satáan tɔn lɛ bǐ na mɔ xósin mlɛ́mlɛ́ dó é. Enɛ gudo ɔ, é na bló bɔ ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé, lee é ko lin gbɔn ɖ’ayǐ é. Mɛ ɖěɖee ɖò flǐn Mawu tɔn mɛ lɛ é bǐ na fɔ́n. (Jaan 5:28, 29) Gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ na j’azɔn alǒ kú ɖě ǎ. Jezu na vɔ́ nǔ e Satáan ko hɛn gblé lɛ é bǐ blóɖó. Jehovah na zán Jezu dó “sú awovi sín nǔwiwa lɛ sín kún dó.” (1 Jaan 3:8) Xomɛ hun mǐ ɖɔ, hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah ɖó suúlu dó mǐ wu, bonu mǐ na dó sixu tuùn i bo wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ é na nyí Gǎn mǐtɔn. (Xà 2 Piyɛ́ɛ 3:9, 10.) Nú mǐ na bo tlɛ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɔ, é nɔ d’alɔ mǐ bonu mǐ na dɛ.—Jaan 4:23; xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13.
18 Jehovah nɔ hɛn mǐ gannugánnú bonu mǐ na sɔ́ ɛ dó ɖó Gǎn mǐtɔn ǎ. É na mɛɖesúsínínɔ gbɛtɔ́ lɛ. Mi nú mǐ ni ba dò nú ɖagbe e ɖò nùnina xɔ akwɛ enɛ mɛ é.
NƐ̌ A KA NA ZÁN MƐÐESÚSÍNÍNƆ SÍN NÙNINA TOWE GBƆN?
19. Nùnina jiwǔ tɛ Jehovah ka na mǐ? Etɛwu nùnina enɛ ka ɖó na sù nukún mǐtɔn mɛ?
19 Nùnina jiwǔ Jehovah tɔn e é na mǐ b’ɛ nyí mɛɖesúsínínɔ é zɔ́n bɔ mǐ gbɔn vo nú kanlin lɛ tawun. Nǔwukpikpé jɔwamɔ tɔn wɛ nɔ d’alɔ ye bɔ ye nɔ wà nǔ, amɔ̌, mǐdɛɛ lɛ sixu ɖɔ lee mǐ na zán gbɛ̀ mǐtɔn gbɔn é, bɔ enyi mǐ na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun kpo mǐ na gbɔ kpo ɔ, mǐ wɛ na lɛ́ ɖɔ. (Nùnywɛxó 30:24, NWT) Gɔ́ na ɔ, mǐ cí macinu e nɔ wà nǔ e wu è bló ye lɛ é kɛɖɛ é ɖɔhun ǎ. Mǐ ɖó mɛɖesúsínínɔ bo sixu ɖɔ mɛ alɔkpa e mǐ ba na nyí é, mɛ e mǐ ba na zun xɔ́ntɔn xá lɛ é kpo nǔ e mǐ ba na sɔ́ gbɛ̀ mǐtɔn dó wà na é kpo. Jehovah ba ɖɔ mǐ ni ɖu gbɛ̀ sín vivǐ.
20, 21. Nǔ ɖagbe hugǎn tɛ jí a ka sixu site dó dìn?
20 Jehovah ba ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú emi. (Matie 22:37, 38) É cí vǐtɔ́ e xomɛ tɔn nɔ hun, hwenu e vǐ tɔn ɖesu wá ɖɔ n’i sín ayi mɛ ɖɔ “un yí wǎn nú we,” b’ɛ ma nyí hɛn wɛ è hɛn ɛ gannugánnú b’ɛ ɖɔ mɔ̌ ǎ é ɖɔhun. Jehovah na mǐ mɛɖesúsínínɔ bɔ mǐ na ɖɔ mǐ na sɛ̀n ɛ alǒ mǐ na gbɔ. Satáan, Adamu kpo Ɛvu kpo gbɛ́ Jehovah. Nɛ̌ hwɛ ka na zán mɛɖesúsínínɔ towe gbɔn?
21 Zǎn dó sɛ̀n Jehovah. Gbɛtɔ́ livi mɔkpan ɖevo lɛ ko ɖɔ ɖɔ emi na hɛn xomɛ hun Mawu bo gbɛ́ Satáan. (Nùnywɛxó 27:11) Etɛ a ka sixu wà dìn, bo na nɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ Mawu tɔn mɛ hwenu e é na ɖè wuvɛ̌ mimɔ lɛ bǐ síìn é? Wemata e bɔ d’ewu é na na xósin nú nùkanbyɔ enɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
WEMATA 17
Ðɛxixo Nyí Wǔjɔmɛ Sín Nǔ
1, 2. Aniwu a ka lin ɖɔ ɖɛxixo nyí nùnina bunɔ ɖé? Etɛwu mǐ ka ɖó na tuùn nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ dó ɖɛxixo wu é?
NÚ È jlɛ́ ayikúngban ɔ dó wɛkɛ ɔ wu ɔ, é sɔ nǔtí ɖò akpá tɔn ǎ. Enyi Jehovah kpɔ́n ayikúngban ɔ sɛ́dó ɔ, togun e ɖò akɔta lɛ bǐ mɛ é nɔ cí lee sìn nɔ kun sín gannu mɛ é ɖɔhun ɖò nukɔn tɔn. (Ðɛhan 115:15; Ezayíi 40:15) Nú è jlɛ́ mǐ dó wɛkɛ ɔ wu ɔ, mǐ sɔ nǔtí ǎ có, Ðɛhan 145:18, 19 ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖò kpɔ́ xá mɛ e nɔ súxó ylɔ ɛ lɛ bǐ; ye mɛ e nɔ ylɔ ɛ kpo ayi yetɔn bǐ kpo lɛ. Nùɖé jló mɛ e ɖó sísí n’i lɛ ɔ, é nɔ bló nú ye. Ye súxó ɔ, é nɔ sè, bo nɔ hwlɛn ye gán.” Wǔjɔmɛ jiwǔ ɖé nɛ à cé? Jehovah Gbɛɖotɔ́ nǔbǐwukpétɔ́ ɔ, jló ɖɔ mǐ ni sɛkpɔ emi, bɔ é jló na ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ. Nugbǒ ɔ, ɖɛxixo nyí wǔjɔmɛ ɖé bo lɛ́ nyí nùnina bunɔ ɖé bɔ Jehovah na ɖokpo ɖokpo mǐtɔn.
2 Amɔ̌, hwenu e mǐ ɖɔ xó lee Jehovah ba gbɔn é kɛɖɛ jɛn é na ɖótó mǐ. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà mɔ̌ gbɔn? Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ dó ɖɛxixo wu é.
ANIWU È KA NA XOÐƐ SƐ́DÓ JEHOVAH?
3. Aniwu a ka ɖó na xoɖɛ sɛ́dó Jehovah?
3 Jehovah jló ɖɔ a ni xoɖɛ sɛ́dó emi, alǒ ɖɔ xó nú emi. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn enɛ? Kɛnklɛn bo xà Filipunu lɛ 4:6, 7. Lin tamɛ kpɔ́n dó mɛylɔylɔ xomɛnyínyɔ́ tɔn enɛ jí. Nǔ towe nɔ ɖu ayi mɛ nú Gǎn wɛkɛ ɔ tɔn tawun, b’ɛ jló ɖɔ a ni ɖɔ lee nǔ nɔ cí gbɔn nú we é kpo tagba towe lɛ kpo nú emi.
4. Nɛ̌ ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah hwɛhwɛ ka na zɔ́n bɔ xɔ́ntɔn e hwi kpo é kpo zun é na lɛ́ vɛ́ d’eji gbɔn?
4 Ðɛxixo nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ na zun xɔ́ntɔn vívɛ́ kpo Jehovah kpo. Enyi xɔ́ntɔn xɔ́ntɔn lɛ nɔ ɖɔ xó nú yeɖée dó linlin yetɔn lɛ, nǔ e kpé wɛ ye ɖè lɛ é, kpo lee nǔ nɔ cí nú ye é kpo wu hwɛhwɛ ɔ, xɔ́ntɔn nyínyí yetɔn nɔ vɛ́ d’eji. Nǔ ɖokpo ɔ wɛ ɖɛxixo sɛ́dó Jehovah lɔ nɔ wà. Gbɔn Biblu gblamɛ ɔ, é má linlin tɔn lɛ, kpo lee nǔ nɔ cí n’i é kpo xá we, é lɛ́ ɖɔ nǔ e wà nú we gbé é ja ɖò sɔgudo é. A tlɛ sixu má lee nǔ nɔ cí nú we tawun é xá ɛ gbɔn xóɖiɖɔ n’i hwɛhwɛ gblamɛ. Enyi a ɖò mɔ̌ wà wɛ ɔ, xɔ́ntɔn e hwi kpo Jehovah kpo zun é na lɛ́ vɛ́ d’eji.—Jaki 4:8.
ETƐ MǏ KA ÐÓ NA WÀ BƆ MAWU NA SÈ ÐƐ MǏTƆN?
5. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah kún nɔ ɖótó ɖɛ lɛ bǐ ó?
5 Jehovah ka nɔ ɖótó ɖɛ lɛ bǐ wɛ à? Eǒ. Ðò gbeyiɖɔ Ezayíi hwenu ɔ, Jehovah ɖɔ nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ: “Mi ɖò ɖɛ ɖě ɖò ɖě jí lɛ xò wɛ ɔ, un nɔ ɖótó mi ǎ, ɖó gbɛtɔ́ kanjɔ ɖò alɔ nú mi.” (Ezayíi 1:15) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ ma cɔ́ mǐɖée ǎ ɔ, mǐ sixu wà nǔ e Jehovah gbɛ́ wǎn na lɛ é, bɔ enɛ na zɔ́n b’ɛ na ɖè kɔ dó ɖɛ mǐtɔn lɛ.
6. Aniwu nùɖiɖi ka nyí nǔ taji sɔmɔ̌? Nɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ emi ɖó nùɖiɖi gbɔn?
6 Enyi mǐ ba ɖɔ Jehovah ni ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖó na ɖó nùɖiɖi n’i. (Maki 11:24) Mɛsɛ́dó Pɔlu tinmɛ ɖɔ: “Nú mɛɖé ma ɖó nùɖiɖi ǎ ɔ, nǔ tɔn sixu nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ǎ; ɖó mɛ e sɛkpɔ Mawu ɔ ɖó na ɖi nǔ ɖɔ Mawu tíìn, bo nɔ na ajɔ mɛ e ɖò biba ɛ wɛ lɛ.” (Eblée lɛ 11:6) Amɔ̌, mǐ ɖɔ kpowun ɖɔ mǐ ɖó nùɖiɖi ko kpé ǎ. Mǐ ɖó na ɖè nùɖiɖi mǐtɔn xlɛ́ nyì wɛn gbɔn tónúsíse nú Jehovah ayihɔngbe ayihɔngbe gblamɛ.—Xà Jaki 2:17.
7. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ sɔ́ mǐɖée hwe bo na nɔ lɛ́ ɖó sísí nú Jehovah hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò sɛ́dó è wɛ é? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò ɖɛ xò kpo ayi bǐ kpo wɛ gbɔn?
7 Mǐ ɖó na sɔ́ mǐɖée hwe bo lɛ́ ɖó sísí nú Jehovah hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò sɛ́dó è wɛ é. Aniwu? Enyi mǐ jló na ɖɔ xó nú axɔsu ɖé alǒ togán ɖé ɔ, mǐ nɔ wà mɔ̌ kpo sísí kpo. Jehovah nyí Mawu Nǔbǐwukpétɔ́, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖó sísí kpo mɛɖesɔhwe kpo hú mɔ̌ hwenu e mǐ ɖò xó ɖɔ xá ɛ wɛ é à cé? (Bǐbɛ̌mɛ 17:1; Ðɛhan 138:6) Mǐ ɖó na nɔ lɛ́ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah kpo ayi bǐ kpo, é na nyí xó ɖokpo ɔ lɛ wɛ mǐ na nɔ wlí ɖɔ kpowun ǎ.—Matie 6:7, 8.
8. Enyi mǐ xoɖɛ bo byɔ nùɖé ɔ, nǔ ɖevo tɛ mǐ ka ɖó na wà?
8 Gudo mɛ ɔ, hwenu e mǐ xoɖɛ bo byɔ nùɖé é ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo wà nǔ sɔgbe kpo nǔ e byɔ wɛ mǐ ɖè é kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú mǐ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo byɔ nǔ e sín hudo mǐ nɔ ɖó ayihɔngbe ayihɔngbe lɛ é ɔ, nǔwukpikpé e mǐ na dó xò nǔ ɔ kàn na é na ɖò mǐ sí bonu mǐ na ɖi fɔnlin alǒ gbɛ́ nǔ wà, bo na ɖó nukún ɖɔ é na na nǔ enɛ lɛ mǐ ǎ. Mǐ ɖó na w’azɔ̌ syɛnsyɛn, bo lɛ́ yí gbè nú azɔ̌ ɖebǔ e mǐ mɔ bo ka sixu wà é. (Matie 6:11; 2 Tɛsalonikinu lɛ 3:10) Alǒ enyi mǐ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ mǐ bonu mǐ na jó walɔ nyanya ɖé dó ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú ninɔmɛ ɖebǔ e sixu dɔn mǐ dó nǔ enɛ mɛ é. (Kolosinu lɛ 3:5) Mǐ ni ɖɔ xó dó nǔ e è nɔ yawu kanbyɔ dó ɖɛxixo wu lɛ é ɖé lɛ jí.
NǓ E È NƆ YAWU KANBYƆ DÓ ÐƐXIXO WU LƐ É
9. Mɛ̌ mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ sɛ́dó? Etɛ Jaan 14:6 ka kplɔ́n mǐ dó ɖɛxixo wu?
9 Mɛ̌ mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ sɛ́dó? Jezu kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni xoɖɛ sɛ́dó “Tɔ́ mǐtɔn e ɖò [jixwé] ɔ.” (Matie 6:9) É lɛ́ ɖɔ: “Nyɛ wɛ nyí ali ɔ, bo nyí nugbǒ ɔ, bo ka lɛ́ nyí gbɛ̀ ɔ. Mɛɖebǔ sixu yì Tɔ́ ɔ gɔ́n nyɛ mɛvo ǎ.” (Jaan 14:6) Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah kɛɖɛ gbɔn Jezu jí. Etɛ ka nyí tinmɛ ɖɛxixo gbɔn Jezu jí tɔn? Bonu Jehovah na sè ɖɛ mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖó na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó sísí nú azɔ̌ bunɔ e Jehovah sɔ́ d’alɔ mɛ nú Jezu é. Lee mǐ ko kplɔ́n gbɔn é ɔ, Jezu wá ayikúngban jí bo na hwlɛn mǐ sín hwɛ kpo kú kpo sí. (Jaan 3:16; Hlɔmanu lɛ 5:12) Jehovah lɛ́ sɔ́ Jezu bɔ é nyí Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó kpo Hwɛɖɔtɔ́ kpo.—Jaan 5:22; Eblée lɛ 6:20.
10. Ðě jɛn mǐ ɖó na nɔ hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ é à? Tinmɛ.
10 Ðě jɛn mǐ ɖó na nɔ hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ é à? Eǒ, Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni jɛkpo, jinjɔn ayǐ, alǒ nɔte hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ é ǎ. Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ hɛn ɔ mǐ na nɔ ɖebǔ bo ɖɔ xó nú Jehovah, mǐ ni vɛ́ ko bló mɔ̌ kpo sísí kpo kpowun. (Nɛɛmíi 8:6; Daniyɛli 6:11; Maki 11:25) Nǔ e nyí nùjɔnǔ hugǎn nú Jehovah é wɛ nyí lee mǐ nɔ bo xoɖɛ ɔ é ǎ, loɔ, nǔ ɔ wɛ nyí ɖɔ mǐ ni ɖɔ xó n’i kpo linlin ɖagbe kpo. Mǐ hɛn ɔ, mǐ na xoɖɛ d’aga, alǒ xò dó xomɛ ɖò fí ɖebǔ e mǐ ɖè é, gan ɖebǔ mɛ ɖò kéze alǒ zǎnmɛ. Enyi mǐ ɖò ɖɛ xò sɛ́dó Jehovah wɛ ɔ, mǐ sixu ɖeji ɖɔ é na ɖótó mǐ hugǎn lee mɛ ɖevo ɖebǔ sixu wà gbɔn é.—Nɛɛmíi 2:1-6.
11. Nǔ tɛ lɛ jí mɔ̌ mǐ ka sixu ɖɔ xó dó nú Jehovah?
11 Etɛ lɛ mǐ ka sixu xoɖɛ bo byɔ? Mi sixu xoɖɛ bo byɔ nǔ ɖebǔ e Jehovah yí gbè na é. Biblu ɖɔ: “Mǐ byɔ nǔ ɖebǔ nú é sɔgbe xá jlǒ tɔn ɔ, é nɔ ɖótó mǐ.” (1 Jaan 5:14) Mǐ hɛn ɔ, mǐ na xoɖɛ bo byɔ nǔ mǐɖesunɔ tɔn lɛ à? Ganji. Ðɛxixo sɛ́dó Jehovah ɖó na cí xóɖiɖɔ xá xɔ́ntɔn vívɛ́ ɖé ɖɔhun. Mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖɔ nǔ ɖebǔ e ɖò linlin mǐtɔn kpo ayi mǐtɔn kpo mɛ é nú Jehovah. (Ðɛhan 62:9) Mǐ sixu xoɖɛ sɛ́dó è ɖɔ é ni na mǐ gbigbɔ mímɛ́ tɔn bonu é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wà nǔ ɖagbe. (Luki 11:13) Mǐ sixu lɛ́ byɔ Jehovah ɖɔ é ni na nùnywɛ mǐ bonu mǐ na site dó nǔ ɖagbe lɛ jí, bo lɛ́ xoɖɛ ɖɔ é ni na mǐ hlɔnhlɔn, bonu mǐ na ɖí xwi xá ninɔmɛ vɛwǔ lɛ. (Jaki 1:5) Mǐ ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ. (Efɛzinu lɛ 1:3, 7) Mǐ ɖó na lɛ́ xoɖɛ dó mɛ ɖevo lɛ tamɛ, kaka jɛ xwédo mǐtɔn kpo nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é bǐ jí.—Mɛsɛ́dó 12:5; Kolosinu lɛ 4:12.
12. Etɛ lɛ ka ɖó na nyí nǔ taji hugǎn ɖò ɖɛ mǐtɔn lɛ mɛ?
12 Etɛ lɛ ka ɖó na nyí nǔ taji hugǎn ɖò ɖɛ mǐtɔn lɛ mɛ? Jehovah kpo jlǒ tɔn kpo. Mǐ ɖó na dokú n’i sín ayi mɛ nú nǔ e é wà nú mǐ lɛ é bǐ. (1 Tan 29:10-13) Mǐ tuùn enɛ ɖó hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é kplɔ́n lee è na xoɖɛ gbɔn é ahwanvu tɔn lɛ. (Xà Matie 6:9-13.) É ɖɔ ye ɖó na xoɖɛ bo byɔ jɛ nukɔn ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ sísí, enɛ wɛ nyí é ni nyí nǔ mímɛ́. Enɛ gudo ɔ, Jezu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó na xoɖɛ bo byɔ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ni wá, bo lɛ́ byɔ ɖɔ jlǒ tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí. Enyi mǐ byɔ nǔ taji hugǎn enɛ lɛ gudo ɔ kɛɖɛ jɛn mǐ na byɔ nǔ e hudo mǐɖesu lɛ é bɔ Jezu ɖɔ. Enyi mǐ nɔ sɔ́ Jehovah kpo jlǒ tɔn kpo ɖó nukɔn ɖò ɖɛ mǐtɔn lɛ mɛ ɔ, nǔ e ɖò taji nú mǐ hugǎn lɛ é xlɛ́ wɛ mǐ ɖè nɛ.
13. Nɛ̌ ɖɛ mǐtɔn lɛ ka ɖó na ɖi ga sɔ?
13 Nɛ̌ ɖɛ mǐtɔn lɛ ka ɖó na ɖi ga sɔ? Biblu ɖɔ ǎ. Ðɛ mǐtɔn lɛ sixu hwe gli alǒ ɖi ga, sɔgbe kpo ninɔmɛ ɔ kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu xoɖɛ klewun ɖé cobo ɖu nǔ, amɔ̌, hwenu e mǐ ɖò kú dó nú Jehovah wɛ é alǒ ɖò linkpɔ́n mǐtɔn lɛ ɖɔ n’i wɛ é ɔ, ɖɛ mǐtɔn sixu ɖi ga. (1 Samuwɛli 1:12, 15) Mǐ jló na xoɖɛ gaga bo dó hu jì nú mɛ ɖevo lɛ lee mɛɖé lɛ wà gbɔn ɖò Jezu sín azǎn gbè é ǎ. (Luki 20:46, 47) Ðɛ mɔhun lɛ nɔ ɖɔ nùɖé nú Jehovah ǎ. Nǔ e nyí nǔ taji nú Jehovah é wɛ nyí ɖɔ mǐ ni xoɖɛ sín ayi mǐtɔn mɛ.
