text:
“Nɔ Ya Avǐ Xá Mɛ E Ðò Avǐ Ya Wɛ Lɛ”
“Mi na akɔnkpinkpan miɖée, bo dó wusyɛn lanmɛ nú miɖée.”—1 TƐ. 5:11.
HAN LƐ: 121, 75
1, 2. Etɛwu mǐ ka ɖó na ɖɔ xó dó lee mǐ na dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ lɛ é gbɔn é wu? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
SUSI ɖɔ: “Ee vǐ sunnu mǐtɔn kú gudo é ɔ, mǐ sè wuvɛ̌ syɛnsyɛn nú xwè ɖokpo mɔ̌.” Klisanwun ɖevo ɖɔ ɖɔ hwenu e asì emitɔn kú ajijimɛ é ɔ, emi sè “wuvɛ̌ e è ma sixu jlɛ́ ǎ é.” É blawu ɖɔ mɛ maxamaxa ɖevo lɛ sè wuvɛ̌ syɛnsyɛn mɔhun. Mɛ e ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ lɛ é gègě sixu nɔ ma ɖó nukún ɖɔ mɛvívɛ́ emitɔn lɛ na kú jɛ nukɔn nú Haamagedɔni. Enyi mɛvívɛ́ hwiɖesunɔ tɔn ɖé kú, alǒ a tuùn mɛɖé bonu é ɖò wuvɛ̌ mɛ ɔ, a sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Nɛ̌ è ka sixu d’alɔ mɛ e ɖò wuvɛ̌ mɛ lɛ é bɔ ye na ɖí xwi xá aluwɛ yetɔn gbɔn?’
2 Vlafo a sixu ko sè bɔ è ɖɔ ɖɔ táan lɛ nɔ zɔ́n bɔ wuvɛ̌ lɛ nɔ ɖekpo tawun. Amɔ̌, táan ɔ ɖesunɔ jɛn ka nɔ ɖè wuvɛ̌ mɛ e flú bǐ ɖò ayi mɛ é ɖé tɔn kpò à? Asúkúsi ɖé ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ é sɔgbe hugǎn ɖɔ è ni ɖɔ ɖɔ nǔ e mɛɖé nɔ sɔ́ táan tɔn dó wà lɛ é wɛ nɔ zɔ́n bɔ wuvɛ̌ lɛ nɔ ɖekpo.” Nugbǒ ɔ, akpà e è nɔ jɛ dó wutu é ɖé ɖɔhun ɔ, enyi hwenu ɖò yiyi wɛ ɔ, wuvɛ̌ e è nɔ sè ɖó lee nǔ cí nú mɛ é wutu é sixu ɖekpo kpɛɖé kpɛɖé, enyi è kpé nukún d’ewu ganji ɔ nɛ. Nǔ tawun tawun tɛ lɛ ka sixu d’alɔ mɛ e ɖò wuvɛ̌ mɛ lɛ é bɔ wuvɛ̌ e sè wɛ ye ɖè ɖò lanmɛ lɛ é na ɖekpo?
JEHOVAH: “MAWU E NƆ DÓ GBƆ NÚ MƐ ÐÒ ALI BǏ NU É”
3, 4. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Jehovah mɔ nǔ jɛ mɛ ɖɔ mɛ e ɖò wuvɛ̌ mɛ é ɖé ɖó hudo gbɔdónúmɛ tɔn?
3 É ɖò wɛn ɖɔ jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn nukɔntɔn ɔ wɛ nyí Tɔ́ wuvɛ̌sexámɛtɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ Jehovah. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4.) Jehovah e nyí kpɔ́ndéwú wuvɛ̌sexámɛ tɔn nukɔntɔn ɔ é na ganjɛwu togun tɔn ɖɔ: “Nyì wɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mi; nyì wɛ nɔ bló mɔ̌.”—Eza. 51:12; Ðɛh. 119:50, 52, 76.
4 Mɛvívɛ́ ɖé lɛ kú dó Tɔ́ nùblawukúnúmɛtɔ́ mǐtɔn ɖesunɔ, ɖi Ablaxamu, Izaki, Jakɔbu, Mɔyizi kpo Axɔsu Davidi kpo. (Kɛ́n. 12:6-8; Mat. 22:31, 32; Mɛ. 13:22) Xó Mawu tɔn na mǐ jiɖe ɖɔ akpàkpà ɖò Jehovah sɔ́ wɛ, bɔ é ɖò nukún ɖó hwenu e é na fɔ́n ye wá gbɛ̀ é wɛ. (Jɔb. 14:14, 15) Ye na ɖó awǎjijɛ bo na ɖò lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe mɛ. Lɛ̌ ɖ’ayǐ wu ɖɔ Vǐ vívɛ́ná Mawu tɔn, “mɛ e é yí wǎn na tawun é” lɔ kú wuvɛ̌ kú. (Nùx. 8:22, 30, nwt) È sixu tinmɛ lee Jehovah na ko sè wuvɛ̌ sɔ́ é ǎ.—Jaan 5:20; 10:17.
5, 6. Nɛ̌ Jehovah ka sixu dó gbɔ nú mǐ gbɔn?
5 Mǐ sixu ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ Jehovah na wà nùɖé dó d’alɔ mǐ. Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ xò nǔ kpɔ́n cobo ɖɔ wuvɛ̌ e sè wɛ mǐɖesunɔ ɖè ɖò ayi mɛ lɛ é bǐ n’i ɖò ɖɛ mɛ ǎ. Kpɔ́n lee é dó gbɔ nú mɛ sɔ, ɖɔ è ni tuùn ɖɔ Jehovah mɔ nukúnnú jɛ wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ mɛ bo nɔ dó gbɔ e sín hudo mǐ ɖó é nú mǐ sɔ́ é! Amɔ̌, nɛ̌ é ka nɔ bló mɔ̌ gbɔn?
6 Ali e nu Mawu nɔ d’alɔ mǐ ɖè é ɖokpo wɛ nyí gbɔn “gbɔdónúmɛ gbigbɔ mímɛ́ ɔ tɔn” gblamɛ. (Mɛ. 9:31, nwt) Hlɔnhlɔn e Mawu nɔ sɔ́ dó w’azɔ̌ na é nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn titewungbe ɖé. Jezu d’akpá ɖɔ Tɔ́ jixwé tɔn ɔ na “na [gbigbɔ mímɛ́] tɔn mɛ e byɔ ɛ lɛ” kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo. (Luk. 11:13) Susi e xó mǐ ɖɔ wá yì é ɖɔ: “Azɔn gègě wɛ mǐ jɛkpo bo savo nú Jehovah ɖɔ é ni dó gbɔ nú mǐ. Mǐ wà mɔ̌ hweɖebǔnu ɔ, fífá Mawu tɔn nɔ bló ayixa mǐtɔn kpo linlin mǐtɔn lɛ kpo ɖó.”—Xà Filipunu lɛ 4:6, 7.
JEZU: VƆSANÚXWLÉMAWUTƆ́ DAXƆ́ WUVƐ̌SEXÁMƐTƆ́ ÐÉ
7, 8. Etɛwu mǐ ka sixu kanɖeji ɖɔ Jezu na dó gbɔ nú mǐ?
7 Hwenu e Vǐ Jehovah tɔn Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é ɖè wuvɛ̌sexámɛ Tɔ́ tɔn tɔn xlɛ́ bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò xó kpo walɔ kpo mɛ. (Jaan 5:19) È sɛ́ Jezu dó bonu é ni dó gbɔ nú “mɛ e ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɖò ayi mɛ lɛ” é kpo “mɛ e ɖò aluwɛ mɛ lɛ” é kpo. (Eza. 61:1, 2; Luk. 4:17-21) Enɛ wu ɔ, jijɔ e Jezu ɖexlɛ́ tawun é wɛ nyí wuvɛ̌sexámɛ, enɛ wɛ nyí ɖɔ é nɔ sɔ́ ayi ɖó wuvɛ̌ e sè wɛ gbɛtɔ́ lɛ ɖè é jí kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo, lobɔ akpàkpà nɔ sɔ́ ɛ bonu é na ɖè vuvɛ̌ yetɔn lɛ kpò.—Ebl. 2:17.
8 É ɖò wɛn ɖɔ hwenu e Jezu ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, é ɖí xwi xá kú hagbɛ̌ xwédo tɔn tɔn ɖé lɛ kpo mɛtuùnmɛ tɔn ɖé lɛ tɔn kpo. É cí ɖɔ Jozɛfu e nyí tɔ́ ɖò tɔ́ domɛ Jezu tɔn é kú hwenu e Jezu kpó ɖò winnyawinnya mɛ é. * Dǒ nukúnmɛ bo kpɔ́n lee Jezu wuvɛ̌sexámɛtɔ́ e xwè tɔn ɖò 13 jɛ 20 vlamɛ é na ko ɖí xwi xá wuvɛ̌ éɖesunɔ tɔn gɔ́ nú nɔ tɔn tɔn kpo nɔví tɔn lɛ kpo tɔn gbɔn é.
9. Nɛ̌ Jezu ka xlɛ́ ɖɔ emi nɔ sè wuvɛ̌ xá mɛ gbɔn hwenu e Lazáa kú é?
9 Hwenu e Jezu bɛ́ sinsɛnzɔ́ tɔn é ɔ, nǔ mɛ lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ n’i tawun bɔ é nɔ lɛ́ sè wuvɛ̌ xá ye. Mǐ ni sɔ́ kpɔ́ndéwú hwenu e xɔ́ntɔn vívɛ́ tɔn Lazáa kú é tɔn. Jezu tuùn ɖɔ emi na fɔ́n Lazáa sín kú fɛɛ có, é sè wuvɛ̌ syɛnsyɛn ee sè wɛ Mali kpo Mata kpo ɖè é xá ye. Wuvɛ̌sexámɛ tɔn syɛn sɔmɔ̌ bɔ é ɖè lee nǔ cí n’i ɖò ayi mɛ é xlɛ́, bo y’avǐ.—Jaan 11:33-36.
10. Etɛwu mǐ ka sixu kanɖeji ɖɔ Jezu na sè wuvɛ̌ xá mǐ ɖò égbé?
10 Nɛ̌ wuvɛ̌sexámɛ kpo gbɔdónúmɛ Jezu tɔn kpo ka sixu d’alɔ mǐ ɖò égbé gbɔn? Biblu na mǐ ganjɛwu ɖɔ “Jezu Klisu ɔ, nǔ e é nyí sɔ ɔ jɛn é lɛ́ nyí égbé, bo na lɛ́ nyí kaka sɔyi.” (Ebl. 13:8) Ðó é nyí “gbɛnamɛtɔ́” wutu ɔ, éɖesunɔ mɔ nukúnnú jɛ lee wuvɛ̌ sise nɔ cí é mɛ, “é hɛn ɔ, é na dó alɔ mɛ e è tɛ́n kpɔ́n lɛ.” (Mɛ. 3:15; Ebl. 2:10, 18) Enɛ wu ɔ, mǐ sixu kudeji ɖɔ wuvɛ̌ mimɔ mɛ ɖevo lɛ tɔn na kpó ɖò sísɛ́ sísɛ́ Klisu wɛ, bɔ é na mɔ nukúnnú jɛ ninɔmɛ yetɔn lɛ mɛ, lobo na dó gbɔ nú ye “ɖò hwetɔnnu.”—Xà Eblée lɛ 4:15, 16.
“AKƆNKPINKPAN E MAWUXÓWEMA Ɔ NƆ NA MǏ Ɔ”
11. Wemafɔ Biblu tɔn tɛ lɛ a ka mɔ ɖɔ ye nɔ dó gbɔ nú mɛ tawun?
11 Tan e kúnkplá wuvɛ̌ syɛnsyɛn e Jezu sè, hwenu e Lazáa kú é nyí ɖokpo kpowun ɖò wemafɔ gbɔdónúmɛ tɔn maxamaxa e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ “nǔ e è ko wlan dó Mawuxówema ɔ mɛ ɖ’ayǐ xóxó lɛ bǐ ɔ, è wlan ye, bo na dó kplɔ́n nǔ mǐ, bonu mǐ na ɖó nukún nǔ gbɔn sɔxwixwe kpo akɔnkpinkpan e Mawuxówema ɔ nɔ na mǐ ɔ kpo gblamɛ.” (Hlɔ. 15:4) Nú a ɖò wuvɛ̌ sè wɛ ɔ, hwi lɔ sixu mɔ gbɔdónúmɛ ɖò wemafɔ Biblu tɔn elɔ lɛ e bɔ d’ewu é mɛ:
‘Jehovah ɖò kpɔ́ xá mɛ e ayi yetɔn gbado lɛ, é nɔ hwlɛn mɛ e nǔ jɛ akɔ́n jí na lɛ.’—Ðɛh. 34:19, 20.
“Enyi nǔ gègě ɖò hǔn mɛ nú mì ɔ, gbɔ e a [Jehovah] nɔ dó nú mì é wɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mì.”—Ðɛh. 94:19.
“Aklunɔ mǐtɔn Jezu Klisu ɖesunɔ kpodo Mawu Tɔ́ mǐtɔn e yí wǎn nú mǐ ɔ kpo, ni bló bonu mi ni kpan akɔ́n titewungbe; ni na hlɔnhlɔn mi . . . Mawu wɛ na akɔnkpinkpan mavɔmavɔ kpo nukúnɖiɖo ɖagbe kpo mǐ gbɔn fɛ́nú tɔn jí.”—2 Tɛ. 2:16, 17. *
AGUN Ɔ: JƆTƐN GBƆDÓNÚMƐ TƆN ÐAXÓ ÐÉ
12. Ðɔ ali taji e nu mǐ sixu nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn nú mɛ ɖevo lɛ ɖè é ɖokpo.
12 Jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖevo nú mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é wɛ nyí agun Klisanwun tɔn. (Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:11.) Nɛ̌ mǐ ka sixu dó wusyɛn lanmɛ nú ‘mɛ e wǔ kú é’ ɖé bo lɛ́ dó gbɔ n’i gbɔn? (Nùx. 17:22) Hɛn dó ayixa mɛ ɖɔ “hwenu e è na nɔ abwɛ dó ɔ ɖè, bɔ hwenu e è na ɖɔ xó dó é ɖè.” (Nùt. 3:7) Asúkúsi e nɔ nyí Dalene é tinmɛ ɖɔ: “Nǔ e sín hudo mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é ɖó é wɛ nyí ɖɔ ye na ɖɔ linlin yetɔn lɛ kpo lee nǔ cí nú ye é kpo. Enɛ wu ɔ, nǔ titewungbe hugǎn e a sixu wà nú mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ é ɖé é wɛ nyí ɖɔ a ni ɖótó è, ma ka gbò xó dó nu n’i ó.” Junia e sín fofó hu éɖée é ɖɔ: “Nú a ma tlɛ sixu kpéwú bo mɔ nukúnnú jɛ wuvɛ̌ e sè wɛ ye ɖè é mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ ɔ, nǔ e ɖò taji é wɛ nyí ɖɔ a ni jló bo na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ nɔ cí nú ye é wu.”
13. Etɛ mǐ ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ dó wuvɛ̌ sise wu?
13 Lɛ̌ flín ɖɔ mǐ mɛ bǐ kún nɔ sè wuvɛ̌ bo nɔ lɛ́ ɖè lee nǔ cí nú mǐ é xlɛ́ ɖò ali ɖokpo ɔ nu ó. Hweɖelɛnu ɔ, mɛ e ɖò wuvɛ̌ ɔ sè wɛ é kɛɖɛ jɛn sixu tuùn lee wuvɛ̌ ɔ syɛn sɔ́ é, bɔ é sixu vɛwǔ n’i bɔ é na hun nu bo ɖɔ lee nǔ cí n’i tawun é. Xó Mawu tɔn ɖɔ: “Mɛ e ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɔ, éɖokpo géé wɛ tuùn bǎ e mɛ é ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ yì jɛ é; mɔ̌ ɖokpo ɔ, mɛ e ɖò awǎ jɛ wɛ ɔ, éɖokpo géé wɛ tuùn bǎ e mɛ é ɖò awǎ jɛ wɛ yì jɛ é.” (Nùx. 14:10) É na bo tlɛ nyí hwenu e mɛɖé ɖɔ lee nǔ cí n’i é ɔ, é nɔ bɔwǔ hwebǐnu nú mɛ ɖevo lɛ, bonu ye ni mɔ nukúnnú jɛ nǔ e é tɛ́n kpɔ́n bo ɖɔ é mɛ ǎ.
14. Nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ xógbe gbɔdónúmɛ tɔn lɛ bo zán nú mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é gbɔn?
14 É ɖò wɛn ɖɔ é sixu vɛwǔ bɔ mǐ na tuùn nǔ e mǐ na ɖɔ nú mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ é ɖé. Amɔ̌, Biblu xlɛ́ ɖɔ “mɛ e . . . ɖó nùnywɛ ɔ, xó tɔn nɔ gbɔ azɔn.” (Nùx. 12:18) Mɛ gègě mɔ linlin gbɔdónúmɛ tɔn e ye na má xá mɛ lɛ é ɖò alɔnuwema Whenuena Mẹhe Hiẹ Yiwanna de Kú mɛ. * Amɔ̌ hwɛhwɛ ɔ, nǔ e a sixu wà bɔ é d’alɔ mɛ hugǎn é wɛ nyí ɖɔ a ni “ya avǐ xá mɛ e ɖò avǐ ya wɛ lɛ” é. (Hlɔ. 12:15) Gaby e sín asú kú é yí gbè ɖɔ: “Avǐ wá huzu lee un nɔ ɖɔ nǔ e ɖò ayi ce mɛ lɛ é gbɔn é. Enɛ wɛ zɔ́n bɔ é nɔ dó gbɔ nú mì hwenu e xɔ́ntɔn lɛ y’avǐ xá mì é. Ðò hwe enɛ nu ɔ, un sɔ́ mɔ ɖɔ un ɖò nyiɖokpo ɖò wuvɛ̌ e un sè lɛ é mɛ ǎ.”
15. Nú é nɔ vɛwǔ nú mǐ bonu mǐ na kpannukɔn mɛ bo ɖɔ xó dó dó gbɔ nú mɛ ɔ, nɛ̌ mɔ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Xó E Nɔ Dó Gbɔ nú Mɛ lɛ É.”)
15 Nú é nɔ vɛwǔ nú we bonu a na kpannukɔn mɛ bo ɖɔ xó dó dó gbɔ nú mɛ ɔ, é sixu bɔwǔ nú we bɔ a na dó gbɔ nú mɛ gbɔn káti klewun ɖé, wema-sɛ́dó-mɛ ɛntɛnɛti jí tɔn ɖé, alokan jí tɔn ɖé kpo wema-sɛ́dó-mɛ tlɔlɔ ɖé kpo gblamɛ. A sixu wlan wemafɔ gbɔdónúmɛ tɔn ɖé, alǒ flín jijɔ ɖagbe e mɛ e kú é ɖó é ɖé lɛ, alǒ wlan nǔ awǎjijɛ tɔn e a flín dó wǔ tɔn, bo yí wǎn na é ɖé. Junia ɖɔ: “Enyi Klisanwun hàtɔ́ ɖé wlan xó gbɔdónúmɛ tɔn klewun ɖé sɛ́dó mì, alǒ ylɔ mì bonu má wá nɔ kpɔ́ xá ɛ ɔ, é nɔ d’alɔ mì bɔ un sixu ɖɔ ǎ. Nǔ mɔhun lɛ nɔ xlɛ́ mì ɖɔ ye yí wǎn nú mì bo nɔ kpé nukún wutu ce.”
16. Ali e nɔ w’azɔ̌ tawun é tɛ nu mǐ ka sixu dó gbɔ nú mɛ ɖè?
16 Ma sɔ́ ɖɛ e a nɔ xó dó Klisanwun hàtɔ́ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é sín tamɛ é dó mɔ nǔ e ma hwɛ́n nùɖé ǎ é ó. É na bo vɛwǔ nú we bonu a na ɖɔ linlin towe lɛ dó ɖɛ mɛ ɖò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, vo e a na sà nú Mawu kpo ayi towe bǐ kpo dó ta mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ é tɔn mɛ é sixu wà ɖagbe n’i tawun, enyi a tlɛ wà mɔ̌ gbɔn ɖasin kpo gbè e ɖò sísɔ́sísɔ́ wɛ é ɖé kpo gblamɛ ɔ nɛ. Dalene flín ɖɔ: “Hweɖelɛnu ɔ, nú nɔví nyɔnu lɛ wá gbɔ dó nú mì gbé ɔ, un nɔ kanbyɔ ye ɖɔ ye jló na xoɖɛ dó ta ce mɛ à jí. Hwɛhwɛ nú ye jɛ ɖɛ xò jí ɔ, é nɔ vɛwǔ nú ye ɖò bǐbɛ̌mɛ, amɔ̌, kpo nukɛgbe klewun ɖé lɛ kpo ɔ, gbè yetɔn nɔ wá jɛ syɛnsyɛn jí bǐ, bɔ ye nɔ xoɖɛ kpo ayi yetɔn bǐ kpo. Nùɖiɖi ɖaxó yetɔn, wanyiyi yetɔn kpo lee nǔ ce nɔ ɖu ayi mɛ nú ye gbɔn é kpo nɔ hɛn nùɖiɖi ce lidǒ tawun.”
KPÒ ÐÒ GBƆ DÓ NÚ MƐ WƐ
17-19. Etɛwu mǐ ka ɖó na fɔ́n bo na nɔ ɖò gbɔ dó nú mɛ wɛ?
17 Bǎ e mɛ wuvɛ̌ sise mɛɖé tɔn na nɔ ayǐ yì jɛ é sixu gbɔn vo tawun nú mɛ ɖevo tɔn. Enɛ wu ɔ, ɖò gbesisɔmɛ bo na zán hwenu xá mɛ mɔhunkɔtɔn, é ni ma nyí hwenu e xɔ́ntɔn gègě kpo hɛnnumɔ gègě kpo ɖò tɛn ɔ mɛ é kɛɖɛ ó, amɔ̌, lɛ̌ wà mɔ̌ ɖò sun e na bɔ d’ewu lɛ é mɛ hwenu e mɛ ɖevo lɛ na ko lɛkɔ yì nǔ e ye nɔ wà lɛ é kɔn é. “Xɔ́ntɔn nugbǒ nɔ yí wǎn nú mɛ hwebǐnu, bo nyí nɔví sunnu e wu è sixu ɖeji dó ɖò wuvɛ̌ lɛ hwenu é.” (Nùx. 17:17, nwt) Klisanwun hàtɔ́ lɛ sixu nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn titewungbe ɖé nú mɛɖé kaka jɛ hwenu e mɛ ɔ na xò wuvɛ̌ ɔ zlɛ é.—Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 3:7.
18 Flín ɖɔ xwè kpé xwè nu lɛ, han ɖé lɛ, fɔtóo ɖé lɛ, nǔwiwa ɖé lɛ, wǎn tawun tawun ɖé abǐ táan xwè ɔ tɔn ɖé sixu lɛ́ bló bɔ ye sè wuvɛ̌ tawun. Nǔ gègě tíìn bɔ mɛ e asú alǒ asì kú dó é ja biblo gbé azɔn nukɔntɔn ɔ, é na vɛwǔ n’i tawun, ɖi kpléɖókpɔ́ ɖé alǒ Flǐn kú Jezu tɔn yiyi. Nɔví sunnu ɖé ɖɔ: “Un lin ɖɔ xwè kpé xwè nu nukɔntɔn alɔwliwli mǐtɔn tɔn e bɔ dó kú tɔn wu é na vɛwǔ nú mì tawun, é ka bɔwǔ nugbǒ ǎ. Amɔ̌, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖé lɛ bló tuto bɔ nyì kpo xɔ́ntɔn vívɛ́ ce lɛ kpo kplé, bo ɖè ayi ɖ’ayǐ klewun, bonu un ma nɔ nyiɖokpo ó.”
19 Hɛn dó ayi mɛ ɖɔ é kún nyí ninɔmɛ bunɔ lɛ kɛɖɛ hwenu wɛ mɛ e ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é ɖó hudo akɔnkpinkpan nina mɛ tɔn ɖè ó. Junia tinmɛ ɖɔ: “Hwɛhwɛ ɔ, alɔdo kpo kpɔ́ e mɛ ɖevo lɛ nɔ xá mɛ hwenu e è ma tlɛ jló na ɖu xwè kpé xwè nu bunɔ ɖebǔ ǎ é sixu wà ɖagbe tawun. Táan enɛ lɛ e nɔ wá hweɖelɛnu é xɔ akwɛ tawun, bo nɔ dó gbɔ nú mɛ titewungbe tɔn.” Nugbǒ wɛ ɖɔ mǐ sixu ɖè wuvɛ̌ e sè wɛ mɛɖé ɖè, ɖó kú mɛvívɛ́ tɔn ɖé tɔn wu lɛ é bǐ síìn, alǒ sú dò e é ɖó wǔ n’i é bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ, amɔ̌, mǐ sixu dó gbɔ n’i ɖó bǎ ɖé mɛ gbɔn nǔ tawun tawun ɖé lɛ wiwa dó nɔ gudo n’i gblamɛ. (1 Jaan 3:18) Gaby flín ɖɔ: “Un dokú nú Jehovah tawun, ɖó mɛxo agun tɔn wanyiyinɔ e d’alɔ mì, bɔ un dín gbɔn ninɔmɛ vɛwǔ lɛ bǐ mɛ é wu. Ye bló bɔ un mɔ nyiɖée ɖò alɔ wanyiyinɔ Jehovah tɔn lɛ mɛ nugbǒ nugbǒ.”
20. Etɛwu akpá Jehovah tɔn lɛ ka nyí jɔtɛn gbɔdónúmɛ tɔn ɖaxó ɖé?
20 É dó gbɔ nú mɛ tawun ɖɔ è ni tuùn ɖɔ Jehovah Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é na ɖè wuvɛ̌ lɛ bǐ síìn, bo na dó gbɔ tɛgbɛ tɔn ɖé nú mɛ hwenu e “mɛkúkú lɛ na sè gbè [Klisu] tɔn, bo na fɔ́n” é! (Jaan 5:28, 29) Mawu d’akpá ɖɔ emi “na sú kú sín kún dó kaka sɔyi; Aklunɔ Mavɔmavɔ na súnsún ɖasin sín nukúnmɛ nú mɛ bǐ.” (Eza. 25:8) Enɛ ɔ, mɛ e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ sɔ́ na “nɔ ya avǐ xá mɛ e ɖò avǐ ya wɛ lɛ” é ǎ, loɔ, ye na “nɔ jɛ awǎ xá mɛ e ɖò awǎ jɛ wɛ lɛ” é.—Hlɔ. 12:15.
^ akpá. 8 Azɔn gudo tɔn e è ɖɔ xó dó Jozɛfu wu é wɛ nyí hwenu e Jezu ɖó xwè 12 é. Hwenu e Jezu bló nùjiwǔ tɔn nukɔntɔn, bo sɔ́ sìn dó huzu vɛɛn é ɔ, è ɖɔ xó ɖebǔ dó Jozɛfu wu ǎ; è ka sɔ́ ɖɔ xó dó wutu tɔn ɖò ninɔmɛ ɖevo ɖebǔ mɛ ǎ. Hwenu e Jezu ɖò yatín jí é ɔ, é sɔ́ azɔ̌ d’así nú mɛsɛ́dó Jaan ɖɔ é ni kpé nukún dó Mali wu. Nú Jozɛfu kpò ɖò gbɛ̀ wɛ ɔ, Jezu na ɖɔ mɔ̌ ǎ.—Jaan 19:26, 27.
^ akpá. 11 Wemafɔ Biblu tɔn e mɛ gègě mɔ ɖɔ ye nɔ dó gbɔ nú mɛ lɛ é wɛ nyí Ðɛhan 20:2, 3; 31:8; 38:9, 10, 16; 55:23; 121:1, 2; Ezayíi 57:15; 66:13; Filipunu lɛ 4:13; kpo 1 Piyɛ́ɛ 5:7 kpo.
^ akpá. 14 Lɛ̌ kpɔ́n xota ɔ “Comme Jésus, consolez les endeuillés” ɖò Atɔxwɛ Flansegbe tɔn 1er Novembre 2010 tɔn mɛ.


