text:
Shishinumɔ Hei Ni Wɔná Lɛ Amli Otii
Yɛ afii ni eho lɛ amli lɛ, Buu-Mɔɔ lɛ ehã wɔna tsakemɔi ni afee yɛ bɔ ni wɔnuɔ Ezekiel gbalɛi lɛ babaoo ashishi wɔhãa lɛ amli. Ni yɛ wolo nɛɛ ni ji, Ato Yehowa Jamɔ Krɔŋŋ Shishi Ekoŋŋ Agbɛnɛ! lɛ mli lɛ, obaana tsakemɔi krokomɛi hu ni afee. Kwɛmɔ akɛ obaanyɛ ohã sanebimɔi ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ ahetoo lo.
Mɛni bɔɔ nii ni hiɛ kamɔ lɛ ahiɛi ejwɛ lɛ damɔ shi kɛhã?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Bɔɔ nii ni hiɛ kamɔ lɛ loo kerubim lɛ ateŋ mɔ fɛɛ mɔ hiɛi ejwɛ lɛ damɔ shi kɛhã Yehowa sui titrii ejwɛ lɛ.
Shishinumɔ hee: Eyɛ mli akɛ bɔɔ nii ni hiɛ kamɔ lɛ ahiɛi ejwɛ lɛ ateŋ eko fɛɛ eko damɔ shi kɛhã Yehowa sui titrii ejwɛ lɛ ateŋ ekome moŋ, shi kɛ́ akwɛ hiɛi ejwɛ lɛ fɛɛ shi kome lɛ, amɛdamɔ shi kɛhã sui srɔtoi fɛɛ ni Yehowa yɔɔ lɛ. Agbɛnɛ hu, hiɛi ejwɛ lɛ hãa wɔnaa bɔ ni Yehowa hewalɛ kɛ enunyam lɛ nɔ bɛ hã.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Yɛ Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ mli lɛ, akɛ yibɔ ni ji ejwɛ lɛ tsuɔ nii kɛtsɔɔ nɔ ko ni kɔɔ mɛi fɛɛ ahe, loo nɔ ko ni eye emuu. No hewɔ lɛ, kɛ́ akwɛ hiɛi ejwɛ lɛ fɛɛ shi kome lɛ, anaa akɛ amɛhiɛɛɛ amɛhe ekomekome akɛ sui titrii ejwɛ komɛi kɛkɛ—shi moŋ nomɛi hãa anaa mɔ ni Yehowa ji diɛŋtsɛ. Agbɛnɛ hu, hiɛi nɛɛ ateŋ eko fɛɛ eko ji bɔɔ nɔ ko hiɛ, ni akɛ bɔɔ nii nɛɛ damɔɔ shi kɛhãa agbojee, nyɛmɔ, kɛ hewalɛ. Kɛ̃lɛ, bɔɔ nii wuji ejwɛ lɛ fɛɛ, ni kerubim lɛ ateŋ eko fɛɛ eko hiɛi ejwɛ lɛ feɔ he mfoniri lɛ, yɛ Yehowa maŋtsɛ sɛi lɛ shishi. Enɛ tsɔɔ akɛ Yehowa ji Nɔyelɔ Ofe yɛ nii fɛɛ nɔ.
Namɔ nuu ni woloŋmalɔ iŋki tɔ ŋmɔ ehɛ lɛ damɔ shi kɛhã?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Nuu ni woloŋmalɔ iŋki tɔ ŋmɔ ehɛ lɛ damɔ shi kɛhã mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ ateŋ mɛi ni eshwɛ lɛ. Mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ miitsɔ shiɛmɔ kɛ kaselɔfeemɔ nitsumɔ lɛ nɔ amɛmiikadi mɛi ni batsɔmɔɔ “asafoku babaoo” lɛ mli bii lɛ yɛ mfonirifeemɔŋ bianɛ.—Kpo. 7:9.
Shishinumɔ hee: Nuu ni woloŋmalɔ iŋki tɔ ŋmɔ ehɛ lɛ damɔ shi kɛhã Yesu Kristo. Ebaakadi asafoku babaoo lɛ mli bii lɛ be ni ekojo amɛ akɛ gwantɛŋi yɛ “amanehulu kpeteŋkpele” lɛ mli lɛ.—Mat. 24:21.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Yehowa kɛ mɛi akojomɔ ewo e-Bi lɛ dɛŋ. (Yoh. 5:22, 23) Tamɔ bɔ ni Mateo 25:31-33 lɛ tsɔɔ lɛ, Yesu ji mɔ ni baakojo adesai ni etsɔɔ mɛi ni ji “gwantɛŋi” kɛ mɛi ni ji “abotiai.”
Ani nyɛmimɛi yei enyɔ ni ji Ohola kɛ Oholiba lɛ feɔ Kristendom he mfoniri, titri lɛ, efãi titrii enyɔ ni ji Katolik kɛ Protɛstant sɔlemɔi lɛ?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Ohola kɛ Oholiba ji nyɛmimɛi yei. Ohola (Samaria, Israel maŋtiase lɛ), ni ji onukpatsɛ lɛ feɔ Katolik Sɔlemɔ lɛ he mfoniri; ni Oholiba (Yerusalem, Yuda maŋtiase lɛ), ni ji fiootsɛ lɛ feɔ Protɛstant Sɔlemɔi lɛ ahe mfoniri.
Shishinumɔ hee: Nyɛmimɛi yei ashawoi enyɔ nɛɛ damɔɔɔ shi kɛhãaa Kristendom fã ko kwraa. Moŋ lɛ, amɛnifeemɔ lɛ hãa wɔnaa bɔ ni Yehowa nuɔ he ehãa kɛ́ mɛi ni tsutsu ko lɛ amɛyeɔ lɛ anɔkwa lɛ je esɛɛ amɛyajá nyɔŋmɔi krokomɛi. Bɔ ni amɛnifeemɔ lɛ dɔ Yehowa lɛ, nakai nɔŋŋ amale jamɔi fɛɛ ni yɔɔ ŋmɛnɛ lɛ anifeemɔi lɛ dɔɔ lɛ.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Nɔ ko bɛ Ŋmalɛ lɛ mli ni tsɔɔ akɛ Ohola kɛ Oholiba feɔ Kristendom he mfoniri. Tsutsu ko lɛ, Israel kɛ Yuda tamɔ Yehowa ŋamɛi ni yeɔ lɛ anɔkwa, shi Kristendom kɛ Yehowa nako wekukpaa ni tamɔ nakai dã. Kɛfata he lɛ, akɛ Nyɔŋmɔ webii ni yeee lɛ anɔkwa lɛ to ashawoi ahe yɛ Ezekiel yitso 16 kɛ 23 lɛ, shi ahã amɛná hiɛnɔkamɔ akɛ kɛ́ amɛtsake amɛgbɛi lɛ, akɛ amɛ baaku sɛɛ kɛba amɛtsutsu shihilɛ lɛ mli ekoŋŋ. Kristendom, ni ji Babilon Kpeteŋkpele lɛ fã lɛ bɛ hiɛnɔkamɔ ni tamɔ nakai.
Ani Yerusalem feɔ Kristendom he mfoniri?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Yerusalem ni yeee anɔkwa lɛ feɔ Kristendom he mfoniri. No hewɔ lɛ, yɛ gbalɛ naa lɛ, Yerusalem hiɛ ni akpãtã lɛ fee Kristendom hiɛ ni abaakpãtã lɛ he mfoniri.
Shishinumɔ hee: Shihilɛi gbohii ni tee nɔ yɛ Yerusalem, tamɔ amagajamɔ kɛ efɔŋfeemɔ ni fa babaoo yɛ maŋ lɛ mli lɛ kaiɔ wɔ nɔ ni yaa nɔ yɛ Kristendom ŋmɛnɛ lɛ, shi bianɛ lɛ, wɔkɛɛɛ akɛ Yerusalem feɔ Kristendom he mfoniri dɔŋŋ.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Nɔ ko bɛ Ŋmalɛ lɛ mli ni wɔbaadamɔ nɔ wɔkɛɛ akɛ Yerusalem feɔ Kristendom he mfoniri. Nɔ ni tamɔɔɔ blema Yerusalem lɛ, Kristendom kɛ ehe woko jamɔ krɔŋŋ mli dã. Ni eyɛ mli akɛ be ko lɛ, Yehowa kɛ Yerusalem he eshai lɛ ke lɛ moŋ, shi nɔ ko kwraa bɛ ni tsɔɔ akɛ akɛ Kristendom he baake lɛ.
Mɛɛ gbɛ nɔ wui ni egbigbii ni jwere shikpɔŋ kplanaa kɛ ehe gɔji lɛ nɔ lɛ he ninaa lɛ ba mli?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Yɛ afi 1918 lɛ, Babilon Kpeteŋkpele lɛ ŋɔ Kristofoi ni afɔ amɛ mu lɛ nom, ni ebafee tamɔ nɔ ni amɛgboi yɛ mfonirifeemɔŋ, no hewɔ lɛ, amɛnyɛɛɛ amɛtsu nitsumɔ ni atu awo amɛdɛŋ lɛ. Nakai nomŋɔɔ ni sɛɛ etsɛɛɛ lɛ ba naagbee yɛ afi 1919 be ni Yehowa hã amɛba wala mli ekoŋŋ akɛ Maŋtsɛyeli shiɛlɔi lɛ.
Shishinumɔ hee: Mfonirifeemɔŋ nom ni aŋɔ mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ he be kplaŋŋ diɛŋtsɛ, ni eje shishi kwraa dani afi 1918 shɛ. Eje shishi kɛjɛ afi 100 Ŋ.B. afii lɛ amli, ni eba naagbee yɛ afi 1919 Ŋ.B., ni kɛ́ wɔɔkɛɛ lɛ, enɛ kɛ be kplaŋŋ ni Yesu wie he yɛ ebɛbua ni kɔɔ wiiti lɛ kɛ jwɛi lɛ he lɛ mli lɛ kpãa gbee.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Nom ni aŋɔ blema Israel lɛ he be kplaŋŋ, eje shishi kɛjɛ afi 740 D.Ŋ.B. ni eba naagbee yɛ afi 537 D.Ŋ.B. Ezekiel gbalɛ lɛ tsɔɔ mli akɛ wui lɛ ‘egbigbii’ loo ‘amɛgbigbii waa diɛŋtsɛ,’ ni no tsɔɔ akɛ, mɛi ni wui lɛ feɔ amɛhe mfoniri lɛ gboi yɛ mfonirifeemɔŋ be kplaŋŋ diɛŋtsɛ. Atsɔɔ akɛ wui lɛ baaba wala mli fiofio, ni no tsɔɔ akɛ ebaahe be.
Mɛni tsei enyɔ lɛ ni afee amɛ ekome lɛ tsɔɔ?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Be ni Jeŋ Ta I lɛ yaa nɔ lɛ, mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ ateŋ mɛi ni eshwɛ lɛ ateŋ gbala be kukuoo ko, shi yɛ afi 1919 lɛ, amɛteŋ anɔkwafoi lɛ saa amɛfee ekome ekoŋŋ.
Shishinumɔ hee: Gbalɛ lɛ tsɔɔ akɛ, Yehowa baahã mɛi ni jáa lɛ lɛ afee ekome. Be ni bei shwie mli yɛ afi 1919 sɛɛ lɛ, mɛi babaoo ni yɔɔ hiɛnɔkamɔ akɛ amɛbaahi shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ babɔi mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ ateŋ mɛi ni eshwɛ lɛ ahefatamɔ. Kui enyɔ nɛɛ efee ekome kɛmiijá Yehowa akɛ kuu kome.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Gbalɛ lɛ ewieee tso kome ni aku mli ni etsɔ tsei enyɔ, ni sɛɛ mli lɛ atsa ni efee ekome ekoŋŋ lɛ he. No hewɔ lɛ, gbalɛ lɛ gbalaaa jwɛŋmɔ kɛyaaa bɔ ni kuu kome mli baagbala, ni sɛɛ mli lɛ abaafee amɛ ekome ekoŋŋ lɛ nɔ. Moŋ lɛ, egbalaa jwɛŋmɔ kɛyaa bɔ ni kui srɔtoi enyɔ baafee ekome lɛ nɔ.
Namɔ ji Gog ni jɛ Magog lɛ?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Gog ni jɛ Magog lɛ ji gbɛ́i kroko ni akɛtsɛɔ Satan kɛjɛ be ni ashwie lɛ kɛjɛ ŋwɛi lɛ.
Shishinumɔ hee: Gog ni jɛ Magog lɛ damɔ shi kɛhã shikpɔŋ lɛ nɔ majimaji akuu ko ni baawu amɛshi anɔkwa jamɔ yɛ amanehulu kpeteŋkpele lɛ mli.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Bɔ ni awie Gog he yɛ gbalɛi lɛ amli akɛ, akɛ lɛ baahã loofɔji ni gbɔbiɔ akɛ niyenii, ni abaahã lɛ fuuhe yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ tsɔɔ akɛ Gog jeee mumɔŋ bɔɔ nɔ. Kɛfata he lɛ, tutuamɔ ni Gog baatutua Nyɔŋmɔ webii lɛ kɛ tutuamɔ ni Daniel kɛ Kpojiemɔ woji lɛ wie he akɛ shikpɔŋ lɛ nɔ majimaji lɛ baatutua Nyɔŋmɔ webii lɛ kpãa gbee.—Dan. 11:40, 44, 45; Kpo. 17:14; 19:19.
Ani Ezekiel na mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa kpeteŋkpele lɛ, nɔ ni sɛɛ mli lɛ Paulo wie he lɛ? Ani no mli Ezekiel yashara shi yɛ lɛ?
Bɔ ni wɔnuɔ shishi tsutsu: Sɔlemɔ shĩa ni Ezekiel na yɛ ninaa mli lɛ nɔŋŋ ji mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa ni bɔfo Paulo wie he lɛ.
Shishinumɔ hee: Jeee mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa ni ba shihilɛ mli yɛ afi 29 Ŋ.B. lɛ Ezekiel na lɛ, shi moŋ ena ninaa ko ni tsɔɔ bɔ ni kɛ́ nomŋɔɔ lɛ ba naagbee lɛ, abaasaa ato jamɔ krɔŋŋ shishi ekoŋŋ tamɔ bɔ ni atsɔɔ yɛ Mose Mla lɛ mli lɛ pɛpɛɛpɛ. Mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa ni akɛ mumɔ tsirɛ Paulo ni ewie he lɛ gbalaa jwɛŋmɔ kɛyaa nitsumɔ ni Yesu, ni ji Osɔfonukpa Kpeteŋkpele lɛ tsu kɛjɛ afi 29 kɛyashi 33 Ŋ.B. lɛ nɔ. Sɔlemɔ shĩa ni Ezekiel na yɛ ninaa lɛ mli ni atsĩii osɔfonukpa lɛ tã kwraa yɛ mli lɛ, gbalaa jwɛŋmɔ kɛyaa jamɔ krɔŋŋ ni abaasaa ato shishi ekoŋŋ, ni je shishi kɛjɛ afi 1919 Ŋ.B. lɛ nɔ lɛ. No hewɔ lɛ, wɔkɛ wɔjwɛŋmɔ emaaa nɔ ni sɔlemɔ shĩa ni Ezekiel na yɛ ninaa mli lɛ he nibii lɛ fɛɛ kɛ bɔ ni asusu nɔ fɛɛ nɔ fitsofitso lɛ damɔ shi kɛhã lɛ nɔ. Moŋ lɛ, nɔ ni esa akɛ wɔkɛ wɔjwɛŋmɔ ama nɔ titri ji, nɔ ni Ezekiel ninaa lɛ tsɔɔ wɔ yɛ Yehowa taomɔ nii kɛhã jamɔ krɔŋŋ lɛ he.
Yiŋtoo hewɔ ni afee tsakemɔ lɛ: Esoro sɔlemɔ shĩa ni Ezekiel na yɛ ninaa mli lɛ yɛ mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa lɛ he yɛ gbɛi titrii anɔ. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, ashã afɔlei srɔtoisrɔtoi yɛ sɔlemɔ shĩa ni Ezekiel na yɛ ninaa mli lɛ mli; shi yɛ mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa lɛ mli lɛ, afɔle kome pɛ ashã “shi kome nyɔŋlo.” (Heb. 9:11, 12) Afii ohai abɔ dani Kristo ba shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, no mli lɛ, be shɛko ni Yehowa kɛbaajie anɔkwalei ni mli kwɔlɔ ni kɔɔ mfonirifeemɔŋ sɔlemɔ shĩa lɛ he lɛ akpo.


c: text/html

text:
Dogbaji Saxwɛgbetɔn
Saxwɛgbe
Vous êtes ici
Winwlan kinkwɛnye we ŋukɔn yiyi
Winwlan kinkɛnye we ŋukɔn yiyi, wɛ nyi odan zɛtɛye xena ye na wasi a do na na ɛmɛye a kpewu kpɔn onu jɛ oxo Mawutɔn wu, a bo zan-ɛ nywɛɖe. Le omɔ mɛ la nu ke, ye nɔ wasi oyɛ ɖiɖeye, kpodo ohanye, xeye ni na sɔgbe kpo Mawu we oxo la.
Le akpa mɛ la ji, mí wasi oyɛɖiɖe, "Yesu Nazalɛtitɔn" do saxwɛgbe mɛ. Mí bo hun onu le oyɛɖiɖe mɛ la nu le onyihinhɔn 26ɔ odasun tɔn mɛ, le oxwe 2016 gɔ la mɛ.
Mí kplan onu ohansinɔ xeye ni le saxwɛ kansimɛye, ye ba do nyɔ-ɛ tun ohan jiji do saxwɛgbe mɛ bo le vivɛɖe. Le odan mɛ la mɛ, ohansinɔ laye, sɔ biblu we akpa xeye ni le saxwɛgbe mɛ ye, bo do kpa ohan. Le vivɔnu etɔn, mí ɖe agban ɖokpo tɔn, xe ji na ohan 12 le.
Odan buye mɔ le, na mí mɔ wasi le akpaxwe mɛ la, mi na kpɔn : Oyɛɖiɖe xeni nyi "Mawu we gbexo" bo nyi oyɛɖiɖe xlɛ ɖe ni zan cɛju 80, bo do gbɔn oxo otaji ni le Biblu mɛ zɛtɛye ji.
Mɔ bɔ do e wu, mí mɔ wasi oyɛ ɖiɖe xlɛ bu, xeni lɔ oxo do onu xeye ni le Titɔ e ji we wema mɛ ye wu. Dogbɔn Mawu we ɛfɛnu mɛ, agban xe la can o tɔn a bo gɔ alɔ na ɛmɛ ɖekpekpe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Namɔ Ji Yehowa?
Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa
Yehowa ji mɔ ni Bɔ nibii fɛɛ, lɛ ji anɔkwa Nyɔŋmɔ ni yɔɔ Biblia lɛ mli lɛ. (Kpojiemɔ 4:11) Gbalɔi tamɔ Abraham kɛ Mose já lɛ, ni Yesu hu já lɛ. (1 Mose 24:27; 2 Mose 15:1, 2; Yohane 20:17) Eji Nyɔŋmɔ kɛhã “shikpɔŋ nɔ bii fɛɛ” jeee kɛhã maŋ kome pɛ nɔ bii—Lala 47:2.
Biblia lɛ jieɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i ni nɔ bɛ lɛ kpo akɛ no ji Yehowa. (2 Mose 3:15; Lala 83:18) Aná gbɛ́i nɛɛ kɛjɛ Hebri feemɔ wiemɔ ni shishi ji “tsɔɔ” lɛ mli, ni woloŋlelɔi babaoo susuɔ akɛ gbɛ́i lɛ shishi ji “Ehãa Etsɔɔ.” Shishitsɔɔmɔ nɛɛ sa gbɛhe ni Yehowa yɔɔ lɛ jogbaŋŋ akɛ Bɔlɔ kɛ mɔ ni Hãa eshiwoi baa mli. (Yesaia 55:10, 11) Biblia lɛ hu yeɔ ebuaa wɔ ni wɔnaa mɔ tuutu ni hɔ gbɛ́i Yehowa lɛ sɛɛ, titri lɛ esu ni ji suɔmɔ lɛ.— 2 Mose 34:5-7; Luka 6:35; 1 Yohane 4:8.
Gbɛ́i Yehowa lɛ ji Ga gbɛi ni aná kɛjɛ gbɛ́i ni akɛtsɛɔ Nyɔŋmɔ yɛ Hebri mli, ni ji miŋmaa okadii ejwɛ יהוה (YHWH) lɛ, ni ale lɛ akɛ Tetragrammaton lɛ. Aleee bɔ ni blema Hebribii lɛ tsɛ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ pɔtɛɛ amɛhã. Kɛ̃lɛ, jeee ŋmɛnɛ akɛ gbɛ́i “Yehowa” ni Blɔfomɛi tsɛɔ lɛ Jehovah lɛ bɔi nitsumɔ; gbɛ́i Jehovah lɛ je kpo klɛŋklɛŋ kwraa yɛ Blɔfo Biblia ni William Tyndale tsɔɔ shishi yɛ afi 1530 lɛ mli. *
Mɛni hewɔ aleee bɔ ni atsɛɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ ahãa yɛ blema Hebri mli lɛ?
Abɛ niŋmaa okadii ni Blɔfo tsɛɔ lɛ vowels lɛ yɛ Blema Hebri niŋmai lɛ amli, kɔnsonant pɛ amɛyɔɔ. Kɛ́ Hebrinyo miikane lɛ, ewaaa haaa lɛ akɛ ekɛ vowels gbɛɛmɔi ni sa lɛ baawo mli ni ebaatsɛ lɛ pɛpɛɛpɛ. Kɛ̃lɛ, be ni agbe Hebri Ŋmalɛi (“Kpaŋmɔ Momo”) lɛ naa lɛ, Yudafoi komɛi ná susumɔ ni ejaaa akɛ esaaa akɛ atsɛɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ kwraa. Kɛ́ amɛkane ŋmalɛ ko ni Nyɔŋmɔ gbɛ́i yɛ mli lɛ, amɛkɛ nɔ kroko ni ji “Nuŋtsɔ” loo “Nyɔŋmɔ” yeɔ najiaŋ. Be ni afii lɛ hoɔ lɛ, susumɔ ni ejaaa nɛɛ gbɛ eshwa, ni fiofio lɛ, bɔ ni atsɛɔ gbɛ́i lɛ ahãa lɛ balaaje kwraa. *
Mɛi komɛi susu akɛ atsɛɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ akɛ “Yahweh,” mɛi krokomɛi hu hiɛ susumɔ kroko. Yɛ Ŋshɔ ni Egbo Wolokpo lɛ fã ko mli lɛ, Hela Biblia lɛ tsɔɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ shishi akɛ Iao yɛ Mose wolo ni ji etɛ lɛ mli. Mra beiaŋ Hela woloŋmalɔi komɛi hu kɛɛ atsɛɔ lɛ Iae, I·a·beʹ, kɛ I·a·ou·eʹ, shi amɛteŋ eko kwraa nyɛɛɛ atsɔɔ akɛ nakai ji bɔ ni blema Hebribii lɛ tsɛ lɛ. *
Susumɔi ni ejaaa ni kɔɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ he yɛ Biblia lɛ mli
Susumɔ ni ejaaa: Biblia shishitsɔɔmɔi ni anaa gbɛ́i “Yehowa” lɛ yɛ mli lɛ tsɔɔ akɛ shishitsɔɔlɔi lɛ diɛŋtsɛ kɛwo mli.
Anɔkwa sane: Hebri wiemɔ kɛhã Nyɔŋmɔ gbɛ́i ni akɛ Tetragrammaton lɛ damɔ shi kɛhã lɛ jeɔ kpo shii 7,000 sɔŋŋ yɛ Biblia lɛ mli. * Biblia shishitsɔɔlɔi babaoo jeɔ gbɛ amɛjieɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ yɛ Biblia lɛ mli, ni amɛkɛ gbɛnaa gbɛ́i tamɔ “Nuŋtsɔ” yeɔ najiaŋ.
Susumɔ ni ejaaa: Ehe ehiaaa ni Nyɔŋmɔ ofe lɛ aná gbɛ́i srɔto ko.
Anɔkwa sane: Nyɔŋmɔ diɛŋtsɛ kɛ mumɔ tsirɛ mɛi ni ekɛtsu nii kɛŋmala Biblia lɛ ni amɛŋmala egbɛ́i shii akpei babaoo; kɛfata he lɛ, ekɛɔ mɛi ni jáa lɛ lɛ akɛ amɛkɛ egbɛ́i atsɛ lɛ. (Yesaia 42:8; Yoel 2:32; Maleaki 3:16; Romabii 10:13) Anɔkwa, Nyɔŋmɔ wie eshi amale gbalɔi ni bɔ mɔdɛŋ koni amɛhã mɛi ahiɛ akpa egbɛ́i lɛ nɔ lɛ.—Yeremia 23:27.
Susumɔ ni ejaaa: Kɛ́ wɔbaanyiɛ nɔ ni Yudafoi lɛ fee lɛ sɛɛ lɛ, belɛ esa akɛ ajie Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ kɛje Biblia lɛ mli.
Anɔkwa sane: Eji anɔkwale akɛ Yudafoi atsɔɔlɔi lɛ ekomɛi kpoo akɛ amɛbaatsɛ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ. Kɛ̄lɛ, amɛjieee yɛ amɛ-Bibliai amli. Fɛɛ mli lɛ, Nyɔŋmɔ sumɔɔɔ akɛ wɔkɛ gbɔmɛi akusumii ni teɔ shi woɔ emlai lɛ tsuɔ nii.—Mateo 15:1-3.
Susumɔ ni ejaaa: Esaaa akɛ akɛ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ tsuɔ nii yɛ Biblia lɛ mli ejaakɛ aleee bɔ ni Hebribii lɛ tsɛ lɛ.
Anɔkwa sane: Susumɔ nɛɛ tsɔɔ akɛ belɛ Nyɔŋmɔ miitao ni mɛi ni wieɔ wiemɔi srɔtoi lɛ fɛɛ atsɛ egbɛ́i lɛ ni egbɛɛ pɛpɛɛpɛ. Shi Biblia lɛ tsɔɔ akɛ, Nyɔŋmɔ jálɔi ni hi shi yɛ blema lɛ wie wiemɔi srɔtoi ni amɛtsɛ mɛi agbɛ́i yɛ gbɛi srɔtoi anɔ.
Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, susumɔ Israel kojolɔ Yoshua he. Klɛŋklɛŋ afi oha lɛŋ Kristofoi ni wieɔ Hebri lɛ tsɛ lɛ Yehoh·shuʹaʽ, ni mɛi ni wieɔ Greek lɛ tsɛɔ lɛ I·e·sousʹ. Biblia lɛ kɛ bɔ ni Helabii lɛ tsɛɔ Yoshua Hebri gbɛ́i lɛ tsuɔ nii, ni no tsɔɔ akɛ Kristofoi lɛ nyiɛ nakai nɔkwɛmɔnɔ lɛ sɛɛ ni amɛkɛ bɔ ni atsɛɔ mɛi agbɛ́i yɛ wiemɔ pɔtɛɛ ko mli lɛ tsu nii.—Bɔfoi 7:45; Hebribii 4:8.
Abaanyɛ akɛ shishitoo mla nɛɛ atsu nii kɛtsɔɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ shishi. Jeee bɔ ni atsɛɔ lɛ ahãa lɛ ji nɔ ni he hiaa titri, moŋ lɛ esa akɛ akwɛ ni akɛ gbɛ́i lɛ awo hei fɛɛ ni ejeɔ kpo yɛ Biblia lɛ mli.
^ kk. 3 Be ni Tyndale tsɔɔ Biblia lɛ mli klɛŋklɛŋ woji enumɔ shishi lɛ, ekɛ gbɛ́i ni ji “Iehouah” lɛ tsu nii. Be ni be shwieɔ mli lɛ, Blɔfo wiemɔ lɛ batsake, ni no hã bɔ ni aspɛliɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ hu tsake. Ákɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, Be ni Henry Ainsworth tsɔɔ Biblia wolo ni ji Lala lɛ shishi yɛ afi 1612 lɛ, hei fɛɛ ni Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ je kpo yɛ lɛ, ekɛ “Iehovah” wo jɛmɛ. Be ni efee tsakemɔi komɛi yɛ nakai Biblia lɛ mli yɛ afi 1639 lɛ ekɛ gbɛ́i “Jehovah” ni ji Yehowa lɛ, tsu nii. Nakai nɔŋŋ mɛi ni tsɔɔ American Standard Version Biblia ni akala yɛ 1901 lɛ shishi lɛ kɛ gbɛ́i Yehowa lɛ tsu nii yɛ hei fɛɛ ni eje kpo yɛ Hebri ŋmalɛi lɛ amli lɛ.
^ kk. 4 The New Catholic Encyclopedia, Second Edition, Volume 14, baafa 883-884, kɛɔ akɛ: “Yɛ Nomŋɔɔ lɛ sɛɛ be fioo lɛ, abɔi susumɔ akɛ akɛ Yahweh baatsu nii koni akɛtsake ADONAI loo ELOHIM.”
^ kk. 5 Kɛhã enɛ he saji krokomɛi lɛ, kwɛmɔ appendix A4, “The Divine Name in the Hebrew Scriptures” ni yɔɔ New World Translation of the Holy Scriptures mli lɛ.
^ kk. 7 Kwɛmɔ wolo ni ji Theological Lexicon of the Old Testament, Volume 2, Baafa 523-524.