14. Azɔn nabi mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ? Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó Jehovah wu?
14 Azɔn nabi mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ? Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ ɖɔ xó nú emi ɖò gbesisɔmɛ. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ɖó na “nɔ ɖókan dó ɖɛxixo wu,” bo “nɔ xoɖɛ hwebǐnu,” lobo ‘ma nɔ gɔn ɖɛ xò ó.’ (Hlɔmanu lɛ 12:12; 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:17; 1 Timɔtée 5:5) Jehovah ɖò gbesisɔmɛ hwebǐnu bo na ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ. Mǐ sixu dokú n’i gbè bǐ gbè nú wanyiyi tɔn kpo alɔhundonanǔmɛ tɔn kpo. Mǐ sixu lɛ́ byɔ ɛ ɖɔ é ni xlɛ́ ali mǐ, na hlɔnhlɔn mǐ, bo lɛ́ dó gbɔ nú mǐ. Enyi wǔ e Jehovah jɔ mǐ bɔ mǐ na xoɖɛ sɛ́dó è é xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ nugbǒ nugbǒ ɔ, mǐ na zán ali e hun nú mǐ lɛ é bǐ dó ɖɔ xó n’i.
15. Aniwu mǐ ka ɖó na ɖɔ “nicɛ” ɖò fifonu ɖɛ ɖé tɔn?
15 Aniwu mǐ ka ɖó na ɖɔ “amǐ [alǒ nicɛ]” ɖò fifonu ɖɛ ɖé tɔn? Xókwin “nicɛ” ɔ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ “é ni cɛ́,” alǒ “é ni nyí mɔ̌.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e mǐ ɖɔ ɖò ɖɛ ɔ mɛ lɛ é wu, enɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ xoɖɛ ɔ kpo ayi bǐ kpo. (Ðɛhan 41:14) Biblu lɛ́ kplɔ́n mǐ ɖɔ é sɔgbe ɖɔ mǐ ni nɔ ɖɔ “nicɛ” dó dò alǒ d’aga ɖò ɖɛ agbawungba tɔn lɛ sín fifonu bo dó xlɛ́ ɖɔ mǐ yí gbè nú nǔ e è ɖɔ lɛ é.—1 Tan 16:36; 1 Kɔlɛntinu lɛ 14:16.
LEE MAWU NƆ SÈ ÐƐ MǏTƆN LƐ GBƆN É
16. Jehovah ka nɔ sè ɖɛ mǐtɔn lɛ dóó à? Tinmɛ.
16 Jehovah ka nɔ sè ɖɛ mǐtɔn lɛ dóó à? Ganji, é nɔ wà mɔ̌. Biblu ɖɔ dó Jehovah wu ɖɔ é “wɛ nɔ sè ɖɛ.” (Ðɛhan 65:3) Jehovah nɔ ɖótó ɖɛ e gbɛtɔ́ livi mɔkpan nɔ xò kpo ayijlɔjlɔ kpo lɛ é, bo nɔ na sìnkɔn na. Ali vovo gègě nu wɛ é ka nɔ wà mɔ̌ ɖè.
17. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ zán wɛnsagun lɛ kpo mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ ɖò ayikúngban jí lɛ é kpo dó na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ gbɔn?
17 Jehovah nɔ zán wɛnsagun tɔn lɛ kpo mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ ɖò ayikúngban jí lɛ é kpo dó na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ. (Eblée lɛ 1:13, 14) Mɛ gègě ko xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ emi bonu emi na mɔ nukúnnú jɛ Biblu mɛ, bɔ ɖɛ ɔ gudo zaan ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖokpo wá xúxú hɔn nú ye. Biblu xlɛ́ ɖɔ wɛnsagun lɛ nɔ ɖó alɔ ɖò “Wɛnɖagbe” ɔ jijla gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí mɛ. (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 14:6.) Gɔ́ na ɔ, gègě mǐtɔn ko xoɖɛ sɛ́dó Jehovah dó tagba tawun ɖé jí alǒ dó hudo tawun ɖé jí, bɔ enɛ gudo ɔ, mǐ mɔ nǔ e sín hudo mǐ ɖó é sín Klisanwun sunnu alǒ nyɔnu ɖé gɔ́n.—Nùnywɛxó 12:25; Jaki 2:16.
18. Nɛ̌ Jehovah ka nɔ zán gbigbɔ mímɛ́ tɔn kpo Biblu kpo dó na sìnkɔn nú ɖɛ lɛ gbɔn?
18 Jehovah nɔ zán gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ. Enyi mǐ xoɖɛ bo byɔ alɔdo bo na ɖí xwi xá tagba ɖé ɔ, é sixu zán gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó na mǐ alixlɛ́mɛ kpo hlɔnhlɔn kpo. (2 Kɔlɛntinu lɛ 4:7) Jehovah nɔ lɛ́ zán Biblu dó na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ bo nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ site dó nǔ e nùnywɛ kpé lɛ é jí. Enyi mǐ ɖò Biblu xà wɛ ɔ, mǐ sixu mɔ wemafɔ ɖěɖee na d’alɔ mǐ lɛ é. Jehovah sixu lɛ́ sísɛ́ nɔví ɖé b’ɛ na na nǔ e sín hudo mǐ ɖò é sín xósin ɖò kplé ɖé jí, alǒ é na bló bɔ mɛxo agun tɔn ɖé na má nùɖé xá mǐ sín Biblu mɛ.—Galatinu lɛ 6:1.
19. Etɛwu é ka sixu cí nú mǐ ɖɔ Jehovah kún na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ ó?
19 Amɔ̌ hweɖelɛnu ɔ, mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Etɛwu Jehovah ma ka ko na sìnkɔn nú ɖɛ ce lɛ ǎ?’ Flín ɖɔ é tuùn hwenu e é na na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ é kpo lee é na wà mɔ̌ gbɔn é kpo. É tuùn nǔ e sín hudo mǐ ɖó é. É sixu byɔ ɖɔ mǐ ni ɖókan dó ɖɛxixo wu nú hwenu ɖé, bo dó xlɛ́ ɖɔ nǔ e byɔ wɛ mǐ ɖè é ɖu ayi mɛ nú mǐ tawun, alǒ bo dó xlɛ́ ɛ ɖɔ mǐ ɖó nùɖiɖi n’i nugbǒ nugbǒ. (Luki 11:5-10) Hweɖelɛnu ɔ, Jehovah nɔ na sìnkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ ɖò ali e nu mǐ ma ɖó nukún tɔn ɖè ǎ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu xoɖɛ sɛ́dó Jehovah dó tagba syɛnsyɛn ɖé wu, bɔ é gbɔ tagba ɔ ɖè síìn nú mǐ bo ka na hlɔnhlɔn mǐ bɔ mǐ na dɛ ɖ’enu.—Xà Filipunu lɛ 4:13.
20. Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah hwɛhwɛ?
20 Wǔ ɖaxó wɛ Jehovah jɔ mǐ bɔ mǐ na xoɖɛ sɛ́dó è! Mǐ sixu ɖeji ɖɔ é na sè ɖɛ mǐtɔn. (Ðɛhan 145:18) Lee mǐ nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah sín ayi mɛ hwɛhwɛ sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ xɔ́ntɔn e mǐ zun xá ɛ é na vɛ́ sɔ.


text:
Wp/fon/Soɖabi
Soɖabi ɔ dé han wɛ bɛ nyi sin gbɛ tɔn bɔ e nɔ yi sin atàn mɛ. Ahan nɛ ɔ to e ɖo hweyixɔ waji Afrika gbeji tɔn lɛ e mɛ wɛ e nɔ ɖa ɖé alɔkpa alɔkpa. To nɛ lɛ ɖokpo ɖokpo sunnyi. Nyikɔ SOƉABI ɔ Benɛɛ to ɔ kpodo Togo to ɔ kpan mɛ wɛ e nɔ nylɔ ɖɔ mɔ ɖé. Tɛn ɖaxo ɖe mɛ e ɖe ɖo ayihɔngbe ayihɔngbe gbɛ zinzan to we e nɛ lɛ tɔn kpodo sinsɛn nuwiwa yetɔn sin gbɛ mɛ.
Lé ě sun nyi ɖɔ ɖo mɛwigbéji é[edit | edit source]
- Cameroun ɔ e nɔ yɔlɔ ɖɔ Ondotol kabi Hâ
- Côte d'Ivoire ɔ e nɔ yɔlɔ ɖɔ Kutuku
- Ghana ɔ Akpɛtɛci wɛ e nɔ yɔlɔ ɖɔ
- Nigéria ɔ Ogogoro wɛ e nɔ yɔlɔ ɖɔ


text:
Archival
Discovery
Interpretation from Oral Tradition, Glenville Ashby, PhD
Fon translation, Jean-Paul Houndagnon
Please contact us for the full manuscript in English, French or Fon
WEKE: HLƆNHLƆN GBƐTƆN
WEKE: nuɖoyɛswìmɛ ɖӗ nɔ tɔn ɖo keze ɔ kpo ɖӗ nɔ tɔn ɖo zănmɛ ɔ kpo
hɔnhlɔn we lɛ ɖò vovo amɔ ye ɖò gbe nɔ kpɔ mɛ
ɖe nyĭ yɛhwenú bɔ ɖe ɔ nyĭ nú ma ɖó sù
ɖe yì jĭ bɔ ɖe ɖò dò
ɖe nɔ jɛ mɛ mɛ bɔ ɖe nɔ kpàn
ɖe d’ágbà bɔ ɖe ɖò kpɛvíntín
ye nɔ wà nŭ ɖo kpɔ bó ka lɛ vɔ nɔ blo yetɔn yetɔn
wànyìyí kpoɖo wàngbɛna kpo
ɖe dŏ zĭn bɔ ɖe ɖò gbàwungba
WEKE nyĭ yɛhwe Tao ă, e ka vɔ nyĭ yɛhwe Buɖa ă.
WEKE nyĭ nŭ d’áblà ɖe ă.
ayĭ nŭ wɛ, e mɔ nŭ jɛ fi bi bó kp’acɛ nú nŭ ɖӗ mĭ nɔ ylɔ ɖɔ ayìkúngban
e we nyĭ Nŭ Nukɔntɔn ɔ, nŭ ɖӗ nɔ zɔn bɔ ye nɔ kpe gbɛmɛdan nɔ gbó mɛ lɛ ɔ, gbɛ,
ɖi le mĭ ko tuùnwin ɖò ɔ.
mɛ cyáncyán ɖe jɛn yĭ gbe abĭ tuùn ɖɔ nŭ nyĭ mɔ ɖŏ mɛ sukpɔ ɖe ɖò xó tɔn ɖɔ wɛ ă
tuùn ɖɔ wàngbɛna wɛ nyĭ kpená wànyìyí tɔn. Enɛwú wɛ zɔn bɔ wànyìyí ɖe wàngbɛna
mɛ vò ă
majijɛ wɛ wɛ nyĭ kpená abɔnínɔ tɔn. ɖe yetɔn ka ɖe mɛɖí ɔ mɛ vò ă
hweɖenu mĭ ma vɔ ɖó wànyìyí ă, hweɖenu mĭ ma vɔ sìwŭ tɔjuwi ă, wӗ mĭ nɔ gbɛ
wàn nú mɛ.
hweɖenu e jɛ mĭtɔn jĭ ɔ wɛ mĭ nɔ jɛ ma bó ná ɖó bĭɔ gbɔjɛ xɛn
hweɖenu xomɛsísì mĭtɔn zɛ jlɛ wŭ ɔ wɛ mĭ nɔ fɔn WEKE
2/2
ɖò bìbɛ mɛ ɔ…
Weke nyĭ hɔnhlɔn ɖɛ mɛɖesú nɔ dă ɔ, e ɖó bìbɛ ă, mɔɔ e ka lɛvɔ ɖó fífó ă. e ɖesú
wɛ nɔ na ninɔmɛ ɖӗ mɛ ye nɔ nɔ bó ɖó nɔ ɖe afɔ ɖo afɔ tɔn mɛ ɔ
E bɛ sín mɛblɛblɛ jĭ, e wɛ nyĭ nŭ nukɔntɔn ɖӗ nɔ hɛn hwiyanhwiyan wà hɛnnù lɛ mɛ
ɔ, akɔta lɛ mɛ kpoɖo gbɛta lɛ mɛ kpo
mɛ ɖӗbŭ tuùn nŭ ɖe wútú wɛ e nɔ dɔn mɛ byɔ ă, enɛ ɔ wútú wɛ jiɖiɖe ɖe ă. amɔ e
nɔ jɔ bɔ ahwan ɔ nɔ bɛ, e nɔ hɛn adɔn wà, ló bó nɔ hen titó lɛ bi gbe, mɛ huhù kpoɖo
mɛgɔn xó ɖíɖó xa mɛ gannúgannú kpo, nŭ fìnfìn, bɔ hweɖenu afìn na wà tɔn sín
myɔn mɛ ɔ, e hɛn e na dɔn kú wà bó ná hɛn gbɛtɔ xomɛmimɛ nɔ sín kú ɖesú wà.
Ye mɛ we wɛ gán, tɔ ɖokpo kpo vì tɔn kpo, mɛ we gee ɖo mɛ kanwe kó jĭ. Ye mɔ
vivo bó ɖó dŏ wezun, ye gbɔn bɔ mɛ, ye zɔn afɔ vɔ, bɔ hùn yetɔn kɔn nyi alĭ ɔ jĭ ɖo
afɔ wì yetɔn mɛ, pɛpɛ ɖí hùn ɖӗ kɔn nyi kɔmɛ ɖӗ ye wà jɛ ɖo ahwan ɔ mɛ ɔ. Hɛbyoso
ɖɔ nŭ bɔ jixwe z’awe ɖo zăn wiwi mɛ. Ye nɔ gbɔ xíí xíí ɖí yɔkpɔvú e ɖo anɔ nŭ wɛ ɔ
lo bɔ alĭn yetɔn nɔ xo kpatakpata bó ná ɖó gbɔn jɔhɔn. e wà yá bɔ agbɔ kpe ye
tawun tɔn, ye j’ayĭ ɖo kɔ mɛ, bo dŏ kɔ dò, bɔ nutó yetɔn lɛ sɔ kɔ mɛ ɖŏ dĭn kpo hùn
kpo ɖò kpɛncɛn ɖo ayĭkungban jĭ.


text:
Tinmɛ E Ðò Vivɔnu lɛ É
1 JEHOVAH
Mawu sín nyikɔ nɔ nyí Jehovah bɔ tinmɛ tɔn nyí “É Nɔ Bló B’ɛ Nɔ Jɛ.” Jehovah wɛ nyí Mawu nǔbǐwukpétɔ́ ɔ, é wɛ dá nǔ lɛ bǐ. É ɖó hlɔnhlɔn bo na bló nǔ ɖebǔ e é ɖɔ ɖɔ emi na bló é.
Ðò Ebléegbe mɛ ɔ, wekwín ɛnɛ wɛ è zán dó wlan Mawu sín nyikɔ. Ðò Fɔngbe mɛ ɔ, wekwín enɛ lɛ wɛ nyí YHWH alǒ JHVH. Nyikɔ Mawu tɔn ɖibla yì 7 000 ɖò akpáxwé Biblu tɔn e è wlan dó Ebléegbe mɛ lɛ é sín wema dòdó ɔ mɛ. Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ ylɔ nyikɔ Jehovah ɔ ɖò alɔkpa vovo mɛ sɔgbe xá lee gbè yetɔn nɔ ylɔ gbɔn é.
2 NǓ E È WLAN DÓ BIBLU MƐ LƐ É Ɔ, “MAWU WƐ SƆ́ BǏ DÓ AYI MƐ NÚ MƐ LƐ”
Mawu wɛ nyí Dowatɔ́ Biblu ɔ tɔn, loɔ, é zán sunnu ɖé lɛ bɔ ye wlan. Enɛ sɔgbe xá nǔ elɔ: Mɛjitɔ́ ɖé sixu zɔ́n vǐ tɔn ɖɔ é ni wlan wema ɖé nú emi. Linlin mɛjitɔ́ ɔ tɔn lɛ wɛ ɖò wema ɔ mɛ. Mawu zán gbigbɔ mímɛ́ tɔn dó xlɛ́ ali Biblu wlantɔ́ lɛ bɔ ye wlan linlin tɔn lɛ. Ali vovo nu wɛ gbigbɔ Mawu tɔn xlɛ́ ali ye ɖè, hweɖelɛnu ɔ, é nɔ bló bɔ ye nɔ mɔ nǔ, alǒ nɔ xò dlɔ̌ ye bɔ enɛ gudo ɔ, ye nɔ wlan nǔ lɛ.
3 NUGBODÒDÓ LƐ
Nùkplɔnmɛ ɖěɖee ɖò Biblu mɛ bo nɔ tín nugbǒ taji ɖé mɛ é wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nugbodòdó e ɖɔ “gbɛ̌ nyanya lɛ ɔ, walɔ ɖagbe e è ɖó ɔ wɛ ye nɔ hɛn gblé” é kplɔ́n mǐ ɖɔ mɛ e mǐ nɔ dó gbɛ̌ xá lɛ é nɔ wà nǔ dó mǐ wu ɖò ali ɖagbe alǒ nyanya nu. (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33) Nugbodòdó e ɖɔ “nǔ e è dó ɔ wɛ è nɔ ya” ɔ kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ kún sixu gɔn nǔ e mǐ nɔ wà lɛ é sín sìn sún ó.—Galatinu lɛ 6:7.
4 NǓÐƆÐ’AYǏ
Wɛn e gosin Mawu gɔ́n é ɖé wɛ. É sixu nyí tinmɛ ɖé dó jlǒ Mawu tɔn wu, nùkplɔnmɛ walɔ ɖagbe tɔn ɖé, gbeɖiɖe ɖé alǒ hwɛɖónúmɛ ɖé. É sixu lɛ́ nyí nǔ e ɖò na wá jɛ wɛ ɖò sɔ é sín wɛn ɖé. Nǔɖɔɖ’ayǐ gègě ɖò Biblu mɛ bo ko jɛ.
5 NǓÐƆÐ’AYǏ E KÚNKPLÁ MƐSIYA Ɔ LƐ É
Jezu wɛ nyí mɛ e bló bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn e kúnkplá Mɛsiya ɔ lɛ é gègě jɛ é. Kpɔ́n gbàví “ Nǔɖɔɖ’ayǐ E Kúnkplá Mɛsiya ɔ É ɖé Lɛ.”
▸ Wemata 2, akpá. 17, tinmɛ e ɖò dò é.
6 LINLIN JEHOVAH TƆN NÚ AYIKÚNGBAN Ɔ
Jehovah dá ayikúngban ɔ bonu é na nyí xwé ɖagbeɖagbe ɖé nú gbɛtɔ́ e yí wǎn n’i lɛ é. Linlin tɔn ko huzu ǎ. Malin-malin mɛ dìn ɔ, Mawu na ɖè nǔnyanyawiwa bǐ síìn bo na na gbɛ̀ mavɔmavɔ togun tɔn.
7 SATÁAN AWOVI Ɔ
Satáan wɛ nyí wɛnsagun nukɔntɔn e fɔ́n gǔ dó Mawu jí é. È nɔ ylɔ ɛ ɖɔ Satáan, tinmɛ tɔn wɛ nyí “Gbeklanxamɛtɔ́,” ɖó é fɔ́n gǔ dó Jehovah jí. È nɔ lɛ́ ylɔ ɛ ɖɔ Awovi, tinmɛ tɔn wɛ nyí “Xókpadomɛnutɔ́.” È sun nyǐ enɛ ɛ ɖó é nɔ ɖ’adingban dó Mawu nu bo nɔ lɛ́ flú gbɛtɔ́ lɛ.
8 WƐNSAGUN LƐ
Jehovah ko dá wɛnsagun lɛ xóxó cobo wá dá ayikúngban ɔ. È dá ye bonu ye na nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé. Wɛnsagun nǔ hú livi kanweko wɛ tíìn. (Nǔɖexlɛ́mɛ 5:11) Ye ɖó nyikɔ vovo bo lɛ́ ɖó jijɔ vovo. Wɛnsagun gbejinɔtɔ́ lɛ nɔ sɔ́ yeɖée hwe bo nɔ gbɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni ma sɛ̀n emi ó. Tɛn vovo mɛ wɛ ye ɖè bɔ è lɛ́ sɔ́ azɔ̌ vovo d’así nú ye. Azɔ̌ e ye nɔ wà lɛ é ɖé lɛ wɛ nyí sinsɛnzɔ́wiwa ɖò axɔsuzinkpo Jehovah tɔn nukɔn, wɛn tɔn didó mɛ lɛ, alɔ cyɔncyɔn mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ ɖò ayikúngban jí lɛ é jí kpo ali xlɛ́xlɛ́ ye kpo, gɔ́ nú hwɛɖónúmɛ Mawu tɔn sín wɛn didó mɛ lɛ kpo gudo ninɔ nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ kpo. (Ðɛhan 34:8; Nǔɖexlɛ́mɛ 14:6; 22:8, 9) Ðò sɔgudo ɔ, ye kpo Jezu kpo na fun ahwan e è nɔ ylɔ ɖɔ Haamagedɔni é.—Nǔɖexlɛ́mɛ 16:14, 16; 19:14, 15.