c: text/html

text:
NUKPLƆNKPLƆN 6
Nɛ̌ Mǐ ka Nɔ Mɔ Lè sín Gbɛ̌Dido Xá Klisanwun Hàtɔ́ lɛ mɛ Gbɔn?
Nú é tlɛ byɔ ɖɔ mǐ na ɖi zɔnlin gbɔn zùn ɖaxó mɛ alǒ gbɛmɛ na bo ma nyɔ́ ǎ ɔ, mǐ nɔ yì kplé Klisanwun tɔn lɛ ɖò gbesisɔmɛ. Lee tagba gbɛmɛ tɔn lɛ kpo azɔ̌ wiwa kpo nɔ cikɔ nú mɛ sɔ é ɔ, nɛ̌ ka gbɔn bɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ dó gǎn sɔmɔ̌ bo nɔ kplé kpo nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ kpo?
É nyɔ́ nú ɖagbe mɛ nunɔ mǐtɔn. “Mi nú mǐ ni kpé nukún dó mǐɖee wu,” wɛ Pɔlu wlan, hwenu e é ɖò xó ɖɔ dó mɛ e kpo mǐ kpo nɔ kplé ɖò agun mɛ lɛ é wu wɛ é. (Eble lɛ 10:24) Tinmɛ xógbe enɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ “mǐ ni nɔ lin nǔ kpɔ́n kpo sɔxwixwe kpo” dó mǐɖee wu, bo tuùn mǐɖee ganji. Enɛ wutu ɔ xógbe mɛsɛ́dó ɔ tɔn lɛ na kanmɛsyɛn mǐ ɖɔ nǔ mɛ ɖě lɛ tɔn ɖó na nɔ byɔ lanmɛ nú mǐ. Enyi mǐ nɔ tɛnkpɔn bo na tuùn xwédo Klisanwun ɖevo lɛ tɔn ɔ, mǐ nɔ wá mɔ ɖɔ mɛɖé lɛ ɖò ye mɛ ko xò tagba mǐtɔn ɖɔhun lɛ zlɛ, bɔ enɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ lɔ na ɖuɖeji.
É nɔ hɛn xɔ́ntɔn nyínyí mǐtɔn syɛn d’eji. Mɛ e kpo mǐ kpo nɔ kplé ɖò kplé mǐtɔn jí lɛ é nyí mɛtuùnmɛ kpowun ǎ, xɔ́ntɔn mǐtɔn adi wɛ ye nyí. Ðò hwe ɖevo lɛ nu ɔ, mǐ nɔ lɛ́ zán hwenu ɖó kpɔ́ ɖò ayiɖeɖayi e sɔgbe lɛ é kɔn. Lè tɛ gbɛ̌dido mɔhunkɔtɔn ka nɔ hɛn wá nú mǐ? Mǐ nɔ kplɔ́n bo tuùn lee mǐ xɔ akwɛ nú mǐɖee sɔ́ ɔ, bɔ enɛ nɔ hɛn gɛdɛ wanyiyi tɔn mǐtɔn syɛn d’eji. Enɛ wutu ɔ, enyi hagbɛ̌ mǐtɔn lɛ ɖò tagba lɛ mɛ ɔ, mǐ nɔ d’alɔ ye kpo jlǒ ɖagbe kpo, ɖó mǐ ko huzu xɔ́ntɔn vívɛ́ná lɛ wutu. (Proverbes 17:17) Gbɛ̌dido xá hagbɛ̌ agun mǐtɔn tɔn lɛ bǐ, nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ nɔ “kpé nukún dó mǐɖee wu.”
Mǐ na kanmɛsyɛn we ɖɔ a ni sɔ́ mɛ e ɖò jlǒ Mawu tɔn wà wɛ lɛ é dó ɖó xɔ́ntɔn towe lɛ na. A na mɔ xɔ́ntɔn mɔhunkɔtɔn lɛ ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɛntin. Kɛnklɛn, ma lɔn nú nǔ ɖebǔ dó afɔgblɛ̌gblɛ̌ afɔ mɛ nú we bonu a gɔn gbɛ̌ dó xá mǐ ó.
Etɛwutu é ka nyí lè nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ yì kplé Klisanwun tɔn lɛ?
Hwetɛnu a ka jló na wá nɔ kpɔ́ xá mǐ ɖò kplé lɛ jí?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lee A Sixu Ðu Wema Elɔ Sín Lè Gbɔn É
Wema elɔ na d’alɔ we bɔ a na mɔ vivǐ ɖò nùkplɔnkplɔn tlɔlɔ sín Mawuxó, Biblu ɔ mɛ. Wemafɔ e è tò ɖó vivɔnu akpáxwé ɖokpo ɖokpo tɔn ɔ nɔ xlɛ́ fí e a sixu mɔ xósin nùkanbyɔ e è wlan kpo wekwín tlitli kpo lɛ tɔn ɖò Biblu towe mɛ.
Ðò hwenu e a na ɖò wemafɔ Biblu tɔn lɛ xá wɛ ɔ, nɔ lin tamɛ dó lee ye na xósin nùkanbyɔ enɛ lɛ tɔn gbɔn ɔ wu. É na víví nú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖebǔ bɔ é na d’alɔ we nú a na lin tamɛ dó tinmɛ wemafɔ enɛ lɛ tɔn wu.—Xà Luka 24:32, 45.
Ayiɖonuwu: Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wɛ ɖè wema e xó è ɖɔ ɖò wema elɔ mɛ lɛ bǐ sésé tɔ́n.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
Byɔ Ðɔ È Ni Kplɔ́n Biblu Xá We Vɔ̌nu
Nɛ̌ Biblu Kpinkplɔn ɖé ka Nɔ Nyí Gbɔn?
È tuùn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ gbɔn Biblu kplɔnkplɔn vɔ̌nu sín tuto e ye nɔ xwlé mɛ é gblamɛ, gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Kpɔ́n lee é nɔ nyí gbɔn é.


text:
WEMATA 36
Sɔja Kanwekogán ɖé Ðè Nùɖiɖi Ðaxó Xlɛ́
È GBƆ AZƆN NÚ MƐSƐNTƆ́ SƆJA ÐÉ TƆN
È NA DÓ NÚ MƐ E ÐÓ NÙÐIÐI LƐ É
Ee Jezu xwlé xóɖiɖɔ tɔn mɛ ɖò só ɔ jí gudo é ɔ, é yì toxo Kafaanawumu tɔn mɛ. Jwifu lɛ sín tomɛxo ɖé lɛ sɛkpɔ ɛ ɖò finɛ. Nya e ma nyí Jwifu ǎ é ɖé wɛ sɛ́ ye dó gɔ̌n tɔn: Sɔjakanwekogán Hlɔma tɔn ɖé wɛ.
Mɛsɛntɔ́ vívɛ́ná sɔja ɔ tɔn ɖò azɔn syɛnsyɛn ɖé jɛ wɛ bo ko ɖò kúdónú. Sɔjakanwekogán ɔ nyí Kosi có, é ɖò alɔdo Jezu tɔn ba wɛ. Jwifu lɛ ɖɔ nú Jezu ɖɔ mɛsɛntɔ́ nya ɔ tɔn “xwè ayǐsó ɖò zan jí ɖò xwégbe, bo ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɖesu.” (Matie 8:6) Tomɛxo Jwifu lɛ tɔn lɛ na jiɖe Jezu ɖɔ é jɛxa ɖɔ é ni d’alɔ sɔjakanwekogán enɛ bo tinmɛ ɖɔ: “É yí wǎn nú akɔta mǐtɔn; é wɛ gbá kplɔ́ngbasá mǐtɔn nú mǐ.”—Luki 7:4, 5.
Zaan ɔ, Jezu ɖido sɔja ɔ xwé kpo tomɛxo lɛ kpo. Ee ye sɛkpɔ xwé ɔ é ɔ, sɔja ɔ sɛ́ xɔ́ntɔn tɔn ɖé lɛ dó bo ɖɔ: “Aklunɔ, ma xaji jɛ tagba ó, ɖó un nyí mɛɖé nú a na wá xwé ce gbè ǎ. Enɛ ɔ wu wɛ un mɔ ɖɔ un kún nyí mɛɖé bo sixu wá gɔ̌n towe ó.” (Luki 7:6, 7) Mɛɖesɔhwe tawun sín xó wɛ nyí enɛ bɔ nya enɛ e nɔ ɖegbe é ɖɔ à cé? É ɖexlɛ́ ɖɔ é gbɔn vo ɖesu nú Hlɔmanu e nɔ gb’acɛ mɛsɛntɔ́ yetɔn lɛ wu lɛ é.—Matie 8:9.
Sɔjakanwekogán ɔ na ko tuùn ɖɔ Jwifu lɛ kún nɔ dó gbɛ̌ xá mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é ó. (Mɛsɛ́dó 10:28) Vlafo enɛ wɛ ɖò ayi mɛ n’i b’ɛ ɖɔ nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɖɔ ye ni byɔ Jezu ɖɔ: “Kɛnu ɖokpo kpowun, bonu azɔn na gbɔ nú mɛsɛntɔ́ ce.”—Luki 7:7.
Xó enɛ e Jezu sè é kpaca ɛ bɔ é ɖɔ: “Ma ɖɔ nú mi, ɖò Izlayɛli ɖesu ɔ, un mɔ mɛɖé, bɔ é ɖó nùɖiɖi lehunkɔtɔn ǎ.” (Luki 7:9) Ee sɔjakanwekogán ɔ sín xɔ́ntɔn lɛ lɛkɔ wá xwé ɔ gbè é ɔ, ye mɔ mɛsɛntɔ́ e ɖò azɔn mɛ syɛnsyɛn é b’ɛ ko jɛte bǐ.
Ee Jezu bló nùjiwǔ enɛ gudo é ɔ, é gbɔn daxwi enɛ mɛ bo dó zǒgbe jí ɖɔ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ bo ɖó nùɖiɖi lɛ é na mɔ nyɔna lɛ; é ɖɔ: “Mɛ gègě na gosin zǎnzǎnhweji, bo na gosin gbadahweji wá, bo na jinjɔn ayǐ, bo ɖu nǔ xá Ablaxamu kpodo Izaki kpo, kpodo Jakɔbu kpan, ɖò axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ.” Jwifu e ma ka ɖi nǔ ǎ lɛ é ka ló? Jezu ɖɔ ɖɔ “è na bɛ́ ye kɔn nyì zinflu mɛ ɖò kɔxo. Finɛ wɛ ye na ya avǐ, bo na ɖu aɖukún ɖè.”—Matie 8:11, 12.
Enɛ wu ɔ, è na gbɛ́ Jwifu jiji e ma yí gbè nú ali e è hun nú yedɛɛ lɛ dó nukɔn nú ye na nɔ Axɔsuɖuto ɔ mɛ xá Klisu ǎ lɛ é. Amɔ̌, è na yí Kosi lɛ dó “axɔsuɖuto [jixwé] tɔn mɛ,” cí nǔ ɖɔ ye jinjɔn ayǐ ɖò tavo tó ɖɔhun.


text:
Wɛnɖagbe ɖé Sín Mawu Gɔ́n!
Wɛnɖagbe tɛ ka gosin Mawu gɔ́n? Etɛwu mǐ ka sixu ɖi nǔ na? Alɔnuwema elɔ na xósin nùkanbyɔ e mɛ lɛ nɔ kanbyɔ hwɛhwɛ dó Biblu jí lɛ é tɔn.
Lee A Sixu Ðu Wema Elɔ Sín Lè Gbɔn É
Alɔnuwema elɔ na d’alɔ we bɔ a na mɔ vivǐ ɖò nùkplɔnkplɔn tlɔlɔ sín Mawuxó, Biblu ɔ mɛ. Kpɔ́n lee a sixu mɔ wemafɔ lɛ ɖò Biblu towe ɖesu mɛ gbɔn é.
Etɛ ka Nyí Wɛnɖagbe Ɔ?
Kpɔ́n wɛnɖagbe e wá sín Mawu gɔ́n é, nǔ e wu é nyí nùjɔnǔ ɖɔ è ni sè dìn é, kpo nǔ e a ɖó na wà é kpo.
Mɛ̌ ka Nyí Mawu?
Mawu ka ɖó nyikɔ ɖé à? É ka nɔ kpé nukún dó mǐ wu à?
Wɛnɖagbe ɔ Gosin Mawu Gɔ́n Nugbǒ À?
Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔ e ɖò Biblu mɛ ɔ nyí nugbǒ?
Mɛ̌ ka Nyí Jezu Klisu?
Kplɔ́n nǔ dó nǔ e zɔ́n bɔ Jezu kú é, nǔ e gbɛxɔnumɛ nyí é, kpo nǔ e wà wɛ Jezu ɖè dìn é kpo wu.
Etɛ ka Nyí Linlin Mawu Tɔn nú Ayikúngban Ɔ?
Biblu tinmɛ nǔ e wu Mawu bló ayikúngban ɔ é, hwenu e wuvɛ̌ mimɔ lɛ na wá nɔte dó é, lee ayikúngban ɔ na wá cí sɔgudo é kpo mɛ e na nɔ jí lɛ é kpo.
Nukúnɖiɖo Tɛ ka Ðè nú Mɛkúkú Lɛ?
Etɛ ka nɔ jɛ ɖò kú gudo? Mǐ ka na lɛ́ wá mɔ mɛvívɛ́ mǐtɔn e kú lɛ é gbè ɖokpo à?
Etɛ Axɔsuɖuta Mawu Tɔn ka Nyí?
Mɛ̌ ka nyí Axɔsu nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn? Etɛ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka na wá wà?
Aniwu Wɛ Nǔ Nyanya Wiwa kpo Wuvɛ̌ Mimɔ kpo ka Tíìn?
Nɛ̌ wuvɛ̌ mimɔ ka bɛ́ gbɔn? Aniwu Mawu ka lɔn bɔ é tíìn kaka jɛ dìn? É ka na wá nɔte à?
Nɛ̌ Xwédo Towe ka Sixu Ðó Awǎjijɛ Gbɔn?
Jehovah, Mawu awǎjijɛnɔ ɔ jló ɖɔ xwédo lɛ ni ɖó awǎjijɛ. Kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ bɔ é na d’alɔ asú, asì, mɛjitɔ́ lɛ, kpo vǐ lɛ kpo é.
Nɛ̌ A ka Sixu Tuùn Sinsɛn Nugbǒ ɔ Gbɔn?
Sinsɛn nugbǒ ɖokpo géé jɛn ka ɖè à? Ð’ayi wuntun e è na dó tuùn sinsɛn nugbǒ ɔ na é atɔ́ɔ́n wu.
Nɛ̌ Sɛ́n Mawu Tɔn lɛ ka Nɔ Hɛn Lè Wá nú Mǐ Gbɔn?
Jezu tinmɛ nǔ e wu mǐ ɖó hudo alixlɛ́mɛ tɔn é kpo nugbodòdó Biblu tɔn wè e ɖò taji lɛ é kpo.
Nɛ̌ A ka Sixu Sɛkpɔ Mawu Ganji Gbɔn?
Kpɔ́n ɖɔ Mawu ka nɔ ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ bǐ à jí. Ba dò nú lee mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ gbɔn é, kpo nǔ ɖevo e mǐ sixu bló bo sɛkpɔ Mawu é kpo.
Etɛ ka ɖò Na Jɛ dó Sinsɛn lɛ wu Wɛ?
Hwenu ɖé ka na wá tíìn bɔ gbɛtɔ́ lɛ bǐ na sɛ̀n Mawu nugbǒ ɖokpo géé ɔ ɖó kpɔ́ à?
Nɛ̌ ka Gbɔn bɔ Mawu Ðó Gbɛ̌-Tuto Ðé?
Biblu ɖɔ nǔ e wu è bló tuto nú Klisanwun nugbǒ lɛ é kpo lee nǔ nyí mɔ̌ gbɔn é kpo.
Etɛwu A ka ɖó Na Kpò ɖò Nǔ kplɔ́n Wɛ?
Nɛ̌ mɛ ɖevo lɛ ka sixu ɖu lè sín nǔ e a tuùn dó Mawu wu lɛ mɛ gbɔn? Ali tɛ ka hun nú we?


