text:
WEMATA 6
Togun E Nɔ Jla Wɛnɖagbe ɔ É: Sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ Nɔ Sɔ́ Jlǒ Dó Zé Yeɖée Jó
1, 2. Azɔ̌ ɖaxó tɛ Jezu ka ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ è na wà? Nùkanbyɔ taji tɛ ka ɖò te?
HWƐHWƐ ɔ, toxóɖɔtɔ́ e nyí gǎn lɛ é nɔ dó akpá lɛ bo nɔ gɔn ɖiɖe. Ye mɛ ɖěɖee tlɛ ɖó linlin ɖagbe hugǎn lɛ é nɔ sixu kpéwú bo nɔ ɖè akpá yetɔn lɛ ǎ. Amɔ̌, Jezu Klisu, Axɔsu Mɛsiya ɔ gbɔn vo, éyɛ nɔ ɖè akpá tɔn lɛ hwebǐnu.
2 Ee Jezu huzu Axɔsu ɖò 1914 gudo é ɔ, é ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖè akpá e é dó xwè 1 900 mɔ̌ ɖíe é ɖé. Hwenu kpɛɖé jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn ɔ, é ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ: “È na jla axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ.” (Mat. 24:14) Xó enɛ lɛ sín jijɛ na nyí akpáxwé wuntun e na xlɛ́ fí ɖiɖe Jezu tɔn é tɔn. Amɔ̌, nùkanbyɔ taji ɖokpo ɖò te: Nɛ̌ Axɔsu ɔ ka na kpéwú bo ɖó ahwangɔnu wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖé ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ e mɛ cejɛnnabi, wanyiyi ma ɖó kpo sísí ma ɖó nú nǔ e nyí Mawu tɔn lɛ é kpo gɔ́ é mɛ gbɔn? (Mat. 24:12; 2 Tim. 3:1-5) Mǐ ɖó na tuùn xósin nùkanbyɔ enɛ tɔn, ɖó xósin ɔ kàn Klisanwun lɛ bǐ.
3. Jiɖe tɛ Jezu ka ɖó? Fitɛ é ka ba jiɖe mɔhun sín?
3 Mǐ ni lɛ́ lɛkɔ yì nǔɖɔɖ’ayǐ Jezu tɔn ɔ jí. Xógbe “è na jla” ɔ ka xlɛ́ ɖɔ Jezu ganjɛ xó tɔn wu à? Ganji, é xlɛ́! Jezu ganjɛwu ɖɔ emi na ɖó mɛ e na sɔ́ jlǒ dó nɔ gudo nú emi lɛ é ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ. Fitɛ é ka ba ganjɛwu enɛ sín? Tɔ́ tɔn gɔ́n wɛ. (Jaan 12:45; 14:9) Jɛ nukɔn nú ayikúngban jí wíwá Jezu tɔn ɔ, é mɔ lee Jehovah ganjɛ jlǒ e mɛsɛntɔ́ Tɔn lɛ nɔ ɖexlɛ́ é wu gbɔn é tlɔlɔ. Mǐ ni kpɔ́n lee Jehovah xlɛ́ ɖɔ emi ɖó ganjɛwu mɔhun gbɔn é.
Togun Towe Na Sɔ́ Jlǒ Dó Zé Éɖée Jó
4. Azɔ̌ tɛ Jehovah ka byɔ Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ ye ni nɔ gudo na? Nɛ̌ ye ka wà nǔ gbɔn?
4 Flín nǔ e jɛ hwenu e Jehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ é ni gbá goxɔ e na nyí hɔnkàn sinsɛn-biblo tɔn nú akɔta Izlayɛli tɔn é é. Jehovah gbɔn Mɔyizi jí bo ylɔ togun ɔ bǐ ɖɔ ye ni wá nɔ gudo nú azɔ̌ ɔ. Mɔyizi ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mɛ e ɖó jlǒ ɖagbe . . . lɛ ɔ, ye na hɛn nǔ alɔkpa alɔkpa wá nú Mawu Mavɔmavɔ.” Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? “Zǎnzǎn tɛgbɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ hɛn nǔ wá . . . kpo yeɖesunɔ sín jlǒ kpo.” Ye ɖò nǔ hɛn wá wɛ kaka bɔ è gbɔ bo ɖɔ nú ye ɖɔ ye “ni ma sɔ́ bló nùɖé bo hɛn wá nú Mawu xwé ɔ sín azɔ̌ ɔ ó”! (Tín. 35:5; 36:3, 6) Izlayɛli-ví lɛ ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah sín hwɛ jɔ bɔ é ɖeji dó emi wu.
5, 6. Sɔgbe xá Ðɛhan 110:1-3 ɔ, etɛ Jehovah kpo Jezu kpo ka ɖó nukún ɖò mɛsɛntɔ́ nugbǒ lɛ sí ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ?
5 Jehovah ka ɖó nukún ɖɔ emi na mɔ jlǒ ɖagbe mɔhun ɖò mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ gɔ́n ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ à? Ganji! Xwè 1 000 jɛji jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɖò ayikúngban jí ɔ, Jehovah ko sɔ́ dó ayi mɛ nú Davidi b’ɛ wlan nǔ dó hwenu e Mɛsiya ɔ na jɛ acɛ kpa jí é wu. (Xà Ðɛhan 110:1-3.) Jezu e è sɔ́ Axɔsu yɔyɔ̌ e na ɖó kɛntɔ́ lɛ bɔ ye na huzu kpannukɔn ɛ. Amɔ̌, é na lɛ́ ɖó ahwangɔnu ɖé b’ɛ na nɔ gudo n’i. È na hɛn ye gannugánnú cobonu ye na nɔ Axɔsu ɔ gudo ǎ. Mɛ winnyawinnya e tlɛ ɖò ye mɛ lɛ é na sɔ́ jlǒ dó zé yeɖée jó, bɔ ye na huzu mɛ wɔbuwɔbu ɖé bo na sukpɔ́ sɔmɔ̌, bɔ è na sɔ́ ye jlɛ́ dó ahǔn e nɔ ja kɔn nyì ayǐ zǎnzǎn é wu. *
6 Jezu tuùn ɖɔ emi wu ɖɔ xó dó wɛ nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Ðɛhan 110 mɛ é ɖè. (Mat. 22:42-45) Enɛ wu ɔ, hwɛ tɔn jɔ bɔ é ɖeji ɖɔ emi na mɔ gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ ɖěɖee na sɔ́ jlǒ dó zé yeɖee jó bo na jla wɛnɖagbe ɔ gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí é. Etɛ nǔ ɖěɖee jɛ ɖò hwenuxó mɛ lɛ é ka xlɛ́? Axɔsu ɔ ka sɔnǔ nú ahwangɔnu e sɔ́ jlǒ dó ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é ɖé nugbǒ à?
“Wǔjɔmɛ Ce kpo Azɔ̌ Ce kpo Wɛ Nyí Ðɔ Má Jla Wɛn Enɛ”
7. Ee è sɔ́ Jezu Axɔsu gudo é ɔ, afɔ tɛ lɛ é ka ɖè dó sɔnǔ nú ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na wà azɔ̌ e ɖò te kpɔ́n ye é?
7 Ee è sɔ́ Jezu Axɔsu tlolo gudo é ɔ, é jɛ nǔ sɔ́ nú ahwanvu tɔn lɛ jí bonu ye na w’azɔ̌ kpligidi ɔ. Lee mǐ ko mɔ gbɔn ɖò Wemata 2gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, é wá ba ahwanvu tɔn lɛ kpɔ́n, bɔ sín 1914 wá bǐbɛ̌mɛ 1919 tɔn ɔ, é wà nǔ kwiji ɖiɖe sín mɛ wu sín azɔ̌ ɖé. (Mal. 3:1-4) Enɛ gudo ɔ, ɖò 1919 ɔ, é sɔ́ deví gbejinɔtɔ́ e na nɔ ahwanvu tɔn lɛ nu é. (Mat. 24:45) Sín hwenɛnu ɖido ɔ, deví enɛ jɛ nùɖuɖu gbigbɔ tɔn na ye jí gbɔn xóɖiɖɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó tɔn lɛ kpo wema e è ɖetɔ́n lɛ é kpo gblamɛ; nùɖuɖu enɛ nɔ tɛɖɛ̌ jí hwɛhwɛ ɖɔ Klisanwun lɛ bǐ wɛ ɖó na jla wɛnɖagbe ɔ.
8-10. Nɛ̌ kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ ka flɔ́ zo dó glɔ nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ gbɔn? Na kpɔ́ndéwú ɖokpo. (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Kpléɖókpɔ́ Ðaxó Nukɔntɔn Ðěɖee Flɔ́ Zo Dó Glɔ nú Wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ lɛ É.”)
8 Xóɖiɖɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó tɔn lɛ. Ðó akpàkpà ɖò Biblu Kplɔntɔ́ lɛ sɔ́ wɛ bonu ye na mɔ alixlɛ́mɛ wutu ɔ, ye kplé ɖò Cedar Point, Ohio, États-Unis sín azǎn 1 jɛ 8gɔ́ Zǒsun 1919 tɔn gbè, bo bló kpléɖókpɔ́ ɖaxó nukɔntɔn e ye bló ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ gudo é. Azǎn wegɔ ɔ gbè ɔ, Nɔví Rutherford xwlé xóɖiɖɔ ɖé kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ bo tɛɖɛ̌ jí ɖ’emɛ ɖɔ: “Azɔ̌ e Klisanwun ɖé na wà ɖò ayikúngban jí é . . . wɛ nyí wɛn axɔsuɖuto Aklunɔ ɔ tɔn tɔn jlajla.”
9 Kpléɖókpɔ́ ɖaxó enɛ sín azǎn atɔ́ɔ́ngɔ ɔ gbè ɔ, Nɔví Rutherford xwlé xóɖiɖɔ ɖé mɛ bɔ xota tɔn nyí “Xóɖiɖɔ ɖé nú Azɔ̌watɔ́ Hàtɔ́ Lɛ,” bɔ è wá ɖetɔ́n dó Atɔxwɛ mɛ ɖò xota “Axɔsuɖuto ɔ Jlajla” glɔ. É ɖɔ dó xóɖiɖɔ ɔ mɛ ɖɔ: “Ðò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ Klisanwun ɖé na kanbyɔ éɖée ɖɔ: Etɛwu un ka ɖò ayikúngban ɔ jí? Xósin tɔn wɛ ɖó na nyí ɖɔ Aklunɔ ɔ sɔ́ xomɛnyínyɔ́ dó ɖè mì bɔ un nyí afɔsɔ́ɖótetɔ́ tɔn bo na dó wɛn hwɛ dó gbɔ xá Mawu tɔn ɔ gbɛ̀ ɔ; wǔjɔmɛ ce kpo azɔ̌ ce kpo wɛ nyí ɖɔ má jla wɛn enɛ.”
10 Ðò xóɖiɖɔ manawɔn enɛ mɛ ɔ, Nɔví Rutherford ɖɔ ɖɔ è na jɛ xójlawema yɔyɔ̌ L’Âge d’Or (ee è nɔ ylɔ ɖɔ Réveillez-vous! égbé é) ɖetɔ́n jí, bɔ è na zán dó xlɛ́ mɛ lɛ ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ wɛ nyí nukúnɖiɖo ɖokpo géé e ɖè nú gbɛtɔ́ lɛ é. Enɛ gudo ɔ, è kanbyɔ kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ ɖɔ mɛ nabi ka jló na ɖ’alɔ ɖò xójlawema enɛ mímá mɛ à jí. Gbeɖiɖówema kpléɖókpɔ́ enɛ tɔn ɖé tinmɛ ɖɔ: “Lee mɛ lɛ yí gbè gbɔn é jiwǔ. Gbɛtɔ́ afatɔ́n donu ayizɛ́n site zɛɛn.” * É ɖò wɛn ɖɔ Axɔsu ɔ ɖó gbɛtɔ́ e ɖó jlǒ bɔ akpàkpà nɔ sɔ́ ye dó Axɔsuɖuto tɔn jlajla wu lɛ é!
11, 12. Etɛ Atɔxwɛ 1920 tɔn ka ɖɔ dó hwenu e è na w’azɔ̌ e xó Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ é dó é wu?
11 Wema e è ɖetɔ́n lɛ é. Ðò Atɔxwɛ lɛ mɛ ɔ, lee azɔ̌ e xó Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ b’ɛ nyí wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jlajla é ɖò taji sɔ́ é ɖò wě jɛ wɛ kpɛɖé kpɛɖé. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖé lɛ sín bǐbɛ̌mɛ xwè 1920 jɛ 1929 tɔn.
12 Wɛn tɛ è ka na jla bɔ xó e ɖò Matie 24:14 mɛ é na jɛnu? Hwetɛnu è ka na wà azɔ̌ enɛ dó? Xota “Wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ Tɔn” ee tɔ́n ɖò Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Liyasun 1, 1920 tɔn mɛ é tín wɛn ɔ mɛ, bo ɖɔ: “Wɛnɖagbe e xó ɖɔ wɛ è ɖè ɖò fí e kàn vivɔnu gbɛ̀ xóxó elɔ tɔn kpo axɔsuɖuto Mɛsiya tɔn ɔ ɖiɖó ayǐ kpo.” Xota ɔ xlɛ́ hwenu e è na jla wɛn enɛ dó é céɖécéɖé bo ɖɔ: “È ɖó na jla wɛn enɛ ɖò ahwan ɖaxó [Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn] ɔ kpo ‘ya ɖaxó ɔ’ kpo vlamɛ.” Enɛ wu ɔ, xota ɔ ɖɔ: “Dìn wɛ nyí hwenu ɔ bɔ . . . è na jla gbɔn fí e Klisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ ko ɖè é bǐ.”
13. Nɛ̌ Atɔxwɛ 1921 tɔn ka dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ ɖɔ ye ni ɖè jlǒ xlɛ́ gbɔn?
13 È na dó cɔcɔ nú togun Mawu tɔn cobɔ é na wà azɔ̌ e xó Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ é wɛ à? Eǒ. Xota “Kpankɔ́n Ganji” ee tɔ́n ɖò Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Xwèjísun 15, 1921 tɔn mɛ é dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ ɖɔ ye ni ɖè jlǒ xlɛ́. È dó wusyɛn lanmɛ nú ye mɛ ɖokpo ɖokpo ɖɔ ye ni nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ: “Wǔjɔmɛ ɖaxó hugǎn ɖé wɛ é nyí nú mì, bo lɛ́ nyí azɔ̌ ce ɖɔ má ɖ’alɔ ɖò [wɛnɖagbejijla]zɔ́ enɛ mɛ à cé?” Xota ɔ lɛ́ ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mǐ kanɖeji ɖɔ enyi mi nɔ mɔ ɖɔ [wǔjɔmɛ ɖé wɛ alɔɖiɖo ɖò azɔ̌ enɛ mɛ nyí] ɔ, mi na cí Jelemíi e sín xomɛ Aklunɔ sín xó ɔ cí myɔ ɖé ɖɔhun ɖè bo nɔ sísɛ́ ɛ bɔ é ma sixu gɔn ɖiɖɔ ǎ é ɖɔhun.” (Jel. 20:9) Wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah kpo Jezu kpo ɖeji dó mɛ ɖěɖee nɔ nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ kpo gbejininɔ kpo lɛ é wu.
14, 15. Ðò 1922 ɔ, ali tɛ nu Atɔxwɛ ka dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ ɖɔ ye ni ba mɛ ɖevo lɛ mɔ ɖè?
14 Nɛ̌ Klisanwun nugbǒ lɛ ka ɖó na hɛn wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn yì nú mɛ ɖevo lɛ gbɔn? Xota “Azɔ̌ ɔ Ðò Taji” e hwe bo ka ɖó hlɔnhlɔn é tɔ́n ɖò Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Avivɔsun 15, 1922 tɔn mɛ; é dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ ɖɔ ye ni “hɛn wɛn e è ɖetɔ́n dó wema mɛ é yì jó nú mɛ ɖevo lɛ kpo kanɖodonǔwu kpo, bo yì ɖɔ xó nú ye ɖò hɔn yetɔn lɛ nukɔn, bo gbɔn mɔ̌ mɛ ɖekúnnu nú ye ɖɔ axɔsuɖuto jixwé tɔn ɔ ko sɛkpɔ.”
15 É ɖò wɛn ɖɔ sín 1919 ɖido ɔ, Klisu zán deví tɔn gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ ɔ dó tɛɖɛ̌ jí hwɛhwɛ ɖɔ wǔjɔmɛ kpo azɔ̌ kpo e Klisanwun ɖé ɖó ɖò ayikúngban jí é wɛ nyí wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla. Nɛ̌ Biblu Kplɔntɔ́ bǐbɛ̌mɛ tɔn lɛ ka wà nǔ gbɔn dó wusyɛn e è dó lanmɛ nú ye ɖɔ ye ni ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ Axɔsuɖuto jijla tɔn ɔ mɛ é wu gbɔn?
“Gbejinɔtɔ́ lɛ Na Nyí Mɛɖéezejotɔ́ Lɛ”
16. Nɛ̌ mɛxo ɖěɖee è sɔ́ lɛ é ɖé lɛ ka wà nǔ gbɔn dó linlin e ɖɔ ɖɔ mɛ lɛ bǐ ɖó na ɖ’alɔ ɖò kúnnuɖiɖezɔ́ ɔ mɛ é wu?
16 Ðò 1920 jɛ 1939 vlamɛ ɔ, mɛɖé lɛ gbɛ́ linlin e ɖɔ ɖɔ Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ bǐ ɖó na ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é. Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Abɔxwísun 1, 1927 tɔn tín nǔ e ɖò jijɛ wɛ é mɛ: “Égbé ɔ, mɛɖé lɛ tíìn ɖò sinsɛn [agun] ɔ mɛ bo nyí mɛxo agun tɔn . . . bo ka nɔ gbɛ́ ɖɔ emi kún na dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví yetɔn lɛ bonu ye na ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ó, lobo nɔ gbɛ́ ɖɔ emi lɔ kún ka na ɖ’alɔ ɖ’emɛ ó. . . . Ðɔ e è ɖɔ ɖɔ è ni nɔ hɛn wɛn Mawu tɔn, Axɔsu tɔn tɔn kpo Axɔsuɖuto tɔn tɔn kpo yì nú mɛ lɛ sín hɔn ɖé kɔn jɛ hɔn ɖé kɔn é nɔ hwɛ́n tó yetɔn.” Xota ɔ tɛɖɛ̌ jí ɖɔ: “Hwe ɔ nu sù bɔ gbejinɔtɔ́ lɛ na ɖó kɛ́n mɛ mɔhun lɛ jí bo na nyì alɔ nú ye, lobo na ɖɔ nú ye ɖɔ è na yí mɛxo agun tɔn sín azɔ̌ ɔ sín sunnu enɛ lɛ sí.” *
17, 18. Nɛ̌ agun gègě ka wà nǔ gbɔn dó alixlɛ́mɛ e gosin deví gbejinɔtɔ́ ɔ gɔ́n é wu? Nɛ̌ gbɛtɔ́ livi mɔkpan ka wà nǔ gbɔn ɖò xwè 100 e wá yì é mɛ?
17 Awǎjijɛnú wɛ é nyí ɖɔ mɛ gègě ɖò agun lɛ mɛ bo wà nǔ sɔgbe xá alixlɛ́mɛ enɛ e gosin deví gbejinɔtɔ́ ɔ gɔ́n é kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo. Ye mɔ ɖɔ wǔjɔmɛ ɖé wɛ é nyí ɖɔ emi ni má wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn. Ðò ali enɛ nu ɔ, Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Xwèjísun 15, 1926 tɔn ɖɔ: “Gbejinɔtɔ́ lɛ na nyí mɛɖéezejotɔ́ lɛ . . . bo na jla wɛn enɛ nú mɛ lɛ.” Gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ zán gbɛ̀ sɔgbe xá nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Ðɛhan 110:3 mɛ é, bo xlɛ́ ɖɔ emi sɔ́ jlǒ dó nɔ gudo nú Axɔsuɖuto Mɛsiya Tɔn ɔ.
18 Ðò xwè 100 e wá yì é mɛ ɔ, gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ sɔ́ jlǒ dó sɔ́ yeɖée jó bo wà Axɔsuɖuto jijlazɔ́ ɔ. Ðò wemata ɖěɖee bɔ d’ewu tlolo lɛ é mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee ye jla wɛnɖagbe ɔ gbɔn é (wlɛnwín kpo azɔwanú ɖěɖee ye zán lɛ é kpo) gɔ́ nú nǔ e mɛ é tɔ́n kɔ dó lɛ é jí. Amɔ̌, jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ni ɖɔ xó dó nǔ e wu gbɛtɔ́ livi mɔkpan enɛ lɛ ɖò gbɛ̀ e mɛ cejɛnnabi gɔ́ é ɖé mɛ cobo ka ɖ’alɔ ɖò Axɔsuɖuto jijlazɔ́ enɛ mɛ kpo jlǒ kpo é jí. Ee mǐ na ɖò enɛ gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Etɛwu un ka nɔ má wɛnɖagbe ɔ xá mɛ ɖevo lɛ?’
“Axɔsuɖuɖu Mawu Tɔn . . . Ni Nɔ Mya Nukún nú Mi Jɛ Nukɔn”
19. Etɛwu mǐ ka nɔ wà nǔ sɔgbe xá xó Jezu tɔn e ɖɔ “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn . . . ni nɔ mya nukún nú mi jɛ nukɔn” é?
19 Jezu byɔ ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn . . . ni nɔ mya nukún nú [ye] jɛ nukɔn.” (Mat. 6:33) Etɛwu mǐ ka nɔ wà nǔ sɔgbe xá xó enɛ lɛ? Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, ɖó mǐ tuùn lee Axɔsuɖuto ɔ nyí nǔ taji sɔ́ é, enɛ wɛ nyí ɖɔ é wɛ na zɔ́n bɔ linlin Mawu tɔn na jɛnu. Lee mǐ mɔ gbɔn ɖò wemata e wá yì é mɛ é ɔ, gbigbɔ mímɛ́ ɔ ɖè nugbǒ e sɔ́ akpàkpà mɛ bo kúnkplá Axɔsuɖuto ɔ lɛ é nyì wě kpɛɖé kpɛɖé. Hwenu e nugbǒ xɔ akwɛ Axɔsuɖuto ɔ tɔn byɔ ayi mǐtɔn mɛ é ɔ, é sísɛ́ mǐ bɔ Axɔsuɖuto enɛ nɔ mya nukún nú mǐ jɛ nukɔn.
20. Nɛ̌ lǒ e Jezu dó dó dɔkun e è sɔ́ hwla é wu é ka xlɛ́ lee ahwanvu tɔn lɛ na wà nǔ gbɔn dó byɔ e é byɔ ye ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ ni mya nukún nú ye jɛ nukɔn é wu?
20 Jezu tuùn lee ahwanvu tɔn lɛ na wà nǔ gbɔn sɔgbe xá byɔ e é byɔ ye ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ ni nɔ mya nukún nú ye jɛ nukɔn é é. Mǐ ni kpɔ́n lǒ e é dó dó dɔkun e è zé hwla é wu é. (Xà Matie 13:44.) Hwenu e nya e xó lǒ ɔ ɖɔ é ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò kéze ɔ mɛ é ɔ, é mɔ dɔkun e è zé hwla é ɖé, bo tuùn lee é xɔ akwɛ sɔ́ é tlolo. Etɛ é ka wà? “É víví n’i kaka, bɔ é yì sà nǔ e ɖò así tɔn lɛ bǐ, bo zé akwɛ ɔ dó wá xɔ gle ɔ na.” Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Hwenu e mǐ mɔ nugbǒ Axɔsuɖuto ɔ tɔn bo tuùn lee é xɔ akwɛ sɔ́ é ɔ, kpo awǎjijɛ kpo wɛ mǐ nɔ savɔ̌ ɖebǔ e é byɔ lɛ é, bo na mɔ tɛn dó sixu sɔ́ nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖó tɛn e jɛxa ye é mɛ, é wɛ nyí tɛn nukɔn ɔ mɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. *
21, 22. Nɛ̌ mɛ ɖěɖee nɔ nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ kpo gbejininɔ kpo lɛ é ka nɔ xlɛ́ ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ mya nukún nú emi jɛ nukɔn gbɔn? Na kpɔ́ndéwú ɖokpo.
21 Mɛ ɖěɖee nɔ nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ kpo gbejininɔ kpo lɛ é nɔ xlɛ́ ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ mya nukún nú emi jɛ nukɔn gbɔn nǔwiwa yetɔn lɛ gblamɛ, é nyí ɖɔ wɛ ye nɔ ɖɔ kpowun ǎ. Ye nɔ sɔ́ gbɛ̀ yetɔn, nǔwukpikpé yetɔn, kpo nǔɖokan yetɔn lɛ kpo dó nɔ gudo nú Axɔsuɖuto jijlazɔ́ ɔ. Mɛ gègě savɔ̌ ɖaxó lɛ bo na dó sixu wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn. Wɛnjlatɔ́ jlǒɖotɔ́ enɛ lɛ bǐ nɔ mɔ céɖécéɖé ɖɔ Jehovah nɔ dó nú mɛ ɖěɖee Axɔsuɖuto ɔ nɔ mya nukún na jɛ nukɔn lɛ é. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖé.