9 HWƐHUHU
Nǔ ɖebǔ e mǐ nɔ lin alǒ wà b’ɛ sɔ́ ta Jehovah alǒ jlǒ tɔn é wɛ nyí hwɛhuhu. Ðó hwɛhuhu nɔ hɛn kancica e ɖò mǐ kpo Mawu kpo tɛntin é gblé wutu ɔ, é na sɛ́n kpo nugbodòdó kpo ɖěɖee na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nyì alɔ nú hwɛ e è nɔ tuùn bo nɔ hu lɛ é. Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, nǔ e Jehovah dá lɛ é bǐ wɛ nyɔ́ bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu, amɔ̌, hwenu e Adamu kpo Ɛvu kpo tlitó nú Jehovah é ɔ, ye hu hwɛ bo sɔ́ nyí mɛ maɖóblɔ̌ ǎ. Ye kpò bo wá kú, bɔ ɖó mǐ ɖu hwɛhuhu gú sín Adamu gɔ́n wutu ɔ, mǐ lɔ nɔ kpò bo nɔ kú.
10 HAAMAGEDƆNI
Ahwan Mawu tɔn e na sú kún dó nú Satáan sín gbɛ̀ kpo nǔnyanyawiwa lɛ bǐ kpo é wɛ.
11 AXƆSUÐUTO MAWU TƆN
Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɔ, acɛkpikpa ɖé wɛ bɔ Jehovah ɖó ayǐ ɖò jixwé. Jezu Klisu wɛ nyí Axɔsu na. Ðò sɔgudo ɔ, Jehovah na zán Axɔsuɖuto ɔ dó sú kún dó nú nǔnyanyawiwa lɛ bǐ. Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na kp’acɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ nu.
12 JEZU KLISU
Jehovah dá Jezu jɛ nukɔn nú nǔ lɛ bǐ. É sɛ́ ɛ dó ayikúngban jí b’ɛ wá kú dó gbɛtɔ́ lɛ bǐ tamɛ. Ee è hu Jezu gudo é ɔ, Jehovah fɔ́n ɛ. Jezu ɖò axɔsu ɖu wɛ dìn ɖò jixwé ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn nu.
13 NǓÐƆÐ’AYǏ XWÈ 7 DONU 70 Ɔ TƆN
Biblu ɖɔ hwenu e Mɛsiya ɔ na jɛ wě é ɖ’ayǐ. Hwenu e Xwè 7 donu 69 lɛ wá vivɔnu é wɛ nǔ nyí mɔ̌. Xwè 7 donu 69 ɔ bɛ́sín xwè 455 J.H.M. bo wá fó ɖò xwè 29 H.M.
Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ é fó ɖò 29 H.M.? Xwè 7 donu 69 ɔ bɛ́ ɖò xwè 455 J.H.M. hwenu e Nɛɛmíi wá Jeluzalɛmu bo jɛ toxo ɔ vɔ́ gbá jí é. (Daniyɛli 9:25; Nɛɛmíi 2:1, 5-8) Enyi è ka lɛ́n xwè 7 donu 69 (7 x 69) ɔ, é na bló xwè 483. Nú mǐ lɛ́n xwè 483 lɛ sín 455 J.H.M. ɔ, é na wá fó ɖó xwè 29 H.M. Hwe enɛ nu pɛ́pɛ́pɛ́ wɛ Jezu bló baptɛm bo huzu Mɛsiya ɔ!—Luki 3:1, 2, 21, 22.
Nǔɖɔɖ’ayǐ ɖokpo ɔ lɛ́ ɖɔ xwè 7 ɖevo xó. Ðò avla enɛ mɛ ɖò xwè 33 H.M. ɔ, è na hu Mɛsiya ɔ, bɔ ɖò xwè 36 H.M. sín bǐbɛ̌mɛ ɔ, è na jla Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín wɛnɖagbe akɔta lɛ bǐ, é na nyí nú Jwifu lɛ kɛɖɛ ǎ.—Daniyɛli 9:24-27.
14 ADINGBAN-NÚKPLƆNMƐ ATƆNÐOBǓ TƆN
Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ Jehovah Mawu wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ, lé é dá Jezu jɛ nukɔn nú nǔ ɖevo lɛ bǐ. (Kolosinu lɛ 1:15, 16) Jezu nyí Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ǎ. É ɖɔ gbeɖé ɖɔ emi kpo Mawu kpo ɖò zɛ̌nzɛ̌n ǎ. É tlɛ ɖɔ: “Tɔ́ ɔ hugǎn mì.” (Jaan 14:28; 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:28) Amɔ̌, sinsɛn ɖé lɛ nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ Mawu nyí mɛ atɔn bo ɖò mɛ ɖokpo mɛ: Tɔ́ ɔ, Vǐ ɔ kpo gbigbɔ mímɛ́ ɔ kpo. Xókwin “Atɔnɖobǔ” ɔ ɖò Biblu mɛ ǎ. Adingban-núkplɔnmɛ wɛ enɛ nyí.
Gbigbɔ mímɛ́ ɔ, hlɔnhlɔn e Mawu nɔ zán dó w’azɔ̌ na ɔ wɛ. Hlɔnhlɔn tɔn e nukún ma nɔ mɔ ǎ b’ɛ nɔ zán dó wà jlǒ tɔn é wɛ. É nyí gbɛtɔ́ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, “[gbigbɔ mímɛ́] gɔ́ ayi mɛ” nú Klisanwun nukɔntɔn lɛ, bɔ Jehovah ɖɔ: “Un na gbà [gbigbɔ] ce kɔn nyì mɛ bǐ jí.”—Mɛsɛ́dó 2:1-4, 17.
15 AKLUZU
Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ zán akluzu dó sɛ̀n Mawu na ǎ. Etɛwu?
Sinsɛn nùvú mɛ wɛ è ko nɔ zán akluzu ɖè sín hwenu línlín lɛ ɖíe. Ðò hwexónu ɔ, è nɔ zán ɖò hwe sinsɛn kpo yɛsu xóɖóxámɛ tɔn pagáwùn tɔn kpo mɛ. Ðò xwè 300 nukɔntɔn e bɔ dó kú Jezu tɔn wu é mɛ ɔ, Klisanwun lɛ zán akluzu ɖò sinsɛn-biblo yetɔn mɛ ǎ. Xwè gègě gudo wɛ Axɔsu Hlɔma tɔn Constantin ɖɔ ɖɔ akluzu na nyí wuntun sinsɛn Klisanwun tɔn tɔn. È zán wuntun ɔ bo na dó bló bɔ mɛ gègě na byɔ sinsɛn Klisanwun tɔn mɛ. Amɔ̌, akluzu ɖó kancica ɖebǔ xá Jezu Klisu ǎ. Wema New Catholic Encyclopedia tinmɛ ɖɔ: “Aca akluzu zinzan tɔn ko tíìn jɛ nukɔn nú Klisanwun lɛ bo ka lɛ́ nyí aca Klisanwun lɛ tɔn ǎ.”
Jezu kú dó akluzu jí ǎ. Xókwin Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “akluzu” é sín tinmɛ tawun ɔ wɛ nyí “atín e xwete é,” “atínkpo” alǒ “atín.” Wema The Companion Bible tinmɛ ɖɔ: “È wlan nǔ ɖebǔ dó [Alɛnuwema Yɔyɔ̌] Glɛkigbe tɔn ɔ mɛ bonu é tlɛ vlɛ́ atínkpo wè ǎ.” Atín e xwete é jí wɛ Jezu kú dó.
Jehovah jló ɖɔ mǐ ni zán ɖiɖe lɛ alǒ wuntun lɛ ɖò sinsɛn-biblo mǐtɔn mɛ ǎ.—Tíntɔ́n 20:4, 5; 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:14.
16 FLǏN
Jezu ɖegbe nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ flín kú emitɔn. Ye nɔ wà mɔ̌ xwewu xwewu ɖò Nisáan sín azǎn 14gɔ́ ɔ gbè, b’ɛ sɔgbe xá azǎn e jí Izlayɛli-ví lɛ nɔ ɖu Dindinwayixwe ɔ é. È nɔ hɛn wɔxúxú kpo vɛɛn kpo gbɔn mɛ lɛ bǐ jí ɖò Flǐn ɔ hwenu. Nǔ enɛ lɛ nɔte nú agbaza Jezu tɔn kpo hun tɔn kpo. Mɛ ɖěɖee na ɖu axɔsu xá Jezu ɖò jixwé lɛ é nɔ ɖu wɔxúxú ɔ bo nɔ lɛ́ nu vɛɛn ɔ. Mɛ ɖěɖee ɖó nukúnɖiɖo bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò ayikúngban jí lɛ é nɔ yì Flǐn ɔ tɛnmɛ kpo sísí kpo, amɔ̌, ye nɔ ɖu wɔxúxú ɔ ǎ, ye ka nɔ nu vɛɛn ɔ ǎ.
17 LINDƆ̌N
Ðò Traduction du monde nouveau mɛ ɔ, xókwin “lindɔ̌n” ɔ nɔ dó nǔ elɔ lɛ gesí: (1) gbɛtɔ́, (2) kanlin, alǒ (3) gbɛ̀ gbɛtɔ́ tɔn alǒ kanlin tɔn. Kpɔ́ndéwú tɔn ɖé lɛ ɖíe:
Gbɛtɔ́. Nɔwée hwenu ɔ, “mɛ kwín wè ɖé wɛ byɔ tɔjihun ɔ mɛ: ye mɛ [alǒ ‘lindɔ̌n,’ NWT] tantɔn wɛ nyí mɛ e byɔ mɛ bo gán ɖò sìn xó ɔ mɛ é.” (1 Piyɛ́ɛ 3:20) Ðò wemafɔ elɔ mɛ ɔ, mɛ lɛ alǒ gbɛtɔ́ lɛ dó gesí wɛ xókwin “lindɔ̌n” ɔ ɖè, ye wɛ nyí Nɔwée, asì tɔn, vǐ yetɔn atɔn lɛ kpo vǐ yetɔn sí lɛ kpo.
Kanlin. “Mawu ɖɔ: ‘Kanlin [“lindɔ̌n” NWT sín tinmɛ e ɖò dò é] tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ ni gɔ́ tɔ̀ lɛ mɛ winnini; xɛ lɛ ni tíìn, bo nɔ zɔn gbɔn jɔhɔn mɛ.’ Mawu ɖɔ: ‘Ayikúngban ni na xwékanlin [“lindɔ̌n” NWT sín tinmɛ e ɖò dò é] tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ, gběkanlin tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ, kpo kanlin tɛnmɛ tɛnmɛ e nɔ sá lɛ kpo.’ Bɔ nǔ nyí mɔ̌ nugbǒ.”—Bǐbɛ̌mɛ 1:20, 24.
Gbɛ̀ gbɛtɔ́ tɔn alǒ kanlin tɔn. Jehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ: “Mɛ e jló na hu we [‘ɖò lindɔ̌n towe ba wɛ’ NWT sín tinmɛ e ɖò dò é] lɛ bǐ ko kú.” (Tíntɔ́n 4:19) Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é ɖɔ: “Nyɛ wɛ nyí lɛngbɔnyitɔ́ ɖagbe ɔ, lɛngbɔnyitɔ́ ɖagbe ɔ nɔ sɔ́ gbɛ̀ [‘lindɔ̌n’ NWT sín tinmɛ e ɖò dò é] tɔn dó savɔ̌ dó lɛngbɔ̌ tɔn lɛ tamɛ.”—Jaan 10:11.
Gɔ́ na ɔ, enyi mɛɖé wà nùɖé kpo “lindɔ̌n” tɔn “bǐ kpo” ɔ, é xlɛ́ ɖɔ mɛ ɔ sɔ́ jlǒ dó zán nǔwukpikpé tɔn bǐ dó wà nǔ ɔ.—Matie 22:37; Sɛ́nflínmɛ 6:5.
18 GBIGBƆ
Xókwin Ebléegbe tɔn kpo Glɛkigbe tɔn kpo ɖěɖee è lilɛ dó “gbigbɔ” ɖò Traduction du monde nouveau mɛ é sixu dó nǔ vovo gesí. É ɖò mɔ̌ có, ye nɔ dó nǔ e nukún ma nɔ mɔ ǎ é ɖé gesí hwebǐnu, ɖi jɔhɔn alǒ funfún gbɛtɔ́ kpo kanlin kpo tɔn. Xókwin enɛ lɛ sixu lɛ́ dó nùɖíɖó gbigbɔ tɔn lɛ kpo gbigbɔ mímɛ́ e nyí hlɔnhlɔn e Mawu nɔ dó w’azɔ̌ na é kpo gesí. Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ nùɖé nɔ ɖò gbɛtɔ́ mɛ bo nɔ kpó ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò kú tɔn gudo ǎ.—Tíntɔ́n 35:21 NWT; Ðɛhan 104:29 NWT; Matie 12:43 NWT; Luki 11:13 NWT.
19 JEYƐNU
Xókwin Glɛkigbe tɔn “Jeyɛnu” ɔ wɛ Biblu Fɔngbe tɔn lilɛ dó “zojimací.” Tɔdo e ɖò Jeluzalɛmu kpá bɔ è nɔ dó zunkɔ́ lɛ zo ɖ’emɛ é wɛ nɔ nyí Jeyɛnu. Ðò Jezu sín hwenu ɔ, nǔ ɖě xlɛ́ ɖɔ è nɔ doya nú kanlin lɛ alǒ gbɛtɔ́ lɛ alǒ dó ye zo gbɛɖe gbɛɖe ɖò tɔdo enɛ mɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, Jeyɛnu nɔte nú fí e nukún ma nɔ mɔ ǎ, bɔ è nɔ doya nú mɛkúkú lɛ alǒ dó ye zo ɖè kaka sɔyi é ǎ. Hwenu e Jezu ɖò mɛ bɛ́ kɔn nyì Jeyɛnu mɛ xó ɖɔ wɛ é ɔ, kún súsú dó nú mɛ mlɛ́mlɛ́ xó ɖɔ wɛ é ɖè.—Matie 5:22; 10:28.
20 ÐƐ E JEZU KPLƆ́N MƐ É
Ðɛ e Jezu xò hwenu e é ɖò lee è na xoɖɛ gbɔn é kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ wɛ é wɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni ɖɔ:
“Nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí”
Mǐ nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni klɔ́ adingban lɛ bǐ sín nyikɔ tɔn wu. Enɛ ɔ, nǔ e ɖò jixwé kpo ayikúngban jí lɛ é bǐ kpo na kpa susu nú nyikɔ Mawu tɔn bo ɖó sísí na.
“Axɔsuɖuɖu towe ni wá”
Mǐ nɔ xoɖɛ ɖɔ acɛkpikpa Mawu tɔn ni sú kún dó nú Satáan sín gbɛ̀ nyanya ɔ, bo kp’acɛ dó ayikúngban ɔ bǐ jí, lobo bló bonu ayikúngban ɔ ni huzu palaɖisi ɖé.
“Jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí”
Mǐ nɔ xoɖɛ ɖɔ linlin e Mawu ɖó nú Ayikúngban ɔ é ni jɛnu, bonu gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ maɖóblɔ̌ lɛ na dó sixu nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ, lee Jehovah jló gbɔn hwenu e é dá gbɛtɔ́ lɛ é.
21 GBƐXIXƆ Ɔ
Jehovah sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɔ bo na dó hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí. Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí axɔ e è ɖó na sú bo dó vɔ́ gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e sunnu nukɔntɔn ɔ Adamu hɛn bú é xɔ, bo na lɛ́ dó vɔ́ kancica e ɖò gbɛtɔ́ kpo Jehovah kpo tɛntin bo gblé é blóɖó é. Mawu sɛ́ Jezu dó ayikúngban jí bonu é na dó sixu kú dó hwɛhutɔ́ lɛ bǐ tamɛ. Ðó kú Jezu tɔn wutu ɔ, ali hun nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ bɔ ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo na lɛ́ nyí mɛ maɖóblɔ̌.
22 ETƐWU XWÈ 1914 Ɔ KA NYÍ XWÈ TAJI SƆMƆ̌?
Nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Daniyɛli wemata 4gɔ́ ɔ mɛ é kplɔ́n mǐ ɖɔ Mawu na ɖó Axɔsuɖuto tɔn ayǐ ɖò 1914.
Nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ: Jehovah xò dlɔ̌ nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn ɖé Axɔsu Nabukodonɔzɔ́ɔ, b’ɛ kúnkplá atín ɖaxó ɖé bɔ è gbò zindɛ́. Ðò dlɔ̌ ɔ mɛ ɔ, è lɛ́ gan kpo ganvɔ kpo dó atínta ɔ bonu é ni ma sɔ́ zɔ́n ó kaka nú “xwè tɛnwe.” Enɛ gudo ɔ, atín ɔ na lɛ́ zɔ́n.—Daniyɛli 3:31; 4:7-13.
Tinmɛ e nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖó é: Atín ɔ nɔte nú acɛkpikpa Mawu tɔn. Nú xwè gègě ɔ, Jehovah zán axɔsu lɛ ɖò Jeluzalɛmu dó kp’acɛ dó akɔta Izlayɛli tɔn nu. (1 Tan 29:23) Amɔ̌, axɔsu enɛ lɛ nɔ gbeji ǎ, bɔ acɛkpikpa yetɔn lɛ wá vivɔnu. È gbà Jeluzalɛmu ɖò xwè 607 J.H.M. Fí e “xwè tɛnwe” lɛ bɛ́sín é nɛ. (2 Axɔsu lɛ 25:1, 8-10; Ezekiyɛli 21:30-32) “Xwè tɛnwe” lɛ xó ɖɔ wɛ Jezu ɖè bo ɖɔ: “Mɛ e ma nɔ sɛ̀n Mawu ǎ lɛ na gbidi Jeluzalɛmu dó afɔ wu, kaka yì jɛ hwenu e ganmɛ yetɔn na vɔ dó é.” (Luki 21:24) Enɛ wu ɔ, “xwè tɛnwe” lɛ ko fó hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ǎ. Jehovah d’akpá ɖɔ emi na sɔ́ Axɔsu ɖé ɖó zinkpo jí ɖò vivɔnu “xwè tɛnwe” lɛ tɔn. Jezu, Axɔsu yɔyɔ̌ enɛ sín acɛkpikpa na hɛn nyɔna ɖaxó wá nú togun Mawu tɔn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ kaka sɔyi.—Luki 1:30-33.
Lee “xwè tɛnwe” lɛ na ɖi ga sɔ é: “Xwè tɛnwe” lɛ ɖi ga nú xwè 2 520. Enyi mǐ lɛ́n xwè 2 520 lɛ sín xwè 607 J.H.M. ɔ, é na wá fó ɖó 1914. Hwenɛnu wɛ Jehovah sɔ́ Jezu Mɛsiya ɔ, Axɔsu Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn ɖò jixwé.
Fitɛ mǐ ka ba nǔlɛnkwín 2 520 ɔ sín? Biblu ɖɔ ɖɔ xwè atɔn adaɖé bló azǎn 1 260. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:6, 14) Enɛ wu ɔ, “xwè tɛnwe” lɛ bló azǎn 1 260 donu wè, alǒ azǎn 2 520. Azǎn 2 520 lɛ bló xwè 2 520. Enɛ sɔgbe xá lee è nɔ yawu lɛ́n azǎn gbɔn ɖò nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ mɛ é, é wɛ nyí “xwè ɖokpo ɖò azǎn ɖokpo tɛnmɛ.”—Kɛnsísɔ́ 14:34; Ezekiyɛli 4:6.
23 WƐNSAGUN ÐAXÓ MICƐLI
Xógbe “wɛnsagun ɖaxó” ɔ sín tinmɛ wɛ nyí “gǎn wɛnsagun lɛ tɔn.” Wɛnsagun ɖaxó ɖokpo géé xó wɛ Biblu ɖɔ, bɔ nyikɔ tɔn nɔ nyí Micɛli.—Daniyɛli 12:1; Judi 9.
Micɛli nyí Gǎn nú ahwangɔnu wɛnsagun Mawu tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ tɔn. Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7 ɖɔ: “Micɛli kpodo wɛnsagun e ɖò glɔ tɔn lɛ kpo fun ahwan xá Dlagɔ́ɔn ɔ . . . kpodo wɛnsagun tɔn lɛ kpo.” Wema Nǔɖexlɛ́mɛ tɔn ɖɔ ɖɔ ahwangɔnu Mawu tɔn sín Gǎn wɛ nyí Jezu, hǔn Jezu sín nyikɔ ɖevo wɛ nyí Micɛli nɛ.—Nǔɖexlɛ́mɛ 19:14-16.