text:
WEMATA 14
Xwédo Towe Sixu Nɔ Awǎjijɛ Mɛ
1, 2. Etɛ Jehovah ka jló nú xwédo lɛ?
JEHOVAH MAWU wɛ nɔ alɔwliwli nukɔntɔn ɔ nu. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ é bló nyɔnu nukɔntɔn ɔ, bo “kplá ɛ yì jó nú sunnu ɔ.” É víví nú Adamu kaka b’ɛ ɖɔ: “Áahɛɛnnɛ! Nyì ɖɔhun ɖokpo ɖíe lo. Xú tɔn lɛ cí xú ce ɖɔhun, agbaza tɔn cí agbaza ce ɖɔhun.” (Bǐbɛ̌mɛ 2:22, 23) Enɛ xlɛ́ mǐ ɖɔ Jehovah jló ɖɔ mɛ e wlí alɔ lɛ é ni nɔ awǎjijɛ mɛ.
2 Amɔ̌, é blawu ɖɔ mɛ gègě kún nɔ mɔ awǎjijɛ ɖò xwédo yetɔn mɛ ó. É ɖò mɔ̌ có, nugbodòdó gègě wɛ ɖò Biblu mɛ bo na d’alɔ hagbɛ̌ xwédo tɔn lɛ bǐ bɔ ye na bló bɔ gbɛzán xwédo tɔn yetɔn na kpa ye bɔ ye na lɛ́ ɖu vivǐ kpɔ́ninɔ tɔn.—Luki 11:28.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ ASÚ LƐ SÍ É
3, 4. (a) Nɛ̌ asú ɖé ka ɖó na wà nǔ xá asì tɔn gbɔn? (b) Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ asú ɖé kpo asì tɔn kpo ni nɔ sɔ́ hwɛ kɛ yeɖée?
3 Biblu ɖɔ ɖɔ asú ɖagbe ɖé ɖó na nɔ wà nǔ xá asì tɔn kpo wanyiyi kpo kpodo sísí kpan. Kɛnklɛn xà Efɛzinu lɛ 5:25-29. Asú ɖé ɖó na nɔ wà nǔ xá asì tɔn kpo wanyiyi kpo hwebǐnu. É na nɔ lɛ́vɔ cyɔn alɔ jǐ tɔn, kpé nukún dó wǔ tɔn, bo na nyì alɔ nú nǔ ɖebǔ e sixu hɛn nǔ gblé dó wǔ tɔn é.
4 Amɔ̌, etɛ asú ɖé ka sixu wà hwenu e asì tɔn wà nǔ nyì dò é? È ɖɔ nú asú lɛ ɖɔ: “Mi [nɔ] yí wǎn nú asì mitɔn lɛ; mi ma nyla hun dó ye ó.” (Kolosinu lɛ 3:19) Asú lɛ emi, mi flín ɖɔ emi lɔ nɔ wà nǔ nyì dò. Bɔ enyi mi jló ɖɔ Mawu ni sɔ́ hwɛ kɛ emi ɔ, mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ asì mitɔn lɛ. (Matie 6:12, 14, 15) Enyi asú ɖé kpo asì tɔn kpo nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ yeɖée ɔ, é na zɔ́n bɔ alɔwliwli yetɔn na nɔ awǎjijɛ mɛ.
5. Aniwu asú ɖé ka ɖó na nɔ wlí yɛ̌yi nú asì tɔn?
5 Jehovah nɔ ɖó nukún ɖò asú ɖé sí ɖɔ é ni nɔ wlí yɛ̌yi nú asì tɔn. Asú ɖé ɖó na nɔ lin nǔ kpɔ́n ganji dó hudo asì tɔn tɔn lɛ wu. Nǔ titewungbe ɖé wɛ nyí enɛ. Enyi asú ɖé ma nɔ wlíbò nú asì tɔn ganji ǎ ɔ, Jehovah sixu gɔn tó ɖó ɖɛ tɔn lɛ. (1 Piyɛ́ɛ 3:7) Nǔ e nɔ bló bɔ gbɛtɔ́ lɛ nɔ xɔ akwɛ nú Jehovah é wɛ nyí ɖɔ ye ni yí wǎn n’i. É nɔ cyan sunnu lɛ ɖò nyɔnu lɛ mɛ ǎ.
6. Nɛ̌ asú ɖé kpo asì tɔn kpo ka sixu huzu “mɛ ɖokpo géé” gbɔn?
6 Jezu tinmɛ ɖɔ asú ɖé kpo asì tɔn kpo “sɔ́ ɖò mɛ wè nyí wɛ ǎ, loɔ, ye huzu mɛ ɖokpo géé.” (Matie 19:6) Ye nɔ nɔ gbeji nú yeɖée, bo na lɔn gbeɖé bo ɖóxó xá mɛ ɖevo ǎ. (Nùnywɛxó 5:15-21; Eblée lɛ 13:4) Asú lɛ kpo asì lɛ kpo ɖó na nɔ kpé nukún dó hudo xóɖóxámɛ tɔn yeɖée tɔn wu bo na nyí cejɛnnabinɔ ǎ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 7:3-5) Asú ɖé ɖó na nɔ flín xó elɔ: “Mɛɖebǔ gbɛ́ wǎn nú agbaza éɖesunɔ tɔn kpɔ́n gbeɖé ǎ; é nyɔ́ wà ɔ, be wɛ é nɔ lé na, bo nɔ na ɛ nùɖuɖu.” Enɛ wu ɔ, é ɖó na yí wǎn nú asì tɔn bo na nɔ lɛ́ wlíbò n’i. Asì ɖé nɔ jló ɖɔ asú emitɔn ni nɔ nyɔ́ xomɛ dó emi wu bo yí wǎn nú emi hú nǔ ɖevo ɖebǔ.—Efɛzinu lɛ 5:29.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ ASÌ LƐ SÍ É
7. Etɛwu xwédo ɖé ka ɖó hudo gǎn ɖé tɔn?
7 Xwédo ɖokpo ɖokpo ɖó hudo gǎn ɖé tɔn, é wɛ nyí ɖɔ mɛ e na xlɛ́ ali mɛ bɔ nǔ bǐ na yì linsinlinsin ɖò xwédo ɔ mɛ é. Ðò 1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3 mɛ ɔ, Biblu ɖɔ: “Klisu nyí gǎn nú sunnu bǐ; asisúnɔ nyí gǎn nú asì tɔn, bɔ Mawu ka nyí gǎn nú Klisu.”
8. Nɛ̌ asì ɖé ka sixu ɖó sísí ɖaxó nú asú tɔn gbɔn?
8 Asú lɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyì dò. Amɔ̌, enyi asì ɖé nɔ nɔ gudo nú gbeta e kɔn asú tɔn nɔ wá lɛ é lobo nɔ sɔ́ jlǒ dó wà nǔ ɖó kpɔ́ xá ɛ ɔ, xwédo ɔ bǐ nɔ ɖu lè tɔn. (1 Piyɛ́ɛ 3:1-6) Biblu ɖɔ: “Nyɔnu ɖokpo ɖokpo ɖó na sí asú tɔn.” (Efɛzinu lɛ 5:33) Enyi asú ɖé ma ka ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ lɛ xá asì tɔn ǎ ɔ ka ló? É ɖó na nɔ lɛ́ ɖó sísí ɖaxó nú asú tɔn. Biblu ɖɔ: “Nyɔnu lɛ mi, mɔ̌ ɖokpo ɔ, mi hwìhwɛ́ miɖée dó asú mitɔn lɛ glɔ, bonu mɛɖé ɖò ye mɛ, bo ma ɖi nǔ nú Mawuxó ɔ ǎ ɔ, mi na dɔn ɛ gbɔn walɔ mitɔn lɛ gblamɛ, bɔ é na ɖi nǔ. É byɔ ɖɔ mi ni ɖɔ xó ɖé ǎ; ɖó ye na mɔ lee zinzan mitɔn mɛ́, bo ɖó sísí gbɔn é.” (1 Piyɛ́ɛ 3:1, 2) Kpɔ́ndéwú ɖagbe asì ɖé tɔn sixu d’alɔ asú tɔn b’ɛ na mɔ nukúnnú jɛ nùɖiɖi tɔn wu bo ɖó sísí na.
9. (a) Etɛ asì ɖé ka sixu wà hwenu e linlin tɔn lɛ gbɔn vo nú asú tɔn tɔn lɛ é? (b) Wěɖexámɛ tɛ ka ɖò Titu 2:4, 5 mɛ nú asì lɛ?
9 Etɛ asì ɖé ka sixu wà hwenu e linlin tɔn lɛ gbɔn vo nú asú tɔn tɔn lɛ é? É ɖó na ɖɔ linlin éyɛtɔn lɛ nú asú tɔn kpo sísí kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Sala ɖɔ nùɖé gbè ɖokpo b’ɛ jɛji nú Ablaxamu ǎ, amɔ̌, Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ: “Yǐ gbè nú nǔ e Sala na byɔ we lɛ bǐ.” (Bǐbɛ̌mɛ 21:9-12) É yá bonu gbeta e kɔn asú Klisanwun ɖé na wá é na gbà sɛ́n Biblu tɔn lɛ ǎ, enɛ wu ɔ, asì tɔn ɖó na nɔ gudo n’i. (Mɛsɛ́dó 5:29; Efɛzinu lɛ 5:24) Asì ɖagbe ɖé na nɔ kpé nukún dó xwédo tɔn wu. (Xà Titu 2:4, 5.) Hwenu e asú tɔn kpo vǐ tɔn lɛ kpo mɔ lee é nɔ wà azɔ̌ syɛnsyɛn lɛ dó ta yetɔn mɛ gbɔn é ɔ, wǎn e ye yí n’i é kpo sísí e ye ɖó n’i é kpo nɔ lɛ́vɔ jɛji.—Nùnywɛxó 31:10, 28.
10. Etɛ Biblu ka ɖɔ dó kínklán kpo mɛ gbigbɛ́ kpo wu?
10 Hweɖelɛnu ɔ, asú kpo asì kpo lɛ nɔ yawu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na klán alǒ gbɛ́ emiɖée. É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ, “nyɔnu e da asú ɔ ɖó na jó asú tɔn dó ǎ” bɔ “sunnu ɖě ka ɖó na nya asì tɔn ǎ.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 7:10, 11) Ninɔmɛ syɛnsyɛn ɖé lɛ sixu zɔ́n bɔ asú kpo asì kpo ɖé klán, amɔ̌, gbeta enɛ kɔn wíwá nyí nǔ vlɛkɛsɛ́ɛ ɖé kpowun ǎ. Mɛ gbigbɛ́ ɔ ka ló? Biblu xlɛ́ ɖɔ hwɛjijɔ ɖokpo géé e wu è sixu gbɛ́ mɛ é wɛ nyí ɖɔ asú ɖé alǒ asì ɖé ɖóxó xá mɛ e é ma wlí alɔ xá ǎ é.—Matie 19:9.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ MƐJITƆ́ LƐ SÍ É
11. Etɛ sín hudo vǐ lɛ ka ɖó hú nǔ ɖevo ɖebǔ?
11 Mɛjitɔ́ lɛ emi, mi nɔ zán hwenu gègě dó nɔ kpɔ́ xá vǐ mitɔn lɛ. Vǐ mitɔn lɛ ɖó hudo mitɔn, bɔ hú nǔ bǐ ɔ, é byɔ ɖɔ mi ni kplɔ́n nǔ ye dó Jehovah wu.—Sɛ́nflínmɛ 6:4-9.
12. Etɛ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu wà bo cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí?
12 Gbɛ̀ Satáan tɔn fɔ́n bo ɖò nylànylá d’eji wɛ, bɔ mɛɖé lɛ tíìn bo sixu jló bo na hɛn nǔ gblé dó vǐ mitɔn lɛ wu, kaka bo tlɛ ɖóxó xá ye. Xóɖiɖɔ dó xó enɛ jí nɔ vɛwǔ nú mɛjitɔ́ ɖé lɛ. Amɔ̌, mɛjitɔ́ lɛ ɖó na nɔ gb’akpá nú vǐ yetɔn lɛ dó mɛ mɔhun lɛ wu bo kplɔ́n ye lee ye sixu xò gló ye gbɔn é. Mɛjitɔ́ lɛ emi, mi ɖó na cyɔn alɔ vǐ mitɔn lɛ jí. *—1 Piyɛ́ɛ 5:8.
13. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ gbɔn?
13 Azɔ̌ mɛjitɔ́ lɛ tɔn wɛ é nyí ɖɔ ye ni kplɔ́n lee vǐ yetɔn lɛ na nɔ wà nǔ gbɔn é ye. Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n vǐ towe lɛ gbɔn? É ɖò dandan ɖɔ a ni nɔ ɖè vǐ towe lɛ ɖó ali jí, amɔ̌, a ɖó na nɔ kplɔ́n ye kpo hunnylanylá kpo alǒ dó adaka mɛ gbeɖé ǎ. (Jelemíi 30:11) Enɛ wu ɔ, ma dɔn tó nú vǐ towe lɛ hwenu e a ɖò xomɛsin jí é gbeɖé ó. Xó towe lɛ ɖó na “nɔ gblewu [ye] hwǐ ɖɔhun” ǎ. (Nùnywɛxó 12:18) Kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye ni mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu ye ɖó na nɔ setónú é mɛ.—Efɛzinu lɛ 6:4; Eblée lɛ 12:9-11; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 30gɔ́ ɔ.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ VǏ LƐ SÍ É
14, 15. Etɛwu vǐ lɛ ka ɖó na nɔ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ?
14 Jezu nɔ setónú nú Tɔ́ tɔn hwebǐnu, enyi é na bo tlɛ vɛwǔ ɔ nɛ. (Luki 22:42; Jaan 8:28, 29) Jehovah lɔ nɔ ɖó nukún ɖɔ vǐ lɛ ni nɔ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ.—Efɛzinu lɛ 6:1-3.
15 Vǐ lɛ emi, enyi mi na bo tlɛ mɔ ɖɔ é vɛwǔ bonu mi na setónú nú mɛjitɔ́ mitɔn lɛ hǔn, mi flín ɖɔ enyi emi setónú ɔ, Jehovah kpo mɛjitɔ́ mitɔn lɛ kpo sín xomɛ nɔ hun dó mi wu. *—Nùnywɛxó 1:8; 6:20; 23:22-25.
16. (a) Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛnkpɔn bo na sísɛ́ mɛ winnyawinnya lɛ bɔ ye na wà nǔ e nyla é gbɔn? (b) Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ a ni zun xɔ́ntɔn xá mɛ e yí wǎn nú Jehovah lɛ é?
16 Awovi sixu zán xɔ́ntɔn towe lɛ kpo mɛ winnyawinnya ɖevo lɛ kpo dó sísɛ́ we nú a na wà nǔ nyanya. É tuùn ɖɔ kɔgbidinúmɛ enɛ jí ɖuɖu ɖè sixu vɛwǔ tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, vǐ nyɔnu Jakɔbu tɔn Dina zun xɔ́ntɔn xá mɛ e ma yí wǎn nú Jehovah ǎ lɛ é. Nǔ enɛ hɛn tagba gègě wá nú é kpo xwédo tɔn kpo. (Bǐbɛ̌mɛ 34:1, 2) Enyi xɔ́ntɔn towe lɛ ma yí wǎn nú Jehovah ǎ ɔ, ye sixu sísɛ́ we bɔ a na wà nǔ e Jehovah gbɛ́ wǎn na é, b’ɛ na hɛn akpɔ̀ gègě wá nú we, xwédo towe, kpo Mawu kpo. (Nùnywɛxó 17:21, 25) Enɛ wu wɛ é ɖò taji tawun ɖɔ a ni zun xɔ́ntɔn xá mɛ e yí wǎn nú Jehovah lɛ é.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33.
XWÉDO TOWE SIXU NƆ AWǍJIJƐ MƐ
17. Azɔ̌ tɛ ka nyí mɛ ɖokpo ɖokpo tɔn ɖò xwédo ɖé mɛ?
17 Enyi hagbɛ̌ xwédo ɖé tɔn lɛ xwedó nùkplɔnmɛ Mawu tɔn lɛ ɔ, ye nɔ nyì alɔ nú wuvɛ̌ kpo tagba gègě kpo. Enɛ wu ɔ, enyi asú wɛ a nyí hǔn, yí wǎn nú asì towe bo nɔ wà nǔ xá ɛ kpo wanyiyi kpo. Enyi asì wɛ a nyí hǔn, nɔ ɖó sísí nú asú towe bo nɔ lɛ́ hwíhwɛ́ hwiɖée dó glɔ tɔn lobo nɔ wà nǔ asì e xó è ɖɔ ɖò Nùnywɛxó 31:10-31 mɛ é ɖɔhun. Enyi mɛjitɔ́ wɛ a nyí hǔn, kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye ni yí wǎn nú Mawu. (Nùnywɛxó 22:6) Enyi tɔ́ wɛ a nyí hǔn, nɔ xlɛ́ ali xwédo towe “ganji.” (1 Timɔtée 3:4, 5; 5:8) Vǐ lɛ emi, mi nɔ setónú nú mɛjitɔ́ mitɔn lɛ. (Kolosinu lɛ 3:20) Mi flín ɖɔ mɛ e ɖò xwédo ɔ mɛ lɛ é bǐ wɛ sixu wà nǔ nyì dò, enɛ wu ɔ, mi nɔ hwìhwɛ́ miɖée bo nɔ byɔ hwɛsɔkɛ miɖée. Nugbǒ ɔ, alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɖò Biblu mɛ nú mɛ ɖokpo ɖokpo ɖò xwédo ɔ mɛ.
^ akpá. 12 A sixu mɔ nǔ ɖevo lɛ dó lee a na cyɔn alɔ vǐ towe lɛ jí gbɔn é wu ɖò wemata 32gɔ́ ɔ wema Plọnnu sọn Mẹplọntọ Daho lọ Dè, ee Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖetɔ́n é mɛ.
^ akpá. 15 Vǐ ɖé ɖó na setónú nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ hwenu e ye jló ɖɔ é ni wà nǔ e gbà sɛ́n Mawu tɔn é ǎ.—Mɛsɛ́dó 5:29.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
XWÉDO TOWE SIXU NƆ AWǍJIJƐ MƐ
Ba Alɔdo Mawu Tɔn Ðò Alɔwliwli Towe Mɛ
Nùkanbyɔ wè sixu d’alɔ we bɔ alɔwliwli towe na kpɔ́n te.
XWÉDO TOWE SIXU NƆ AWǍJIJƐ MƐ
Mi Sɛ̀n Jehovah Ðó Bǔ Ði Xwédo Ðé
Nɛ̌ a ka sixu ɖu sinsɛn biblo xwédo tɔn mitɔn sín vivǐ ganji gbɔn?


text:
NÙKANBYƆ 2
Aniwu Lee Un Cí É ka Nɔ Vɛ́ Adɔ̌ Mì Sɔmɔ̌?
ETƐ A KA NA WÀ?
Dǒ nukún nǔ elɔ mɛ kpɔ́n: Ee Juli kpɔ́n nùkpɛ́n mɛ é ɔ, jǒ kɛɖɛ wɛ é mɔ. Mɛjitɔ́ tɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo tlɛ nɔ ɖɔ n’i ɖɔ “xákpoví” wɛ n’i có, é ɖɔ dó xomɛ ɖɔ: “Un ɖó na lunkpo.”
Ayisɔnmɔ ɔ, Juli lin bo na dó gǎn syɛnsyɛn bo na lunkpo kpɛɖé kpowun. Nǔ e é lin bo na wà kpowun é wɛ nyí ɖɔ é na ɖó éɖée xovɛ nú azǎn yɔywɛ ɖé . . .
Enyi a ɖò Juli sín tɛnmɛ ɔ, etɛ a ka na wà?
NƆTE BO LIN NǓ KPƆ́N!
É nyla ɖɔ lee a cí é ni nɔ ɖu ayi mɛ nú we ǎ. Biblu tlɛ ɖɔ nyɔnu kpo sunnu kpo gègě sín xó bo ɖɔ lee ye cí é, ɖi Sala, Hlacɛli, Avigayilu, Jozɛfu, kpo Davidi kpo. Biblu ɖɔ ɖɔ nyɔnu e nɔ nyí Avicagi é “nyɔ́ ɖɛkpɛ tawun.”
É ɖò mɔ̌ có, mɛ winnyawinnya gègě tíìn bɔ lee ye cí é nɔ dó azɔn ye. Enɛ sixu hɛn tagba gègě wá. Lin tamɛ dó xó elɔ lɛ wu:
Dobanunǔ ɖé xlɛ́ ɖɔ ɖyɔvǐ 58 ɖò 100 jí nɔ ɖɔ ɖɔ emi kló dín, có ye mɛ 17 géé ɖò 100 jí jɛn ka cí mɔ̌.
Ðò dobanunǔ ɖevo mɛ ɔ, nyɔnu 45 ɖò 100 jí lin ɖɔ emi kló dín, loɔ, ye ka ko yì bǎ lɔ ǎ.
Hwenu e mɛ winnyawinnya ɖé lɛ nɔ ɖò biba na lunkpo wɛ é ɔ, ye nɔ jɛ mɔ nùmaɖuzɔn tɔn mɛ, é wɛ nyí ɖɔ ye nɔ ɖu nǔ alǒ ɖu nabi e na kpé ye é ǎ.
Enyi a jɛ nùmaɖuzɔn sín wuntun lɛ mɔ jí alǒ a jɛ wuvɛ̌ ɖevo lɛ mɔ dó nùɖuɖu wu jí hǔn, ba alɔdo. Ðɔ xomɛ nú mɛjitɔ́ towe ɖé alǒ mɛxo e wu a ɖeji dó é ɖé. Biblu ɖɔ: “Xɔ́ntɔn zɔnjɛzɔnfɔ́n ɔ, è nɔ mɔ ɛ ɖò gudo hú nɔví.”
NUKƆNYIYI ÐAGBE HUGǍN E A SIXU ÐÓ É!
Nú è na ɖɔ nugbǒ ɔ, mɛ alɔkpa e è nyí ɖò xomɛ é wɛ na dɔn mɛ ɖevo lɛ alǒ gbɔ. Lin ta mɛ dó Abusalɔmu Axɔsu Davidi ví ɔ wu. Biblu ɖɔ:
“Mɛɖebǔ ɖò Izlayɛli tò ɔ mɛ bo nyɔ́ ɖɛkpɛ sɔ Abusalɔmu ǎ. . . . Blɔ̌ ɖebǔ ɖò wǔ tɔn ǎ.”
—2 Samuwɛli 14:25.
É ɖò mɔ̌ có, goyitɔ́ tawun wɛ nú dɔnkpɛvu enɛ, bo nyí nukúnkɛ́nnɔ, kpo mɛsaɖutɔ́ kpo! Enɛ wu ɔ, Biblu ɖɔ ɖagbe Abusalɔmu tɔn ǎ; é ɖɔ ɖɔ é nyí gbejimanɔtɔ́ e ma ɖó winnya ǎ é kpo wangbɛnumɛtɔ́ baɖabaɖa ɖé kpo.
Hwɛjijɔ ɖagbe wu wɛ Biblu ɖè wě elɔ lɛ xá mǐ nɛ:
“Mi sɔ́ ninɔmɛ yɔyɔ̌ ɔ dó; ninɔmɛ gbɛtɔ́ yɔyɔ̌ tɔn.”
—Kolosinu lɛ 3:10.
“Mi ma nú acɔ́ɖónú wěxo tɔn lɛ . . . wɛ mi na nɔ dó ba acɔ́ na ó. Loɔ, acɔ́ xomɛ tɔn wɛ mi na nɔ ba.”
—1 Piyɛ́ɛ 3:3, 4.
Nùɖé nyla ɖ’emɛ ɖɔ a ni sɔnǔ ganji bo nyɔ́ kpɔ́n ǎ, loɔ, gbɛtɔ́ alɔkpa e a nyí é ɖò taji hugǎn lee a cí é. Nukɔnmɛ ɔ, jijɔ ɖagbe towe lɛ na dɔn mɛ ɖevo lɛ hugǎn lanmɛ e a mɔ é alǒ ɖɛkpɛ towe. Ðyɔvǐ e nɔ nyí Phylicia é ɖɔ: “È sixu yawu ɖó ayi ɖɛkpɛ towe wu, loɔ, mɛ alɔkpa e a nyí ɖò xomɛ é kpo jujɔ ɖagbe e a ɖó lɛ é kpo wɛ mɛ lɛ na flín hugǎn.”
KPƆ́N LEE A CÍ É
Lee a cí é nɔ ɖó akpɔ̀ nú we hwɛhwɛ wɛ à?
A ka ko lin bo na bló bójú alǒ xwedó tuto nùɖuɖu tɔn syɛnsyɛn ɖé bo na dó jla agbaza towe ɖó kpɔ́n à?
Enyi a kpéwú ɔ, etɛ a ka lin ɖɔ emi na ɖyɔ ɖò agbaza emitɔn wu? (Sɔ́ ɖò elɔ lɛ mɛ.)
NUKÚN
AWƆNTÍN
ÐA
AGBAZA
WUNDAFÚN
ANYǓ
Enyi ɛɛn wɛ nyí xósin towe nú nùkanbyɔ wè nukɔntɔn lɛ, lobɔ a sɔ́ nǔ atɔn alǒ hú mɔ̌ ɖò nùkanbyɔ atɔngɔ ɔ glɔ hǔn, lin tamɛ dó xó elɔ wu: Mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖɔ nyanya towe sɔ lee hwiɖesu nɔ ɖɔ hwiɖée sín nǔ gbɔn é ǎ. É bɔwǔ bɔ ado na nɔ hu we zɛ xwé wu dó lee a cí é wu.