22 Avery Bristow kpo Lovenia Bristow kpo nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò tofɔligbé États-Unis tɔn ɖò ɖibla yì 1930. Xwè lɛ gudo ɔ, Lovenia ɖɔ: “Avery kpo nyì kpo ɖó awǎjijɛ gègě ɖò xwè ɖěɖee mǐ zán ɖó kpɔ́ dó wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ na sín hwenɛnu é mɛ. Azɔn mɔkpan wɛ mǐ ma tuùn fí e mǐ na mɔ sánsinkwɛ kpo nùɖuɖukwɛ kpo ɖè é ǎ. Amɔ̌, Jehovah nɔ hun ali ɖé jɛn wɛ. Mǐ ɖó gbexosin-alijitɔ́zɔ́ mǐtɔn te gbeɖé ǎ. Mǐ nɔ mɔ nǔ e hudo mǐ tawun é hwebǐnu.” Lovenia flín ɖɔ hwenu e ye ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Pensacola ɖò Floride é ɔ, é sù hweɖenu bɔ akwɛ kpo nùɖuɖu kpo vɔ dó ye. Ee ye lɛkɔ sín kúnnuɖegbe wá xwé é ɔ, ye mɔ sáki e mɛ nùɖuɖu ɖè é ɖaxó wè bɔ nùwlanwlan ɖé ɖ’eji bo ɖɔ: “Agun Pensacola tɔn wɛ sɛ́dó dó mi kpodo wanyiyi kpo.” Lovenia flín xwè tobutobu e é zán ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ é bo ɖɔ: “Jehovah jó mǐ dó gbeɖé ǎ. Mǐ ɖeji dó wutu tɔn, é ka flú mǐ gbeɖé ǎ.”
23. Nɛ̌ nǔ ka nɔ cí nú we ɖó nugbǒ Axɔsuɖuto ɔ tɔn e a mɔ é wu? Etɛ a ka kanɖeji bo na wà?
23 Mǐ bǐ sixu wà nǔ ɖokpo ɔ ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ mɛ ǎ. Ninɔmɛ mǐtɔn lɛ gbɔn vo. É ɖò mɔ̌ có, mǐ bǐ sixu mɔ ɖɔ wǔjɔmɛ ɖé wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni jla wɛnɖagbe ɔ kpo ayixa mǐtɔn bǐ kpo. (Kolo. 3:23) Ðó nugbǒ xɔ akwɛ Axɔsuɖuto ɔ tɔn e mǐ mɔ é sù nukún mǐtɔn mɛ wutu ɔ, mǐ ɖò gbesisɔmɛ, ɛɛn, akpàkpà nɔ sɔ́ mǐ bɔ mǐ na savɔ̌ ɖebǔ e é byɔ é bo na mɔ tɛn dó wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ mlɛ́mlɛ́. Nǔ e jí a kú dó é nɛ à cé?
24. Etɛ ka nyí ɖokpo ɖò nǔ ɖaxó hugǎn ɖěɖee Axɔsuɖuto ɔ ɖò wiwa wɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é mɛ?
24 Ðò xwè kanweko e wá yì é mɛ ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ Axɔsu ɔ ko bló bɔ xógbe nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn e ɖò Matie 24:14 mɛ é jɛnu. É ka dó cɔcɔ nú mɛ cobo wà mɔ̌ ǎ. Ee ahwanvu lɛ gosin gbɛ̀ elɔ e mɛ cejɛnnabi gɔ́ é mɛ gudo é ɔ, ye sɔ́ jlǒ dó zé yeɖée jó bo na jla wɛnɖagbe ɔ. Wɛnɖagbe e jla wɛ ye ɖè gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é nyí akpáxwé wuntun fí ɖiɖe Jezu tɔn tɔn, bo lɛ́ nyí ɖokpo ɖò nǔ ɖaxó hugǎn e Axɔsuɖuto ɔ ɖò wiwa wɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é mɛ.
^ akpá. 5 Ðò Biblu mɛ ɔ, ahǔn nɔ dó gesí nǔ e túnflá é.
^ akpá. 10 Alɔnuwema À qui l’œuvre est confiée tinmɛ ɖɔ: “Azɔ̌ e è nɔ zán L’Âge d’Or dó wà é wɛ nyí wɛn axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè. . . . Enyi è xwlé wɛn ɔ mɛ gudo ɔ, è nɔ jó L’Âge d’Or ɔ ɖokpo dó nyì xwé ɖokpo ɖokpo gbè, enyi mɛ lɛ na nyikɔ nú yìyí tɔn alǒ gbɔ ɔ nɛ.” Xwè mɔkpan gudo ɔ, è dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví lɛ ɖɔ ye ni yí nyikɔ mɛ lɛ tɔn bonu ye na nɔ yí L’Âge d’Or gɔ́ nú Atɔxwɛ lɛ. Bɛ́sín azǎn nukɔntɔn Zofínkplɔsun 1940 tɔn gbè ɔ, è dó wusyɛn lanmɛ nú togun Jehovah tɔn ɖɔ ye ni nɔ má xójlawema lɛ nú mɛ lɛ lobo nɔ ɖó gbè nabi e ye má é tɔn.
^ akpá. 16 Ðò hwe ɔ nu ɔ, vo wɛ agun ɔ nɔ ɖè bo nɔ sɔ́ mɛxo agun tɔn lɛ. Enɛ wu ɔ, agun ɔ sixu gbɛ́ ɖɔ emi kún na sɔ́ mɛ ɖěɖee gbɛ́ kúnnuɖegbe yiyi xó ɔ lɛ é ó. È na ɖɔ xó dó huzuhuzu e kúnkplá mɛxo agun tɔn lɛ sísɔ́ é jí ɖò Wemata 12gɔ́ ɔ mɛ.
^ akpá. 20 Jezu ɖɔ xó mɔhun ɖé ɖò lǒ e é dó dó ajɔ̌tɔ́ e ɖò jɛ̌ xɔ akwɛ ɖé ba wɛ é wu é mɛ. Ee é mɔ é ɔ, é sà nǔ e ɖò así tɔn lɛ é bǐ bo xɔ. (Mat. 13:45, 46) Lǒ wè lɛ lɛ́ kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ sixu kplɔ́n nugbǒ Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖò ali vovo lɛ nu. È na ɖɔ ɔ, mɛɖé lɛ nɔ yì tɔ́n d’eji; mɛ ɖevo lɛ ka nɔ ba mɔ. Amɔ̌, ɖebǔ wɛ mǐ na bo mɔ nugbǒ ɔ gbɔn ɔ, mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó savɔ̌ lɛ bǐ bonu Axɔsuɖuto ɔ na dó mya nukún nú mǐ jɛ nukɔn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ.


c: text/html

text:
A ka Tuùn À?
Nɛ̌ è ka nɔ hɛn myɔ dó mɛɖée jí ɖò hwexónu gbɔn?
TAN Biblu tɔn e mǐ mɔ ɖò Bǐbɛ̌mɛ 22:6 mɛ é ɖɔ ɖɔ, bo na dó sixu sɔnǔ bo yì savɔ̌ ɖé ɖò fí línlín ɖé ɔ, Ablaxamu “ɖiɖa naki e é na dó dó vɔ̌ zo ɔ vǐ tɔn Izaki, bo hɛn myɔ kpodo jivǐ kpo alɔ mɛ, bɔ ye mɛ wè lɛ zɔn kpɔ́ ɖidó.”
Akpáxwé ɖebǔ ɖò Mawuxówema ɔ mɛ bo tinmɛ lee mɛ lɛ nɔ bɔ myɔ gbɔn ɖò hwexónu é ǎ. É hwe bǐ ɔ, nǔtinmɛtɔ́ ɖokpo ɖɔ dó tan e xó ɖɔ wɛ mǐ ɖè dìn é wu ɖɔ “é na vɛwǔ ɖɔ è ni hɛn [myɔ ɖé] dó mɛɖé jí bo zɔn ali gaga mɔhun” e Ablaxamu kpo Izaki kpo zɔn é. Enɛ wu ɔ, é sixu ko nyí nǔ e sín hudo Ablaxamu ɖó bo na bɔ myɔ ɔ é xó ɖɔ wɛ tan ɔ na ko ɖè.
É ɖò mɔ̌ có, mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ɖɔ myɔ bibɔ kún nɔ bɔwǔ ɖebǔ ɖò hwexónu ó. Ðò fí e é nyɔ́ bló ɖè lɛ é ɔ, mɛ lɛ na ko mɔ ɖɔ enyi emi wún akán zozo ɖò nɔzo emitɔn lɛ gɔ́n ɔ, é nyɔ́ hú emiɖesunɔ ni flɔ́ myɔ ɖé. Enɛ wu ɔ, akɔwé gègě ɖi ɖɔ agbǎn ɖé wɛ Ablaxamu hɛn, vlafo zɛ̌nví ɖé bɔ è dó cɛ́ni kɔ tɔn, lobɔ é cyan myɔ e ye bɔ wá yì zǎnmɛ é sín akán d’emɛ. (Eza. 30:14) È hɛn ɔ, è na zán akán e ɖò zozo bɔ è hɛn dó nǔ mɛ mɔ̌ bo ɖò yiyi wɛ lɛ é kpo naki xúxú yɔywɛ ɖé lɛ kpo bo dó bɔ myɔ na, ɖò hweɖebǔnu ɖò tomɛyiyi ɔ hwenu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Xomɛfífá: Ali Nùnywɛ Tɔn
Toñi, ee nɔ wà nukúnkpédómɛwu sín azɔ̌ é, xúxú hɔn ɔ, bɔ nawe ɖé sɔ n’i. Nawe ɔ zun Toñi bo súxó dó ta n’i ɖɔ é kún yawu wá bo na kpɔ́n mamáa emitɔn mɛxomɔ ɔ wu nú emi ó. Toñi gbɔhwenu ǎ. É ɖò mɔ̌ có, é dó kɛnklɛn nú nawe ɔ kpo gbè fífá kpo nú mɔjɛmɛ e é ma ɖó ǎ é.
ÐEVO e Toñi wá é ɔ, nawe ɔ lɛ́vɔ dóhwɛ ɛ kpo xomɛsin kpo. Nɛ̌ é ka wà nǔ gbɔn? É ɖɔ: “Ninɔmɛ ɔ vɛwǔ tawun. Hwɛ tɔn jɔ ɖebǔ bonu é na nyla gbè nú mì ǎ.” É ɖò mɔ̌ có, Toñi lɛ́vɔ dó kɛnklɛn nú nawe ɔ bo ɖɔ n’i ɖɔ emi mɔ nukúnnú jɛ wuvɛ̌ e sè wɛ é ɖè é mɛ.
Enyi hwi wɛ ɖò Toñi tɛnmɛ ɔ, nɛ̌ a ka lin ɖɔ emi na ko wà nǔ gbɔn? A ka na tɛnkpɔn bo fá xomɛ à? É na vɛwǔ nú we tawun ɖɔ a ni ɖu ɖò hwiɖée jí wɛ à? Nugbǒ ɔ, é sixu nɔ ma bɔwǔ bɔ è na cí xwii ɖò ninɔmɛ ɖěɖee cí ee xó mǐ ɖɔ ɖò aga é ɖɔhun lɛ é mɛ. Hwenu e akpɔ̀ ɖò mǐ ɖó wɛ alǒ è ɖò nǔɖɔ ba mǐ wɛ é ɔ, é nɔ vɛwǔ tawun ɖɔ mǐ ni fá xomɛ.
Amɔ̌, Biblu dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nyí xomɛfatɔ́. Xó Mawu Tɔn tlɛ cá jijɔ enɛ ɖó kpɔ́ kpo nùnywɛ kpo. “Mɛɖé ɖò mi mɛ, bo tuùn nǔ, bo lɛ́ ɖó nùnywɛ à?” wɛ Jaki kanbyɔ. “Ni bo ɖexlɛ́ gbɔn gbɛ̀ ɖagbe e é nɔ zán ɔ gblamɛ, bo ɖexlɛ́ gbɔn nǔ e é nɔ wà ɖò mɛɖée sɔ́ hwe kpo nùnywɛ kpo mɛ lɛ [alǒ ‘kpo xomɛfífá e nɔ tɔ́n sín nùnywɛ mɛ é kpo,’ nwt] gblamɛ.” (Ja. 3:13) Ali tɛ nu xomɛfífá ka nyí xlɛ̌ nùnywɛ e gosin aga é tɔn ɖé ɖè? Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ Mawu tɔn enɛ?
LEE XOMƐFÍFÁ NYÍ NÙNYWƐNÚ GBƆN É
Xomɛfífá sixu zɔ́n bɔ xomɛsin bú. “È sɔ́ gbè fífá dó na xósin mɛ ɔ, xomɛ nɔ fá; è ka kán gbè nú mɛ ɔ, xomɛsin ɔ ɖě nɔ jɛ ɖě jí.”
Xósin nina mɛ kpo xomɛsin kpo sixu zɔ́n bɔ ninɔmɛ e ma nyɔ́ ǎ é ɖé na lɛ́ nyla d’eji, ɖó é cí naki bɛ́ dó myɔ mɛ ɖɔhun. (Nùx. 26:21) Loɔ, xósin nina mɛ kpo xomɛfífá kpo nɔ xò hwìhwɛ́ mɛ hwɛhwɛ. É tlɛ sixu zɔ́n bɔ mɛ e ɖò hunnylanylá jí é ɖé na byɔ éɖée mɛ.
Toñi ɖesunɔ mɔ ɖó mɔ̌. Ee nawe ɔ ɖ’ayi lee Toñi na xósin i kpo gbè fífá kpo gbɔn é wu é ɔ, é bɛ́ avǐ. É tinmɛ ɖɔ tagba mɛɖesunɔ tɔn lɛ kpo xwédo tɔn lɛ kpo wɛ ɖò ya dó nú emi wɛ. Toñi ɖekúnnu nú nawe ɔ, bɔ Biblu kplɔnkplɔn ɖé bɛ́; hwìhwɛ́ e é hwíhwɛ́ éɖée bo wà nú kpo xomɛfífá kpo é wɛ hɛn lè enɛ lɛ bǐ wá.
Xomɛfífá sixu zɔ́n bɔ mǐ ɖó awǎjijɛ. “Nǔ nyɔ́ nú [ alǒ ‘awǎjijɛnɔ wɛ nú,’ nwt] mɛfífá lɛ, ɖó ayikúngban ɔ na nyí yetɔn!”
Etɛwu mɛ e nɔ fá xomɛ lɛ é ka nɔ nyí awǎjijɛnɔ? Mɛ e nyí adakaxotɔ́ ɖ’ayǐ lɛ é gègě tíìn bɔ é sín xomɛfífá e ye sɔ́ dó awu ɖɔhun é wutu bɔ ye ɖó awǎjijɛ dìn. Gbɛ̀ yetɔn kpɔ́n te, bɔ ye tuùn ɖɔ sɔgudo jiwǔ ɖé ɖò te kpɔ́n emi. (Kolo. 3:12) Adolfo e nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé ɖò Espagne é flín lee gbɛzán tɔn ɖè, cobɔ é wá mɔ nugbǒ ɔ é.
Adolfo ɖɔ: “Gbɛ̀ ce ɖó nu ɖebǔ ǎ. Un nɔ sìn xomɛ hwɛhwɛ, b’ɛ syɛn sɔmɔ̌ bɔ xɔ́ntɔn ce ɖé lɛ nɔ ɖi xɛsi dó lee un nɔ wà nǔ kpo tasyɛnsyɛn kpo, kpodo adakaxixo kpan gbɔn é wu. Gudo mɛ ɔ, nùɖé wá huzu mì. Ðò hunxixo ɖé sín hwenu ɔ, è xú jivǐ mì azɔn ayizɛ́n bɔ un ɖi hun kaka bo ɖibla kú.”
É ɖò mɔ̌ có, dìn ɔ, Adolfo nɔ kplɔ́n mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye ni nyí xomɛfatɔ́ gbɔn xó tɔn lɛ kpo nǔwiwa tɔn lɛ kpo gblamɛ. Mɛ gègě nɔ kpɔ́ jɛ jǐ tɔn dìn ɖó é nɔ wà nǔ kpo wanyiyi kpo kpodo xomɛfífá kpo. Adolfo ɖɔ ɖɔ xomɛ hun emi tawun nú huzuhuzu ɖěɖee emi kpéwú bo bló lɛ é. Bɔ é dokú nú Jehovah nú alɔ e é dó è b’ɛ tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ xomɛfífá tɔn é.
Xomɛfífá nɔ hun xomɛ nú Jehovah. “Vǐ ce, yǐ nùnywɛ, bonu xomɛ na hun mì; enɛ ɔ, un hɛn ɔ, un na kɛnu nú mɛ e nɔ ɖò nǔ ce ɖɔ wɛ é.”
Nugbǒ ɔ, Awovi e nyí kɛntɔ́ Jehovah tɔn ɖaxó ɔ é ɖò nǔ tɔn ɖɔ wɛ. Jehovah ɖó hwɛjijɔ lɛ bǐ bɔ mɛzunzun mɔhun lɛ na sìn xomɛ n’i, amɔ̌, Biblu ɖɔ ɖɔ é kún “nɔ yawu sìn xomɛ [ó].” (Tín. 34:6) Hwenu e mǐ dó gǎn bo wà nǔ Mawu ɖɔhun lobo ma nɔ yawu sìn xomɛ ǎ, bo nɔ lɛ́ fá xomɛ é ɔ, ali nùnywɛ tɔn wɛ mǐ mlɛ́ mɔ̌ nɛ, bɔ é nɔ hun xomɛ nú Jehovah tawun.
Gbɛ̀ égbé tɔn ɔ nyla ɖesu. Mǐ sixu xò gò mɛ e ‘nɔ mɔ yeɖée; nɔ yigo; nɔ nyla nu dó Mawu wu; nɔ ɖɔ mɛ nú; nɔ sixu ɖu ɖò yeɖée jí ǎ, bo nɔ nylahun’ lɛ é. (2 Tim. 3:2, 3) É ɖò mɔ̌ có, enɛ na zɔ́n bɔ Klisanwun ɖé na gɔn xomɛ fá ǎ. Xó Mawu Tɔn flín mǐ ɖɔ “nùnywɛ e gosin aga é . . . nɔ xò fífá kàn, nɔ nɔ jlɛ̌ jí.” (Ja. 3:17, nwt) Enyi mǐ nɔ fá xomɛ bo nɔ nɔ jlɛ̌ jí ɔ, mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó nùnywɛ Mawu tɔn. Nùnywɛ mɔhun na sísɛ́ mǐ bɔ hwenu e è na dó xomɛsin xomɛ nú mǐ é ɔ, mǐ na wà nǔ kpo xomɛfífá kpo, bɔ enɛ tlɛ na lɛ́ zɔ́n bɔ mǐ na sɛkpɔ Jehovah e nyí Jɔtɛn nùnywɛ mavɔmavɔ tɔn é.


text:
ATƆXWƐ No. 5 2016 | Fitɛ A ka Sixu Mɔ Gbɔdónúmɛ Ðè?
Mǐ mɛ bǐ wɛ ɖó hudo gbɔ e Mawu nɔ dó nú mɛ é tɔn, ɖò taji ɔ, ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ. Atɔxwɛ elɔ ɖɔ xó dó lee Mawu nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee ɖò tagba lɛ kpo wuvɛ̌ lɛ kpo mɔ wɛ lɛ é gbɔn é jí.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Mǐ Bǐ Wɛ Ðó Hudo Gbɔdónúmɛ Tɔn
Mɛ̌ gɔ̌n a ka sixu yì hwenu e a ɖò aluwɛ mɛ é alǒ hwenu e wuvɛ̌ azɔn, alɔwliwli alǒ azɔ̌mamɔ tɔn lɛ ba we é?
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Lee Mawu Nɔ Dó Gbɔ nú Mǐ Gbɔn É
Nǔ e sixu d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɛ lɛ é ɛnɛ.
XOTA E ƉÒ AKPÀ Ɔ JÍ É
Gbɔdónúmɛ Ðò Hwenu Wuvɛ̌ Tɔn lɛ Mɛ
Lee è d’alɔ mɛɖé lɛ hwenu e ye ɖó hudo tɔn tawun é gbɔn é.
ƉI NǓ YE ƉƆHUN
“Mawu Mavɔmavɔ Wɛ Nɔ Na Ðuɖeji Mɛ”
Etɛ ka d’alɔ Davidi b’ɛ ɖu ɖò Goliyati jí? Etɛ tan Davidi tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?
Davidi kpo Goliyati Kpo: Nugbǒ Jɛn Tan Yetɔn Nyí À?
Wema wlantɔ́ ɖé lɛ nɔ xò nǔ kpɔ́n ɖɔ tan enɛ ka nyí mɔ̌ nugbǒ à jí. Hwɛ yetɔn ka jɔ à?
BIBLU NƆ HUZU GBƐZÁN MƐTƆN
Akpɔ̀ Nɔ Ðó Mì Bɔ Un Nɔ Xò Daka
Etɛ ka zɔ́n bɔ hunxoɖotoxomɛtɔ́ Mexique tɔn ɖé huzu gbɛzán tɔn?
Etɛ Biblu Ka Ðɔ?
Linlin vovo wɛ mɛ lɛ ɖó dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu. Enɛ wu ɔ, etɛ Mawuxówema ɔ ka kplɔ́n mɛ d’ewu tawun? Xósin ɔ sixu kpaca we.


text:
Ani Biblia lɛ Ŋmɛɔ Gbalatsemɔ Gbɛ?
Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa
Biblia lɛ ŋmɛɔ gbalatsemɔ gbɛ. Kɛlɛ, Yesu tsɔɔ akɛ nɔ kome pɛ abaanyɛ adamɔ nɔ atse gbãla. Ekɛɛ akɛ: ‘
Mɔ fɛɛ mɔ ni jeee ajwamaŋbɔɔ [hefatalɔ sɛɛ ni ajeɔ akɛ mɔ kroko náa bɔlɛ] hewɔ jɛ ni eeeshwie eŋa ni eyawɛ yoo kroko lɛ, efite gbãla.’
Kɛ́ atsɔ kutumpɔo kɛ shishiumɔ gbɛ nɔ atse gbãla lɛ, Nyɔŋmɔ ekpɛlɛɛɛ nɔ. Ebaagbala mɛi fɛɛ ni shiɔ amɛhefatalɔi yɛ saji ni he ehiaaa ni bɛ hiɛdɔɔ lɛ ahewɔ lɛ atoi, titri lɛ mɛi ni feɔ nakai koni amɛkɛ mɔ kroko ahi shi lɛ.