text:
Mɛni Biblia Lɛ Kɛɔ Yɛ Hɔkpɔmɔ He?
Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa
Wiemɔ ni ji “hɔkpɔmɔ” ni hiɛ shishinumɔ akɛ aajie bi kɛmiijɛ musuŋ lɛ bɛ Biblia lɛ mli. Kɛ̃lɛ, ŋmalɛi babaoo yɛ Biblia lɛ mli ni hãa wɔnaa Nyɔŋmɔ susumɔ yɛ adesa wala he, ni bi ni yɔɔ enyɛ musuŋ hu wala fata he lɛ he.
Wala ji nikeenii ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ. (1 Mose 9:6; Lala 36:9) Ebuɔ wala fɛɛ wala, ni bi ni yɔɔ enyɛ musuŋ hu wala fata he lɛ, akɛ ejara wa waa. No hewɔ lɛ, kɛ́ mɔ ko je gbɛ egbe bi ni yɔɔ musuŋ lɛ, etamɔ nɔ ni egbe gbɔmɔ nɔŋŋ.
Mla ni Nyɔŋmɔ kɛhã Israelbii lɛ kɛɔ akɛ: “Kɛ́ hii miinɔ ni amɛyapila yoohɔlɔ ko, ni efɔ be ni ebe shɛko, shi gbele ko jɛɛɛ mli kɛbaaa lɛ, mɔ ni hã sane nɛɛ ba lɛ awo nyɔmɔ ni yoo lɛ wu kɛbaafɔ̃ enɔ lɛ; ni ewo nyɔmɔ nɛɛ yɛ bɔ ni kojolɔi lɛ baatsɔɔ lɛ naa. Shi kɛ́ gbele ko jɛ mli kɛba lɛ, no lɛ, okɛ wala ato wala najiaŋ.”—2 Mose 21:22, 23. *
Mɛɛ be gbɔmɔ wala jeɔ shishi?
Kɛ́ yoo ŋɔ hɔ nɔŋŋ lɛ, Nyɔŋmɔ buɔ nɔ ni eba emusuŋ lɛ akɛ gbɔmɔ. Nyɔŋmɔ ewie bi ni yɔɔ enyɛ musuŋ ni afɔko lɛ lɛ he shii abɔ yɛ e-Wiemɔ ni ji Biblia lɛ mli akɛ gbɔmɔ. Naa nɔkwɛmɔnii komɛi ni tsɔɔ akɛ bɔ ni Nyɔŋmɔ naa bi ni yɔɔ enyɛ musuŋ lɛ nakai nɔŋŋ enaa bi ni afɔ lɛ.
Akɛ mumɔ tsirɛ Maŋtsɛ David ni ekɛɛ Nyɔŋmɔ akɛ: “Be ni aŋɔ mi hɔ beebe lɛ, ohiŋmɛii na mi.” (Lala 139:16) Nyɔŋmɔ bu David akɛ gbɔmɔ kwraa po dani afɔ lɛ.
Kɛfata he lɛ, Nyɔŋmɔ le akɛ ekɛ gbalɔ Yeremia baatsu nitsumɔ krɛdɛɛ ko dani afɔ Yeremia. Nyɔŋmɔ kɛɛ lɛ akɛ: “Mile bo dani mishɔ̃ bo yɛ onyɛ musuŋ, ni mihala bo koni otsu nitsumɔ krɔŋkrɔŋ dani afɔ bo. Miwó bo gbalɔ mihã jeŋmaji lɛ.”—Yeremia 1:5.
Biblia ŋmalɔ Luka, ni eji datrɛfonyo lɛ kɛ nakai Greek wiemɔ lɛ nɔŋŋ tsu nii kɛhã bi ni afɔko lɛ kɛ bi ni afɔ lɛ fɛɛ.—Luka 1:41; 2:12, 16.
Kɛ́ mɔ ko ekpɔ hɔ pɛŋ lɛ, ani Nyɔŋmɔ kɛ ehe baake lɛ?
Nyɔŋmɔ baanyɛ ekɛ mɛi ni ekpɔ hɔ pɛŋ lɛ, ahe ake amɛ. Kɛ́ amrɔ nɛɛ amɛkpɛlɛ bɔ ni Nyɔŋmɔ naa wala ehãa lɛ nɔ lɛ, ehe ehiaaa ni amɛyeɔ ŋkɔmɔ yɛ amɛtsutsu esha lɛ he. “Yehowa lɛ, mɔbɔnalɔ kɛ musuŋtsɔlɔ ji lɛ . . . Bɔ ni hulushiteehe kɛ hulushinyɔɔhe teŋ jekɛ lɛ, nakai ehãa wɔkɛ wɔtɔmɔi lɛ ateŋ jekɛɔ.” * (Lala 103:8-12) Yehowa kɛ mɛi fɛɛ ni jɛɔ amɛtsuiŋ amɛshwaa amɛhe yɛ amɛtsutsu eshai, ni hɔkpɔmɔ fata he lɛ, ahe baake amɛ.—Lala 86:5.
Kɛ́ yoo ko hiɛ hɔ ni ewala loo ebi ni yɔɔ emusuŋ lɛ wala yaje oshãra mli lɛ, ani tɔmɔ yɛ he akɛ ebaakpɔ hɔ lɛ?
Yɛ nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ bi ni yɔɔ enyɛ musuŋ ni afɔko lɛ lɛ he hewɔ lɛ, eji tɔmɔ akɛ mɔ ko baakpɔ hɔ yɛ oshãra ni esusuɔ akɛ ebaanyɛ eba yoo lɛ loo ebi lɛ nɔ lɛ hewɔ.
Ni kɛ́ be ni yoo lɛ tee fɔmɔ lɛ, shihilɛ ko ni efɔɔɔ kaaa ba ni ehe bahia ni ahala kɛji abaabaa mami lɛ yi loo ebi lɛ yi lɛ, mɛni abaafee? Yɛ shihilɛ ni tamɔ nɛkɛ mli lɛ, esa akɛ mɛi ni sane lɛ kɔɔ amɛhe lɛ diɛŋtsɛ akpɛ amɛyiŋ yɛ mɔ ni amɛbaasumɔ ni amɛbaa eyi lɛ he.
^ kk. 3 Bɔ ni Biblia shishitsɔɔlɔi komɛi tsɔɔ mla nɛɛ ni akɛhã Israelbii lɛ shishi lɛ hãa efeɔ tamɔ nɔ titri ni he hiaa yɛ sane nɛɛ mli ji nɔ ni baaba yoo lɛ nɔ, shi jeee nɔ ni baaba bi ni yɔɔ musuŋ lɛ nɔ. Shi Hebri wiemɔ ni akɛtsu nii lɛ kɔɔ oshãra ni baaba yoo lɛ kɛ ebi lɛ fɛɛ nɔ lɛ he.
^ kk. 9 Yehowa ji Nyɔŋmɔ gbɛ́i, taakɛ ejeɔ kpo yɛ Biblia lɛ mli lɛ.—Lala 83:18.


text: 10 Tamɔ bɔ ni adɔdɔji ni egboi hãa ojeŋmafeelɔ ojeŋma shaa ni ejeɔ fu lɛ, nakai nɔŋŋ buulufeemɔ fioo fiteɔ* gbɔmɔ hiɛshikamɔ kɛ ehiɛnyam fɛɛ.+2 Hiɛshikalɔ tsui kɛ lɛ yaa gbɛ ni ja nɔ,* shi kwashia tsui kɛ lɛ yaa gbɛ ni ejaaa nɔ.*+3 Gbɛ fɛɛ gbɛ ni buulu nyiɛ nɔ lɛ, ekɛ ejwɛŋmɔ tsuuu nii,*+ ni ehãa mɔ fɛɛ mɔ leɔ akɛ buulu ji lɛ.+4 Kɛ́ nɔyelɔ mli fu bo lɛ,* kaashi ogbɛhe lɛ,+ ejaakɛ mlijɔlɛ jɔɔ eshai wuji ahe.+5 Mina nɔ ko yɛ hulu shishi nɛɛ ni haoɔ mɔ, tɔmɔ ko ni mɛi ni yɔɔ hegbɛ tɔ̃ɔ,+ no ji akɛ:6 Ahãa buului hegbɛi wuji babaoo, shi ashiɔ mɛi ni sa lɛ moŋ* yɛ gbɛhei ni baa shi.7 Mina tsuji ni tara okpɔŋɔi anɔ, ni lumɛi lɛ moŋ nyiɛ amɛnane nɔ tamɔ tsuji.+8 Mɔ ni tsaa bu lɛ, ebaanyɛ egbee mli;+ ni mɔ ni kumɔɔ gbogbo ni akɛ tɛi tswa lɛ, onufu baanyɛ akɔ̃ lɛ.9 Mɔ ni tsaa tɛi lɛ, tɛi lɛ baanyɛ apila lɛ, ni mɔ ni gbaa lai hu lɛ, lai lɛ baanyɛ aye lɛ awui.*10 Kɛ́ dade ni akɛtsuɔ nii lɛ naa gbo ni mɔ ni kɛtsuɔ nii lɛ jɔɔɔ naa lɛ, ebaafite ehewalɛ kɛtsu nii lɛ. Shi hiɛshikamɔ hãa ayeɔ omanye.11 Kɛ́ onufu kɔ̃ mɔ ko dani atsɔ majik nɔ ajɔɔ onufu lɛ he lɛ, no lɛ, sɛɛnamɔ ko bɛ mɔ ni he esa ni tsɔ majik nɔ ejɔɔ onufu lɛ he lɛ he.*12 Hiɛshikalɔ naawiemɔi tsɛɔ dromɔ kɛbaa,+ shi kwashia naabu kpãtãa lɛ diɛŋtsɛ ehiɛ.+13 Wiemɔi ni jɛɔ enaa klɛŋklɛŋ lɛ, buului awiemɔ ni,+ ni enaagbee wiemɔi lɛ, sɛkɛyeli ni kpãtãa nii ahiɛ ni.14 Shi buulu lɛ, eyaa nɔ ewieɔ.+Gbɔmɔ leee nɔ ni baaba; namɔ baanyɛ akɛɛ lɛ nɔ ni baaba yɛ egbele sɛɛ?+15 Nii ni kwashia tsuɔ waa lɛ hãa etɔɔ lɛ, ejaakɛ eleee gbɛ ni ebaatsɔ nɔ po kɛya maŋ lɛ mli.16 Kɛ́ gbekɛ ji mɔ ni yeɔ maŋtsɛ, ni shikpɔŋ lɛ nɔ lumɛi lɛ hu jeɔ okpɔlɔŋmɛɛ shishi leebi lɛ, shikpɔŋ lɛ baana nɔ waa diɛŋtsɛ!+17 Kɛ́ abladei abi ji shikpɔŋ lɛ nɔ maŋtsɛ, ni lumɛi lɛ hu yeɔ nii yɛ be ni sa mli koni amɛná hewalɛ, shi jeee koni amɛtɔrɔ dãa lɛ, shikpɔŋ lɛ baaná miishɛɛ waa diɛŋtsɛ!+18 Anihao babaoo hãa tsuyiteŋ mplaŋi amli dɔrɔɔ, ni niji ni tsuuu nii hãa tsũ duɔ.+19 Blodo* tsɛɔ ŋmɔlɔ kɛbaa, ni wain tsɛɔ miishɛɛ kɛbaa;+ shi shika akɛtsuɔ nɔ fɛɛ nɔ he nii.+20 Kaalomɔ maŋtsɛ yɛ otsui mli* po,+ ni kaalomɔ niiatsɛ yɛ osɛɛtsu mli; ejaakɛ loofɔlɔ ko* baanyɛ ekɛ ogbee aya* loo kooloo ko ni yɔɔ fiji baanyɛ ayawie nɔ ni owie lɛ.


text:
NǓKPLƆNKPLƆN 58
È Sú Jeluzalɛmu Sín Kún Dó
Azɔn mɔkpan wɛ togun Jeluzalɛmu tɔn jó Jehovah dó bo sɛ̀n vodun lɛ. Nú xwè gègě ɔ, Jehovah tɛ́n kpɔ́n bo d’alɔ ye. É sɛ́ gbeyiɖɔ gègě dó bɔ ye gb’akpá nú ye, amɔ̌ ye ka nɔ ɖótó ye ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ cá nú gbeyiɖɔ lɛ. Nɛ̌ Jehovah ka ɖó vodunsinsɛn yetɔn te gbɔn?
Axɔsu Babilɔnu tɔn Nabukodonɔzɔ́ɔ ɖò akɔta lɛ gbà wɛ ɖě jɛ ɖě gudo. Azɔn nukɔntɔn e é gbà Jeluzalɛmu é ɔ, é wlí Axɔsu Yoyakini, axɔví lɛ, ahwanfuntɔ́ lɛ kpo alɔnuzɔwatɔ́ lɛ kpo bo bɛ́ ye bǐ yì Babilɔnu. É lɛ́ bɛ́ dɔkun e ɖò tɛmpli Jehovah tɔn mɛ lɛ é bǐ. Enɛ gudo ɔ, Nabukodonɔzɔ́ɔ sɔ́ Sedesiyasi b’ɛ nyí axɔsu Judáa tɔn.
Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, Sedesiyasi setónú nú Nabukodonɔzɔ́ɔ. Amɔ̌, akɔta ɖěɖee ɖò xá ɔ mɛ lɛ é kpo gbeyiɖɔ adingbannɔ lɛ kpo kplɔ́n nǔ Sedesiyasi ɖɔ é ni fɔ́n gǔ dó Babilɔnu jí. Jelemíi ka gb’akpá n’i ɖɔ: ‘Nú a fɔ́n gǔ ɔ, gbɛtɔ́ na kú, adɔ na tɔ́n, bɔ azɔn na gɔ́ Judáa.’
Amɔ̌, ee Sedesiyasi ɖu gǎn nú xwè tantɔn gudo é ɔ, é wá gbeta ɔ kɔn bo na fɔ́n gǔ dó Babilɔnu jí. É byɔ ahwankpá Ejipu tɔn ɖɔ é ni wá d’alɔ emi. Enɛ gudo ɔ, Nabukodonɔzɔ́ɔ sɛ́ ahwangɔnu tɔn dó bonu ye na yì tɔ́n ahwan Jeluzalɛmu, bɔ ye ɖó gɔnu lɛlɛ̌ dó toxo ɔ. Jelemíi ɖɔ nú Sedesiyasi ɖɔ: ‘Jehovah ɖɔ ɖɔ, nú a jó gbè ɖò Babilɔnu nukɔn ɔ, hwi kpo togun ɔ kpo na gán. Amɔ̌, nú a ma ka jó gbè ǎ ɔ, Babilɔnunu lɛ na dó Jeluzalɛmu zo, bo na wlí gantɔ́ towe.’ Sedesiyasi ɖɔ: ‘Un na jó gbè ǎ!’
Xwè ɖokpo adaɖé gudo ɔ, ahwangɔnu Babilɔnu tɔn mu Jeluzalɛmu sín dǒ lɛ bo dó toxo ɔ zo. Ye dó tɛmpli ɔ zo bo hu gbɛtɔ́ gègě, lobo wlí gbɛtɔ́ afatɔ́n mɔkpan yì kannumɔgbenu.
Sedesiyasi hɔn sín Jeluzalɛmu, amɔ̌ Babilɔnunu lɛ jɛ gudo tɔn. Ye yì wlí i ɖò malin-malin dó Jeliko bo kplá ɛ yì jó nú Nabukodonɔzɔ́ɔ. Axɔsu Babilɔnu tɔn ɖɔ bɔ Sedesiyasi ɖò te bo mɔ bɔ è hu vǐ éɖesunɔ tɔn lɛ ɖò nukún tɔn mɛ. Enɛ gudo ɔ, Nabukodonɔzɔ́ɔ tɔ́n Sedesiyasi sín nukún lɛ bo sɔ́ ɛ dó gankpa mɛ, finɛ wɛ é wá kú jɛ. Amɔ̌, Jehovah d’akpá nú togun Judáa tɔn ɖɔ: ‘Xwè 70 gudo ɔ, un na lɛkɔ nú mi wá xwé ɖò Jeluzalɛmu.’
Etɛ ka na jɛ dó mɛ winnyawinnya ɖěɖee è sɔ́ dó ɖó kannumɔ na ɖò Babilɔnu lɛ é wu? Ye ka na nɔ gbeji nú Jehovah à?
“Nugbǒ wɛ Aklunɔ Mawu Nǔbǐwukpétɔ́, hwɛɖiɖɔ towe lɛ nyí nugbǒ bo sɔgbe!”—Nǔɖexlɛ́mɛ 16:7


text:
Dogbaji Saxwɛgbetɔn
Saxwɛgbe
Vous êtes ici
Mi a wezɔn
Saxwɛgbe na yi ŋukɔn lo do wezɔn na mi nɔ le dogba etɔn ji. Le dogba xe la ji, mi na kpɔn wema winwlanye do saxwɛgbe mɛ, a bo xlɛ wema xeni lɔ oxo sɔn saxwɛnuye we akɔtanu ɖeye wu.
Ogbɛta Saxwɛgbe Na Yi Ŋukɔn:
Ogbɛta Saxwɛgbe na yi ŋukɔn, nyi xɔsetɔye we ŋukɔn yiyi we ogbɛta ɖe, xe we afɔ na ye sɔ ɖote le otɔsun oxwe 2013 gɔ mɛ. Odan xe we ogbe ni nya nɔ, wɛ nyi tun e na tɛnkpɔn na saxwɛgbe a yi ŋukɔn, a bo na na saxwɛgbe can a ɖo kpinkpɛn etɔn le ogbe gbokpweye mɛ. Odan xeye ni sɔ ɖo ote na wasi ye xɛn:
- E na trɔ wlan Biblu do saxwɛgbe mɛ, a bo trɔ wlan wema xeni lɔ oxo do Biblu wu ye can do saxwɛgbe mɛ. Xeye ni nyi : oxolilɔ sɔn biblu wu we wemaye, sɔnlin dido na ɛmɛ we wemaye.
- E na wlan, a bo jla wema xeni nyi xɔsetɔye tɔn ( Biblu we akpa ɖeye, onu xeni jɔ le oto mɛ nɔ ye, kanŋutataye, agban alo oyɛ ɖiɖexlɛye...)
- E na wlan, a bo jla oto na yi ŋukɔn we wemaye xeni lɔ oxo sɔn ogle lilɛ, ozan ninɔ, suklu yiyi kpo akɔtanu wiwaye wu.
- E na gɔ alɔ na saxwɛgbe kpinkplan we wema winwlanye.
- E na hun saxwɛgbe we sukluye do cɔcixweye, kpodo otogun vovwe ye mɛ, le saxwɛ kansin la mɛ.
- E na kpedo ɛmɛ xeye ni nɔ xlɛ, bo nɔ wlan flasegbeye wu, na yee can, a do nyɔ saxwɛgbe winwlan kpodo xixlɛ.
- E na wasi onu do kinkan, le ogbeye we omɔnu, onunyinywɛ sɔn ɛgbɛtɔ wu we omɔnu, kpodo akɔtanuye we omɔnu le saxwɛ kansinmɛ.
Ahɔnkan alo odanwaxwe, ogbɛta la tɔn le Adrɔmɛ, Gbɛkɔn xeni le Duntun we ototahɔnnu mɛ, le xweyɔgbe we otomimavi mɛ.
Alokan: (00229) 97 06 47 81 /97 58 97 76 /95 95 37 64/95 50 99 03
Email: bible.en.saxwe@gmail.com