text:
Ba Dɔkun Jɔ Dɔkun Lɛ
“Mi zán dɔkun nǔagɔwiwa tɔn lɛ dó zun xɔ́ntɔn lɛ.”—LUK. 16:9, nwt.
HAN LƐ: 32, 154
1, 2. Ðò gbɛ̀ elɔ mɛ ɔ, etɛwu mɛɖé lɛ ka na nyí wamamɔnɔ tɛgbɛ?
TUTO akwɛ mimɔ tɔn égbé tɔn ɔ syɛn bɔ mɛ klewun ɖé wɛ é nɔ lɛ́ dó dɔkun na. Mɛ winnyawinnya lɛ nɔ ba azɔ̌ kaka bo nɔ ba kpò. Mɛ gègě nɔ sɔ́ gbɛ̀ yetɔn ɖó axɔ nu, bo nɔ sɛ̀ tɛn yì tò e jɛ dɔkun lɛ é mɛ. Yajiji gbakpé, bo tlɛ gbakpé tò e jɛ dɔkun lɛ é mɛ. Dɔkunnɔ fɔ́n bo ɖò dɔkun jɛ d’eji wɛ, bɔ wamamɔnɔ fɔ́n bo ɖò wamamɔnɔ nyí d’eji wɛ. Sɔgbe kpo nǔlinlɛn agaɖanu tɔn lɛ kpo ɔ, ɖokpo ɖò kanweko jí mɛ e nyí dɔkunnɔ hugǎn ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é tɔn ɖó nǔ hú nǔ e kplékplé gbɛtɔ́ e kpò lɛ é tɔn bǐ ɖó é. Nugbǒ wɛ ɖɔ é vɛwǔ bɔ è na ɖɔ ɖɔ nǔlinlɛn enɛ sɔgbe, amɔ̌ mɛɖebǔ sixu dɔn nǔ ɖɔ gbɛtɔ́ liva mɔkpan nyí hɛ̌ntɔ́nɔ bǐ, hwenu e mɛ ɖevo lɛ jɛ dɔkun kpɔ́ bo na dó kpé nukún dó kúnkan yetɔn lɛ wu kaka jɛ jijimɛ gègě jí é ǎ. Jezu tuùn enɛ ganji, bo dó xógbe elɔ: “Wamamɔnɔ lɛ ɖò mi mɛ tɛgbɛ.” (Mak. 14:7) Etɛwu mɛ lɛ bǐ ma ka ɖò zɛ̌nzɛ̌n ǎ?
2 Jezu tuùn ɖɔ tito akwɛ mimɔ tɔn dìn tɔn ɔ kún na huzu kaka cobonu Axɔsuɖuto Mawu tɔn na wá ó. Gɔ́ nú tuto toxóɖiɖɔ tɔn kpo sinsɛn tɔn lɛ kpo ɔ, tuto ajɔ̌wiwa tɔn e mɛ nukúnkɛ́n ɖè, bɔ “ajɔ̌tɔ́” e xó Nǔɖexlɛ́mɛ 18:3 ɖɔ é sɔ́ afɔ tɔn ɖó te lɛ é bǐ nyí akpáxwé gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn. Togun Mawu tɔn kpéwú bo ɖó wǔ zɔ nú toxóɖiɖɔ kpo sinsɛn nùvú lɛ kpo, amɔ̌, gègě mǐtɔn sixu ɖó wǔ zɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ nú tuto ajɔ̌wiwa tɔn e ɖò gbɛ̀ Satáan tɔn mɛ é ǎ.
3. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó?
3 Ðó mǐ nyí Klisanwun lɛ wutu ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni gbéjé linlin e mǐ nɔ ɖó dó tito ajɔ̌wiwa tɔn égbé tɔn wu é kpɔ́n, gbɔn nǔ lehun lɛ kinkanbyɔ mǐɖée gblamɛ: ‘Nɛ̌ un ka sixu zán nǔɖokan ce lɛ dó xlɛ́ ɖɔ un ɖò gbeji nú Mawu gbɔn? Nɛ̌ un ka sixu ɖè kàn kpò nú alɔ e un nɔ ɖó ɖò ajɔ̌wiwa gbɛ̀ ɔ tɔn mɛ é gbɔn? Nɛ̌ togun Mawu tɔn ka nɔ xlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖò tuto ajɔ̌wiwa tɔn elɔ e vɛwǔ é mɛ gbɔn?’
NÙJLƐDONǓWU NǓJIKPƆNTƆ́ NǓHIZITƆ́ Ɔ TƆN
4, 5. (a) Ninɔmɛ tɛ mɛ nǔjikpɔntɔ́ e xó nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɖɔ é ka wá mɔ éɖée ɖè? (b) Nǔ tɛ Jezu ka byɔ ahwanvu tɔn lɛ?
4 Xà Luki 16:1-9. Nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn e kúnkplá nǔjikpɔntɔ́ ɔ é dɔn mɛ tawun. Ee è slɛ́ nǔjikpɔntɔ́ ɔ ɖɔ é nɔ zán gǎn tɔn sín nǔ lɛ nyì dò gudo é ɔ, é wà nǔ kpo nùnywɛ kpo bo “zun xɔ́ntɔn” e na d’alɔ ɛ hwenu e é na ba nǔjikpɔntɔ́zɔ́ ɔ kpò é. * É ɖò wɛn ɖɔ Jezu kún ɖò wusyɛn dó lanmɛ nú ahwanvu tɔn lɛ wɛ, bonu ye na wà nǔ ɖò ali e ma sɔgbe ǎ é nu, bo na mɔ tɛn dó nɔ gbɛ̀ ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ ó. É ɖɔ ɖɔ “gbɛmɛ fí ví lɛ” wɛ nɔ wà nǔ gbɔn mɔ̌, amɔ̌, é zán nùjlɛdonǔwu ɔ dó ɖè nùkplɔnmɛ ɖevo tɔ́n.
5 Jezu tuùn ɖɔ nǔjikpɔntɔ́ e wá mɔ éɖée ɖò ninɔmɛ syɛnsyɛn mɛ é ɖɔhun ɔ, é na byɔ ɖɔ gègě ahwanvu emitɔn lɛ tɔn ni nɔ gbɛ̀ ɖò gbɛ̀ elɔ e mɛ ajɔ̌wiwa masɔgbe lɛ ɖè é mɛ. Enɛ ɔ wu ɔ, é byɔ ye ɖɔ: “Dɔkun nɔ wà jlǒ Mawu tɔn ǎ; mi ka zán dó zun xɔ́ntɔn na [alǒ ‘mi zán dɔkun nǔagɔwiwa tɔn lɛ dó zun xɔ́ntɔn lɛ, nwt], lobonu gbè e gbè é na wá vɔ dó mi ɔ, è [Jehovah kpo Jezu kpo] na yí mi dó xwé e na ɖò te tɛgbɛ é gbè.” Etɛ wěɖexámɛ Jezu tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?
6. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ tuto ajɔ̌wiwa tɔn gbɛ̀ elɔ tɔn kún ɖò linlin Mawu tɔn mɛ ó?
6 Jezu tinmɛ nǔ e wu é ylɔ dɔkun lɛ ɖɔ “dɔkun nǔagɔwiwa tɔn” é ǎ, amɔ̌, Biblu xlɛ́ nyì wɛn ɖɔ ajɔ̌wiwa kún ɖò linlin Mawu tɔn mɛ ó. Jehovah na nǔ e sín hudo Adamu kpo Ɛvu kpo ɖó é ye ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ bɔ é túnflá. (Bǐb. 2:15, 16) Nukɔnmɛ hwenu e gbigbɔ mímɛ́ ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ tɛntin ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é ɔ, “mɛɖebǔ sɔ́ nɔ sɔ́ nǔ e nyí étɔn ɔ sɔ́ ylɔ étɔn ǎ; loɔ, nǔ e ɖò mɛ ɖokpo ɖokpo sí ɔ huzu mɛ bǐ tɔn.” (Mɛ. 4:32) Gbeyiɖɔ Ezayíi ɖɔ xó dó hwenu e gbɛtɔ́ lɛ bǐ na vo, bo na ɖu vivǐ ayikúngban ɔ sín nǔ lɛ tɔn é wu. (Eza. 25:6-9; 65:21, 22) Amɔ̌ dìn hwɛ̌ ɔ, ahwanvu Jezu tɔn lɛ na ɖó hudo nùnywɛ tɔn, bo na zán “dɔkun nǔagɔwiwa tɔn” gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ bá dó nɔ gbɛ̀, bɔ ɖò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, ye na lɛ́ ba na hɛn xomɛ Mawu tɔn hun.
DƆKUN NǓAGƆWIWA TƆN LƐ ZINZAN KPO NÙNYWƐ KPO
7. Wěɖexámɛ tɛ mǐ ka mɔ ɖò Luki 16:10-13 mɛ?
7 Xà Luki 16:10-13. Nǔjikpɔntɔ́ e xó nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɖɔ é zun xɔ́ntɔn lɛ ɖó ɖagbe éɖesu tɔn wu. Amɔ̌, Jezu byɔ ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni zun xɔ́ntɔn xá Jehovah kpo emi kpo, ɖó linlin e ma nyí cejɛnnabi tɔn ǎ lɛ é wu. Wemafɔ ɖěɖee bɔ dó nùjlɛdonǔwu ɔ wu lɛ é cá “dɔkun nǔagɔwiwa” tɔn lɛ zinzan ɖó kpɔ́ xá gbejininɔ nú Mawu. Nǔ e kplɔ́n mǐ wɛ Jezu ɖè é wɛ nyí ɖɔ, mǐ sixu “nɔ gbeji” ɖò lee mǐ nɔ zán dɔkun enɛ lɛ gbɔn é mɛ hwenu e mǐ ko mɔ ye gudo é. Gbɔn nɛ̌ é?
8, 9. Nǎ kpɔ́ndéwú lee mɛɖé lɛ ɖò gbejininɔ ɖexlɛ́ wɛ ɖò lee ye nɔ zán dɔkun nǔagɔwiwa tɔn yetɔn lɛ gbɔn é tɔn.
8 É ɖò wɛn ɖɔ ali e nu mǐ na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gbeji ɖò lee mǐ nɔ zán nǔɖokan mǐtɔn lɛ gbɔn é mɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ, mǐ ni na akwɛ dó nɔ gudo nú wɛnɖagbejijlazɔ́ e wà wɛ è ɖè gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ Jezu ko ɖɔ ɖ’ayǐ é. (Mat. 24:14) Ðyɔvivu ɖé nɔ nɔ Inde, bo ɖó akwɛgbá kpɛví ɖokpo bo nɔ jɔ akwɛ kpɛɖé kpɛɖé d’emɛ, enɛ byɔ ɖɔ é ni wɔn ya nú ayihundanú lɛ có, é ka wà mɔ̌. Ee akwɛgbá ɔ gɔ́ é ɔ, é bɛ́ akwɛ ɔ jó ɖɔ è ni zán nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ. Nɔví sunnu ɖé nɔ nɔ Inde, bo ɖó agɔnkɛ́gle, lobo na agɔnkɛ́ gègě azɔ̌xɔsa lilɛdogbeɖevomɛ tɔn Malayalam tɔn. Ðó é lin ɖɔ azɔ̌xɔsa ɔ nɔ xɔ agɔnkɛ́ wutu ɔ, agɔnkɛ́ nina ye tlɔlɔ na nyɔ́ hú ɖɔ é ni na akwɛ. Nùnywɛ zinzan nɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, nɔví e nɔ nɔ Grèce lɛ é nɔ na olivumi, amɔ̌ kpo nùɖuɖu ɖevo lɛ kpo xwédo Betɛli tɔn ɖò gbesisɔmɛ.
9 Nɔví sunnu ɖé nɔ nɔ Sri Lanka, bo ɖò gbě ɖevo jí dìn; é sɔ́ xwé tɔn jó bonu è na nɔ bló kplé lɛ kpo kpléɖókpɔ́ lɛ kpo ɖò finɛ lobonu sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ ni nɔ gbè. É byɔ vɔsisa ɖò nɔví ɔ sí ɖò akwɛ linu, amɔ̌, é ka d’alɔ wɛnjlatɔ́ ayǐ ɔ jí tɔn e ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é tawun. Ðò fí e è gbɛ́ azɔ̌ mǐtɔn ɖè lɛ é ɖé ɔ, nɔví lɛ sɔ́ xwé yetɔn jó, bɔ xwé enɛ lɛ nɔ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ domɛ, bɔ enɛ zɔ́n bɔ gbexosin-alijitɔ́ lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖěɖee ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é mɔ fí e ye na bló kplé lɛ ɖè é, bo sɔ́ xaya xɔ ǎ.
10. Enyi mǐ nɔ hun alɔ dó na nǔ mɛ ɔ, nyɔna tɛ lɛ mɔ̌ mǐ ka nɔ mɔ?
10 Kpɔ́ndéwú enɛ lɛ xlɛ́ lee togun Mawu tɔn nɔ “nɔ gbeji ɖò nǔ kpɛví kɔn” gbɔn é, enɛ wɛ nyí ɖò lee ye nɔ zán nǔɖokan yetɔn e ma sɔ nùɖé ɖò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kpá ǎ é mɛ gbɔn é. (Luk. 16:10) Nɛ̌ vɔ̌ mɔhun lɛ sísá ka nɔ cí nú xɔ́ntɔn Jehovah tɔn enɛ lɛ? Ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ alɔ hunhun dó na nǔ nyí ali e nu è sixu mɔ dɔkun “jɔ” dɔkun lɛ ɖè é ɖokpo. (Luk. 16:11) Nɔví nyɔnu e nɔ na nǔ dó nɔ gudo nú azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖò gbesisɔmɛ é ɖokpo ɖɔ nyɔna e é ko mɔ ɖ’emɛ lɛ é: “Ðó un nɔ hun alɔ dó na agbaza sín nǔ ce lɛ wutu ɔ, un mɔ nùjiwǔ e è ma nɔ yawu mɔ ǎ é ɖé ɖò gbɛzán ce mɛ ɖò xwè lɛ gblamɛ. Un mɔ ɖɔ lee un nɔ na agbaza sín nǔ ce lɛ mɛ sɔ é ɔ, mɔ̌ wɛ ninɔmɛ e un nɔ ɖó dó mɛ ɖevo lɛ wu é wá cí nùnamɛ lɔ jí sɔ. Un nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖevo lɛ hugǎn, bo nɔ ɖó suúlu dó ye wu, bo nɔ lɛ́ kpéwú bɔ enyi ye wà nǔ e na vɛ́ nú mì é nú mì ɔ, un nɔ dɛ ɖ’enu, bo nɔ lɛ́ yí gbè nú wěɖexámɛ lɛ hugǎn.” Mɛ gègě mɔ ɖɔ alɔhundonanǔmɛ enɛ ko wà ɖagbe nú yeɖesunɔ.—Ðɛh. 112:5; Nùx. 22:9.
11. (a) Nɛ̌ nǔ e mǐ nɔ sɔ́ jlǒ dó na é ka nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ zán nùnywɛ gbɔn? (b) Mɛ bǐ na “nɔ zɛ̌nzɛ̌n” ɖò akwɛ linu tɛ sín nǔ ka ɖò jijɛ wɛ ɖò togun Mawu tɔn mɛ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
11 Nǔɖokan mǐtɔn lɛ zinzan dó nɔ gudo nú nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ nɔ lɛ́ xlɛ́ ɖò ali ɖevo nu ɖɔ mǐ zán nùnywɛ. É nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ zán ninɔmɛ e mɛ mǐ ɖè lɛ é dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ. Mɛ ɖěɖee ɖó gbɛ̀ elɔ sín nǔ lɛ, bo ma ka sixu ɖó alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ mɛ ǎ, alǒ sɛ̀ tɛn yì togudo ǎ lɛ é ɔ, tuùntuùn ɖɔ nùnina yetɔn lɛ nɔ nɔ gudo nú sinsɛnzɔ́ e wà wɛ mɛ ɖevo lɛ ɖè é nɔ dó awǎjijɛ nú ye. (Nùx. 19:17) Nùnina e è sɔ́ jlǒ dó na lɛ é nɔ d’alɔ, bɔ è nɔ má xójlawema lɛ, bo nɔ lɛ́ nɔ gudo nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ ɖò tò e mɛ hɛ̌n ɖò nǔ gbà ɖè wɛ, bɔ nukɔnyiyi ka tíìn tawun ɖò gbigbɔ sín akpáxwé é. Nú xwè mɔkpan ɔ, nɔví e ɖò tò mɔhun lɛ mɛ, ɖi Congo, Madagascar, kpo Rwanda kpo lɛ é ɖó na wá gbeta ɖé kɔn, é wɛ nyí ɖɔ ye na sɔ́ nùɖuɖu e xwédo yetɔn na ɖu é dó savɔ̌ bo na mɔ tɛn dó xɔ Biblu na alǒ ye na gbɔ mɔ̌ wà; hweɖelɛnu ɔ, akwɛ tɔn nɔ yì akwɛ e ye nɔ mɔ ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo alǒ sun ɖokpo mɛ é. Dìn ɔ, gbɔn nùnina e mɛ gègě nɔ na é kpo gǎn e dó wɛ è ɖè bonu mɛ bǐ na “nɔ zɛ̌nzɛ̌n” ɖò akwɛ linu é kpo gblamɛ ɔ, tutoblonunu Jehovah tɔn ko sɔ́ azɔ̌ lilɛdogbeɖevomɛ tɔn kpo Biblu mímá nú hagbɛ̌ xwédo ɖokpo ɖokpo tɔn ɔ kpo ɖó ta, bo nɔ lɛ́ sú hudo gbigbɔ tɔn e Biblu kplɔntɔ́ lɛ ɖó é sín dò. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 8:13-15.) Mɔ̌ mɛ ɔ, nùnamɛtɔ́ kpo mɛ e è na nǔ é kpo bǐ vo, bo na zun xɔ́ntɔn xá Jehovah.
ÐÈ KÀN KPÒ NÚ ALƆ E A NƆ ÐÓ ÐÒ “AJƆ̌ GBƐ̀ Ɔ TƆN LƐ MƐ” É
12. Nɛ̌ Ablaxamu ka xlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Mawu wu gbɔn?
12 Ali ɖevo e nu mǐ sixu zun xɔ́ntɔn xá Jehovah ɖè é wɛ nyí ɖɔ, mǐ ni ɖè kàn kpò nú alɔ e mǐ nɔ ɖó ɖò ajɔ̌ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ mɛ é, bo zán ninɔmɛ mǐtɔn lɛ dó ba dɔkun “jɔ” dɔkun. Ablaxamu ee nyí dawe hwexónu tɔn ɖé bo ɖó nùɖiɖi é setónú, bo tɔ́n sín dɔkun toxo Wúu tɔn mɛ, bo yì nɔ goxɔ lɛ mɛ, bo na mɔ tɛn dó kpó ɖò xɔ́ntɔn Jehovah tɔn nyí wɛ. (Ebl. 11:8-10) É nɔ kpɔ́n Mawu dó mɔ Jɔtɛn dɔkun jɔ dɔkun tɔn, é nɔ ba nǔ e na zɔ́n bɔ é na jɛ dɔkun lɛ é, bonu enɛ na xlɛ́ ɖɔ é kún ɖeji dó wǔ tɔn ó gbeɖé ǎ. (Bǐb. 14:22, 23) Jezu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖɔ è ni ɖó nùɖiɖi mɔhun, bo ɖɔ nú dɔnkpɛvu dɔkunnɔ ɔ ɖɔ: “Nú a jló na nyí mɛ ɖagbe yì fó hǔn, bo yì bɛ́ nǔ e ɖò así towe lɛ bǐ sà, bo sɔ́ akwɛ tɔn má nú wamamɔnɔ lɛ; enɛ ɔ, a na ɖó dɔkun ɖò Mawu gɔ́n. Enɛ ɔ gudo ɔ, wǎ xwedó mì.” (Mat. 19:21) Nùɖiɖi e Ablaxamu ɖó é ɖɔhun hwedo nya enɛ, amɔ̌, mɛ ɖevo lɛ ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖeji dó Mawu wu.
13. (a) Etɛ Pɔlu ka byɔ Timɔtée? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu zán wěɖexámɛ Pɔlu tɔn gbɔn ɖò égbé?
13 Timɔtée nyí dawe nùɖitɔ́ ɖé. Ee Pɔlu ylɔ ɛ ɖɔ “ahwanfuntɔ́ ɖagbe Klisu Jezu tɔn ɖé” gudo é ɔ, é ɖɔ: “Mɛ e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖi sɔja ɖé é ɖebǔ sixu dó ta ajɔ̌ gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ mɛ ǎ, bonu nǔ tɔn na dó sixu nyɔ́ mɛ e yí i b’ɛ nyí ahwanfuntɔ́ ɖé é nukúnmɛ.” (2 Tim. 2:3, 4, nwt) Ahwanvu Jezu tɔn égbé tɔn lɛ e mɛ ahwanfuntɔ́ ee nyí sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn livi ɖokpo jɛji ɖè é nɔ xwedó wěɖexámɛ Pɔlu tɔn, ɖó bǎ e mɛ ninɔmɛ yetɔn yí gbè nú ye ɖó é. Enyi ye ɖò xwi ɖí xá kɔ e ajɔ̌jijla lɛ nɔ gbidi nú ye é kpo gbɛ̀ e lɛlɛ̌ dó ye ɔ kpo wɛ ɔ, ye nɔ flín nugbodòdó elɔ: “Axɔ́ɖutɔ́ . . . nyí kannumɔ nú axɔ́tɔ́nɔ.” (Nùx. 22:7) Satáan sɔ́ ɖò nùɖé ba wɛ hú é na bló bɔ mǐ na zán hwenu mǐtɔn bǐ, kpo hlɔnhlɔn mǐtɔn bǐ kpo dó nyí kannumɔ nú ajɔ̌wiwa gbɛ̀ elɔ tɔn wu ǎ. Gbeta ɖé lɛ kɔn wiwa sixu zɔ́n bɔ mǐ nyí kannumɔ ɖò akwɛ linu nú xwè mɔkpan. Akwɛ nyinya dó gbá xwé ɖaxó lɛ, dó yì wemaxɔmɛ nú xwè gègě, mɔ̌to axivɛ́nú xixɔ kaka jɛ akwɛ ɖaxó zinzan dó wlí alɔ jí sixu zɔ́n bɔ axɔ́ na fyɔn vɛ̌go mǐtɔn. Mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ zán nùnywɛ hwenu e mǐ zán gbɛ̀ e bɔkun é bo ɖè axɔ́ kpo akwɛzinzan kpo kpò, lobo fúɖá bo na mɔ tɛn dó nyí kannumɔ nú Mawu, b’ɛ ma na nyí nú tuto ajɔ̌wiwa tɔn égbé tɔn ǎ é.—1 Tim. 6:10.
14. Etɛ mǐ ka ɖó na kanɖeji bo na wà? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé lɛ.
14 Gbɛ̀ e bɔkun e zinzan nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni nya nùɖé lɛ gbé. Asú kpo asì kpo ɖé ɖó azɔ̌xwé e nɔ hɛn akwɛ wá é ɖé. É ɖò mɔ̌ có, ɖó ye jló na byɔ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ wutu ɔ, ye ɖò dandan mɛ bo sà azɔ̌xwé ɔ, batóo e ye nɔ dó d’ayihun na ɖò tɔ̀ jí é kpo nǔ ɖevo lɛ kpo. Ye sɔ́ yeɖée jó bo d’alɔ ɖò hɔnkàn gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn e è gbá ɖò Warwick, New York é hwenu. Nyɔna bunɔ e ye mɔ é wɛ nyí ɖɔ ye kpo vǐ nyɔnu yetɔn kpo kpodo vǐsú yetɔn kpo w’azɔ̌ nú aklunɔzán gblamɛ ɖé lɛ ɖò Betɛli, gɔ́ nú vǐsú yetɔn sín mɛjitɔ́ ɖěɖee ye lɔ w’azɔ̌ ɖò Warwick sín xɔgbigbá hwenu é. Nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò Colorado, États-Unis bo mɔ azɔ̌ hwenu klewun tɔn ɖé ɖò akwɛsɛxwetɛn ɖé. Azɔ̌wiwa tɔn nyɔ́ gǎn ɔ nukúnmɛ, bɔ é ɖɔ ɖɔ é na nɔ w’azɔ̌ hwebǐnu bɔ sunzanfókwɛ e è nɔ ko sú i é ɔ, è na nɔ sú i mɔhunkɔtɔn donu atɔn. Amɔ̌, ɖó azɔ̌ ɔ na glɔ́n ali n’i bɔ é na sɔ́ ayi tɔn ɖó sinsɛnzɔ́ ɔ jí ǎ wutu ɔ, é gbɛ́ tɛn enɛ e è xwlé è. Vɔ̌ maxamaxa e mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ sá lɛ é sín kpɔ́ndéwú klewun ɖé kpowun wɛ nyí enɛ. Kán enɛ e mǐ kanɖeji bo na sɔ́ nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ é xlɛ́ ɖɔ xɔ́ntɔn zunzun xá Mawu, kpo dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kpo xɔ akwɛ nú mǐ tawun hú nǔ e ajɔ̌wiwa gbɛ̀ égbé tɔn ɔ tɔn sixu xwlé mǐ lɛ é flàflá tɔn.
HWENU E DƆKUN AGBAZA TƆN LƐ VƆ É
15. Dɔkun tɛ ka nɔ hɛn awǎjijɛ ɖaxó hugǎn ɔ wá?
15 Dɔkun agbaza tɔn lɛ nɔ xlɛ́ dandan ɖɔ Mawu wɛ kɔn nyɔna tɔn dó mǐ jí ǎ. Jehovah nɔ dó nú mɛ ɖěɖee nɔ “wà nǔ ɖagbe gègě” lɛ é. (Xà 1 Timɔtée 6:17-19.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e Lucia * sè ɖɔ è ɖó hudo sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ tɔn ɖò Albanie é ɔ, é sɛ̀ tɛn sín Italie yì dɔ̌n ɖò 1993, é ka ɖó nǔ e é na dó kpé nukún dó éɖée wu é ɖě ǎ, bo ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́. É kplɔ́n Albanie-gbè, bo ko d’alɔ gbɛtɔ́ 60 jɛji bɔ ye zé yeɖée jó nú Mawu. Nugbǒ wɛ ɖɔ mɛ e ɖò togun Mawu tɔn mɛ lɛ é gègě nɔ jla wɛn ɖò fí e nɔ ɖè sínsɛ́n mɔhun tɔ́n lɛ é ǎ, amɔ̌, nǔ ɖebǔ e mǐ wà dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ, bonu ye na mɔ ali gbɛ̀ tɔn ɔ bo nɔ jí é nɔ nyí nùɖé bo nɔ xɔ akwɛ ɖò mǐ kpo ye kpo nukúnmɛ.—Mat. 6:20.
16. (a) Etɛ ka ɖò te kpɔ́n tito ajɔ̌wiwa tɔn égbé tɔn? (b) Etɛ nǔ e mǐ tuùn dó sɔgudo wu é ka ɖó na wà nú linlin e mǐ nɔ ɖó dó dɔkun agbaza tɔn lɛ wu é?
16 Jezu ɖɔ: “Gbè e gbè [dɔkun nǔagɔwiwa tɔn] na wá vɔ dó mi ɔ,” é ɖɔ ‘enyi ye wá vɔ dó mi’ ɔ ǎ. (Luk. 16:9) Akwɛsɛxwetɛn kpo tuto akwɛ mimɔ tɔn kpo e j’ayǐ ɖò xwè gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é sɔ nǔtí ɖò nǔ e ja jijɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ jí gbé ɖò malin-malin mɛ é kpá ǎ. È ko ɖó hwɛ nú gbɛ̀ Satáan tɔn blebu, é wɛ nyí tuto toxóɖiɖɔ tɔn, sinsɛn tɔn kpo ajɔ̌wiwa tɔn kpo bɔ ye na wá yì. Gbeyiɖɔ Ezekiyɛli kpo Sofoníi kpo ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ síka kpo kpatagan kpo e ajɔ̌wiwa gbɛ̀ ɔ tɔn ko xokplé ɖò xwè kanweko lɛ vlamɛ é na huzu nǔ yayǎ. (Ezek. 7:19; Sof. 1:18) Enyi mǐ wá vivɔnu gbɛzán mǐtɔn tɔn ɖò gbɛ̀ elɔ mɛ, bo wá mɔ ɖɔ mǐ sɔ́ dɔkun jɔ dɔkun lɛ dó savɔ̌ dó “dɔkun nǔagɔwiwa tɔn” gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ tamɛ, bo xò ye kplé kɔn nyì kpɔ́ ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú mǐ? Lee nǔ cí nú nya elɔ e wà azɔ̌ nú gbɛhwenu tɔn bǐ, bo xò akwɛ kplé kɔn nyì kpɔ́ bo wá mɔ ɖɔ akwɛ gblégblé kɛɖɛ wɛ é ɖɔhun jɛn é na cí nú mǐ. (Nùx. 18:11) É ɖò wɛn ɖɔ dɔkun mɔhun lɛ na wá gblé, enɛ wu ɔ, ma jó ali e hun nú we, bɔ a na zán ye dó zun xɔ́ntɔn xá Jehovah kpo Jezu kpo é dó ó. Nǔ ɖebǔ e mǐ wà dó sísɛ́ nǔ Axɔsuɖuto Jehovah tɔn tɔn dó nukɔn lɛ é nɔ zɔ́n, bɔ mǐ nɔ jɛ dɔkun ɖò gbigbɔ lixo.
17, 18. Etɛ ka ɖò sɛxwetɛn nú xɔ́ntɔn Mawu tɔn lɛ?
17 Hwenu e Axɔsuɖuto Mawu tɔn na wá é ɔ, akwɛ nyinya kpo axɔ́ɖuɖu kpo na vɔ, è sɔ́ na xɔ nùɖuɖu ɖě ǎ, bɔ é ka na lɛ́ túnflá, è sɔ́ na zán akwɛ dó lanmɛ na nɔ ganji wu ɖě ǎ. Xwédo Jehovah tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ na ɖu vivǐ nǔ ɖagbe hugǎn e ayikúngban ɔ na na lɛ é tɔn. Acɔ́ɖónú lɛ wɛ síka, kpatagan kpo jɛ̌ xɔ akwɛ lɛ kpo na nyí, ye sɔ́ na nyí nǔ e na dó dɔkun nú mɛ lɛ é ǎ. Atín, awinnya kpo gan kpo e nyí ɖagbe hugǎn lɛ é na tíìn vɔ̌nu bɔ è na dó gbá xwé ɖagbeɖagbe lɛ na. Xɔ́ntɔn lɛ na d’alɔ mǐ ɖó awǎjijɛ e ye na mɔ ɖ’emɛ é wu, é na nyí ɖó akwɛ wu ǎ. Mɛ bǐ na nɔ má ayikúngban ɔ sín nǔ e túnflá lɛ é xá mɛɖée.
18 Nǔ xɔ akwɛ e na ɖò nǔ e sín gǔ mɛ e zun xɔ́ntɔn xá Mawu kpo Jezu kpo lɛ é na ɖu é mɛ é klewun ɖé nɛ. Awǎjijɛ mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn e ɖò ayikúngban jí lɛ é tɔn na túnflá hwenu e ye na sè xó Jezu tɔn elɔ lɛ é: “Mi wá, mi mɛ e jí Tɔ́ ce ko xoɖɛ ɖagbe dó lɛ. Mi wá yí axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín nǔ ɖagbe e è ko sɔ́ ɖ’ayǐ nú mi sín hwenu e Mawu ko ɖó gbɛ̀ ɔ ɖokpoo é.”—Mat. 25:34.
^ akpá. 4 Jezu xlɛ́ ɖɔ hwɛdómɛ ɔ sɔgbe kpo é gbɔ kpo ǎ. Loɔ, lee nǔjikpɔntɔ́ ɔ wà nǔ gbɔn é jí wɛ é sɔ́ ayi tɔn ɖó, é nyí hwɛjijɔ ɖěɖee wu azɔ̌ gblé dó è é jí wɛ é sɔ́ ayi ɖó ǎ.
^ akpá. 15 Lucia Moussanett sín tan gbɛzán tɔn tɔ́n ɖò Reveillez-vous! 22 Juin 2003 tɔn mɛ, wexwɛ 18-22.