text: 9 Miiwie anɔkwale yɛ Kristo mli; mimaleee, ejaakɛ mihenilee yeɔ mi odase yɛ mumɔ krɔŋkrɔŋ mli,2 akɛ miyeɔ awerɛho babaoo ni minuɔ dɔlɛ ni sɛɛ efooo he yɛ mitsui mli.3 Ejaakɛ miná ni kulɛ atse mi diɛŋtsɛ kɛje Kristo lɛ he akɛ mɔ ni alomɔ lɛ yɛ minyɛmimɛi ni ji miwekumɛi yɛ heloo gbɛfaŋ lɛ anajiaŋ,4 mɛi ni ji Israelbii lɛ. Amɛnɔ ji biiatsɔmɔ lɛ kɛ anunyam lɛ kɛ kpaŋmɔi lɛ kɛ Mla lɛ kɛhãmɔ lɛ kɛ sɔɔmɔ krɔŋŋ lɛ kɛ shiwoi lɛ.5 Amɛnɔ ji tsɛmɛi lɛ, mɛi amli hu ni Kristo lɛ jɛ kɛba yɛ heloo gbɛfaŋ lɛ. Ajie Nyɔŋmɔ, mɔ ni ta nii fɛɛ nɔ lɛ, yi kɛya naanɔ. Amen.6 Shi no etsɔɔɔ akɛ Nyɔŋmɔ wiemɔ lɛ efee yaka. Ejaakɛ jeee mɛi fɛɛ ni jɛ Israel mli lɛ ji “Israel” lɛɛlɛŋ.7 Asaŋ jeee akɛni Abraham seshi* ji amɛ hewɔ lɛ, bii ji amɛ fɛɛ; shi moŋ, “Mɔ ni abaatsɛ lɛ akɛ oseshi* lɛ baajɛ Isak mli.”8 No ji akɛ, jeee heloonaa bii lɛ ji Nyɔŋmɔ bii lɛɛlɛŋ, shi shiwoo naa bii lɛ moŋ abuɔ akɛ seshi* lɛ.9 Ejaakɛ shiwoo wiemɔ lɛ nɛ: “Yɛ nɛkɛ be nɛɛ mli lɛ maba ni Sara baaná binuu.”10 Jeee no be lɛ mli kɛkɛ, shi moŋ be ni Rebeka kɛ wɔtsɛ Isak kome lɛ ná hãaji musu lɛ hu;11 ejaakɛ be ni anáko afɔ amɛ ni amɛtsuko nɔ kpakpa ko loo nɔ fɔŋ ko lɛ, bɔ ni afee ni Nyɔŋmɔ yiŋtoo yɛ halamɔ lɛ he lɛ akadamɔ nitsumɔi anɔ, shi moŋ eya nɔ edamɔ mɔ ni tsɛɔ mɔ lɛ nɔ lɛ,12 akɛɛ yoo lɛ akɛ: “Onukpa lɛ baatsɔ nyɔŋ ehã gbekɛ lɛ.”13 Tamɔ bɔ ni aŋma lɛ, akɛ: “Yakob lɛ, misumɔ lɛ, shi Esau lɛ, minyɛ lɛ.”14 Belɛ, te wɔɔkɛɛ tɛŋŋ? Ani Nyɔŋmɔ yeɔ sane ko ni ejaaa? Dabida!15 Ejaakɛ ekɛɛ Mose akɛ: “Mana mɔ fɛɛ mɔ ní misumɔɔ akɛ mana lɛ mɔbɔ lɛ mɔbɔ, ni majie musuŋtsɔlɛ kpo matsɔɔ mɔ fɛɛ mɔ ní misumɔɔ akɛ majie musuŋtsɔlɛ kpo matsɔɔ lɛ lɛ.”16 No hewɔ lɛ, agbɛnɛ, edamɔɔɔ nɔ ni mɔ shweɔ aloo mɔ lɛ mɔdɛŋbɔɔ nɔ,* shi moŋ edamɔ Nyɔŋmɔ, mɔ ni naa mɔbɔ lɛ nɔ.17 Ejaakɛ ŋmalɛ lɛ kɛɛ Farao akɛ: “Enɛ nɔŋŋ hewɔ mihã otee nɔ ohi shi lɛ: koni matsɔ onɔ majie mihewalɛ kpo matsɔɔ, koni mahã ajaje migbɛ́i lɛ yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ fɛɛ.”18 No hewɔ lɛ, agbɛnɛ, mɔ fɛɛ mɔ ni esumɔɔ akɛ ena lɛ mɔbɔ lɛ, lɛ mɔbɔ enaa, shi mɔ fɛɛ mɔ ni esumɔɔ akɛ eŋmɛ lɛ gbɛ ní ekpiliŋ etsui lɛ, lɛ eŋmɛɔ lɛ gbɛ ní ekpiliŋ etsui.19 No hewɔ lɛ, obaakɛɛ mi akɛ: “Mɛni hewɔ eshwaa mɔ* lolo? Ejaakɛ namɔ baanyɛ ate shi awo esuɔmɔnaa nii lɛ?”20 Shi bo gbɔmɔ, namɔ ji bo ni okɛ Nyɔŋmɔ kaneɔ? Ani nɔ ni ashɔ̃ lɛ baakɛɛ mɔ ni shɔ̃ lɛ lɛ akɛ: “Mɛni hewɔ oshɔ̃ mi nɛkɛ?”21 Mɛni? Ani gbɛshɔ̃lɔ lɛ bɛ hegbɛ yɛ sũ lɛ nɔ akɛ ekɛ sũ ni akpɔtɔ kome lɛ nɔŋŋ eko baashɔ̃ kukwɛi* ko ni hiɛ yɔɔ nyam, ni ekɛ eko hu ashɔ̃ kukwɛi* ko ni hiɛ bɛ nyam?22 Belɛ, kɛ́ Nyɔŋmɔ sumɔ akɛ ejie emlifu kpo ni ehã ale ehewalɛ lɛ, ni eto etsui shi waa ehã mlifu kukwɛi* ní sa hiɛkpatamɔ lɛ hu?23 Ni kɛji efee enɛ bɔ ni afee ni ehã ale enunyam falɛ yɛ mɔbɔnalɛ kukwɛii* ní etsɔ hiɛ esaa eto kɛhã anunyam lɛ anɔ lɛ,24 ni tsɔɔ akɛ, wɔ mɛi ni etsɛ lɛ, jeee kɛjɛ Yudafoi lɛ ateŋ kɛkɛ, shi moŋ kɛjɛ jeŋmaji lɛ hu ateŋ lɛ, no hu?25 Tamɔ bɔ pɛ ni ekɛɛ hu yɛ Hoshea wolo lɛ mli lɛ, akɛ: “Matsɛ mɛi ni jeee mimɛi lɛ akɛ ‘mimɛi,’ kɛ yoo ni asumɔɔɔ lɛ lɛ akɛ, ‘misuɔlɔ’;26 ni he ni akɛɛ amɛ yɛ akɛ, ‘Nyɛjeee mimɛi lɛ,’ jɛmɛ nɔŋŋ abaatsɛ amɛ akɛ ‘Nyɔŋmɔ hiɛkãalɔ lɛ bii’ yɛ.”27 Kɛfata he lɛ, Yesaia bolɔɔ yɛ Israel hewɔ akɛ: “Eyɛ mli akɛ Israelbii lɛ ayi fa tamɔ ŋshɔnaa shia moŋ, shi mɛi ni eshwɛ lɛ kɛkɛ yiwala abaahere.28 Ejaakɛ Yehowa* baahã mɛi abu amɛhe akɔntaa yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ, ebaagbe naa ni ebaafo lɛ kuku.”*29 Agbɛnɛ hu, taakɛ Yesaia gba lɛ: “Eji Yehowa,* taiatsɛ lɛ, shiii seshi* ko ehãaa wɔ kulɛ, wɔtsɔmɔ tamɔ Sodom pɛpɛɛpɛ, ni wɔfee tamɔ Gomora.”30 Belɛ, te wɔɔkɛɛ tɛŋŋ? Akɛ, eyɛ mli akɛ jeŋmajiaŋbii lɛ ediii jalɛ sɛɛ moŋ, shi amɛnine shɛ jalɛ, ni ji jalɛ ni jɛ hemɔkɛyeli mli lɛ nɔ;31 shi Israel lɛ, eyɛ mli akɛ ediɔ jalɛ mla sɛɛ moŋ, shi eshɛɛɛ nakai mla lɛ he.32 Mɛni hewɔ? Ejaakɛ amɛtsɔɔɔ hemɔkɛyeli nɔ amɛdiii sɛɛ, shi moŋ amɛdi sɛɛ oookɛɛ edamɔ nitsumɔi anɔ. Amɛtɛrɛ “tɛmɔ tɛ” lɛ;33 tamɔ bɔ ni aŋma lɛ, akɛ: “Naa! mikɛ tɛmɔ tɛ ko kɛ nanetɔ̃tɔmɔ tɛsaa ko miiŋmɛ shi yɛ Zion, shi mɔ fɛɛ mɔ ni náa no mli hemɔkɛyeli lɛ, enine enyɛŋ shi.”


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | JELEMÍI 12-16
Izlayɛli Wɔn Jehovah
Jehovah ɖè azɔ̌ vɛwǔ ɖé nú Jelemíi bo na dó ɖè kú e é kudeji bo na cí awa nú gò e yì wɛ Judáa kpo Jeluzalɛmu kpo ɖè é xlɛ́.
Jelemíi xɔ gǒjiblanú ɖé
Gǒjiblanú e è sìn d’alin é nɔte nú kancica vívɛ́ e sixu ɖò Jehovah kpo akɔta ɔ kpo tɛntin é
Jelemíi sɔ gǒjiblanú ɔ yì Eflati Tɔ̀ ɔ kɔn
É sɛxwe dó sónu mɛ, bo lɛkɔ wá yì Jeluzalɛmu
Jelemíi lɛkɔ yì Eflati Tɔ̀ ɔ kɔn bo na yí sɔ́ gǒjiblanú ɔ
Gǒjiblanú ɔ ko gblé
Jehovah tinmɛ nǔ e wu wɛ é hwenu e Jelemíi ko wà azɔ̌ e è ɖè n’i fó gudo é
Tónú e Jelemíi sè kpo ayi tɔn bǐ kpo ɖò nǔ e sixu vɛwǔ tawun mɛ é xlɛ́ gǎn e Jehovah nɔ dó bo na dó mɔ nǔ e ɖò mɛ lɛ sín ayi mɛ é


text:
A ka Ðò Gbesisɔmɛ, Bo Na Ðó Suúlu Bo Nɔte À?
“Mi lɔmɔ̌ ɔ, mi ɖó suúlu.”—JA. 5:8.
HAN LƐ: 78, 139
1, 2. (a) Etɛ ka sixu zɔ́n bɔ mǐ kanbyɔ ɖɔ: “Kaka jɛ hwetɛnu”? (b) Etɛwu kpɔ́ndéwú Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn lɛ tɔn ka sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ?
“HWETƐNU é na fó dó?” Gbeyiɖɔ gbejinɔtɔ́ Ezayíi wɛ kàn nǔ enɛ byɔ, bɔ gbeyiɖɔ Xabakuku lɔ kàn nǔ mɔhun byɔ bo ɖɔ: “Kaka jɛ hwetɛnu?” (Eza. 6:11; Xab. 1:2) Hwenu e Axɔsu Davidi ɖò Ðɛhan 13gɔ́ ɔ kpa wɛ é ɔ, é lɔ kanbyɔ azɔn ɛnɛ ɖɔ: “Kaka hwetɛnu?” (Ðɛh. 13:2, 3) Aklunɔ mǐtɔn Jezu Klisu lɔ tlɛ kàn nǔ enɛ byɔ hwenu e é mɔ nùmaɖi núwiwa mɛ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó è lɛ é tɔn é. (Mat. 17:17) Enɛ wu ɔ, enyi mǐ wá ɖò nǔ enɛ ɔ ɖokpo ɔ kanbyɔ mǐɖée wɛ hweɖelɛnu ɔ, é ɖó na kpaca mǐ ǎ.
2 Etɛ ka sixu zɔ́n bɔ mǐ nɔ kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, “Kaka jɛ hwetɛnu”? Vlafo é sixu nyí ɖɔ mǐ ɖò xwi ɖí xá nǔagɔwaxámɛ alɔkpa ɖé lɛ wɛ. Alǒ, mɛxoxwe kpo azɔn kpo alǒ kɔgbidinúmɛ e è nɔ mɔ ɖò “hwenu vɛwǔ” elɔ lɛ mɛ é ɖò ya dó nú mǐ wɛ. (2 Tim. 3:1) É sixu lɛ́ nyí nǔagɔwiwa mɛ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é tɔn wɛ ɖò nǔ wà dó mǐ wu wɛ. É na bo nyí nǔ ɖebǔ wɛ zɔ́n ɔ, tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah sɛntɔ́ hwexónu tɔn lɛ vo bo kàn nǔ ɖokpo ɔ byɔ bɔ é ma ka dóhwɛ ye ǎ é dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ tawun.
3. Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ hwenu e ninɔmɛ syɛnsyɛn lɛ na kpannukɔn mǐ é?
3 Amɔ̌, etɛ ka sixu d’alɔ mǐ hwenu e ninɔmɛ syɛnsyɛn mɔhun lɛ na wá kpannukɔn mǐ é? Ahwanvu Jaki e nyí nɔví Jezu tɔn é ɔ, Mawu sɔ́ d’ayi mɛ n’i bɔ é ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Nɔví lɛ mi, hǔn mi bo ɖó suúlu kaka, nú Aklunɔ na wá.” (Ja. 5:7) Nugbǒ ɔ, mǐ bǐ ɖó hudo suúlu tɔn. Amɔ̌, etɛ lɛ jijɔ Mawu tɔn enɛ ɖiɖó ka byɔ?
ETƐ KA NYÍ SUÚLU?
4, 5. (a) Etɛ lɛ suúluɖiɖo ka byɔ? (b) Nɛ̌ ahwanvu Jaki ka jlɛ́ suúluɖiɖo sín akpáxwé lɛ ɖokpo gbɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
4 Sɔgbe kpo Biblu kpo ɔ, sínsɛ́n e gbigbɔ mímɛ́ nɔ na é ɖokpo wɛ nyí suúlu; alɔdo Mawu tɔn mɛvo ɔ, gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ sixu ɖó suúlu ɖó bǎ e mɛ é jɛxa dó é ǎ. Nùnina Mawu tɔn ɖé wɛ suúlu nyí, bɔ ali taji e nu mǐ sixu xlɛ́ wanyiyi e mǐ ɖó n’i é ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ ni ɖó suúlu. Suúluɖiɖo nɔ lɛ́ xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú mɛ ɖevo lɛ. Enyi suúlumaɖo ɖò nukɔn yì wɛ ɔ, é nɔ vɔ́da nú wanyiyi e ɖò mǐ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo tɛntin é; suúluɖiɖo ka nɔ dó hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn jí na. (1 Kɔ. 13:4; Ga. 5:22) Suúluɖiɖo nɔ byɔ ɖɔ è ni ɖó jijɔ Klisanwun tɔn taji ɖevo lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é cá kàn tawun xá didɛ ee nyí jijɔ ɖé, bo nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖu ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn lɛ jí, cobo ka nɔ lɛ́ ɖó linlin ɖagbe ɖò hwe ɖokpo ɔ nu é. (Kolo. 1:11; Ja. 1:3, 4) Suúluɖiɖo sixu lɛ́ byɔ ɖɔ mǐ na mɔ wuvɛ̌ cobo ka na sú axɔ́ dó axɔ́ tɛnmɛ ǎ, na sɛ̀ dò ǎ, lobo gbí dɔn, enyi nǔ ɖebǔ na bo wá kpannukɔn mǐ ɔ nɛ. Gɔ́ na ɔ, Biblu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni ɖò gbesisɔmɛ bo yí gbè bá nɔte. Jaki 5:7, 8 tɛɖɛ̌ enɛ jí. (Xà.)
5 Etɛwu mǐ ka ɖó na ɖò gbesisɔmɛ bo yí gbè bá nɔte kpɔ́n Jehovah bonu é na wà nǔ? Jaki jlɛ́ ninɔmɛ mǐtɔn dó glesi ɖé tɔn wu. Glesi ɖé nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo nɔ dó jinukún tɔn, amɔ̌, é ɖó acɛ dó jǐ kpo hwesivɔ kpo alǒ dó lee jinukún lɛ na sù gbɔn é jí ǎ. É sixu kplɔ́ hwenu lɛ ǎ. É nɔ yí gbè ɖɔ emi ɖó na ɖó suúlu bo nɔte “bɔ ayikúngban [na] na jinukún ɖagbeɖagbe lɛ.” Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nǔ gègě tíìn bo zɛ acɛ e mǐ ɖó é wu hwenu e mǐ ɖò te kpɔ́n akpá Jehovah tɔn lɛ sín jijɛnu é. (Mak. 13:32, 33; Mɛ. 1:7) Glesi ɔ ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó na ɖó suúlu bo nɔte.
6. Etɛ kpɔ́ndéwú gbeyiɖɔ Micée tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?
6 Ninɔmɛ e mɛ mǐ ɖè égbé é vlɛ́ gbeyiɖɔ Micée hwenu tɔn. É nɔ gbɛ̀ hwenu e axɔsu nyanya Akazi kp’acɛ bɔ nùɖuɖonǔmɛ alɔkpa lɛ bǐ kpa zinkpo é. Nugbǒ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ huzu “nǔ nyanya wiwa sín gǎn.” (Xà Micée 7:1-3.) Micée mɔ ɖɔ emi kún sixu wà nǔ ɖě bo huzu ninɔmɛ enɛ lɛ ó. Enɛ wu ɔ, etɛ é ka sixu wà? É ɖɔ nú mǐ ɖɔ: ‘Nyɛ ɔ, un na nɔte kpɔ́n Jehovah ce; un ɖeji dó Mawu wǔ, ɖó é nɔ hwlɛn mì gan. Mawu ce na sè ɖɛ ce.’ (Micée 7:7) Micée ɖɔhun ɔ, mǐ lɔ ɖó na “nɔte.”
7. Etɛwu é ka byɔ nǔ ɖò mǐ sí hugǎn te ninɔ kpɔ́n Jehovah bonu é na ɖè akpá tɔn lɛ?
7 Enyi mǐ ɖi nǔ gbeyiɖɔ Micée ɖɔhun ɔ, mǐ na ɖò gbesisɔmɛ bo na nɔte kpɔ́n Jehovah. Ninɔmɛ mǐtɔn cí gantɔ́ e ɖò ganxó bo ɖò te kpɔ́n hwenu e è na hu i dó é tɔn ɖɔhun ǎ. È hɛn ɛ gannugánnú bɔ é ɖò te, é ka ɖò nukún ɖó te jijɛ wɛ ǎ. Ninɔmɛ mǐdɛɛ lɛ tɔn gbɔn vo tawun. Mǐ ɖò gbesisɔmɛ bá nɔte kpɔ́n Jehovah, ɖó mǐ tuùn ɖɔ é na ɖè akpá e é dó ɖɔ emi na na gbɛ̀ mavɔmavɔ mǐ dó hwetɔnnu pɛ́pɛ́pɛ́ é! Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ “kú hǔn bo ɖó akɔ́n nǔ lɛ bǐ nu kpo xomɛhunhun kpo.” (Kolo. 1:11, 12) Enyi mǐ ma wà mɔ̌ ǎ, bɔ ɖò te ninɔ mǐtɔn hwenu ɔ, mǐ ɖò nǔ hlun ɖɔ wɛ bo lɛ́ ɖò akpɔ̀ mɔ wɛ ɖɔ Jehovah kún ɖò hwinhwlɛndo wɛ bo na wà nǔ ó ɔ, é na nyɔ́ nukún tɔn mɛ ǎ.—Kolo. 3:12.
KPƆ́NDÉWÚ GBEJINƆTƆ́ ÐĚDEE ÐÓ SUÚLU LƐ É TƆN
8. Etɛ mǐ ka ɖó na flín hwenu e mǐ na ɖò tamɛ lin dó kpɔ́ndéwú sunnu kpo nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ hwexónu tɔn lɛ tɔn jí wɛ é?
8 Enyi mǐ flín sunnu kpo nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ hwexónu tɔn ɖěɖee ɖó suúlu, bo nɔte kpɔ́n Jehovah bonu é na ɖè akpá tɔn lɛ é ɔ, mǐ na ɖò gbesisɔmɛ hugǎn bo na nɔte. (Hlɔ. 15:4) Hwenu e mǐ na ɖò tamɛ lin dó kpɔ́ndéwú yetɔn lɛ jí wɛ é ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni flín táan nabi e ye ɖó na nɔte xɔ é, nǔ e wu ye ɖò gbesisɔmɛ bo na nɔte é kpo nyɔna e mɛ suúluɖiɖo yetɔn tɔ́n kɔ dó lɛ é kpo.
9, 10. Táan nabi Ablaxamu kpo Sala kpo ka ɖó na nɔte kpɔ́n Jehovah xɔ?
9 Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú Ablaxamu kpo Sala kpo tɔn. Ye ɖò “mɛ e ɖi nǔ bo ɖó sɔxwixwe [alǒ suúlu], bo nɔ mɔ nǔ e sín akpá Mawu dó ɔ yí, ɖó enɛ wu lɛ é” mɛ. Mawuxówema ɔ ɖɔ nú mǐ ɖɔ “Ablaxamu ɖó sɔxwixwe,” bo mɔ bɔ Jehovah d’akpá n’i ɖɔ emi na dó n’i, bo na bló bɔ kúnkan tɔn na sukpɔ́. (Ebl. 6:12, 15) Etɛwu Ablaxamu ka ɖó na xlɛ́ ɖɔ emi ɖó suúlu? È na ɖɔ kpowun ɔ, akpá e è dó n’i é ɖiɖe na byɔ hwenu. Akɔ e Jehovah jɛ xá Ablaxamu é bɛ́ azɔ̌ ɖò azǎn 14gɔ́ Nisáan 1943 J.H.M. tɔn gbè. Hwenɛnu wɛ Sala kpo é kpo gɔ́ nú xwédo yetɔn d’asá Eflati Tɔ̀ ɔ, lobo yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí. Ablaxamu ɖó na lɛ́ nɔte nú xwè 25 cobɔ è na jì vǐ sunnu tɔn Izaki ɖò 1918 J.H.M., bo ɖó na lɛ́ nɔte nú xwè 60 ɖevo cobɔ è na jì vivǔ tɔn Esawu kpo Jakɔbu kpo ɖò 1858 J.H.M.—Ebl. 11:9.
10 Ayikúngban nabi sín gǔ Ablaxamu ka ɖu? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Mawu na ayikúngban ɖebǔ Ablaxamu ɖò tomɛ fí ǎ; ayikúngban alɔbá ɖokpo vɔ́vɔ́ nyí étɔn ǎ. Loɔ, Mawu dó akpá n’i ɖɔ emi na na ɛ tò ɔ, bɔ é na wá nyí vivǔ tɔn lɛ lɔ tɔn, có Ablaxamu ka ko jì vǐ ɖebǔ hwenɛnu ǎ.” (Mɛ. 7:5) Ee Ablaxamu d’asá Eflati Tɔ̀ ɔ b’ɛ ɖó xwè 430 gudo é wɛ è wá bló tuto nú kúnkan tɔn bɔ é nyí akɔta ɖé bo na ɖu gǔ ayikúngban ɔ tɔn.—Tín. 12:40-42; Ga. 3:17.
11. Etɛwu Ablaxamu ka ɖò gbesisɔmɛ bo nɔte kpɔ́n Jehovah? Nyɔna tɛ lɛ é ka na mɔ, ɖó suúluɖiɖo tɔn wu?
11 Ablaxamu ɖò gbesisɔmɛ bo na nɔte ɖó suúlu tɔn jinjɔn nùɖiɖi e é ɖó nú Jehovah é jí. (Xà Eblée lɛ 11:8-12.) Ablaxamu hun xomɛ dó nɔte; é mɔ nú Mawu ɖè akpá e é dó n’i lɛ é bǐ ɖò gbɛhwenu tɔn ǎ cobo ka wà mɔ̌. Amɔ̌, dǒ nukún mɛ, bo kpɔ́n awǎjijɛ e é na ɖó hwenu e è na fɔ́n ɛ sín kú wá gbɛ̀ ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí é é. É na kpaca ɛ hwenu e é na mɔ azɔn nabi e Biblu ɖɔ tan é kpo kúnkan tɔn tɔn kpo sín xó é. * Hwenu e é na mɔ nǔ jɛ azɔ̌ taji e é wà, bɔ linlin Jehovah tɔn e kúnkplá kúnkan e sín akpá è dó é dó jɛnu é wu, azɔn nukɔntɔn ɔ é ɔ, dǒ nukún lee é na víví n’i sɔ́ é mɛ kpɔ́n! É ɖò wɛn ɖɔ é na mɔ ɖɔ te e emi nɔ é xɔ akwɛ.
12, 13. Etɛwu Jozɛfu ka ɖó na ɖó suúlu? Walɔ ɖagbe tɛ é ka ɖó?
12 Ablaxamu sín vìvúvivu e nɔ nyí Jozɛfu é lɔ xlɛ́ ɖɔ emi ɖò gbesisɔmɛ bo ɖó suúlu. È wà nǔ agɔ baɖabaɖa ɖé lɛ xá ɛ. Nukɔntɔn ɔ, nɔví tɔn lɛ sà ɛ dó kannumɔgbenu hwenu e é ɖó xwè 17 mɔ̌ é. Enɛ gudo ɔ, è dó jì i ɖɔ é hwlɛn kàn xá gǎn tɔn sín asì bɔ é wá yì tɔn ɖò gankpa mɛ. (Bǐb. 39:11-20; Ðɛh. 105:17, 18) Ðó nǔjlɔjlɔwiwa tɔn wutu ɔ, dǒ wɛ è ɖó na dó n’i, loɔ, tó wɛ è lɛ́ dɔn n’i. Amɔ̌, xwè 13 gudo ɔ, nǔ lɛ bǐ ɖyɔ ajijimɛ. È ɖè è tɔ́n sín gankpa mɛ, bo sɔ́ ɛ bɔ é nyí mɛ taji hugǎn wegɔ ɔ ɖò Ejipu.—Bǐb. 41:14, 37-43; Mɛ. 7:9, 10.