text:
XÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 49
Azɔ̌ kpo Gbɔjɛ kpo “Ðó Hwenu”
“Mi wá mǐ ni jɛ vo fí e mɛɖé ma ɖè ǎ é, bonu mǐ na gbɔjɛ kpɛɖé.”—MAK. 6:31.
HAN 143 Vǎn Kan, Nɔ Acéjí Lobo Nɔte
XÓNUSƆ́ÐÓTE*
1. Linlin tɛ mɛ gegě ka nɔ ɖó dó azɔ̌ wu?
LINLIN tɛ mɛ gegě ka nɔ ɖó dó azɔ̌ wu ɖò fí e a nɔ nɔ é? Ðò tò gegě mɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ w’azɔ̌ tawun hú ɖ’ayǐ tɔn. Hwɛhwɛ wɛ mɛ e nɔ w’azɔ̌ dín lɛ é sín alɔnu nɔ ján bɔ ye nɔ mɔ hwenu dó gbɔjɛ, zán hwenu xá xwédo yetɔn alǒ sú hudo gbigbɔ tɔn yetɔn lɛ sín dò ǎ. (Nǔt. 2:23) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mɛɖé lɛ tíìn bo yí wǎn nú azɔ̌ ɖebǔ ǎ bo nɔ ba hwɛjijɔ dó gbɔ azɔ̌ wà.—Nǔx. 26:13, 14.
2-3. Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ Jehovah kpo Jezu kpo ka sɔ́ ɖ’ayǐ nú mǐ dó azɔ̌ wu?
2 Gbɛ̀ ɔ nɔ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ wu ǎ, amɔ̌, mǐ ni kpɔ́n linlin e Jehovah kpo Jezu kpo nɔ ɖó d’ewu é. É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah nyí azɔ̌watɔ́. Jezu xlɛ́ enɛ nyi wɛn bo ɖɔ: “Tɔ́ ce ɖò azɔ̌ wà wɛ tɛgbɛ, bɔ nyɛ lɔ ɖò azɔ̌ wà wɛ.” (Jaan 5:17) Lin tamɛ dó azɔ̌ e Mawu wà bo dá nǔɖiɖó gbigbɔ tɔn maxamaxa lɛ kpo wɛkɛ ɖaxó elɔ kpo lɛ é bǐ jí. Mǐ nɔ lɛ́ mɔ kúnnuɖenú e xlɛ́ nǔɖiɖózɔ́ e Mawu wà lɛ é, ɖò ayikúngban ɖɛkpɛɖɛkpɛ elɔ e jí mǐ ɖè é. Hwɛ ɖɛhanwlantɔ́ ɔ tɔn jɔ bɔ é ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, nǔɖiɖó towe lɛ sukpɔ́ lóóo! A bló nǔ enɛ bǐ kpo nǔnywɛ kpo. Nǔ e a bló lɛ wɛ gɔ́ ayikúngban ɔ jí.”—Ðɛh. 104:24.
3 Jezu wà nǔ Tɔ́ tɔn ɖɔhun. É d’alɔ Mawu bɔ é ‘sɔ́ jinukúnsin ɖ’ayǐ.’ É w’azɔ̌ xá Jehovah “azɔ̌gán ɖɔhun.” (Nǔx. 8:27-31) Ðò nukɔnmɛ hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é w’azɔ̌ nukúnɖeji ɖé. Azɔ̌ enɛ cí nǔɖuɖu ɖɔhun n’i, bɔ nǔ e é wà lɛ é bǐ xlɛ́ ɖɔ Mawu wɛ sɛ́ ɛ dó.—Jaan 4:34; 5:36; 14:10.
4. Etɛ kpɔ́ndéwú e Jehovah kpo Jezu kpo zé ɖ’ayǐ dó gbɔjɛ wu é ka sixu kplɔ́n mǐ?
4 Kpɔ́ndéwú e Jehovah kpo Jezu kpo zé ɖ’ayǐ, bo nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn é xlɛ́ ɖɔ é kún ɖò dandan ɖɔ mǐ ni nɔ gbɔjɛ ó wɛ à? Ðebǔ ǎ. Nǔ nɔ cikɔ nú Jehovah gbeɖé ǎ, enɛ wu ɔ, é byɔ ɖɔ é ni gbɔjɛ ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ Jehovah dá jinukúnsin kpo ayikúngban kpo gudo é ɔ, é “ɖó azɔ̌ te bo gbɔjɛ.” (Tín. 31:17) Enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah ɖó nǔ lɛ dídá te bo kpɔ́n ye b’ɛ jɛmɛ n’i. Jezu w’azɔ̌ syɛnsyɛn hwenu e é ɖò ayikúngban jí é có, é lɔ ka nɔ ba hwenu bo nɔ gbɔjɛ bo nɔ lɛ́ ɖu nǔ.—Mat. 14:13; Luk. 7:34.
5. Wuvɛ̌ tɛ ka nɔ kpannukɔn mɛ gegě?
5 Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú togun Mawu tɔn ɖɔ é ni nɔ w’azɔ̌. Mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖó na nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn, ye na nyí fɔnlínnɔ ǎ. (Nǔx. 15:19) Vlafo a nɔ wà agbazazɔ́ ɖé dó kpé nukún dó xwédo towe wu. Ahwanvu Klisu tɔn lɛ bǐ ka ɖó na nɔ lɛ́ ɖ’alɔ ɖò wɛnɖagbe ɔ jijla mɛ. É ka lɛ́ byɔ ɖɔ mǐ ni gbɔjɛ ganji. É ka nɔ vɛwǔ nú we hweɖelɛnu bɔ a na mɔ hwenu e kpé é nú agbazazɔ́ kpo sinsɛnzɔ́ ɔ kpo bo na lɛ́ gbɔjɛ à? Nɛ̌ mǐ ka na wà gbɔn bo na tuùn táan nabi e mǐ na w’azɔ̌ na é kpo nabi e mǐ na gbɔjɛ na é kpo?
LEE A SIXU KPÉWÚ BO NƆ JLƐ̌ JÍ GBƆN É
6. Nɛ̌ Maki 6:30-34 ka xlɛ́ ɖɔ Jezu nɔ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo wu gbɔn?
6 É ɖò taji ɖɔ è ni ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ wu. Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Axɔ́su Salomɔ́ɔ b’ɛ wlan ɖɔ: “Nǔ bǐ wɛ ɖó hwenu.” É kɛnu dó nǔdidó, xɔ mimɛ, avǐ yiya, nǔkiko, weɖuɖú, kpo nǔ ɖevo lɛ kpo wu. (Nǔt. 3:1-8) Akpáxwé taji gbɛzán tɔn we wɛ nyí azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo. Jezu ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo wu. Mɛsɛ́dó lɛ lɛkɔ sín wɛn jla gbé gbè ɖokpo. Alɔnu yetɔn ján kaka bɔ ye “mɔ tɛn na ɖu nǔ vɔ́vɔ́ ǎ.” Jezu ɖɔ: “Mi wá mǐ ni jɛ vo fí e mɛɖé ma ɖè ǎ é, bonu mi na gbɔjɛ kpɛɖé.” (Xà Maki 6:30-34.) Jezu kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo nɔ kpéwú hwebǐnu bo nɔ gbɔjɛ lee ye jló gbɔn é ǎ, amɔ̌ é tuùn ɖɔ ye bǐ ɖó hudo gbɔjɛ tɔn.
7. Nɛ̌ Gbɔjɛzán sín sɛ́n ɔ gbígbéjé kpɔ́n ka na d’alɔ mǐ gbɔn?
7 Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni gbɔjɛ kpɛɖé alǒ ɖyɔ azɔ̌ e mǐ nɔ wà gbè bǐ gbè é bo wà azɔ̌ ɖevo. Mawu bló tuto ɖé nú togun tɔn hwexónu tɔn bɔ é xlɛ́ enɛ mǐ; é wɛ nyí Gbɔjɛzán ɔ. Mǐ ɖò Mɔyizisɛ́n ɔ glɔ́ ǎ, é ɖò mɔ̌ có, mǐ sixu ɖu lè nǔ e é ɖɔ dó Gbɔjɛzán ɔ wu é gbígbéjé kpɔ́n tɔn. Enɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na gbéjé linlin e mǐ nɔ ɖó dó azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo wu é kpɔ́n.
GBƆJƐZÁN Ɔ: HWENU GBƆJƐYIYI KPO MAWU SÍNSƐ́N KPO TƆN
8. Sɔgbe xá Tíntɔ́n 31:12-15 ɔ, etɛ è ka nɔ wà ɖò Gbɔjɛzángbe?
8 Xó Mawu tɔn ɖɔ ɖɔ Mawu dá nǔ lɛ nú azǎn ayizɛ́n gudo é ɔ, é ɖó nǔ lɛ dídá te ɖò ayikúngban jí. (Bǐb. 2:2) Amɔ̌, Jehovah yí wǎn nú azɔ̌, bɔ ɖò ali ɖevo lɛ nu ɔ, é “ɖò azɔ̌ wà wɛ tɛgbɛ.” (Jaan 5:17) Gbɔjɛzán e Jehovah na é xwedó gbɔjɛ sín azǎn tɔn e è tinmɛ ɖò Bǐbɛ̌mɛ mɛ é sín kpɔ́ndéwú. Mawu ɖɔ ɖɔ Gbɔjɛzán ɔ nyí wuntun ɖé ɖò emi kpo Izlayɛli-ví lɛ kpo tɛntin. ‘Azán ɖé wɛ bo ɖò vo nú Jehovah.’ (Xà Tíntɔ́n 31:12-15.) Sɛ́n ɔ gbɛ́ bɔ mɛɖebǔ kaka jɛ vǐ lɛ, kpo mɛsɛntɔ́ lɛ kpo jí ɖó na w’azɔ̌ ǎ, xwégbe kanlin lɛ lɔ tlɛ ɖó na w’azɔ̌ ǎ. (Tín. 20:10) É nɔ zɔ́n bɔ togun ɔ nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ jí hugǎn.
9. Linlin e ma ɖò jlɛ̌ jí ǎ é tɛ mɛɖé lɛ ka ɖó dó Gbɔjɛzán ɔ wu ɖò Jezu hwenu?
9 Gbɔjɛzán ɔ nɔ wà ɖagbe nú togun Mawu tɔn, amɔ̌, sinsɛngán e nɔ gbɛ̀ ɖò Jezu hwenu lɛ é gegě bló bɔ é syɛn tawun, ye hɛn gángángán. Ye ɖɔ ɖɔ é kún sɔgbe xá sɛ́n bonu è na ba nǔkún yayǎnɔ bo ɖu, alǒ gbɔ azɔn nú azinzɔnnɔ ɖé ɖò Gbɔjɛzángbe ó. (Mak. 2:23-27; 3:2-5) Nukún e ye nɔ sɔ́ dó kpɔ́n é sɔgbe xá linlin Mawu tɔn ǎ, bɔ Jezu ɖè enɛ xlɛ́ mɛ e jló na sè lɛ é nyi wɛn.
10. Etɛ Matie 12:9-12 ka sixu kplɔ́n mǐ dó linlin e Jezu nɔ ɖó dó Gbɔjɛzán ɔ wu é wu?
10 Jezu kpo Jwifu e nyí ahwanvu tɔn lɛ é kpo nyi Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ, ɖó ye ɖò Mɔyizisɛ́n ɔ glɔ́ wutu.* Amɔ̌, Jezu xlɛ́ gbɔn xó kpo nǔwiwa kpo mɛ ɖɔ è ɖó na nɔ jlɛ̌ jí dó nyi Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ, ɖɔ è sixu wà xomɛnyínyɔ́ sín nǔ lɛ bo lɛ́ d’alɔ mɛ ɖò azǎn enɛ gbè. É ɖɔ nyi wɛn ɖɔ: “Ðò sɛ́n [ɔ] mɛ ɔ, è hɛn ɔ, è na wà ɖagbe gbɔjɛzángbe.” (Xà Matie 12:9-12.) É mɔ xomɛnyínyɔ́ kpo alɔdidó mɛ kpo sín nǔ lɛ wiwa dó mɔ Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ gbigba ǎ. Nǔwiwa Jezu tɔn lɛ xlɛ́ nǔ e ɖò taji ɖò Gbɔjɛzángbe é. Ðó togun Mawu tɔn nɔ gbɔjɛ bo nɔ jó azɔ̌ e ye nɔ wà lɛ é dó wutu ɔ, ye nɔ kpéwú bo nɔ sɔ́ ayi ɖó gbigbɔ sín nǔ lɛ jí. Jezu sù ɖò xwédo e nɔ zán Gbɔjɛzán ɔ dó wà nǔ gbigbɔ tɔn lɛ é ɖé mɛ. Enɛ tɔ́n ɖò nǔ e mǐ xà bɔ Jezu nɔ wà hwenu e é ɖò jɔtɛn tɔn ɖò Nazalɛti é mɛ: “É yì kplɔ́ngbasá gbɔjɛzán Jwifu lɛ tɔn gbè, lee é ko nɔ bló gbɔn é. É site bo ja Mawuxó xà gbé.”—Luk. 4:15-19.
LINLIN TƐ A KA NƆ ÐÓ DÓ AZƆ̌ WU?
11. Mɛ̌ ka zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖ’ayǐ nú Jezu dó azɔ̌ wu?
11 É ɖò wɛn ɖɔ Jozɛfu ɖó linlin e Mawu nɔ ɖó dó azɔ̌ wu é, bo kplɔ́n xwlɛkpikpazɔ́ Jezu, vǐ e è zɔ́n hinhɛn ɛ é. (Mat. 13:55, 56) Jezu sixu ko mɔ Jozɛfu bɔ é nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn gbè bǐ gbè bá dó kpé nukún xwédo tɔn e d’agba é wu. Nukɔnmɛ ɔ, Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Azɔ̌watɔ́ ɔ, è ɖó na sú azɔ̌ e é wà ɔ sín axɔ́ ɛ.” (Luk. 10:6-7) Nǔgbo ɔ, azɔ̌syɛnsyɛnwiwa má Jezu.
12. Wemafɔ tɛ lɛ wɛ xlɛ́ nǔ e Biblu ɖɔ dó azɔ̌ syɛnsyɛn wu é?
12 Mɛsɛ́dó Pɔlu lɔ nyɔ́ azɔ̌ syɛnsyɛn wà. Azɔ̌ tɔn taji ɔ wɛ nyí ɖɔ é na ɖekúnnu dó nyikɔ Jezu tɔn kpo wɛn tɔn kpo wu. Amɔ̌, Pɔlu w’azɔ̌ dó kpé nukún éɖée wu. Tɛsalonikinu lɛ tuùn ɖɔ é “nɔ jɛ tagba, bo nɔ wà azɔ̌” “zǎn kpo kéze kpo,” b’ɛ zɔ́n bɔ é “nɔ kɔ jí nú mɛɖebǔ [ǎ].” (2 Tɛ. 3:8; Mɛ. 20:34, 35) É sixu ko nyí ɖɔ goxɔ gbigbá sín azɔ̌ tɔn dó gesí wɛ é ɖè. Hwenu e é ɖò Kɔlɛnti é ɔ, é nɔ Akilasi kpo Plisilu kpo sín xwégbe bɔ “ye nɔ wà azɔ̌ ɖó kpɔ́ ye nɔ gbá goxɔ.” Ðɔ e Pɔlu ɖɔ ɖɔ emi nɔ w’azɔ̌ “zǎn kpo kéze kpo” é xlɛ́ ɖɔ é kún nɔ gbɔjɛ ó ǎ. É nɔ ɖó goxɔ gbigbá te ɖò Gbɔjɛzángbe lɛ mɔ̌. Ali nɔ hun n’i ɖò azǎn enɛ gbè bɔ é nɔ ɖekúnnu nú Jwifu lɛ, ɖó ye lɔ nɔ w’azɔ̌ ɖě ɖò Gbɔjɛzángbe ǎ wutu.—Mɛ. 13:14-16, 42-44; 16:13; 18:1-4.
13. Etɛ kpɔ́ndéwú Pɔlu tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?
13 Mɛsɛ́dó Pɔlu zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé ɖ’ayǐ. É ɖó na wà agbazazɔ́, amɔ̌ é nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ ɖ’alɔ “ɖò wɛnɖagbe Mawu tɔn sín azɔ̌ mímɛ́ ɔ mɛ” ɖò gbesisɔmɛ. (Hlɔ. 15:16, nwt; 2 Kɔ. 11:23) É dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye ni wà nǔ ɖokpo ɔ. Enɛ wu ɔ, Akilasi kpo Plisilu kpo gɔ́ nú Pɔlu, bo “wà azɔ̌ nú Klisu Jezu.” (Hlɔ. 12:11; 16:3) Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú Kɔlɛntinu lɛ ɖɔ ye ni “nɔ ɖò bǐbí dó Aklunɔ sín azɔ̌ ɔ wu d’eji wɛ.” (1 Kɔ. 15:58; 2 Kɔ. 9:8) Jehovah tlɛ sɔ́ dó ayi mɛ nú mɛsɛ́dó Pɔlu bɔ é wlan ɖɔ: “Mɛ e ma jló na wà azɔ̌ ǎ ɔ, ni ma ɖu nǔɖuɖu lɔ ó.”—2 Tɛ. 3:10.
14. Etɛ ɖɔ wɛ Jezu ka ɖè hwenu e é ɖɔ xó e ɖò Jaan 14:12 mɛ é é?
14 Azɔ̌ taji hugǎn e mǐ sixu wà ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é wɛ nyí Mawuxóɖiɖɔ, kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu kpo. Nǔgbo ɔ, Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ na w’azɔ̌ e tlɛ hugǎn emitɔn lɛ é! (Xà Jaan 14:12.) É nyí ɖiɖɔ wɛ é ɖè ɖɔ mǐ na bló nǔjiwǔ lɛ éɖɔhun ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ahwanvu tɔn lɛ na ɖɔ Mawuxó bo lɛ́ kplɔ́n nǔ mɛ ɖò fí gegě, nú mɛ gegě bo na lɛ́ wà mɔ̌ nú táan gegě, hugǎn lee éyɛ wà gbɔn é.
15. Nǔ tɛ lɛ mǐ ka ɖó na nɔ kanbyɔ mǐɖée? Aniwu?
15 Nú a nɔ wà agbazazɔ́ ɖé hǔn, kan nǔ elɔ lɛ byɔ hwiɖée: ‘È ka tuùn mì ɖò azɔ̌ ce jí ɖɔ un nɔ wà azɔ̌ syɛnsyɛn à? Un ka nɔ fó azɔ̌ ce dó hwenu bo nɔ wà mɔ̌ kpo nǔwukpíkpé ce bǐ kpo à?’ Nú xósin towe lɛ nyí ɛɛn ɔ, gǎn towe na ɖibla ɖeji dó wǔ we. Wɛn Axɔ́suɖuto ɔ tɔn na lɛ́ dɔn mɛ e ɖò ayi ɖó wǔ we wɛ lɛ é hugǎn. Ðò Mawuxóɖiɖɔ kpo mɛkplɔnkplɔn kpo sín azɔ̌ ɔ kpáxwé ɔ, kan nǔ elɔ lɛ byɔ hwiɖée: ‘È ka tuùn mì ɖɔ un nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ à? Un ka nɔ sɔnǔ nú xóɖɔɖókpɔ́ nukɔntɔn lɛ ganji à? Un ka nɔ yawǔ lɛkɔ yì ɖɔ xó xá mɛ e ɖó jlǒ lɛ é à? Un ka nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ sín akpáxwé vovo lɛ mɛ ɖò gbesisɔmɛ à?’ Nú xósin towe lɛ nyí ɛɛn ɔ, a na mɔ awǎjijɛ ɖò azɔ̌ towe mɛ.
LINLIN TƐ A KA NƆ ÐÓ DÓ GBƆJƐ WU?
16. Vogbingbɔn tɛ ka ɖò linlin e Jezu kpo mɛsɛ́dó lɛ kpo ɖó dó gbɔjɛ wu é, kpo ee mɛ gegě nɔ ɖó d’ewu égbé é kpo tɛntin?
16 Jezu tuùn ɖɔ emi kpo mɛsɛ́dó lɛ kpo nɔ ɖó gbɔjɛ kpɛɖé sín hudo hweɖelɛnu. Amɔ̌, mɛ gegě cí nya dɔkunnɔ e xó lǒ Jezu tɔn ɖɔ é ɖɔhun, ɖò hwexónu kpo égbé kpo. Nya enɛ na ganjɛwu éɖée ɖɔ: “Un na gbɔjɛ, bo na ɖu nǔ, bo nu ahan, bo na ɖu gbɛ̀.” (Luk. 12:19; 2 Tim. 3:4) É sɔ́ ayi tɔn ɖó gbɔjɛ kpo gbɛɖuɖu kpo jí, Jezu kpo mɛsɛ́dó lɛ kpo ka wà mɔ̌ ǎ.
17. Nɛ̌ mǐ ka nɔ zán gbɔjɛhwenu mǐtɔn lɛ gbɔn?
17 Égbé ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bá wà nǔ Jezu ɖɔhun gbɔn gbɔjɛhwenu e mǐ mɔ ɖò azɔ̌mɛ é zinzan dó gbɔjɛ, ɖekúnnu nú mɛ ɖevo lɛ, bo lɛ́ yì kplé Klisanwun tɔn lɛ gblamɛ. Nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu kpo kplé lɛ yiyi kpo nyí nǔ taji nú mǐ sɔmɔ̌, bɔ mǐ nɔ dó gǎn lɛ bǐ bo nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔ mímɛ́ enɛ lɛ mɛ ɖò gbesisɔmɛ. (Ebl. 10:24, 25) Mǐ na bo tlɛ yí gbɔjɛ bo yì tomɛ ɔ, mǐ nɔ tɛ́dó aca gbigbɔ tɔn mǐtɔn lɛ wu, bo nɔ yì kplé lɛ ɖò fí ɖebǔ e mǐ ɖè é, lobo nɔ lɛ́ ba ali e na hun lɛ é dó ɖekúnnu nú mɛ e mǐ nɔ xò gò lɛ é.—2 Tim. 4:2.
18. Etɛ Axɔ́su mǐtɔn Klisu Jezu ka ba ɖɔ mǐ ni wà?
18 É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Axɔ́su mǐtɔn Klisu nɔ jlɛ̌ jí, bo d’alɔ mǐ bonu mǐ na ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo wu. (Ebl. 4:15) É ba ɖɔ mǐ ni gbɔjɛ lee mǐ ɖó hudo tɔn gbɔn é. É lɛ́ ba ɖɔ mǐ ni wà azɔ̌ syɛnsyɛn bo sú hudo agbaza tɔn mǐtɔn lɛ sín dò, lobo lɛ́ ɖ’alɔ ɖò nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu sín azɔ̌ e nɔ fá kɔ nú mɛ é mɛ. Ðò xóta e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó azɔ̌ e Jezu wà bonu mǐ na gosin kannumɔgbenu baɖabaɖa ɖé é jí.
HAN 38 É Na Na We Hlɔnhlɔn
Biblu kplɔ́n lee mǐ sixu ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo wu gbɔn é mǐ. Xóta elɔ na zán gbɔjɛzán aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo tɔn e Mawu na Izlayɛli-ví lɛ é sín kpɔ́ndéwú dó d’alɔ mǐ bɔ mǐ na gbéjé linlin e mǐ nɔ ɖó dó azɔ̌ kpo gbɔjɛ kpo wu é kpɔ́n.
Ahwanvu lɛ nɔ ɖó sísí nú Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ sɔmɔ̌ b’ɛ sín enɛ wu bɔ ye jó nǔsisɔ nú cyɔ Jezu tɔn dó kaka jɛ vivɔnu Gbɔjɛzán ɔ tɔn.—Luk. 23:55, 56.
ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Jozɛfu kplá xwédo tɔn xwè kplɔ́ngbasá ɖò Gbɔjɛzángbe.
ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Tɔ́ ɖé ɖò azɔ̌ wà wɛ bá dó kpé nukún dó xwédo tɔn wu, enɛ gudo ɔ, é ɖò gbɔjɛhwenu tɔn zán nú yɛhwexɔ́suɖuto ɔ sín nǔ lɛ wɛ; é kpo xwédo tɔn kpo yì tomɛ có, é ka ɖò mɔ̌ wà wɛ.


text:
Dogbaji Saxwɛgbetɔn
Saxwɛgbe
Vous êtes ici
Olodido
- Dindɛn, ajo, olodido, akɔtanuyeTélécharger Regarder216.21 Ko
Olodido xena ye nɔ zan le saxwɛ ɖeye xɛn :
Otin ɖokpo ɔn nɔ nyi hɔntwe.
Dun yi, nyɔ hugan ojan vɔ.
Zɔnlinkpotɔ ɔn nɔ ku kan do omɔnu.
Awlɔndɔtɔ ɔn nɔ hɛn onu sinsyɛn.
Swɛ we ɛsin ɔn nɔ xɔ ozo.
Limyu jɛ adan ɔn nɔ kpɔn ohwe we ŋumɛ.
Ovun ɔn nɔ ku odrɔ bo nɔ to na otɔ.
Kɔta owe ɔn nɔ nɔ ohɔn ɖokpo tun.
Alɔ ɖokpo ɔn nɔ xo asikpɛ.
Goklonɔ ɔn nɔ tɔn oxwi vɔvɔ.
Gbenɔkpɔ wɛ dɔn ohun do otɔ.
Ovi xeni do asra ɔn nɔ nyɛ omi hu otɔ.
Onyixɔmɛ xɔ ozo, afɔxɔmɛ wɛ nɔ nyɔ-ɛ.
Mɛhyɔn ɔn yi ozo ɖe gbe bo nɔ yi ɖe ofin o.
Ovi ni ka ɖu otɔ we ogu nɔ, ɔn nɔ xɛ gbakpyatin ji.
Ɛnɛ jro ɖu ɔn nɔ ku aglan.
Akpa ɔn nɔ ji dɛnhwe.
Onu gbigba tɔwe, myɔ ŋutɔ wɛ na ɖiɖɔ-ɛ.
Ye ɔn nɔ kpɔn omi le ɛmɛ sinɔ wu a bo yɔ-ɛ tun baba.
Onyi jɛ gbe wɛ ye nɔ kɔ onu yi jigbe le.
Ovi ɔn nɔ nyɛ omi do ata ji na onɔ na e nɔ sɔ ohwi do kpa-ɛ.
Otu ɔn nɔ ɖi vɔ na ye nɔ mɔ tu alɔ onu ni-i o.
Ade ma le oxwe, wɛ dɔn na jakaye do zɔn yi oji nɔ
Abwi tɛ wɛ okan nɔ jɛ
Alɔvi ɖokpo ɔn nɔ sɔ ɛkpɛn