text:
Axɔsuɖuto Mawu Tɔn Ðò Acɛ Kpa Wɛ!
Gbɛtɔ́ livi mɔkpan ko ɖó gbɛzán awǎjijɛ kpo ayijayǐ tɔn kpo ɖò acɛkpikpa maɖóblɔ̌ Mawu tɔn glɔ. A ka jló na nyí toví tɔn ɖé à?
Wema-Sɛ́dó-Mɛ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ Tɔn
Nɛ̌ xó akpàkpà sɔ́ mɛ tɔn e Charles Taze Russell ɖɔ ɖò azǎn 2gɔ́ Kɔnyásun 1914 tɔn gbè é ka nyí nugbǒ gbɔn?
WEMATA 1
“Axɔsuɖuɖu Towe Ni Wá”
Jezu kplɔ́n nǔ mɛ dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu hugǎn xota ɖevo ɖebǔ. Nɛ̌ é ka na wá gbɔn? Hwetɛnu é ka na wá?
WEMATA 2
È Jì Axɔsuɖuto ɔ Ðò Jixwé
Mɛ̌ ka d’alɔ togun Mawu tɔn e ɖò ayikúngban jí é bo sɔnǔ n’i nú Axɔsuɖuto ɔ sín jiji? Nǔ tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ nyí nùjɔnǔ?
WEMATA 3
Jehovah Ðè Linlin Tɔn Xlɛ́
Axɔsuɖuto ɔ ka ɖò linlin Mawu tɔn mɛ ɖò bǐbɛ̌mɛ à? Nɛ̌ Jezu ka tá weziza dó Axɔsuɖuto ɔ jí gbɔn?
WEMATA 4
Jehovah Sɔ́ Nyikɔ Tɔn Sù
Etɛ Axɔsuɖuto ɔ ka ko wà b’ɛ kúnkplá nyikɔ Mawu tɔn? Nɛ̌ hwiɖesunɔ mɛtún ɔ ka sixu ɖ’alɔ ɖò blòbló bonu nyikɔ Mawu tɔn na nyí nǔ mímɛ́ mɛ gbɔn?
WEMATA 5
Axɔsu ɔ Tá Weziza Dó Axɔsuɖuto ɔ Jí
Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e zawě ɖiɖó dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn, mɛ e na kpa acɛ ɖ’emɛ lɛ é, toví lɛ kpodo nǔ e gbejininɔ byɔ é kpo wu.
WEMATA 6
Togun E Nɔ Jla Wɛnɖagbe ɔ É: Sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ Nɔ Sɔ́ Jlǒ Dó Zé Yeɖée Jó
Etɛwu Jezu ka ganjɛwu ɖɔ emi na ɖó ahwangɔnu wɛnjlatɔ́ lɛ tɔn e na sɔ́ jlǒ dó sɔ́ yeɖée jó ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é ɖé? Nɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ ɖò nukún mya nú we wɛ jɛ nukɔn gbɔn?
WEMATA 7
Wlɛnwín Wɛnɖagbejijla Tɔn Lɛ: Wlɛnwín lɛ Bǐ Zinzan Dó Ba Mɛ lɛ Mɔ
Kpɔ́n nùnywɛ xwitixwiti sín nǔ yɔyɔ̌ ɖěɖee togun Mawu tɔn ko zán ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ linu dó ba mɛ gègě mɔ lee é nyɔ́ bló gbɔn cobɔ gbɛ̀ ɔ na vɔ é.
WEMATA 8
Azɔwanú lɛ nú Wɛnɖagbejijlazɔ́ Ɔ: Wema lɛ Ðiɖetɔ́n Bonu È Na Dó Wà Sinsɛnzɔ́ ɔ Gbɔn Gbɛ̀ ɔ Bǐ Mɛ
Nɛ̌ azɔ̌ lilɛdogbeɖevomɛ tɔn mǐtɔn ka xlɛ́ gbɔn ɖɔ Jezu ɖò gudo nú mǐ? Nǔ e kúnkplá wema mǐtɔn lɛ é tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ Axɔsuɖuto ɔ nyí nùjɔnǔ
WEMATA 9
Lè Wɛnɖagbejijla ɔ Tɔn Lɛ: “Jinukún lɛ Ko Mya Go, Bo Ko Sù Yiya”
Jezu kplɔ́n nǔ taji wè ahwanvu tɔn lɛ dó nǔkún-yiya gbigbɔ tɔn ɖaxó ɔ wu. Nɛ̌ nùkplɔnmɛ enɛ lɛ ka nɔ d’alɔ mǐ égbé gbɔn?
WEMATA 10
Axɔsu ɔ Nɔ Ðè Nǔ Kwiji Sín Togun Tɔn Wu Ðò Gbigbɔ Lixo
Kancica tɛ ka ɖò Natáaxwe kpo akluzu kpo mɛ?
WEMATA 11
Nǔ Kwiji lɛ Ðiɖe Síìn Ðò Walɔ Lixo Ðè Lee Mawu Nyí Mɛ Mímɛ́ Gbɔn É Xlɛ́
Mɛcɔtɔ́xɔ lɛ kpo hɔnnuwa lɛ kpo ɖěɖee Ezekiyɛli mɔ ɖò nǔmimɔ mɛ é ɖó tinmɛ bunɔ ɖé nú togun Mawu tɔn sín 1914.
WEMATA 12
È Bló Tuto nú Mǐ Bɔ Mǐ Na Sɛ̀n “Mawu E Nɔ Na Fífá Mǐ Ɔ”
Biblu sɔ́ nǔ hannyahannya kpé nú nǔ wà ɖó tuto jí ǎ, loɔ, fífá wɛ é sɔ́ kpé na. Etɛwu? Nɛ̌ xósin ɔ ka kàn Klisanwun lɛ gbɔn ɖò égbé?
WEMATA 13
Wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Nɔ Jɛ Ahwan Yeɖée Jí Ðò Hwɛ Nukɔn
Hwɛɖɔtɔ́ égbé tɔn e nɔ w’azɔ̌ ɖò hwɛɖɔxɔsa ɖaxó lɛ é ɖé lɛ ko ɖó linlin ɖokpo ɔ e Sɛnkplɔnmɛtɔ́ hwexónu tɔn Gamaliyɛli ɖó é
WEMATA 14
Hunjijɛ Dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn Jí kpo Gbejininɔ kpo, É Nyí Dó Nǔ Ðevo Ðebǔ Jí Ǎ
“Tɔsisa” yadonumɛ tɔn e wá ɖi bú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ, ɖó wǔ e ye ɖó zɔ nú gbɛ̀ ɔ ɖò toxóɖiɖɔ linu wu é ɔ, nǔ e è ma ɖó nukún tɔn ǎ é ɖé wá sɔ́ nu.
WEMATA 15
È Fun Ahwan Bo Na Dó Ðó Vivo Bo Sɛ̀n Mawu
Togun Mawu tɔn fun ahwan dó acɛ e ye ɖó bo na setónú nú sɛ́n Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn lɛ é takún mɛ.
WEMATA 16
Kplékplé Ðó Kpɔ́ Bo Sɛ̀n Mawu
Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu lè kplé e mǐ nɔ bló bo nɔ sɛ̀n Jehovah lɛ é tɔn ganji gbɔn?
WEMATA 17
Azɔ̌ Kpinkplɔn Sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ
Nɛ̌ wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ka ko sɔnǔ nú sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ bonu ye na w’azɔ̌ yetɔn lɛ gbɔn?
WEMATA 18
Lee È Nɔ Mɔ Akwɛ Bo Nɔ Zán Dó Azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Takún Mɛ Gbɔn É
Fitɛ akwɛ ɔ ka nɔ gosin? Nɛ̌ è ka nɔ zán gbɔn?
WEMATA 19
Xɔgbigbázɔ́ E Nɔ Sɔ́ Nyikɔ Jehovah Tɔn Sù É
Nɔtɛn sinsɛn-biblo tɔn lɛ nɔ sɔ́ Mawu sù, amɔ̌, nǔ ɖevo tíìn bo tlɛ nɔ xɔ akwɛ n’i hugǎn mɔ̌.
WEMATA 20
Sinsɛnzɔ́ Sɔhɛnmɛ Tɔn
Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nyí akpáxwé sinsɛnzɔ́ mimɛ̌ e mǐ nɔ wà nú Jehovah é tɔn ɖé?
WEMATA 21
Axɔsuɖuto Mawu Tɔn Na Ðè Kɛntɔ́ Tɔn lɛ Síìn
A sixu sɔnǔ dìn nú ahwan Haamagedɔni tɔn ɔ.
WEMATA 22
Axɔsuɖuto ɔ Ðò Jlǒ Mawu Tɔn Wà Wɛ Ðò Ayikúngban Jí
Etɛwu a ka sixu kudeji ɖɔ akpá Jehovah tɔn lɛ na jɛnu?


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Kanemɔ Biblia Iɛ yɛ Biɛ | ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
3 Nakai nɔŋŋ nyɛ ŋamɛi lɛ hu, nyɛŋɔa nyɛhe nyɛwoa nyɛwumɛi ashishi, koni kɛ́ amɛteŋ mɛi komɛi booo wiemɔ lɛ toi lɛ, atsɔ nyɛjeŋba nɔ ní nine ashɛ amɛnɔ ní wiemɔ fataaa he,
2 ejaakɛ amɛ diɛŋtsɛ amɛnaa nyɛjeŋba ni he tse lɛ kɛ agbɛnɛ hu bulɛ ni mli kwɔ ní nyɛjieɔ lɛ kpo lɛ.
3 Nyɛkahãa nyɛhewulamɔ lɛ fea kponɔgbɛ nɔ—yigbɔɔ kɛ shika tsuru nibii ní akɛwulaa he loo atadei fɛfɛji ní awoɔ—
4 moŋ lɛ, nyɛhãa efea tsuiŋ gbɔmɔ ní aŋɔtee, yɛ mumɔ ni yɔɔ kpoo ni he jɔ lɛ hewulamɔ ní fiteee lɛ mli, nɔ ni jara wa yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ lɛ.
5 Ejaakɛ tsutsu lɛ, nɛkɛ ji bɔ ni yei krɔŋkrɔŋi ni ná hiɛnɔkamɔ yɛ Nyɔŋmɔ mli lɛ wula amɛhe, ni amɛŋɔ amɛhe amɛwo amɛwumɛi ashishi,
6 tamɔ bɔ ni Sara bo Abraham toi, ní etsɛ lɛ nuŋtsɔ lɛ. Ni nyɛtsɔmɔ Sara bii, gbii abɔ ni nyɛyaa nɔ nyɛfeɔ ekpakpa, ní nyɛhãaa nɔ ko awo nyɛhe gbeyei lɛ.
7 Nakai nɔŋŋ nyɛ wumɛi lɛ hu, nyɛyaa nɔ nyɛkɛ nyɛŋamɛi lɛ ahia shi yɛ nilee naa. Nyɛkɛ woo awoa yoo akɛ gbɛ́ ni waaa tamɔ nyɛ, ejaakɛ amɛ hu amɛkɛ nyɛ fɛɛ ji wala ní akɛduro nyɛ lɛ niyelɔi, koni akatsimɔ nyɛsɔlemɔi lɛ agbɛ.
8 Naagbee lɛ, nyɛ fɛɛ nyɛnáa jwɛŋmɔ kome, nyɛnua he nyɛhãhãa nyɛhe, nyɛnáa nyɛmimɛi ahedɔɔ, musuŋtsɔlɛ, kɛ heshibaa.
9 Nyɛkɛ efɔŋ akatoa efɔŋ najiaŋ, aloo jɛmɔ yɛ jɛmɔ najiaŋ. Moŋ lɛ, nyɛjɔa kɛtoa najiaŋ, ejaakɛ enɛ hewɔ atsɛ nyɛ, koni nyɛná jɔɔmɔ.
10 Ejaakɛ “mɔ fɛɛ mɔ ni sumɔɔ wala, ní eesumɔ ni ena gbii kpakpai lɛ, esa akɛ ebu elilɛi he kɛje nibii gbohii ahe, kɛ enaabu hu koni ekawie lakamɔ wiemɔi.
11 Etsi ehe kɛje nibii gbohii ahe, ní efee ekpakpa; eya nɔ etao toiŋjɔlɛ ní etiu no sɛɛ.
12 Ejaakɛ Yehowa hiŋmɛii yɛ jalɔi anɔ, ni ekɛ etoii boɔ fai ní amɛkɛ hiɛdɔɔ kpaa lɛ lɛ toi, shi mɛi ni feɔ nibii gbohii lɛ, Yehowa jieɔ ehiɛ ekaa amɛ.”
13 Anɔkwa, kɛji nyɛhiɛ dɔɔ ekpakpafeemɔ he lɛ, namɔ baaye nyɛ awui?
14 Shi kɛ́ jalɛ hewɔ nyɛna nɔ po lɛ, nyɛyɛ miishɛɛ. Shi nyɛkashea nɔ ni woɔ amɛhe gbeyei lɛ gbeyei, asaŋ nyɛkahaoa.
15 Shi moŋ, nyɛbua Kristo lɛ yɛ nyɛtsuiiaŋ akɛ Nuŋtsɔ ni yɔɔ krɔŋkrɔŋ, ni be fɛɛ be lɛ nyɛsaa nyɛhe nyɛtoa koni nyɛná hetoo nyɛhã mɔ fɛɛ mɔ ni biɔ nyɛ hiɛnɔkamɔ ni nyɛyɔɔ lɛ he sane lɛ, shi nyɛkɛ mlijɔlɛ kɛ bulɛ ni mli kwɔ afea nakai.
16 Nyɛyaa nɔ nyɛhiɛa henilee kpakpa mli, koni nɔ fɛɛ nɔ mli ní amɛwieɔ amɛshiɔ nyɛ yɛ lɛ, nyɛjeŋba kpakpa akɛ Kristo sɛɛnyiɛlɔi lɛ ahã mɛi ni wieɔ shiɔ nyɛ lɛ ahiɛ agboi.
17 Ejaakɛ ehi akɛ nyɛaana nɔ akɛni nyɛmiifee ekpakpa lɛ hewɔ, kɛ́ Nyɔŋmɔ miisumɔ akɛ eŋmɛ no gbɛ, moŋ fe nɔ ni nyɛbaana nɔ akɛni nyɛmiifee efɔŋ lɛ hewɔ.
18 Ejaakɛ Kristo gbo shi kome nyɔŋlo yɛ eshai ahewɔ, lɛ jalɔ lɛ yɛ mɛi ni ejaaa lɛ anajiaŋ, bɔ ni afee ni enyiɛ nyɛhiɛ kɛya Nyɔŋmɔ ŋɔɔ. Agbe lɛ yɛ heloo mli, shi ahã ehiɛ kã yɛ mumɔ mli.
19 Ni nɛkɛ shihilɛ nɛɛ mli ejɛ etee eyashiɛ etsɔɔ mumɔi ni awo amɛ tsuŋ lɛ,
20 mɛi ni tsutsu lɛ amɛgbo toi be ni Nyɔŋmɔ toɔ etsui shi kɛmɛɔ yɛ Noa gbii lɛ amli, be mli ni akpɛɔ adeka lɛ, nɔ mli ni abaa mɛi fioo ko, ni ji susumai kpaanyɔ ayi yɛ kɛtsɔ nu lɛ mli lɛ.
21 Amrɔ nɛɛ, nɔ ni nakai nifeemɔ lɛ feɔ he mfoniri, ni ji baptisimɔ lɛ hu miihere nyɛyiwala (jeee kɛtsɔ heloo lɛ nɔ muji jiemɔ nɔ, shi moŋ kɛtsɔ fai ni akpaa Nyɔŋmɔ kɛhã henilee kpakpa lɛ nɔ), kɛtsɔ Yesu Kristo shitee lɛ nɔ.
22 Etee ŋwɛi, ni eyɛ Nyɔŋmɔ ninejurɔ nɔ, ni aŋɔ ŋwɛibɔfoi kɛ hegbɛi kɛ hewalɛi awo eshishi.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
1 Petro 3
Ga
Kanemɔ Biblia lɛ yɛ Wɛbsaiti Nɛɛ nɔ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Alixlɛ́mɛwema Nùkplɔnkplɔn Tɔn Lɛ
Yǐ alixlɛ́mɛwema nùkplɔnkplɔn tɔn elɔ lɛ, bo zán ye kpo wema Etɛ Biblu ka Kplɔ́n Mɛ Tawun? kpo. Ba dò nú nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é, bo gbéjé nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ lɛ é kpɔ́n, lobo kplɔ́n lee a na jɛhun dó nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é jí gbɔn é.
Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?
È sɔnǔ nú azɔwanú Biblu kplɔnkplɔn tɔn elɔ b’ɛ na d’alɔ we bɔ a na mɔ nǔ jɛ nǔ e Biblu ɖɔ dó xota vovo jí é mɛ; xota elɔ lɛ lɔ ɖ’emɛ: nǔ e wu mǐ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ é, nǔ e nɔ jɛ ɖò kú gudo é, lee è sixu ɖó xwédo awǎjijɛnɔ ɖé gbɔn é kpo gègě ɖevo lɛ kpo.
Ma sìn xomɛ ó, akpáxwé elɔ ko ɖò gbè elɔ mɛ ɖò ɛntɛnɛti jí ǎ.