13 Nǔagɔwaxámɛ ɔ ɖó akpɔ̀ nú Jozɛfu wɛ à? É ka jó jiɖiɖe dó Mawu tɔn Jehovah wu dó wɛ à? Eǒ. Etɛ ka d’alɔ Jozɛfu bɔ é xwè sɔ bo nɔte? Nǔ e é ɖi nú Jehovah é wɛ. É mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò nǔ e jɛ lɛ é mɛ. Ðǒ ayi lee enɛ tɔ́n ɖò nǔ e é ɖɔ nú nɔví tɔn lɛ é mɛ gbɔn é wu: “Mi ma ɖi xɛsi ó, ɖó un sixu sɔ́ nyɛɖée ɖó Mawu tɛn mɛ ǎ. Nǔ nyanya wɛ mi lin na wà dó wutu ce, Mawu ka zé dó huzu nǔ ɖagbe na, bonu nǔ e ɖò jijɛ wɛ égbé ɔ na dó sixu jɛ, bonu mɛ gègě na gán.” (Bǐb. 50:19, 20) Gudo mɛ ɔ, Jozɛfu wá mɔ ɖɔ te e emi nɔ é xɔ akwɛ.
14, 15. (a) Etɛ ka nyí nǔ nukúnɖeji ɖò suúluɖiɖo Davidi tɔn mɛ? (b) Etɛ ka d’alɔ Davidi bɔ é ɖó suúlu bo nɔte?
14 Axɔsu Davidi lɔ ɔ, è wà nǔ agɔ gègě xá ɛ. Hwenu e Davidi kpò ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, Jehovah sɔ́ ami dó ɖè é bonu é na nyí axɔsu sɔgudo tɔn Izlayɛli tɔn, amɔ̌, é wá nɔte nú xwè 15 mɔ̌ hwɛ̌ cobo wá nyí axɔsu nú akɔta e mɛ éɖesunɔ jɔ ɖè é. (2 Sam. 2:3, 4) Ðò xwè enɛ lɛ ɖé lɛ vlamɛ ɔ, axɔsu gbejimanɔtɔ́ Sawulu nya gbě Davidi tɔn bo ba na hu i. * Davidi gbɔ bo hɔn jɛ gbě, é nɔ tò ɖevo mɛ ɖò hweɖenu, bɔ hwe ɖevo lɛ nu ɔ, é nɔ só xó lɛ mɛ ɖò gbetótló mɛ. Hwenu e è tlɛ wá hu Sawulu é ɔ, Davidi ɖó na lɛ́ nɔte nú xwè tɛnwe mɔ̌ gɔ́ na cobɔ è na sɔ́ ɛ axɔsu ɖó akɔta Izlayɛli tɔn ɔ bǐ jí.—2 Sam. 5:4, 5.
15 Etɛwu Davidi ka ɖò gbesisɔmɛ bo ɖó suúlu lobo nɔte? É na xósin ɔ mǐ ɖò ɖɛhan ɖokpo ɔ e mɛ é kanbyɔ azɔn ɛnɛ ɖè ɖɔ “Kaka hwetɛnu?” é. Nǔ e é ɖɔ é ɖíe: ‘Nyɛ ka ganjɛ xomɛnyínyɔ́ towe wu. Xomɛ ɖò hunhun mì wɛ ɖó hwlɛn e a hwlɛn mì gán é wu. Un na jihan dó kpa susu nú Jehovah, ɖó é wà ɖagbe nú mì.’ (Ðɛh. 13:6) Davidi ɖeji dó xomɛnyínyɔ́ Jehovah tɔn wu. É ɖó nukún hwlɛngán kpo awǎjijɛ kpo lobo lin tamɛ dó lee Jehovah ko d’ajɔ ɛ gbɔn lɛ é jí. Nugbǒ ɔ, Davidi mɔ ɖɔ te e emi nɔ kpɔ́n Jehovah é xɔ akwɛ.
Nú nǔ e kàn suúluɖiɖo é ɔ, Jehovah nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ ni wà nǔ e éɖesunɔ ma ɖò gbesisɔmɛ bo na wà ǎ é ǎ
16, 17. Nɛ̌ Jehovah Mawu kpo Jezu Klisu kpo ka zé kpɔ́ndéwú ɖagbe ɔ ɖ’ayǐ, nú nǔ e ɖu è na ɖò gbesisɔmɛ bá nɔte é gbɔn?
16 Nú nǔ e kàn suúluɖiɖo é ɔ, Jehovah nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ ni wà nǔ e éɖesunɔ ma ɖò gbesisɔmɛ bo na wà ǎ é ǎ. É zé kpɔ́ndéwú ɖagbe hugǎn ɔ ɖ’ayǐ, bo ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖò gbesisɔmɛ bá nɔte. (Xà 2 Piyɛ́ɛ 3:9.) Jehovah ko xwè sɔ bo ɖò te sín xwè afatɔ́n mɔkpan ɖíe, bonu xó taji e wá atɛ jí ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ é ɔ, é na sixu ɖeɖɛ bonu xó bǐ na fó. É “ɖó jlǒ [alǒ ‘ɖó suúlu bo ɖò te,’ nwt]” bo “ɖò nukún ɖó” hwenu e è na bló bɔ nyikɔ tɔn na nyí nǔ mímɛ́ bǐ mlɛ́mlɛ́ é wɛ. Enɛ na tɔ́n kɔ dó nyɔna ɖěɖee è ma sixu dó nukún mɛ kpɔ́n ǎ lɛ é mɛ nú mɛ ɖěɖee “ɖò nukún ɖó é wɛ lɛ bǐ.”—Eza. 30:18.
17 Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Jezu lɔ ɖò gbesisɔmɛ bo nɔte. É dín gbɔn mɛtɛnkpɔn e tɛ́n gbejininɔ tɔn kpɔ́n ɖò ayikúngban jí fí é mɛ, bo xwlé lee vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn tɔn xɔ akwɛ gbɔn é Mawu ɖò 33 H.M. tɔn có, é ka ɖó na nɔte kaka jɛ 1914 cobo na jɛ axɔsu ɖu jí. (Mɛ. 2:33-35; Ebl. 10:12, 13) Vivɔnu Axɔsuɖuɖu Xwè Afatɔ́n Tɔn tɔn ɔ jɛn é ka na wá sú kún dó nú kɛntɔ́ tɔn lɛ bǐ mlɛ́mlɛ́. (1 Kɔ. 15:25) É byɔ ɖò así tɔn ɖɔ é ni nɔte tawun, amɔ̌, mǐ sixu ɖeji ɖɔ te ninɔ enɛ xɔ akwɛ.
ETƐ KA NA D’ALƆ MǏ?
18, 19. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖò gbesisɔmɛ, bo na ɖó suúlu bá nɔte?
18 É ɖò wɛn ɖɔ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na ɖò gbesisɔmɛ bá ɖò te, bo na ɖó suúlu. Amɔ̌, etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wà mɔ̌? Mǐ ɖó na xoɖɛ bo byɔ gbigbɔ Mawu tɔn. Flín ɖɔ suúluɖiɖo nyí akpáxwé sínsɛ́n gbigbɔ tɔn tɔn lɛ ɖokpo. (Efɛ. 3:16; 6:18; 1 Tɛ. 5:17-19) Byɔ Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ we bonu a na ɖó suúlu bo dɛ.
19 Lɛ̌ flín nǔ e d’alɔ Ablaxamu, Jozɛfu kpo Davidi kpo bɔ ye ɖó suúlu bo nɔte kpɔ́n akpá Jehovah tɔn lɛ sín jijɛnu é. Nǔ e ye ɖi nú Jehovah é kpo jiɖe e ye ɖó dó lee é nɔ wà nǔ xá ye gbɔn é wu é kpo wɛ. Ye sɔ́ ayi ɖó yeɖesunɔ kpo vivo mimɔ yeɖesunɔ tɔn kpo jí kpowun ǎ. Enyi mǐ ɖò tamɛ lin kpɔ́n dó lee nǔ lɛ wá yì gbɔn nú ye é jí wɛ ɔ, é na dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ lɔ, bɔ mǐ na nɔ nɔte.
20. Etɛ jí mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ka ɖó na kú dó?
20 Mǐ na bo tlɛ mɔ mɛtɛnkpɔn lɛ ɔ, mǐ nɔ kanɖeji bá nɔte. Nugbǒ wɛ ɖɔ hweɖelɛnu ɔ, mǐ sixu súxó ɖɔ: “Aklunɔ, hwetɛnu é na fó dó?” (Eza. 6:11) Amɔ̌, kpo hlɔnhlɔn e gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn nɔ na mɛ ɔ kpo ɔ, mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo kanɖeji bo na vɔ́ xó e Jelemíi ɖɔ é ɖɔ: “Jehovah wɛ nyí mimǎ ce, enɛ wɛ zɔ́n bɔ un na fá xomɛ dó nɔte kpɔ́n ɛ.”—Gbɛ. 3:21, 24, nwt.
^ akpá. 11 Wemata Bǐbɛ̌mɛ tɔn 15 mɔ̌ mɛ wɛ è wlan tan Ablaxamu tɔn dó. Gɔ́ na ɔ, mɛ ɖěɖee wlan Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Glɛkigbe Mɛ É ɖɔ xó dó Ablaxamu wu azɔn 70 jɛji.
^ akpá. 14 Ee Sawulu ɖu axɔsu nú xwè wè mɔ̌ gudo é ɔ, Jehovah gbɛ́ ɛ cobo ka lɛ́ tin bɔ é ɖu axɔsu nú xwè 38 jɛji kaka jɛ kú tɔn hwenu.—1 Sam. 13:1; Mɛ. 13:21.


text:
Wema lɛ Xwíxwlémɛ
RÉVEILLEZ-VOUS!
Nùkanbyɔ: Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ è ni sɔnǔ jɛ nukɔn nú adla j’ayǐ lɛ?
Wemafɔ: Nùx 27:12
Nùxwlémɛ: Xójlawema elɔ tá weziza dó nǔ e mǐ ɖó na wà jɛ nukɔn nú adla j’ayǐ ɖé é, ɖò hwetɔnnu é, kpo gudo tɔn kpo é jí.
KPLƆ́N NUGBǑ Ɔ MƐ
Nùkanbyɔ: Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Mawu gbɔn?
Wemafɔ: 1Jn 5:3
Nugbǒ: Mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Mawu gbɔn tónúsíse nú sɛ́n tɔn lɛ gblamɛ.
MƐKÚKÚ LƐ KA NA FƆ́N DÓÓ À? (T-35)
Nùkanbyɔ: Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ gègě nɔ ɖu mɛkúkú lɛ sín xwè ɖò xwewu xwewu. Mǐ ka sixu lɛ́ wá mɔ mɛvívɛ́ mǐtɔn e kú lɛ é gbeɖé à?
Wemafɔ: Mɛ 24:15
Nùxwlémɛ: Tlati elɔ ɖɔ xó dó lè ɖěɖee nukúnɖiɖo fínfɔ́n sín kú tɔn sixu hɛn wá nú we lɛ é jí. [Nú é nyɔ́ bló hǔn, xò video Nukúnɖiɖo ɖé ka Ðè nú Mɛkúkú lɛ À? ɔ]
NÙXWLÉMƐ HWIÐESUNƆ TƆN
Zǎn kpɔ́ndéwú e wá yì lɛ é dó sɔnǔ nú nùxwlémɛ hwiɖesunɔ tɔn.


text:
“Fífá Mawu Tɔn . . . Hugǎn Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ Gbɛtɔ́ Tɔn Bǐ”
“Fífá Mawu tɔn e hugǎn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɛtɔ́ tɔn bǐ ɔ na bló ayixa mitɔn . . . ɖó.”—FILI. 4:7.
HAN LƐ: 76, 141
1, 2. Etɛ lɛ wɛ jɛ ɖò Filipu bo zɔ́n bɔ Pɔlu kpo Silasi kpo dó yì ganmɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
ZǍN xwete wɛ. Mɛsɛ́dó wè, Pɔlu kpo Silasi kpo ɖò gankpa mɛ ɖò Filipu. È bɛ́ ye dó fí e sɛyi bo lɛ́ dó wi tawun ɖò gankpa ɔ mɛ é. È ján afɔ yetɔn lɛ dó sókpó mɛ ganji, bɔ nɛgbé yetɔn kpó ɖò zo jì wɛ, ɖó xò e è xò ye b’ɛ ma lín ǎ é wu. (Mɛ. 16:23, 24) Kpɔ́n lee nǔ lɛ jɛ bléblé gbɔn é! È gb’akpá ɖebǔ nú ye ǎ, bɔ ahwan ɖé wá dɔn ye yì tokplétɛn ɖò hwɛɖɔtɔ́ e è yawu bo sɛ̀ kplé lɛ é nukɔn. È ɖè awu nú ye, bo sɔ́ kpò dó xò ye tawun. (Mɛ. 16:16-22) Nǔagɔwaxámɛ tɛ ka nɛ! Pɔlu nyí toví Hlɔma tɔn ɖé, bɔ é jɛxa ɖɔ è ni kpé nukún dó hwɛ tɔn wu ganji. *
2 Ee Pɔlu ɖò ayijinjɔn jinjɔn ɖò ablu ɔ mɛ é ɔ, é dó nukún nǔ e jɛ ɖò kéze ɔ mɛ lɛ é mɛ kpɔ́n. É lin nǔ kpɔ́n dó mɛ e ɖò Filipu lɛ é jí. Ye tlɛ ɖó kplɔ́ngbasá Jwifu lɛ tɔn ɖokpo vɔ́vɔ́ ɖò toxo yetɔn mɛ ǎ, toxo ɖevo e mɛ Pɔlu yì lɛ é gègě ka ɖó. Enɛ wu ɔ, Mawu sɛntɔ́ Jwifu e ɖò finɛ lɛ é gbɔ bo nɔ kplé ɖó toxo ɔ gudo ɖò tɔ̀ ɖé tó. (Mɛ. 16:13, 14) Jwifu sunnu wǒ sín hudo wɛ è ɖó cobo na ɖó kplɔ́ngbasá ɖokpo ayǐ; è ka mɔ Jwifu sunnu wǒ vɔ́vɔ́ ɖò finɛ ǎ wɛ zɔ́n bɔ nǔ dó nyí mɔ̌ à? É ɖò wɛn ɖɔ mɛ e nɔ nɔ Filipu lɛ é nɔ gó tawun ɖó toví Hlɔma tɔn e ye nyí é wu, enyi ye na bo ma tlɛ ɖó acɛ lɛ bǐ ǎ alǒ nyí ɖó bǎ ɖé mɛ ɔ nɛ. (Mɛ. 16:21) Enɛ wɛ ka zɔ́n vlafo bɔ ye lin ɖɔ Jwifu enɛ lɛ (Pɔlu kpo Silasi kpo) kún sixu nyí toví Hlɔma tɔn lɛ ó à? É na bo nyí ɖebǔ wɛ é nyí gbɔn ɔ, è bɛ́ ye dó ganmɛ d’acɛ jí.
3. Etɛwu ganmɛ e è sɔ́ Pɔlu dó é ka na ko kpaca ɛ? Nɛ̌ é ka wà nǔ gbɔn?
3 Vlafo Pɔlu sixu lɛ́ ɖò nǔ lin kpɔ́n dó nǔ e jɛ ɖò sun yɔywɛ e wá yì lɛ é mɛ é jí wɛ. É ɖò Egée Xù ɔ sín akpá ɖě ɔ xwé, ɖò Azíi Kpɛví ɔ. Hwenu e Pɔlu ɖò dɔ̌n é ɔ, gbigbɔ mímɛ́ gbɛ́ nǔ n’i ɖebɔdoɖewu ɖɔ é ni ma jla wɛn ɔ ɖò xá ɖé lɛ mɛ ó. É cí nǔ ɖɔ sísɛ́ sísɛ́ ɛ wɛ gbigbɔ mímɛ́ ɔ ɖè ɖɔ é ni yì jla gbɔn fí ɖevo. (Mɛ. 16:6, 7) Fitɛ? Xósin ɔ tɔ́n ɖò nǔmimɔ ɖé mɛ hwenu e é ɖò Tolowasi é. È ɖɔ nú Pɔlu ɖɔ: “Wǎ Masedwani.” Ðó Pɔlu mɔ nǔ jɛ jlǒ Jehovah tɔn mɛ céɖécéɖé wutu ɔ, é yí gbè nú ylɔ̌ e è ylɔ ɛ é bo yawu yì. (Xà Mɛsɛ́dó 16:8-10.) Etɛ ka jɛ bɔ d’ewu? Ee é wá Masedwani b’ɛ na nɔ zaan é ɔ, ganmɛ wɛ é wá mɔ éɖée ɖè! Etɛwu Jehovah ka lɔn bɔ nǔ mɔhun xá Pɔlu? Táan nabi é ka na nɔ ganmɛ xɔ? Nùkanbyɔ enɛ lɛ na ko ɖó linkpɔ́n nú Pɔlu tawun có, é ka jó ye dó nú ye vɔ́da nú nùɖiɖi tɔn kpo awǎjijɛ tɔn kpo ǎ. É kpo Silasi kpo “ɖò ɖɛ xò wɛ, bo ɖò han jì mlá Mawu wɛ.” (Mɛ. 16:25) Fífá Mawu tɔn xò hwìhwɛ́ ayi yetɔn kpo linlin yetɔn kpo.
4, 5. (a) Nɛ̌ ninɔmɛ mǐtɔn ka sixu cí Pɔlu tɔn ɖɔhun gbɔn? (b) Nɛ̌ ninɔmɛ Pɔlu tɔn ka huzu ɖó lee é ma ɖó nukún tɔn gbɔn é ǎ gbɛn?
4 Hweɖenu ɖò gbɛzán towe mɛ ɔ, a sixu mɔ ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn ɖò ali xlɛ́ we wɛ, lee é xlɛ́ Pɔlu gbɔn é, bɔ a ɖò xwixwedó wɛ, amɔ̌, nǔ lɛ sɔ́ wá yì ɖó lee a lin gbɔn é ǎ. A sixu wá mɔ tɛnkpɔn lɛ lě tlɔlɔ, alǒ mɔ hwiɖée ɖò ninɔmɛ yɔyɔ̌ ɖé mɛ bɔ é byɔ ɖɔ a ni bló huzuhuzu ɖaxó lɛ ɖò gbɛzán towe mɛ. (Nùt. 9:11, nwt) Ee a nyì kɔ kpɔ́n gudo é ɔ, vlafo a jɛ kinkanbyɔ hwiɖée jí ɖɔ etɛwu Jehovah ka lɔn bɔ nǔ mɔhun lɛ jɛ é jí. Enyi mɔ̌ ɔ, etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na ɖó jiɖiɖe bǐ mlɛ́mlɛ́ dó Jehovah wu, bo na kpó ɖò didɛ wɛ? Bo na dó mɔ xósin ɔ ɔ, mi nú mǐ ni lɛkɔ yì tan Pɔlu kpo Silasi kpo tɔn jí.
5 Ee Pɔlu kpo Silasi kpo ɖò han jì wɛ é ɔ, nǔmaɖónukún ɖebɔdoɖewu ɖé lɛ jɛ. Ayikúngban danwǔ syɛnsyɛn ajijimɛ. Gankpa ɔ sín hɔn lɛ hun nú yeɖée gbaà. Gɛdɛ e è dó gantɔ́ lɛ é bǐ wɛ́n kɔ́n nyì ayǐ. Pɔlu ɖó gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ te bonu é ma hu éɖée ó. Gantɔ́cɔ́tɔ́ ɔ kpo xwédo tɔn bǐ kpo bló baptɛm. Ayihɔngbe tɔn ɔ, hwɛɖɔtɔ́ toxo ɔ tɔn lɛ sɛ́ sɔja lɛ dó nú è ni ɖè Pɔlu kpo Silasi kpo tɔ́n. Sɔja lɛ byɔ ɖò ye sí ɖɔ ye ni tɔ́n sín toxo ɔ mɛ ɖò fífá mɛ. Ee hwɛɖɔtɔ́ lɛ ɖ’ayi wu ɖɔ Pɔlu kpo Silasi kpo nyí toví Hlɔma tɔn, bɔ emi ka wà nǔ agɔ xá ye é ɔ, yeɖesunɔ kplá ye mɛ wè lɛ tɔ́n. Amɔ̌, Pɔlu kpo Silasi kpo ɖɔ ɖɔ emi ɖó na tó dó é ɖ’abɔ nú Lidíi e bló baptɛm yɔyɔ̌ é hwɛ̌. Gɔ́ na ɔ, ye zán ali e hun nú ye é dó dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví lɛ. (Mɛ. 16:26-40) Kpɔ́n lee nǔ lɛ bǐ huzu gbɔn hazawun é!
É “HUGǍN NUKÚNNÚMƆJƐNǓMƐ GBƐTƆ́ TƆN BǏ”
6. Etɛ jí wɛ mǐ na ɖɔ xó dó, bo ba dò na ɖó kpɔ́?
6 Etɛ nǔ e jɛ lɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ? Jehovah sixu wà nǔmaɖónukún lɛ, enɛ wɛ zɔ́n bɔ mǐ ma ɖó na ɖò adohu adohu jí hwenu e mǐ ɖò tɛnkpɔn mɛ é ǎ. Nùkplɔnmɛ enɛ na ko jiwǔ nú Pɔlu tawun, é ɖè enɛ xlɛ́ ɖò nukɔnmɛ hwenu e é wlan wema sɛ́dó nɔví e ɖò Filipu lɛ é dó adohu adohu kpo fífá Mawu tɔn kpo wu é. Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó xógbe Pɔlu tɔn ɖěɖee ɖò Filipunu lɛ 4:6, 7 mɛ é jí. (Xà.) Enɛ gudo ɔ, mǐ na gbɔn kpɔ́ndéwú e ɖò Mawuxówema ɔ mɛ, bo xlɛ́ lee Jehovah nɔ wà nǔmaɖónukún lɛ gbɔn é ɖevo lɛ jí. Gbɔn gudo bǐ ɔ, mǐ na gbéjé lee “fífá Mawu tɔn” sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖó jiɖiɖe bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò Jehovah mɛ bo dɛ gbɔn é kpɔ́n.
7. Nùkplɔnmɛ tɛ jí Pɔlu ka tɛɖɛ̌ ɖò nukɔnmɛ hwenu e é wlan wema sɛ́dó nɔví e ɖò Filipu lɛ é? Etɛ xó tɔn lɛ ka sixu kplɔ́n mǐ?
7 É ɖò wɛn ɖɔ hwenu e nɔví e ɖò Filipu lɛ é xà wema e Pɔlu sɛ́dó ye é ɔ, ye flín nǔ e jɛ dó wutu tɔn é, kpo lee ye ɖě ma ɖó nukún ɖɔ Jehovah na wà nǔ gbɔn ǎ, bɔ é ka wà gbɔn é kpo. Etɛ kplɔ́n ye wɛ Pɔlu ka ɖè? Nǔ taji ɔ ɖíe: Mi ma nɔ adohu adohu jí ó. Mi ni xoɖɛ lobo na mɔ fífá Mawu tɔn. Amɔ̌, ɖǒ ayi wu ɖɔ “fífá Mawu tɔn . . . hugǎn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɛtɔ́ tɔn bǐ.” Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Lilɛdogbeɖevomɛtɔ́ ɖé lɛ lilɛ xógbe enɛ lɛ dó “hugǎn dlɔ̌ mǐtɔn lɛ bǐ,” alǒ “fɔn ta te tuto gbɛtɔ́ tɔn lɛ bǐ.” Enɛ wu ɔ, Pɔlu ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ “fífá Mawu tɔn” jiwǔ tawun hú lee è sixu lin gbɔn é. Nugbǒ wɛ ɖɔ, ɖò linlin gbɛtɔ́ tɔn mɛ ɔ, mǐ sixu mɔ ali ɖé bo tɔ́n sín tagba mǐtɔn lɛ mɛ ǎ, amɔ̌, Jehovah nɔ ɖè ali nú mǐ, bo sixu wà nǔ e mǐ ma ɖó nukún tɔn ǎ é.—Xà 2 Piyɛ́ɛ 2:9.
8, 9. (a) Pɔlu sè wuvɛ̌ nǔagɔwaxámɛ tɔn ɖò Filipu có, nǔ ɖagbe tɛ lɛ mɛ nǔ e jɛ lɛ é ka tɔ́n kɔ dó? (b) Etɛwu nɔví e ɖò Filipu lɛ é ka sixu sɔ́ xó e Pɔlu ɖɔ lɛ é dó ylɔ ɖɔ nǔ?
8 Ee nɔví e ɖò Filipu lɛ é na ɖò tamɛ lin dó nǔ e Jehovah ko wà nǔ ye ɖò xwè wǒ e wá yì lɛ é sín avla mɛ é jí wɛ é ɔ, é na ko dó wusyɛn lanmɛ nú ye tawun. Nugbǒ sésé wɛ nǔ e Pɔlu wlan lɛ é nyí. Jehovah jó nǔagɔwiwa dó bɔ é jɛ, amɔ̌, enɛ wá zɔ́n bɔ è “jɛ ahwan Wɛnɖagbe ɔ jí, bo sɔ́ jinjɔn ayǐ, bɔ é lidǒ.” (Fili. 1:7) Hwɛɖɔtɔ́ toxo ɔ tɔn enɛ lɛ na nɔ lin nǔ kpɔ́n azɔn wè dìn, cobo na nɔ wà nǔ ɖebǔ dó agun Klisanwun tɔn yɔyɔ̌ e è ɖó ayǐ ɖò toxo yetɔn mɛ é wu. É sixu ko sín lee Pɔlu wà nǔ gbɔn é wu bɔ tomɛyitɔ́gbɛ́ tɔn Luki e nyí dotóo ɖé é kpéwú, bo cí Filipu hwenu e Pɔlu kpo Silasi kpo ɖido gudo é. Mɔ̌ mɛ ɔ, Luki kpéwú bo d’alɔ gègě Klisanwun yɔyɔ̌ e ɖò toxo enɛ mɛ lɛ é tɔn.