text:
Mardi 21 septembre
Un mɔ ɖɔ Davidi . . . ɔ, mɛɖé wɛ é nyí, bɔ jijɔ tɔn nyɔ́ nukún ce mɛ.—Mɛ. 13:22.
Nɛ̌ Davidi ka wà gbɔn bo vɛ́ xá Jehovah sɔmɔ̌? Davidi kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu gbɔn nǔɖiɖó lɛ kpinkpɔn gblamɛ. Hwenu e Davidi ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, é nɔ zán ganxixo gegě ɖò kɔ́xo, bo nɔ nyi lɛngbɔ̌ tɔ́ tɔn tɔn lɛ. Bɔya lee é jɛ tamɛ lin dó nǔɖiɖó Jehovah tɔn lɛ wu jí gbɔn é nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú Davidi kpɔ́n jǐ zǎnmɛ ɔ, é nyí sunví e nɔ kpé jinukúnsin lɛ é kɛɖɛ wɛ é nɔ mɔ ǎ, loɔ, é na ko nɔ lɛ́ ɖó ayi jijɔ Mɛ e bló ye lɛ é tɔn wu. (Ðɛh. 19:2, 3) Enyi Davidi lin tamɛ dó lee è bló gbɛtɔ́ lɛ gbɔn é jí ɔ, é nɔ mɔ lě dò Jehovah nyɔ́nǔi sɔ́ é. (Ðɛh. 139:14) Nú Davidi ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na mɔ nǔ jɛ azɔ̌ Jehovah tɔn lɛ mɛ ɔ, é nɔ mɔ ɖɔ emi hwe tawun. (Ðɛh. 139:6) Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Nɔ lin tamɛ dó nǔɖiɖó e lɛlɛ̌ dó we lɛ é jí gbè bǐ gbè, enɛ wɛ nyí atín lɛ, kanlin lɛ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo. Ye ni nɔ kplɔ́n nǔ we dó Jehovah wu. Mɔ̌ mɛ ɔ, azǎn ɖokpo ɖokpo gbè ɔ, a na nɔ kplɔ́n nǔ dó Tɔ́ towe wanyiyinɔ ɔ wu. (Hlɔ. 1:20) A na lɛ́ mɔ ɖɔ wǎn e a yí n’i é na fɔ́n bo na ɖò jijɛji wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe. w19.12 19-20 akpá. 15-17
Mercredi 22 septembre
Nǔɖiɖi e Mɔyizi ɖó ɔ wɛ zɔ́n bɔ hwenu e é sù ɔ, é gbɛ́ ɖɔ è ni ma ylɔ́ emi ɖɔ Ejipu xɔ́su ɔ sín vǐ nyɔnu sín vǐ ó.—Ebl. 11:24.
Mɔyizi zán nǔ e é kplɔ́n é. Hwenu e Mɔyizi ɖó xwè 40 mɔ̌ é ɔ, é wá gbeta ɔ kɔn bo na gɔ́ nú togun Mawu tɔn, Eblée lɛ, hú ɖɔ è ni tuùn i ɖi “Ejipu xɔ́su ɔ sín vǐ nyɔnu sín vǐ.” Mɔyizi jó tɛn nukúnɖeji ɖé dó. É tuùn ɖɔ Falawɔ́ɔn e nyí axɔ́su hlɔnhlɔnnɔ ɖé bɔ è nɔ kpɔ́n ɛ dó mɔ mawu ɖé é na sin xomɛ dó emi có, é ka yí gbè bo nɔ Eblée lɛ kpáxwé. Nǔɖiɖi núwiwa nukúnɖeji tɛ ɖíe! Mɔyizi ɖeji dó Jehovah wu. Jiɖiɖe enɛ nyí dodónú ɖé nú kancica e nɔ nɔ ayǐ sɔyi é. (Nǔx. 3:5) Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Mɔyizi ɖɔhun ɔ, mǐ bǐ ɖó na wá gbeta ɖé kɔn: Mǐ ka na sɛn Mawu bo nɔ togun tɔn mɛ à? É sixu ɖò dandan ɖɔ mǐ ni savɔ̌ ɖé lɛ bo na dó sɛn Mawu, bɔ mɛ e ma tuùn Jehovah ǎ lɛ é sixu ko ɖò gbè klán xá mǐ wɛ. Amɔ̌, enyi mǐ ɖeji dó Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ wu ɔ, mǐ sixu kúdeji ɖɔ é na nɔ gudo nú mǐ. w19.12 17 akpá. 5-6
Jeudi 23 septembre
[Jehovah] kán kɔ́ dó mɛ gbɛtɔ́, bo fún funfún e nɔ na gbɛ̀ mɛ ɔ dó awɔntín tɔn mɛ, bɔ gbɛtɔ́ ɔ huzu mɛ gbɛɖe.—Bǐb. 2:7.
Kɔ́ wɛ è dó bló mǐ na có, mǐ ka xɔ akwɛ hugǎn kɔ́ alɔgogo ɖokpo flaflá tɔn. Kpɔ́n hwɛjijɔ e wu mǐ tuùn ɖɔ mǐ xɔ akwɛ nú Jehovah é ɖé lɛ. É ɖó gbɛtɔ́ lɛ kpo nǔwukpíkpé ɔ kpo bɔ ye na nɔ ɖè jijɔ tɔn lɛ xlɛ́. (Bǐb. 1:27) Mɔ̌ mɛ ɔ, é bló bɔ mǐ hugǎn nǔ ɖevo e é dá ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ, bo lɛ́ sɔ́ ayikúngban ɔ kpo kanlin lɛ kpo dó acɛ mǐtɔn mɛ. (Ðɛh. 8:5-9) Adamu hu hwɛ gudo có, gbɛtɔ́ lɛ kpò ɖò akwɛ xɔ nú Jehovah wɛ. Mǐ xɔ akwɛ n’i sɔmɔ̌ bɔ é sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn Jezu jó, bɔ é xɔ gbɛ̀ nú mǐ. (1 Jaan 4:9, 10) Jehovah na wà nǔ sɔgbe xá lè gbɛxixɔ ɔ tɔn lɛ bo na fɔ́n mɛ e kú ɖó hwɛhuhu Adamu tɔn wu lɛ é; é na fɔ́n “mɛ ɖagbe lɛ, kpodo mɛ nyanya lɛ kpo.” (Mɛ. 24:15) Xó Tɔn xlɛ́ mǐ ɖɔ nú mǐ na bo tlɛ ɖò azɔn jɛ wɛ, nyí wamamɔnɔ, alǒ ko kpò ɔ, mǐ xɔ akwɛ n’i.—Mɛ. 10:34, 35. w20.01 15 akpá. 5-6


text:
NIKASEMƆ 43
Yaa Nɔ Oshiɛ!
“Nyɛkahãa ekpakpafeemɔ miitɔa wɔ.”—GAL. 6:9.
LALA 68 Nyɛhãa Wɔdua Maŋtsɛyeli Dumɔwui Lɛ
NƆ NI ABAASUSU HE *
1. Mɛɛ hegbɛ kpele wɔná ni hãa wɔnáa miishɛɛ waa? Ni mɛni hewɔ?
EJI hegbɛ kpele ni wɔná akɛ Yehowa Odasefoi ji wɔ, ni enɛ hãa wɔnáa miishɛɛ waa. Yehowa webii ji wɔ, ni wɔyeɔ ehe odase kɛtsɔ shiɛmɔ kɛ nitsɔɔmɔ nitsumɔ lɛ nɔ. Kɛ́ wɔnyɛ wɔye wɔbua mɔ ko ni yɔɔ ‘anɔkwale lɛ he tsui kpakpa lɛ’ ni ebatsɔ Yehowa tsulɔ lɛ, wɔnáa miishɛɛ waa. (Bɔf. 13:48) Wɔnuɔ he tamɔ bɔ ni Yesu nu he ehã lɛ pɛpɛɛpɛ. Be ko be ni ekaselɔi lɛ bagba lɛ niiashikpamɔi kpakpai ni amɛná be ni amɛtee shiɛmɔ lɛ, “emli fili lɛ yɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ mli.”—Luka 10:1, 17, 21.
2. Mɛni kɛ́ wɔfee lɛ, no baatsɔɔ akɛ wɔkɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ shwɛɛɛ kwraa?
2 Wɔkɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ shwɛɛɛ kwraa. Bɔfo Paulo kɛɛ Timoteo akɛ: “Ohiɛ ahi ohe nɔ kɛ onitsɔɔmɔ lɛ nɔ be fɛɛ be.” Kɛkɛ ni ekɛfata he akɛ: “Ejaakɛ kɛ́ ofee nakai lɛ, obaahere bo diɛŋtsɛ kɛ mɛi ni boɔ bo toi lɛ fɛɛ yiwala.” (1 Tim. 4:16) Nɔ ni ewie nɛɛ hãa wɔnaa akɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ hereɔ mɛi ayiwala. Ehãa wɔnaa hu akɛ, esa akɛ wɔhã wɔhiɛ ahi wɔhe nɔ be fɛɛ be ejaakɛ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ mli bii ji wɔ. Be fɛɛ be lɛ, esa akɛ wɔba wɔjeŋ bɔ ni baahã awo Yehowa hiɛ nyam, ni wɔhi shi yɛ sane kpakpa lɛ ni wɔshiɛɔ lɛ naa. (Fip. 1:27) Agbɛnɛ hu, esa akɛ ‘wɔhiɛ ahi wɔnitsɔɔmɔ lɛ nɔ’ be fɛɛ be. Nɔ ni enɛ tsɔɔ ji, esa akɛ wɔsaa wɔhe jogbaŋŋ dani wɔya shiɛmɔ, ni wɔbi Yehowa dɛŋ yelikɛbuamɔ kɛ́ wɔyaaye mɛi odase.
3. Ani mɔ fɛɛ mɔ baabo sane ni wɔshiɛɔ lɛ toi? Gbaa niiashikpamɔ ko ni tsɔɔ nakai.
3 Bei komɛi lɛ, yɛ mɔdɛŋ ni wɔbɔɔ koni wɔshiɛ Maŋtsɛyeli lɛ he sane kpakpa lɛ wɔhã mɛi ni yɔɔ wɔshikpɔŋkuku lɛ mli lɛ fɛɛ sɛɛ lɛ, mɛi pii booo wɔ toi. Naa niiashikpamɔ ko ni tsɔɔ nakai. Ekɔɔ nyɛmi nuu ko ni atsɛɔ lɛ Georg Lindal lɛ he. Ekome too eshiɛ yɛ Iceland kɛjɛ afi 1929 kɛyashi afi 1947. Ehã woji pii, ni kɛ̃lɛ mɔ kome po mɔɔɔ anɔkwale lɛ mli. Ewie akɛ: “Yɛ amɛteŋ mɛi komɛi agbɛfaŋ lɛ, etamɔ nɔ ni amɛteɔ shi amɛwoɔ sane ni wɔshiɛɔ lɛ, shi amɛteŋ mɛi pii lɛ, amɛbɛ he miishɛɛ kɛkɛ.” Be ni akɛ maŋsɛɛ sɔɔlɔi ni etee Gilead Skul lɛ tee Iceland koni amɛyaye amɛbua kɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ sɛɛ po lɛ, eye afii nɛɛhu dani aná mɛi yɛ Iceland ni jɔɔ amɛhe nɔ amɛhã Yehowa, ni abaptisi amɛ. *
4. Kɛ́ wɔmiishiɛ ni mɛi booo toi lɛ, ekolɛ te wɔbaanu he wɔhã tɛŋŋ?
4 Kɛ́ wɔtee shiɛmɔ ni mɛi booo wɔ toi lɛ, edɔɔ wɔ. Ekolɛ wɔbaanu he tamɔ bɔ ni Paulo nu he be ni Yudafoi lɛ ateŋ mɛi pii heee amɛyeee akɛ Yesu ji Mesia ni awo ehe shi lɛ. Ewie akɛ: “Miyeɔ awerɛho babaoo ni minuɔ dɔlɛ ni sɛɛ efooo he.” (Rom. 9:1-3) Ani oyɛ Biblia mli nikaselɔ ko ni kɛ nɔ ni ekaseɔ lɛ tsuuu nii yɛ mɔdɛŋ ni obɔɔ koni otsɔɔ lɛ nii jogbaŋŋ kɛ sɔlemɔ ni osɔleɔ ohãa lɛ lɛ fɛɛ sɛɛ ni no hewɔ lɛ ehe ebahia ni okɛ lɛ akpa nikasemɔ? Aloo ekolɛ onyɛko okɛ mɔ ko akase nii ni eya ehiɛ ni ehã abaptisi lɛ? Ani esa akɛ onu he akɛ otsuuu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ loo Yehowa bɛ nɔ ni otsuɔ lɛ he miishɛɛ? Yɛ nikasemɔ nɛɛ mli lɛ, wɔbaahã sanebimɔi enyɔ ahetoo: (1) Mɛni hãa anaa akɛ wɔmiitsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ? (2) Ani esa akɛ wɔkpa gbɛ akɛ mɔ fɛɛ mɔ ni wɔshiɛɔ wɔhãa lɛ baaba anɔkwale lɛ mli?
MƐNI HÃA ANAA AKƐ WƆMIITSU SHIƐMƆ NITSUMƆ LƐ JOGBAŊŊ?
5. Mɛni hewɔ bei komɛi lɛ, nibii ni wɔtsuɔ wɔhãa Yehowa lɛ eyaaa lɛ bɔ ni wɔmiisumɔ ni eya lɛ lɛ?
5 Biblia lɛ kɛɔ akɛ mɛi ni feɔ Nyɔŋmɔ suɔmɔnaa nii lɛ, ‘nɔ fɛɛ nɔ ni amɛfeɔ lɛ yeɔ omanye.’ (Lala 1:3) Shi enɛ etsɔɔɔ akɛ nɔ fɛɛ nɔ ni wɔmiisumɔ ni wɔfee wɔhã Yehowa lɛ baaya lɛ pɛpɛɛpɛ bɔ ni wɔtaoɔ. Wɔshihilɛ mli “eyi tɔ kɛ haomɔi sɔŋŋ” yɛ emuu ni wɔ kɛ mɛi fɛɛ ni bɔle wɔ lɛ yeee lɛ hewɔ. (Hiob 14:1) Kɛfata he lɛ, bei komɛi lɛ mɛi ni teɔ shi amɛwoɔ wɔ lɛ nyɛɔ amɛtsĩɔ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ naa ni wɔnyɛɛɛ wɔya maŋ lɛ mli loo mɛi ashĩai amli wɔyashiɛ. (1 Kor. 16:9; 1 Tes. 2:18) Kɛ́ nakai ni lɛ, mɛni nɔ Yehowa damɔɔ enaa kɛji wɔmiitsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ loo wɔtsuuu lɛ jogbaŋŋ? Naa Biblia mli shishitoo mlai komɛi ni baaye abua wɔ ni wɔhã sanebimɔ nɛɛ hetoo.
6. Mɛni nɔ Yehowa damɔɔ ekwɛɔ kɛji wɔmiitsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ loo wɔtsuuu lɛ jogbaŋŋ?
6 Yehowa kwɛɔ ekãa ni wɔyɔɔ lɛ kɛ bɔ ni wɔyaa nɔ wɔshiɛɔ ni wɔkpaaa lɛ. Kɛ́ wɔshiɛ kɛ ekãa ni mɛi booo wɔ toi po lɛ, Yehowa náa wɔnitsumɔ lɛ he miishɛɛ ejaakɛ enaa akɛ wɔsumɔɔ lɛ. Paulo wie akɛ: “Nyɔŋmɔ jeee mɔ ni ejaaa ni ehiɛ baakpa nyɛnitsumɔ lɛ kɛ suɔmɔ ni nyɛjie lɛ kpo yɛ egbɛ́i lɛ hewɔ lɛ nɔ, ni ji sɔɔmɔ ni nyɛsɔmɔ mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ ni nyɛyaa nɔ nyɛsɔmɔɔ amɛ lolo lɛ.” (Heb. 6:10) Kɛ́ mɛi ni wɔkɛkaseɔ nii lɛ ateŋ mɔ ko mɔ ko eyaaa ehiɛ ni abaabaptisi lɛ po lɛ, Yehowa hiɛ kpaaa ekãa ni wɔyɔɔ kɛ bɔ ni wɔsumɔɔ lɛ waa lɛ nɔ. No hewɔ lɛ, kɛ́ wɔnitsumɔ lɛ tee lɛ bɔ ni wɔtaoɔ lɛ jio, eyaaa lɛ bɔ ni wɔtaoɔ lɛ jio lɛ, nɔ ni Paulo kɛɛ Korintobii lɛ kɔɔ wɔ hu wɔhe. Ekɛɛ amɛ akɛ: “Nitsumɔ ni nyɛtsuɔ waa yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli lɛ efeŋ efolo.”—1 Kor. 15:58.
7. Mɛni wɔkaseɔ yɛ nɔ ni bɔfo Paulo wie yɛ esɔɔmɔ nitsumɔ lɛ he lɛ mli?
7 Bɔfo Paulo tsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ, ni eto asafoi yɛ maji pii anɔ. Fɛɛ sɛɛ lɛ, be ni mɛi komɛi wie amɛshi lɛ akɛ eleee nitsɔɔmɔ lɛ, ewieee mɛi abɔ ni eye ebua kɛba anɔkwale lɛ mli lɛ he. Moŋ lɛ, Paulo wie akɛ: “Mitsu nitsumɔi babaoo.” (2 Kor. 11:23) Nyɛhãa wɔkasea Paulo ni wɔhã ehi wɔjwɛŋmɔ mli be fɛɛ be akɛ, ekãa ni wɔyɔɔ kɛ bɔ ni wɔyaa nɔ wɔshiɛɔ ni wɔkpaaa lɛ ji nɔ titri ni Yehowa kwɛɔ.
8. Mɛni esaaa akɛ wɔhiɛ kpaa nɔ kɔkɔɔkɔ?
8 Yehowa náa wɔsɔɔmɔ nitsumɔ lɛ he miishɛɛ. Be ko be ni Yesu tsu ekaselɔi 70 ni amɛyashiɛ Maŋtsɛyeli lɛ he sane lɛ, ‘amɛku amɛsɛɛ amɛba kɛ miishɛɛ.’ Mɛni hã amɛná miishɛɛ lɛ? Amɛwie akɛ: “Ogbɛ́i lɛ ni wɔkɛtsuɔ nii lɛ hewɔ lɛ, akɛ daimonioi lɛ po woɔ wɔshishi.” Shi Yesu jaje amɛ. Ekɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛkanyaa akɛni akɛ mumɔi lɛ woɔ nyɛshishi lɛ hewɔ, moŋ lɛ nyɛnyaa akɛni aŋmala nyɛgbɛ́ii yɛ ŋwɛi lɛ hewɔ.” (Luka 10:17-20) Yesu le akɛ jeee be fɛɛ be amɛshiɛmɔ nitsumɔ lɛ baaya lɛ bɔ ni amɛtaoɔ. Anɔkwa, wɔleee mɛi ni bo Yesu kaselɔi lɛ atoi lɛ ateŋ mɛi abɔ ni batsɔmɔ Kristofoi. No hewɔ lɛ, ehe bahia ni kaselɔi lɛ ahã ehi amɛjwɛŋmɔ mli akɛ, eyɛ mli akɛ kɛ́ mɛi bo amɛ toi lɛ amɛbaaná miishɛɛ moŋ, shi nɔ titri ni baahã amɛná miishɛɛ ji, ni amɛbaahã ehi amɛjwɛŋmɔ mli akɛ Yehowa yɛ ekãa ni amɛkɛshiɛɔ lɛ he miishɛɛ.
9. Yɛ nɔ ni awie yɛ Galatiabii 6:7-9 lɛ naa lɛ, kɛ́ wɔtee nɔ wɔshiɛ ni wɔkpaaa lɛ, mɛni wɔbaaná?
9 Kɛ́ wɔtee nɔ wɔshiɛ ni wɔkpaaa lɛ, wɔbaaná naanɔ wala. Kɛ́ wɔkɛ wɔhewalɛ kɛ wɔnyɛmɔ fɛɛ shiɛ sane kpakpa lɛ ni wɔtsɔɔ mɛi nii lɛ, belɛ ‘wɔmiidu nii wɔmiihã mumɔ lɛ.’ Ni tsɔɔ akɛ wɔmiihã Nyɔŋmɔ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ miitsu nii yɛ wɔshihilɛ mli. Kɛ́ wɔtee nɔ wɔshiɛ ni ‘wɔkpaaa’ loo efeemɔ “etɔɔɔ wɔ lɛ,” no lɛ wɔnyɛ wɔye wɔbua mɔ ko ni ebaptisi jio, wɔnyɛɛɛ wɔfee nakai jio lɛ, bɔ fɛɛ bɔ fee lɛ Yehowa baahã wɔ naanɔ wala.—Kanemɔ Galatiabii 6:7-9.
ANI ESA AKƐ WƆKPA GBƐ AKƐ MƆ FƐƐ MƆ NI WƆSHIƐƆ WƆHÃA LƐ BAABA ANƆKWALE LƐ MLI?
10. Kɛ́ mɔ ko ni wɔshiɛɔ wɔhãa lɛ baaba anɔkwale lɛ mli jio, ebaŋ mli jio lɛ, namɔ nɔ edamɔ?
10 Kɛ́ mɔ ko ni wɔshiɛɔ wɔhãa lɛ baaba anɔkwale lɛ mli jio, ebaŋ mli jio lɛ, edamɔ mɔ lɛ nɔ titri. Wɔnaa enɛ yɛ Yesu nɔkwɛmɔnɔ ni kɔɔ nidulɔ lɛ ni yashwã edumɔwui lɛ ni eyashwie sũi srɔtoi anɔ lɛ mli. Nɔ ni yashwie sũ kpakpa lɛ nɔ lɛ pɛ ni wo yibii. (Luka 8:5-8) Yesu kɛɛ sũi srɔtoi lɛ damɔ shi kɛhã mɛi ni nuɔ “Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ” atsui kɛ bɔ ni amɛfeɔ amɛnii amɛhãa yɛ sane lɛ he. (Luka 8:11-15) Bɔ ni nidulɔ lɛ nyɛɛɛ ahã nɔ ni edu lɛ akwɛ̃ lɛ, nakai nɔŋŋ wɔnyɛŋ wɔhã mɛi ni wɔshiɛɔ wɔhãa lɛ aná tsui kpakpa ni amɛkɛ nibii ni wɔtsɔɔ amɛ lɛ atsu nii. Wɔ lɛ, nɔ ni wɔbaanyɛ wɔfee ji, ni wɔya nɔ wɔdu Maŋtsɛyeli lɛ dumɔwui lɛ. Tamɔ bɔ ni bɔfo Paulo wie lɛ, “mɔ fɛɛ mɔ baaná lɛ diɛŋtsɛ ejweremɔnɔ yɛ lɛ diɛŋtsɛ enitsumɔ naa,” shi jeee yɛ yibii ni enitsumɔ lɛ woɔ lɛ naa.—1 Kor. 3:8.
11. Mɛni hewɔ wɔbaanyɛ wɔkɛɛ akɛ Noa, “jalɛ shiɛlɔ lɛ” tsu eshiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ lɛ? (Kwɛmɔ mfoniri ni yɔɔ wolo lɛ hiɛ lɛ.)
11 Yehowa tsuji ni hi shi yɛ blema lɛ ateŋ mɛi pii yɛ ni mɛi booo sane ni amɛshiɛ lɛ toi. Amɛteŋ mɔ kome ji Noa, “jalɛ shiɛlɔ lɛ.” (2 Pet. 2:5) Eeenyɛ efee akɛ, ekɛ afii 40 loo afii 50 sɔŋŋ shiɛ. Ekã shi faŋŋ akɛ, be ni eshiɛɔ lɛ, ekpa gbɛ akɛ mɛi baabo lɛ toi, shi Yehowa ewieee nɔ ko ni tsɔɔ akɛ ebaaba lɛ nakai. Moŋ lɛ, be ni efãa Noa ni ekpɛ adeka lɛ, ekɛɛ lɛ akɛ: “Obaabote adeka lɛ mli, bo kɛ obihii lɛ kɛ oŋa kɛ obihii lɛ aŋamɛi ní fata ohe lɛ.” (1 Mo. 6:18) Ekolɛ be ni Noa kwɛ adeka lɛ ni Nyɔŋmɔ kɛɛ ekpɛ lɛ dalɛ lɛ, lɛ diɛŋtsɛ eyɔse akɛ, kɛ́ mɛi baabo lɛ toi po lɛ, mɛi fioo ko pɛ. (1 Mo. 6:15) Ni tamɔ bɔ ni wɔle lɛ, mɔ kome folo po booo sane ni Noa shiɛ lɛ toi. (1 Mo. 7:7) Ani Yehowa nu he akɛ Noa tsuuu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ? Dabi kwraa! Moŋ lɛ, emii shɛ Noa nitsumɔ lɛ he waa, ejaakɛ efee nɔ fɛɛ nɔ tamɔ bɔ ni Nyɔŋmɔ fã lɛ lɛ pɛpɛɛpɛ.—1 Mo. 6:22.
12. Mɛni hã gbalɔ Yeremia tsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ kɛ miishɛɛ eyɛ mli akɛ mɛi booo lɛ toi ni amɛte shi amɛwo lɛ?
12 Gbalɔ Yeremia hu kɛ nɔ ni fe afii 40 shiɛ eyɛ mli akɛ mɛi lɛ booo lɛ toi ni amɛte shi amɛwo lɛ. Bɔ ni ‘mɛi lɛ jɛɔ lɛ ni amɛyeɔ ehe fɛo’ lɛ je enijiaŋ wui aahu akɛ, kulɛ eetao ekpa shiɛmɔ po. (Yer. 20:8, 9) Shi ekpaaa! Mɛni ye ebua lɛ ni etee nɔ eshiɛ ni emiishɛɛ etãaa lɛ? Ekɛ ejwɛŋmɔ ma saji enyɔ komɛi ni he hiaa waa lɛ anɔ. Klɛŋklɛŋ nɔ lɛ ji, sane ni Yehowa fã lɛ akɛ eyashiɛ lɛ baahã ‘ahi ahã mɛi lɛ wɔsɛɛ ni amɛná hiɛnɔkamɔ.’ (Yer. 29:11) Nɔ ni ji enyɔ lɛ ji, Nyɔŋmɔ gbɛ́i ni kã enɔ lɛ. (Yer. 15:16) Ŋmɛnɛ lɛ, sane ni wɔ hu wɔshiɛɔ lɛ hãa mɛi náa hiɛnɔkamɔ, ni agbɛnɛ hu, Yehowa gbɛ́i lɛ kã wɔnɔ. Kɛ́ wɔkɛ wɔjwɛŋmɔ ma nibii enyɔ ni he hiaa nɛɛ anɔ lɛ, no lɛ mɛi bo wɔ toi jio, amɛbooo wɔ toi jio lɛ, wɔbaatsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ kɛ miishɛɛ.
13. Mɛni wɔkaseɔ yɛ Yesu nɔkwɛmɔnɔ ni abɔ he amaniɛ yɛ Marko 4:26-29 lɛ mli?
13 Eheɔ be dani mɛi kɛ nibii ni amɛkase lɛ tsuɔ nii. Wɔnaa enɛ yɛ Yesu nɔkwɛmɔnɔ ni kɔɔ nidulɔ lɛ ni yawɔ lɛ he lɛ mli. (Kanemɔ Marko 4:26-29.) Be ni nidulɔ lɛ yadu nii lɛ, nii lɛ kwɛ̃ ni amɛdara fiofio. Ni eji eetao ni amɛdara oyayaayai fe nakai po kulɛ, nɔ ko bɛ ni ebaanyɛ efee ni ehã eba lɛ nakai. Nakai nɔŋŋ ekolɛ ebaahe be dani obaana akɛ mɔ ni okɛkaseɔ nii lɛ kɛ nibii ni ekaseɔ lɛ miitsu nii fiofio. Ni bɔ ni nidulɔ lɛ nyɛɛɛ ehã dumɔwui lɛ adara oyayaayai lɛ, nakai nɔŋŋ wɔ hu wɔnyɛŋ wɔhã mɛi ni wɔkɛkaseɔ nii lɛ kɛ nibii ni amɛkaseɔ lɛ atsu nii oyayaayai bɔ ni kulɛ wɔbaasumɔ ni amɛfee. No hewɔ lɛ, kɛ́ okɛ mɔ ko miikase nii ni eyaaa ehiɛ oyayaayai bɔ ni otaoɔ lɛ, kaahã onijiaŋ je wui. Bɔ ni okwaafoi toɔ amɛtsui shi kɛ́ amɛdu nii lɛ, nakai nɔŋŋ esa akɛ wɔ hu wɔto wɔtsui shi kɛ́ wɔkɛ mɛi miikase nii.—Yak. 5:7, 8.
14. Gbaa niiashikpamɔ ko ni tsɔɔ akɛ bei komɛi lɛ, eyeɔ afii abɔ dani anáa mɔ kome ni ebatsɔɔ Odasefonyo.
14 Yɛ hei komɛi lɛ, ashiɛ yɛ jɛmɛ afii babaoo dani aná mɔ kome ni ebatsɔ Odasefonyo. Naa mɔ kɛ enyɛmi ko ni atsɛɔ amɛ Gladys Allen kɛ Ruby Allen lɛ aniiashikpamɔ. * Yɛ afi 1959 lɛ, ahã amɛyasɔmɔ akɛ daa gbɛgbalɔi yɛ maŋ ko ni yɔɔ Canada kpokpaa ni atsɛɔ lɛ Quebec lɛ nɔ lɛ mli. No mli lɛ, Katolik Sɔlemɔ lɛ ehe shi waa yɛ jɛmɛ. No hewɔ lɛ, mɛi lɛ she gbeyei akɛ kɛ́ amɛkutsoŋbii lɛ loo osɔfoi lɛ na amɛ ni amɛmiibo Odasefoi lɛ toi lɛ, amɛmli baafu amɛ, no hewɔ lɛ, amɛbooo nyɛmimɛi lɛ toi. Gladys wie akɛ: “Wɔtee shĩa fɛɛ shĩa ŋmɛlɛtswai kpaanyɔ daa gbi ni wɔfee nakai afii enyɔ sɔŋŋ, shi wɔnáaa mɔ kome folo po abo wɔ toi! Kɛ́ mɛi lɛ ba shinaa lɛ naa ni amɛna akɛ wɔ ni lɛ, kɛkɛ lɛ amɛtsɔ amɛhe amɛtee. Shi wɔkpaaa shiɛmɔ.” Sɛɛ mli lɛ, nibii batsake ni mɛi bɔi sane lɛ toi boo. Ŋmɛnɛ lɛ, ayɛ asafoi etɛ yɛ nakai maŋ lɛ mli.—Yes. 60:22.
15. Mɛni 1 Korintobii 3:6, 7 lɛ tsɔɔ wɔ yɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ he?
15 Mɛi pii ni yeɔ amɛbuaa mɔ ko ni ebaa anɔkwale lɛ mli. Jeee shiɛlɔ kome ni yeɔ ebuaa mɔ ko ni eyaa ehiɛ ni abaptisiɔ lɛ, shi moŋ, asafo muu. (Kanemɔ 1 Korintobii 3:6, 7.) Ŋɔɔ lɛ akɛ, nyɛmi ko shiɛ ehã mɔ ko, ni ehã lɛ trati loo magazin. Shi ekolɛ be ni mɔ lɛ yɔɔ shĩa lɛ, enáŋ dekã nakai beiaŋ. No hewɔ lɛ, ehã nyɛmi kroko yabi mɔ lɛ shi. Nyɛmi nɛɛ kɛ mɔ lɛ je Biblia mli nikasemɔ shishi, ni be fɛɛ be ni ebaaya jɛmɛ ni ekɛ mɔ lɛ ayakase nii lɛ, ehãa nyɛmimɛi krokomɛi fataa ehe kɛyaa. Nyɛmimɛi nɛɛ ateŋ mɔ fɛɛ mɔ woɔ nikaselɔ lɛ hewalɛ yɛ gbɛ ko nɔ. Wɔbaanyɛ wɔkɛɛ akɛ, amɛ fɛɛ amɛmiishwie nakai dumɔwu lɛ nɔ nu. Kɛ́ mɔ nɛɛ tee ehiɛ ni abaptisi lɛ lɛ, mɛi fɛɛ ni ye amɛbua lɛ lɛ baanya.—Yoh. 4:35-38.
16. Kɛ́ hela loo naagba ko hewɔ lɛ, onyɛɛɛ okɛ bei pii atsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ tamɔ bɔ ni oshweɔ lɛ po lɛ, ani obaanyɛ oná miishɛɛ yɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli? Tsɔɔmɔ mli.
16 Mɛi komɛi yɛ ni hela loo naagba ko hewɔ lɛ, amɛnyɛɛɛ amɛkɛ bei pii ashiɛ tamɔ bɔ ni ekolɛ amɛshweɔ. Kɛ́ mɔ ko yɛ shihilɛ ni tamɔ nɛkɛ mli lɛ, ani lɛ hu ebaanyɛ ená miishɛɛ yɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli? Hɛɛ ebaanyɛ. Susumɔ nɔ ni ba be ni Maŋtsɛ David kɛ ehii lɛ yahere amɛŋamɛi kɛ amɛbii kɛ amɛnibii lɛ kɛje Amalekbii komɛi ni baloo amɛ kɛtee lɛ adɛŋ lɛ he okwɛ. No mli lɛ, etɔ hii lɛ ateŋ mɛi 200 aahu akɛ, amɛnyɛɛɛ amɛya ta lɛ eko. No hewɔ lɛ, ahã amɛta jatsu lɛ he. David yaye kunim yɛ ta lɛ mli, ni be ni eba lɛ, efã akɛ aja ta mli nibii lɛ pɛpɛɛpɛ ahã mɛi ni tee ta lɛ kɛ mɛi ni ta jatsu lɛ he lɛ. (1 Sam. 30:21-25) Nɛkɛ pɛpɛɛpɛ wɔshiɛmɔ nitsumɔ lɛ hu ji. Ekolɛ wɔnyɛɛɛ wɔkɛ bei pii atsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ tamɔ bɔ ni wɔshweɔ ni wɔfee lɛ. Shi kɛ́ wɔnyɛmɔ fɛɛ wɔkɛtsuɔ lɛ, no lɛ kɛ́ mɔ ko ba anɔkwale lɛ mli lɛ, wɔ hu wɔbaanyɛ wɔná miishɛɛ.
17. Mɛni Yehowa feɔ ni wɔhiɛ sɔɔ waa?
17 Bɔ ni Yehowa naa wɔsɔɔmɔ nitsumɔ lɛ ehãa lɛ tsɔɔ akɛ, esumɔɔ wɔ waa diɛŋtsɛ, ni wɔhiɛ sɔɔ enɛ waa. Ele akɛ wɔnyɛŋ wɔnyɛ mɛi anɔ ni amɛbo wɔ toi loo amɛba anɔkwale lɛ mli. No hewɔ lɛ, nɔ ni ekwɛɔ ji, ekãa ni wɔkɛtsuɔ nitsumɔ lɛ kɛ bɔ ni wɔsumɔɔ lɛ lɛ, ni ejwereɔ wɔ. Agbɛnɛ hu, eyeɔ ebuaa wɔ ni wɔna akɛ, pii wɔnyɛɔ wɔtsuɔ jio, fioo wɔnyɛɔ wɔtsuɔ jio lɛ, esa akɛ wɔná miishɛɛ. (Yoh. 14:12) Kɛ́ wɔtee nɔ wɔshiɛ ni wɔkpaaa lɛ, Yehowa baaná wɔhe miishɛɛ!
LALA 67 “Shiɛmɔ Wiemɔ Lɛ”
^ kk. 5 Kɛ́ wɔyashiɛ sane kpakpa lɛ wɔhã mɛi ni amɛbo toi lɛ, wɔnáa miishɛɛ waa, shi kɛ́ amɛbooo toi lɛ, edɔɔ wɔ waa. Bei komɛi hu lɛ, mɛi ni wɔkɛkaseɔ nii lɛ kɛ nɔ ni amɛkaseɔ lɛ tsuuu nii, aloo ekolɛ wɔnyɛko wɔye wɔbua mɔ ko ni eba anɔkwale lɛ mli. Kɛ́ wɔkɛ shihilɛi ni tamɔ nɛkɛ kpe lɛ, ani esa akɛ wɔnu he akɛ wɔtsuuu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ? Yɛ nikasemɔ nɛɛ mli lɛ, wɔbaana akɛ, kɛ́ mɛi bo wɔ toi jio, amɛbooo wɔ toi jio lɛ, wɔbaanyɛ wɔkɛɛ akɛ wɔtsu shiɛmɔ nitsumɔ lɛ jogbaŋŋ, ni wɔbaanyɛ wɔná miishɛɛ.
^ kk. 14 Gladys Allen wala shihilɛ he sane je kpo yɛ September 1, 2002 Buu-Mɔɔ lɛ mli, ni eyitso ji, “Mitsakeŋ Nɔ Ko Kwraa!”