text:
YITSO EKPAA
Kɛ́ Wɔgboi lɛ, Nɛgbɛ Wɔyaa?
1-3. Mɛɛ saji mɛi fɔɔ bimɔ yɛ mɛi ni egboi lɛ ahe? Ni te jamɔi komɛi hãa sanebimɔi nɛɛ ahetoo tɛŋŋ?
BIBLIA lɛ kɛɔ akɛ, be ko baaba ni “gbele bɛ dɔŋŋ.” (Kpojiemɔ 21:4) Yɛ Yitso 5 lɛ mli lɛ, wɔkase akɛ, kpɔmɔnɔ lɛ hewɔ lɛ, wɔsɛɛ lɛ, wɔbaanyɛ wɔhi shi kɛya naanɔ. Shi amrɔ nɛɛ, mɛi gboiɔ. (Jajelɔ 9:5) No hewɔ lɛ, sane kome ni mɛi fɔɔ bimɔ ji akɛ, ‘Kɛ́ wɔgboi lɛ, nɛgbɛ wɔyaa?’
2 Be ni mɛi fɔɔ nakai sane lɛ bimɔ ji, be ni mɔ ko ni amɛsumɔɔ esane waa lɛ egbo. Ekolɛ amɛbaabi akɛ: ‘Nɛgbɛ etee? Ani eena wɔ? Ani ebaanyɛ eye ebua wɔ? Ani wɔbaana lɛ ekoŋŋ?’
3 Esoro bɔ ni jamɔ fɛɛ jamɔ hãa sanebimɔi nɛɛ ahetoo ehãa. Jamɔi lɛ ekomɛi tsɔɔ akɛ, kɛ́ ofee ekpakpa ni ogbo lɛ, obaaya ŋwɛi, shi kɛ́ ofee esha lɛ, obaaya Abonsam la lɛ mli. Mɛi komɛi hu kɛɔ akɛ, kɛ́ ogbo lɛ, obaatsɔ sisa ní okɛ owekumɛi ni egboi lɛ ayahi shi. Mɛi krokomɛi hu kɛɛ kɛ́ ogbo lɛ, abaakojo bo ni afɔ bo ekoŋŋ akɛ gbɔmɔ kroko aloo kooloo po.
4. Mɛɛ susumɔ jamɔi srɔtoi lɛ fɛɛ kpɛlɛɔ nɔ?
4 Eyɛ mli akɛ esoro nɔ ni jamɔ fɛɛ jamɔ yɔɔ kɛɛmɔ yɛ sanebimɔi nɛɛ ahe moŋ, shi etamɔ nɔ ni nɔ kome ko yɛ ni no lɛ, amɛ fɛɛ amɛkpɛlɛɔ nɔ. No ji akɛ, amɛ fɛɛ amɛheɔ amɛyeɔ akɛ kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, nɔ ko yɛ emli ni gbooo. Ani susumɔ nɛɛ ja?
KƐ́ WƆGBOI LƐ, NƐGBƐ WƆYAA?
5, 6. Kɛ́ wɔgboi lɛ, mɛni baa wɔnɔ?
5 Yehowa le nɔ ni baa wɔnɔ kɛ́ wɔgboi, ni ekɛɛ wɔ akɛ, kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, ebɛ wala mli dɔŋŋ. Mɛi ni egboi lɛ eyaaa he ko he ko, amɛgboi. * No hewɔ lɛ, kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, enyɛŋ enu nii ahe, ekai nɔ ko, ena nii, enu nii, loo esusu nii ahe dɔŋŋ.
6 Maŋtsɛ Solomon ŋma akɛ, “gbohii lɛ, amɛleee nɔ ko nɔ ko.” Gbohii lɛ nyɛŋ asumɔ mɔ ko loo amɛnyɛ mɔ ko, ni “nitsumɔ loo yiŋshwiemɔ loo nilee loo ŋaa ko bɛ gbohiiaje.” (Kanemɔ Jajelɔ 9:5, 6, 10.) Lala 146:4 lɛ kɛɔ akɛ, kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, “eyiŋtoi” loo esusumɔi gboɔ.
NƆ NI YESU WIE YƐ GBELE HE
7. Mɛni Yesu wie yɛ gbele he?
7 Be ni Yesu naanyo ko ni esumɔɔ esane waa ni atsɛɔ lɛ Lazaro lɛ gbo lɛ, Yesu kɛɛ ekaselɔi lɛ akɛ: “Wɔnaanyo Lazaro ewɔ.” No mli lɛ jeee wɔ diɛŋtsɛ he Yesu wieɔ lɛ, ejaakɛ sɛɛ mli lɛ, ewie akɛ: “Lazaro egbo.” (Yohane 11:11-14) No hewɔ lɛ, Yesu kɛ Lazaro gbele lɛ to wɔ he. Ekɛɛɛ akɛ Lazaro etee ŋwɛi, loo eyafata ewekumɛi ni egboi lɛ ahe. Ni ekɛɛɛ hu akɛ, etee Abonsam la lɛ mli, loo asaa afɔ lɛ yɛ he kroko akɛ gbɔmɔ loo kooloo. Moŋ lɛ, be ni Lazaro gbo lɛ, etamɔ nɔ ni wɔ ni tsii enyɔ enɔ. Ŋmalɛi krokomɛi hu kɛ gbele toɔ wɔ ni tsii he. Be ni Stefano gbo lɛ, Biblia lɛ wie akɛ, “ewɔ yɛ gbele mli.” (Bɔfoi 7:60) Bɔfo Paulo hu wie yɛ Kristofoi komɛi ahe akɛ, ‘amɛwɔ yɛ gbele mli.’
8. Mɛni tsɔɔ akɛ Nyɔŋmɔ ebɔɔɔ adesai ni amɛgboi?
8 Ani Nyɔŋmɔ bɔ Adam kɛ Hawa ni amɛgboi? Dabi! Yehowa bɔ amɛ ni amɛhi shi kɛya naanɔ, ni amɛná miishɛɛ. Be ni ebɔ amɛ lɛ, hela mɔɔɔ amɛ, ni amɛgbɔlɔɔɔ. Bɔ ni Yehowa bɔ adesai ehã lɛ hewɔ lɛ, amɛshweɔ ni amɛhi shi kɛya naanɔ. (Jajelɔ 3:11) Fɔlɔi sumɔɔɔ ni amɛbii agbɔlɔ ni amɛgboi, ni nakai nɔŋŋ Yehowa hu sumɔɔɔ ni wɔgbɔlɔɔ ni wɔgboiɔ. Shi kɛ́ Nyɔŋmɔ bɔ wɔ ni wɔhi shi kɛya naanɔ lɛ, mɛni hewɔ wɔgboiɔ mɔ?
MƐNI HEWƆ WƆGBOIƆ?
9. Mɛni hewɔ kulɛ esa akɛ Adam kɛ Hawa aye Yehowa famɔ lɛ nɔ lɛ?
9 Be ni Yehowa bɔ Adam lɛ, ekɛɛ lɛ akɛ: “Trom lɛ mli tsei lɛ fɛɛ nɔ yibii lɛ ye bɔ ni osumɔɔ; shi ekpakpa kɛ efɔŋ lee tso lɛ yibii lɛ kaaye eko; ejaakɛ gbi nɔ ni oooye eko lɛ, gbo ooogbo!” (1 Mose 2:9, 16, 17) Nɔ ni Yehowa fã Adam akɛ ekafee lɛ jeee nɔ ko ni wa. Kɛfata he lɛ, Yehowa yɛ hegbɛ ni etsɔɔ Adam kɛ Hawa nɔ ni amɛfee kɛ nɔ ni amɛkafee. Eji amɛbo lɛ toi kulɛ, no baatsɔɔ akɛ amɛbuɔ lɛ. Ni ebaatsɔɔ hu akɛ, amɛhiɛ sɔɔ nibii fɛɛ ni efee ehã amɛ lɛ.
10, 11. (a) Te Satan fee tɛŋŋ ehã Adam kɛ Hawa fee esha? (b) Mɛni hewɔ nɔ ni amɛfee lɛ ehiii kwraa lɛ?
10 Dɔlɛ sane ji akɛ, Adam kɛ Hawa je gbɛ amɛgbo Yehowa nɔ toi. Satan bi Hawa akɛ: “Lɛɛlɛŋ, Nyɔŋmɔ kɛɛ akɛ: Nyɛkaye trom lɛ mli tsei ayibii lɛ fɛɛ eko lɛ?” Hawa hã lɛ hetoo akɛ: “Trom lɛ mli tsei ayibii lɛ eko wɔyeɔ; shi tso ni yɔɔ trom lɛ teŋ lɛ nɔ yibii lɛ ni Nyɔŋmɔ kɛɛ: Nyɛkayea eko, ni nyɛkataa he tete, koni nyɛkagboi.”
11 Kɛkɛ ni Satan tsa nɔ akɛ: “Jeee gboimɔ nyɛaagboi; shi moŋ le Nyɔŋmɔ le akɛ gbi nɔ ni nyɛaaye eko lɛ, nyɛhiŋmɛii aaagbele, ni nyɛaatsɔmɔ tamɔ Nyɔŋmɔ, ni nyɛaale ekpakpa kɛ efɔŋ.” (1 Mose 3:4-6) Satan je gbɛ ekɛɛ Hawa nakai, koni ená jwɛŋmɔ lɛ akɛ, esaaa akɛ mɔ ko tsɔɔ lɛ nɔ ni efee kɛ nɔ ni ekafee. Satan laka Hawa. Ekɛɛ lɛ akɛ, kɛ́ eye aduawa lɛ, egboŋ. No hewɔ lɛ, Hawa ye aduawa lɛ, ni sɛɛ mli lɛ, ehã ewu lɛ eko ni eye. Adam kɛ Hawa le faŋŋ akɛ, Yehowa kɛɛ amɛkaye tso lɛ nɔ yibii lɛ eko. Shi amɛje gbɛ amɛgbo Yehowa nɔ toi, ni amɛkɛ gbɛtsɔɔmɔ ni waaa ni ekɛhã amɛ lɛ tsuuu nii. Nɔ ni amɛfee lɛ tsɔɔ akɛ, amɛbuuu amɛ-Tsɛ ni yɔɔ ŋwɛi ni sumɔɔ amɛsane lɛ. Anɔkwa, nɔ ni amɛfee lɛ ehiii kwraa!
12. Mɛni hewɔ nɔ ni Adam kɛ Hawa fee lɛ baadɔ Yehowa waa lɛ?
12 Eyɛ mɔbɔ waa akɛ, wɔ-klɛŋklɛŋ fɔlɔi lɛ ebuuu Mɔ ni bɔ amɛ lɛ! Kɛ́ ogbo deŋme okwɛ obi ko, ni sɛɛ mli lɛ, egbo onɔ toi, ni eje gbɛ efee nɔ ko ni okɛɛ lɛ akɛ ekafee lɛ, ani edɔŋ bo? Ekã shi faŋŋ akɛ, ebaadɔ bo waa.
13. Be ni Yehowa kɛɛ Adam akɛ ‘ebaaku esɛɛ eya sũ mli lɛ,’ no mli lɛ, mɛni etsɔɔ lɛ?
13 Adam kɛ Hawa toigbele lɛ hewɔ lɛ, naanɔ wala ŋmɛɛ amɛ. Yehowa kɛɛ Adam akɛ: “Sũ jio, ni sũ mli oooku osɛɛ kɛaatee!” (Kanemɔ 1 Mose 3:19.) No hewɔ lɛ, Adam baatsɔ sũ ekoŋŋ, tamɔ nɔ ni anáaa abɔ lɛ. (1 Mose 2:7) Be ni Adam fee esha lɛ, egbo. Ewala sɛɛ fo.
14. Mɛni hewɔ wɔgboiɔ?
14 Eji Adam kɛ Hawa bo Nyɔŋmɔ toi kulɛ, ŋmɛnɛ lɛ amɛyɛ wala mli lolo. Shi amɛgbo enɔ toi, amɛfee esha amɛshi lɛ, ni sɛɛ mli lɛ, amɛgboi. Esha tamɔ hela fɔŋ ko ni wɔná kɛjɛ wɔ-klɛŋklɛŋ fɔlɔi lɛ aŋɔɔ. Enɛ hewɔ lɛ, wɔ fɛɛ wɔfeɔ esha, ni no hewɔ wɔ fɛɛ wɔgboiɔ lɛ. (Romabii 5:12) Shi jeee nakai Nyɔŋmɔ to akɛ eba lɛ, ebɔɔɔ adesai ni amɛgboi. Biblia lɛ tsɛɔ gbele akɛ “henyɛlɔ.”
ANƆKWALE LƐ HÃA WƆYEƆ WƆHE
15. Kɛ́ wɔle anɔkwale ni kɔɔ gbohii lɛ ahe lɛ, mɛɛ gbɛ nɔ ebaahã wɔye wɔhe?
15 Kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, ehãa wɔyeɔ wɔhe kɛjɛɔ susumɔi pii ni ejaaa ahe. Biblia lɛ hãa wɔleɔ akɛ, mɛi ni egboi lɛ nuuu piŋmɔ ko he, ni amɛyeee awerɛho hu. Wɔnyɛŋ wɔkɛ amɛ awie, ni amɛ hu amɛnyɛŋ amɛkɛ wɔ awie. Wɔnyɛŋ wɔye wɔbua amɛ, ni amɛ hu amɛnyɛŋ amɛye amɛbua wɔ. Amɛnyɛŋ amɛye wɔ awui, no hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔsheɔ amɛ gbeyei. Kɛ̃lɛ, jamɔi pii kɛɔ akɛ gbohii lɛ yahiɔ he ko, ni akɛ, kɛ́ wɔhã osɔfoi lɛ, loo jamɔŋ hiɛnyiɛlɔi lɛ shika lɛ, amɛbaanyɛ amɛye amɛbua amɛ amɛhã wɔ. Shi kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, mɔ ko mɔ ko nyɛŋ ekɛ enɛ alaka wɔ.
16. Mɛɛ amale ehe shi yɛ jamɔi pii amli?
16 Satan tsɔɔ amale jamɔi anɔ elakaa mɛi, koni amɛsusu akɛ gbohii lɛ yɛ shihilɛ mli lolo. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, jamɔi komɛi tsɔɔ mɛi akɛ kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, nɔ ko fãa yɛ emli ni eyahiɔ he ko. Ani nakai atsɔɔ bo yɛ jamɔ mli ni oyɔɔ lɛ? Aloo atsɔɔ bo nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ lɛ? Satan tsɔɔ saji ni tamɔ nɛkɛ lɛ anɔ elakaa mɛi koni amɛkɛ Yehowa akabɔ naanyo.
17. Mɛni hewɔ kɛ́ mɛi kɛɛ akɛ Yehowa shãa mɛi yɛ Abonsam la lɛ mli lɛ, belɛ amɛmiigbe ehe guɔ lɛ?
17 Nibii ni jamɔi pii tsɔɔ mɛi yɛ Yehowa he lɛ yɛ ahuntoo waa. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, jamɔi komɛi kɛɔ akɛ, kɛ́ mɔ ko fee esha lɛ, abaashã lɛ yɛ Abonsam la mli kɛya naanɔ. Amale nɛɛ gbeɔ Yehowa he guɔ. Yehowa haŋ mɛi apiŋ nakai kɔkɔɔkɔ! (Kanemɔ 1 Yohane 4:8.) Kɛ́ mɔ ko bi fee lɛ nɔ ko, ni emɔ gbekɛ lɛ nine ni ekɛwo la mli lɛ, te obaana nakai mɔ lɛ ohã tɛŋŋ? Ani okɛŋ akɛ eyitsoŋ wa waa? Ani obaasumɔ ni okɛ mɔ ko ni tamɔ nakai lɛ abɔ naanyo? Nakai pɛpɛɛpɛ Satan taoɔ ni wɔna Yehowa!
18. Mɛni hewɔ esaaa akɛ wɔsheɔ gbohii lɛ agbeyei?
18 Jamɔi komɛi kɛɔ akɛ kɛ́ mɛi gboi lɛ, amɛtsɔmɔɔ sisai. Amɛkɛɔ akɛ, esa akɛ wɔshe sisai nɛɛ gbeyei ni wɔbu amɛ, ejaakɛ kɛ́ wɔfee nakai lɛ, amɛbaasumɔ wɔsane, shi kɛ́ wɔfeee nakai lɛ, amɛbaanyɛ wɔ. Mɛi babaoo heɔ amale nɛɛ amɛyeɔ. No hewɔ lɛ, amɛsheɔ gbohii lɛ gbeyei, ni amɛjáa amɛ moŋ fe ni amɛbaajá Yehowa. Shi taakɛ wɔkase lɛ, mɛi ni egboi lɛ nyɛŋ anu nii ahe dɔŋŋ, ni amɛleee nɔ ko nɔ ko. No hewɔ lɛ, esaaa akɛ wɔsheɔ amɛ gbeyei. Yehowa ji Mɔ ni bɔ wɔ, ni lɛ ji anɔkwa Nyɔŋmɔ lɛ. No hewɔ lɛ, lɛ pɛ esa akɛ wɔjá.
19. Kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, mɛɛ gbɛ nɔ ebaaye ebua wɔ?
19 Kɛ́ wɔle nɔ ni Biblia lɛ kɛɔ yɛ gbohii lɛ ahe lɛ, mɔ ko mɔ ko nyɛŋ alaka wɔ. Ni ebaaye ebua wɔ ni wɔnu nibii kpakpai ni Yehowa ewo shi akɛ ebaafee ehã wɔ ŋmɛnɛ kɛ wɔsɛɛ lɛ ashishi jogbaŋŋ.
20. Mɛni wɔbaakase yɛ yitso ni nyiɛ sɛɛ lɛ mli?
20 Nyɔŋmɔ tsulɔ ko ni hi shi yɛ blema ni atsɛɔ lɛ Hiob lɛ bi akɛ: “Kɛji gbɔmɔ gbo lɛ, ani ehiɛ aaakã ekoŋŋ?” (Hiob 14:14) Ani mɔ ko ni egbo lɛ baanyɛ aba wala mli ekoŋŋ? Nyɔŋmɔ ehã sanebimɔ nɛɛ hetoo yɛ Biblia lɛ mli, ni hetoo lɛ shɛjeɔ mɔ mii waa. Wɔbaakase enɛ he sane yɛ yitso ni nyiɛ sɛɛ lɛ mli.
^ kk. 5 Mɛi komɛi heɔ amɛyeɔ akɛ kɛ́ mɔ ko gbo lɛ, esusuma loo emumɔ fãa kɛjeɔ emli ni eyahiɔ he ko. Kɛ́ ootao ole enɛ he saji babaoo lɛ, kwɛmɔ Wiemɔi Komɛi Amligbalamɔ 17 kɛ 18 .