9 É ɖò wɛn ɖɔ hwenu e nɔví e ɖò Filipu lɛ é xà wema-sɛ́dó-mɛ Pɔlu tɔn é ɔ, ye tuùn ɖɔ xó enɛ lɛ kún nyí akɔwé e junjɔn ayǐ ɖò fí ɖé ɖò azɔ̌xɔsa ɖé, bo wlan nǔ kpowun é ɖé sín xó ó. Pɔlu sè wuvɛ̌ syɛnsyɛn; amɔ̌, é ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖó “fífá Mawu tɔn.” Nugbǒ ɔ, hwenu e é wlan wema sɛ́dó nɔví enɛ lɛ é ɔ, ganmɛ wɛ é ɖè ɖò Hlɔma. Amɔ̌, é kpó ɖò ɖiɖexlɛ́ wɛ ɖɔ “fífá Mawu tɔn” ɖò emi jí.—Fili. 1:12-14; 4:7, 11, 22.
“ADO MA HU MI DÓ NǓ ÐEBǓ WU Ó”
10, 11. Etɛ mǐ ka ɖó na wà hwenu e ado ɖò huhu mǐ wɛ zɛ xwé wu dó tagba ɖé wu é? Etɛ mǐ ka sixu ɖó nukún?
10 Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ ado ma na hu mǐ dó nǔ ɖebǔ wu ǎ bɔ mǐ na mɔ “fífá Mawu tɔn”? Xó e Pɔlu ɖɔ sɛ́dó Filipunu lɛ é xlɛ́ mǐ ɖɔ nǔ e sixu gbɔ adohu adohu mǐtɔn lɛ é wɛ nyí ɖɛ. Enɛ wu ɔ, hwenu e mǐ ɖò adohu adohu jí é ɔ, mǐ ɖó na ɖɔ linkpɔ́n mǐtɔn lɛ dó ɖɛ mɛ. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 5:6, 7.) Xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo ɖi nǔ bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ é na kpé nukún dó wǔ we. Xoɖɛ sɛ́dó è kpo “kúdónúmɛ sín ayixa” kpo bo flín nyɔna e é ko kɔn dó jǐ we lɛ é. Jiɖe e mǐ ɖó dó wǔ tɔn é na syɛn d’eji hwenu e mǐ hɛn dó ayi mɛ ɖɔ é sixu “wà nǔ nú mǐ hú nǔ e mǐ byɔ ɛ ɔ, abǐ ee lin wɛ mǐ tlɛ ɖè ɔ.”—Efɛ. 3:20.
11 Lee é nyí gbɔn nú Pɔlu kpo Silasi kpo ɖò Filipu é ɔ, nǔ e Jehovah nɔ wà nú mǐɖesunɔ mɛtún ɔ é sixu kpaca mǐ. É sixu nɔ ma nyí nǔ e jiwǔ é, amɔ̌, é na nyí nǔ e sín hudo mǐ ɖó é tɛgbɛ. (1 Kɔ. 10:13) É ɖò gaàn ɖɔ é kún nyí ɖiɖɔ wɛ è ɖè ɖɔ mǐ na junjɔn ayǐ bo gɔn nùɖé wà, bo ɖò te kpɔ́n Jehovah kpowun bonu é na jla ninɔmɛ ɔ ɖó alǒ ɖeɖɛ tagba ɔ ó. Mǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe kpo ɖɛ mǐtɔn lɛ kpo. (Hlɔ. 12:11) Mɔ̌ mɛ ɔ, nǔwiwa mǐtɔn lɛ nɔ xlɛ́ lee nǔ ɔ vɛ́ adɔ̌ nú mǐ sɔ́ é, bɔ Jehovah nɔ mɔ nǔ e jí é na zɔ́n dó, dó dó nú mǐ é. Amɔ̌, ɖò táan ɖokpo ɔ mɛ ɔ, mǐ ɖó na mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jehovah kún nɔ nɔte ɖó nùbyɔbyɔ mǐtɔn lɛ, tuto mǐtɔn lɛ kpo nǔ e ɖó nukún wɛ mǐ ɖè lɛ é kpo jí ó. Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ wà nǔmaɖónukún lɛ b’ɛ nɔ kpaca mǐ. Mi nú mǐ ni gbéjé tan Biblu tɔn ɖěɖee na d’alɔ mǐ, bɔ jiɖe e mǐ ɖó ɖɔ Jehovah kpé nǔ wu, bo na wà nǔmaɖónukún lɛ nú mǐ é na syɛn d’eji é ɖé lɛ kpɔ́n.
KPƆ́NDÉWÚ NǓMAÐÓNUKÚN ÐĚÐEE JEHOVAH WÀ LƐ É TƆN ÐÉ LƐ
12. (a) Etɛ Axɔsu Ezekiyasi ka wà hwenu e Asilíi Xɔsu Senakelibu ván nukún d’è é? (b) Etɛ lee Jehovah ɖeɖɛ tagba ɔ gbɔn é ka kplɔ́n mǐ?
12 Ee mǐ nɔ ɖò dò ba nú Mawuxówema ɔ wɛ sín hweɖenu jɛ hweɖenu é ɔ, mǐ nɔ mɔ kpɔ́ndéwú nǔmaɖónukún ɖěɖee Jehovah wà lɛ é tɔn. Axɔsu Ezekiyasi nɔ gbɛ̀ hwenu e Asilíi Xɔsu Senakelibu tɔ́n ahwan Judáa toxo e è mɛ ahohó lɛlɛ̌ dó lɛ é bǐ bo yí é, Jeluzalɛmu kɛɖɛ wu wɛ é ma kpé ǎ. (2 Axɔ. 18:1-3, 13) Enɛ gudo ɔ, Senakelibu sɔ́ ayi tɔn ɖó Jeluzalɛmu jí lo. Etɛ Axɔsu Ezekiyasi ka wà hwenu e nukúnvandomɛ enɛ sɛkpɔ bǐ é? É xoɖɛ sɛ́dó Jehovah, bo ba wěɖexámɛ ɖò gbeyiɖɔ Mawu tɔn Ezayíi gɔ́n. (2 Axɔ. 19:5, 15-20) Ezekiyasi lɛ́ tɛ́n kpɔ́n bo xlɛ́ ɖɔ emi ɖò jlɛ̌ jí, bo sú nǔjɔ e Senakelibu byɔ ɛ é. (2 Axɔ. 18:14, 15) Ðò hweɖenu ɔ, Ezekiyasi tɛ́n kpɔ́n bonu è na ɖó gɔnu e na nɔ ayǐ é ɖé. (2 Tan. 32:2-4) Amɔ̌, nɛ̌ Jehovah ka ɖeɖɛ ninɔmɛ ɔ gbɔn? É sɛ́ wɛnsagun ɖokpo dó bɔ é sú kún dó nú ahwanfuntɔ́ Senakelibu tɔn 185 000 ɖò zǎn ɖokpo mɛ. Nugbǒ ɔ, Ezekiyasi tlɛ ɖó nukún ɖɔ nǔ mɔhun na jɛ ǎ!—2 Axɔ. 19:35.
13. (a) Etɛ nǔ e jɛ dó Jozɛfu wu é ka sixu kplɔ́n mǐ? (b) Nɛ̌ nǔmaɖónukún ɖé ka jɛ ɖò Ablaxamu sín asì Sala sín gbɛzán mɛ gbɔn?
13 Mǐ ni ɖɔ xó dó nya dɔnkpɛvu e nɔ nyí Jozɛfu bo nyí Jakɔbu ví é wu. Hwenu e Jozɛfu ɖò gankpa mɛ ɖò Ejipu é ɔ, é ka lin ɖɔ è na wá sɔ́ emi bɔ emi na huzu mɛ nukúnɖeji wegɔ ɔ ɖò tò enɛ mɛ, alǒ ɖɔ Jehovah na zán emi bɔ emi na hwlɛn xwédo emitɔn sín adɔ sí à? (Bǐb. 40:15; 41:39-43; 50:20) É ɖò wɛn ɖɔ nǔ e Jehovah wà lɛ é zɛ nǔ e Jozɛfu ɖó nukún lɛ é bǐ wu. Mǐ ni lɛ́ lin nǔ kpɔ́n dó nɔgbó Jozɛfu tɔn Sala wu. Sala e ko kpò é ka ɖó nukún ɖɔ Jehovah na bló bɔ emi na jì vǐ emiɖesunɔ tɔn, bɔ é na nyí vǐ e mɛsɛntɔ́ tɔn jì é wɛ é na sɔ́ dó ɖó vǐ ǎ à? É ɖò wɛn ɖɔ Izaki e Sala jì é zɛ nǔ e é sixu ɖó nukún lɛ é wu flàflá tɔn.—Bǐb. 21:1-3, 6, 7.
14. Jiɖe tɛ mǐ ka sixu ɖó dó Jehovah wu?
14 É ɖò gaàn ɖɔ mǐ kún nɔ ɖó nukún ɖɔ Jehovah na wà nùjiwǔ bo na ɖè tagba mǐtɔn lɛ bǐ síìn, jɛ nukɔn nú gbɛ̀ yɔyɔ̌ e sín akpá é dó é ó; mɔ̌ jɛn mǐ ma nɔ lɛ́ byɔ ɖɔ é ni wà nùjiwǔ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ ǎ é nɛ. Amɔ̌, mǐ tuùn ɖɔ Mawu e d’alɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖò ali e jiwǔ lɛ é nu é wɛ nyí Mawu mǐtɔn, Jehovah. (Xà Ezayíi 43:10-13.) Jiɖe enɛ e mǐ ɖó é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ ɖó nùɖiɖi n’i. Mǐ tuùn ɖɔ é sixu wà nǔ ɖebǔ e é byɔ é bo na dó na hlɔnhlɔn mǐ, bonu mǐ na wà jlǒ tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́. (2 Kɔ. 4:7-9) Etɛ tan Biblu tɔn enɛ lɛ ka sixu kplɔ́n mǐ? Lee kpɔ́ndéwú Ezekiyasi, Jozɛfu kpo Sala kpo tɔn xlɛ́ gbɔn é ɔ, Jehovah sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò ninɔmɛ e syɛn hugǎn bǐ lɛ é jí, nú mǐ nɔ gbeji n’i ɔ nɛ.
Jehovah sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò ninɔmɛ e syɛn hugǎn bǐ lɛ é jí, nú mǐ nɔ gbeji n’i ɔ nɛ
15. Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ “fífá Mawu tɔn” ma na bú ǎ? Nɛ̌ enɛ ka nyɔ́ bló gbɔn?
15 Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖò tagba lɛ mɔ wɛ, cobɔ “fífá Mawu tɔn” ma ka na bú ǎ gbɔn? Kancica ɖagbe ɖé ɖiɖó xá Jehovah Mawu mǐtɔn wɛ na zɔ́n bɔ nǔ na nyí mɔ̌. “Klisu Jezu” e sɔ́ gbɛ̀ tɔn jó dó xɔ gbɛ̀ nú mǐ é kɛɖɛ jɛn sixu nyí tɔn bɔ kancica mɔhun na nyɔ́ bló. Gbɛxixɔ ɔ ɖesu ko nyí ɖokpo ɖò nùjiwǔ e Tɔ́ mǐtɔn bló nú mǐ lɛ é mɛ. Jehovah zán gbɛxixɔ ɔ dó cyɔn nǔ dó nùwanyido mǐtɔn lɛ, b’ɛ zɔ́n bɔ mǐ ɖó ayixa mímɛ́ ɖé, bo lɛ́ hɛn ɔ mǐ na sɛkpɔ ɛ.—Jaan 14:6; Ja. 4:8; 1 Pi. 3:21.
É NA BLÓ AYIXA MITƆN KPODO LINLIN MITƆN LƐ KPO ÐÓ
16. Enyi mǐ ɖó “fífá Mawu tɔn” ɔ, etɛ mɛ é ka nɔ tɔ́n kɔ dó? Jlɛ̌ dó nùɖé wu.
16 Enyi mǐ ɖó “fífá Mawu tɔn e hugǎn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɛtɔ́ tɔn bǐ” é ɔ, etɛ mɛ é ka na tɔ́n kɔ dó? Mawuxówema ɔ na xósin ɔ, bo ɖɔ ɖɔ é ‘na cɔ́ ayixa mǐtɔn kpodo linlin mǐtɔn lɛ kpo, gbɔn Klisu Jezu gblamɛ.’ (Fili. 4:7) Xógbe e è zán ɖò gbè dòdó ɔ mɛ nú ‘cɔ́’ é ɔ, xógbe ahwan tɔn ɖé wɛ. É nɔ dó gesí sɔjahwangbɛ́ ɖěɖee è ɖè azɔ̌ na bɔ ye nɔ cɔ́ toxo syɛnsyɛn ɖé ɖò hwexónu lɛ é. Filipu nyí toxo mɔhun ɖé. Filipunu lɛ nɔ d’amlɔ yì kàn mɛ ɖò zǎnmɛ, ɖó ye tuùn ɖɔ sɔja lɛ ɖò hɔntogbo toxo emitɔn lɛ tɔn cɔ́ wɛ wutu. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, enyi mǐ ɖó “fífá Mawu tɔn” ɔ, ayi mǐtɔn kpo linlin mǐtɔn lɛ kpo nɔ vo. Mǐ tuùn ɖɔ Jehovah nɔ kpé nukún dó mǐ wu, bo jló ɖɔ é ni kpa mǐ. (1 Pi. 5:10) Enɛ tuùntuùn nɔ cɔ́ mǐ, bɔ adohu adohu alǒ awakanmɛ kú mɛ nɔ gbà hǔn dó nú mǐ ǎ.
17. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpannukɔn sɔgudo kpo jiɖiɖe mlɛ́mlɛ́ kpo?
17 Zaanɖé dìn ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na gbɔn ya ɖaxó hugǎn e è ma ko mɔ kpɔ́n ɖò ayikúngban jí fí ǎ é mɛ. (Mat. 24:21, 22) Mǐ tuùn lee é na nyí gbɔn nú mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo é hlɛ́nhlɛ́n ǎ. Amɔ̌, é byɔ ɖɔ adohu adohu ni gbà hǔn dó nú mǐ ǎ. Mǐ tuùn nǔ e Jehovah na wà é bǐ ǎ, amɔ̌, mǐ ka tuùn Mawu mǐtɔn. Nǔ e é ko wà wá yì ɖò hwexónu lɛ é xlɛ́ ɖɔ nǔ ɖebǔ na bo ɖò jijɛ wɛ ɔ, é na bló bɔ linlin tɔn na jɛnu hwebǐnu, bɔ hweɖelɛnu ɔ, é nɔ wà mɔ̌ gbɔn nǔmaɖónukún ɖé wiwa gblamɛ. Táan ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, Jehovah nɔ wà mɔ̌ nú mǐ, mǐ sixu mɔ “fífá Mawu tɔn e hugǎn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɛtɔ́ tɔn bǐ ɔ” ɖò ali yɔyɔ̌ ɖé nu.
^ akpá. 1 É cí ɖɔ Silasi lɔ nyí toví Hlɔma tɔn ɖé ɖɔhun.—Mɛ. 16:37.


text:
Ye Xógló Sinsɛn Nùvú
“Togun ce, mi tɔ́n sín tɛntin tɔn.”
HAN LƐ: 101, 93
1. Etɛ ka sixu na nukúnɖiɖo togun Mawu tɔn ɖɔ ye na tɔ́n sín Babilɔnu Ðaxó ɔ sín fɛn mɛ? Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n?
ÐÒ XOTA e wá yì é mɛ ɔ, mǐ mɔ lee Klisanwun gbejinɔtɔ́ lɛ mɔ yeɖée ɖò nǔ kannumɔgbenu Babilɔnu tɔn ɖɔhun ɖé mɛ gbɔn é. Amɔ̌, awǎjijɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ ye kún na nɔ ninɔmɛ enɛ ɔ mɛ kaka sɔyi ó. Enyi mɛ ɖě ma sixu xógló nǔ e kplékplé sinsɛn nùvú lɛ tɔn nɔ wà dó mɛ wu é gbeɖé ǎ ɔ, gbeɖiɖe Mawu tɔn e ɖɔ “Togun ce, mi tɔ́n sín tɛntin tɔn” é nyí nǔ yayǎ nɛ. (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 18:4.) Akpàkpà ɖò mǐ sɔ́ wɛ bonu mǐ na tuùn hwenu e togun Mawu tɔn tɔ́n sín Babilɔnu fɛn mɛ bǐ gbídígbídí é. Amɔ̌, jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ɖó na na xósin nùkanbyɔ elɔ lɛ tɔn: Etɛ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka wà b’ɛ kúnkplá Babilɔnu Ðaxó ɔ jɛ nukɔn nú 1914? Nɛ̌ nɔví lɛ ka ɖókan dó Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ wu gbɔn ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu? Kancica ɖé ka ɖò tódɔnnúmɛ gɔ́ nú mɛkplɔnkplɔn e sín hudo ye ɖó hwenɛnu é kpo kannumɔgbenu Babilɔnu tɔn e ye yì é kpo tɛntin wɛ à?
“AYǏJIJƐ BABILƆNU TƆN”
2. Gbeta tɛ kɔn Biblu Kplɔntɔ́ nukɔntɔn lɛ ka wá dó sinsɛn nùvú wu?
2 Ðò xwè ɖěɖee jɛ nukɔn nú Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ lɛ é mɛ ɔ, Charles Taze Russell kpo hagbɛ̌ tɔn lɛ kpo ɖ’ayi wu ɖɔ Klisanwun-Nyijɛtɔ́ lɛ kún ɖò nugbǒ Biblu tɔn lɛ kplɔ́n mɛ wɛ ó. Enɛ wu ɔ, ye wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi kún na ɖó kancica ɖě xá sinsɛn nùvú ó, lee emi mɔ nukúnnú jɛ mɛ gbɔn é. Ðò bǐbɛ̌mɛ Novembre 1879 tɔn tlolo ɔ, Le Phare de la Tour de Sion nukɔntɔn e è ɖetɔ́n é ɖɔ afɔ e jí ye ɖè sɔgbe xá Mawuxówema ɔ é tlɔlɔ bo ɖɔ: “Sinsɛn lɛ ɖokpo ɖokpo nɔ ɖɔ ɖɔ emi nyí asixɔntɔn e ɖò alɔji é ɖé nú Klisu, amɔ̌, nú è na ɖɔ nugbǒ ɔ, ye kpo gbɛ̀ (kanlin) ɔ ee nɔ nɔ gudo nú ye é kpo bǐ wɛ mǐ ɖó na dóhwɛ ɖɔ sɔgbe kpo xógbe Mawuxówema ɔ tɔn kpo ɔ, ye nyí sinsɛn agalɛtɔ́ ɖé,” bo dó gesí Babilɔnu Ðaxó ɔ.
3. Nǔ kpligidi tɛ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka wà, b’ɛ xlɛ́ ɖɔ ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ emi ɖó na tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
3 Sunnu kpo nyɔnu kpo e nɔ ɖi xɛsi nú Mawu lɛ é tuùn nǔ e ye ɖó na wà é. Ye sixu kpó ɖò gudo nɔ nú tutoblonunu sinsɛn nùvú tɔn lɛ wɛ bo ɖó nukún ɖɔ Mawu na kɔn nyɔna dó emi jí ǎ. Enɛ wu ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ gègě wlan wema sɛ́dó sinsɛn yetɔn ɖɔ emi kún sɔ́ nyí mɛ yetɔn ó. Ðò ninɔmɛ ɖé lɛ mɛ ɔ, ye nɔ xà wema ɔ ɖò agbawungba ɖò kplé sinsɛn ɔ tɔn lɛ jí. Fí e è ma na gbè ɖɔ è ni xà wema ɔ ɖò agbawungba ɖè ǎ é ɔ, mɛɖé lɛ sɛ́ wema dó hagbɛ̌ sinsɛn ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo. Ye sɔ́ ba na kpé nǔ ɖě xá sinsɛn nùvú ǎ! Enyi táan e mɛ é na nyí é wɛ é nyí ɔ, ye na ko sún akɔnkpinkpan mɔhun sín sìn tawun. Amɔ̌, ɖò xwè 1800 lɛ sín vivɔnu ɔ, Acɛkpikpa lɛ sɔ́ nɔ nɔ gudo nú sinsɛn mɔ̌ ǎ ɖò tò gègě mɛ. Toví lɛ sɔ́ nɔ ɖi xɛsi ɖɔ è na dɔn tó nú emi ɖò tò enɛ lɛ mɛ ǎ, bo nɔ vo bo nɔ ɖɔ xó dó nǔ e kàn sinsɛn lɛ é wu, bɔ enyi ye ma yí gbè nú nǔwiwa sinsɛn e ko ɖò ayǐ lɛ é tɔn ǎ ɔ, ye nɔ ɖɔ ɖò agbawungba.
4. Ðò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu ɔ, nɛ̌ nǔ lɛ ka ɖè gbɔn ɖò togun Mawu tɔn kpo Babilɔnu Ðaxó ɔ kpo tɛntin?
4 Biblu Kplɔntɔ́ lɛ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ é kún kpé kpowun ɖɔ emi ni ɖɔ nú hɛnnumɔ lɛ, xɔ́ntɔn lɛ, kpo hagbɛ̌ sinsɛn tɔn lɛ kpo ɖɔ emi tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ ó. Gbɛ̀ ɔ bǐ ɖó na tuùn ɖɔ sinsɛn agalɛtɔ́ ɖé wɛ Babilɔnu Ðaxó ɔ nyí! Enɛ wu ɔ, ɖò Décembre 1917 kpo bǐbɛ̌mɛ 1918 tɔn kpo vlamɛ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ afatɔ́n kpɛ e tíìn lɛ é má tlati e xota tɔn nyí “Ayǐjijɛ Babilɔnu Tɔn” é 10 000 000 kpo kanɖodonǔwu kpo; hwɛdómɛ syɛnsyɛn ɖé wɛ enɛ nyí nú Klisanwun-Nyijɛtɔ́ lɛ. Ði lee a sixu ko lin ɖó é ɔ, sinsɛngán lɛ jɛma; amɔ̌ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ keya na ǎ, nukɔn yì wɛ jɛn ye ɖè ɖò azɔ̌ taji enɛ kɔn. Ye kudeji bo na ‘setónú nú Mawu hú gbɛtɔ́.’ (Mɛ. 5:29) Etɛ mǐ ka sixu ɖɔ lo? Klisanwun sunnu kpo nyɔnu kpo enɛ lɛ nyí kannumɔ nú Babilɔnu Ðaxó ɔ ɖò ahwan ɔ hwenu kpɛɖé kpɛ́ɖé ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, hlɔnhlɔn tɔn xógló wɛ ye ɖè bo ɖò alɔ dó mɛ ɖevo lɛ wɛ bonu ye lɔ ni wà nǔ ɖokpo ɔ.
KÀN ÐIÐÓ DÓ AZƆ̌ WU ÐÒ WƐKƐ HWAN NUKƆNTƆN Ɔ HWENU
5. Etɛ ka ɖexlɛ́ ɖɔ nɔví lɛ ɖókan dó nǔ wǔ tawun ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu?
5 Ðò xwè e wá yì lɛ é mɛ ɔ, mǐ lin ɖɔ Jehovah sìn xomɛ dó togun tɔn ɖó ye kún ɖókan dó wɛnɖagbejijla wu ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu ó wutu. Mǐ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ, ɖó enɛ wu ɔ, Jehovah lɔn bɔ Babilɔnu Ðaxó ɔ sɔ́ ye dó ɖó kannumɔ nú hwenu kpɛɖé. Amɔ̌, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ e sɛ̀n Mawu ɖò 1914-1918 lɛ é wá ɖexlɛ́ céɖécéɖé ɖò nukɔnmɛ ɖɔ togun Aklunɔ ɔ tɔn blebu wà nǔ e wu ye kpé é bǐ bonu wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ na kpó ɖò nukɔn yì wɛ. Kúnnuɖenú tewungbeju e nɔ gudo nú xó enɛ é tíìn. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe hugǎn é ɖiɖó dó hwenuxó yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn mǐtɔn wu zɔ́n bɔ mǐ mɔ nǔ jɛ tan e ɖò Biblu mɛ é ɖé lɛ wu d’eji.
6, 7. (a) Tagba tɛ lɛ jí Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka ɖó na ɖu ɖè ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu? (b) Nǎ kpɔ́ndéwú e xlɛ́ ɖɔ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ɖókan dó nǔ wu é ɖé lɛ.