text: 28 Be ni wɔyashɛ shweshweeshwe lɛ, wɔná wɔle akɛ atsɛɔ ŋshɔkpɔ lɛ Malta.+2 Ni mɛi ni wieɔ maŋsɛɛ wiemɔ* lɛ kɛ wɔ ye yɛ mlihilɛ ni nɔ bɛ naa.* Amɛshɛre la ni amɛhere wɔ fɛɛ hiɛmɛɛ ejaakɛ no mli lɛ nugbɔ miinɛ ni fɛ̃i miiye.3 Shi be ni Paulo bua lai naa ni ekɛyawo la lɛ mli lɛ, onufu ko je kpo kɛjɛ mli yɛ la lɛ naawalɛ lɛ hewɔ, ni ekpɛtɛ Paulo nine he.4 Be ni mɛi ni wieɔ maŋsɛɛ wiemɔ lɛ ahiŋmɛi gba kooloo ni pɔizin yɔɔ emli lɛ nɔ akɛ etsotsoro enine he lɛ, amɛkɛɛkɛɛ amɛhe akɛ: “Ekã shi faŋŋ akɛ nuu nɛɛ gbɔmɔgbelɔ ji lɛ, ni eyɛ mli akɛ ejɛ ŋshɔ lɛ mli ebashɛ shi shweshweeshwe moŋ, shi Jalɛ Sane* eŋmɛɛɛ lɛ gbɛ ni eya nɔ ehi wala mli.”5 Shi ehwanya kooloo lɛ ewo la lɛ mli ni nɔ ko nɔ ko efeee lɛ.6 Shi amɛkpa gbɛ akɛ ebaafuu loo ebaatswa shi egbo trukaa. Be ni amɛkwɛ gbɛ aahu ni nɔ ko nɔ ko efeee lɛ lɛ, amɛtsake amɛjwɛŋmɔ ni amɛbɔi kɛɛmɔ akɛ, nyɔŋmɔ ko ji lɛ.7 Agbɛnɛ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ hiɛnaanɔ gbɔmɔ ni atsɛɔ lɛ Publio lɛ yɛ shikpɔji yɛ jɛmɛ niiaŋ, ni ehere wɔ hiɛmɛɛ ni efee wɔ gbɔ gbii etɛ.8 Eba mli akɛ Publio papa kã saa nɔ kɛ atridii, ni emusuŋ hu etsɔ waa, ni Paulo tee eŋɔɔ ni eyasɔle, ekɛ eniji ŋmɛlɛ enɔ ni etsa lɛ.+9 Be ni afee enɛ sɛɛ lɛ, mɛi krokomɛi hu ni yɔɔ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ ni bɛ hewalɛ lɛ bɔi eŋɔɔbaa, ni atsa amɛ.+10 Amɛ hu amɛke wɔ nibii babaoo kɛwo wɔhiɛ nyam, ni be ni wɔmiiba wɔbawo meele kɛshi lɛ, amɛhã wɔ nɔ fɛɛ nɔ ni he hiaa wɔ.11 Nyɔji etɛ sɛɛ lɛ, wɔwo meele ko ni ekadimɔ nɔ yɛ eyitsogbɛ ji “Zeu Bihii.” Meele lɛ jɛ Aleksandria ni ebaye fɛ̃i be lɛ yɛ ŋshɔkpɔ lɛ nɔ.12 Wɔyadamɔ Sirakusa ni wɔhi jɛmɛ gbii etɛ;13 ni wɔjɛ jɛmɛ lɛ, wɔlɔgɔ shi kɛba Regio. Enɔ jetsɛremɔ lɛ, wuoyi kɔɔyɔɔ ko batswa ni wɔyashɛ Puteoli yɛ gbi ni ji enyɔ lɛ nɔ.14 Wɔyana nyɛmimɛi yɛ jɛmɛ ni amɛkpa wɔ fai ni wɔkɛ amɛ ahi shi gbii kpawo, kɛkɛ ni wɔshi koni wɔya Roma.15 Be ni nyɛmimɛi ni yɔɔ jɛmɛ lɛ nu wɔhe sane lɛ, amɛba koni amɛkɛ wɔ abakpe yɛ Apio Jara lɛ nɔ tɔ̃ɔ kɛ Gbɔiatoohei Etɛ lɛ. Be ni Paulo hiŋmɛi gba amɛnɔ lɛ, eda Nyɔŋmɔ shi ni ená ekãa.+16 Agbɛnɛ, be ni wɔbote Roma lɛ, aŋmɛ Paulo gbɛ ni ekome ehi shi, lɛ kɛ asraafonyo ni buɔ ehe lɛ.17 Shi gbii etɛ sɛɛ lɛ, etsɛ Yudafoi lɛ ahiɛnaanɔbii lɛ kɛbakpe. Be ni amɛnaa ebakpe shi lɛ, ekɛɛ amɛ akɛ: “Ataamɛi, nyɛmimɛi, eyɛ mli akɛ mifeko nɔ ko mishiko maŋbii lɛ loo wɔtsɛmɛi lɛ akusumii lɛ moŋ,+ shi akɛ mi ewo Romabii lɛ adɛŋ akɛ gboklɛfonyo kɛjɛ Yerusalem.+18 Ni be ni mɛi nɛɛ tao misane lɛ mli lɛ,+ amɛtao akɛ amɛŋmɛɛ mihe, ejaakɛ amɛnaaa nɔ ko ni tsɔɔ akɛ misa gbele yɛ mihe.+19 Shi be ni Yudafoi lɛ ekpɛlɛɛɛ lɛ, no nyɛ minɔ koni mikɛ misane lɛ ahã Kaisare,+ shi jeee akɛ miyɛ sane ko ni mikɛbaafɔ̃ mimaŋ lɛ nɔ.20 Enɛ hewɔ lɛ, mibi ni mana nyɛ, koni mikɛ nyɛ awie, ejaakɛ Israel hiɛnɔkamɔ lɛ hewɔ awo mi nɛkɛ tsein* nɛɛ.”+21 Amɛkɛɛ lɛ akɛ: “Wɔnine shɛko woji anɔ kɛjɛko Yudea yɛ ohewɔ, ni nyɛmimɛi ni jɛ jɛmɛ amɛba lɛ hu eko eko ebagbako loo ebawieko ohe sane gbonyo ko.22 Shi wɔsusuɔ akɛ ehi akɛ wɔɔbo osusumɔi lɛ toi, ejaakɛ yɛ anɔkwale mli lɛ, nɛkɛ jamɔ kuu nɛɛ,+ wɔle akɛ awieɔ he efɔŋ yɛ he fɛɛ he.”+23 Ni amɛto lɛ gbi, ni amɛteŋ mɛi babaoo ba eŋɔɔ yɛ eshihilɛhe lɛ. Ni kɛjɛ leebi kɛyashi gbɛkɛ lɛ, eye Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ he odase fitsofitso kɛgbála sane lɛ mli etsɔɔ amɛ, ni ejɛ Mose Mla+ lɛ kɛ Gbalɔi+ lɛ fɛɛ mli ebɔ mɔdɛŋ akɛ ebaahã amɛyiŋ atsɔ kɛba Yesu gbɛfaŋ.+24 Mɛi komɛi bɔi hemɔkɛyeli námɔ yɛ nibii ni ewie lɛ amli; mɛi krokomɛi heee amɛyeee.25 Ni akɛni amɛkɛ amɛhe kpãaa gbee hewɔ lɛ, amɛbɔi shimɔ, ni Paulo wie wiemɔ kome nɛɛ:“Eja pɛ akɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ lɛ tsɔ gbalɔ Yesaia nɔ ewie etsɔɔ nyɛtsɛmɛi lɛ26 akɛ, ‘Yaa maŋ nɛɛ ŋɔɔ ni oyakɛɛ akɛ: “Nu lɛ nyɛbaanu moŋ nɛ, shi nyɛnuŋ shishi kɔkɔɔkɔ, ni kwɛmɔ lɛ nyɛbaakwɛ moŋ nɛ, shi nyɛnaŋ kɔkɔɔkɔ.+27 Ejaakɛ maŋ nɛɛ tsui ekpiliŋ, ni amɛkɛ amɛtoii nuɔ moŋ shi amɛfeee he nɔ ko, ni amɛŋamɔ amɛhiŋmɛii, koni amɛkɛ amɛhiŋmɛii akana ni amɛkɛ amɛtoii akanu ni amɛkɛ amɛtsui akanu shishi ni amɛku amɛsɛɛ, ni mitsa amɛ.”’+28 No hewɔ lɛ, nyɛnáa nyɛlea akɛ atsu yiwalaheremɔ ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ nɛɛ kɛtee jeŋmaji lɛ aŋɔɔ;+ bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, amɛbaabo toi.”+29* ——30 No hewɔ lɛ, ehi jɛmɛ afii enyɔ sɔŋŋ yɛ shĩa ni lɛ diɛŋtsɛ eyahai lɛ mli,+ ni ehereɔ mɛi fɛɛ ni baa eŋɔɔ lɛ hiɛmɛɛ,31 ni eshiɛɔ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ etsɔɔ amɛ ni ekɛ nɔmimaa babaoo* tsɔɔ amɛ Nuŋtsɔ Yesu Kristo he saji,+ ni mɔ ko mɔ ko etsĩii lɛ gbɛ.


text:
Dogbaji Saxwɛgbetɔn
Saxwɛgbe
Vous êtes ici
Didɛnye
- Dindɛn, ajo, olodido, akɔtanuyeTélécharger Regarder216.21 Ko
- Didɛn - YɛyinɔTélécharger Regarder56.05 Ko
- Didɛn - SikaTélécharger Regarder84.73 Ko
- Didɛn - Yao kpo KɔjoTélécharger Regarder50.08 Ko
Didɛnye gɔ kopdo okplan susu – ɛgbɛ ninɔ kpodo gbɛtɔye wɛ, a tɔn le afɔku mle wɛ, ŋukɔn yiyi le ɛgbɛ mɛ wɛ ... Va yi e ji, e nɔ do ɛdɛ na ɛmɛ.
Tavwɛntɔn, didɛn tito lo bu le egbe nɔ. E nyra, ɖo gbɔn didɛn mɛ ye nɔ mɔ onu jɛ Saxwɛye we ɛgbɛ zinzan wu. Na didɛn va bu seŋu, keŋu onu bo wa Saxwɛnuye. Mí jro na xlɛ mi ovi na mí wlan a do ma okplan yetɔnye kpo mi kpodo a do do jijwɛ na mi.
Na mi ɖo didɛn ɖeye, mi sɔ-ɛ ɖodan mí. E na vivi na mí ŋutɔ. Ɛkpɛ !