24 AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ
Hwenu e nǔ taji taji lɛ na jɛ ɖò ayikúngban jí cobɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na sú kún dó nú gbɛ̀ Satáan tɔn é dó gesí wɛ xógbe enɛ ɖè. È zán xógbe mɔhun ɖevo lɛ ɖò nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn mɛ, ɖi ‘gbɛvivɔ ɔ’ kpo ‘fí ɖiɖe Gbɛtɔ́ví ɔ’ tɔn kpo dó dó hwe enɛ nu ɖokpo ɔ gesí. (Matie 24:3, 27, 37) “Azǎn gudogudo tɔn lɛ” bɛ́ hwenu e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn jɛ acɛ kpa jí ɖò jixwé ɖò 1914 é, bo na fó hwenu e è na sú kún dó nú gbɛ̀ Satáan tɔn ɖò Haamagedɔni hwenu é.—2 Timɔtée 3:1; 2 Piyɛ́ɛ 3:3.
25 FÍNFƆ́N SÍN KÚ
Enyi Mawu lɛkɔ nú mɛ e ko kú é ɖé wá gbɛ̀ ɔ, è nɔ ylɔ mɔ̌ biblo ɖɔ fínfɔ́n sín kú. Biblu ɖɔ xó dó fínfɔ́n sín kú tɛnnɛ wu. Elíi, Elizée, Jezu, Piyɛ́ɛ kpo Pɔlu kpo bǐ wɛ fɔ́n mɛ sín kú. Mawu sín hlɔnhlɔn kɛɖɛ wɛ zɔ́n bɔ ye bló nùjiwǔ enɛ lɛ. Jehovah d’akpá ɖɔ emi na fɔ́n “mɛ ɖagbe lɛ, kpodo mɛ nyanya lɛ kpo” sín kú dó ayikúngban jí. (Mɛsɛ́dó 24:15) Biblu lɛ́ ɖɔ xó dó fínfɔ́n sín kú dó jixwé wu. Enɛ nɔ jɛ hwenu e mɛ ɖěɖee Mawu cyan, alǒ sɔ́ gbigbɔ dó ɖè lɛ é nɔ fɔ́n bá nɔ gbɛ̀ xá Jezu ɖò jixwé é.—Jaan 5:28, 29; 11:25; Filipunu lɛ 3:11; Nǔɖexlɛ́mɛ 20:5, 6.
26 AWOVINÚWIWA
Awovinúwiwa ɔ, nùwalɔ nyanya ɖé wɛ bo nɔ byɔ ɖɔ è ni tɛnkpɔn bo ɖɔ xó kpo yɛ nyanya lɛ kpo, é sixu nyí tlɔlɔ alǒ gbɔn mɛɖé jí, ɖi bokɔnɔ ɖé alǒ kɛnnɛsinɔ ɖé. Mɛ e nɔ ɖ’alɔ ɖò awovinúwiwa mɛ lɛ é nɔ wà mɔ̌, ɖó ye ɖi nǔ nú adingban-núkplɔnmɛ e ɖɔ ɖɔ yɛ ɖé nɔ tɔ́n sín gbɛtɔ́ lɛ mɛ ɖò kú yetɔn gudo, bo nɔ kpó ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ bo nɔ wá huzu klutɔ́ hlɔnhlɔnnɔ lɛ é. Awovi lɛ lɔ nɔ tɛnkpɔn bo na dó jɔ nú gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye na tlitó nú Mawu. Dò biba nú sun sín wuntun lɛ, amɔɛkinkan, majikibiblo, azě, nùɖiɖi agɔ lɛ, kpo nǔ e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu lɛ é kpo lɔ ɖò awovinúwiwa lɛ mɛ. Wema gègě, xójlawema gègě, du e jí e ɖè é dò biba (horoscope) sín nǔ lɛ, sinimáa, ɖiɖe e è nɔ tɛ́ dó dǒ wu lɛ é kaka jɛ nùxixo gègě jí nɔ xlɛ́ ɖɔ awovi lɛ, majikibiblo, kpo nǔ e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu lɛ é kpo kún nyla ó, alǒ nɔ sɔ́ akpàkpà mɛ. Aca cyɔɖiɖi tɔn gègě, ɖi yɛsu fifɔ nú mɛkúkú lɛ, cyɔgɔ́ɖuɖu, cyɔfínfɔ́n kpo jɔnudidɔ kpo, asúkúkú alǒ asikúkú xɔmɛ ninɔ kpo yɛsu ɖevo lɛ kpo ɖò xóɖiɖɔ xá awovi lɛ mɛ. Hwɛhwɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ zán amasin e ɖó aɖǐ lɛ é hwenu e ye nɔ zán hlɔnhlɔn awovi lɛ tɔn é.—Galatinu lɛ 5:20; Nǔɖexlɛ́mɛ 21:8.
27 NǓBǏWUKPÉTƆ́ E JEHOVAH NYÍ É
Jehovah nyí Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ, é wɛ dá nǔ e ɖò wɛkɛ ɔ mɛ lɛ é bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 15:3) Nǔ e wu é nyí Nǔlɛbǐnɔ, bo kpé nǔ wu alǒ ɖó acɛ lɛ bǐ bo na kp’acɛ dó nùɖíɖó tɔn lɛ jí é nɛ. (Ðɛhan 24:1; Ezayíi 40:21-23; Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11) É na sɛ́n nǔ e é dá lɛ é bǐ. Jehovah lɛ́ ɖ’acɛ bo na sɔ́ mɛ ɖevo lɛ gǎn. Mǐ nɔ nɔ gudo nú nǔbǐwukpétɔ́ e Mawu nyí é hwenu e mǐ yí wǎn n’i bo nɔ setónú n’i é.—1 Tan 29:11.
28 XOÐIÐE
Xoɖiɖe wɛ nyí jlǒ sísɔ́ dó hu vǐ e kpó ɖò xomɛ é. É nyí nǔ ma ɖ’ayi tɔn ɖé alǒ lee agbaza gbɛtɔ́ tɔn ɖesu nɔ wà nǔ gbɔn ɖò jɔwamɔ linu é wɛ nɔ zɔ́n ǎ. Nú kɛ́n jɛ nyɔnu ɖé wu hweɖebǔnu ɔ, é ɖó na lin ɖɔ vǐ e ɖò xò emitɔn mɛ é nyí agbaza emitɔn sín wǔjɔnú ɖevo kpowun ǎ. Gbɛtɔ́ ɖé wɛ bo ɖò vo nú éyɛ.
29 HUNDIDO
Wlɛnwín dotóozɔ́wiwa tɔn ɖé wɛ bɔ è nɔ dó hun mɛ ɖevo tɔn alǒ hun e è ko yí ɖ’ayǐ é blebu alǒ nǔ taji ɛnɛ e ɖ’emɛ lɛ é nú mɛɖé. Nǔ taji ɛnɛ e ɖò hun mɛ lɛ é ɖíe: plasma, globule rouge lɛ, globule blanc lɛ kpo plaquette lɛ kpo.
30 KPLƆ́N
Ðò Biblu mɛ ɔ, xókwin “kplɔ́n” ɔ nyí tódɔnnúmɛ sín xókwin ɖevo kpowun ǎ. Enyi è kplɔ́n mǐ ɔ, è nɔ xlɛ́ ali mǐ, nɔ ɖè mǐ ɖó ali jí. Jehovah nɔ zɛ̀kpá gbeɖé alǒ xò daka mɛ e kplɔ́n wɛ é ɖè lɛ é wu gbeɖé ǎ. (Nùnywɛxó 4:1, 2) Jehovah zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ nú mɛjitɔ́ lɛ. Lee é nɔ kplɔ́n mɛ gbɔn é nɔ w’azɔ̌ kaka bɔ mɛɖé sixu wá yí wǎn nú kplɔ́n. (Nùnywɛxó 12:1) Jehovah yí wǎn nú togun tɔn, bo nɔ kplɔ́n ɛ. É nɔ na alixlɛ́mɛ e na jla linlin masɔgbe mǐtɔn lɛ ɖó bo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nɔ lin nǔ bo wà nǔ lee é jló gbɔn é é. Nú mɛjitɔ́ lɛ ɔ, vǐ yetɔn lɛ kplɔnkplɔn byɔ ɖɔ ye ni d’alɔ ye bonu ye ni tuùn hwɛjijɔ e wu ye ɖó na nɔ setónú lɛ é. É lɛ́ byɔ ɖɔ ye ni kplɔ́n ye bonu ye ni yí wǎn nú Jehovah, bo lɛ́ yí wǎn nú Xó tɔn Biblu ɔ, lobo mɔ nukúnnú jɛ nugbodòdó tɔn lɛ mɛ.
31 AWOVI LƐ
Nùɖíɖó gbigbɔ tɔn nyanya e nukún ma nɔ mɔ ǎ bɔ ye ɖó hlɔnhlɔn hú gbɛtɔ́ lɛ é wɛ. Awovi lɛ nyí wɛnsagun nyanya lɛ. Ye huzu mɛ nyanya hwenu e yeɖesunɔ sɔ́ yeɖée dó huzu kɛntɔ́ Mawu tɔn bo tlitó n’i é. (Bǐbɛ̌mɛ 6:2; Judi 6) Ye xò kpóɖó nú Satáan ɖò gǔ e é fɔ́n dó Jehovah jí é mɛ.—Sɛ́nflínmɛ 32:17; Luki 8:30; Mɛsɛ́dó 16:16; Jaki 2:19.


text:
WEMATA 79
Nǔ E Wu È Na Sú Kún Dó nú Jwifu Nùmaɖitɔ́ lɛ É
LUKI 13:1-21
JEZU ÐÈ NÙKPLƆNMƐ ÐÉ SÍN AWĚXOMƐ WÈ MƐ
É GBƆ AZƆN NÚ NYƆNU E GBLÉ WƆ̌N É ÐÒ GBƆJƐZÁNGBE
Jezu tɛnkpɔn ɖò ali gègě nu bo dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ nú ye na lin nǔ kpɔ́n dó kancica e ɖò ye kpo Mawu kpo tɛntin é jí. Ali ɖevo lɛ́ hun n’i hwenu e é ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá togun ɔ ɖò Falizyɛn ɖé sín xwé kpá gudo é.
Ye mɛ ɖé lɛ kɛnu dó awěxomɛ ɖé wu. Ye ɖò “Galiléenu e ɖò vɔ̌ sá nú Mawu wɛ, bɔ [Tokpɔngán Hlɔma Tɔn Pɔnsu] Pilati zɔ́n bɔ è hu ye lɛ sín xó ɖɔ nú Jezu wɛ.” (Luki 13:1) Etɛ na ɖɔ wɛ ye ka ɖè?
Pilatu bɛ́ akwɛ ɖò akwɛgbá tɛmpli ɔ tɔn mɛ bo dó bló nǔ e na dɔn sìn wá Jeluzalɛmu é ɖokpo, b’ɛ sín enɛ wu bɔ Jwifu afatɔ́n mɔkpan fɔ́n gǔ. Vlafo hwenɛnu wɛ è hu Galiléenu enɛ lɛ. Gǎn e ɖò tɛmpli ɔ mɛ lɛ é wɛ na ko nɔ mɛ nú Pilatu b’ɛ mɔ akwɛ ɔ. Mɛ ɖěɖee ɖò awěxomɛ enɛ lɛ xó ɖɔ wɛ é sixu ko lin ɖɔ nǔnyanyawiwa wɛ zɔ́n bɔ awě enɛ xò Galiléenu lɛ. Jezu ka gbɛ́.
É kanbyɔ ye ɖɔ: “Mi vɛdo ɖɔ Galiléenu enɛ lɛ ɔ, ye hu hwɛ hú Galiléenu ɖě lɛ wutu wɛ è hu ye gbɔn mɔ̌ sín à?” Xósin tɔn nyí eǒ. Amɔ̌, é zán nǔ enɛ e jɛ é dó gb’akpá nú Jwifu lɛ: “Enyi mi lɔ ma lɛkɔ sín hwɛ mitɔn lɛ gudo ǎ ɔ, mi bǐ wɛ na kú ye ɖɔhun.” (Luki 13:2, 3) Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖɔ xó dó awě ɖevo e xò mɛ ɖò malin-malin mɛ é jí, é sixu ko nyí nǔ e na dɔn sìn wá Jeluzalɛmu é blóbló ɖokpo ɔ wu jɛn awě enɛ lɔ xò mɛ, é kanbyɔ ɖɔ:
“Mɛ afɔtɔn-nukún-atɔn e jí ahoho Silowée tɔn mu jɛ, bɔ ye kú lɛ ɔ, ye hu hwɛ hú Jeluzalɛmunu ɖě lɛ bǐ wɛ mi vɛdo à?” (Luki 13:4) Ahwan ɔ sixu ko lin ɖɔ mɛ enɛ lɛ ɖokpo ɖokpo kú ɖó nǔ nyanya e yeɖesunɔ wà é ɖé lɛ wu. Jezu ka lɛ́ gbɛ́. É tuùn ɖɔ “hwenu kpo nǔ ma ɖó nukún kpo” nɔ tíìn, b’ɛ sixu ko nyí ɖɔ enɛ wu wɛ awě enɛ xò mɛ enɛ lɛ lɔ. (Nùnywɛtɔ́xó 9:11, NW) É ɖò mɔ̌ có, nǔ enɛ ɖó na kplɔ́n nùɖé togun ɔ. Jezu ɖɔ: “Enyi mi lɔ ma lɛkɔ sín hwɛ mitɔn lɛ gudo ǎ ɔ, mi bǐ wɛ na kú ye ɖɔhun.” (Luki 13:5) Amɔ̌, aniwu é ka ɖò ɖɛ̌ tɛ nùkplɔnmɛ enɛ jí wɛ dìn?
Bo na dó xlɛ́ fí e é ko ɖè ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn mɛ é wutu wɛ, bɔ é dó lǒ bo dó ɖexlɛ́ gbɔn lě: “Nya ɖé tun fígitín ɖokpo nyì vǐwungbo tɔn mɛ, bo ja sínsɛ́n gbɛ̀ ɖ’eji gbé, é ka mɔ ɖě ǎ. Enɛ ɔ, é ɖɔ nú vǐwunzɔ́watɔ́ ɔ ɖɔ: ‘Kpɔ́n, sín xwè atɔn ɖíe ɖokpoo wɛ un nɔ tɔ́n fígi gbɛ̀ gbé ɖò atín elɔ jí, bo nɔ wá ba kpò. Gbò síìn! Aniwu é ka na ɖò tɛn hán mɛ wɛ yayǎ kpowun ɖò fí?’ Vǐwunzɔ́watɔ́ ɔ ka yí gbè n’i ɖɔ: ‘Gǎn ce! Lɛ̌ jó è dó xwè elɔ mɛ hwɛ̌ nú mǐ na kpɔ́n. Un na kun dò lɛlɛ̌ dó, bo na bɛ́ zunkɔ́ d’emɛ; nú é sixu sɛ́n xwè ɖě ɔ mɛ ɔ, é na nyɔ́; é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, a na gbò síìn.’”—Luki 13:6-9.
Jezu ko zán xwè atɔn jɛji bo dó ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na bló nú Jwifu lɛ na ɖó nùɖiɖi. É ɖò mɔ̌ có, mɛ kpɛví ɖé jɛn huzu ahwanvu tɔn, bɔ è sixu ɖɔ ɖɔ ye nyí sínsɛ́n tagba e é jɛ é tɔn tɔn. Dìn ɔ, é ɖò ada gbló nú gǎndido tɔn wɛ ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn sín xwè ɛnɛgɔ ɔ mɛ. É cí ɖɔ é ɖò dò kun lɛlɛ̌ dó Jwifu e cí atín ɖɔhun lɛ é wɛ bo ɖò zunkɔ́ bɛ́ dó kɔ yetɔn wɛ gbɔn Mawuxóɖiɖɔ kpo nǔ kplɔnkplɔn ye kpo gblamɛ ɖò Judée kpo Pelée kpo. Sínsɛ́n tɛ enɛ ka na? Mɛ kpɛɖé jɛn yí gbè ɖò Jwifu lɛ mɛ. Kplékplé akɔta ɔ tɔn gbɛ́ ɖɔ emi kún na lɛkɔ sín hwɛ emitɔn lɛ gudo ó, bɔ dìn ɔ, nùɖé sɔ́ kpò zɛ kún yetɔn vívá vívá wu ǎ.
Gbè ma yí gègě yetɔn tɔn lɛ́vɔ jɛ wě ɖò hwenu kpɛɖé gudo tlolo ɖò Gbɔjɛzán ɖé gbè. Jezu ɖò nǔ kplɔ́n mɛ wɛ ɖò kplɔ́ngbasá ɖé. É mɔ nyɔnu ɖé bɔ yɛ nyanya ɖé ɖò ya dó n’i wɛ, b’ɛ sín enɛ wu b’ɛ nɔ zɔn tɔ́tɔ́ sín xwè 18 ɖíe. Jezu kú nǔblawu n’i bo ɖɔ: “Nyɔnu, azɔn towe gbɔ nú we, bɔ a jɛte.” (Luki 13:12) Jezu ɖ’alɔ jǐ tɔn, bɔ tlolo ɔ, é jlɔ́ bo jɛ susu kpa nú Mawu jí.
Enɛ sìn xomɛ nú mɛ e nyí gǎn ɖò kplɔ́ngbasá ɔ mɛ é b’ɛ ɖɔ: “Azǎn ayizɛ́n wɛ nyí azɔ̌wazán ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo mɛ. Enyi mi jló nú è na gbɔ azɔn nú mi hǔn, mi bo nɔ wá azǎn enɛ lɛ gbè; mi ma nɔ wá gbɔjɛzángbe ó.” (Luki 13:14) Gǎn enɛ gbɛ́ ɖɔ Jezu kún ɖó hlɔnhlɔn bo na gbɔ azɔn ó ǎ, amɔ̌, gbigbɛ́ wɛ é ɖè ɖɔ mɛ lɛ ni ma nɔ wá Gbɔjɛzángbe nú é na gbɔ azɔn nú ye ó! Jezu na xósin elɔ e sɔgbe é ye: “Yɛmɛnúwatɔ́ emi! Hǔn gbɔjɛzángbe ɔ, mi mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ tún kàn nú nyibu mitɔn, abǐ tócí mitɔn, bo nɔ ɖetɔ́n sín kpó mɛ, bo nɔ kplá yì sìn nu gbé à cé? Bɔ nyɔnu elɔ e nyí Ablaxamu ví, bɔ Satáan bla sín xwè afɔtɔn-nukún-atɔn ɖíe ɖokpoo ɔ, è ɖó na tún kàn n’i gbɔjɛzángbe à cé?”—Luki 13:15, 16.
Winnya hu kɛntɔ́ tɔn lɛ, amɔ̌, xomɛ hun mɛ lɛ ɖó nùjiwǔ ɖěɖee ye mɔ bɔ Jezu ɖò biblo wɛ lɛ é wu. Enɛ gudo ɔ, Jezu lɛ́ vɔ́ lǒ nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn e kúnkplá Axɔsuɖuto ɔ bɔ é dó ɖ’ayǐ ɖò tɔjihun ɖé mɛ ɖò Galilée Xù jí é wè jí gbɔn ɖò Judée fí.—Matie 13:31-33; Luki 13:18-21.


text:
WEMATA 26
“È Sɔ́ Hwɛ Towe lɛ Kɛ We”
MATIE 9:1-8 MAKI 2:1-12 LUKI 5:17-26
JEZU SƆ́ NYA AYISÓNƆ ÐÉ SÍN HWƐ LƐ KƐ Ɛ BO GBƆ AZƆN N’I
Xó Jezu tɔn gbakpé fí bǐ kaka yì fí línlín lɛ. Mɛ gègě tlɛ nɔ gosin tò ma yá tò lɛ mɛ bo na sè nùkplɔnmɛ tɔn lɛ, bo na lɛ́ mɔ nùjiwǔ tɔn lɛ. Amɔ̌, ɖò azǎn ɖé lɛ gudo ɔ, é lɛkɔ yì Kafaanawumu fí e azɔ̌ tɔn sín hɔnkàn ɖè é. Kɔlilɛ tɔn yawu gbakpé toxo enɛ e ɖò Galilée Xù ɔ tó é mɛ. Enɛ ɔ wu ɔ, mɛ gègě wá xwé e gbè é ɖè é. Ye mɛ ɖé lɛ nyí Falizyɛn lɛ kpo sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo, bo gosin Galilée kpo Judée kpo, kaka jɛ Jeluzalɛmu jí.
‘Ahwan e kplé ɖò finɛ é sukpɔ́ sɔmɔ̌, bɔ tɛn ján kaka yì hɔnto, lobɔ Jezu jɛ Mawuxó ɖɔ nú ye jí.’ (Maki 2:2) Ajo sɔgbe dìn bɔ nǔ titewungbe ɖé na jɛ. Nùɖé wɛ bo sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖó mɔjɛmɛ ɖɔ Jezu ɖó acɛ bo na ɖè nǔ e wu gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ é síìn, lobo na lɛ́ na lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe mɛ e jló è lɛ é bǐ.