6 Nugbǒ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ nabi e ɖè ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ (1914-1918) hwenu lɛ é ɖɔ Mawuxó titewungbe ɖò táan enɛ mɛ. É bɔwǔ nú ye bonu ye na wà mɔ̌ ǎ, ɖó hwɛjijɔ gègě wu. Mǐ na gbéjé wè kpɔ́n ɖò ye mɛ. Nukɔntɔn ɔ, azɔ̌ e è wà ɖò táan enɛ ɔ mɛ é kúnkplá wema jinjɔn Biblu jí lɛ mímá. Hwenu e acɛkpatɔ́ lɛ gbɛ́ wema Le mystère accompli ɖò bǐbɛ̌mɛ xwè 1918 tɔn é ɔ, Mawuxóɖiɖɔ ɔ wá vɛwǔ nú nɔví gègě. Ye ko kplɔ́n Biblu kɛɖɛ zinzan dó ɖɔ Mawuxó na ǎ, bɔ ye nɔ ɖeji dó wema Le mystère accompli ɔ wu bonu é na “ɖɔ xó ɔ” dó tɛn yetɔn mɛ. Nǔ wegɔ ɔ kúnkplá grippe espagnole e tɔ́n ɖò 1918 é. Azɔn baɖabaɖa enɛ e tɔ́n é zɔ́n bɔ wɛnjlatɔ́ lɛ sɔ́ nɔ vo bo nɔ yì fí ɖě ǎ. Tagba enɛ lɛ kpo ɖevo lɛ kpo ɖò finɛ có, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ blebu wà nǔ e wu ye kpé é bǐ bonu azɔ̌ ɔ na kpó ɖò nukɔn yì wɛ.
7 Ðò 1914 kɛɖɛ ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ kpɛɖé lɛ xlɛ́ “Photo-Drame de la Création” ɔ gbɛtɔ́ 9 000 000 jɛji. Ðiɖe lɛ kpo yɛwunkɔnnyidǒwu lɛ kpo wɛ bɔ è gɔ́ xóɖiɖɔ na b’ɛ kpi tan gbɛtɔ́ tɔn sín bǐbɛ̌mɛ kaka jɛ Xwè Afatɔ́n ɔ hwenu. Azɔ̌ kpligidi ɖé wɛ é nyí bɔ è wà hwe ɔ nu. Kpɔ́n bo! Mɛ nabi e kpɔ́n nùxwlémɛ enɛ ɖò 1914 kɛɖɛ é hugǎn wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn nabi e ɖò wɛn ɔ jla wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ égbé é! Gbeɖiɖó ɖevo lɛ xlɛ́ ɖɔ ɖò 1916 ɔ, mɛ 809 393 wɛ wá xóɖiɖɔ nú mɛ bǐ sín kplé lɛ ɖò États-Unis, bɔ ɖò 1918 ɔ, é jɛji bo yì 949 444. Biblu Kplɔntɔ́ enɛ lɛ ɖókan dó azɔ̌ wu tawun!
8. Nɛ̌ è ka kpé nukún dó hudo gbigbɔ tɔn nɔví lɛ tɔn wu ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu gbɔn?
8 Ðò wɛkɛ hwan nukɔntɔn ɔ hwenu ɔ, è wà nǔ bǐ bá dó sixu na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn kpo akɔnkpinkpan kpo Biblu Kplɔntɔ́ e gbakpé lɛ é. Nùɖuɖu enɛ lɛ na hlɔnhlɔn nɔví lɛ bɔ ye gbɛkan dó Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ nu. Richard H. Barber e ɖókan dó azɔ̌ wu táan enɛ mɛ é flín ɖɔ: “Mǐ kpéwú bo bló tuto bɔ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ ɖé lɛ kpó ɖò yiyi wɛ bo ɖò Atɔxwɛ má wɛ, bo nɔ sɛ́dó Canada fí e è ko gbɛ́ ɖè é. È jɔwu mì bɔ un nɔ sɛ́ wema Le mystère accompli e sixu nɔ akpomɛ é dó nɔví ɖěɖee ma sɔ́ ɖó ɖě ǎ, ɖó è yí sín ye sí wutu lɛ é. Nɔví Rutherford byɔ ɖɔ mǐ ni bló tuto kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ tɔn ɖò toxo gègě mɛ ɖò gbadahweji États-Unis tɔn lobo sɛ́ xóɖɔtɔ́ lɛ dó bonu ye ni dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví lɛ lee é na nyɔ́ bló gbɔn é.”
É BYƆ ÐƆ È NI VƆ́ NÙÐÉ LƐ JLAÐÓ
9. (a) Etɛwu togun Mawu tɔn ka ɖó hudo tódɔnnúmɛ kpo mɛkplɔnkplɔn kpo tɔn ɖò 1914 kpo 1919 kpo vlamɛ? (b) Etɛ enɛ ma ka ɖexlɛ́ ǎ?
9 Nǔ e Biblu Kplɔntɔ́ lɛ wà ɖò 1914 kpo 1919 kpo vlamɛ lɛ é bǐ wɛ sɔgbe xá nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn lɛ ǎ. Nɔví lɛ ba bo na wà nǔ e sɔgbe é có, ye mɔ nukúnnú jɛ nǔ e mɛɖé hwíhwɛ́ hwíhwɛ́ dó acɛkpatɔ́ lɛ glɔ nyí é mɛ ganji ǎ. (Hlɔ. 13:1) Enɛ wu ɔ, ɖi gbɛ̌ta ɖé ɔ, hwebǐnu wɛ ye ɖó wǔ zɔ nú ahwan ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e togán États-Unis tɔn ɖè gbeta tɔ́n ɖɔ 30 Mai 1918 na nyí azǎn ɖeɖóvo ɖé bɔ è na xoɖɛ nú fífá ni wá é ɔ, Atɔxwɛ byɔ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ɖɔ ye ni ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa ɔ mɛ. Nɔví ɖé lɛ jɔ fún dó akwɛgba mɛ bo na dó nɔ gudo nú ahwan ɔ, bɔ ye mɛ ɖé lɛ tlɛ fɔ tú kpo hwi kpo bo yì ahwando lɛ mɛ. Amɔ̌, é na sɔgbe ɖɔ è ni ɖɔ ɖɔ tódɔnnúmɛ kpo mɛkplɔnkplɔn kpo sín hudo wɛ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ɖó wutu wɛ ye yì kannumɔgbenu Babilɔnu Ðaxó ɔ tɔn ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ye mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ emi ɖó na tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ, bɔ ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu ɔ, tutoblonunu gbɛ̀ ɔ tɔn enɛ mɛ tíntɔ́n sín ɖibla wá vivɔnu.
10. Etɛ jí Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ka kú dó bo wà, ɖó nǔ mímɛ́ e gbɛ̀ nyí é wutu?
10 Biblu Kplɔntɔ́ lɛ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wǔ ɖiɖó zɔ nú gbɛ̀ ɔ nyí nú Klisanwun lɛ é mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́, lee mǐdɛɛ lɛ mɔ nukúnnú jɛ mɛ gbɔn ɖò égbé é ǎ có, nǔ ɖokpo ka tíìn bɔ ye tuùn: Biblu gbɛ́ ɖɔ è ma hu mɛ ó. Enɛ wu ɔ, nɔví kpɛ enɛ lɛ e fɔ ahwanfunnu lɛ kplá bó yì ahwando lɛ mɛ ɖò Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ hwenu lɛ é gbɛ́ bǐ gbídígbídí ɖɔ emi kún na zán ahwanfunnu enɛ lɛ dó hu mɛ na ó. È sɛ́ ye mɛ e gbɛ́ ɖɔ emi kún na hu mɛ ó é ɖé lɛ dó ahwan ɔ nukɔn kpodo nukúnɖiɖo ɔ kpo ɖɔ è na hu ye.
11. Ee Biblu Kplɔntɔ́ lɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖó alɔ ɖò ahwan mɛ ó sɔgbe kpo nǔ e Mawuxówema ɔ ɖɔ é kpo é ɔ, etɛ acɛkpatɔ́ lɛ ka wà?
11 É ɖò wɛn ɖɔ, xó kpó ɖò afɔ e nɔví lɛ ɖè dó ahwanfunfun wu é wu có, xomɛ hun Awovi ɖebǔ dó ye wu ǎ. Enɛ wu ɔ, é “nɔ ɖè gbetakɛ́n nyanya [lɛ] tɔ́n.” (Eza. 10:1) Ahwankpá États-Unis tɔn sín Ahwangán-Sunvínɔ James Franklin Bell ɖexlɛ́ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ ɖé xá Nɔví sunnu J. F. Rutherford kpo W. E. Van Amburgh kpo mɛ ɖɔ Hwɛɖɔgbasá États-Unis Tɔn ɔ tɛnkpɔn bo na xwlé sɛ́n ɖé ɖɛ̌mɛnu lɛ, bɔ sɛ́n ɔ na na gbè ɖɔ è ni ɖó kúhwɛ́ nú mɛ ɖěɖee gbɛ́ ɖɔ emi kún na fun ahwan lɛ é ó. É tɛɖɛ̌ jí ɖɔ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ɖò taji. Ahwangán-Sunvínɔ Bell ɖɔ nú Nɔví Rutherford kpo xomɛsin kpo ɖɔ: “È ɖè sɛ́n enɛ ɔ tɔ́n ǎ ɖó [Togán États-Unis tɔn] Wilson gbò kpò nyì ali jí na wutu; amɔ̌ mǐ tuùn lee mǐ na wlí mi gbɔn é, bɔ mǐ ka na wlí mi ɔ jɛn wɛ!”
12, 13. (a) Etɛwu è ka sà sɛ́n dó nɔví agbanɖotananɔ tantɔn bɔ ye na sɛ̀n gan nú xwè mɔkpan? (b) Gankpa mɛ e nɔví lɛ yì é ka vɔ́da nú kú e ye kudeji bo na setónú nú Jehovah é wɛ à? Tinmɛ.
12 Acɛkpatɔ́ lɛ bló nǔ e ye ɖɔ é nugbǒ. È wlí afɔsɔ́ɖótetɔ́ Gbɛ̌ Watch Tower tɔn Nɔví Rutherford, Van Amburgh kpo nɔví sunnu ayizɛ́n ɖevo lɛ kpo. Hwenu e hwɛɖɔtɔ́ e ɖò hwɛ ɔ ɖɔ wɛ é ɖò sɛ́n sà dó ye wɛ é ɔ, é ɖɔ: “Sinsɛn sín nǔwiwa e mɛ nya elɔ lɛ nɔ ɖ’alɔ ɖè lɛ é hɛn nǔ gblé dó mɛ wu hú ahwankánɖó Allemagne tɔn ɖokpo sín sɔja lɛ. . . . É nyí sɛ́nzɔ́watɔ́ Acɛkpikpa ɔ tɔn lɛ kpodo ahwangɔnu ɔ sín azɔ̌xɔsa e nɔ hwɛ́n awɔntín ayǐ é kpo kɛɖɛ sín xó wɛ ye gbɛ́ ǎ, loɔ, ye lɛ́ dóhwɛ sinsɛngán amísa lɛ bǐ tɔn. Tó e è na dɔn nú ye é ɖó na syɛn ɖesu.” (Faith on the March, ee A. H. Macmillan wlan é , wex. 99) É ka syɛn nugbǒ. È sà sɛ́n dó Biblu Kplɔntɔ́ tantɔn enɛ lɛ bɔ ye na sɛ̀n gan nú xwè mɔkpan ɖò gankpa ɖaxó Atlanta tɔn mɛ ɖò Géorgie. Amɔ̌, ee ahwan ɔ wá fó é ɔ, è ɖè ye nyite bo jó hwɛ e dó ye wɛ è ɖè lɛ é dó.
13 Hwenu e nɔví sunnu tantɔn enɛ lɛ tlɛ ɖò gankpa mɛ é ɔ, ye tɛ́ dó nǔ e mɛ ye mɔ nukúnnú jɛ ɖò Mawuxówema ɔ mɛ é wu syɛnsyɛn. Ðò hwɛsɔkɛ byɔbyɔ sín wema e ye sɛ́dó togán États-Unis tɔn é ɖé mɛ ɔ, ye ɖɔ: “Jlǒ Aklunɔ ɔ tɔn ɖò Mawuxówema ɔ mɛ wɛ nyí, ‘Ma hu mɛ ó,’ enɛ wu ɔ, Gbɛ̌ta [Biblu Kplɔntɔ́ e gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é tɔn] ɔ sín hagbɛ̌ ɖebǔ e ko sɔ́ éɖée jó nú Aklunɔ ɔ bo ka jló bo gbà alɛ̀ e é nu ɖɔ emi zé emiɖée jó n’i é na ba fɛ́nú Mawu tɔn kpo, bo tlɛ sixu dɔn bǐ mlɛ́mlɛ́. Mɔ̌ mɛ ɔ, hagbɛ̌ mɔhun lɛ sixu sɔ́ jlǒ dó ɖó alɔ ɖò gbɛtɔ́ huhu mɛ ǎ.” Xógbe enɛ lɛ ɖè akɔnkpinkpan xlɛ́ tawun! É ɖò wɛn ɖɔ nɔví lɛ kún lin gbeɖé bo na sà gbejininɔ yetɔn ó!
YE JƐ YEÐESUNƆ SÍ LO!
14. Zǎn Mawuxówema ɔ dó tinmɛ nǔ e jɛ bɛ́sín 1914 jɛ 1919 é.
14 Malacíi 3:1-3 gbajɛ̌mɛ nú hwenu e (bɛ́sín 1914 jɛ bǐbɛ̌mɛ 1919 tɔn) è na slá wǔ nú “Levíi ví” yí ami dó ɖè lɛ é. (Xà.) Ðò táan enɛ mɛ ɔ, Jehovah, “Mawu Mavɔmavɔ” ɔ wá tɛmpli gbigbɔ tɔn ɔ mɛ bo gbéjé mɛ ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò finɛ lɛ é kpɔ́n, bɔ Jezu Klisu, ‘wɛnsagun akɔjijɛ ɔ tɔn’ ɔ xwedó è. Ee togun mímɛ́ Jehovah tɔn yí kplɔ́n e sín hudo ye ɖó é gudo é ɔ, ye ɖò gbesisɔmɛ bo na wà azɔ̌ ɖevo e è ɖè nú ye é. Ðò 1919 ɔ, è ɖè “[deví] gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ” ɖé b’ɛ na nɔ na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn xwédo nùɖiɖi tɔn ɔ. (Mat. 24:45) Dìn ɔ, togun Mawu tɔn sɔ́ nyí kannumɔ nú Babilɔnu Ðaxó ɔ ǎ. Sín hwenɛnu ɔ, gbɔn fɛ́nú Jehovah tɔn gblamɛ ɔ, togun Mawu tɔn fɔ́n bo ɖò jlǒ tɔn tuùn d’eji wɛ, bo lɛ́ fɔ́n bo ɖò wǎn yí nú Tɔ́ yetɔn jixwé tɔn ɔ wɛ. Nyɔna Jehovah tɔn enɛ lɛ sù nukún yetɔn mɛ tawun! [1]
15. Etɛ mǐ ka ɖó na wà ɖó tɔ́n e mǐ tɔ́n sín Babilɔnu Ðaxó ɔ mɛ é wu?
15 Babilɔnu Ðaxó ɔ sín kannumɔgbenu e mǐ gosin é hun xomɛ nú mǐ kpɔ́n! Gǎn e Sataan dó bo na sú kún dó nú Klisanwun nugbǒ lɛ é nu ami bǐ. É ɖò mɔ̌ có, ayi mǐtɔn ɖó na fɛ́ sín nǔ e wu Jehovah na mǐ mɛɖesúsínínɔ enɛ é jí ǎ. (2 Kɔ. 6:1) Ayijlɔjlɔnɔ gègě kpó ɖò gantɔ́ nyí nú sinsɛn nùvú wɛ. Ye sixu tɔ́n yeɖokponɔ ǎ. Mǐ sixu xlɛ́ ali ye. Enɛ wu ɔ, ɖi nɔví mǐtɔn xwè kanweko e wá yì lɛ é tɔn ɖɔhun ɔ, mi nú mǐ ni wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ, gbɔn alɔkpa lɛ bǐ mɛ, bo d’alɔ ye bonu ye na tɔ́n sín ganmɛ!
^ [1] (akpáxwé 14gɔ́ ɔ) Nǔ gègě ɖò kannumɔgbenu xwè 70 tɔn e Jwifu lɛ yì ɖò Babilɔnu é mɛ bo cá kàn xá nǔ e jɛ dó Klisanwun lɛ jí ɖò hwenu e gǔfínfɔ́n ɔ vlɔ́n kàn é gudo é tawun. É ɖò mɔ̌ có, kannumɔgbenu yiyi Jwifu lɛ tɔn nyí nǔɖɔɖ’ayǐ nǔ e jɛ dó Klisanwun lɛ jí é tɔn ǎ. Hwɛjijɔ e wu wɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ xwè nabi e kannumɔgbenu lɛ xɔ é nyí ɖokpo ɔ ǎ. Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na tɛnkpɔn bo ba dò nú gǒflɛ́mɛ kannumɔgbenu Jwifu lɛ tɔn tɔn ɖokpo ɖokpo cí nǔ ɖɔ é cá kàn xá nǔ e jɛ dó Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ jí ɖò xwè e jɛ nukɔn nú 1919 lɛ é mɛ é ɖɔhun ǎ.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | NÙNYWƐXÓ 27-31
Biblu Tinmɛ Nǔ E Asì Jɔ Asì ɖé Nyí É
Wɛn titewungbe e Axɔsu Lemuwɛli sín nɔ dó è é wɛ ɖò Nùnywɛxó wemata 31gɔ́ ɔ mɛ. Wě e nùnywɛ kpé b’ɛ ɖè xá ɛ é kplɔ́n ɛ nǔ e é na ɖó nukún ɖò asì jɔ asì ɖé sí é.
È sixu ɖeji dó asì jɔ asì ɖé wu
É nɔ ɖɔ linlin tɔn xɔ akwɛ lɛ dó nǔ e kàn xwédo ɔ lɛ é wu, bo ka nɔ hwíhwɛ́ éɖée hwebǐnu
Asú tɔn nɔ ɖeji ɖɔ é na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn, bo nɔ ɖɔ ɖɔ dandan wɛ é ɖó na nɔ mɔ emi cobo wá nǔ bǐ ǎ
Asì jɔ asì ɖé nɔ ván kàn dó azɔ̌ wu
É nɔ wà ko nú nǔ, bo nɔ zán gbɛ̀ e ɖò jlɛ̌ jí é ɖé bonu xwédo tɔn na dó sixu sɔnǔ bo nyɔ́ kpɔ́n, bo jɛ acɔ́, bo na lɛ́ mɔ nǔ ɖu ganji
É nɔ ván kàn dó azɔ̌ wu ɖesu, bo nɔ kpɔ́n xwédo tɔn jí zǎn kéze
Asì jɔ asì ɖé nɔ ɖó sísí nú Mawu
É nɔ ɖi xɛsi nú Mawu bo nɔ ba na nyí xɔ́ntɔn tɔn


text:
Mɛɖesúsínínɔ E È Na We É Ni Xɔ Akwɛ Ðò Nukún Towe Mɛ
‘Fí e gbigbɔ Aklunɔ tɔn ɖè ɔ, mɛɖée sí jijɛ ɖò finɛ.’
HAN LƐ: 62, 65
1, 2. (a) Linlin vovo tɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ ɖó dó mɛɖesúsínínɔ xó ɔ wu? (b) Etɛ Biblu ka kplɔ́n mǐ dó mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn wu? Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò na?
HWENU e nawe ɖé ja gbeta mɛɖesunɔ tɔn ɖé kɔn wá gbé é ɔ, é ɖɔ nú xɔ́ntɔn tɔn ɖé ɖɔ: “Ma zɔ́n nǔlinkpɔ́n mì ó; ɖɔ nǔ e na wà é nú mì kpowun. Enɛ nɔ bɔkun hugǎn.” Nawe ɔ ba bo na zán mɛɖesúsínínɔ e nyí nùnina ɖé bɔ Gbɛɖotɔ́ tɔn na ɛ é ǎ, loɔ, é ba ɖɔ è ni ɖɔ nǔ e é na wà é n’i. Hwɛ ka lo? A nɔ ba na wá gbeta hwiɖesunɔ tɔn lɛ kɔn à, alǒ a nɔ jló ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni ɖɔ nǔ e a na wà é nú we? Linlin tɛ a ka nɔ ɖó dó nǔ e kàn mɛɖesúsínínɔ lɛ é wu?
2 Sín xwè kanweko mɔkpan ɖíe wɛ gbɛtɔ́ lɛ ko nɔ ɖɔ xó dó xó enɛ wu. Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ nùɖé kún ɖè bɔ mɛɖesunɔ wɛ nɔ jló bo nɔ wà ó, lé Mawu wɛ ko tò nǔ e nɔ jɛ lɛ é bǐ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ dɔn nǔ ɖɔ cobonu è na ɖɔ mɛɖesúsínínɔ nugbǒ ɔ xó ɔ, mǐɖesu sí jɛn mǐ na nɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ hwɛ̌. Amɔ̌, Xó Mawu Tɔn Biblu ɔ jɛn na na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é mǐ dó xó enɛ wu. Etɛwu? Ðó é ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah dá mǐ bo na mǐ mɛɖesúsínínɔ; é wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó nǔwukpikpé e na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn é bo lɛ́ vo bá wà mɔ̌. (Xà Jozuwée 24:15.) Biblu lɛ́vɔ na nùkanbyɔ lehun lɛ sín xósin: Nɛ̌ mǐ ka ɖó na zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn dó wá gbeta lɛ kɔn gbɔn? Lee mǐ na zán gbɔn é ɖó dogbó wɛ à? Nɛ̌ lee mǐ nɔ zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn gbɔn é ka sixu xlɛ́ bǎ e mɛ mǐ yí wǎn nú Jehovah ɖó é gbɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó sísí nú gbeta e kɔn mɛ ɖevo lɛ wá lɛ é gbɔn?
ETƐ KPƆ́NDÉWÚ JEHOVAH KPO JEZU KPO TƆN KA SIXU KPLƆ́N MǏ?
3. Kpɔ́ndéwú tɛ Jehovah ka zé ɖ’ayǐ dó mɛɖesúsínínɔ tɔn zinzan wu?
3 Jehovah ɖokponɔ géé wɛ ɖò éɖesunɔ sí bǐ mlɛ́mlɛ́, amɔ̌, lee é nɔ zán gbɔn é nyí xlɛ̌ ɖé nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é jló bo sɔ́ akɔta Izlayɛli tɔn bɔ é na nyí “togun tɔn vívɛ́ná” e ɖó nyikɔ tɔn ta é. (Sɛ́n. 7:6-8) Jehovah kpɔ́n jɔmɛ kpowun bo wà mɔ̌ ǎ. Akpá e é dó nú xɔ́ntɔn tɔn Ablaxamu sín xwè kanweko mɔkpan ɖíe é ɖè wɛ é ɖè. (Bǐb. 22:15-18) Hú mɔ̌ ɔ, jijɔ taji Jehovah tɔn e nyí wanyiyi kpo hwɛjijɔ kpo é wɛ é nɔ xwedó hwebǐnu dó zán mɛɖesúsínínɔ tɔn. Izlayɛli-ví lɛ jó sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ dó azɔn gègě có, lee é dɔn tó nú ye gbɔn é ɖè enɛ xlɛ́. Hwenu e ye lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo nugbǒ nugbǒ é ɔ, Jehovah sɔ́ jlǒ dó ɖè wanyiyi kpo nùblawukúnúmɛ kpo xlɛ́ ye bo ɖɔ: “Un na sɔ́ afɔ e Izlayɛlinu lɛ dó gbě ɔ kɛ ye. Un na yí wǎn nú ye titewungbe [alǒ ‘kpo jlǒ kpo,’ nwt].” (Oz. 14:5) Lee Jehovah nɔ zán mɛɖesúsínínɔ tɔn nú ɖagbe mɛ ɖevo lɛ tɔn gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé wɛ nyí enɛ.
4, 5. (a) Mɛ̌ ka nyí mɛ nukɔntɔn e mɔ nùnina Mawu tɔn e nyí mɛɖesúsínínɔ é yí é? Nɛ̌ é ka zán gbɔn? (b) Etɛ mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ka ɖó na kanbyɔ?