text:
Septembre
Mercredi 1er septembre
Tɔ́ ce ɖò azɔ̌ wà wɛ tɛgbɛ, bɔ nyɛ lɔ ɖò azɔ̌ wà wɛ.—Jaan 5:17.
Kpɔ́ndéwú e Jehovah kpo Jezu kpo zé ɖ’ayǐ, bo nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn é xlɛ́ ɖɔ é kún ɖò dandan ɖɔ mǐ ni nɔ gbɔjɛ ó wɛ à? Ðebǔ ǎ. Nǔ nɔ cikɔ nú Jehovah gbeɖé ǎ, enɛ wu ɔ, é byɔ ɖɔ é ni gbɔjɛ ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ Jehovah dá jinukúnsin kpo ayikúngban kpo gudo é ɔ, é “ɖó azɔ̌ te bo gbɔjɛ.” (Tín. 31:17) Enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah ɖó nǔ lɛ dídá te bo kpɔ́n ye b’ɛ jɛmɛ n’i. Jezu w’azɔ̌ syɛnsyɛn hwenu e é ɖò ayikúngban jí é có, é lɔ ka nɔ ba hwenu bo nɔ gbɔjɛ bo nɔ lɛ́ ɖu nǔ. (Mat. 14:13; Luk. 7:34) Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú togun Mawu tɔn ɖɔ é ni nɔ w’azɔ̌. Mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖó na nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn, ye na nyí fɔnlínnɔ ǎ. (Nǔx. 15:19) Vlafo a nɔ wà agbazazɔ́ ɖé dó kpé nukún dó xwédo towe wu. Ahwanvu Klisu tɔn lɛ bǐ ka ɖó na nɔ lɛ́ ɖ’alɔ ɖò wɛnɖagbe ɔ jijla mɛ. É ka lɛ́ byɔ ɖɔ mǐ ni gbɔjɛ ganji. w19.12 2 akpá. 2; 3 akpá. 4-5
Jeudi 2 septembre
Klisu ɖesunɔ jiya dó ta mǐtɔn mɛ, bo jó xlɛ̌ tɔn nyi ayǐ nú mǐ, bonu mǐ na zé afɔ dó afɔdo tɔn lɛ mɛ.—1 Pi. 2:21.
Nyi alɔ nú tan e kúnkplá awoví lɛ é kpikpi. Ðò ali enɛ nu ɔ, mǐ jló na wà nǔ Jezu ɖɔhun. Cobonu Jezu na wá ayikúngban jí ɔ, é ko nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé, bo tuùn nǔ gegě dó Satáan kpo awoví lɛ kpo wu. É ɖò mɔ̌ có, é nɔ kpi tan nǔ e yɛ nyanya enɛ lɛ wà é tɔn ǎ. Jezu jló na nyí kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn, é jló na jlá ajɔ̌ nú Satáan ǎ. Mǐ sixu wà nǔ Jezu ɖɔhun, bo na nɔ fúnfún tan e kúnkplá awoví lɛ é kpé ǎ. Mǐ ɖó na nɔ xlɛ́ gbɔn xó mǐtɔn lɛ gblamɛ ɖɔ “xó ɖagbeɖagbe ɖé ɖò akpa-kpa sɔ́ [mǐ] wɛ,” enɛ wɛ nyí nǔgbo ɔ sín xó. (Ðɛh. 45:2) Ma ɖi xɛsi nú yɛ nyanya lɛ ó. Ðò gbɛ̀ ɔ mɛ ɖò égbé ɔ, nǔ nyanya sixu jɛ dó mǐ wu. Mǐ sixu bló alitawoví, bɛ́ azɔn, alǒ kú ajijimɛ. Mǐ ka ɖó na lin ɖɔ nǔɖoyɛswímɛ lɛ wu wɛ nǔ enɛ lɛ sín ǎ. Biblu tinmɛ ɖɔ “hwenu kpo nǔmaɖónukún lɛ kpo” sixu wá nú mɛ ɖebǔ. (Nǔt. 9:11, nwt) Jehovah xlɛ́ ɖɔ emi ɖó hlɔnhlɔn hú awoví lɛ flaflá tɔn. w19.04 23-24 akpá. 13-14
Vendredi 3 septembre
Acɛkpikpa e tíìn lɛ ɔ, Mawu wɛ ɖó ye ayǐ.—Hlɔ. 13:1.
Mɛxo lɛ ka nɔ setónú nú tosɛ́n lɛ, bo nɔ ɖó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví sín gbè nú acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é à? Ɛɛn. Ðò tò ɖěɖee mɛ è dó sɛ́n mɔ̌hun ɖè lɛ é ɔ, mɛxo lɛ nɔ tɛ́n kpɔ́n, bo nɔ nyi, lobo nɔ yì ɖó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ sín gbè nú ye. Sɛ́n mɔ̌hun lɛ gbà Mawu sín sɛ́n ɔ ǎ. (Mɛ. 5:28, 29) Enɛ wu ɔ, enyi mɛxo lɛ sè ɖɔ è dó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví sín hwɛ mɛɖé ɔ, ye nɔ yawǔ ba alixlɛ́mɛ alaxɔ tɔn dó lee ye na setónú nú sɛ́n ɖěɖee ɖɔ è ni ɖó gbè tɔn é gbɔn é wu. Mɛxo lɛ nɔ na ganjɛwu mɛ e jí nǔ ɔ jɛ dó lɛ é, mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo mɛ ɖevo e mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ ɔ wu lɛ é kpo ɖɔ ye vo bo sixu ɖɔ nǔ e jɛ é nú acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é. Amɔ̌, nú xó ɔ ka kan mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé, bo ko gbakpé xá ɔ mɛ ɔ ka lo? Klisanwun e ɖó gbè ɔ é ka ɖó na mɔ ɖɔ emi kɔn cí dó nyikɔ Mawu tɔn wu wɛ à? Eǒ! Nǔwanyidotɔ́ ɔ kɛɖɛ wɛ nyí mɛ e kɔn cí dó nyikɔ Mawu tɔn wu é. w19.05 10 akpá. 13-14
Samedi 4 septembre
Ðó nǔnywɛ gbɛ̀ elɔ tɔn ɔ, xlonɔxó wɛ é nyí ɖò Mawu nukɔn.—1 Kɔ. 3:19.
Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ asú kpo asì kpo ɖó na nɔ wlí yɛ̌yi nú yeɖée, bo na nɔ lɛ́ ɖó sísí nú akpá alɔwliwli tɔn yetɔn. É dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ e wlí alɔ lɛ é ɖɔ ye ni tɛ́dó akpá e ye dó nú yeɖée é wu bǐ mlɛ́mlɛ́. É ɖɔ: “Sunnu na jó tɔ́ tɔn kpo nɔ tɔn kpo dó, bo na jɛ kpɔ́ xá asì tɔn, bɔ ye mɛ we lɛ na huzu ɖokpo géé.” (Bǐb. 2:24) Loɔ, mɛ ɖěɖee ɖò nǔnywɛ gbɛ̀ ɔ tɔn xwedó wɛ lɛ é nɔ sɔ́ linlin e gbɔn vo nú enɛ é ɖé ɖó ajo, bo nɔ ɖɔ ɖɔ mɛ e wlí alɔ lɛ é ɖokpo ɖokpo ɖó na sɔ́ ayi ɖó hudo éɖesunɔ tɔn lɛ jí. Wema e è wlán dó mɛɖée gbigbɛ́ wu é ɖé ɖɔ: “Ðò alɔwliwli ɖé lɛ hwenu ɔ, è ɖyɔ akpá e è ko ɖó aca bo nɔ dó ɖɔ ‘nú táan nabi e mǐ mɛ we lɛ na nɔ gbɛ̀ ɖó kpɔ́ xɔ’ é é, kpo akpádídó elɔ e ɖó dogbó nú alɔwliwli hugǎn, bo nyí ‘nú táan nabi e mǐ mɛ we lɛ na yí wǎn nú mǐɖée xɔ’ é é kpo.” Linlin yamakénúnǔ tɔn mɔ̌hun e è nɔ ɖó dó alɔwliwli wu é ko zɔ́n bɔ xwédo maxamaxa gbà, bɔ mɛ lɛ lɛ́ sè wuvɛ̌ ɖò lanmɛ bɔ è sixu jlɛ́ ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ linlin sísí ma ɖó tɔn e gbɛ̀ ɔ nɔ ɖó dó alɔwliwli wu é nyí xlonɔnú. w19.05 23 akpá. 12
Dimanche 5 septembre
Mi ma nɔ wà nǔ lee gbɛ̀ ɔ nɔ wà gbɔn é ó.—Hlɔ. 12:2
Ado ɖò Pɔlu hu wɛ, ɖó é cí ɖɔ linlin masɔgbe kpo tamɛ-núkplɔnmɛ kpo e Satáan sín gbɛ̀ nɔ sɔ́ ɖ’ajo lɛ é ɖò nǔ wà dó Klisanwun ɖé lɛ wu wɛ ɖɔhun. (Efɛ. 4:17-19) Nǔ enɛ sixu xá mǐ mɛ ɖebǔ. Satáan e nyí mawu gbɛ̀ elɔ tɔn é ɖò biba wɛ vɛ́návɛ́ná bo na lɛkɔ nú mǐ sín Jehovah gudo, enɛ wu ɔ, é nɔ zán wlɛnwín gegě bá dó kpéwú. Nǔ e é nɔ zán lɛ é ɖokpo wɛ nyí jlǒ cejɛnnabi tɔn, alǒ jlǒ mɛɖée sísɔ́ sù tɔn mǐtɔn. É tlɛ sixu zán ɖé lɛ ɖò nǔ e kúnkplá fí e mǐ sù ɖè é, aca mǐtɔn kpo kplɔ́n e mǐ yí é kpo mɛ, bonu mǐ na lin nǔ lee é ba gbɔn é. Mǐ ka sixu hɔn ɖɔ nú nǔ ɖěɖee dó ɖɔ dò “ahohó” ɖɔhun ɖò linlin mǐtɔn mɛ lɛ é à? (2 Kɔ. 10:4) Ðǒ ayi lee Pɔlu na xósin ɔ gbɔn é wu: “Nǔ e è sɔ́ goyiyi dó glɔ́n ali na, bonu è ma tuùn Mawu ó lɛ bǐ ɔ, mǐ nɔ flí bǐ xwè; mǐ nɔ wlí linlin lɛ bǐ dó gan, bo na dɔn ye nú ye na setónú nú Klisu.” (2 Kɔ. 10:5) Nǔgbo ɔ, kpo alɔdó Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò linlin masɔgbe lɛ jí. w19.06 8 akpá. 1-3
Lundi 6 septembre
Nyɛ ɔ, Mawu kpá ninɔ wɛ nyí ɖagbe nú nyɛ. Aklunɔ Mawu Mavɔmavɔ, hwi wɛ un dó ɖó bibɛtɛn.—Ðɛh. 73:28.
Hanna, Davidi kpo ɖɛhanwlantɔ́ ɖé kpo ɖò wuvɛ̌ syɛnsyɛn mɛ có, ye mɛ bǐ ka ba alɔdó Jehovah tɔn. Ye ɖɔ nǔ e ɖò ado hu nú ye wɛ lɛ é n’i gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo sɛ́dó è gblamɛ. Ye vo bo ɖɔ nǔ e wu ye ɖò linkpɔ́n mɛ sɔmɔ̌ é n’i. Ye nɔ ɖò fí e è nɔ sɛn Jehovah ɖè é yì wɛ. (1 Sam. 1:9, 10; Ðɛh. 55:23; 73:17; 122:1) Kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo wɛ Jehovah wà nǔ xá ye mɛ ɖokpo ɖokpo. Ana wá ɖó fífá ayi mɛ tɔn. (1 Sam. 1:18) Davidi wlán ɖɔ: ‘Adǎn gegě nɔ gbò gbejinɔtɔ́, Jehovah ka nɔ hwlɛn ɛ sín bǐ mɛ.’ (Ðɛh. 34:20) Ðɛhanwlantɔ́ ɔ wá mɔ ɖɔ ‘ɖisí lɔ emitɔn ɖò alɔ Jehovah tɔn mɛ’ lobɔ é xlɛ́ ali emi kpodo wěɖexámɛ e wanyiyi kpé é kpo. (Ðɛh. 73:23, 24) Etɛ kpɔ́ndéwú enɛ lɛ ka kplɔ́n mǐ? Hweɖelɛnu ɔ, mǐ nɔ mɔ tagba syɛnsyɛn lɛ, bɔ ye nɔ ɖó linkpɔ́n nú mǐ. Amɔ̌, enyi mǐ nɔ lin tamɛ dó lee Jehovah d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn é jí, bo nɔ ganjɛ wǔ tɔn gbɔn ɖɛxixo gblamɛ, lobo nɔ setónú n’i gbɔn nǔ e é byɔ mǐ lɛ é wiwa gblamɛ ɔ, mǐ sixu ɖu ɖ’eji.—Ðɛh. 143:1, 4-8. w19.06 17 akpá. 14-15
Mardi 7 septembre
Enyi é na bo byɔ ɖɔ mi na jiya ɖó mǐ ɖò nǔ jlɔjlɔ wà wɛ wu hǔn, nǔ nyɔ́ nú mi.—1 Pi. 3:14.
Ma nú nǔ e gbɛtɔ́ yayǎ nɔ ɖɔ lɛ é, alǒ wà lɛ é ɖě ni zɔ́n bonu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn e a nyí é ni nɔ hu winnya nú we ó. (Micée 4:5) Lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú e mɛsɛ́dó lɛ zé ɖ’ayǐ ɖò Jeluzalɛmu ɖò kú Jezu tɔn gudo tlolo é jí. Ye tuùn lě dò sinsɛngán Jwifu lɛ tɔn lɛ gbɛ́ wǎn nú ye sɔ́ é. (Mɛ. 5:17, 18, 27, 28) É ɖò mɔ̌ có, gbè bǐ gbè ɔ, ye nɔ ɖò tɛmpli mɛ yì wɛ, bo nɔ ɖè yeɖée xlɛ́ agbawungba ɖi ahwanvu Jezu tɔn. (Mɛ. 5:42) Ye lɔn nú xɛsi ɖu ɖò ye jí ǎ. Mǐ lɔ sixu ɖu ɖò xɛsi ɖi nú gbɛtɔ́ jí gbɔn mǐɖée ɖiɖexlɛ́ hwebǐnu ɖò agbawungba ɖɔ mǐ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn gblamɛ; mǐ na wà mɔ̌ ɖò azɔ̌ jí, ɖò wemaxɔmɛ kpo xá mǐtɔn mɛ kpo. (Mɛ. 4:29; Hlɔ. 1:16) Etɛwu mɛsɛ́dó lɛ ka j’awǎ? Ye tuùn nǔ e wu è gbɛ́ wǎn nú ye é, bo nɔ mɔ ɖɔ wǔjɔmɛ ɖé wɛ é nyí ɖɔ è ni dóya nú emi ɖó jlǒ Jehovah tɔn wiwa wu. (Luk. 6:23; Mɛ. 5:41; 1 Pi. 2:19-21) Enyi mǐ mɔ nǔ jɛ mɛ ɖɔ è gbɛ́ wǎn nú mǐ ɖó mǐ ɖò nǔ jlɔjlɔ wà wɛ wu ɔ, mǐ na lɔn gbeɖé bonu xɛsiɖiɖi nú gbɛtɔ́ na wà nǔ dó mǐ wu ǎ. w19.07 7 akpá. 19-20
Mercredi 8 septembre
Ðò sɛ́n mǐtɔn mɛ ɔ, è hɛn ɔ, è na wà ɖagbe gbɔjɛzángbe.—Mat. 12:12.
Jezu kpo Jwifu e nyí ahwanvu tɔn lɛ é kpo nyi Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ, ɖó ye ɖò Mɔyizisɛ́n ɔ glɔ́ wutu. Amɔ̌, Jezu xlɛ́ gbɔn xó kpo nǔwiwa kpo mɛ ɖɔ è ɖó na nɔ jlɛ̌ jí dó nyi Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ, ɖɔ è sixu wà xomɛnyínyɔ́ sín nǔ lɛ bo lɛ́ d’alɔ mɛ ɖò azǎn enɛ gbè. (Mat. 12:9-11) É mɔ xomɛnyínyɔ́ kpo alɔdidó mɛ kpo sín nǔ lɛ wiwa dó mɔ Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ gbigba ǎ. Nǔwiwa Jezu tɔn lɛ xlɛ́ nǔ e ɖò taji ɖò Gbɔjɛzángbe é. Ðó togun Mawu tɔn nɔ gbɔjɛ bo nɔ jó azɔ̌ e ye nɔ wà lɛ é dó wutu ɔ, ye nɔ kpéwú bo nɔ sɔ́ ayi ɖó gbigbɔ sín nǔ lɛ jí. Jezu sù ɖò xwédo e nɔ zán Gbɔjɛzán ɔ dó wà nǔ gbigbɔ tɔn lɛ é ɖé mɛ. Enɛ tɔ́n ɖò nǔ e mǐ xà bɔ Jezu nɔ wà hwenu e é ɖò jɔtɛn tɔn ɖò Nazalɛti é mɛ: “É yì kplɔ́ngbasá gbɔjɛzán Jwifu lɛ tɔn gbè, lee é ko nɔ bló gbɔn é. É site bo ja Mawuxó xà gbé.” (Luk. 4:15-19) Ahwanvu tɔn lɛ ɖesu nɔ ɖó sísí nú Gbɔjɛzánsɛ́n ɔ sɔmɔ̌ b’ɛ sín enɛ wu bɔ ye jó nǔsisɔ nú cyɔ Jezu tɔn dó kaka jɛ vivɔnu Gbɔjɛzán ɔ tɔn.—Luk. 23:55, 56. w19.12 4 akpá. 10
Jeudi 9 septembre
Mi ɖò nukún ɖó nǔɖe wɛ ǎ.—Efɛ. 2:12.
Klisanwun wɛnjlatɔ́ lɛ bǐ wɛ nɔ d’alɔ bɔ è nɔ mɔ gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ. Mǐ sixu jlɛ́ azɔ̌ enɛ dó vǐ e bú é ɖé biba wu. Ðò ali tɛ nu? Lin tamɛ dó sunnuví e ɖó xwè atɔn bo bú é ɖé jí. Gbɛtɔ́ 500 mɔ̌ wɛ d’alɔ bonu è na mɔ ɛ. Nukɔnmɛ ɔ, mɛɖéezejotɔ́ ɖé wá mɔ vǐ ɔ ɖò agbadégle ɖé mɛ, ɖò ganxixo 20 mɔ̌ gudo. Mɛɖéezejotɔ́ ɔ gbɛ́ ɖɔ è ma xɔ susu nú emi nú mɔ e emi mɔ vǐ ɔ é ó. É ɖɔ: “Gbɛtɔ́ kanweko mɔ̌kpan wɛ d’alɔ bɔ è mɔ ɛ.” Gbɛtɔ́ gegě cí vǐ enɛ e bú é ɖɔhun. Ye ɖó nukúnɖiɖó ɖě ǎ, enɛ wu ɔ, ye ɖó hudo alɔdó tɔn. Mǐ mɛ livi tantɔn jɛji wɛ ɖò azɔ̌ wà ɖó kpɔ́ wɛ bonu è na mɔ mɛ enɛ lɛ. Bɔya hwiɖesunɔ ko mɔ mɛɖé b’ɛ jló na kplɔ́n Biblu ǎ. É ɖò mɔ̌ có, wɛnjlatɔ́ ɖevo ɖěɖee ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò fí ɖokpo ɔ xá we lɛ é sixu ko mɔ mɛ e jló na kplɔ́n nǔgbo e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é é ɖé. Enyi nɔví sunnu ɖé alǒ nɔví nyɔnu ɖé mɔ mɛɖé bɔ é wá huzu ahwanvu Klisu tɔn ɔ, mɛ e d’alɔ bɔ è mɔ ɛ lɛ é bǐ ɖó hwɛjijɔ ɖagbe bo na j’awǎ. w19.07 16-17 akpá. 9-10
Vendredi 10 septembre
Un ɖò wezun jí xwè nǔ e ba wɛ un ɖè ɔ kɔn.—Fili. 3:14.
Mɛsɛ́dó Pɔlu flín Klisanwun e ɖò Filipu lɛ é ɖɔ ye ɖó na kpò ɖò didɛ ɖò wezun ɔ nu wɛ. Sín hwenu e è ɖó agun ɔ ayǐ é wɛ è jɛ ya dó nú nɔví lɛ jí. Pɔlu kpo Silasi kpo setónú nú xó e Jehovah ɖɔ bo ɖɔ “wǎ Masedwani” é, lobo yì Filipu ɖò xwè 50 H.M. tɔn; hwenɛnu wɛ tagba lɛ bɛ́. (Mɛ. 16:9) Ye mɔ nyɔnu ɖé ɖò finɛ b’ɛ nɔ nyí Lidíi bɔ “é ɖò tó ɖó [ye] wɛ, bɔ Aklunɔ hun ayi tɔn” lobɔ é sè wɛnɖagbe ɔ. (Mɛ. 16:14) É na nɔ zaan é ɔ, é kpo xwédo tɔn kpo bló baptɛm. Amɔ̌, Awoví jɛ tagba dó nú ye jí. Tò ɔ mɛ nu lɛ dɔn Pɔlu kpo Silasi kpo yì acɛkpatɔ́ lɛ nukɔn, bo dóhwɛ agɔ ye ɖɔ ye ɖò tò ɔ dɔn fún lɛ̌n wɛ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, è xò Pɔlu kpo Silasi kpo, bo wlí ye dó ganmɛ, lobo wá dó sɛ́n nú ye ɖɔ ye ni gosin toxo ɔ mɛ. (Mɛ. 16:16-40) Awakanmɛ ka kú ye wɛ à? Gbeɖé ǎ! Bɔ nɔví ɖěɖee ɖò agun yɔyɔ̌ ɔ mɛ lɛ é ka lo? É jɛxa ɖɔ è ni kpa ye ɖó ye lɔ dɛ. É ɖò wɛn ɖɔ kpɔ́ndéwú ɖagbe Pɔlu kpo Silasi kpo tɔn dó wusyɛn lanmɛ nú ye tawun. w19.08 2 akpá. 1-2
Samedi 11 septembre
Sínsɛ́n nǔjlɔjlɔwiwa tɔn . . . ni . . . gɔ́ mi mɛ.—Fili. 1:11, nwt.
É ɖò wɛn ɖɔ wǎn yí nú Jehovah kpo mɛ lɛ kpo ɖò “sínsɛ́n nǔjlɔjlɔwiwa tɔn” enɛ mɛ. Enɛ lɛ́ byɔ ɖɔ mǐ ni ɖɔ xó dó nǔ e mǐ ɖi nú Jezu é kpo nukúnɖiɖó jiwǔ mǐtɔn kpo wu nú mɛ ɖevo lɛ. Enyi mǐ nɔ ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ e ɖò taji hugǎn é mɛ kpo kanɖodónǔwu kpo ɔ, mǐ nɔ na “sínsɛ́n nǔjlɔjlɔwiwa tɔn.” (Mat. 28:18-20) Ðò ninɔmɛ lɛ bǐ mɛ ɔ, mǐ sixu kɔ́n sunví ɖɔhun. Hweɖelɛnu ɔ, nǔ e sixu ko glɔ́n ali nú mǐ bɔ mǐ ma na ɖekúnnu ǎ é sixu huzu ali e hun nú mǐ é ɖé. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e Pɔlu wlán wema sɛ́dó Filipunu lɛ é ɔ, xwé ɖé gbè wɛ è sú i dó ɖò Hlɔma. Amɔ̌, é ɖò ganmɛ có, é gɔn kúnnu ɖè nú gantɔ́cɔ́tɔ́ lɛ kpo mɛ e nɔ wá ba ɛ kpɔ́n lɛ é kpo ǎ. Pɔlu ɖekúnnu kpo kanɖodónǔwu kpo ɖò ninɔmɛ enɛ lɛ mɛ, bɔ enɛ na jiɖiɖe kpo akɔ́nkpinkpan kpo nɔví lɛ bɔ ye “nɔ ɖò Mawuxó jlá d’eji wɛ ma ɖi xɛsi.”—Fili. 1:12-14; 4:22. w19.08 12 akpá. 15-16
Dimanche 12 septembre
Hǔn mi bo hwíhwɛ́ miɖée dó Mawu sín alɔ hlɔnhlɔnnɔ ɔ glɔ́, bonu é na sɔ́ mi sù hwenu e é ɖó dó é.—1 Pi. 5:6.
Hwɛjijɔ taji hugǎn e wu mǐ na sɔnǔ nú mɛɖéesɔ́hwe é wɛ nyí ɖɔ é nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ xlɛ́ enɛ nyi wɛn hwenu e é wlán nǔ ɖò tɛ́si mǐtɔn égbé tɔn ɔ mɛ lɛ é. Wema “Viens, suis-moi,” wemata 3 akpáxwé 23gɔ́ ɔ tinmɛ nǔ e Piyɛ́ɛ ɖɔ é bo ɖɔ: “Goyiyi cí aɖǐvɛ́ ɖɔhun. Lee é nɔ wà nǔ gbɔn é sixu hɛn nǔ gblé tawun. Jijɔ ɖé wɛ bo sixu zɔ́n bɔ mɛ e ɖó nǔwukpíkpé tawun é ɖé sɔ́ na nyɔ́ zán nú Mawu ǎ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mɛɖéesɔ́hwe sixu zɔ́n bɔ mɛ e ma hwɛ́n nǔɖe ǎ é na nyɔ́ zán nú Jehovah tawun. . . . Kpo xomɛhunhun kpo wɛ [é] na d’ajɔ we ɖó mɛɖéesɔ́hwe towe wu.” Nǔgbo ɔ, nǔ ɖagbe hugǎn e mǐ sixu wà é wɛ nyí ɖɔ mǐ na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun. (Nǔx. 23:15) Gbɔn vo nú xomɛ Jehovah tɔn hinhɛn hun ɔ, mɛɖéesɔ́hwe nɔ lɛ́ zɔ́n bɔ mǐ nɔ mɔ nyɔna gegě. Mɛɖéesɔ́hwe nɔ zɔ́n bɔ mɛ ɖevo lɛ nɔ sɛkpɔ́ mǐ. Bo na dó mɔ nukúnnú jɛ mɛ hǔn, sɔ́ hwiɖée dó tɛn mɛ ɖevo lɛ tɔn mɛ.—Mat. 7:12. w19.09 4 akpá. 8-9
Lundi 13 septembre
[Jehovah] gbɛ́ wǎn nú gbɛtɔ́ e nɔ yí gò lɛ.—Nǔx. 16:5.
Mɛxo lɛ nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn dó d’alɔ nɔví lɛ. Ye nɔ lɔn bɔ acɛ e ye ɖó é nɔ zɔ́n bɔ ye nɔ yí gò ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ wà nǔ xá agun ɔ kpo wanyiyi kpo. (1 Tɛ. 2:7, 8) Wanyiyi yetɔn e gɔ́ngɔ́n é, kpo mɛɖéesɔ́hwe yetɔn kpo nɔ tɔ́n ɖò lee ye nɔ ɖɔ xó nú mɛ ɖevo lɛ gbɔn é mɛ. Andrew nyí mɛxo ɖé bo ko mɔ nǔ kpɔ́n, é ɖɔ: “Un ɖó ayi wu ɖɔ enyi mɛxo lɛ nɔ nyɔ́ xomɛ, bo nɔ dó xɔ́ntɔn mɛ ɔ, é nɔ byɔ ayi mɛ nú nɔví lɛ. Jijɔ enɛ lɛ nɔ sísɛ́ agun ɔ bɔ ye nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá mɛxo lɛ.” Nɔví ɖevo nɔ nyí Tony bo nyí mɛxo b’ɛ ko lín, bo ɖɔ: “Un nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ zán wěɖexámɛ e ɖò Filipunu lɛ 2:3 mɛ é, bo nɔ dó gǎn hwebǐnu bo nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ hugǎn mì. Enɛ d’alɔ mì bɔ un nɔ wà nǔ acɛgannaganna-kpanúmɛtɔ́ ɖé ɖɔhun ǎ.” Mɛxo lɛ ɖó na nɔ sɔ́ yeɖée hwe Jehovah ɖɔhun. Jehovah wɛ nyí Nǔbǐwukpétɔ́ wɛkɛ ɔ tɔn có, é ka “nɔ nya” bo “nɔ sɔ́ wamamɔnɔ site sín kɔ́gudu mɛ.” (Ðɛh. 18:35, nwt; 113:6, 7) Nǔgbo ɔ, Jehovah gbɛ́ wǎn nú goyitɔ́ lɛ kpo mɛ e nɔ klá lɛ é kpo. w19.09 16-17 akpá. 11-12
Mardi 14 septembre
Mi sɔ́ agbanhɛnkpo ce ɖó kɔ.—Mat. 11:29, nwt.
Bonu Jezu na fá kɔ nú mǐ ɖò agbanhɛnkpo tɔn glɔ́ ɔ mǐ ɖó na kpò ɖò linlin e sɔgbe é ɖó wɛ. Azɔ̌ Jehovah tɔn wà wɛ mǐ ɖè, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na bló lee é ba gbɔn é. Azɔ̌watɔ́ lɛ wɛ mǐ nyí, bɔ Jehovah nyí Gǎn ɔ. (Luk. 17:10) Nú mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bá w’azɔ̌ tɔn lee é jló mǐ gbɔn é ɔ, mǐ na wá mɔ ɖɔ mǐ ɖò hun xò xá agbanhɛnkpo ɔ wɛ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mǐ sixu wà nǔ e hugǎn mǐ lɛ é, lobo ɖu ɖò wuvɛ̌ ɖebǔ jí, enyi mǐ nɔ xwedó alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɔ nɛ. Flín ɖɔ mɛ ɖebǔ kún sixu ɖó jlǒ tɔn wiwa te ó! (Hlɔ. 8:31; 1 Jaan 4:4) Linlin mǐtɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ na kpa susu nú Tɔ́ mǐtɔn wanyiyinɔ ɔ Jehovah. Ðò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, mɛ ɖěɖee nukúnkɛ́n, alǒ cejɛnnabi nɔ sísɛ́ bɔ ye nɔ wà nǔ lɛ é ɔ, tlolo jɛn ye ba awǎjijɛ kpò, bo jó agbanhɛnkpo Jezu tɔn dó. (Jaan 6:25-27, 51, 60, 66; Fili. 3:18, 19) Amɔ̌, mɛ e ɖó wanyiyi e ma ɖó cejɛnnabi ǎ é nú Mawu kpo nɔzo yetɔn lɛ kpo é hɛn agbanhɛnkpo yetɔn ɖò gbɛzán ayikúngban jí tɔn yetɔn bǐ hwenu kpo awǎjijɛ kpo, bo ɖó nukúnɖiɖó bo na ɖu gǎn xá Klisu ɖò jixwé. Nú mǐ ɖó linlin ɖagbe ɔ, awǎjijɛ mɛ wɛ mǐ na nɔ bo hɛn agbanhɛnkpo Jezu tɔn ye ɖɔhun. w19.09 20 akpá. 1; 24-25 akpá. 19-20
Mercredi 15 septembre
Mi na tuùn nǔgbo ɔ, bɔ nǔgbo ɔ na ɖè mi sín kannumɔgbenu.—Jaan 8:32.
Ðó a ma sɔ́ nyí kannumɔ nú adingban-núkplɔnmɛ lɛ ǎ wutu ɔ, lin tamɛ dó nyɔna e sín vivǐ ɖu wɛ a ɖè ɖò ali enɛ nu lɛ é jí. Mɛɖéesijijɛ enɛ dó xomɛhunhun nú mǐ kpɔ́n! A sixu ɖó nukún mɛɖéesijijɛ e hugǎn mɔ̌ é. Ðò malin-malin mɛ ɔ, Jezu na sú kún dó nú sinsɛn nǔvú kpo acɛkpikpa nyanya lɛ bǐ kpo. Mawu na cyɔn alɔ “mɛ wɔbuwɔbu” e sɛn ɛ lɛ é jí, bo na yí gbè bɔ ye na ɖu vivǐ nyɔna gegě tɔn ɖò ayikúngban e na huzu palaɖisi é ɖé jí. (Nǔɖe. 7:9, 14) Mɛ gegě na fɔ́n sín kú, bɔ ali na hun nú ye bɔ ye na jɛ yeɖée sí sín nǔ e hwɛhuhu Adamu tɔn jì lɛ é bǐ sí. (Mɛ. 24:15) Ðò Axɔ́suɖuɖu Xwè Afatɔ́n tɔn Jezu tɔn hwenu ɔ, é kpo mɛ e na ɖu axɔ́su xá ɛ lɛ é kpo na bló bɔ gbɛtɔ́ lɛ na ɖó lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe, bo na ɖò ganji ɖò gbigbɔ lixo bǐ mlɛ́mlɛ́. Hwenu nǔ lɛ vívɔ́ jlaɖó kpo mɛɖéesijijɛ kpo tɔn enɛ na cí Awǎjijɛxwe Izlayɛli-ví lɛ tɔn ɖɔhun. Mɛ e sɛn Jehovah kpo gbejininɔ kpo lɛ é bǐ na huzu mɛ maɖóblɔ̌, bo sɔ́ na nyí hwɛ sín kannumɔ ǎ. w19.12 12-13 akpá. 14-16
Jeudi 16 septembre
Baanabasi ka kplá Solu hɛn yì.—Mɛ. 9:27.
Ðò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, nya alɔhundónanǔmɛtɔ́ ɖé nɔ nyí Jozɛfu (è sùn nyǐ i ɖɔ Baanabasi), bo sɔ́ éɖée jó bɔ Jehovah zán ɛ. (Mɛ. 4:36, 37) Hwenu e Solu huzu Klisanwun ɖé gudo é ɔ, nɔví lɛ gegě nɔ ɖi xɛsi dó sisɛkpɔ́ ɛ wu, ɖó ya e é dó nú agun lɛ, bɔ è tuùn i na é wu. É ɖò mɔ̌ có, Baanabasi dó gbɔ nú Solu, bo d’alɔ ɛ. (Mɛ. 9:21, 26-28) Nukɔnmɛ ɔ, mɛxo e ɖò Jeluzalɛmu lɛ é mɔ ɖɔ é byɔ ɖɔ è ni dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví ɖěɖee ɖò zɔ tawun ɖò Antyɔci Silíi tɔn lɛ é. Mɛ̌ ye ka sɛ́dó? Baanabasi! Ye kpɔ́n bo sɔ́ ganji. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ Baanabasi “na akɔ́nkpinkpan ye bǐ, ɖɔ ye ni nɔ gbeji nú Aklunɔ kpo ayixa ɖokpo kpo.” (Mɛ. 11:22-24) Égbé ɖesu ɔ, Jehovah sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na huzu “gbɔdónúmɛtɔ́” ɖé nú Klisanwun hatɔ́ mǐtɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é sixu zán mǐ bɔ mǐ na dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee mɛvívɛ́ yetɔn lɛ kú lɛ é. Alǒ, é sixu sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na yì ba mɛ e ɖò azɔn jɛ wɛ kabǐ ɖò linkpɔ́n mɛ é ɖé kpɔ́n bo má xomɛnyínyɔ́xó klewun ɖé xá ɛ, mǐ sixu lɛ́ ylɔ́ ɛ ɖò alokan jí. A ka na yí gbè bɔ Jehovah na zán we lee é zán Baanabasi gbɔn é à?—1 Tɛ. 5:14. w19.10 22 akpá. 8
Vendredi 17 septembre
Mɛ e sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɔ, xɔ́ntɔn ba wɛ é ɖè; mɛ e ka fɔ́n ɔ, é nɔ ɖò flínflín wɛ é ɖò xɔ́ntɔn tɔn lɛ nya wɛ.—Nǔx. 17:9.
Hweɖelɛnu ɔ, enyi mǐ ɖò azɔ̌ wà wɛ alɔ ɖ’alɔ mɛ xá xɔ́ntɔn mǐtɔn lɛ ɔ, fí e ye ɖó gǎn ɖè lɛ é kɛɖɛ wu wɛ mǐ nɔ ɖó ayi ǎ, loɔ, mǐ nɔ lɛ́ mɔ fí e ye nɔ jɛ dò ɖè lɛ é. Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá wuvɛ̌ enɛ? É ɖò wɛn ɖɔ mǐ kún sixu ɖó nukún ɖɔ nɔví mǐtɔn lɛ ni nyí mɛ maɖóblɔ̌ ó. Enɛ wu ɔ, enyi mǐ zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ ɔ, mǐ ɖó na dó gǎn bo hɛn kancica yɔyɔ̌ enɛ lɛ ɖó gbɛ̀. Enyi xɔ́ntɔn mǐtɔn lɛ wà nǔɖe nyi dò ɔ, é sixu byɔ ɖɔ mǐ ni nyɔ́ xomɛ dó ye wu, amɔ̌, wěɖexámɛ e jinjɔn Xó Mawu tɔn jí é wɛ mǐ ɖó na zán dó wà mɔ̌ dó nǔjɔnǔ mɛ. (Ðɛh. 141:5) Enyi ye dó xomɛsin nú mǐ ɔ, mǐ ɖó na sɔ́ hwɛ kɛ ye. Enyi mǐ sɔ́ hwɛ kɛ ye ɔ, mǐ sɔ́ ɖó na ɖɔ nǔ e ye wà dó dó xomɛsin nú mǐ é nú ye alǒ nú mɛ ɖevo lɛ ǎ. É ɖò taji tawun ɖɔ ɖò hwenu vɛwǔ elɔ lɛ mɛ ɔ, mǐ ni ma nɔ sɔ́ ayi ɖó gǎnmaɖó nɔví mǐtɔn lɛ tɔn lɛ jí ó, loɔ, mǐ ni nɔ sɔ́ ɖó jijɔ ɖagbe yetɔn lɛ jí. Mɔ̌ wiwa na na hlɔnhlɔn kancica e ɖò mǐ kpo ye kpo tɛntin é, bɔ mǐ na lɛ́ ɖó hudo xɔ́ntɔn vívɛ́ enɛ lɛ tɔn ɖò ya ɖaxó ɔ hwenu. w19.11 6 akpá. 13, 16
Samedi 18 septembre
Mi . . . kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce. . . . Mi kplɔ́n nǔ ye, bonu ye ni setónú nú nǔ e un kplɔ́n mi lɛ bǐ.—Mat. 28:19, 20.
Enyi mǐ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ lɛ wɛ ɔ, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo ‘kplɔ́n nǔ ye, bonu ye na huzu ahwanvu’; mǐ na ‘kplɔ́n nǔ ye, bonu ye na setónú nú nǔ e Jezu kplɔ́n mǐ lɛ bǐ.’ Mǐ ɖó na d’alɔ mɛ lɛ bɔ ye na mɔ nǔ jɛ lee é ɖò taji nú ye sɔ, ɖɔ ye ni wá gbeta ɔ kɔn bo sɛn Jehovah, lobo nɔ gudo nú Axɔ́suɖuto tɔn é mɛ. Enɛ wɛ nyí ɖɔ è ni dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ, bonu ye na sɔ́ nǔgbo ɔ dó ɖó yetɔn, gbɔn nǔ e ye kplɔ́n lɛ é zinzan, gbɛzán yetɔn zízé jó nú Jehovah kpo baptɛm biblo kpo gblamɛ. Mɔ̌ wiwa kɛɖɛ jɛn na zɔ́n bɔ ye na gán ɖò Aklunɔzán ɔ gbè. (1 Pi. 3:21) Táan kaka ɖé sɔ́ kpò ɖò dìn kpo vivɔnu gbɛ̀ elɔ tɔn kpo tɛntin ǎ. Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na zán hwenu bo na nɔ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ ɖěɖee ma ba na huzu ahwanvu Klisu tɔn lɛ ǎ é wɛ ǎ. (1 Kɔ. 9:26) Azɔ̌ mǐtɔn mya nukún! Mɛ gegě tíìn bo ɖó na sè wɛn Axɔ́suɖuto ɔ tɔn cobɔ azǎn ɔ na kpé. w19.10 11-12 akpá. 14-15
Dimanche 19 septembre
Bo na kɔn atínkɛ́n wǎnnɔ ɔ dó myɔkán ɔ jí ɖò zalinkpɔ́nfyɔ́nú ɔ mɛ—Lev. 16:13.
Ðò xwè ɖokpo ɖokpo mɛ, ɖò Hwɛ Súnsún Sín Kɔ nú Mɛ Zán Ðaxó Ɔ gbè ɔ, akɔta Izlayɛli tɔn nɔ kplé, bɔ è nɔ xwlé vɔsisa kanlin tɔn lɛ Jehovah. Vɔsisa enɛ lɛ nɔ zɔ́n bɔ Izlayɛli-ví lɛ nɔ flín ɖɔ è ɖó na slá wǔ nú emi ɖó hwɛ emitɔn lɛ wu. Amɔ̌, jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó ɔ sín azɔ̌ wɛ nyí ɖɔ é na nɔ funfún zalinkpɔ́n mímɛ́ ɔ ɖó myɔkán ɔ jí, bɔ azizɔ wǎnɖagbenɔ ɖé na nɔ kpé xɔ ɔ mɛ.Etɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ? Biblu xlɛ́ ɖɔ ɖɛ e nɔ nyɔ́ nukún Jehovah tɔn mɛ bɔ mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ nɔ xò lɛ é nɔ cí zalinkpɔ́n ɖɔhun. (Ðɛh. 141:2; Nǔɖe. 5:8) Kpo sísí ɖaxó kpo wɛ vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó ɔ nɔ hɛn zalinkpɔ́n yì Jehovah sín nukɔn. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ ɖò ɖɛ xò sɛ́dó Jehovah wɛ ɔ, mǐ nɔ wà mɔ̌ kpo sísí ɖaxó kpo. Xomɛ nɔ hun mǐ tawun ɖɔ Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn yí gbè bɔ mǐ nɔ sɛkpɔ́ ɛ, bo tɛ́dó wǔ tɔn lee vǐ ɖé nɔ wà nú tɔ́ tɔn gbɔn é. (Ja. 4:8) É yí gbè bɔ mǐ nyí xɔ́ntɔn tɔn lɛ. (Nǔx. 3:32) Wǔjɔmɛ enɛ nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ sɔmɔ̌ bɔ mǐ nɔ ba gbeɖé na wà nǔ ɖě bɔ é na vɛ́ n’i ǎ. w19.11 20-21 akpá. 3-5
Lundi 20 septembre
[Jehovah], nǔɖiɖó towe lɛ sukpɔ́ lóóo! A bló nǔ enɛ bǐ kpo nǔnywɛ kpo. Nǔ e a bló lɛ wɛ gɔ́ ayikúngban ɔ jí.—Ðɛh. 104:24.
Linlin tɛ mɛ gegě ka nɔ ɖó dó azɔ̌ wu ɖò fí e a nɔ nɔ é? Ðò tò gegě mɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ w’azɔ̌ tawun hú ɖ’ayǐ tɔn. Hwɛhwɛ wɛ mɛ e nɔ w’azɔ̌ dín lɛ é sín alɔnu nɔ ján bɔ ye nɔ mɔ hwenu dó gbɔjɛ, zán hwenu xá xwédo yetɔn alǒ sú hudo gbigbɔ tɔn yetɔn lɛ sín dò ǎ. (Nǔt. 2:23) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mɛɖé lɛ tíìn bo yí wǎn nú azɔ̌ ɖebǔ ǎ bo nɔ ba hwɛjijɔ dó gbɔ azɔ̌ wà. (Nǔx. 26:13, 14) Gbɛ̀ ɔ nɔ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó azɔ̌ wu ǎ, amɔ̌, mǐ ni kpɔ́n linlin e Jehovah kpo Jezu kpo nɔ ɖó d’ewu é. É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah nyí azɔ̌watɔ́. Jezu xlɛ́ enɛ nyi wɛn bo ɖɔ: “Tɔ́ ce ɖò azɔ̌ wà wɛ tɛgbɛ, bɔ nyɛ lɔ ɖò azɔ̌ wà wɛ.” (Jaan 5:17) Lin tamɛ dó azɔ̌ e Mawu wà bo dá nǔɖiɖó gbigbɔ tɔn maxamaxa lɛ kpo wɛkɛ ɖaxó elɔ kpo lɛ é bǐ jí. Mǐ nɔ lɛ́ mɔ kúnnuɖenú e xlɛ́ nǔɖiɖózɔ́ e Mawu wà lɛ é, ɖò ayikúngban ɖɛkpɛɖɛkpɛ elɔ e jí mǐ ɖè é. w19.12 2 akpá. 1-2
Mardi 21 septembre
Un mɔ ɖɔ Davidi . . . ɔ, mɛɖé wɛ é nyí, bɔ jijɔ tɔn nyɔ́ nukún ce mɛ.—Mɛ. 13:22.
Nɛ̌ Davidi ka wà gbɔn bo vɛ́ xá Jehovah sɔmɔ̌? Davidi kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu gbɔn nǔɖiɖó lɛ kpinkpɔn gblamɛ. Hwenu e Davidi ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, é nɔ zán ganxixo gegě ɖò kɔ́xo, bo nɔ nyi lɛngbɔ̌ tɔ́ tɔn tɔn lɛ. Bɔya lee é jɛ tamɛ lin dó nǔɖiɖó Jehovah tɔn lɛ wu jí gbɔn é nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú Davidi kpɔ́n jǐ zǎnmɛ ɔ, é nyí sunví e nɔ kpé jinukúnsin lɛ é kɛɖɛ wɛ é nɔ mɔ ǎ, loɔ, é na ko nɔ lɛ́ ɖó ayi jijɔ Mɛ e bló ye lɛ é tɔn wu. (Ðɛh. 19:2, 3) Enyi Davidi lin tamɛ dó lee è bló gbɛtɔ́ lɛ gbɔn é jí ɔ, é nɔ mɔ lě dò Jehovah nyɔ́nǔi sɔ́ é. (Ðɛh. 139:14) Nú Davidi ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na mɔ nǔ jɛ azɔ̌ Jehovah tɔn lɛ mɛ ɔ, é nɔ mɔ ɖɔ emi hwe tawun. (Ðɛh. 139:6) Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Nɔ lin tamɛ dó nǔɖiɖó e lɛlɛ̌ dó we lɛ é jí gbè bǐ gbè, enɛ wɛ nyí atín lɛ, kanlin lɛ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo. Ye ni nɔ kplɔ́n nǔ we dó Jehovah wu. Mɔ̌ mɛ ɔ, azǎn ɖokpo ɖokpo gbè ɔ, a na nɔ kplɔ́n nǔ dó Tɔ́ towe wanyiyinɔ ɔ wu. (Hlɔ. 1:20) A na lɛ́ mɔ ɖɔ wǎn e a yí n’i é na fɔ́n bo na ɖò jijɛji wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe. w19.12 19-20 akpá. 15-17
Mercredi 22 septembre
Nǔɖiɖi e Mɔyizi ɖó ɔ wɛ zɔ́n bɔ hwenu e é sù ɔ, é gbɛ́ ɖɔ è ni ma ylɔ́ emi ɖɔ Ejipu xɔ́su ɔ sín vǐ nyɔnu sín vǐ ó.—Ebl. 11:24.
Mɔyizi zán nǔ e é kplɔ́n é. Hwenu e Mɔyizi ɖó xwè 40 mɔ̌ é ɔ, é wá gbeta ɔ kɔn bo na gɔ́ nú togun Mawu tɔn, Eblée lɛ, hú ɖɔ è ni tuùn i ɖi “Ejipu xɔ́su ɔ sín vǐ nyɔnu sín vǐ.” Mɔyizi jó tɛn nukúnɖeji ɖé dó. É tuùn ɖɔ Falawɔ́ɔn e nyí axɔ́su hlɔnhlɔnnɔ ɖé bɔ è nɔ kpɔ́n ɛ dó mɔ mawu ɖé é na sin xomɛ dó emi có, é ka yí gbè bo nɔ Eblée lɛ kpáxwé. Nǔɖiɖi núwiwa nukúnɖeji tɛ ɖíe! Mɔyizi ɖeji dó Jehovah wu. Jiɖiɖe enɛ nyí dodónú ɖé nú kancica e nɔ nɔ ayǐ sɔyi é. (Nǔx. 3:5) Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Mɔyizi ɖɔhun ɔ, mǐ bǐ ɖó na wá gbeta ɖé kɔn: Mǐ ka na sɛn Mawu bo nɔ togun tɔn mɛ à? É sixu ɖò dandan ɖɔ mǐ ni savɔ̌ ɖé lɛ bo na dó sɛn Mawu, bɔ mɛ e ma tuùn Jehovah ǎ lɛ é sixu ko ɖò gbè klán xá mǐ wɛ. Amɔ̌, enyi mǐ ɖeji dó Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ wu ɔ, mǐ sixu kúdeji ɖɔ é na nɔ gudo nú mǐ. w19.12 17 akpá. 5-6
Jeudi 23 septembre
[Jehovah] kán kɔ́ dó mɛ gbɛtɔ́, bo fún funfún e nɔ na gbɛ̀ mɛ ɔ dó awɔntín tɔn mɛ, bɔ gbɛtɔ́ ɔ huzu mɛ gbɛɖe.—Bǐb. 2:7.
Kɔ́ wɛ è dó bló mǐ na có, mǐ ka xɔ akwɛ hugǎn kɔ́ alɔgogo ɖokpo flaflá tɔn. Kpɔ́n hwɛjijɔ e wu mǐ tuùn ɖɔ mǐ xɔ akwɛ nú Jehovah é ɖé lɛ. É ɖó gbɛtɔ́ lɛ kpo nǔwukpíkpé ɔ kpo bɔ ye na nɔ ɖè jijɔ tɔn lɛ xlɛ́. (Bǐb. 1:27) Mɔ̌ mɛ ɔ, é bló bɔ mǐ hugǎn nǔ ɖevo e é dá ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ, bo lɛ́ sɔ́ ayikúngban ɔ kpo kanlin lɛ kpo dó acɛ mǐtɔn mɛ. (Ðɛh. 8:5-9) Adamu hu hwɛ gudo có, gbɛtɔ́ lɛ kpò ɖò akwɛ xɔ nú Jehovah wɛ. Mǐ xɔ akwɛ n’i sɔmɔ̌ bɔ é sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn Jezu jó, bɔ é xɔ gbɛ̀ nú mǐ. (1 Jaan 4:9, 10) Jehovah na wà nǔ sɔgbe xá lè gbɛxixɔ ɔ tɔn lɛ bo na fɔ́n mɛ e kú ɖó hwɛhuhu Adamu tɔn wu lɛ é; é na fɔ́n “mɛ ɖagbe lɛ, kpodo mɛ nyanya lɛ kpo.” (Mɛ. 24:15) Xó Tɔn xlɛ́ mǐ ɖɔ nú mǐ na bo tlɛ ɖò azɔn jɛ wɛ, nyí wamamɔnɔ, alǒ ko kpò ɔ, mǐ xɔ akwɛ n’i.—Mɛ. 10:34, 35. w20.01 15 akpá. 5-6
Vendredi 24 septembre
Mi dó gǎn bo nɔ kpé nukún dó nǔ miɖesunɔ tɔn lɛ wu.—1 Tɛ. 4:11.
Mɛɖé nɔ ɖu nukúnɖiɖó jixwé tɔn ɔ sín gǔ ɖò xwédo tɔn gɔ́n ǎ. Mawu wɛ nɔ na mɛ. (1 Tɛ. 2:12) Enɛ wu ɔ, nyi alɔ nú nǔkanbyɔ e sixu vɛ́ nú mɛ ɖevo lɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ ɖó na kanbyɔ nyɔnu e gbigbɔ ɖè asú tɔn é ɖé ɖɔ nɛ̌ gbɛ̀ ninɔ ɖò ayikúngban jí fí kaka sɔyi asú tɔn mɛvo ka nɔ cí n’i é jí ǎ. Nǔgbo ɔ, mǐ sixu ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ ɔ, Jehovah na ‘hun alɔ bo na na nǔ e nɔ jló nǔ e sixu ko ɖò gbɛ̀ lɛ é bǐ ye.’ (Ðɛh. 145:16) Enyi mǐ ma nɔ wà nǔ xá mɛ e gbigbɔ ɖè lɛ é zɛ lee mǐ nɔ wà xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn é wu ǎ ɔ, alɔ cyɔn mǐɖée jí wɛ mǐ lɛ́ ɖè. Gbɔn nɛ̌ é? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mɛ e gbigbɔ ɖè lɛ é ɖé lɛ sixu gɔn gbeji nɔ. (Mat. 25:10-12; 2 Pi. 2:20, 21) Amɔ̌, enyi mǐ nɔ nyi alɔ nú mɛ sísɔ́ sù zɛ xwé wu ɔ, mǐ na xwedó mɛ ɖevo lɛ gbeɖé ǎ, gbigbɔ na bo tlɛ ɖè ye alǒ ye nyí mɛ bɔ è tuùn ye ganji, kabǐ ye ko ɖò Jehovah sɛn wɛ sín hwenu línlín ɖíe ɔ nɛ. Enɛ ɔ, enyi ye ma sɔ́ wá nɔ gbeji ǎ, alǒ jó agun ɔ dó ɔ, nǔɖiɖi e mǐdɛɛ lɛ ɖó nú Jehovah é na cifo ǎ, mǐ ka na lɛ́ gbɔ sinsɛn ɛ ǎ. w20.01 29 akpá. 9-10
Samedi 25 septembre
Vǐ vívɛ́ná wɛ mi nyí nú Mawu; . . . mi ɖó na dó gǎn, bo wà nǔ éɖɔhun.—Efɛ. 5:1.
“Vǐ vívɛ́ná” wɛ mǐ nyí nú Jehovah, enɛ wu ɔ, mǐ nɔ dó gǎn bá wà nǔ éɖɔhun. Mǐ nɔ wà nǔ éɖɔhun bo nɔ yí wǎn nú mɛ, nyɔ́ xomɛ dó mɛ wu lobo nɔ lɛ́ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ. Enyi mɛ e ma tuùn Mawu ǎ lɛ é mɔ walɔ ɖagbe mǐtɔn lɛ ɔ, é sixu sísɛ́ ye bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó Mawu wu. (1 Pi. 2:12) Mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ ɖó hwɛjijɔ ɖagbe bo na xwedó kpɔ́ndéwú Jehovah tɔn hwenu e ye ɖò nǔ wà xá vǐ yetɔn lɛ wɛ é. Enyi ye wà mɔ̌ ɔ, vǐ yetɔn lɛ na ba na ɖó kancica yeɖesunɔ tɔn xá Tɔ́ wanyiyinɔ mǐtɔn. Mǐ nɔ gó dó Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ Jehovah wu bo nɔ jló ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni wá tuùn i. Lee nǔ cí nú Axɔ́su Davidi b’ɛ wlán xó elɔ lɛ é ɖɔhun wɛ nǔ nɔ cí nú mǐ: ‘Jehovah mɛ wɛ un nɔ gó ɖè.’ (Ðɛh. 34:3) Amɔ̌, enyi winnya ka nɔ hu mǐ ɔ lo? Nɛ̌ mǐ ka sixu kpankɔ́n gbɔn? Enyi mǐ sɔ́ ayi ɖó lee xomɛ na hun Jehovah gbɔn é kpo lě dò nǔkplɔnkplɔn dó wǔ tɔn na hɛn lè wá nú mɛ ɖevo lɛ gbɔn é kpo jí ɔ, mǐ na kpankɔ́n. Jehovah na na mǐ akɔ́nkpinkpan e sín hudo mǐ ɖó é. É d’alɔ nɔví mǐtɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ bɔ ye kpankɔ́n, é na lɛ́ d’alɔ mǐ lɔ.—1 Tɛ. 2:2. w20.02 11-13 akpá. 12-13
Dimanche 26 septembre
Hǔn, mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ. . . . Mi . . . [bló baptɛm] nú ye.—Mat. 28:19.
Mɛ e ɖò Biblu kplɔ́n wɛ lɛ é nɔ yì nukɔn bo nɔ bló baptɛm. É ɖò mɔ̌ có, é cí ɖɔ mɛ e ɖò Biblu kplɔ́n xá mǐ wɛ ɖò gbesisɔmɛ lɛ é ɖé lɛ nɔ xò nǔ kpɔ́n dó ahwanvu huzuhuzu wu. Nǔ e kplɔ́n wɛ ye ɖè lɛ é nɔ víví nú ye, amɔ̌ ye nɔ yì nukɔn bá bló baptɛm ǎ. Enyi a ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛɖé wɛ ɔ, mǐ kúdeji ɖɔ a jló na d’alɔ ɛ bɔ é na zán nǔ e é kplɔ́n lɛ é, bo na wá huzu ahwanvu Klisu tɔn ɖé. Jehovah jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni sɛn emi ɖó ye yí wǎn n’i wu. Enɛ wu ɔ, nǔ e gbé mǐ na nya é wɛ nyí ɖɔ mǐ ni d’alɔ nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bonu ye na mɔ nǔ jɛ mɛ ɖɔ Jehovah nɔ kpé nukún dó ye mɛ ɖokpo ɖokpo wu tawun bo lɛ́ yí wǎn nú ye ɖesu. Mǐ jló na d’alɔ ye bɔ ye na nɔ kpɔ́n Jehovah dó mɔ “tɔ́ nú tɔ́cyɔvǐ lɛ, bo nyí xɛnyaɖomɛjitɔ́ nú asúkúsi lɛ.” (Ðɛh. 68:6) Enyi Biblu kplɔntɔ́ towe lɛ tuùn lě dò Mawu yí wǎn nú ye sɔ é ɔ, ye sixu jɛ wǎn yí nú é lɔ jí. Enɛ wu ɔ, d’alɔ nǔkplɔntɔ́ towe lɛ nú ye ni tuùn ɖɔ Mawu wanyiyinɔ mǐtɔn jló ɖɔ ye ni mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ, bo ka lɛ́ ɖò gbesisɔmɛ bo na d’alɔ ye bɔ ye na kpé nǔ enɛ wu. w20.01 3 akpá. 7-8
Lundi 27 septembre
Wanyiyi e a ɖó ɔ hun xomɛ nú mì tlala, bo dó gbɔ nú mì ɖesu.—File. 7.
Mɛsɛ́dó Pɔlu nɔ sɔ́ éɖée hwe, bo tuùn ɖɔ emi ɖó hudo wusyɛn e xɔ́ntɔn emitɔn lɛ na dó lanmɛ nú emi é tɔn. Kpɔ́n e mɛ ɖevo lɛ sixu kpɔ́n ɛ dó mɔ mɛ e vɔ́da é tlɛ nɔ ɖó linkpɔ́n n’i ǎ, enɛ wɛ zɔ́n b’ɛ nɔ yí gbè faa ɖɔ mɛ ɖevo lɛ dó gbɔ nú emi ɖò adǎngbomɛ lɛ hwenu. (Kolo. 4:7-11) Nú mǐ nɔ sɔ́ mǐɖée hwe, bo nɔ yí gbè ɖɔ mǐ ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn ɔ, kpo awǎjijɛ kpo wɛ nɔví mǐtɔn lɛ na dó alɔ mǐ. Pɔlu tuùn ɖɔ Mawuxówema ɔ na dó gbɔ nú emi. (Hlɔ. 15:4) É na lɛ́ na ɛ nǔnywɛ, b’ɛ na ɖí xwi xá mɛtɛnkpɔn ɖebǔ. (2 Tim. 3:15, 16) Hwenu e è wlí Pɔlu dó ganmɛ ɖò Hlɔma azɔn wegɔ́ ɔ é ɔ, é mɔ ɖɔ kú emitɔn ko sɛkpɔ́. É ɖɔ nú Timɔtée ɖɔ é ni yawǔ wá, bo hɛn “anyǔwema lɛ” wá. (2 Tim. 4:6, 7, 9, 13) Etɛwu? Ðó anyǔwema enɛ lɛ sixu ko nyí Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlán Dó Ebléegbe Mɛ lɛ É sín akpáxwé ɖé wutu ɔ, Pɔlu sixu ko jló na kplɔ́n ɖò Biblu kplɔnkplɔn éɖesunɔ tɔn hwenu. Nú mǐ wà nǔ Pɔlu ɖɔhun, bo nɔ kplɔ́n Xó Mawu tɔn hwɛhwɛ ɔ, Jehovah na gbɔn yɛkan enɛ mɛ bo xò hwihwɛ́ mǐ, mɛtɛnkpɔn lɛ na bo cí ɖebǔ ɔ nɛ. w20.02 23-24 akpá. 14-15
Mardi 28 septembre
Mi ma ɖó hwɛ nú mɛɖé ó, enɛ ɔ, Mawu na ɖó hwɛ nú mi lɔmɔ̌ ǎ.—Mat. 7:1.
Elifazi, Biludadi kpo Sofáa kpo zán hwenu yetɔn dó lin tamɛ dó lee ye sixu d’alɔ Jɔbu gbɔn é jí ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, lee ye na xlɛ́ ɖɔ Jɔbu wà nǔɖe nyi dò gbɔn é jí wɛ ye lin tamɛ dó. Xó yetɔn ɖé lɛ sɔgbe, amɔ̌, xó e ye ɖɔ dó Jɔbu kpo Jehovah kpo wu lɛ é gegě nyí xomɛnyínyɔ́xó alǒ xó nǔgbo ǎ. Ye ɖó hwɛ nú Jɔbu ɖɔ é nyí mɛ nyanya. (Jɔb. 32:1-3) Nɛ̌ Jehovah ka wà nǔ gbɔn? Xomɛ sin i tawun dó ye mɛ atɔn enɛ lɛ wu. É ylɔ́ ye ɖɔ xlonɔ, bo byɔ Jɔbu ɖɔ é ni xoɖɛ dó ta yetɔn mɛ. (Jɔb. 42:7-9) Kpɔ́ndéwú nyanya e Elifazi, Biludadi kpo Sofáa kpo sɔ́ ɖ’ayǐ lɛ é kplɔ́n nǔ gegě mǐ. Nukɔntɔn, mǐ ɖó na ɖó hwɛ nú nɔví mǐtɔn lɛ ǎ. (Mat. 7:2-5) É nyɔ́ wà ɔ, mǐ ɖó na ɖótó ye kpo sɔxwixwe kpo cobo ɖɔ xó. Enɛ gudo kɛɖɛ jɛn mǐ sixu mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ yetɔn mɛ. (1 Pi. 3:8, nwt) Wegɔ́, nú mǐ ja xó ɖɔ gbé ɔ, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bɔ xó mǐtɔn lɛ na nyí xomɛnyínyɔ́xó bo lɛ́ sɔgbe. (Efɛ. 4:25) Atɔngɔ́, xó e mǐ nɔ ɖɔ nú mǐɖée é nɔ ɖu ayi mɛ nú Jehovah tawun. w20.03 22-23 akpá. 15-16
Mercredi 29 septembre
Nɔ savo nú Mawu . . . hwebǐnu.—Efɛ. 6:18.
Hwɛhwɛ ɔ, enyi mǐ ɖò nǔ kplɔ́n mɛ ɖevo lɛ dó Jehovah wu wɛ ɔ wɛ mǐ nɔ tuùn i hugǎn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi Jehovah ɖò alɔ dó mǐ wɛ bɔ mǐ ɖò mɛ e ɖó ninɔmɛ ayi mɛ tɔn ɖagbe lɛ é mɔ wɛ ɔ wɛ mǐ nɔ mɔ wuvɛ̌sexámɛ tɔn vaan. (Jaan 6:44; Mɛ. 13:48, nwt) Enyi mǐ mɔ bɔ mɛ ɖěɖee kplɔ́n nǔ xá wɛ mǐ ɖè lɛ é jó nǔwalɔ nyanya lɛ dó, bo sɔ́ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ ɔ dó ɔ, mǐ nɔ mɔ hlɔnhlɔn e Xó Mawu tɔn ɖó é. (Kolo. 3:9, 10) Mǐ nɔ lɛ́ mɔ suúlu Mawu tɔn sín xlɛ̌, ɖó é nɔ hun ali nú mɛ mɔ̌kpan azɔn gegě, bonu ye na kplɔ́n nǔ dó wǔtu tɔn bo mɔ hwlɛngán. (Hlɔ. 10:13-15) Amɔ̌, enyi mǐ na bo tlɛ ko ɖò Jehovah sɛn wɛ sín hwenu línlín ɖíe ɔ, mǐ ɖó na lin gbeɖé ɖɔ mǐ ko vɛ́ kpo é kpo bɔ xó fó ǎ. Ali taji e nu mǐ sixu xlɛ́ ɖɔ kancica e mǐ ɖó xá Mawu é xɔ akwɛ nú mǐ ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ na nɔ ɖɔ xó n’i ɖò ɖɛ mɛ. Xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe wɛ nɔ zɔ́n bɔ kancica e é ɖó xá mɛɖé é nɔ lidǒ. Enɛ wu ɔ, nɔ sɛkpɔ́ Jehovah gbɔn ɖɛxixo sɛ́dó è hwɛhwɛ gblamɛ; xɛsi ni ma nɔ ɖi we gbeɖé dó nǔ e ɖò ayi gɔ́ngɔ́n towe mɛ é ɖiɖɔ n’i wu ó. w19.12 19 akpá. 11, 13-14
Jeudi 30 septembre
Mawu sɔ́ hwɛ mitɔn lɛ kɛ mi.—1 Jaan 2:12.
Linlin enɛ dó gbɔ nú mǐ tawun! Ðó Jezu nyí Axɔ́su nú Axɔ́suɖuto Mawu tɔn wutu ɔ, é na vɔ́ nǔ ɖěɖee Satáan kpo gbɛ̀ tɔn kpo hɛn gblé dó mǐ wu lɛ é bǐ blóɖó. (Eza. 65:17; 1 Jaan 3:8; Nǔɖe. 21:3, 4) Nukúnɖiɖó jiwǔ tɛ ɖíe ɖò nukɔn nú mǐ è! Nǔgbo wɛ ɖɔ Jezu zɔ́n azɔ̌ vɛwǔ ɖé mǐ, amɔ̌ é ɖò kpɔ́ xá mǐ, bo ɖò gudo nú mǐ ɖò gbɛ̀ elɔ sín azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ. (Mat. 28:19, 20) Enɛ na mǐ akɔ́nkpinkpan tawun! Gbɔdónúmɛ, nukúnɖiɖó kpo akɔ́nkpinkpan kpo nyí ɖé lɛ ɖò dodónú syɛnsyɛn e jí fífá ayi mɛ tɔn mǐtɔn jinjɔn é mɛ. Nɛ̌ a ka sixu kpò ɖò fífá ayi mɛ tɔn ɖó wɛ, hwenu e mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn lɛ ɖò dindán we wɛ é gbɔn lo? A sixu wà mɔ̌, gbɔn nǔ e Jezu wà lɛ é biblo gblamɛ. Nukɔntɔn ɔ, xoɖɛ, bo lɛ́ ɖókan dó ɖɛxixo wu. Wegɔ́ ɔ, setónú nú Jehovah bo jla Mawuxó kpo kanɖodónǔwu kpo, hwenu e mɔ̌ wiwa tlɛ vɛwǔ é. Atɔngɔ́ ɔ, ganjɛ xɔ́ntɔn towe lɛ wu, bonu ye ni d’alɔ we nú a na gbɔn mɛtɛnkpɔn lɛ mɛ dín. Enɛ ɔ, fífá Mawu tɔn na bló ayixa towe kpo linlin towe kpo ɖó. (Fili. 4:6, 7) Bɔ Jezu ɖɔhun ɔ, a na ɖu ɖò mɛtɛnkpɔn ɖebǔ jí.—Jaan 16:33. w19.04 13 akpá. 16-17