Hwenu e Jezu ɖò nǔ kplɔ́n mɛ lɛ wɛ ɖò xɔ ɔ mɛ é ɔ, dawe ɛnɛ ɖé lɛ zé ayisónɔ ɖé wá b’ɛ ɖò zan ɖé jí. Ye jló ɖɔ Jezu ni gbɔ azɔn nú xɔ́ntɔn emitɔn. Amɔ̌, ɖó ahwan e xisi dó Jezu ɖò xɔ ɔ mɛ é wutu ɔ, ye sixu “sɛkpɔ ɛ” ǎ. (Maki 2:4) Kpɔ́n lee nǔ enɛ sixu túntún awakanmɛ nú mɛ sɔ é! Ye gbɔ bo xá xɔ ɔ ta, bo kɔ́n xɔ ɔ ɖò akpá ɖokpo. Enɛ gudo ɔ, ye zé zan e jí ayisónɔ ɔ ɖè é gbɔn finɛ bo zé jɛ xɔ ɔ mɛ.
Jezu ka sìn xomɛ, ɖó è ɖó è te wutu wɛ à? Ðebǔ lɔ ǎ. Nùɖiɖi yetɔn sù nukún tɔn mɛ tawun, bɔ é ɖɔ nú ayisónɔ ɔ ɖɔ: “È sɔ́ hwɛ towe lɛ kɛ we.” (Matie 9:2) Amɔ̌, Jezu ka ɖó acɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ nugbǒ à? Sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo ɖiɖa xó enɛ nyita, bo jɛ ɖiɖɔ jí ɖɔ: “Nɛ̌ nya elɔ sixu ɖɔ nǔ mɔhunkɔtɔn gbɔn? Nu nyla dó Mawu wu wɛ é ɖè. Mɛ̌ wɛ ka sixu sɔ́ hwɛ kɛ mɛ zɛ Mawu ɖokponɔ wu?”—Maki 2:7.
Ee Jezu wɔ́ linlin yetɔn lɛ é ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ: “Aniwu wɛ mi ka ɖò nǔ mɔhunkɔtɔn lɛ lin wɛ? Enyi è ɖɔ nú ayisónɔ ɔ ɖɔ: ‘È sɔ́ hwɛ towe lɛ kɛ we,’ abǐ, ‘Site, sɔ́ zan towe bo ɖi zɔnlin’ ɔ, ɖětɛ wɛ ka bɔkun hú ɖě?” (Maki 2:8, 9) Nugbǒ ɔ, ɖó vɔsisa e Jezu na wá bló é wutu ɔ, é hɛn ɔ é na sɔ́ hwɛ nya ɔ tɔn lɛ kɛ ɛ.
Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖexlɛ́ ahwan ɔ, kaka jɛ xómɔɖɔdoxówutɔ́ tɔn lɛ jí ɖɔ emi ɖó acɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖò ayikúngban jí. É lilɛ kpannukɔn ayisónɔ ɔ, bo ɖɔ: “Un ɖegbe nú we, site, sɔ́ zan towe, bo yì xwé.” Nya ɔ bló mɔ̌ tlolo, bo hɛn zan tɔn bo tɔ́n ɖò mɛ e ɖò finɛ lɛ é bǐ sín nukúnmɛ. Ahwi xò ye bǐ! Ye kpa susu nú Mawu bo ɖɔ: “Mǐ ko mɔ nǔ lehunkɔtɔn kpɔ́n gbeɖé ǎ”!—Maki 2:11, 12.
É jɛ ɖɔ è ni ɖ’ayi wu ɖɔ Jezu ɖɔ xó dó kancica e ɖò hwɛ kpo azɔn kpo tɛntin é wu, bɔ è sixu cá hwɛsɔkɛ mɛ kpo lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe kpo ɖó kpɔ́. Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ mɛjitɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn ɔ Adamu hu hwɛ, bɔ mǐ bǐ ɖu nǔ e hwɛhuhu dɔn nyì ayǐ lɛ é sín gǔ, ye wɛ nyí azɔn kpo kú kpo. Amɔ̌, ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín acɛkpikpa glɔ ɔ, Jezu na sɔ́ hwɛ kɛ mɛ e yí wǎn nú Mawu bo sɛ̀n ɛ lɛ é bǐ. Enɛ gudo ɔ, azɔn sɔ́ na tíìn ǎ kaka sɔyi.—Hlɔmanu lɛ 5:12, 18, 19.


text:
NǓKPLƆNKPLƆN 46
Tɛnkpɔn ɖé Ðò Kaamɛli Só Jí
Axɔsuɖuto akɔta wǒ Izlayɛli tɔn tɔn ɖó axɔsu nyanya gègě, Akabu lɔ nyí ɖokpo ɖò axɔsu e nyla hú bǐ lɛ é mɛ. É da nyɔnu baɖabaɖa e nɔ sɛ̀n Baalu é ɖé. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Jezabɛli. Akabu kpo Jezabɛli kpo bló bɔ Baalu sinsɛn gbakpé tò ɔ bǐ mɛ, bɔ ye lɛ́ hu gbeyiɖɔ Jehovah tɔn lɛ. Etɛ Jehovah ka wà? É sɛ́ gbeyiɖɔ Elíi dó bɔ é yì dó wɛn ɖé Akabu.
Elíi ɖɔ nú Axɔsu Akabu ɖɔ, ɖó nǔ nyanya e é nɔ wà é wu ɔ, jǐ kún sɔ́ na ja ɖò Izlayɛli ó. Nú xwè atɔn jɛji ɔ, jinukún lɛ sɔ́ wu ǎ, bɔ adɔ hɛn togun ɔ. Jehovah wá sɛ́ Elíi dó Akabu gɔ́n. Axɔsu ɔ ɖɔ: ‘Nǔ nyanya wɛ a nɔ dɔn dó tomɛ! Hwi wɛ zɔ́n nǔ elɔ bǐ.’ Elíi ɖɔ: ‘Nyì wɛ zɔ́n bɔ akú elɔ ɖó ǎ. Baalu sinsɛn towe wɛ zɔ́n. Mǐ na tɛ́n nùɖé kpɔ́n. Xò akɔta ɔ bǐ kplé gɔ́ nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖò Kaamɛli Só ɔ jí.’
Togun ɔ kplé ɖò Só ɔ jí nugbǒ. Elíi ɖɔ: ‘Mi lin tamɛ. Enyi Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ hǔn, mi sɛ̀n ɛ. É ka nyí Baalu wɛ hǔn, mi bo sɛ̀n ɛ. Mǐ na tɛ́n nǔ elɔ kpɔ́n. Hunnɔ Baalu tɔn 450 lɛ ɖó na sɔnǔ nú vɔsanú ɖé, bo na súxó ylɔ vodun yetɔn, bɔ nyɛ na sɔnǔ nú vɔsanú ce bo na súxó ylɔ Jehovah. Mɛ e na sè bo sɛ́ myɔ dó é wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ.’ Togun ɔ yí gbè.
Hunnɔ Baalu tɔn lɛ sɔnǔ nú vɔsanú ɖé. Ye ylɔ vodun yetɔn nú kéze ɔ bǐ bo nɔ ɖɔ: ‘Baalu è, yǐ gbè nú mǐ!’ Ee Baalu ma yí gbè nú ye ǎ é ɔ, Elíi jɛ slamɛ ɖɔ ye wu jí. É ɖɔ: ‘Mi súxó hú mɔ̌. Amlɔ dɔ́ wɛ é sixu ko ɖè, b’ɛ na byɔ ɖɔ mɛɖé ni fɔ́n ɛ.’ Gbadanu wá sù, bɔ hunnɔ Baalu tɔn lɛ kpó ɖò ylɔ̀ylɔ́ ɛ wɛ. Amɔ̌, mɛɖé ka yí gbè nú ye ǎ.
Elíi sɔ́ vɔsanú tɔn ɖó vɔsakpe ɖé jí bo gbà sìn kɔn nyì jí bǐ. Enɛ gudo ɔ, é xoɖɛ bo ɖɔ: ‘Jehovah è, kɛnklɛn bló bonu togun ɔ ni tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ.’ Tlolo kpowun ɔ, Jehovah sɛ́ myɔ dó sín jinukúnsin bɔ é fyɔ vɔsanú ɔ bǐ. Togun ɔ súxó bo ɖɔ: ‘Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ!’ Elíi ɖɔ: ‘Mi ma nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖě hɔn yì ó!’ Gbè nɛ gbè ɔ, è hu hunnɔ Baalu tɔn 450.
Hwenu e akpɔ́kpɔ́ kpɛví ɖé tɔ́n ɖò xù ɔ ta nu é ɔ, Elíi ɖɔ nú Akabu ɖɔ: ‘Jǐ ɖò na ja wɛ. Sɔ́ kɛkɛví towe sìn dó sɔ́ ɔ wu, bo yì xwé.’ Akpɔ́kpɔ́ lɛ́ zɔ́n bɔ jinukúnsin d’ablu bǐ, jɔhɔn bɛ́ bɔ jǐ ɖaxó ɖé wlí. Akú ɔ wá nɔte lo. Akabu kun kɛkɛví tɔn kpo wezun e ɖ’emɛ é bǐ kpo. Jehovah d’alɔ Elíi bɔ é kanwezun bo zɛ kɛkɛví ɔ wu! Tagba Elíi tɔn lɛ bǐ ko vɔ jɛn nɛ à? Mǐ ni kpɔ́n.
“Ye ni tuùn ɖɔ hwiɖokponɔ géé sín nyikɔ wɛ nyí [Jehovah], hwi wɛ nyí Mawu Ajalɔnlɔn ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí.”—Ðɛhan 83:19


text:
WEMATA 15
Lee É Jɛxa Ðɔ È Ni Sɛ̀n Mawu Gbɔn É
1. Mɛ̌ ka ɖó na ɖɔ lee é jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu gbɔn é nú mǐ?
SINSƐN lɛ bǐ wɛ nɔ ɖɔ ɖɔ emi nɔ kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ dó Mawu wu. Amɔ̌, enɛ sixu nyɔ́ bló ǎ, ɖó nǔ vovo lɛ wɛ sinsɛn lɛ nɔ kplɔ́n mɛ dó mɛ e Mawu nyí é kpo lee è ɖó na sɛ̀n ɛ gbɔn é kpo wu. Nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn lee é jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu gbɔn é gbɔn? Jehovah ɖokponɔ géé wɛ sixu ɖɔ lee mǐ ɖó na sɛ̀n ɛ gbɔn é nú mǐ.
2. Nɛ̌ a ka sixu tuùn lee é jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu gbɔn é gbɔn?
2 Jehovah na mǐ Biblu ɔ bonu mǐ na dó sixu kplɔ́n lee é jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n ɛ gbɔn é. Enɛ wu ɔ, kplɔ́n Biblu ɔ, enɛ ɔ, Jehovah na d’alɔ we bɔ a na ɖu nùkplɔnmɛ tɔn lɛ sín vivǐ, ɖó é ɖò nukún kpé dó wǔ we wɛ tawun.—Ezayíi 48:17.
3. Etɛ Mawu ka ba ɖɔ mǐ ni wà?
3 Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ sinsɛn lɛ bǐ nɔ nyɔ́ Mawu nukúnmɛ, amɔ̌, nǔ e Jezu kplɔ́n mǐ é nɛ ǎ. É ɖɔ: “Mɛ e nɔ ɖò ylɔylɔ mì wɛ ɖɔ: ‘Aklunɔ, Aklunɔ’ lɛ ɔ, ye bǐ ɖò axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ na byɔ wɛ ǎ; loɔ, mɛ e nɔ wà jlǒ Tɔ́ ce e ɖò [jixwé] ɔ tɔn lɛ kɛɖɛ wɛ na byɔ mɛ.” Enɛ wu ɔ, é ɖò dandan ɖɔ mǐ ni kplɔ́n nǔ e nyí jlǒ Mawu tɔn é bo bló ɖ’eji. Mǐ ɖó na sɔ́ nǔ enɛ dó d’ayihun na ǎ, ɖó Jezu jlɛ́ mɛ e ma nɔ setónú nú Mawu ǎ lɛ é dó danuwatɔ́ lɛ wu, é ylɔ ye ɖɔ “nǔnyanyawatɔ́ lɛ.”—Matie 7:21-23.
4. Etɛ Jezu ka ɖɔ dó jlǒ Mawu tɔn wiwa wu?
4 Jezu gb’akpá nú mǐ ɖɔ enyi mǐ jló bo na wà jlǒ Mawu tɔn ɔ, mǐ na mɔ tagba gègě. É ɖɔ: “Mi gbɔn hɔn kpɛví ɔ nu; ɖó fí e è nɔ gbɔn, bo yì dɔn ɔ, hɔn tɔn d’agba, bɔ ali tɔn gbló, bo vɛ́ gbɔn ǎ; mɛ gègě wɛ nɔ gbɔn finɛ. Loɔ, hɔn e nu è nɔ gbɔn, bo nɔ yì gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ ɔ hwe, bɔ ali e è nɔ gbɔn yì ɔ sobwé, bo vɛ́ gbɔn, bɔ mɛ kpɛɖé jɛn nɔ ba mɔ.” (Matie 7:13, 14) Ali e sobwé é, é wɛ nyí ɖɔ lee é jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu gbɔn é nɔ kplá mɛ yì gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ. Ali e gbló é, é wɛ nyí ɖɔ lee é ma jɛxa ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu gbɔn ǎ é nɔ kplá mɛ yì kú. Amɔ̌, Jehovah jló ɖɔ mɛɖebǔ ni dɔn ǎ. É hun ali nú mɛ bǐ bonu mɛ ɖokpo ɖokpo na kplɔ́n nǔ dó wǔ tɔn.—2 Piyɛ́ɛ 3:9.
LEE É JƐXA ÐƆ È NI SƐ̀N MAWU GBƆN É
5. Nɛ̌ a ka sixu tuùn mɛ ɖěɖee ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lee é jɛxa gbɔn é gbɔn?
5 Jezu ɖɔ ɖɔ mǐ hɛn ɔ mǐ na tuùn mɛ ɖěɖee ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lee é jɛxa gbɔn é. Mǐ sixu tuùn ye gbɔn nǔ e ye ɖi nǔ na lɛ é kpo nǔwiwa yetɔn lɛ kpo gbígbéjé kpɔ́n gblamɛ. Jezu ɖɔ: “Nǔwiwa yetɔn wɛ na zɔ́n bɔ mi na tuùn nǔ e ye nyí ɔ.” É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Atín ɖagbe ɔ, sínsɛ́n ɖagbe wɛ é nɔ na.” (Matie 7:16, 17) Ðiɖɔ wɛ é ɖè ɖɔ mɛ ɖěɖee nɔ sɛ̀n Mawu lee é jɛxa gbɔn é kún ɖó blɔ̌ ó ǎ. Amɔ̌, Mawu sɛntɔ́ lɛ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ wà nǔ e sɔgbe é hwebǐnu. Dìn ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó nǔ e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn mɛ ɖěɖee ɖò Mawu sɛ̀n wɛ lee é jɛxa gbɔn é jí.
6, 7. Etɛwu sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ ka jinjɔn Biblu jí? Etɛ kpɔ́ndéwú Jezu tɔn ka kplɔ́n mǐ?
6 Nùkplɔnmɛ mǐtɔn lɛ ɖó na nɔ jinjɔn Biblu jí. Biblu ɖɔ: “Nǔ e è wlan dó Mawuxówema ɔ mɛ ɔ, Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ; é nyɔ́ nú è na sɔ́ dó kplɔ́n nǔ mɛ, bo na dó ɖè mɛ dó ali jí, bo na dó ɖè nùwanyido lɛ xlɛ́, lobo na dó kplɔ́n lee è na zán gbɛ̀ ɖagbe gbɔn ɔ mɛ, bonu mɛ e nyí Mawu tɔn ɔ na ɖò gbesisɔmɛ titewungbe, bɔ nǔ e é na dó wà nǔ ɖagbe bǐ na ɔ bǐ na ɖò así tɔn.” (2 Timɔtée 3:16, 17) Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan sɛ́dó Klisanwun lɛ ɖɔ: “Hwenu e mǐ jla Mawuxó ɔ mi ɔ, mi sè lobo yí dó ayi mɛ; mi ka yí dó yí gbɛtɔ́ xó ǎ; loɔ mi yí dó yí Mawuxó na; Mawuxó ɔ wɛ é ka nyí nugbǒ.” (1 Tɛsalonikinu lɛ 2:13) Xó Mawu Tɔn Biblu ɔ kɛɖɛ jí wɛ sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ nɔ jinjɔn. Enyi linlin gbɛtɔ́ tɔn lɛ, aca gbɛtɔ́ tɔn lɛ, alǒ nǔ ɖevo ɖebǔ jí wɛ é nɔ jinjɔn ǎ.
7 Nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é bǐ wɛ jinjɔn Xó Mawu Tɔn jí. (Xà Jaan 17:17.) É nɔ ɖè xó sín Mawuxówema ɔ mɛ hwɛhwɛ. (Matie 4:4, 7, 10) Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn bo nɔ sɔ́ nǔ e ye nɔ kplɔ́n mɛ lɛ é bǐ jinjɔn Biblu jí.
8. Etɛ Jezu ka kplɔ́n mǐ dó Jehovah sinsɛn wu?
8 Mǐ ɖó na nɔ sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ. Ðɛhan 83:19 ɖɔ: “Hwiɖokponɔ géé sín nyikɔ wɛ nyí Mawu Mavɔmavɔ [‘Jehovah,’ NWT], hwi wɛ nyí Mawu Ajalɔnlɔn ɖo ayikúngban ɔ bǐ jí.” Jezu jló ɖɔ mɛ lɛ ni tuùn mɛ e Mawu nugbǒ ɔ nyí é ganji, bɔ é kplɔ́n nyikɔ Mawu tɔn mɛ lɛ. (Xà Jaan 17:6, NWT) Jezu ɖɔ: “Aklunɔ Mawu towe wɛ a na ɖèkɔ́ na, lobo sɛ̀n éɖokponɔ géé.” (Matie 4:10) Enɛ wu ɔ, ɖó mǐ nyí Mawu sɛntɔ́ lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn. Mǐ nɔ sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ, mǐ nɔ zán nyikɔ tɔn, bo nɔ kplɔ́n Mawu sín nyikɔ kpo nǔ e é na wà nú mǐ é kpo mɛ ɖevo lɛ.
9, 10. Nɛ̌ mǐ ka nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́ mǐɖée gbɔn?
9 Mǐ ɖó na nɔ ɖó wanyiyi jɔ wanyiyi nú gbɛtɔ́ lɛ. Jezu kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni yí wǎn nú yeɖée. (Xà Jaan 13:35.) Fí e nu mǐ nyí é, akɔ mǐtɔn, alǒ mǐ nyí dɔkunnɔ kpo mǐ gbɔ kpo wɛ mǐ na kpɔ́n ǎ. Wǎn e mǐ yí nú mǐɖée é ɖó na kɔn mǐ ɖó kpɔ́ nɔví nɔví ɖɔhun. (Kolosinu lɛ 3:14) Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ yì ahwan bo nɔ hu mɛ ǎ. Biblu ɖɔ: “Mɛ e nyí Mawu ví lɛ kpo mɛ e nyí awovi ví lɛ kpo ɔ, nǔ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ tuùn ɖě ɖò ɖě mɛ céɖécéɖé ɔ ɖíe: mɛ e ma nɔ wà nǔ jlɔjlɔ ǎ é ɖebǔ nyí Mawu ví ǎ; mɛ e ma yí wǎn nú nɔví tɔn ǎ é ɖebǔ nyí Mawu ví ǎ.” É lɛ́ ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mǐ ɖó na yí wǎn nú mǐɖée. Mǐ ɖó na cí Kanyɛ́ɛ ɖɔhun ǎ, ɖó mɛ nyanya ɔ tɔn wɛ éyɛ ko nyí, bo hu nɔví tɔn.”—1 Jaan 3:10-12; 4:20, 21.
10 Mǐ nɔ zán hwenu mǐtɔn, hlɔnhlɔn mǐtɔn kpo nǔɖokan mǐtɔn lɛ kpo dó d’alɔ mǐɖée bo nɔ lɛ́ zán dó dó wusyɛn lanmɛ nú mǐɖée. (Eblée lɛ 10:24, 25) Mǐ nɔ ‘wà nǔ ɖagbe nú mɛ bǐ.’—Galatinu lɛ 6:10.