4 Hwenu e Jehovah jɛ nǔ lɛ dá jí é ɔ, é na mɛɖesúsínínɔ nùɖíɖó tɔn gbigbɔ tɔn lɛ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo. Nukɔngbeví tɔn e nyí “akpajlɛ Mawu e è ma nɔ mɔ ǎ é tɔn” é wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e mɔ nùnina enɛ yí é. (Kolo. 1:15) Cobonu Jezu tlɛ na wá ayikúngban jí ɔ, é jló bo nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn, lobo xò kpóɖó nú Satáan bo fɔ́n gǔ ǎ. Nukɔnmɛ hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é zán mɛɖesúsínínɔ tɔn bo gbɛ́ nǔ e Kɛntɔ́gán ɔ xwlé è dó tɛ́n ɛ kpɔ́n lɛ é. (Mat. 4:10) Ðò zǎn e jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn é mɛ ɔ, é xoɖɛ vívɛ́ ɖé dó dó zǒgbe jí ɖɔ emi kudeji bo na wà jlǒ Mawu tɔn. É ɖɔ: “Daa! Enyi a jló hǔn, sɛ̀ wuvɛ̌ kɔfu elɔ dó zɔ nú mì; amɔ̌, ni ma nyí jlǒ ce ó, loɔ, ni nyí lee é jló hwɛ gbɔn é.” (Luk. 22:42) Mi nú mǐ ni wà nǔ Jezu ɖɔhun bo zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn dó kpa susu nú Jehovah lobo wà jlǒ tɔn! Nǔ ka sixu nyí mɔ̌ dóó à?
5 Ganji, mǐ hɛn ɔ mǐ na xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn, ɖó è bló mǐ lɔmɔ̌ ɖó akpajlɛ Mawu tɔn mɛ bɔ mǐ cí éɖɔhun. (Bǐb. 1:26) É ɖò mɔ̌ có, mǐ ɖó mɛɖesúsínínɔ mlɛ́mlɛ́ e Jehovah ɖó é ǎ. Xó Mawu Tɔn tinmɛ ɖɔ mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ɖó dogbó, lobɔ mǐ ɖó na zɛ dogbó e sɔgbe bɔ Jehovah ɖó nú mǐ lɛ é wu ǎ. Hú mɔ̌ ɔ, asì lɛ ɖó na nɔ hwíhwɛ́ yeɖée dó asú yetɔn lɛ glɔ, bɔ vǐ lɛ ɖó na nɔ hwíhwɛ́ yeɖée dó mɛjitɔ́ yetɔn lɛ glɔ. (Efɛ. 5:22; 6:1) Nɛ̌ dogbó enɛ lɛ ka kúnkplá lee mǐ nɔ zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn gbɔn é gbɔn? Xósin nùkanbyɔ enɛ tɔn sixu ɖè nǔ e ɖò te kpɔ́n mǐ kaka sɔyi é xlɛ́.
MƐÐESÚSÍNÍNƆ ZINZAN KPO ZINZAN TƆN NYÌ DÒ KPO
6. Jlɛ̌ nǔ e wu é sɔgbe ɖɔ è ni ɖó dogbó nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn é dó nùɖé wu.
6 Mɛɖesúsínínɔ e ɖó dogbó é ka nyí mɛɖesúsínínɔ dóó à? Ganji! Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ mɔ̌? Dogbó ɖěɖee è ɖó nú mɛɖesúsínínɔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn é sixu nya xɛ ɖò ye jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu jló bo ɖɔ ɖɔ mǐ na kun mɔ̌to yì tò línlín ɖé mɛ. Amɔ̌, enyi é byɔ ɖɔ mǐ na gbɔn ali e jí alitasɛ́n ɖebǔ ma ɖè ǎ, bɔ mɛ bǐ sixu kanwezun lee é jló mɛ gbɔn é alǒ kun mɔ̌to gbɔn alɔ e xwé jló mɛ é ɔ, ayi mǐtɔn ka na j’ayǐ à? Gbeɖé kpɔ́n. Sɛ́n lɛ ɖò dandan bonu mɛ bǐ na mɔ tɛn dó ɖu vivǐ nyɔna e ɖò mɛɖesúsínínɔ nugbǒ ɔ mɛ lɛ é tɔn. Mi nú mǐ ni gbéjé kpɔ́ndéwú Biblu tɔn ɖé lɛ kpɔ́n, bá mɔ nǔ ɖevo e wu é nyí nùnywɛ sín nǔ ɖɔ mǐ ni ma zɛ dogbó e Jehovah ɖó nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn lɛ é wu ó é.
7. (a) Nɛ̌ nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn ɔ ka zɔ́n bɔ Adamu gbɔn vo nú nǔɖògbɛ ɖevo e ɖò Edɛni mɛ lɛ é gbɔn? (b) Tinmɛ ali e nu Adamu zán mɛɖesúsínínɔ tɔn ɖè é ɖokpo.
7 Hwenu e Mawu dá gbɛtɔ́ nukɔntɔn ɔ Adamu é ɔ, é na ɛ nùnina e é na nùɖíɖó tɔn e ɖò jixwé lɛ é, é wɛ nyí mɛɖesúsínínɔ. Nǔ enɛ zɔ́n bɔ Adamu gbɔn vo nú kanlin lɛ, ɖó jɔwamɔ lixo wɛ yedɛɛ lɛ nɔ wà nǔ. Lee Adamu zán mɛɖesúsínínɔ tɔn ɖò alixo e sɔgbe é mɛ gbɔn é ɖé ɖíe. È ko dá kanlin lɛ cobo wá dá gbɛtɔ́. É ɖò mɔ̌ có, Jehovah sɔ́ awǎjijɛ e ɖò nyikɔ nina nùɖíɖó enɛ lɛ mɛ é ɖ’ayǐ nú gbɛtɔ́ nukɔntɔn e é dá é. Mawu “kplá ye wá gbɛtɔ́ ɔ gɔ́n, bo na kpɔ́n nyikɔ e é na na ye ɔ.” Enyi Adamu kpɔ́n kanlin ɖé bo ɖó nyikɔ e jɛxa ɛ é n’i ɔ, Jehovah nɔ flí xwè ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, ‘nyikɔ e é na ye ɔ wɛ ye nɔ nyí.’
8. Nɛ̌ Adamu ka zán mɛɖesúsínínɔ tɔn nyì dò gbɔn? Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?
8 É blawu ɖɔ azɔ̌ e Mawu ɖè nú Adamu b’ɛ na nɔ kpé nukún dó palaɖisi ayikúngban jí tɔn ɔ wu é kún kpé è ó. Mɛɖesúsínínɔ ɖaxó e é ɖó bo na wà azɔ̌ elɔ e Mawu ɖè n’i é kpé è ǎ: “Mi jì, mi gbà kún, bo kpé ayikúngban ɔ jí, bo sɔ́ ɛ ɖó acɛ mitɔn glɔ. Mi sɔ́ hweví lɛ . . . , bo sɔ́ xɛ lɛ . . . , bo sɔ́ kanlin e ɖò ayikúngban jí lɛ bǐ ɖó acɛ mitɔn glɔ.” (Bǐb. 1:28) É nyɔ́ wà ɔ, é jló bo zɛ dogbó e Mawu ɖó n’i lɛ é wu, gbɔn atín sínsɛ́n e sín sɛ́n è dó é ɖuɖu gblamɛ. Mɛɖesúsínínɔ zinzan nyì dò ɖaxó enɛ na tɔ́n kɔ dó wuvɛ̌ kpo akpɔ̀ kpo mɛ nú kúnkan Adamu tɔn lɛ kaka nú xwè afatɔ́n mɔkpan. (Hlɔ. 5:12) Nǔ ɖěɖee gbeta e kɔn Adamu wá é jì lɛ é tuùntuùn ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na zán mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ganji, lobo na zɛ dogbó e Jehovah ɖó nú mǐ lɛ é wu ǎ.
9. Etɛ Jehovah ka ɖɔ nú togun tɔn Izlayɛli? Xósin tɛ akɔta ɔ ka na?
9 Kúnkan Adamu kpo Ɛvu kpo tɔn lɛ ɖu hwɛhuhu kpo kú kpo sín gǔ ɖò mɛjitɔ́ yetɔn tótlitɔ́ enɛ lɛ gɔ́n. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖesúsínínɔ yetɔn sín acɛ ɔ kpó ɖò ye sí. Lee Mawu wà nǔ xá akɔta Izlayɛli tɔn gbɔn é ɖè enɛ xlɛ́. Jehovah gbɔn mɛsɛntɔ́ tɔn Mɔyizi jí bo ɖɔ nú togun ɔ ɖɔ nú é jló ye ɔ, ye na huzu togun vívɛ́ná emitɔn alǒ gbɔ. (Tín. 19:3-6) Xósin tɛ ye ka na? Ye sɔ́ jlǒ dó ɖɔ ɖɔ emi na wà nǔ ɖěɖee emi ɖó na wà bá huzu togun Mawu tɔn e ɖó nyikɔ tɔn ta lɛ é lobo ɖó gbè kpɔ́ bo ɖɔ: “Mǐ na bló nǔ e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ lɛ bǐ.” (Tín. 19:8) É blawu ɖɔ nukɔnmɛ ɔ, akɔta ɔ zán mɛɖesúsínínɔ tɔn nyì dò lobo ɖè akpá enɛ ǎ. Mi nú mǐ ni hɛn kpɔ́ndéwú akpágbánúmɛ tɔn enɛ dó ayi mɛ, bonu mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é ni nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ hwebǐnu, gbɔn Jehovah wu titɛdó kpo tónúsíse nú hwɛjijɔ sín sɛ́n tɔn lɛ kpo gblamɛ.
10. Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ hɛn ɔ, ye na zán mɛɖesúsínínɔ yetɔn dó kpa susu nú Mawu. (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
10 Ðò Eblée lɛ wemata 11gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ mɔ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn ɖěɖee jló bo zán mɛɖesúsínínɔ yetɔn lobo ma ka zɛ dogbó e Mawu zé ɖ’ayǐ lɛ é wu ǎ é 16 sín nyikɔ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, ye mɔ nyɔna gègě lobo ɖó nukúnɖiɖo jɔ nukúnɖiɖo dó sɔgudo wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Nɔwée ɖè nùɖiɖi ɖaxó xlɛ́ lobo sɔ́ jlǒ dó xwedó alixlɛ́mɛ ɖěɖee Mawu na ɖɔ é ni bló tɔjihun ɖé bá hwlɛn xwédo tɔn kpo mɛ ɖevo e na wá nɔ gbɛ̀ lɛ é kpo gán é. (Ebl. 11:7) Ablaxamu kpo Sala kpo sɔ́ jlǒ dó xwedó alixlɛ́mɛ Mawu tɔn lɛ kaka yì “tò e sín akpá Mawu dó” nú ye ɔ mɛ. Hwenu e ye wlí tomɛyiyi gaga enɛ sín ali gudo é ɔ, ye ‘mɔ ali bo na lɛkɔ yì’ dɔkuntoxo Wúu tɔn mɛ. É ɖò mɔ̌ có, ye sɔ́ nukún nùɖiɖi tɔn yetɔn lɛ ɖó “nǔ e sín akpá Mawu dó” bɔ ye na mɔ sɔgudo lɛ é jí; “tò e nyɔ́ hú tò e mɛ ye gosin ɔ ba wɛ ye ɖè.” (Ebl. 11:8, 9, 13, 15, 16) Mɔyizi dó gudo dɔkun Ejipu tɔn lɛ, bo “yí gbè ɖɔ è ni doya nú emi kpo togun Mawu tɔn kpo; enɛ ɔ nyɔ́ n’i hú é ni mɔ vivǐ e ɖò hwɛhuhu mɛ ɔ nú hwenu kpɛɖé.” (Ebl. 11:24-26) Mi nú mǐ ni ɖi nǔ mɛ hwexónu tɔn enɛ lɛ ɖɔhun, bonu mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ni nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ, lobonu mǐ ni nɔ zán dó wà jlǒ Mawu tɔn na.
11. (a) Ðɔ nyɔna ɖaxó e ɖò mɛɖesúsínínɔ mɛ lɛ é ɖokpo. (b) Etɛ ka nɔ sísɛ́ we bɔ a nɔ zán mɛɖesúsínínɔ towe ganji?
11 Nugbǒ wɛ ɖɔ enyi mǐ ɖó mɛɖé bonu é nɔ wá gbeta lɛ kɔn nú mǐ ɔ, é sixu bɔwǔ nú mǐ, amɔ̌, mɔ̌ biblo na zɔ́n bɔ nyɔna ɖaxó e ɖò mɛɖesúsínínɔ mɛ lɛ é ɖokpo na yì tɛ mǐ. Sɛ́nflínmɛ 30:19, 20 tinmɛ nyɔna e wɛ é. (Xà.) Wemafɔ 19gɔ́ ɔ ɖɔ nǔ e Mawu sɔ́ ɖó te nú Izlayɛli-ví lɛ é. Ðò wemafɔ 20gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ mɔ ɖɔ Jehovah hun ali xɔ akwɛ ɖé nú ye bɔ ye na xlɛ́ ɛ nǔ e ɖò ayi yetɔn mɛ lɛ é. Mǐ lɔmɔ̌ hɛn ɔ, mǐ na jló bo na sɛ̀n Jehovah. Nǔ ɖě sɔ́ sixu sísɛ́ mǐ hú mǐ na zán mɛɖesúsínínɔ e Mawu na mǐ é dó ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn n’i bo nɔ kpa susu n’i lobo nɔ wlí yɛ̌yi n’i ǎ!
NYÌ ALƆ NÚ MƐÐESÚSÍNÍNƆ E È NA WE É ZINZAN NYÌ DÒ
12. Etɛ mǐ ma ka ɖó na wà gbeɖé nú mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é ǎ?
12 Mǐ ni ɖɔ ɖɔ a na nǔ xɔ akwɛ ɖé xɔ́ntɔn towe ɖé. Enyi a sè ɖɔ é sɔ́ nǔ e a na ɛ é nyì zunkɔ́ta, alǒ nylahú bǐ ɔ, é zán dó gblewu mɛ ɖevo lɛ ɔ, é na vɛ́ nú we tawun à cé? Dìn ɔ, lin tamɛ dó lee nǔ nɔ cí nú Jehovah hwenu e é nɔ mɔ bɔ mɛ gègě nɔ zán mɛɖesúsínínɔ yetɔn nyì dò, bo nɔ wà nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ ɖevo lɛ wu é jí. Nugbǒ ɔ, ɖi lee Biblu ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na “nɔ dó alɔgudokpɛ nú mɛ” ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” mɛ. (2 Tim. 3:1, 2) Mi nú mǐ ni ma lɔn bo zán nùnina xɔ akwɛ enɛ e Jehovah na mǐ é nyì dò gbeɖé alǒ ɖɔ ɖɔ acɛ tɔn wɛ mǐ ɖó ó. Amɔ̌, nɛ̌ mǐ ka sixu nyì alɔ nú mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é zinzan nyì dò gbɔn?
13. Ðɔ ali e nu mǐ sixu nyì alɔ nú mɛɖesúsínínɔ Klisanwun tɔn mǐtɔn zinzan nyì dò ɖè é ɖokpo.
13 Mǐ bǐ wɛ vo bo na ɖɔ mɛ e mǐ na dó gbɛ̌ xá lɛ é, lee mǐ na sɔnǔ bo b’acɔ́ gbɔn é, kpo ayiɖeɖayi e mǐ na cyan lɛ é kpo. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn sixu wá huzu ‘avɔ bɔ mǐ bú dó nǔ nyanya,’ enyi mǐ jló bo huzu kannumɔ nú jlǒ agbaza tɔn mǐtɔn lɛ alǒ enyi mǐ xwedó aca gbɛ̀ ɔ tɔn kpo nǔwiwa tɔn lɛ kpo ɔ nɛ. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 2:16.) Mǐ ɖó na kpɔ́n ɖɔ mǐ ko ɖò mǐɖesunɔ sí bo na nɔ “wà nǔ e jló [mǐ] ɔ” ǎ, loɔ, mǐ jló na kanɖeji bo na nɔ wà nǔ ɖěɖee na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nyì sɛ́n elɔ é: “Mi bló [nǔ] bǐ, bo dó sɔ́ Mawu sù.”
14. Kancica tɛ ka ɖò jiɖe ɖiɖó dó Jehovah wu kpo mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn zinzan kpo mɛ?
14 Ali ɖevo e nu mǐ na nya xɛ ɖò mɛɖesúsínínɔ e è na mǐ é jí ɖè é wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖeji dó Jehovah wu, lobo yí gbè nú é ni xlɛ́ ali mǐ ɖò dogbó alɔcyɔnmɛji tɔn e é ɖó nú mǐ lɛ é tɛntin. Éɖokponɔ géé wɛ nyí ‘Mɛ e na ɖɔ nǔ e na nyɔ́ nú mǐ ɔ nú mǐ, bo ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ ɖò ali e mǐ mlɛ́ ɔ jí é.’ (Eza. 48:17) Mǐ ɖó na sɔ́ mǐɖée hwe bo yí gbè ɖɔ xó nugbǒ wɛ nú xó elɔ e gosin Mawu gɔ́n é: “Ali e jí gbɛtɔ́ nɔ gbɔn ɖò gbɛmɛ fí ɔ, . . . éɖesu wɛ nɔ ɖè [ǎ]. Gbɛtɔ́ ɖesu sixu xlɛ́ ali e é na gbɔn é éɖée ǎ.” (Jel. 10:23) Mi nú mǐ ni ma lɔn gbeɖé bo jɛ fɛ́ca jiɖe ɖiɖó dó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mɛɖesunɔ tɔn wu mɛ, Adamu kpo Izlayɛli-ví gǔfɔntɔ́ lɛ kpo ɖɔhun ó. É nyɔ́ wà ɔ, mi nú mǐ ni “ɖeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu kpo ayixa [mǐtɔn] bǐ kpo.”
SÍSÍ ÐIÐÓ NÚ MƐÐESÚSÍNÍNƆ MƐ ÐEVO LƐ TƆN
15. Etɛ nugbodòdó e ɖò Galatinu lɛ 6:5 mɛ é ka kplɔ́n mǐ?
15 Dogbó e è ɖó nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó na ɖó sísí nú acɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖó bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn ɖò gbɛzán yetɔn mɛ é. Etɛwu? Ðó mǐ bǐ wɛ è na mɛɖesúsínínɔ wutu ɔ, Klisanwun wè na wá gbeta ɖokpo ɔ pɛ́ɛ́ kɔn hwebǐnu ǎ. Xó enɛ tlɛ nyí nugbǒ ɖò nǔ ɖěɖee kúnkplá walɔ mǐtɔn kpo sinsɛn-biblo mǐtɔn kpo lɛ é mɛ. Flín nugbodòdó e ɖò Galatinu lɛ 6:5 mɛ é. (Xà.) Enyi mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ Klisanwun ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na “wà azɔ̌ e nyí étɔn é” ɔ, mǐ na ɖó sísí nú acɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖó bo na zán nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn yeɖesunɔ tɔn é.
16, 17. (a) Nɛ̌ mɛɖesúsínínɔ xó ɔ ka huzu tagba ɖò Kɔlɛnti gbɔn? (b) Nɛ̌ Pɔlu ka ɖeɖɛ tagba lɛ gbɔn? Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó acɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖó é wu?
16 Lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú Biblu tɔn elɔ e xlɛ́ nǔ e wu mǐ ɖó na nɔ ɖó sísí nú acɛ e nɔví mǐtɔn lɛ ɖó, bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn ɖò nǔ ɖěɖee kúnkplá ayixa é mɛ lɛ é jí. Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é jɛ gbè vovo dó jí, ɖó lan e è sixu ko xwlé vodun lɛ bo ka wá ɖò sisa wɛ ɖò axi mɛ lɛ é ɖuɖu wutu. Mɛɖé lɛ ɖɔ: ‘Ðó vodun nyí nǔtí ǎ wutu ɔ, è hɛn ɔ è na ɖu lan ɔ bo ka na ɖó ayixa mímɛ́ ɖé.’ É ɖò mɔ̌ có, mɛ e ko sɛ̀n vodun kpɔ́n lɛ é mɔ ɖɔ lan ɔ ɖuɖu nyí sinsɛn-biblo sín nùɖé. (1 Kɔ. 8:4, 7) Xó titewungbe ɖé wɛ nyí enɛ, bo ɖibla dɔn kínklán wá agun ɔ mɛ. Nɛ̌ Pɔlu ka d’alɔ Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é bɔ ye mɔ nukúnnú jɛ linlin e Mawu ɖó dó xó ɔ wu é mɛ gbɔn?
17 Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Pɔlu flín akpáxwé wè lɛ bǐ ɖɔ é kún nyí nùɖuɖu wɛ na dɔn ye sɛkpɔ Mawu ó. (1 Kɔ. 8:8) Enɛ gudo ɔ, é gb’akpá nú ye ɖɔ ye ni ma lɔn bonu ‘yeɖée sí e ye jɛ, bo ɖò nǔ wà na wɛ ɔ ni dɔn mɛ e ma ɖó gǎn ɖò ayixa mɛ ǎ lɛ dó hwɛ mɛ ó.’ (1 Kɔ. 8:9) Nukɔnmɛ ɔ, é kplɔ́n nǔ mɛ ɖěɖee ayixa yetɔn nɔ yawu dóhwɛ ye lɛ é ɖɔ ye ni ma nɔ ɖɔhwɛ dó mɛ e nɔ ɖu lan mɔhun lɛ é ó. (1 Kɔ. 10:25, 29, 30) Hǔn, ɖò ninɔmɛ taji enɛ e kúnkplá sinsɛn-biblo é mɛ ɔ, Klisanwun ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na wá gbeta ɖé kɔn sɔgbe kpo ayixa tɔn kpo. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ ɖó na nɔ ɖó sísí nú acɛ e nɔví mǐtɔn lɛ ɖó bo na wá gbeta yeɖesunɔ tɔn lɛ kɔn ɖò ninɔmɛ e ma ɖò taji sɔmɔ̌ ǎ lɛ é mɛ é à cé?
18. Nɛ̌ a ka na ɖexlɛ́ ɖɔ mɛɖesúsínínɔ e è na wé é xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn?
18 Jehovah na mǐ nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn nugbǒ ɔ. (2 Kɔ. 3:17) Nùnina enɛ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ, ɖó é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ wá gbeta e nɔ ɖexlɛ́ Jehovah ɖɔ mǐ yí wǎn n’i tawun lɛ é kɔn. Mi nú mǐ ni nɔ zán nùnina enɛ dó kpa susu nú Mawu lobo nɔ ɖó sísí nú lee mɛ ɖevo lɛ nɔ jló bo nɔ zán yetɔn gbɔn é, bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ nùnina xɔ akwɛ enɛ sù nukún mǐtɔn mɛ.


text:
Nɛ̌ A ka Nɔ Wá Gbeta Hwiɖesunɔ Tɔn lɛ Kɔn Gbɔn?
“Mi tɛnkpɔn bo tuùn nǔ e Aklunɔ jló ɖɔ mi ni wà é.”
HAN LƐ: 69, 57
1. Ðɔ sɛ́n e ɖò Biblu mɛ é ɖé lɛ. Lè tɛ lɛ tónúsíse nú sɛ́n enɛ lɛ ka nɔ hɛn wá nú mǐ?
JEHOVAH na sɛ́n tawun tawun gègě mǐ ɖò Xó tɔn mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é gbɛ́ agalilɛ, vodunsinsɛn, ajojija, kpo ahannumu kpo. (1 Kɔ. 6:9, 10) Gɔ́ na ɔ, Vǐ Mawu Tɔn Jezu Klisu ɖegbe e sɛ hǔn d’aga lobo ka sɔ́ akpàkpà mɛ é elɔ nú ahwanvu tɔn lɛ, bo ɖɔ: “Mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce. Mi ylɔ Tɔ́ ɔ, Vǐ ɔ, kpodo [gbigbɔ mímɛ́] ɔ kpo sín nyikɔ dó [bló baptɛm] nú ye. Mi kplɔ́n nǔ ye, bonu ye ni setónú nú nǔ e un kplɔ́n mi lɛ bǐ. Mi ka tuùn ɖɔ un ɖò kpɔ́ xá mi tɛgbɛ bɛ́sín dìn kaka yì jɛ gbè e gbè gbɛ̀ ɔ na vɔ dó é.” (Mat. 28:19, 20) Sɛ́n Mawu tɔn lɛ kpo gbeɖiɖe tɔn lɛ kpo nɔ cyɔn alɔ mɛ jí kpɔ́n! Tónúsíse nú ye zɔ́n bɔ sísí mɛɖesunɔ tɔn e mǐ ɖó é jɛji, na mǐ lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe, lobo dó awǎjijɛ awǎjijɛ jí nú mǐ ɖò xwédo mɛ. Ee ɖò taji hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ gbeɖiɖe Jehovah tɔn lɛ xwixwedó, kaka jɛ ee ɖɔ ɖɔ è ni ɖ’alɔ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ mɛ é jí, ko zɔ́n bɔ nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ b’ɛ nɔ kɔn nyɔna tɔn dó mǐ jí.