text:
Etsɛŋ, Je Lɛ Baatsɔ Paradeiso!
Nyɔŋmɔ bɔ shikpɔŋ lɛ koni adesai ni ja ahi nɔ kɛya naanɔ. (Lala 37:29) Ekɛ klɛŋklɛŋ nuu kɛ yoo lɛ, ni ji Adam kɛ Hawa, wo Eden abɔɔ fɛfɛo lɛ mli, ni ekɛ nitsumɔ wo amɛ kɛ amɛseshibii lɛ adɛŋ akɛ, amɛhu shikpɔŋ lɛ ni amɛkwɛ nɔ.—1 Mose 1:28; 2:15.
Ŋmɛnɛ lɛ, je lɛ jeee Paradeiso ni Nyɔŋmɔ to akɛ eji lɛ kwraa. Shi, Nyɔŋmɔ tsakeko ejwɛŋmɔ. Te ebaafee tɛŋŋ ehã shikpɔŋ lɛ atsɔ paradeiso? Taakɛ atsɔɔ mli yɛ saji ni tsɔ hiɛ lɛ amli lɛ, Nyɔŋmɔ kpãtãŋ shikpɔŋ lɛ diɛŋtsɛ hiɛ. Moŋ lɛ, ebaahã adesai anɔkwafoi ahi nɔ. Kɛ́ Nyɔŋmɔ ye eshiwoi lɛ anɔ lɛ, te nibii baatamɔ tɛŋŋ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ?
Nɔyeli kome baaye jeŋ muu lɛ fɛɛ nɔ
Etsɛŋ kwraa, kɛ́ Nyɔŋmɔ nɔyeli ni baajɛ ŋwɛi eye shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ bɔi adesai fɛɛ anɔ yeli lɛ, mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ baafee ekome kɛhi shi, ni amɛbaatsu nitsumɔ kpakpa ni hãa mɔ tsui nyɔɔ emli. Nyɔŋmɔ ehala Yesu Kristo ni eye shikpɔŋ lɛ nɔ. Ŋmɛnɛ lɛ, nɔyelɔi pii susuuu maŋbii lɛ ahe, shi Yesu efeŋ nakai. Be fɛɛ be lɛ, ebaafee nibii ni adesai baaná he sɛɛ jogbaŋŋ. Ebaaye nɔ yɛ suɔmɔ mli, ni ebaafee Maŋtsɛ ni mli hi, ni naa mɔbɔ, ni yeɔ jalɛ sane hu.—Yesaia 11:4.
Shikpɔŋ lɛ nɔ bii lɛ fɛɛ baafee ekome
Yɛ Nyɔŋmɔ nɔyeli lɛ shishi lɛ, mɔ ko ekɛŋ akɛ, ‘Mijɛ biɛ,’ loo ‘Mijɛ weku nɛɛ mli.’ Adesai fɛɛ baafee ekome. (Kpojiemɔ 7:9, 10) Adesai fɛɛ ni baahi shikpɔŋ lɛ nɔ nakai beiaŋ lɛ baasumɔ Nyɔŋmɔ kɛ amɛnyɛmi gbɔmɔ, toiŋjɔlɛ baahi amɛteŋ, ni amɛbaafee ekome kɛtsu Nyɔŋmɔ yiŋtoo akɛ amɛkwɛ amɛshĩa, ni ji shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ he nii.—Lala 115:16.
Nibii ni fiteɔ shikpɔŋ lɛ asɛɛ baafo
Kɛ́ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ bɔi shikpɔŋ lɛ nɔ yeli lɛ, Bɔlɔ lɛ diɛŋtsɛ baakudɔ kɔɔyɔɔŋ tsakemɔi lɛ fɛɛ, ni ehãŋ efite nii. (Lala 24:1, 2) Be ni Yesu yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, ehã kɔɔyɔɔ ko ni naa wa waa kpa tswaa, ni ekɛtsɔɔ nɔ ni ebaanyɛ ekɛ hewalɛ ni Nyɔŋmɔ kɛdro lɛ lɛ afee. (Marko 4:39, 41) Yɛ Kristo nɔyeli lɛ shishi lɛ, ehe ebahiaŋ ni mɔ ko ashe gbeyei akɛ adebɔɔ naa oshãra ko baaba. Agbɛnɛ hu, toiŋjɔlɛ baahi gbɔmɛi kɛ kooloi ateŋ, ni awoŋ shikpɔŋ lɛ nɔ muji hu.—Hosea 2:18.
Gbɔmɔtsoŋ hewalɛ kpakpa kɛ niyenii babaoo
Mɔ fɛɛ mɔ baaná gbɔmɔtsoŋ hewalɛ kpakpa. Hela mɔŋ mɔ ko, mɔ ko egbɔŋ, ni mɔ ko gboŋ hu. (Yesaia 35:5, 6) Gbɔmɛi baahi shikpɔŋ fɛfɛo ni nɔ tse nɔ, tamɔ klɛŋklɛŋ nuu kɛ yoo lɛ ná lɛ yɛ Eden abɔɔ lɛ mli lɛ nɔŋŋ. Tamɔ eba lɛ yɛ Eden abɔɔ lɛ mli lɛ, yɛ jeŋ hee lɛ mli lɛ, shikpɔŋ lɛ baaba nii babaoo, ni mɔ fɛɛ mɔ baaná eko eye etɔ. (1 Mose 2:9) Tamɔ Nyɔŋmɔ fee ehã eblema maŋ Israel lɛ, mɔ fɛɛ mɔ ni baahi Paradeiso lɛ mli lɛ ‘baaye eniyenii etɔ.’—3 Mose 26:4, 5.
Toiŋjɔlɛ kɛ shweshweeshwe shihilɛ
Kɛ́ Nyɔŋmɔ nɔyeli lɛ miiye jeŋ muu lɛ fɛɛ nɔ lɛ, mɔ fɛɛ mɔ baaná toiŋjɔlɛ, ni mɔ fɛɛ mɔ kɛ enyɛmi baaye jogbaŋŋ. Awuŋ ta, nɔyelɔ fɔŋ ko ehiŋ jɛmɛ, ni mɔ fɛɛ mɔ baaná ehiamɔ nii. Biblia lɛ kɛɛ: “Amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ baata ewain tso kɛ egbami tso shishi, ni mɔ ko mɔ ko woŋ amɛhe gbeyei.”—Mika 4:3, 4.
Shĩai kpakpai kɛ nitsumɔ ni hãa mɔ tsui nyɔɔ emli
Weku fɛɛ weku baaná eshĩa, ni mɔ ko heŋ yɛ amɛdɛŋ, ni mɔ fɛɛ mɔ baatsu nitsumɔ ni hãa mɔ tsui nyɔɔ emli. Biblia lɛ tsɔɔ akɛ, mɛi ni baahi Nyɔŋmɔ jeŋ hee lɛ mli lɛ, “amɛgboŋ deŋme efolo.”—Yesaia 65:21-23.
Tsɔsemɔ ni hi fe fɛɛ
Biblia lɛ ewo shi akɛ: “Bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ, Yehowa he nilee baayi shikpɔŋ lɛ nɔ obɔ.” (Yesaia 11:9) Mɛi ni baahi Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ shishi lɛ baakase nii kɛjɛ Yehowa, amɛ-Bɔlɔ ni hiɛ kã shi bɔ ni anyɛɛɛ naa ana lɛ dɛŋ, ni amɛbaakase nibii fɛfɛji ni ebɔ lɛ hu ahe nii. Amɛkɛ nilee ni amɛbaaná lɛ efeŋ tawuu nibii, ni amɛkɛyeŋ mɛi awui hu. (Yesaia 2:4) Moŋ lɛ, amɛbaakase bɔ ni amɛkɛ amɛhe baahi shi yɛ toiŋjɔlɛ mli, kɛ bɔ ni amɛbaafee amɛkwɛ shikpɔŋ lɛ nɔ.—Lala 37:11.
Naanɔ wala
Nyɔŋmɔ kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni he baahia wɔ koni wɔmii ashɛ wɔhe yɛ shihilɛ mli lɛ wo shikpɔŋ lɛ nɔ. Eesumɔ ni adesai ahi shikpɔŋ lɛ nɔ kɛya naanɔ. (Lala 37:29; Yesaia 45:18) Bɔ ni afee ni enɛ aba mli lɛ, Nyɔŋmɔ ‘baami gbele kɛbaaya naanɔ.’ (Yesaia 25:8) Biblia lɛ ewo shi akɛ: ‘Gbele ehiŋ shi dɔŋŋ, ni mɔ ko yeŋ awerɛho dɔŋŋ, ni mɔ ko hu fóŋ dɔŋŋ, ni mɔ ko hu piŋŋ dɔŋŋ.’ (Kpojiemɔ 21:4) Nyɔŋmɔ baahã adesai fɛɛ hegbɛ ni amɛhi shi kɛya naanɔ—mɛi ni ebaahere amɛyiwala be ni ekpãtãa jeŋ fɔŋ nɛɛ hiɛ lɛ, kɛ mɛi babaoo ni ebaatee amɛ shi yɛ jeŋ hee lɛ mli lɛ.—Yohane 5:28, 29; Bɔfoi 24:15.
Bianɛ po lɛ, ayɛ mɛi akpekpei abɔ yɛ jeŋ fɛɛ ni miifee nibii ni baahã amɛhi Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli ni etsɛŋ ebaaba lɛ shishi. Amɛyeee emuu moŋ, shi amɛmiibɔ mɔdɛŋ ni amɛfee nibii ni Nyɔŋmɔ sumɔɔ ni mɛi ni baahi ejeŋ hee lɛ mli lɛ afee lɛ. Yɛ mɛɛ gbɛ nɔ? Amɛkaseɔ Yehowa Nyɔŋmɔ, kɛ Yesu Kristo, mɔ ni etsu lɛ lɛ he nii.—Yohane 17:3.
Kasemɔ nibii krokomɛi ni baahã oyi aná wala yɛ jeŋ nɛɛ naagbee lɛ mli, ni ohi jeŋ kpakpa ni etsɛŋ ebaaba lɛ mli. Hã Yehowa Odasefonyo ko kɛ bo akase Biblia lɛ ni aheee bo shika ko, loo kwɛmɔ Online Bible Study Lessons ni yɔɔ jw.org lɛ nɔ lɛ.