text:
JW LIBRARY
Ba Nùɖé Ðò Biblu Alǒ Wema ɖé Mɛ: Andloyidu
Azɔwanú nǔbiba tɔn JW Library tɔn nɔ d’alɔ mɛ bɔ è nɔ ba xókwin alǒ nukɛgbe ɖé ɖò Biblu abǐ wema ɖé mɛ.
Bo na dó sixu ba nùɖé ɔ, xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ:
Ba Nùɖé Ðò Biblu ɖé Mɛ
A sixu ba xókwin alǒ nukɛgbe ɖé ɖò Biblu alǒ wema e a ɖò xixa wɛ é ɖé mɛ.
Hwenu e a ɖò Biblu ɖé kpɔ́n wɛ é ɔ, zǐn Nǔbiba sín wuntun ɔ; enɛ gudo hǔn, jɛ xókwin e a jló na ba é wlan jí. A ɖò wlanwlan wɛ ɔ, é na slɛ́ ɖé lɛ nú we. Zǐn ɖokpo ɖ’emɛ alǒ zǐn Ba ɖò klavié ɔ jí bá mɔ nǔ e é na lɛ é.
Versets les plus cités nɔ xlɛ́ wemafɔ ɖěɖee è nɔ zán hwɛhwɛ bɔ ye sɔgbe xá nǔ e ba wɛ a ɖè é. Tous les versets nɔ xlɛ́ wemafɔ e sɔgbe xá lɛ é bǐ bo nɔ tò ye sɔgbe xá wema Biblu tɔn lɛ ɖebɔdoɖewu. Articles nɔ xlɛ́ xota ɖěɖee sɔgbe xá bo ɖò xónusɔ́ɖóte ɔ kpo xota ɖevo lɛ kpo mɛ é.
Enyi a wlan xókwin gègě ɔ, zǐn gbàví Expression exacte ɔ bá mɔ nǔ e sɔgbe xá nukɛgbe ɔ pɛ́ɛ́ é.
Ba Nùɖé Ðò Wema ɖé Mɛ
A sixu ba xókwin alǒ nukɛgbe ɖé ɖò wema e a ɖò xixa wɛ é mɛ.
Hwenu e a ɖò wema ɖé xà wɛ é ɔ, zǐn Nǔbiba sín wuntun ɔ; enɛ gudo hǔn, jɛ xókwin e ba wɛ a ɖè é wlan jí. A ɖò wlanwlan wɛ ɔ, é na slɛ́ ɖé lɛ nú we. Zǐn ɖokpo ɖ’emɛ alǒ zǐn Ba ɖò klavié ɔ jí bá mɔ nǔ e é na lɛ é.
Enyi a wlan xókwin gègě ɔ, zǐn gbàví Expression exacte ɔ bá mɔ nǔ e sɔgbe xá nukɛgbe ɔ pɛ́ɛ́ é.
Ba Nǔ Dó Xota ɖé Jí
Enyi a ko yí Étude perspicace des Écritures ɔ, a sixu ba nǔ dó xota ɖé jí ɖ’emɛ. Azɔwanú elɔ nɔ tɔ́n hwenu e a ɖò Biblu alǒ wema ɖé xà wɛ é.
Zǐn Nǔbiba sín wuntun ɔ; enɛ gudo hǔn, jɛ xota e ba wɛ a ɖè é wlan jí. A ɖò wlanwlan wɛ ɔ, xota ɖěɖee sɔgbe xá bo ɖò Étude perspicace des Écritures mɛ é na tɔ́n. Zǐn ɖokpo ɖ’emɛ bá mɔ tɛn dó hun.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Octobre 2014 dó JW Library 1.3.4, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.


text:
Biblia Mli Sane 12: Gbɔmɛi Ma Mɔɔ Agbo Ko
AFII babaoo ho. Noa bihii lɛ fɔ bii babaoo. Amɛbii lɛ badara ni amɛ hu amɛfɔ bii krokomɛi babaoo. Etsɛɛɛ ni aná gbɔmɛi pii yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ.
Gbɔmɛi nɛɛ ateŋ mɔ kome ji Noa nanakaŋsowa, ni atsɛɔ lɛ Nimrod. Eji gbɔmɔ gbonyo, ni egbɔbiɔ gbɔmɛi kɛ kooloi fɛɛ ni egbeɔ amɛ. Nimrod fee ehe maŋtsɛ hu koni eye mɛi krokomɛi anɔ. Nyɔŋmɔ sumɔɔɔ Nimrod sane.
Gbɔmɛi lɛ fɛɛ wieɔ wiemɔ kome yɛ nakai be lɛ mli. Nimrod miisumɔ ni eha amɛ fɛɛ amɛhi he kome koni enyɛ eye amɛnɔ. No hewɔ lɛ ole nɔ ni efee? Ekɛɛ gbɔmɛi lɛ akɛ amɛto maŋ koni amɛma mɔɔ agbo ko yɛ mli. Kwɛmɔ bɔ ni amɛfeɔ ŋtayaai yɛ mfoniri nɛɛ mli lɛ.
Yehowa Nyɔŋmɔ sumɔɔɔ tsũ ni amɛmaa nɛɛ. Nyɔŋmɔ miisumɔ ni gbɔmɛi lɛ agbɛ ashwa ni amɛhi shikpɔŋ lɛ nɔ he fɛɛ he. Shi gbɔmɛi lɛ kɛɛ: ‘Nyɛbaa ko! Nyɛhaa wɔtoa maŋ ni wɔmaa mɔɔ kakadaŋŋ yɛ mli koni eyiteŋ ayashɛ ŋwɛi. Koni wɔkɛhe gbɛi!’ Gbɔmɛi lɛ miitao ni amɛwo amɛ diɛŋtsɛ amɛhiɛ nyam, shi jeee Nyɔŋmɔ.
No hewɔ lɛ Nyɔŋmɔ ha gbɔmɛi lɛ kpa mɔɔ lɛ maa. Ani ole gbɛ ni etsɔ nɔ efee enɛ? Trukaa pɛ kɛkɛ ni eha gbɔmɛi lɛ awiemɔ tsake ni amɛbɔi wiemɔi srɔtoi awiemɔ, shi jeee ekome pɛ dɔŋŋ. Tsumalɔi lɛ nuuu wiemɔi ni amɛwieɔ lɛ shishi dɔŋŋ. Enɛ hewɔ ni atsɛ amɛmaŋ lɛ gbɛi akɛ Babel, aloo Babilon, ni eshishi ji “Futufutu” lɛ.
Agbɛnɛ, gbɔmɛi lɛ bashi Babel ni amɛtee. Gbɔmɛi akuikui ni wieɔ wiemɔ kome lɛ tee ni amɛyahi shi kutuu yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ hei krokomɛi.
1 Mose 10:1, 8-10; 11:1-9.
Sanebimɔi
- Namɔ ji Nimrod, ni te Nyɔŋmɔ susu ehe ha tɛŋŋ?
- Mɛni hewɔ gbɔmɛi lɛ feɔ ŋtayaai yɛ mfoniri lɛ mli lɛ?
- Mɛni hewɔ Yehowa sumɔɔɔ tsũ ni amaa lɛ?
- Mɛɛ gbɛ nɔ Nyɔŋmɔ tsɔ ni eha akpa mɔɔ lɛ maa?
- Te atsɛ́ maŋ lɛ gbɛi tɛŋŋ, ni mɛni ji nakai gbɛi lɛ shishinumɔ?
- Mɛni ba gbɔmɛi lɛ anɔ be ni Nyɔŋmɔ futu amɛwiemɔi lɛ?
Sanebimɔi ni fata he
- Kanemɔ 1 Mose 10:1, 8-10.
Mɛni subaŋi komɛi Nimrod jie lɛ kpo, ni mɛɛ kɔkɔbɔɔ enɛ kɛhaa wɔ? (Abɛi 3:31)
- Kanemɔ 1 Mose 11:1-9.
Mɛɛ jwɛŋmɔ hɔ mɔɔ ni amaa lɛ sɛɛ, ni mɛni hewɔ nitsumɔ lɛ yeŋ omanye kɔkɔɔkɔ lɛ? (1 Mose 11:4; Abɛi 16:18; Yoh. 5:44)


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Février 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 3-30 Avril 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
Linlin Jehovah Tɔn Na Jɛ Jlɔ́!
Etɛ ka nyí linlin e Mawu ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é? Nǔ nyanya tɛ ka jɛ? Etɛwu vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn ka nyí caví e na hun ali bɔ linlin Mawu tɔn na jɛ jlɔ́ é?
Gbɛxixɔ ɔ, “Nùnamɛ E Nǔ Vɔ Ð’ewu” É ɖé Sín Mawu Gɔ́n
É nyí ali e jiwǔ lɛ é kɛɖɛ wɛ tuto Mawu tɔn enɛ hun ǎ, loɔ, é lɛ́ kúnkplá nǔ taji hugǎn e kàn gbɛ̀ ɔ bǐ lɛ é.
TAN GBƐZÁN TƆN
Mǐ Ðu Lè Fɛ́nú Mawu Tɔn Tɔn Ðò Ali Gègě Nu
Douglas Guest kpo Mary Guest kpo ɖu fɛ́nú Mawu tɔn sín lè hwenu e ye nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò Canada é bo lɛ́ ɖu lè tɔn hwenu e ye nyí mɛsɛ́dó ɖò Brésil kpo Portugal kpo é.
Jehovah Nɔ Xlɛ́ Ali Togun Tɔn
Ðò hwexónu ɔ, Jehovah zán gbɛtɔ́ ɖé lɛ dó xlɛ́ ali togun tɔn. Kúnnuɖenú tɛ ka xlɛ́ ɖɔ é nɔ gudo nú mɛ enɛ lɛ nugbǒ?
Mɛ̌ ka Ðò Ali Xlɛ́ Togun Mawu Tɔn Wɛ Ðò Égbé
Jezu d’akpá ɖɔ emi na ɖò kpɔ́ xá ahwanvu emitɔn lɛ kaka jɛ hwenu e gbɛ̀ ɔ na vɔ dó é. Nɛ̌ é ka ɖò ali xlɛ́ togun Mawu tɔn e ɖò ayikúngban jí é wɛ gbɔn ɖò égbé?
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ Mawu “na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ Mawu nɔ da tɛnkpɔn lɛ kpɔ́n jɛ nukɔn bo nɔ tuùn ee nu mǐ sixu dɛ ɖè lɛ é, bo nɔ tin bɔ enɛ lɛ nɔ wá nú mǐ wɛ à?
DƆKUN E ÐÒ NǓ XÓXÓ SƐXWETƐN MǏTƆN LƐ É
‘Ali Ðebǔ Nɔ Gblé Dín Alǒ Lín Dín Ǎ’
Ðò fifonu xwè 1920 jɛ 1929 tɔn kpo bǐbɛ̌mɛ 1930 jɛ 1939 tɔn kpo vlamɛ ɔ, gbexosin-alijitɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ lɛ xlɛ́ kán e ye kanɖeji bo na jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn gbɔn gletoxo ɖaxó Australie tɔn lɛ mɛ é é.


text:
Nùkanbyɔ Biblu Tɔn lɛ Sín Xósin
Etɛ Biblu ka kplɔ́n mɛ tawun? Sɔ́ nùkanbyɔ e jló we é ɖokpo ɖò ee ɖò dò lɛ é mɛ.
Biblu
Gbɛ̀ kpo Kú Kpo
Wuvɛ̌ Mimɔ
Nùɖiɖi kpo Sinsɛn-Biblo Kpo
Gbɛzinzan kpo Walɔ Ðagbe Kpo
Kplɔ́n Biblu Xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn Lɛ
Etɛwu È ka Ðó Na Kplɔ́n Biblu?
Biblu ɖò alɔ dó gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ ye ɖò nùkanbyɔ taji gbɛmɛ tɔn lɛ sín xósin mɔ wɛ. A jló ɖɔ é ni d’alɔ hwi lɔ à?
Nɛ̌ Biblu Kpinkplɔn ɖé ka Nɔ Nyí Gbɔn?
È tuùn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ gbɔn Biblu kplɔnkplɔn vɔ̌nu sín tuto e ye nɔ xwlé mɛ é gblamɛ, gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Kpɔ́n lee é nɔ nyí gbɔn é.
Byɔ Ðɔ È Ni Kplɔ́n Biblu Xá We
Kplɔ́n Biblu vɔ̌nu ɖò hwenu kpo fí e nyɔ́ nú we é kpo.


text:
Nɛ̌ Nǔ lɛ ka Nɔ Yì Gbɔn Ðò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé Mɛ?
Kpɔ́n lee nǔ lɛ nɔ yì gbɔn é hwiɖesunɔ.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
MƐ ÐÈ TƐ LƐ KA ÐÒ JLǑ JEHOVAH TƆN WÀ WƐ ÐÒ ÉGBÉ?
Etɛwu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ka Nɔ Gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuta ɔ Tɔn Lɛ?
Etɛwu è ka nɔ ylɔ fí e mǐ nɔ sɛ̀n Mawu ɖè lɛ é ɖɔ Kpléxɔ Axɔsuɖuta ɔ Tɔn lɛ? Kplɔ́n nǔ dó lee xɔ enɛ lɛ e ɖò jlɛ̌ jí é nɔ d’alɔ agun mǐtɔn lɛ gbɔn é.
WƐNÐAGBE ÐÉ SÍN MAWU GƆ́N!
Nɛ̌ ka Gbɔn bɔ Mawu Ðó Gbɛ̌-Tuto Ðé?
Biblu ɖɔ nǔ e wu è bló tuto nú Klisanwun nugbǒ lɛ é kpo lee nǔ nyí mɔ̌ gbɔn é kpo.


text:
MƐNI BIBLIA LƐ TSƆƆ DIƐŊTSƐ? (NIKASEMƆ HE GBƐTSƆƆMƆI)
MƐNI BIBLIA LƐ TSƆƆ DIƐŊTSƐ? (NIKASEMƆ HE GBƐTSƆƆMƆI)
Tsi Obɛŋkɛ Nyɔŋmɔ Yɛ Sɔlemɔ Mli (Fã 1)
Nikasemɔ he gbɛtsɔɔmɔ nɛɛ damɔ Mɛni Biblia lɛ Tsɔɔ Diɛŋtsɛ? wolo lɛ, yitso 17 lɛ nɔ.
Kanemɔ ni ona nɔ ni wɔbaanyɛ wɔfee koni Nyɔŋmɔ akpɛlɛ wɔsɔlemɔi anɔ.
Nibii Nɛɛ Ekomɛi Hu Yɛ
Fĩ Anɔkwa Jamɔ Sɛɛ (Fã 2)
Mɛɛ gbɛ nɔ obaanyɛ otsɔ okɛ hiɛshikamɔ agbala ohemɔkɛyeli lɛ mli otsɔɔ mɛi krokomɛi ni okawie oshi amɛsusumɔi bɔ ni esaaa?
Fĩ Anɔkwa Jamɔ Sɛɛ (Fã 1)
Ani Nyɔŋmɔ kpɛlɛɔ fɔmɔ gbijurɔyelii, jamɔ gbijurɔyelii, kɛ amagai ni akɛtsuɔ nii yɛ jamɔ mli lɛ anɔ? Mɛɛ Biblia shishitoo mlai kɔɔ he?
Jamɔ Ni Nyɔŋmɔ Kpɛlɛɔ Nɔ (Fã 1)
Ani jamɔi fɛɛ saa Nyɔŋmɔ hiɛ? Kɛ́ jeee fɛɛ saa ehiɛ lɛ, belɛ, te ooofee tɛŋŋ oyɔse anɔkwa jamɔ lɛ? Pɛimɔ nɔ ni Biblia lɛ tsɔɔ lɛ mli, kɛ nɔ ni oheɔ oyeɔ lɛ mli.


text:
AKPÁXWÉ 3
Laxabu Ði Nǔ nú Jehovah
Mǐ ni ɖɔ ɖɔ mǐ ɖò toxo Jeliko tɔn mɛ. Toxo enɛ ɖò ayikúngban Kanaa tɔn jí. Mɛ e nɔ nɔ finɛ lɛ é ɖi nǔ nú Jehovah ǎ. Finɛ wɛ nyɔnu e nɔ nyí Laxabu é nɔ nɔ.
Hwenu e Laxabu kpò ɖò ɖyɔvǐmɛ é ɔ, é sè tàn lee Mɔyizi má Xù Vɔvɔ ɔ bo kplá Izlayɛli-ví lɛ sín Ejipu gbɔn é tɔn. É lɛ́ sè lee Jehovah d’alɔ ye, bɔ ye ɖu ɖò ahwan e ye fun xá kɛntɔ́ yetɔn lɛ é jí gbɔn é. É wá sè dìn ɖɔ Izlayɛli-ví lɛ wá cí Jeliko kpá.
Laxabu hwla amɛ̌ lɛ, ɖó é ɖi nǔ nú Jehovah wutu
Izlayɛli-ví wè yì dò ba nú toxo Jeliko tɔn gbè gbadanu gbè ɖokpo. Ye wá Laxabu xwégbe, bɔ é yí jonɔ yetɔn dó xɔ tɔn mɛ. Zǎnmɛ ɔ, axɔsu Jeliko tɔn sè ɖɔ amɛ̌ lɛ wá toxo ɔ mɛ bo ɖò Laxabu xwégbe. Enɛ wu ɔ, axɔsu ɔ sɛ́ sunnu ɖé lɛ dó ɖɔ ye ni yì kplá ye wá. Laxabu hwla amɛ̌ wè lɛ dó xɔ tɔn sín azata, bo ɖɔ nú sunnu e axɔsu ɔ sɛ́dó lɛ é ɖɔ: ‘Amɛ̌ lɛ wá fí nugbǒ, amɔ̌ ye ko tɔ́n sín toxo ɔ mɛ. Enyi mi jɛ gbě yetɔn mɛ dìn ɔ, mi sixu wlí ye!’ A ka tuùn nǔ e wu Laxabu hwla amɛ̌ lɛ é à?— Ðó é ɖi nǔ nú Jehovah, bo tuùn ɖɔ é na na ayikúngban Kanaa tɔn ɔ Izlayɛli-ví lɛ.
Cobonu amɛ̌ lɛ na tɔ́n sín Laxabu xwégbe ɔ, ye d’akpá n’i ɖɔ é kpo mɛ tɔn lɛ kpo na gán hwenu e è na gbà Jeliko é. A ka tuùn nǔ e ye ɖɔ n’i ɖɔ é ni wà é à?— Ye ɖɔ: ‘Yǐ kàn vɔvɔ elɔ, bo sìn dó flɛtɛli towe nu. Enyi a wà mɔ̌ ɔ, mɛ e ɖò xwé towe gbè lɛ é bǐ na gán.’ Laxabu wà nǔ e amɛ̌ lɛ ɖɔ é ni wà é pɛ́ɛ́. A ka tuùn nǔ e jɛ bɔ d’ewu é à?—
Azǎn yɔywɛ ɖé gudo ɔ, Izlayɛli-ví lɛ ɖi zɔnlin lɛlɛ̌ dó toxo ɔ, ye ɖě ka nɔ kɛ nu ǎ. Azɔn ɖokpo gbè ɖokpo wɛ ye ɖi zɔnlin lɛlɛ̌ dó toxo ɔ na kaka nú azǎn ayizɛ́n. Amɔ̌, azǎn tɛnwegɔ ɔ gbè ɔ, ye ɖi zɔnlin lɛlɛ̌ dó toxo ɔ azɔn tɛnwe. Enɛ gudo ɔ, ye bǐ súxó tlili. Jehovah bló bɔ ahoho e lɛlɛ̌ dó toxo ɔ é mu. Amɔ̌, xɔ e sín flɛtɛli nu è sìn kàn vɔvɔ ɔ dó é kɛɖɛ wɛ kpó ɖò te! A ka mɔ ɖò ɖiɖe ɔ mɛ à?— Laxabu kpo mɛ tɔn lɛ kpo gán!
Etɛ tàn Laxabu tɔn ka sixu kplɔ́n we?— Laxabu ɖi nǔ nú Jehovah, ɖó nùjiwǔ e é sè ɖɔ É wà lɛ é wu. Hwi lɔ ɖò nǔ gègě kplɔ́n dó nùjiwǔ Jehovah tɔn lɛ wu wɛ. A ka ɖi nǔ n’i Laxabu ɖɔhun à?— Mǐ tuùn ɖɔ a nɔ wà mɔ̌.
XÀ ÐÒ BIBLU TOWE MƐ
Josué 2:1-24; 6:1-5, 14, 15, 20-25
Eble lɛ 11:31


text:
Kpléɖókpɔ́ Ðaxó 2017 Tɔn Sín Tuto
Kpɔ́n tuto azǎn ɖokpo ɖokpo tɔn kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɔ tɔn, kpléɖókpɔ́ ɔ na d’alɔ we bɔ a na kpó ɖò nǔ ɖagbe wà wɛ lobo na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nu.
Axɔsuzángbe
Etɛ ka sixu d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye na sɔnǔ nú jijɔ ɖěɖee ɖò dandan cobɔ è na dɛ ɖò wuvɛ̌ lɛ nu é?
Síbígbe
Nɛ̌ Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ ka nɔ sɔnǔ nú didɛ kpo gbɔdónúmɛ kpo nú mǐ gbɔn?
Aklunɔzángbe
Jezu ɖɔ: ‘Mɛ e na dɛ kaka yì fó ɔ, è na hwlɛn ɛ gán.’ Etɛ a ka sixu wà dó xwedó xó tɔn?
Nùflínmɛ ɖé lɛ nú Kpléɖókpɔ́watɔ́ Lɛ
A sixu yì kplé bunɔ ɖěɖee è na bló ɖò tuto ɔ hwenu lɛ é tɛnmɛ. Kpɔ́n fí bá lɛ́ ɖó mɔjɛmɛ dó amasin-xɔsa, azinkpo lɛ, baptɛm, mɛɖée zízé jó xɔsa, nǔ e bú bɔ è mɔ lɛ é, nùnina lɛ, kpo tɛnmɛnamɛtɔ́ lɛ kpo wu.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
MƐ ÐÈ TƐ LƐ KA ÐÒ JLǑ JEHOVAH TƆN WÀ WƐ ÐÒ ÉGBÉ?
Nɛ̌ ka Gbɔn Bɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ Nɔ Yì Kpléɖókpɔ́ Ðaxó Lɛ?
Xwè ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, mǐ nɔ bló kpléɖókpɔ́ taji atɔn. Nɛ̌ a ka sixu ɖu lè kpléɖókpɔ́ enɛ lɛ tɔn gbɔn?