11. Etɛwu mǐ ka ɖi nǔ ɖɔ Jezu wɛ nyí ali e yì Mawu gɔ́n é?
11 Mǐ ɖó na nɔ setónú nú Jezu ɖó é wɛ nyí ali e yì Mawu gɔ́n é. Biblu ɖɔ: “Éɖokponɔ géé jɛn sixu hwlɛn mɛ gán; ɖó, gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, Mawu sɔ́ na mɛ ɖevo gbɛtɔ́ lɛ ɖò fí ɖebǔ bɔ mǐ na mɔ hwlɛngán gbɔn jǐ tɔn ǎ.” (Mɛsɛ́dó 4:12) Ðò Wemata 5gɔ́ wema elɔ tɔn mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ Jehovah sɛ́ Jezu dó bɔ é sɔ́ gbɛ̀ tɔn jó dó xɔ gbɛ̀ nú gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ lɛ. (Matie 20:28) Jehovah ko sɔ́ Jezu b’ɛ na nyí Axɔsu bo kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí. Enɛ wu wɛ Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ɖó na setónú nú Jezu, enyi mǐ jló na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɔ nɛ.—Xà Jaan 3:36.
12. Etɛwu mǐ ma ka nɔ ɖó nu ɖò toxóɖiɖɔ mɛ ǎ?
12 Mǐ ɖó na nɔ ɖó nu ɖò toxóɖiɖɔ mɛ ǎ. Jezu ɖó nu ɖò toxóɖiɖɔ mɛ ǎ. Hwenu e é ɖò hwɛ nukɔn é ɔ, é ɖɔ nú tokpɔngán Hlɔma Tɔn Pilatu ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu ce nyí gbɛmɛ fí tɔn ǎ.” (Xà Jaan 18:36.) Ði Jezu ɖɔhun ɔ, mǐ nɔ nɔ gbeji nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn jixwé tɔn ɔ; enɛ wu ɔ, enyi mǐ na bo tlɛ nɔ nɔ fí ɖebǔ ɔ, mǐ nɔ ɖó nu ɖò toxóɖiɖɔ mɛ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖegbe nú mǐ ɖɔ mǐ ni setónú nú “acɛkpikpa e ɖò tò ɔ nu lɛ” é. (Hlɔmanu lɛ 13:1) Mǐ nɔ setónú nú sɛ́n tò e mɛ mǐ ɖè é tɔn lɛ. Enyi sɛ́n ɖé ka t’afɔ Mawu sɛ́n lɛ jí ɔ, mǐ nɔ wà nǔ mɛsɛ́dó lɛ ɖɔhun, yedɛɛ lɛ ɖɔ: “È ɖó na setónú nú Mawu; é nyɔ́ hú è setónú nú gbɛtɔ́.”—Mɛsɛ́dó 5:29; Maki 12:17.
13. Etɛ mǐ ka nɔ jla dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?
13 Mǐ ɖi nǔ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖokponɔ géé wɛ na ɖeɖɛ tagba gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ. Jezu ɖɔ ɖɔ è na jla “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe” gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. (Xà Matie 24:14.) Acɛkpikpa gbɛtɔ́ lɛ tɔn ɖebǔ sixu wà nǔ e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na wà nú mǐ é ǎ. (Ðɛhan 146:3) Jezu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo byɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn bo ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò [jixwé] ɔ ɖɔhun.” (Matie 6:10) Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na sú kún dó nú acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn lɛ bɔ “éyɛ na nɔte kaka sɔyi.”—Daniyɛli 2:44.
14. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nɔ sɛ̀n Mawu lee é jɛxa gbɔn é bɔ a lin?
14 Dìn e a kplɔ́n nǔ taji enɛ lɛ gudo é ɔ, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Mɛ̌ mɛ̌ e ka nɔ sɔ́ nùkplɔnmɛ yetɔn lɛ jinjɔn Biblu jí? Mɛ̌ mɛ̌ e ka nɔ kplɔ́n nyikɔ Mawu tɔn mɛ ɖevo lɛ? Mɛ̌ mɛ̌ e ka ɖó wanyiyi jɔ wanyiyi nú yeɖée lɛ lobo ɖi nǔ ɖɔ Mawu sɛ́ Jezu dó b’ɛ wá hwlɛn mǐ gán? Mɛ̌ mɛ̌ e ma ka nɔ ɖó nu ɖò toxóɖiɖɔ mɛ ǎ? Mɛ̌ mɛ̌ e ka nɔ jla ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖokponɔ géé wɛ na ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ?’ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ kɛɖɛ wɛ.—Ezayíi 43:10-12.
ETƐ A KA NA WÀ?
15. Enyi mǐ jló ɖɔ Mawu ni yí gbè nú sinsɛn-biblo mǐtɔn ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà?
15 Nùɖiɖi ɖiɖó ɖɔ Mawu tíìn kpowun ko kpé ǎ. Awovi lɛ lɔ tlɛ ɖi nǔ ɖɔ Mawu tíìn, amɔ̌, ye nɔ setónú n’i ǎ. (Jaki 2:19) Enyi mǐ jló ɖɔ Mawu ni yí gbè nú sinsɛn-biblo mǐtɔn ɔ, nǔ kɛɖɛ wɛ mǐ ɖó na ɖi ɖɔ é tíìn ǎ, loɔ, mǐ ɖó na nɔ lɛ́ bló nǔ e é ɖɔ lɛ é ɖ’eji.
16. Etɛwu mǐ ka ɖó na nyì alɔ nú sinsɛn nùvú?
16 Nú Mawu na yí gbè nú sinsɛn-biblo mǐtɔn ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú sinsɛn nùvú. Gbeyiɖɔ Ezayíi wlan ɖɔ: “Mi hɛn miɖée ɖó mimɛ̌ jí bo tɔ́n sín fí.” (Ezayíi 52:11; 2 Kɔlɛntinu lɛ 6:17) Enɛ wu wɛ mǐ ɖó na nyì alɔ nú nǔ ɖebǔ e cá kàn xá sinsɛn nùvú é.
17, 18. Etɛ ka nyí “Babilɔnu ɖaxó ɔ”? Aniwu è ka ɖó na yawu tɔ́n sín mɛ?
17 Etɛ ka nyí sinsɛn nùvú? Sinsɛn ɖebǔ e nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu lee Xó tɔn ma yí gbè na gbɔn ǎ é wɛ. Biblu ylɔ kplékplé sinsɛn nùvú lɛ bǐ tɔn ɖɔ “Babilɔnu ɖaxó ɔ.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 17:5) Etɛwu? Ðò Sìnvɔgbɛ Nɔwée hwenu tɔn gudo ɔ, nùkplɔnmɛ sinsɛn nùvú tɔn lɛ gègě bɛ́ ɖò toxo Babilɔnu tɔn mɛ. Adingban-núkplɔnmɛ enɛ lɛ gbakpé ayikúngban ɔ bǐ jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Babilɔnunu lɛ nɔ sɛ̀n vodun atɔnɖobǔ lɛ. Égbé ɖesu ɔ, sinsɛn gègě nɔ kplɔ́n mɛ ɖɔ Mawu nyí Atɔnɖobǔ, amɔ̌, Biblu kplɔ́n mɛ céɖécéɖé ɖɔ Mawu nugbǒ ɖokpo géé wɛ tíìn, é wɛ nyí Jehovah, lobɔ Jezu nyí Vǐ tɔn. (Jaan 17:3) Babilɔnunu lɛ lɛ́vɔ ɖi nǔ ɖɔ enyi è kú ɔ, nùɖé nɔ tɔ́n sín mɛ lanmɛ bo nɔ yì nɔ gbɛ̀ ɖò fí ɖevo, bɔ nǔ enɛ sixu jiya ɖò zomɛ̀. Adingban sésé wɛ nyí enɛ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 14gɔ́ ɔ, 17gɔ́ ɔ kpo 18gɔ́ ɔ kpo.
18 Mawu ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ zaanɖé dìn ɔ, è na sú kún dó nú sinsɛn nùvú lɛ bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 18:8) A mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu a ɖó na yawu tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ é mɛ à? Jehovah Mawu jló ɖɔ a ni wà mɔ̌ cobonu ganmɛ ni yì.—Nǔɖexlɛ́mɛ 18:4.
19. Enyi a ɖɔ ɖɔ emi na sɛ̀n Jehovah ɔ, nɛ̌ é ka na kpé nukún dó wǔ towe gbɔn?
19 Enyi a ɖɔ ɖɔ emi na tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ bo na sɛ̀n Jehovah ɔ, xɔ́ntɔn alǒ hɛnnumɔ towe ɖé lɛ sixu nɔ ma mɔ nukúnnú jɛ mɛ, bo tlɛ sixu doya nú we. Amɔ̌, Jehovah na jó we dó ǎ. A na huzu ɖokpo ɖò gbɛtɔ́ livi mɔkpan e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ bo nɔ ɖó wanyiyi nú yeɖée lɛ nugbǒ nugbǒ é mɛ, bo na lɛ́ ɖó nukúnɖiɖo ɖɔ emi na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ Mawu tɔn mɛ. (Maki 10:28-30) Vlafo xɔ́ntɔn alǒ hɛnnumɔ towe e ko klán gbè xá we, ɖó a ɖɔ ɖɔ emi na sɛ̀n Jehovah wutu é ɖé lɛ sixu wá jɛ Biblu kplɔ́n jí ɖò nukɔnmɛ.
20. Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ è ni sɛ̀n Mawu lee é jɛxa gbɔn é?
20 Ðò malin-malin mɛ ɔ, Mawu na sú kún dó nú nǔnyanyawiwa bǐ bɔ Axɔsuɖuto tɔn na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí. (2 Piyɛ́ɛ 3:9, 13) Hwe enɛ nu na nyɔ́ tawun mɛ! Mɛ bǐ na sɛ̀n Jehovah lee é jló ɖɔ mǐ ni bló gbɔn é. Enɛ wu ɔ, é ɖò taji ɖɔ a ni ɖè afɔ e jɛ lɛ é dìn bo sɛ̀n Mawu lee é jɛxa gbɔn é.


text:
NǓKPLƆNKPLƆN 55
Wɛnsagun Jehovah Tɔn Nya Xɛ Ðò Ezekiyasi Jí
Tò Asilíi tɔn ko yí axɔsuɖuto akɔta wǒ Izlayɛli tɔn tɔn lɛ. Dìn ɔ, Senakelibu axɔsu Asilíi tɔn ba na lɛ́ yí axɔsuɖuto akɔta wè Judáa tɔn tɔn. É jɛ toxo Judáa tɔn lɛ yí jí ɖokpo ɖokpo. Amɔ̌, toxo e ba wɛ é ɖè hugǎn é wɛ nyí Jeluzalɛmu. Nǔ e Senakelibu ma tuùn ǎ é wɛ nyí ɖɔ, Jehovah ɖò xɛ nya ɖò Jeluzalɛmu jí wɛ.
Judáa xɔsu Ezekiyasi sú akwɛ gègě Senakelibu bonu é ni jó Jeluzalɛmu dó. Senakelibu yí akwɛ ɔ cobo ka lɛ́ sɛ́ ahwangɔnu tɔn hlɔnhlɔnnɔ ɔ dó nú ye na tɔ́n ahwan Jeluzalɛmu. Xɛsi jɛ togun ɔ jí, ɖó Asilíinu lɛ ɖò sisɛkpɔ wɛ wutu. Enɛ wu ɔ, Ezekiyasi ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Mi ma ɖi xɛsi ó. Asilíinu lɛ ɖó hlɔnhlɔn, amɔ̌ Jehovah na bló bɔ mǐdɛɛ lɛ na ɖó hlɔnhlɔn hú ye.’
Senakelibu sɛ́ ɖɛ̌mɛnu tɔn Hlabucake dó Jeluzalɛmu bonu é na yí cá nú togun ɔ. Hlabucake nɔte ɖò toxo ɔ nukɔn bo súxó ɖɔ: ‘Jehovah sixu d’alɔ mi ǎ. Mi ma nú Ezekiyasi blɛ́ mi ó. Vodun ɖebǔ ɖè bo na hwlɛn mi sín alɔ mǐtɔn mɛ ǎ.’
Ezekiyasi kàn nǔ e é ɖó na bló é byɔ Jehovah. Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Ma nú nǔ e Hlabucake ɖɔ é dó xɛsi we ó. Senakelibu ɖò Jeluzalɛmu na yí wɛ ǎ.’ Enɛ gudo ɔ, Senakelibu sɛ́ wema ɖé lɛ dó Ezekiyasi. Wema-sɛ́dó-mɛ tɔn lɛ ɖɔ: ‘Jǒ gbè kpowun. Jehovah sixu hwlɛn mi ǎ.’ Ezekiyasi xoɖɛ bo ɖɔ: ‘Jehovah, kɛnklɛn hwlɛn mǐ, bonu mɛ lɛ bǐ na tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɖokpo ɔ.’ Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Asilíi xɔsu ɔ ɖò Jeluzalɛmu na byɔ wɛ ǎ. Un na cyɔn alɔ togun ce jí.’
Senakelibu kudeji ɖɔ Jeluzalɛmu na nyí emitɔn zaanɖé dìn. Amɔ̌, ɖò zǎn ɖokpo mɛ ɔ, Jehovah sɛ́ wɛnsagun ɖé dó fí e ahwanfuntɔ́ lɛ ɖó gɔnu ɖó ɖò toxo ɔ gudo é. Wɛnsagun ɔ hu ahwanfuntɔ́ 185 000! Axɔsu Senakelibu sín ahwanfuntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ hugǎn lɛ bǐ kú. Ðě wà gbɔn sɔ́ ɖè ǎ, xwé jɛn é na ɖido gɔtii. Jehovah cyɔn alɔ Ezekiyasi kpo Jeluzalɛmu kpo jí lee é ko d’akpá tɔn gbɔn é. Nú a ko ɖò Jeluzalɛmu hwenɛnu wɛ ɔ, a ka na ɖeji dó Jehovah wu à?
“Wɛnsagun Mawu Mavɔmavɔ tɔn nɔ nya xɛ ɖò mɛ e nɔ nɔ gbeji nú Mawu Mavɔmavɔ lɛ jí, bo nɔ hwlɛn ye.”—Ðɛhan 34:8


text: 5 Osɔfonukpa fɛɛ osɔfonukpa ni ahala lɛ kɛjɛ gbɔmɛi ateŋ lɛ, awó lɛ osɔfonukpa yɛ amɛhewɔ yɛ nibii ni kɔɔ Nyɔŋmɔ he lɛ agbɛfaŋ,+ koni ekɛ nikeenii kɛ afɔlei ahã yɛ eshai ahewɔ.+2 Enyɛɔ ekɛ mɛi ni leee nɔ ko ni amɛtɔ̃ɔ* lɛ yeɔ yɛ musuŋtsɔlɛ naa,* ejaakɛ lɛ hu eyɛ gbɔjɔmɔi,3 ni no hewɔ lɛ, esa akɛ ekɛ afɔlei ahã yɛ lɛ diɛŋtsɛ ehe eshai lɛ ahewɔ, tamɔ bɔ ni efeɔ yɛ mɛi lɛ anɔ lɛ he lɛ nɔŋŋ.+4 Gbɔmɔ ko eŋɔɔɔ woo nɛɛ ehãaa lɛ diɛŋtsɛ ehe, ja Nyɔŋmɔ etsɛ lɛ, tamɔ bɔ ni etsɛ Aaron lɛ, dani enine shɛɔ nɔ.+5 Nakai nɔŋŋ Kristo lɛ hu, jeee lɛ diɛŋtsɛ ewó ehe osɔfonukpa ni ekɛwo lɛ diɛŋtsɛ ehiɛ nyam,+ shi moŋ mɔ ni kɛɛ lɛ akɛ: “Mibi ji bo; ŋmɛnɛ lɛ, mitsɔ otsɛ” lɛ ji mɔ ni wo ehiɛ nyam.+6 Tamɔ bɔ ni ekɛɛ yɛ he kroko hu akɛ, “Osɔfo ji bo kɛmiiya naanɔ tamɔ Melkizedek nɔ lɛ.”+7 Be ni Kristo yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ,* ekɛ bolɔmɔi ni naa wa kɛ yaafonui sɔle kɛkpa fai kɛ hiɛdɔɔ+ ni ebi mɔ ni baanyɛ ahere eyiwala kɛje gbele mli lɛ nii shii abɔ, ni abo lɛ toi ejaakɛ esheɔ Nyɔŋmɔ gbeyei.8 Eyɛ mli akɛ bi ji lɛ moŋ, shi ekase bɔ ni aboɔ Nyɔŋmɔ toi kɛjɛ amanehului ni ena lɛ amli.+9 Ni be ni ahã eye emuu sɛɛ lɛ,+ ebatsɔ mɔ ni mɛi fɛɛ ni boɔ lɛ toi lɛ tsɔɔ enɔ amɛnáa naanɔ yiwalaheremɔ,+10 ejaakɛ Nyɔŋmɔ wó lɛ osɔfonukpa tamɔ Melkizedek nɔ lɛ.+11 Wɔyɛ nibii babaoo ni wɔbaakɛɛ yɛ ehe, ni amɛmlitsɔɔmɔ hu wa, ejaakɛ nyɛnuuu nii ashishi oya.*12 Ejaakɛ nyɛ ni kulɛ benɛ nɛɛ* esa akɛ nyɛtsɔmɔ tsɔɔlɔi lɛ, ehe ehia akɛ mɔ ko aje shishi atsɔɔ nyɛ Nyɔŋmɔ wiemɔi krɔŋkrɔŋi lɛ amli shishijee nibii lɛ ekoŋŋ,+ ni nyɛsaa nyɛtsɔmɔ mɛi ni mliki he ehia amɛ, shi jeee niyenii ni tsii.13 Ejaakɛ mɔ fɛɛ mɔ ni yaa nɔ ekɛ mliki pɛ feɔ eniyenii lɛ, eleee jalɛ wiemɔ lɛ, ejaakɛ gbekɛ bibioo ji lɛ.+14 Shi mɛi ni edara lɛ anɔ ji niyenii ni tsii, amɛji mɛi ni kɛ amɛjwɛŋmɔ tsuɔ nii, ni amɛtsɔse amɛjwɛŋmɔ lɛ koni ele ekpakpa kɛ efɔŋ mlikpamɔ.


text:
WEMATA 2
Biblu: Wema E Gosin Mawu Gɔ́n É
1, 2. Etɛwu Biblu ɔ ka nyí nùnina e nɔ zɔ́n bɔ xomɛ nɔ hun mɛ é ɖé?
ENYI a ma ɖó ayi tɔn ǎ bonu xɔ́ntɔn ɖé na nùnina ɖé we ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú we? A na nɔte cobo hun kpɔ́n ǎ, bɔ xomɛ na hun we lobɔ a na mɔ ɖɔ emi ɖò ayi mɛ nú xɔ́ntɔn emitɔn. Bɔ a na dó gbè è.
2 Biblu ɔ, nùnina ɖé wɛ bo gosin Mawu gɔ́n. É ɖɔ nǔ e mǐ ma sɔ́ sixu mɔ ɖò fí ɖevo ɖebǔ ǎ é nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é ɖɔ lee Mawu dá jinukúnsin, ayikúngban, sunnu nukɔntɔn ɔ kpo nyɔnu nukɔntɔn ɔ kpo gbɔn é nú mǐ. É ɖɔ nugbodòdó e sixu d’alɔ mǐ hwenu e mǐ na ɖò tagba lɛ mɛ é nú mǐ. Mǐ lɛ́ kplɔ́n lee Mawu na bló, bɔ linlin e é ɖó ɖɔ ayikúngban ɔ na nyí fí ɖagbe ɖé é na jɛ jlɔ́ gbɔn é ɖò Biblu mɛ. Biblu ɔ nyí nùnina e nɔ zɔ́n bɔ xomɛ nɔ hun mɛ é ɖé nugbǒ.
3. Etɛ wu a ka na ɖó ayi hwenu e a na ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é?
3 Ee a na ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é ɔ, a na mɔ ɖɔ Mawu jló ɖɔ hwi ni nyí xɔ́ntɔn emitɔn. Lee a kplɔ́n nǔ dó wutu tɔn sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ hwi kpo é kpo na vɛ́ sɔ.
4. Etɛ ka jiwǔ nú we dó Biblu wu?
4 È ko lilɛ Biblu ɔ dó gbè 2 600 mɔ̌ mɛ, bo ko zín liva donu mɔkpan. Mɛ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é 90 ɖò kanweko jí hɛn ɔ, ye na xà Biblu ɔ dó gbè yeɖesunɔ tɔn mɛ. Ðò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, gbɛtɔ́ livi ɖokpo jɛji nɔ ɖó Biblu ɖokpo! Nugbǒ ɔ, wema ɖevo sɔ́ cí Biblu ɔ ɖɔhun ǎ.
5. Aniwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ nǔ e è wlan dó Biblu mɛ lɛ é ɔ, “Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ”?