text:
AKRABATSA 10B
‘Wui Ni Egbigbii’ Kɛ ‘Odasefoi Enyɔ Lɛ’—Mɛɛ Tsakpãa Yɔɔ Amɛteŋ?
GBALƐI enyɔ komɛi ni tsakpãa yɔɔ amɛteŋ lɛ ba mli yɛ afi 1919: ekome kɔɔ ‘wui ni egbigbii’ ahe, ni ekroko lɛ hu kɔɔ ‘odasefoi enyɔ lɛ’ ahe. Ninaa ni kɔɔ ‘wui ni egbigbii’ lɛ ahe lɛ ji gbalɛ ni tsɔɔ be kplaŋŋ ko (ni ji afii ohai abɔ) ni baaba naagbee be ni kuu babaoo ko ni ji Nyɔŋmɔ webii lɛ eba wala mli lɛ. (Eze. 37:2-4; Kpo. 11:1-3, 7-13) Gbalɛ ni kɔɔ ‘odasefoi enyɔ lɛ’ ahe lɛ damɔ shi kɛhã be kukuoo ko (enɛ ba mli kɛjɛ afi 1914 lɛ naagbee gbɛ kɛyashi afi 1919 lɛ mra mli), ni nakai be lɛ baaba naagbee be ni kuu bibioo ko ni ji Nyɔŋmɔ tsuji lɛ eba wala mli. Gbalɛi enyɔ lɛ fɛɛ tsɔɔ akɛ abaatee mɛi ashi yɛ mfonirifeemɔŋ, ni gbalɛi enyɔ lɛ fɛɛ ba mli yɛ wɔgbii nɛɛ amli hu yɛ afi 1919, be ni Yehowa hã etsuji ni afɔ amɛ mu lɛ ‘te shi amɛdamɔ amɛnaji anɔ,’ amɛje nom ni Babilon Kpeteŋkpele lɛ ŋɔ amɛ lɛ mli, ni abua amɛnaa awo asafo ni ato shishi ekoŋŋ lɛ mli lɛ.—Eze. 37:10.
Shi kadimɔ akɛ, nɔ kome ko yɛ ni sa kadimɔ waa yɛ bɔ ni gbalɛi enyɔ nɛɛ ba mli ehã lɛ he. Gbalɛ ni kɔɔ ‘wui ni egbigbii’ lɛ ahe lɛ tsɔɔ akɛ, mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ ateŋ mɛi ni eshwɛ lɛ fɛɛ baaba wala mli. Shi gbalɛ ni kɔɔ ‘odasefoi enyɔ lɛ’ ahe lɛ tsɔɔ akɛ, Nyɔŋmɔ tsuji ni efɔ amɛ mu lɛ ateŋ mɛi ni eshwɛ lɛ ekomɛi, ni ji mɛi ni no mli lɛ amɛnyiɛɔ hiɛ yɛ asafo lɛ mli ni ahala amɛ akɛ “nyɔŋ anɔkwafo kɛ hiɛshikalɔ lɛ” baaba wala mli.—Mat. 24:45; Kpo. 11:6. *
“Shikpɔŋ Kplanaa Lɛ . . . Gbɔmɛi Awui Eyi Nɔ Obɔ”—Ezek. 37:1
AFI 100 Ŋ.B. SƐƐ
Kɛjɛ afi 100 Ŋ.B. kɛbaa lɛ, agbe asafo ni ji Kristofoi ni afɔ amɛ mu lɛ yɛ mfonirifeemɔŋ, ni no hã “shikpɔŋ kplanaa lɛ” nɔ yi obɔ kɛ “gbɔmɛi awui”
AFI 1919 MRA MLI
Afi 1919: ‘Wui ni egbigbii’ lɛ ba wala mli be ni Yehowa hã mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ fɛɛ shi Babilon Kpeteŋkpele lɛ mli koni abua amɛnaa awo asafo ni ato shishi ekoŋŋ lɛ mli lɛ
‘Odasefoi Enyɔ’—Kpo. 11:3
AFI 1914 NAAGBEE GBƐ
“abu kpekpe” kɛshiɛ
Afi 1914: ‘Odasefoi enyɔ lɛ bumɔ kpekpe’ kɛshiɛ afii etɛ kɛ fã. Be ni nakai be lɛ ba naagbee lɛ, agbe amɛ yɛ mfonirifeemɔŋ
mfonirifeemɔŋ gbele
AFI 1919 MRA MLI
Afi 1919: ‘Odasefoi enyɔ lɛ’ ba wala mli be ni ahala mɛi ni afɔ amɛ mu lɛ ateŋ kuu bibioo ko ni no mli lɛ amɛnyiɛɔ hiɛ yɛ asafo lɛ mli lɛ akɛ “nyɔŋ anɔkwafo kɛ hiɛshikalɔ lɛ”
^ kk. 4 Kwɛmɔ March 2016, Blɔfo Buu-Mɔɔ, “Sanebimɔi Ni Jɛ Kanelɔi Adɛŋ” lɛ.