2, 3. (a) Etɛwu Biblu ma ka na sɛ́n lɛ mǐ dó ninɔmɛ gbɛmɛ tɔn lɛ bǐ wu ǎ? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò na ɖò xota elɔ mɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
2 É ɖò mɔ̌ có, ninɔmɛ gègě tíìn bɔ Biblu na sɛ́n tawun ɖé dó ye wu ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gǒflɛ́mɛ sɛ́n e kúnkplá nǔzinzan alɔkpa e sɔgbe xá Klisanwun lɛ é tɔn lɛ ɖò Mawuxówema ɔ mɛ ǎ. Nɛ̌ enɛ ka ɖè nùnywɛ Jehovah tɔn xlɛ́ gbɔn? Nǔsisɔ lɛ kpo aca lɛ kpo nɔ gbɔn vo ɖò gbɛ̀ ɔ sín akpá vovo lɛ xwé, lobo ka nɔ lɛ́vɔ ɖò ɖyɔɖyɔ wɛ sín hweɖenu jɛ hweɖenu. Enyi Biblu ko slɛ́ nǔsisɔ kpo acɔ́biba kpo alɔkpa e jɛxa lɛ é wɛ ɔ, ye na ko cá ɖò égbé. Ðó hwɛjijɔ mɔhun lɛ wutu ɔ, Mawuxó ɔ dó sɛ́n gègě dó azɔ̌, nukúnkpédómɛwu dotóoxwé tɔn, kpo ayiɖeɖayi e Klisanwun lɛ na yí gbè na lɛ é kpo wu ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛ ɖokpo ɖokpo kpo tatɔ́ xwédo tɔn lɛ kpo vo bo na wá gbeta e jló ye lɛ é kɔn ɖò ninɔmɛ enɛ lɛ mɛ.
3 Xíxlɛ́ wɛ enɛ ka ɖè ɖɔ nǔ e mǐ nɔ wà hwenu e é byɔ ɖɔ mǐ ni wá gbeta taji lɛ kɔn, bɔ ɖé lɛ sixu kúnkplá gbɛ̀ mǐtɔn tawun é, kún nɔ nyí nùɖé ɖò Jehovah nukúnmɛ ó à? Enyi mǐ wá gbeta ɖebǔ kɔn bɔ é vɛ́ ma ko gbà sɛ́n Biblu tɔn ɖé ǎ ɔ, Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ka na yí gbè na kpowun wɛ à? Ðò ninɔmɛ e mɛ è ma dó sɛ́n tawun ɖé ɖè ǎ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e mǐ na wà b’ɛ na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é gbɔn?
GBETA E KƆN MƐÐESUNƆ NƆ WÁ LƐ É ÐÒ TAJI WƐ À?
4, 5. Etɛ mɛ gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é ka sixu tɔ́n kɔ dó nú mǐ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo?
4 Mɛɖé lɛ sixu mɔ ɖɔ gbeta e kɔn mǐɖesunɔ nɔ wá lɛ é kún ɖò taji ó. É ɖò mɔ̌ có, bo na dó wá gbeta e nùnywɛ kpé bo nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ lɛ é kɔn ɔ, mǐ ɖó na gbéjé sɛ́n kpo nugbodòdó e ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é kpo kpɔ́n, lobo setónú nú ye. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, bonu nǔ mǐtɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe xá sɛ́n tɔn e kúnkplá hun é. (Bǐb. 9:4; Mɛ. 15:28, 29) Ðɛxixo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta ɖěɖee sɔgbe xá nugbodòdó Mawuxówema ɔ tɔn lɛ kpo sɛ́n tɔn lɛ kpo é kɔn.
5 Gbeta taji ɖěɖee kɔn mǐɖesunɔ nɔ wá lɛ é sixu kúnkplá ganjininɔ mǐtɔn ɖò gbigbɔ lixo. Nǔ ɖebǔ e jí mǐ site dó é na kúnkplá kancica e ɖò mǐ kpo Jehovah kpo tɛntin é: é sixu nyí dó ɖagbe jí alǒ dó nyanya jí. Te sísí dó nǔ e sɔgbe é jí na hɛn kancica mǐ kpo Mawu kpo tɔn lidǒ, bɔ ee ma sɔgbe ǎ é na d’akpà wu. Gɔ́ na ɔ, gbeta e ma sɔgbe ǎ é kɔn wiwa sixu hɛn nǔ gblé dó mɛ ɖevo lɛ wu ɖò gbigbɔ lixo, é sixu doya nú ye, alǒ tlɛ nyí afɔklɛ́nnú nú ye, abǐ é sixu d’avaja bǔninɔ agun ɔ tɔn mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ gbeta mɛɖesunɔ tɔn e kɔn mǐ nɔ wà lɛ é ɖò taji.
6. Etɛ jí gbeta mǐtɔn lɛ ka ɖó na jinjɔn?
6 Etɛ mǐ ka ɖó na wà ɖò ninɔmɛ e mɛ Biblu ma na sɛ́n ɖé tlɔlɔ ɖè ǎ lɛ é? Ðò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, mǐɖesunɔ wɛ ɖó na gbéjé gǒflɛ́mɛ lɛ kpɔ́n, bo wà nǔ e na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ b’ɛ na kɔn nyɔna tɔn d’eji é, mǐ ɖó na wà nǔ e jɛji nú mǐɖesunɔ é kpowun ǎ.
TUÙN JLǑ JEHOVAH TƆN
7. Enyi sɛ́n Biblu tɔn ɖě ma kɛnu dó ninɔmɛ ɖé wu ǎ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ dò nú nǔ e Jehovah ba ɖɔ mǐ ni wà é gbɔn?
7 A sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Enyi Xó Jehovah tɔn ma na sɛ́n tawun ɖé dó ninɔmɛ ɖé wu ǎ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e nyɔ́ nukún tɔn mɛ é gbɔn?’ Efɛzinu lɛ 5:17 ɖɔ: “Mi tɛnkpɔn bo tuùn nǔ e Aklunɔ jló ɖɔ mi ni wà é.” Ðò ninɔmɛ e wu sɛ́n Biblu tɔn ɖé ma kɛnu dó tlɔlɔ ǎ é mɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn jlǒ Mawu tɔn gbɔn? Mǐ sixu wà mɔ̌ gbɔn ɖɛxixo sɛ́dó è kpo gbigbɔ mímɛ́ tɔn sín alixlɛ́mɛ xwixwedó kpo gblamɛ.
8. Nɛ̌ Jezu ka mɔ dò nú nǔ e Jehovah jló ɖɔ é ni wà é gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
8 Lin tamɛ dó lee Jezu mɔ dò nú nǔ e Tɔ́ tɔn jló ɖɔ é ni wà é gbɔn é jí. Ðò ninɔmɛ e xó Biblu ɖɔ lɛ é wè mɛ ɔ, Jezu tó xoɖɛ hwɛ̌, lobo wá bló nùjiwǔ dó na nùɖuɖu gbɛtɔ́ gègě. (Mat. 14:17-20; 15:34-37) Amɔ̌, é gbɛ́ ɖɔ emi kún na sɔ́ awinnya lɛ dó huzu nùɖuɖu na hwenu e xovɛ sìn i bɔ Awovi tɛ́n ɛ kpɔ́n ɖò gbetótló mɛ é ó. (Xà Matie 4:2-4.) Ðó linlin Mawu tɔn ko má dó Jezu wutu ɔ, é tuùn ɖɔ emi kún ɖó na sɔ́ awinnya lɛ dó huzu nùɖuɖu na ó. Jezu mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ jló Mawu tɔn kún nyí ɖɔ emi ni zán hlɔnhlɔn mɔhun nú ɖagbe emiɖesunɔ tɔn ó. Ðó é gbɛ́ bo wà mɔ̌ ǎ wutu ɔ, é ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah wu wɛ emi ganjɛ b’ɛ na xlɛ́ ali emi bo lɛ́ na ɖuɖu kpo nunu kpo emi.
9, 10. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn? Sɔ́ jlɛ́ dó nùɖé wu.
9 Enyi mǐ jló na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn lee Jezu bló gbɔn é ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó na ganjɛ Jehovah wu bonu é na xlɛ́ ali mǐ. Mǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe xá nùnywɛxó elɔ lɛ: “Ðeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu kpo ayixa towe bǐ kpo. Ma ganjɛ nùnywɛ hwiɖesunɔ tɔn wu ó. Ba jlǒ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɖò nǔ e a nɔ wà lɛ bǐ mɛ; enɛ ɔ, é na xlɛ́ ali we. Ma nɔ mɔ hwiɖée dó mɔ nùnywɛtɔ́ ó; loɔ, nɔ ɖó sísí nú Mawu Mavɔmavɔ bo jó nǔnyanyawiwa dó.” (Nùx. 3:5-7) Linlin Jehovah tɔn lɛ tuùntuùn gbɔn Biblu kplɔnkplɔn gblamɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ dò nú nǔ e Mawu ba ɖɔ mǐ ni wà ɖò ninɔmɛ tawun ɖé mɛ é. Bǎ e mɛ linlin Jehovah tɔn lɛ na má mǐ ɖó é ɔ, bǎ ɖokpo ɔ mɛ wɛ ayi mǐtɔn lɔmɔ̌ na ɖò acéjí dó alixlɛ́mɛ tɔn lɛ wu ɖó é nɛ.
10 Nùjlɛdonǔwu ɖé ɖíe: Mǐ ni ɖɔ ɖɔ nyɔnu xwési ɖé ɖò axi xwlé wɛ. É mɔ afɔkpa ɖé b’ɛ jló è, lobo ka v’axi kaka. Enɛ wu ɔ, é kanbyɔ éɖée ɖɔ: ‘Enyi un zán akwɛ tobutobu elɔ dìn ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú asú ce?’ Asú tɔn ɖò akpá tɔn ǎ có, é cí ɖɔ é ko tuùn xósin ɔ. Etɛwu é ka tuùn? Ðó hwenu e ye ko nɔ kpɔ́ na é wutu ɔ, linlin e asú tɔn nɔ ɖó dó akwɛzinkan yetɔn e ma lidǒ ǎ é wu é ko má ɛ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, é mɔ dò nú linlin e asú tɔn na ɖó dó nǔ mɔhun xixɔ wu é. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, hwenu e linlin Jehovah tɔn lɛ kpo ali tɔn lɛ kpo ɖò mǐ má wɛ kpɛɖé kpɛɖé é ɔ, nǔwukpikpé mǐtɔn bo na dó mɔ dò nú nǔ e Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ ba ɖɔ mǐ ni wà ɖò ninɔmɛ vovo lɛ mɛ é nɔ kpɔ́n te d’eji.
NƐ̌ A KA SIXU MƆ DÒ NÚ LINLIN JEHOVAH TƆN GBƆN?
11. Nǔ tɛ lɛ mǐ ka sixu kanbyɔ mǐɖée hwenu e mǐ xà alǒ kplɔ́n Biblu ɔ é? (Kpɔ́n gbàví “ Hwenu E A Ðò Xó Mawu Tɔn Kplɔ́n Wɛ É ɔ, Kanbyɔ Hwiɖée Ðɔ.”)
11 Bonu linlin Jehovah tɔn lɛ na má mǐ ɔ, mǐ ɖó na sɔ́ nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ. Hwenu e mǐ ɖò Xó Mawu Tɔn xà wɛ alǒ ɖò kplɔnkplɔn wɛ é ɔ, mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mɛ dó Jehovah, ali jlɔjlɔ tɔn lɛ, kpo linlin tɔn lɛ kpo wu?’ Mǐ ɖó na wà nǔ Ðɛhan wlantɔ́ Davidi ɖɔhun, éyɛ jihan ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, xlɛ́ ali e un na gbɔn ɔ mì, kplɔ́n lee un na zán gbɛ̀ ce gbɔn ɔ mì. Kplá mì gbɔn nugbǒ towe lixo, kplɔ́n nǔ mì, ɖó hwi wɛ nyí Mawu mɛhwlɛngantɔ́ ce. Hwi wu wɛ un nɔ ganjɛ gbè bǐ gbè.” (Ðɛh. 25:4, 5) Hwenu e a ɖò tamɛ linkpɔ́n dó wemafɔ Biblu tɔn ɖé jí wɛ é ɔ, a sixu ba dò nú nùkanbyɔ lehun lɛ: ‘Nɛ̌ un ka sixu zán nùkplɔnmɛ elɔ ɖò xwédo ce mɛ gbɔn? Fitɛ un ka sixu zán ɖè? Xwégbe wɛ à? Azɔ̌mɛ wɛ à? Wemaxɔmɛ wɛ à? Sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ wɛ à?’ Enyi mǐ mɔ nǔ jɛ fí e mǐ na zán nùkplɔnmɛ ɔ ɖè é wu ɔ, é sixu bɔwǔ bɔ mǐ na mɔ dò nú lee mǐ sixu zán gbɔn é.
12. Nɛ̌ wema mǐtɔn lɛ kpo kplé lɛ kpo ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn nǔ e Jehovah nɔ lin dó ninɔmɛ vovo lɛ wu é gbɔn?
12 Nǔ ɖevo e sixu zɔ́n bɔ linlin Jehovah tɔn má dó mǐ é wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖó ayi alixlɛ́mɛ Biblu tɔn e nɔ gosin tutoblonunu tɔn gɔ́n é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, è sɔnǔ nú Index des publications des Témoins de Jéhovah kpo Anademẹwe Dodinnanu Tọn Na Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ kpo bɔ ye na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn linlin e Jehovah nɔ ɖó dó ninɔmɛ ɖěɖee mɛ é nɔ byɔ ɖɔ mǐɖesunɔ ni wá gbeta lɛ kɔn ɖè é gègě wu. Kplé Klisanwun tɔn lɛ yiyi bo tɛ́ tó ganji lobo ɖ’alɔ ɖ’emɛ nɔ lɛ́vɔ hɛn lè gègě wá nú mǐ. Tamɛ linlin dó nǔ e kplɔ́n mǐ wɛ è ɖè é jí na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ dò nú linlin Jehovah tɔn lɛ d’eji, lobo na yí ye dó ayi mɛ. Enyi mǐ zán nùɖuɖu e Jehovah nɔ sɔnǔ tɔn nú mǐ ɖò gbigbɔ lixo lɛ é ganji ɔ, mǐ na tuùn ali tɔn lɛ d’eji kpɛɖé kpɛɖé. Wǎgbɔ tɔn ɔ, mǐ na kpéwú bo na nɔ wá gbeta e jí Mawu wanyiyinɔ mǐtɔn na kɔn nyɔna dó lɛ é kɔn.
NǓ GBETA E KƆN A NƆ WÁ LƐ É NI NƆ JINJƆN LINLIN JEHOVAH TƆN LƐ JÍ
13. Nǎ kpɔ́ndéwú lee linlin Jehovah tɔn lɛ gbígbéjé kpɔ́n sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn gbɔn é tɔn ɖokpo.
13 Lee linlin Jehovah tɔn lɛ tuùntuùn sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn gbɔn é sín kpɔ́ndéwú ɖé ɖíe. Ðó mǐ nyí wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ sixu ba bo na byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ, lobo nyí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn. Bonu enɛ na dó sixu nyɔ́ bló ɔ, mǐ jɛ nǔ sɔ́ jí bo na bló bɔ gbɛzinzan mǐtɔn na bɔkun. Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, ado sixu jɛ mǐ hu jí ɖɔ enyi mǐ ma ɖó nǔɖokan gègě ǎ ɔ, mǐ ka na ɖó awǎjijɛ jɔ awǎjijɛ à jí. Nugbǒ ɔ, sɛ́n Biblu tɔn ɖě ɖɔ ɖɔ mǐ ni nyí gbexosin-alijitɔ́ ǎ; mǐ sixu nyí wɛnjlatɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bo ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ zɔn mǐ yì. É ɖò mɔ̌ có, Jezu na mǐ ganjɛwu ɖɔ mɛ ɖěɖee nɔ sɔ́ nùɖé lɛ dó savɔ̌ ɖó Axɔsuɖuto ɔ wu lɛ é na mɔ nyɔna gègě. (Xà Luki 18:29, 30.) Hú mɔ̌ ɔ, Mawuxówema ɔ xlɛ́ ɖɔ enyi mǐ “savɔ̌ kpikpa tɔn lɛ kpo jlǒ kpo” nú Jehovah, bo bló nǔ e wu mǐ kpé é bǐ kpo awǎjijɛ kpo bonu sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ na dó yì nukɔn ɔ, xomɛ nɔ hun i. (Ðɛh. 119:108, NW; 2 Kɔ. 9:7) Sɔgbe kpo nǔ taji Biblu tɔn enɛ lɛ kpo ɔ, enyi mǐ xoɖɛ bo byɔ alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na mɔ dò nú linlin tɔn lɛ à cé? Tamɛ gbigba dó linlin enɛ lɛ jí sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e na nyɔ́ zán nú mǐ, bɔ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ na d’acɛ jí é kɔn.
14. Enyi nǔsisɔ alɔkpa ɖé nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, nɛ̌ a ka sixu tuùn gbɔn?
14 Kpɔ́ndéwú ɖevo ɖíe: Mǐ ni ɖɔ ɖɔ nǔsisɔ alɔkpa e ma na jɛji nú mɛɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ ǎ é ɖé jló we. Loɔ, sɛ́n Biblu tɔn tawun ɖé ka gbɛ́ bonu a tuùn ǎ. Etɛ Jehovah ka lin dó ninɔmɛ enɛ wu? Mɛsɛ́dó Pɔlu na alixlɛ́mɛ elɔ e gosin Mawu gɔ́n é: “Nyɔnu lɛ ni nɔ sɔnǔ lee é jɛxa gbɔn é, ɖò yɛ̌yi mɛ, ɖò jlɛ̌ jí. Nǔ e nyɔnu lɛ na dó ba acɔ́ na ɔ wɛ nyí ɖa gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ blóbló ǎ; sikánú didó, jɛ̌ didó, abǐ avɔ xɔ akwɛ gbigbá ǎ; loɔ, nǔ e ye na nɔ dó ba acɔ́ na ɔ wɛ nyí nǔɖagbewiwa, lee é jɛxa ɖɔ nyɔnu e nɔ sí Mawu lɛ ni nɔ bló gbɔn é.” (1 Tim. 2:9, 10) Wěɖexámɛ enɛ ɖu Klisanwun sunnu lɛ lɔmɔ̌. Ðó mǐ nyí Jehovah sɛntɔ́ e zé mǐɖée jó n’i lɛ é wutu ɔ, é nyí nǔ e nɔ nyɔ́ nukún mǐtɔn mɛ lɛ é kɛɖɛ wɛ nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ ǎ, loɔ, nǔ e nǔsisɔ kpo acɔ́biba mǐtɔn kpo sixu wà dó mɛ ɖevo lɛ wu é nɔ lɛ́ ɖu ayi mɛ nú mǐ. Jlɛjininɔ kpo wanyiyi kpo nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ hɛn nǔ e nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ nɔ lin lɛ é dó ayi mɛ, bo na dó sixu nyì alɔ nú ayi yetɔn fífɛ́ alǒ afɔ titɛ ye jǐ. (1 Kɔ. 10:23, 24; Fili. 3:17) Nǔ e Mawuxówema ɔ ɖɔ é hinhɛn d’ayi mɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ dò nú linlin e Jehovah nɔ ɖó dó xó enɛ wu é, bo sixu xlɛ́ ali mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e na nyɔ́ nukún tɔn mɛ lɛ é kɔn.
15, 16. (a) Enyi mǐ nɔ ɖò tamɛ lin dó nùblibli lɛ jí wɛ ɔ, nɛ̌ é ka nɔ cí nú Jehovah? (b) Hwenu e mǐ ɖò ayiɖeɖayi lɛ cyan wɛ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn nǔ e nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é gbɔn? (c) Nɛ̌ è ka ɖó na wá gbeta taji lɛ kɔn gbɔn?
15 Biblu xlɛ́ ɖɔ akpɔ̀ ɖó Jehovah hwenu e gbɛtɔ́ lɛ ɖò daka xò wɛ, bo “nɔ ɖò nǔ nyanya kɛɖɛ lin wɛ hwebǐnu” é. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 6:5, 6.) Enɛ xlɛ́ mǐ ɖɔ dlɔ̌ kúkú dó xóɖóxámɛ jí nyla, ɖó é sixu zɔ́n bɔ è hu hwɛ syɛnsyɛn e Mawuxówema ɔ gbɛ́, b’ɛ ma ka lɛ́ sɔgbe xá linlin Jehovah tɔn ǎ é ɖé. Ahwanvu Jaki wlan ɖɔ: “Nùnywɛ e gosin Mawu gɔ́n ɔ, nǔ mímɛ́ wɛ é tó nyí hwɛ̌; enɛ ɔ gudo ɔ, é nɔ ba tagba ǎ; é fá bo nɔ lɛ́ hun xomɛ dó wà nǔ nú mɛ; é nyɔ́ xomɛ ɖesu, bo nɔ wà nǔ ɖagbe lɛ; é nɔ nɔ mɛɖé jí ǎ; é ka nɔ wà yɛmɛnú ǎ.” (Jaki 3:17) Nǔ enɛ tuùntuùn ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na nyì alɔ nú ayiɖeɖayi e nɔ flɔ́ linlin kpo jlǒ blíblí lɛ kpo sín zo dó lanmɛ nú mɛ lɛ é. Klisanwun nùnywɛtɔ́ lɛ nɔ ɖó yibowa na cobo nɔ gbɛ́ wema, fímu, alǒ ayihundanú e mɛ nǔ e Jehovah gbɛ́ wǎn na lɛ é nɔ tɔ́n ɖè é sísɔ́ dó ɖè ayi ɖ’ayǐ ǎ. Linlin e Jehovah nɔ ɖó dó nǔ mɔhun lɛ wu é ɖò wɛn ɖò Xó tɔn mɛ.
16 Gbeta vovo lɛ kɔn wɛ è sixu wá ɖò ninɔmɛ gègě mɛ, bɔ Jehovah ka na kpó ɖò xomɛhunhun jí. Amɔ̌, ɖò ninɔmɛ ɖaxó lɛ mɛ ɔ, é nɔ nyɔ́ hweɖelɛnu ɖɔ è ni ba wěɖexámɛ mɛxo lɛ tɔn alǒ wěɖexámɛ Klisanwun e ko mɔ nǔ kpɔ́n é ɖevo tɔn. (Ti. 2:3-5; Ja. 5:13-15) Nugbǒ wɛ ɖɔ é kún na sɔgbe ɖɔ mǐ ni ɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye ni ɖɔ nǔ e mǐ na wà é nú mǐ ó. Klisanwun lɛ ɖó na kplɔ́n nǔwukpikpé nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɔn yetɔn lɛ lobo nɔ zán. (Ebl. 5:14) Mǐ bǐ ɖó na wà nǔ sɔgbe kpo xó elɔ e Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Pɔlu b’ɛ wlan é kpo: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na wà azɔ̌ e nyí étɔn é.”
17. Enyi gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, lè tɛ lɛ mǐ ka nɔ mɔ?
17 Enyi gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é nɔ jinjɔn linlin Jehovah tɔn lɛ jí ɔ, mǐ nɔ sɛkpɔ ɛ. (Ja. 4:8) Nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ bɔ é nɔ kɔn nyɔna tɔn dó mǐ jí. Enɛ nɔ bló bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ é nɔ lidǒ. Enɛ wu ɔ, mi nú sɛ́n Biblu tɔn lɛ kpo nugbodòdó tɔn lɛ kpo ni xlɛ́ ali mǐ, ɖó ye ɖè linlin e Mawu nɔ ɖó dó ninɔmɛ vovo lɛ wu é xlɛ́. Nugbǒ wɛ ɖɔ mǐ na wá kplɔ́n nǔ yɔyɔ̌ lɛ dó Jehovah wu jɛn wɛ hwebǐnu. (Jɔb. 26:14) É ɖò mɔ̌ có, kanɖodonǔwu sixu zɔ́n bɔ dìn fí e mǐ ɖè é ɔ, mǐ na ɖó nùnywɛ, nùtuùntuùn, kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sín hudo mǐ ɖó é kpo bo na nɔ wá gbeta e sɔgbe lɛ é kɔn. (Nùx. 2:1-5) Linlin kpo tuto gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ kpo tɔn lɛ nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò ɖyɔɖyɔ wɛ, amɔ̌, Ðɛhan wlantɔ́ ɔ flín mǐ kpo gbesisɔ kpo ɖɔ: “Wě e Mawu Mavɔmavɔ nɔ ɖè ɔ nɔ nyí tɛgbɛnú, tito tɔn lɛ nɔ nyí wiwa, bɛ́sín jijimɛ ɖě mɛ yì jɛ ɖevo mɛ kaka sɔyi.” (Ðɛh. 33:11) É ɖò wɛn ɖɔ enyi linlin mǐtɔn lɛ kpo nǔwiwa mǐtɔn lɛ kpo nɔ sɔgbe xá linlin Mawu nùnywɛtɔ́ hugǎn mǐtɔn, Jehovah tɔn lɛ ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na wá gbeta mǐɖesunɔ tɔn e nyɔ́ hugǎn lɛ é kɔn.