5 Nǔ e è wlan dó Biblu mɛ lɛ é ɔ, “Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ.” (Xà 2 Timɔtée 3:16.) Amɔ̌, mɛɖé lɛ sixu lin ɖɔ: ‘Gbɛtɔ́ lɛ wɛ wlan Biblu ɔ, bɔ nɛ̌ é ka na gosin Mawu gɔ́n gbɔn?’ Biblu na xósin ɔ: “[Gbigbɔ mímɛ́] wɛ nɔ sɔ́ dó ayi mɛ nú gbɛtɔ́ lɛ, bɔ ye nɔ ɖɔ xó e Mawu ɖɔ ye ni ɖɔ é.” (2 Piyɛ́ɛ 1:21) Enɛ sɔgbe xá nǔ elɔ: Mɛjitɔ́ ɖé sixu zɔ́n vǐ tɔn ɖɔ é ni wlan wema ɖé nú emi. Mɛ̌ tɔn ka nyí wema-wlan-sɛ́dó-mɛ ɔ? Tɔ́ ɔ tɔn wɛ, é nyí vǐ ɔ tɔn ǎ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Mawu wɛ nyí Dowatɔ́ Biblu ɔ tɔn, é nyí mɛ e é zán bɔ ye wlan lɛ é ǎ. Mawu xlɛ́ ali ye bɔ ye wlan linlin tɔn lɛ. Biblu ɔ, “Mawuxó ɔ” wɛ é nyí nugbǒ.—1 Tɛsalonikinu lɛ 2:13; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 2gɔ́ ɔ.
BIBLU SƆGBE
6, 7. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ Biblu nyita fí ɖokpo ɔ?
6 Xwè 1 600 jɛji wɛ è wlan Biblu ɔ na. Mɛ e wlan lɛ é nɔ gbɛ̀ hwe ɖokpo ɔ nu ǎ. Mɛɖé lɛ sè wema ganji, mɛ ɖevo lɛ ka sè ɖě ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ ɖokpo nyí dotóo. Mɛ ɖevo lɛ lɛ́ nyí glesi, hwehutɔ́, lɛngbɔnyitɔ́, gbeyiɖɔ, hwɛɖɔtɔ́ kpo axɔsu kpo. Mɛ e wlan Biblu ɔ lɛ é nyí mɛ vovo có, akpáxwé tɔn lɛ bǐ ka sɔgbe xá yeɖée. É nɔ ɖɔ nùɖé ɖò wemata ɖé mɛ, bo nɔ ɖɔ vo ɖò ɖevo mɛ ǎ. *
7 Biblu ɔ sín wemata nukɔntɔn lɛ tinmɛ lee tagba gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ bɛ́ gbɔn é, bɔ wemata tɔn gudo tɔn lɛ ɖɔ lee Mawu na ɖeɖɛ tagba enɛ lɛ, bo na bló bɔ ayikúngban ɔ na nyí palaɖisi ɖé gbɔn é nú mǐ. Nǔ e jɛ ɖò xwè afatɔ́n mɔkpan vlamɛ é ɖò Biblu ɔ mɛ, bɔ é lɛ́ xlɛ́ mǐ ɖɔ linlin Mawu tɔn nɔ jɛ hwebǐnu.
8. Nǎ kpɔ́ndéwú ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ Biblu sɔgbe ɖò nùnywɛ xwitixwiti linu lɛ é.
8 È wlan Biblu bonu é na kplɔ́n nùnywɛ xwitixwiti mɛ alǒ é na nyí wemaxɔmɛ sín wema ɖé ǎ, loɔ, nǔ e é ɖɔ ɖò nùnywɛ xwitixwiti linu lɛ é nɔ sɔgbe hwebǐnu. Nǔ e mǐ na ɖó nukún ɖò wema e gosin Mawu gɔ́n é sí é nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, wema Levíi ví lɛ tɔn ɖɔ xó dó lee Izlayɛli-ví lɛ sixu wà nǔ gbɔn bɔ azɔn ma na gbà kún ǎ é jí. È ko wlan nǔ enɛ xóxó cobɔ mɛ lɛ wá tuùn lee azɔnkwín lɛ nɔ dó azɔn mɛ gbɔn é. Biblu lɛ́ kplɔ́n mɛ ganji ɖɔ ayikúngban ɔ kún ɖò nùɖé jí ó.—Jɔbu 26:7.
9. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɛ nugbǒɖiɖɔ Biblu wlantɔ́ lɛ tɔn ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ ɖó?
9 Nú Biblu ɖɔ hwenuxó ɔ, é nɔ sɔgbe hwebǐnu. Amɔ̌, wema hwenuxó tɔn lɛ nɔ sɔgbe bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ, ɖó mɛ e wlan ye lɛ é nɔ ɖɔ nugbǒ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ye nɔ wlan nǔ dó hwenu e tò yetɔn cí ahwan lɛ é wu hwebǐnu ǎ. Amɔ̌, Biblu wlantɔ́ lɛ nɔ ɖɔ nugbǒ, enyi Izlayɛli-ví lɛ na bo tlɛ cí ahwan ɔ nɛ. Ye lɛ́ wlan nùwanyido yeɖesunɔ tɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò Kɛ́nsísɔ́ sín wema mɛ ɔ, Mɔyizi ɖɔ nú mǐ ɖɔ emi wà nǔ syɛnsyɛn ɖé nyì dò bɔ Mawu dɔn tó nú emi ɖó enɛ wu. (Kɛ́nsísɔ́ 20:2-12) Nugbǒɖiɖɔ Biblu wlantɔ́ lɛ tɔn xlɛ́ ɖɔ Biblu ɔ gosin Mawu gɔ́n. Hǔn, mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖeji dó Biblu ɔ wu.
WEMA E MƐ WĚÐEXÁMƐ ÐAGBE GƆ́ É ÐÉ
10. Etɛwu wěɖexámɛ Biblu tɔn lɛ ka nyɔ́ zán nú mǐ ɖò égbé?
10 Nǔ e ɖò Biblu mɛ lɛ é ɔ, “Mawu wɛ sɔ́ bǐ dó ayi mɛ nú mɛ lɛ; [bɔ] é nyɔ́ nú è na sɔ́ dó kplɔ́n nǔ mɛ, bo na dó ɖè mɛ dó ali jí, bo na dó ɖè nùwanyido lɛ xlɛ́.” (2 Timɔtée 3:16) Nugbǒ ɔ, wěɖexámɛ Biblu tɔn lɛ nyɔ́ zán nú mǐ ɖò égbé. Jehovah tuùn lee é bló mǐ gbɔn é, enɛ wu ɔ, é tuùn nǔ e mǐ nɔ lin lɛ é kpo lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo. É tuùn mǐ hú mǐɖesunɔ, bo jló ɖɔ mǐ ni ɖó awǎjijɛ. É tuùn nǔ e nyí ɖagbe nú mǐ é kpo nǔ e nyí nyanya nú mǐ é kpo.
11, 12. (a) Wě ɖagbe tɛ lɛ Jezu ka ɖè xá mɛ ɖò Matie wemata 5 jɛ 7 mɛ? (b) Nǔ ɖevo tɛ lɛ mǐ ka sixu lɛ́vɔ kplɔ́n ɖò Biblu mɛ?
11 Ðò Matie wemata 5 jɛ 7 mɛ ɔ, mǐ xà wě ɖagbeɖagbe ɖěɖee Jezu ɖè xá mɛ dó lee è na ɖó awǎjijɛ gbɔn é, lee è na wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn é, lee è na xoɖɛ gbɔn é kpo linlin e è na ɖó dó akwɛ wu é kpo jí é. É ɖè wě enɛ lɛ xá mɛ dìn é ɔ, xwè ko yì 2 000 có, ye ka lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn bo lɛ́ nyɔ́ zán ɖò égbé.
12 Ðò Biblu mɛ ɔ, Jehovah lɔmɔ̌ kplɔ́n nugbodòdó e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖó gbɛzán xwédo tɔn ɖagbe, bo na nyí azɔ̌watɔ́ ɖagbe, bo na lɛ́ nɔ fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ é mǐ. Mǐ na bo nyí mɛ alɔkpa ɖebǔ, nɔ nɔ fí ɖebǔ, alǒ ɖò tagba ɖebǔ mɛ ɔ, nugbodòdó Biblu tɔn lɛ sixu d’alɔ mǐ hwebǐnu.—Xà Ezayíi 48:17; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 3gɔ́ ɔ.
A SIXU ÐEJI DÓ NǓÐƆÐ’AYǏ BIBLU TƆN LƐ WU
13. Etɛ Ezayíi ka ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ é na jɛ dó Babilɔnu toxo ɔ wu?
13 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn gègě ko jɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ è na gbà Babilɔnu. (Ezayíi 13:19) É tinmɛ lee è na gbà toxo ɔ gbɔn é pɛ́pɛ́pɛ́. Hɔntogbo ɖaxó ɖé lɛ wɛ ɖò toxo ɔ nu, bɔ tɔsisa ɖaxó ɖé lɛlɛ̌ dó. Amɔ̌, Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ tɔ̀ ɔ na mɛ̀ bɔ è na jó hɔntogbo lɛ dó nyì nuvo. Mɛ e ja toxo ɔ yí gbé lɛ é na fun ahwan cobo na yí ǎ. Ezayíi tlɛ ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ nya e nɔ nyí Silusi é wɛ na gbà Babilɔnu.—Xà Ezayíi 44:27–45:2; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 4gɔ́ ɔ.
14, 15. Nɛ̌ nǔ e Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ é ka jɛ gbɔn?
14 Ee è wlan nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ b’ɛ ɖó xwè 200 gudo é ɔ, ahwankpá ɖé wá, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na gbà Babilɔnu. Mɛ̌ ka ɖ’enu? Lee nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ gbɔn pɛ́pɛ́pɛ́ é ɔ, Silusi axɔsu Pɛsi tɔn wɛ. Nǔ lɛ bǐ sɔgbe bonu akpáxwé nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ tɔn e kpò lɛ é na jɛ.
15 Zǎn e mɛ è gbà toxo ɔ é ɔ, Babilɔnunu lɛ ɖò agɔ̌ ɖé ɖu wɛ. Ye ɖò ayijayǐ mɛ, ɖó dǒ ɖaxó lɛ kpo tɔsisa ɖé kpo lɛlɛ̌ dó ye wutu. Ðò toxo ɔ gudo ɔ, Silusi kpo ahwankpá tɔn kpo ɖè ali nú tɔsisa ɔ bonu é na yì dò. Sìn ɔ mɛ̀ kpò kaka bɔ sɔja Pɛsi tɔn lɛ hɛn ɔ, ye na ɖi zɔnlin gbɔn mɛ. Amɔ̌, nɛ̌ ahwankpá ɔ ka na byɔ Babilɔnu sín toxo ɔ mɛ gbɔn? Lee nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ gbɔn é ɔ, ye jó toxo ɔ sín hɔntogbo lɛ nyì nuvo, bɔ sɔja lɛ yí toxo ɔ ma fun ahwan.
16. (a) Etɛ Ezayíi ka ɖɔ ɖ’ayǐ dó sɔgudo Babilɔnu tɔn wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Ezayíi tɔn jɛ?
16 Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ɖò gudo mɛ ɔ, mɛ ɖě kún sɔ́ na nɔ Babilɔnu gbeɖé ó. É wlan ɖɔ: “Mɛɖebǔ sɔ́ na nɔ tò enɛ mɛ kpɔ́n gbeɖé ǎ; tò ɔ na nɔ vɔ̌ kaka sɔyi.” (Ezayíi 13:20) Nǔ enɛ ka jɛ à? Fí e Babilɔnu nɔ é ɖó kilomɛtlu 80 mɔ̌ dó tofɔligbé Baghdad tɔn ɖò Iraq, bo nyí dǒglin kɛɖɛ. Mɛɖebǔ nɔ nɔ finɛ ǎ kaka jɛ égbé. Jehovah za Babilɔnu kpo “akiza e nɔ hɛn nǔ gblé ɔ” kpo.—Ezayíi 14:22, 23. *
17. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji dó akpá e Mawu dó lɛ é bǐ wu?
17 Ðó nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn gègě ko jɛ wá yì wutu ɔ, mǐ sixu ɖeji ɖɔ nǔ e Biblu ɖɔ dó sɔgudo wu lɛ é na jɛ. Mǐ sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na ɖè akpá e é dó ɖɔ ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé é wu. (Xà Kɛ́nsísɔ́ 23:19.) Nugbǒ ɔ, mǐ “ɖò gbɛ̀ mavɔmavɔ sín nukúnɖiɖo mɛ. Mawu ko dó gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ sín akpá cobɔ gbɛ̀ ɔ wá tíìn; é ka nɔ ɖó adingban ǎ.”—Titu 1:2. *
BIBLU SIXU HUZU GBƐZÁN TOWE
18. Xó tɛ Pɔlu ka ɖɔ dó “Mawuxó ɔ” wu?
18 Mǐ kplɔ́n ɖɔ wema ɖevo ɖě kún sɔ́ cí Biblu ɖɔhun ó. Xó tɔn lɛ nyita fí ɖokpo ɔ, bɔ enyi é ɖɔ xó dó nùnywɛ xwitixwiti wu alǒ ɖɔ hwenuxó ɔ, é nɔ sɔgbe hwebǐnu. É lɛ́ ɖè wě ɖagbe lɛ xá mǐ, bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e ko jɛ lɛ é gègě lɛ́ ɖ’emɛ. Amɔ̌, Biblu nɔ lɛ́ wà nǔ hugǎn mɔ̌. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Mawuxó ɔ ɖò gbɛ̀, bo ɖó hlɔnhlɔn.” Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?—Xà Eblée lɛ 4:12.
19, 20. (a) Nɛ̌ Biblu ka sixu d’alɔ we bɔ a na tuùn mɛ alɔkpa e a nyí é gbɔn? (b) Nɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ nùnina e Biblu nyí é sù nukún towe mɛ gbɔn?
19 Biblu sixu huzu gbɛzán towe. É sixu d’alɔ we bɔ a na tuùn mɛ alɔkpa e a nyí tawun é. É sixu d’alɔ we bɔ a na tuùn linlin towe lɛ kpo lee nǔ nɔ cí nú we é kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu lin ɖɔ mǐ yí wǎn nú Mawu. Amɔ̌, bo na dó xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn n’i ɔ, mǐ ɖó na xwedó nǔ e Biblu ɖɔ lɛ é.
20 Biblu ɔ nyí wema e gosin Mawu gɔ́n é nugbǒ. É ba ɖɔ a ni xà, kplɔ́n bo yí wǎn na. Nùnina enɛ ni sù nukún towe mɛ, bonu a ni nɔ ɖò kplɔnkplɔn wɛ. Enɛ ɔ, a na tuùn linlin e Mawu ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é. Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ dó linlin enɛ wu.
^ akpá. 6 Mɛɖé lɛ ɖɔ ɖɔ Biblu ɔ kún nyita fí ɖokpo ɔ ó, amɔ̌, enɛ ka nyí nugbǒ ǎ. Kpɔ́n wemata 7gɔ́ wema La Bible: Parole de Dieu ou des hommes? e Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖetɔ́n é tɔn.
^ akpá. 16 Enyi a jló na mɔ nǔ jɛ nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ wu d’eji ɔ, a sixu xà wexwɛ 27-29 wema Owe de na Gbẹtọ Lẹpo e Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖetɔ́n é tɔn.
^ akpá. 17 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn e jɛ lɛ é sín kpɔ́ndéwú ɖokpo kpowun wɛ Babilɔnu e è gbà é nyí. A sixu mɔ tinmɛ ɖé lɛ dó nǔɖɔɖ’ayǐ ɖěɖee kúnkplá Jezu Klisu é wu ɖò Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 5gɔ́ ɔ mɛ.


text:
Wp/fon/Dékanmɛ
Dékanmɛ ɔ, tokpɔnlavi wɛ é nyi ɖo tokpɔnlavi tɛnwe (7) tokpɔnla Só-Ava tɔn mɛ, bo ɖo tokpɔn Xulɛnu ɖo Benɛ tò mɛ.
Tokpɔnlavi é nɛ ɔ, ɖo dogbo xá tokpɔnla Dangbo tɔn ɖo taligbe, bo ɖo xá Vɛki ɖo afɔligbé, bo lɛ ɖo xá tokpɔnla Agege tɔn ɖo zǎnzǎnhwe jí, bo ɖo xá Hwɛ̀do-Agékɔn ɖo gbadahwe jí.
Dékanmɛ ɔ, ɖo gletoxo atɔ́ɔ́n (05) yě ɖie: Anaviékɔmɛ, Jɛkpé, Kpafɛ, Kpoviékɔmɛ, kpo Sakɔmɛ kpo.
Ɖo azǎn 27 gɔ ɔ xwè 2013 tɔn mɛ wɛ Dékanmɛ huzu tokpɔnlavi nu tokpɔnla Só-Ava tɔn. Kɛnsisɔ sin nuwiwa è azɔxwe « INSAE » tɔn blo ɖo xwè 2013 tɔn mɛ e ɔ, Dékanmɛ ɖo hwɛndo 1276 kpodo gbɛtɔ 6617 kpan: nyɔ̌nu 3333 kpo sǔnnu 3284 kpo.
Ɖo Dékanmɛ ɔ gbè gěge sukpo amɔ̌ fɔngbe do tɔ lɛ sukpo tawun.
Azɔ̌ e tovi lɛɛ nɔ wa lɛ̌ ɖie: glezɔ, kanlinnyinyi, gbenyinya,, yě nɔ lɛ wa alɔnǔzɔ; gege yetɔn nyi hwewlitɔ bɔ yě ɖo wlɛnwin gěge bo nɔ wli hwevi lɛɛ na. Ɖo glezɔ yětɔn wiwa mɛ ɔ nǔ e yě nɔ do tawun wɛ nyi : mǎ, timati, gbade, fɛnnyɛ̌, atakin, fevi, aziǐn, kpodo dokwin kpan.


text:
Winwlan kinkɛnye we ŋukɔn yiyi, wɛ nyi odan zɛtɛye xena ye na wasi a do na na ɛmɛye a kpewu kpɔn onu jɛ oxo Mawutɔn wu, a bo zan-ɛ nywɛɖe. Le omɔ mɛ la nu ke, ye nɔ wasi oyɛ ɖiɖeye, kpodo ohanye, xeye ni na sɔgbe kpo Mawu we oxo la.
Le akpa mɛ la ji, mí wasi oyɛɖiɖe, "Yesu Nazalɛtitɔn" do saxwɛgbe mɛ. Mí bo hun onu le oyɛɖiɖe mɛ la nu le onyihinhɔn 26ɔ odasun tɔn mɛ, le oxwe 2016 gɔ la mɛ.
Mí kplan onu ohansinɔ xeye ni le saxwɛ kansimɛye, ye ba do nyɔ-ɛ tun ohan jiji do saxwɛgbe mɛ bo le vivɛɖe. Le odan mɛ la mɛ, ohansinɔ laye, sɔ biblu we akpa xeye ni le saxwɛgbe mɛ ye, bo do kpa ohan. Le vivɔnu etɔn, mí ɖe agban ɖokpo tɔn, xe ji na ohan 12 le.
Odan buye mɔ le, na mí mɔ wasi le akpaxwe mɛ la, mi na kpɔn : Oyɛɖiɖe xeni nyi "Mawu we gbexo" bo nyi oyɛɖiɖe xlɛ ɖe ni zan cɛju 80, bo do gbɔn oxo otaji ni le Biblu mɛ zɛtɛye ji.
Mɔ bɔ do e wu, mí mɔ wasi oyɛ ɖiɖe xlɛ bu, xeni lɔ oxo do onu xeye ni le Titɔ e ji we wema mɛ ye wu. Dogbɔn Mawu we ɛfɛnu mɛ, agban xe la can o tɔn a bo gɔ alɔ na ɛmɛ ɖekpekpe.
Droits d'auteur © 2022, Dogbaji Saxwɛgbetɔn


text:
WEMATA 10
Nugbǒ ɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu
1. Etɛwu mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó wɛnsagun lɛ wu?
JEHOVAH jló ɖɔ mǐ ni tuùn xwédo emitɔn. Wɛnsagun lɛ ɖò xwédo Mawu tɔn mɛ. Etɛ wɛnsagun lɛ ka nɔ wà? Nɛ̌ ye ka d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ gbɔn ɖò hwexónu? Ye ka sixu d’alɔ mǐ ɖò égbé à?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 8gɔ́ ɔ.
2. Fitɛ wɛnsagun lɛ ka gosin? Wɛnsagun nabi è ka dá?
2 Mǐ ɖó na tuùn fí e wɛnsagun lɛ gosin é. Kolosinu lɛ 1:16 ɖɔ nú mǐ ɖɔ ee Jehovah dá Jezu gudo é ɔ, é lɛ́ “bló nǔ e ɖò jinukúnsin lɛ kpodo ee ɖò ayikúngban jí lɛ bǐ kpan.” Wɛnsagun lɛ lɔ ɖ’emɛ. Ye mɛ nabi é ka dá? Biblu ɖɔ ɖɔ wɛnsagun livi afatɔ́n mɔkpan wɛ tíìn.—Ðɛhan 103:20; Nǔɖexlɛ́mɛ 5:11.
3. Etɛ Jɔbu 38:4-7 ka ɖɔ nú mǐ dó wɛnsagun lɛ wu?
3 Biblu lɛ́ kplɔ́n mǐ ɖɔ Jehovah dá wɛnsagun lɛ jɛ nukɔn nú ayikúngban ɔ. Nɛ̌ nǔ ka cí nú ye hwenu e ye mɔ ayikúngban ɔ é? Wema Jɔbu tɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ xomɛ hun ye. Ye nyí xwédo vívɛ́ ɖé bo nɔ sɛ̀n Jehovah ɖó kpɔ́.—Jɔbu 38:4-7.
WƐNSAGUN LƐ NƆ D’ALƆ TOGUN MAWU TƆN
4. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ?
4 Hwebǐnu wɛ nǔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn kpo linlin e Jehovah ɖó nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ. (Nùnywɛxó 8:30, 31, NWT; 1 Piyɛ́ɛ 1:11, 12) Wǔ na ko kú ye tawun hwenu e Adamu kpo Ɛvu kpo fɔ́n gǔ é. Wǔ ɖó na ko lɛ́ kú ye hú mɔ̌ dìn e ye mɔ bɔ gbɛtɔ́ gègě tlitó nú Jehovah é. Amɔ̌, enyi wɛnsagun lɛ mɔ nú mɛ ɖokpo lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo bo wá Mawu gɔ́n ɔ, ye nɔ j’awǎ. (Luki 15:10) Nǔ mɛ ɖěɖee nɔ sɛ̀n Mawu lɛ é tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ tawun. Jehovah nɔ zán wɛnsagun lɛ dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ ɖò ayikúngban jí lɛ é bo nɔ cyɔn alɔ ye jí. (Eblée lɛ 1:14) Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú tɔn ɖé lɛ.
5. Nɛ̌ wɛnsagun lɛ ka d’alɔ Mawu sɛntɔ́ lɛ gbɔn ɖò hwexónu?
5 Jehovah sɛ́ wɛnsagun wè dó ɖɔ ye ni d’alɔ Lɔti kpo xwédo tɔn kpo, bonu ye na tɔ́n sín Sodɔmu kpo Gomɔ́ɔ kpo hwenu e é ja toxo enɛ lɛ sín kún sú dó gbé é. (Bǐbɛ̌mɛ 19:15, 16) Xwè kanweko mɔkpan gudo ɔ, è sɔ́ gbeyiɖɔ Daniyɛli nyì dó kinnikinni dò mɛ, amɔ̌, ye wà nǔ ɖě n’i ǎ, ɖó “Mawu . . . sɛ́ wɛnsagun tɔn dó, bɔ é wá sú kinnikinni lɛ sín nu.” (Daniyɛli 6:23) Nukɔnmɛ ɔ, hwenu e è sɔ́ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ dó gankpa mɛ é ɔ, Jehovah sɛ́ wɛnsagun ɖé dó b’ɛ ɖè é tɔ́n. (Mɛsɛ́dó 12:6-11) Wɛnsagun lɛ lɛ́ d’alɔ Jezu hwenu e é ɖò ayikúngban jí é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e é bló baptɛm é ɔ, “wɛnsagun lɛ nɔ wá gɔ́ alɔ n’i.” (Maki 1:13) Cobonu è na hu Jezu ɔ, wɛnsagun ɖé wá “na ɛ akɔnkpinkpan.”—Luki 22:43.
6. (a) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ wɛnsagun lɛ nɔ d’alɔ togun Mawu tɔn ɖò égbé? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ sín xósin mǐ ka na ba dìn?
6 Wɛnsagun lɛ sɔ́ nɔ tɔ́n dó gbɛtɔ́ lɛ jí ɖò égbé ǎ. Amɔ̌, Mawu kpó ɖò ye zán dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é wɛ. Biblu ɖɔ: “Wɛnsagun Mawu Mavɔmavɔ tɔn nɔ nya xɛ ɖò mɛ e nɔ nɔ gbeji nú Mawu Mavɔmavɔ lɛ jí, bo nɔ hwlɛn ye.” (Ðɛhan 34:8) Etɛwu mǐ ka ɖó hudo alɔcyɔnmɛji tɔn? Ðó mǐ ɖó kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé lɛ, bɔ ye jló na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu. Mɛ̌ mɛ̌ e ka wɛ? Fitɛ ye ka gosin? Nɛ̌ ye ka nɔ tɛnkpɔn bo na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu gbɔn? Bo na dó mɔ xósin nú nùkanbyɔ enɛ lɛ ɔ, mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ hwenu e è dá Adamu kpo Ɛvu kpo b’ɛ ɖó táan kpɛɖé gudo é.
KƐNTƆ́ MǏTƆN E NUKÚN MA NƆ MƆ Ǎ LƐ É
7. Nɛ̌ mɔ Satáan tɔn lɛ ka ko wà nǔ dó mɛ lɛ wu gbɔn?
7 Mǐ kplɔ́n ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ ɖɔ wɛnsagun ɖé fɔ́n gǔ dó Mawu jí bo ba na kp’acɛ dó mɛ ɖevo lɛ jí. Biblu ylɔ ɛ ɖɔ Satáan Awovi. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9) Satáan lɛ́ ba ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni fɔ́n gǔ dó Mawu jí. É kpéwú bo wlí Ɛvu dó mɔ mɛ, bɔ sín hwenɛnu ɔ, é ko lɛ́ wlí gbɛtɔ́ gègě. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖé lɛ nɔ gbeji nú Jehovah, ɖi Abɛli, Henɔci kpo Nɔwée kpo.—Eblée lɛ 11:4, 5, 7.
8. (a) Nɛ̌ wɛnsagun ɖé lɛ ka huzu awovi lɛ gbɔn? (b) Etɛ awovi lɛ ka wà bo dó gán ɖò Sìnvɔgbɛ ɔ hwenu?
8 Ðò Nɔwée hwenu ɔ, wɛnsagun ɖé lɛ fɔ́n gǔ dó Mawu jí bo jó xwé yetɔn dó ɖò jixwé lobo wá nɔ gbɛ̀ gbɛtɔ́ ɖɔhun ɖò ayikúngban ɔ jí. Aniwu? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ ye jló na d’asì. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 6:2) É ka sɔgbe nú wɛnsagun lɛ na wà mɔ̌ ǎ. (Judi 6) Wɛnsagun nyanya enɛ lɛ ɖɔhun ɔ, gbɛtɔ́ gègě huzu mɛ nyanya bo nɔ lɛ́ xò daka hwe enɛ nu. Jehovah wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na sɔ́ sìn dó vɔ mɛ nyanya lɛ bǐ. Amɔ̌, é hwlɛn mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ kpo gbejininɔ kpo lɛ é. (Bǐbɛ̌mɛ 7:17, 23) Bo na dó gán ɔ, wɛnsagun nyanya lɛ lɛkɔ ɖido jixwé. Biblu nɔ ylɔ wɛnsagun nyanya enɛ lɛ ɖɔ awovi lɛ. Ye jló bo xò kpóɖó nú Satáan ɖò gǔfínfɔ́n tɔn mɛ, bɔ é wá huzu gǎn yetɔn.—Matie 9:34.
9. (a) Etɛ ka jɛ dó awovi lɛ wu hwenu e ye lɛkɔ yì jixwé é? (b) Etɛ wu mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó dìn?
9 Ðó awovi lɛ fɔ́n gǔ wutu ɔ, Jehovah sɔ́ yí ye dó xwédo tɔn mɛ ǎ. (2 Piyɛ́ɛ 2:4) Awovi lɛ sɔ́ sixu sɔ́ gbɛtɔ́ gbaza dó ɖě ǎ, amɔ̌, ye kpó ɖò “gbɛ̀ ɔ bǐ” “flú” wɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9; 1 Jaan 5:19) Mǐ ni kpɔ́n lee ye nɔ kpéwú bo nɔ wlí mɛ gègě dó mɔ mɛ, alǒ nɔ flú ye gbɔn é.—Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 2:11.
LEE AWOVI LƐ NƆ ÐÓ MƆ DÓ WLÍ GBƐTƆ́ LƐ GBƆN É
10. Nɛ̌ awovi lɛ ka nɔ wlí gbɛtɔ́ lɛ gbɔn?
10 Awovi lɛ nɔ wlí gbɛtɔ́ lɛ ɖò ali gègě nu. Mɛ lɛ nɔ ɖɔ xó kpo awovi lɛ kpo tlɔlɔ alǒ nɔ gbɔn mɛɖé jí, ɖi bokɔnɔ ɖé. È nɔ ylɔ xóɖɔɖókpɔ́ kpo awovi lɛ kpo ɖɔ awovinúwiwa. Amɔ̌, Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ zɔ nú nǔ ɖebǔ e cá kàn xá awovi lɛ é. (Galatinu lɛ 5:19-21) Etɛwu? Awovi lɛ nɔ ɖó mɔ dó wlí gbɛtɔ́ lɛ lee gběnyatɔ́ ɖé nɔ ɖó mɔ dó wlí kanlin lɛ gbɔn é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 26gɔ́ ɔ.
11. Etɛ ka nyí amɔɛkinkan? Etɛwu mǐ ka ɖó na hɔn na?
11 Ðokpo ɖò mɔ yetɔn lɛ mɛ nɔ nyí amɔɛkinkan. Amɔɛkinkan wɛ nyí ɖɔ è na zán hlɔnhlɔn e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu é dó tɛnkpɔn bá mɔ dò nú sɔgudo alǒ nùbudo ɖé. Mɛɖé sixu wà mɔ̌ gbɔn sunví lɛ kpinkpɔn, dò biba nú wuntun lɛ, nǔmɔnúmɛ, dlɔ̌ lɛ sín tinmɛ biba alǒ alɔxomɛ kpinkpɔn gblamɛ. Mɛ gègě nɔ ɖɔ ɖɔ nùwalɔ enɛ lɛ kún nyla ó, amɔ̌ nùvú ka wɛ. Ye nyla ɖesu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Biblu xlɛ́ ɖɔ awovi lɛ kpo nùkantɔ́ lɛ kpo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́. Ðò Mɛsɛ́dó 16:16-18 mɛ ɔ, mǐ xà ɖɔ “yɛ nyanya [alǒ awovi] ɖé” nɔ d’alɔ nyɔnu ɖé b’ɛ nɔ “kàn amɔɛ.” Ee mɛsɛ́dó Pɔlu nya yɛ nyanya ɔ sín nyɔnu ɔ jí gudo é ɔ, é sɔ́ nɔ kpéwú bo nɔ kàn sɔgudo ɖě nú mɛ ǎ.
12. (a) Etɛwu é ka nyla ɖɔ è ni tɛnkpɔn bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ? (b) Etɛwu Mawu sɛntɔ́ lɛ ma ka nɔ ɖ’alɔ ɖò aca awovi lɛ tɔn lɛ mɛ ǎ?
12 Awovi lɛ nɔ lɛ́ zán mɔ ɖevo lɛ dó wlí gbɛtɔ́ lɛ. Ye nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na ɖi ɖɔ è hɛn ɔ, è na ɖɔ xó kpo mɛkúkú lɛ kpo, lé mɛ e kú lɛ é ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖé, bɔ mǐ sixu ɖɔ xó kpo ye kpo, alǒ ye na gblewu mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ e xɔ́ntɔn tɔn alǒ hɛnnumɔ tɔn ɖé kú é sixu yì kɛnnɛsinɔ e nɔ ɖɔ ɖɔ emi nɔ ɖɔ xó kpo mɛkúkú lɛ kpo é ɖé mɔ̌ gɔ́n. Kɛnnɛsinɔ ɔ sixu ɖɔ nǔ ɖagbe ɖé dó mɛ e kú é sín xɔ́ntɔn alǒ hɛnnumɔ wu, é tlɛ sixu vlɛ́ mɛkúkú ɔ sín gbè lɔ. (1 Samuɛli 28:3-19) Aca cyɔɖiɖi tɔn gègě lɛ́vɔ jinjɔn nùɖiɖi ɖiɖó ɖɔ cyɔ lɛ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖevo jí. Cyɔgɔ́ɖuɖu, cyɔfínfɔ́n kpo jɔnudidɔ kpo, yɛsu fifɔ nú mɛkúkú lɛ, asúkúkú alǒ asikúkú xɔmɛ ninɔ kpo yɛsu ɖevo lɛ kpo sixu ɖò aca enɛ lɛ mɛ. Enyi Klisanwun lɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖ’alɔ ɖò aca enɛ lɛ mɛ ó ɔ, xwédo yetɔn alǒ mɛ e ɖò xá yetɔn lɛ mɛ lɛ é sixu mɔ xó ɖɔ dó ye wu, zun ye alǒ gbɛ́ ɖɔ emi kpo ye kpo kún sɔ́ kpé dó nùɖé ó. Amɔ̌, Klisanwun lɛ tuùn ɖɔ mɛkúkú lɛ kún sɔ́ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖě ó. È sixu ɖɔ xó xá ye ǎ, ye ka sixu wà nǔ nyanya ɖě nú mǐ ǎ. (Ðɛhan 115:17) Bo cɔ́ hwiɖée tawun. Ma tɛnkpɔn gbeɖé bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ alǒ awovi lɛ ó, ma ka lɛ́ ɖ’alɔ ɖò aca awovi lɛ tɔn lɛ mɛ gbeɖé ó.—Xà Sɛ́nflínmɛ 18:10, 11; Ezayíi 8:19, 20.
13. Etɛ mɛ ɖěɖee ko ɖi xɛsi nú awovi lɛ kpɔ́n lɛ é gègě ka ko kpéwú bo wà?
13 É nyí mɔ kɛɖɛ wɛ awovi lɛ nɔ ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ ǎ, loɔ, ye nɔ lɛ́ dó xɛsi ye. Égbé ɔ, Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo tuùn ɖɔ “hwenu kpeɖé jɛn wɛ kpò nú emi” bɔ Mawu na ɖè emi sín ayikúngban ɔ jí, enɛ wu ɔ, ye nɔ lɛ́ xò daka hú ɖ’ayǐ tɔn lɛ bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12, 17) É ɖò mɔ̌ có, mɛ gègě ko nɔ ɖi xɛsi nú awovi lɛ ɖ’ayǐ bo ka sɔ́ nɔ ɖi xɛsi nú ye dìn ǎ. Nɛ̌ ye ka wà gbɔn bo gán sín xɛsiɖiɖi nú awovi lɛ sí?
ÐǏ XWI XÁ AWOVI LƐ BO GÁN SÍN YE SÍ
14. Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ ɖɔhun ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu gán sín awovi lɛ sí gbɔn?
14 Biblu ɖɔ lee mǐ sixu ɖí xwi xá awovi lɛ bo gán sín ye sí gbɔn é nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛɖé lɛ ɖò toxo Efɛzi tɔn mɛ bo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá awovi lɛ cobo wá kplɔ́n nugbǒ ɔ. Nɛ̌ ye ka gán sín awovi lɛ sí gbɔn? Biblu ɖɔ: “Majikiblotɔ́ gègě nɔ bɛ́ majikiwema yetɔn lɛ wá, bo nɔ dó zo, ɖò mɛ bǐ nukúnmɛ.” (Mɛsɛ́dó 19:19) Ðó ye jló na huzu Klisanwun wutu ɔ, ye dó majikiwema yetɔn lɛ bǐ zo. Nǔ mɔhun lɛ́ ɖò dandan égbé. Mɛ e jló na sɛ̀n Jehovah lɛ é bǐ ɖó na bɛ́ nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é kɔn nyì gbě. Nǔ ɖěɖee nɔ xlɛ́ ɖɔ majikibiblo, awovi lɛ, alǒ nǔ e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu lɛ é kún nyla ó, alǒ nɔ sísɛ́ mɛ d’ékɔn lɛ é ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ, ɖi wema lɛ, xójlawema lɛ, du e jí è ɖè é dò biba (horoscope) sín nǔ lɛ, sinimáa, nùxixo kpo ayihundanú lɛ kpo kaka jɛ ɖiɖe e è nɔ tɛ́ dó dǒ wu lɛ é jí. Nǔ e mɛ lɛ nɔ dó bo nɔ dó gló awovi lɛ é lɔ ɖ’emɛ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 10:21.
15. Nǔ ɖevo tɛ mǐ ka ɖó na wà bo na dó ɖí xwi xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo?
15 Ee Efɛzinu lɛ dó majikiwema yetɔn lɛ zo b’ɛ ɖó xwè ɖé lɛ gudo é ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ ye ɖó na kpó ɖò xwi ɖí wɛ bo na lɛ́ fun ahwan xá “nùɖoyɛswímɛ nyanya” lɛ. (Efɛzinu lɛ 6:12) Nugbǒ ɔ, ye tlɛ ko dó wema yetɔn lɛ zo có, awovi lɛ lɛ́ kpó ɖò tintɛnkpɔn na wà nǔ nyanya dó ye wu wɛ. Enɛ wu ɔ, nǔ ɖevo tɛ ye ka ɖó na wà? Pɔlu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Nùɖiɖi ni nyí gǎglónú nú mi, bonu mi nɔ sɔ́ hɛn tɛgbɛ, bo na dó xò gǎ myɔnɔ e kɛntɔ́ na da dó mi ɔ cí.” (Efɛzinu lɛ 6:16) Lee gǎglónú ɖé nɔ cyɔn alɔ ahwanfuntɔ́ ɖé jí gbɔn é ɔ, nùɖiɖi mǐtɔn hɛn ɔ é na cyɔn alɔ mǐ jí. Nú mǐ ɖeji bǐ kpátákpátá ɖɔ Jehovah sixu cyɔn alɔ mǐ jí ɔ, mǐ na kpéwú bo na ɖí xwi xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo.—Matie 17:20.
16. Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é lidǒ?
16 Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é na lidǒ? Mǐ ɖó na nɔ xà Biblu ayihɔngbe ayihɔngbe, bo na kplɔ́n bá ɖeji dó wutu tɔn ɖɔ é na cyɔn alɔ mǐ jí. Enyi mǐ ɖeji dó Jehovah wu ganji ɔ, Satáan kpo awovi lɛ kpo na kpéwú bo wà nǔ nyanya nú mǐ ǎ.—1 Jaan 5:5.
17. Nǔ ɖevo tɛ ka na lɛ́ cyɔn alɔ mǐ jí ɖò awovi lɛ sí?
17 Nǔ ɖevo tɛ Klisanwun Efɛzi tɔn lɛ ka ɖó na lɛ́ bló? Toxo e awovinúwiwa gɔ́ e mɛ wɛ ye nɔ nɔ. Enɛ wu ɔ, Pɔlu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi na nɔ xoɖɛ tɛnmɛ tɛnmɛ.” (Efɛzinu lɛ 6:18) Ye ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni cyɔn alɔ emi jí hwebǐnu. Mǐdɛɛ lɛ ka ló? Mǐ lɔ ɖò gbɛ̀ e awovinúwiwa gɔ́ é ɖé mɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni cyɔn alɔ mǐ jí, mǐ ɖó na nɔ zán nyikɔ tɔn hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ é. (Xà Nùnywɛxó 18:10.) Enyi mǐ nɔ ɖò byɔbyɔ Jehovah wɛ ɖɔ é ni hwlɛn mǐ gán sín Satáan sí ɔ, é na sè ɖɛ mǐtɔn.—Ðɛhan 145:19; Matie 6:13.
18, 19. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu ɖò ahwan e fun xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ mǐ ɖè é jí gbɔn? (b) Nùkanbyɔ tɛ sín xósin mǐ ka na mɔ ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
18 Enyi mǐ ɖè nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é bǐ sín gbɛzán mǐtɔn mɛ bo ɖeji ɖɔ Jehovah na cyɔn alɔ mǐ jí ɔ, mǐ sixu ɖí xwi xá Satáan kpo awovi lɛ kpo. Mǐ ɖó na ɖi xɛsi nú ye ǎ. (Xà Jaki 4:7, 8.) Jehovah ɖó hlɔnhlɔn hú awovi lɛ flàflá tɔn. É dɔn tó nú ye ɖò Nɔwée hwenu, bɔ ɖò sɔgudo ɔ, é na sú kún yetɔn dó. (Judi 6) Flín ɖɔ mǐ kún ɖò mǐ ɖokpo ɖò ahwan e fun wɛ mǐ ɖè é mɛ ó. Jehovah ɖò wɛnsagun tɔn lɛ zán dó cyɔn alɔ mǐ jí wɛ. (2 Axɔsu lɛ 6:15-17) Mǐ sixu ɖó ganjɛwu ɖɔ kpo alɔgɔ́ Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò ahwan e fun xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ mǐ ɖè é jí.—1 Piyɛ́ɛ 5:6, 7; 2 Piyɛ́ɛ 2:9.
19 Amɔ̌, eɖíe Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo ɖò wuvɛ̌ gègě dɔn wá nú mǐ wɛ è, bɔ etɛwu Mawu ma ka ko sú kún yetɔn dó ǎ? Wemata e bɔ d’ewu é na na xósin ɔ.