text:
Ðǒtó Mawu Bo Nɔ Gbɛ̀ Kaka Sɔyi
Gbɛɖotɔ́ ɔ jló bo na xlɛ́ ali mǐ, cyɔn alɔ mǐ jí, lobo kɔn nyɔna dó mǐ jí.
Xónusɔ́ɖóte
Ðó Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ wutu ɔ, é nɔ kplɔ́n lee mǐ na zán gbɛ̀ ɖagbe gbɔn é mǐ.
Nɛ̌ Mǐ ka Nɔ Ðótó Mawu Gbɔn?
Mǐ ɖó na tuùn nǔ e mǐ ɖó na wà lɛ é kpo mɛ e sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wà lɛ é kpo.
Mɛ̌ ka Nyí Mawu Nugbǒ Ɔ?
Mǐ sixu kplɔ́n bo tuùn nyikɔ tɔn kpo jijɔ tɔn ɖé lɛ kpo.
Nɛ̌ Gbɛ̀ ka Cí Ðò Palaɖisi Mɛ?
Akpáxwé nukɔntɔn Biblu tɔn tinmɛ.
Etɛ lɛ Tó Ðiɖó Satáan ka Hɛn Wá?
Nǔ nyanya lɛ jɛ jijɛ jí.
Sinvɔgbɛ Ɔ: Mɛ̌ Mɛ̌ E ka Ðótó Mawu? Mɛ̌ Mɛ̌ E Ma ka Wà Mɔ̌ Ǎ?
Vogbingbɔn tɛ ka jɛ wě ɖò lee mɛ lɛ wà nǔ gbɔn é mɛ?
Etɛ Sinvɔgbɛ ɔ ka Kplɔ́n Mǐ?
É nyí hwenuxó ɖé kpowun ǎ.
Mɛ̌ ka Nyí Jezu?
Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ è ni tuùn i?
Lè Tɛ lɛ Kú Jezu Tɔn ka Hɛn Wá nú We?
É hun nyɔna ɖagbeɖagbe gègě sín ali.
Hwetɛnu Palaɖisi ka Na Wá?
Biblu ɖɔ nǔ ɖěɖee na jɛ hwenu e gbɛvivɔ ɔ na sɛkpɔ é ɖ’ayǐ.
Nyɔna Ðětɛ lɛ ka Ðò Te Kpɔ́n Mɛ Ðěɖee Nɔ Ðótó Mawu lɛ É?
Nǔ ɖěɖee a ma na jló ɖɔ ye ni yì tɛ we ǎ lɛ é.
Jehovah ka Nɔ Ðótó Mǐ À?
Nǔ alɔkpa tɛ lɛ wu a ka sixu ɖɔ xó dó n’i?
Nɛ̌ Xwédo Towe ka Sixu Nɔ Awǎjijɛ Mɛ Gbɔn?
Dowatɔ́ xwédo tɔn na wěɖexámɛ e nyɔ́ hugǎn bǐ é dó xwédo wu.
Etɛ Mǐ ka Ðó Na Wà Bo Na Hɛn Xomɛ Mawu Tɔn Hun?
Nùɖé lɛ tíìn bɔ é gbɛ́ wǎn na, ɖevo lɛ tíìn bɔ é yí wǎn na.
Nɛ̌ A ka Sixu Nɔ Gbeji nú Jehovah Gbɔn?
Jlǒ e a ɖó bo na nɔ gbeji é cá kàn xá gbeta e kɔn a na wá lɛ é.


text:
TAN GBƐZÁN TƆN
Tokunɔ E Un Nyí É Zɔ́n Bonu Un Gɔn Nǔ Kplɔ́n Mɛ Ðevo lɛ Ǎ
Un bló baptɛm ɖò 1941, hwenu e un ɖó xwè 12 é. Amɔ̌, kaka 1946 wɛ un wá mɔ nukúnnú jɛ nugbǒ Biblu tɔn mɛ tawun. Nɛ̌ nǔ ka nyí mɔ̌ gbɔn? Mi nú má kpi tan ce nú mi.
ÐÒ 1910 mɔ̌ ɔ, mɛjitɔ́ ce lɛ sɛ̀ tɛn sín Tbilisi, Georgie yì Canada, bo cí gletoxo kpɛví e ɖò fí faɖaɖa ɖé, bo sɛkpɔ Pelly, Saskatchewan é ɖò gbadahweji Canada tɔn. È jì mì ɖò 1928, bɔ un nyí kpodé nú vǐ ayizɛ́n e mɛjitɔ́ ce lɛ jì é. Tɔ́ ce kú bɔ é ɖó sun ayizɛ́n gudo é wɛ è jì mì, bɔ nɔ ce kú hwenu e un kpò ɖò kpɛví tawun é. É sɔ́ lín ǎ bɔ dada ce ɖaxó bǐ e nyí Lucy é lɔ kú, hwenu e é ɖó xwè 17 é. Enɛ ɔ gudo ɔ, nylɔ ce kplá nyì kpo nɔví ce ɖevo lɛ kpan bo kpé nukún dó mǐ wu.
É sù gbè ɖokpo, hwenu e un kpò ɖò vǔ é, bɔ mɛ ce lɛ mɔ mì, bɔ un ɖò sí sɔ́ e ɖò gle mǐtɔn mɛ lɛ é tɔn ɖokpo dɔn wɛ. Ye ɖi xɛsi ɖɔ sɔ́ ɔ sixu sɛ́ hwɛ̌ mì, bo súxó ɖɔ nyì ni gbɔ, amɔ̌, un kɛnu ǎ. Gudo ce wɛ ye ɖè bo sú xó ɔ, un ka sɛ̀ tɛn ǎ. Awǎjijɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ un kún gblewu ó, amɔ̌, azǎn enɛ gbè wɛ mɛ ce lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nyì kú tó.
Xɔ́ntɔn xwédo ɔ tɔn ɖokpo byɔ ɖɔ nyì na yì wemaxɔmɛ xá yɔkpɔvu tokunɔ ɖevo lɛ, enɛ wu ɔ, nylɔ ce Nick dó nyikɔ ce wema mɛ ɖò wemaxɔmɛ tokunɔ lɛ tɔn e ɖò Saskatoon, Saskatchewan é. Un sɛ̀ tɛn yì xá e ɖó ganxixo mɔkpan dó xwédo ce é ɖé mɛ, bɔ ɖó xwè atɔ́ɔ́n kpowun jɛn un ɖó hwenɛnu wutu ɔ, xɛsi ɖi mì tawun. Gbɔjɛyiyi lɛ sín hwenu kɛɖɛ jɛn un sixu yì ba xwédo ce kpɔ́n ɖè. Gudo mɛ ɔ, un kplɔ́n tokunɔgbe, bɔ ayihundida xá yɔkpɔvu ɖevo lɛ nɔ víví nú mì tawun.
NUGBǑ BIBLU TƆN KPLƆNKPLƆN
Dada ce mɛxo e kpó ɖò gbɛ̀ bo nɔ nyí Marion é da Bill Danylchuck, bɔ ye kplá nyì kpo nɔví nyɔnu ce Frances kpo bo kpé nukún dó mǐ wu. Ye wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖò xwédo ce mɛ é. Ðò gbɔjɛyiyi aluùn mɛ tɔn lɛ hwenu ɔ, ye nɔ wà nǔ e wu ye kpé é bǐ bo nɔ má nǔ e kplɔ́n wɛ ye ɖè ɖò Biblu mɛ lɛ é xá mì. Nú è na ɖɔ nugbǒ ɔ, xóɖiɖɔ xá ye bɔwǔ ǎ, ɖó ye sè tokunɔgbe ǎ. Amɔ̌, é ɖò wɛn ɖɔ ye mɔ ɖɔ un ɖó wanyiyi jɔ wanyiyi nú nǔ gbigbɔ tɔn lɛ. Un wá mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ kancica ɖé ɖò nǔ e bló wɛ ye ɖè é kpo nǔ e Biblu ɖɔ é kpo tɛntin, enɛ wu ɔ, un nɔ xwedó ye yì kúnnuɖegbe. É sɔ́ lín ǎ bɔ un jló na bló baptɛm, bɔ ɖò 5 Septembre 1941 ɔ, Bill bló baptɛm nú mì, ɖò balíi e mɛ è dun dotɔmɛsin dó b’ɛ gɔ́ é mɛ. Sìn ɔ fá tawun!
Ðò 1946 ɔ, un lɛkɔ yì xwé ɖò gbɔjɛyiyi aluùn mɛ tɔn ɔ hwenu; mǐ yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé ɖò Cleveland, Ohio, États-Unis. Ðò azǎn nukɔntɔn kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn hwenu ɔ, nɔví nyɔnu ce lɛ nɔ wlan xó e ɖò yiyi wɛ lɛ é mɛjijɛ mɛjijɛ dó wema jí, bo dó d’alɔ mì nú má xwedó tuto ɔ. Amɔ̌, ɖò azǎn wegɔ ɔ gbè ɔ, xomɛ hun mì tawun ɖɔ mɛ e nɔ dó tokunɔgbe lɛ é ɖò finɛ, bɔ mɛɖé nɔ sè gbè nú ye. Un sixu ɖu vivǐ tuto ɔ tɔn lo; é jiwǔ tawun ɖɔ un wá mɔ nukúnnú jɛ nugbǒ Biblu tɔn mɛ céɖécéɖé dìn lo!
NUGBǑ Ɔ KPLƆNKPLƆN MƐ ÐEVO LƐ
Ðò hwenɛnu ɔ, Wɛkɛ Hwan IIgɔ́ ɔ wɛ fó kɛɖɛ bɔ wanyiyi nú tò mɛtɔn wá syɛn bǐ. Un lɛkɔ sín kpléɖókpɔ́ ɔ, bo kanɖeji bo na zunfan nùɖiɖi ce ɖò wemaxɔmɛ. Enɛ wu ɔ, un sɔ́ nɔ dó gbè asya ǎ, un ka sɔ́ nɔ lɛ́ jì tohan ǎ. Un sɔ́ nɔ ɖ’alɔ ɖò xwèɖuɖu lɛ mɛ ǎ, un ka sɔ́ nɔ yì amísa e è nɔ hɛn mɛ gannugánnú bɔ è nɔ yì é ǎ. Gǎn wemaxɔmɛ ɔ tɔn sìn xomɛ, bo tɛ́n kpɔ́n bo dó xɛsi mì, lobo lɛ́ ɖó adingban lɛ bonu má huzu linlin ce. Nǔ enɛ lɛ bǐ dán azɔ̌mɛvígbɛ́ ce lɛ, amɔ̌, é hun ali gègě nú mì bɔ un ɖekúnnu nú ye. Azɔ̌mɛvígbɛ́ ce lɛ, ɖi Larry Androsoff, Norman Dittrick, kpo Emil Schneider kpo wá yí nugbǒ ɔ, bɔ ye ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo kaka jɛ égbé.
Enyi un ɖi sà yì toxo ɖevo lɛ mɛ ɔ, un nɔ ɖò gbesisɔmɛ tɛgbɛ bo na ɖekúnnu nú tokunɔ lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò fí e tokunɔ lɛ nɔ kplé ɖé ɖò Montreal ɔ, un ɖekúnnu nú Eddie Taeger, dɔnkpɛvu ɖé wɛ bo ko nɔ nǔgbɛ́hɛn lɛ sín gbɛ̌ta ɖé mɛ. É nɔ agun e nɔ dó tokunɔgbe é ɖé mɛ ɖò Laval, Québec kaka jɛ hwenu e é kú ɖò xwè e wá yì é mɛ. Un lɛ́vɔ mɔ Juan Ardanez ee cí Beléenu ɖěɖee akpàkpà nɔ sɔ́, bɔ ye nɔ kije Biblu, bo nɔ kpɔ́n ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ ye ɖè lɛ é ka sɔgbe à jí é ɖɔhun é. (Mɛ. 17:10, 11) Éɖesunɔ lɔ wá nugbǒ ɔ mɛ, bo sɛ̀n Jehovah kpo gbejininɔ kpo ɖi mɛxo agun tɔn ɖé ɖò Ottawa, Ontario kaka jɛ hwenu e é kú é.
Ðò 1950 ɔ, un sɛ̀ tɛn yì Vancouver. Un yí wǎn nú Mawuxóɖiɖɔ nú tokunɔ lɛ, amɔ̌, un na wɔn nǔ e jɛ hwenu e un ɖekúnnu nú nyɔnu e ma nyí tokunɔ ǎ é ɖé ɖò ali tó, bo nɔ nyí Chris Spicer é ǎ. É na nyikɔ bɔ xójlawema lɛ na nɔ wá n’i, bo lɛ́ jló ɖɔ má yì asú emitɔn Gary gɔ́n. Enɛ wu ɔ, un yì ba ye kpɔ́n ɖò xwé yetɔn gbè, bɔ mǐ ɖɔ xó nú táan gègě, nǔ wɛ mǐ wlan dó wema jí dó ɖɔ xó ɔ ɖó kpɔ́. Azɔn ɖokpo géé e mǐ mɔ mǐɖée é nɛ, amɔ̌, ɖò xwè yɔywɛ ɖé gudo ɔ, nǔkpacamɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ ye mɔ mì ɖò ahwan ɖé mɛ ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé jí ɖò Toronto, Ontario bo wá dó gbè mì. Gary jló na bló baptɛm ɖò gbè nɛ gbè. Nùjiwǔ enɛ e jɛ é flín mì ɖɔ é ɖò taji ɖɔ è ni ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ, ɖó mǐ tuùn hwenu e nugbǒ ɔ na dó ɖɔ dò alǒ fí e é na dó ɖɔ dò ɖè é ǎ.
Nukɔnmɛ ɔ, un lɛkɔ yì Saskatoon. Finɛ ɔ, un mɔ mamáa ɖé, bɔ é byɔ mì ɖɔ má kplɔ́n Biblu xá vǐ nyɔnu emitɔn hoxo tokunɔ wè lɛ, ye wɛ nyí Jean kpo Joan Rothenberger kpo; ye lɔ nɔ yì wemaxɔmɛ ɖò wemaxɔ tokunɔ lɛ tɔn e un yì ɖ’ayǐ é mɛ. Malin-malin mɛ kpowun ɔ, nyɔnuví wè lɛ jɛ nǔ e kplɔ́n wɛ ye ɖè lɛ é má xá azɔ̌mɛvígbɛ́ yetɔn lɛ jí. Gudo mɛ ɔ, azɔ̌mɛvígbɛ́ yetɔn atɔ́ɔ́n huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn. Ðokpo ɖò ye mɛ wɛ nyí Eunice Colin. Hwenu e un ɖò xwè gudogudo tɔn ɔ bló wɛ ɖò wemaxɔmɛ tokunɔ lɛ tɔn é wɛ un mɔ Eunice azɔn nukɔntɔn ɔ. Ðò hwe enɛ nu ɔ, é na mì bɔnwunbɔnwun ɖokpo bo kanbyɔ mì ɖɔ mǐ sixu nyí xɔ́ntɔn à jí. É wá huzu mɛ taji ɖokpo ɖò gbɛzán ce mɛ, é huzu asì ce!
Ee Eunice sín nɔ mɔ ɖɔ é ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é ɔ, é ɖɔ nú gǎn wemaxɔmɛ ɔ tɔn ɖɔ é ni tɛ́n kpɔ́n bo gbɛ́ n’i. É tlɛ yí wema e mɛ é nɔ kplɔ́n nǔ ɖè lɛ é sín así tɔn. Amɔ̌ Eunice kanɖeji bo na sɔ́ ayi ɖó Jehovah jí. Hwenu e é jló na bló baptɛm é ɔ, mɛjitɔ́ tɔn lɛ ɖɔ n’i ɖɔ: “Nú a nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ mɛ ɔ, a ɖó na tɔ́n sín xwé mǐtɔn gbè!” Hwenu e Eunice ɖó hwe 17 é ɔ, é tɔ́n sín xwégbe, bɔ xwédo e ɖò xá ɔ mɛ bo nyí Kúnnuɖetɔ́ é ɖé nyɔ́ xomɛ, bo yí i, lobo kpé nukún dó wutu tɔn. É kpó ɖò nǔ kplɔ́n wɛ bo wá bló baptɛm. Hwenu e mǐ wlí alɔ ɖò 1960 é ɔ, mɛjitɔ́ tɔn lɛ wá alɔwliwli ɔ tɛnmɛ ǎ. Amɔ̌ xwè ɖò xwè jí jɛ wɛ é ɔ, ye wá ɖó sísí nú mǐ, ɖó nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é kpo lee mǐ kplɔ́n vǐ mǐtɔn lɛ gbɔn é kpo wu.
JEHOVAH KPÉ NUKÚN DÓ WUTU CE
Mǐ nyí mɛjitɔ́ tokunɔ lɛ, bo ka kplɔ́n vǐ sunnu e ma nyí tokunɔ lɛ ǎ é tɛnwe. Enɛ vɛwǔ tawun, amɔ̌, mǐ tɛ́n kpɔ́n bɔ ye sè tokunɔgbe, bɔ mǐ mɔ tɛn dó sixu ɖɔ xó ɖokpo xá ye ganji bo kplɔ́n nugbǒ ɔ ye. Nɔví sunnu e ɖò agun mǐtɔn mɛ lɛ é kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo d’alɔ mǐ tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛjitɔ́ ɖé wlan dó wema jí, bo ɖɔ nú mǐ ɖɔ vǐ sunnu mǐtɔn lɛ ɖò xó nyanya ɖɔ wɛ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ wɛ. Mǐ kpéwú bo kpé nukún dó xó enɛ wu azɔn ɖokpo. Vǐ sunnu ce ɛnɛ, James, Jerry, Nicholas, kpo Steven kpo ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo, ye kpo asì yetɔn lɛ kpo, kpodo xwédo yetɔn lɛ kpo. Ye mɛ ɛnɛ enɛ lɛ bǐ wɛ nyí mɛxo agun tɔn. Gɔ́ na ɔ, Nicholas kpo asì tɔn Deborah kpo ɖò alɔ dó wɛ ɖò gbɛ̌ta lilɛdogbeɖevomɛ tɔn tokunɔgbe tɔn mɛ ɖò Alaxɔ Grande-Bretagne tɔn mɛ, bɔ Steven kpo asì tɔn Shannan kpo ɖò gbɛ̌ta lilɛdogbeɖevomɛ tɔn tokunɔgbe tɔn mɛ ɖò Alaxɔ États-Unis tɔn mɛ.
Vǐ sunnu ce James, Jerry kpo Steven kpo, gɔ́ nú asì yetɔn lɛ ɖò gudo nɔ nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ wɛ ɖò tokunɔgbe mɛ ɖò ali gègě nu
É kpo sun ɖokpo bɔ alɔwliwli mǐtɔn na kpé xwè 40 é ɔ, Eunice kú ɖó kansɛ́ɛzɔn wu. É kpankɔ́n tawun ɖò hwenu syɛnsyɛn enɛ lɛ mɛ. Nùɖiɖi e é ɖó ɖɔ fínfɔ́n sín kú na tíìn é zɔ́n b’ɛ lidǒ. Un ɖò nukún ɖó hwenu e un na lɛ́vɔ mɔ ɛ é wɛ kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo.
Ðò Février 2012 ɔ, un j’ayǐ bo wɛ́n alin bɔ é wá ɖò wɛn ɖɔ un ɖó hudo alɔdo tɔn. Enɛ wu ɔ, un sɛ̀ tɛn jɛ vǐ sunnu ce lɛ ɖokpo kpo asì tɔn kpo gɔ́n. Mǐ ɖò agun tokunɔgbe calgary tɔn ɖé mɛ dìn, bɔ un kpò ɖò mɛxo agun tɔn nyí wɛ. Lo wɛ un wá ɖò agun tokunɔgbe tɔn ɖé mɛ azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ. Dǒ nukún enɛ mɛ kpɔ́n! Agun glɛnsigbe tɔn ɖé mɛ ninɔ ɖò xwè enɛ lɛ bǐ vlamɛ, sín 1946, nɛ̌ un ka kpéwú bo nɔ ganji ɖò gbigbɔ lixo gbɔn? Jehovah wà nǔ sɔgbe xá akpá e é dó bo ɖɔ emi na kpé nukún dó tɔ́cyɔvǐ lɛ wu é. (Ðɛh. 10:14) Gǎn e mɛ e ɖò gbesisɔmɛ bo wlan nǔ nú mì lɛ é, kplɔ́n tokunɔgbe lɛ é kpo gbesetɔ́ lɛ kpo dó bo wà nǔ e wu ye kpé lɛ é bǐ é sù nukún ce mɛ.
Nú un na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, é nɔ wá jɛ hweɖelɛnu bɔ akpɔ̀ nɔ ɖó mì, bɔ un nɔ ba na xò nǔ kplá, ɖó un nɔ sixu mɔ nukúnnú jɛ nǔ e ɖɔ wɛ è ɖè é mɛ ǎ, alǒ, é nɔ cí ɖɔ è kún mɔ nukúnnú jɛ hudo tokunɔ lɛ tɔn mɛ ó ɖɔhun. Amɔ̌ ɖò hwe enɛ lɛ bǐ nu ɔ, un nɔ lin nǔ kpɔ́n dó xó e Piyɛ́ɛ ɖɔ nú Jezu é jí: “Aklunɔ! Mɛ̌ gɔ́n mǐ ka na lɛ́ yì? É ma nyí nu towe mɛ wɛ è nɔ sè xó e nɔ na gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ ɔ ɖè à cé?” (Jaan 6:66-68) Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo tokunɔ hwe ce nu tɔn lɛ gègě ɖɔhun ɔ, un kplɔ́n bo nɔ ɖó suúlu. Un kplɔ́n bo nɔ nɔte kpɔ́n Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo, bo lɛ́ mɔ lee un nɔ ɖu lè mɔ̌ wiwa tɔn gbɔn é! Dìn ɔ, un ɖó nùɖuɖu gbigbɔ tɔn gègě dó gbè ce ɖesunɔ mɛ, bɔ un sixu ɖu vivǐ kplé lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ tɔn kpo dó tokunɔgbe mɛ. Nugbǒ ɔ, un ɖó gbɛzán awǎjijɛ tɔn ɖé kpo gbɛzán e jí Jehovah kɔn nyɔna dó é ɖé kpo ɖò sinsɛnzɔ́ Mawu ɖaxó mǐtɔn tɔn mɛ.


text:
4 No hewɔ lɛ, minyɛmimɛi ni misumɔɔ ní mishweɔ hu, mimiishɛɛ kɛ mikekere, nyɛdamɔa shi shiŋŋ yɛ nɛkɛ gbɛ nɔ yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli, nyɛ mɛi ni misumɔɔ.2 Miiwo Evodia hewalɛ, ni miiwo Sintika hu hewalɛ akɛ amɛjwɛŋmɔ afee ekome yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli.3 Hɛɛ, bo hu miikpa bo fai, akɛ naanyo nitsulɔ kpakpa,* akɛ oya nɔ oye obua yei nɛɛ ní kɛ mi kɛ Klemente, kɛ agbɛnɛ hu, minanemɛi nitsulɔi ni eshwɛ ní amɛgbɛ́ii yɔɔ wala wolo lɛ mli lɛ fee ekome ní bɔ amɛhe mɔdɛŋ waa* kɛhã sane kpakpa lɛ.4 Nyɛmii ashɛa nyɛhe jogbaŋŋ yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli be fɛɛ be. Miikɛɛ ekoŋŋ akɛ, Nyɛmii ashɛa nyɛhe jogbaŋŋ!5 Nyɛhãa gbɔmɛi fɛɛ alea nyɛniiashishinumɔ* lɛ. Nuŋtsɔ lɛ bɛŋkɛ.6 Nyɛkafea yeyeeye yɛ nɔ ko nɔ ko he, shi moŋ yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, nyɛtsɔa sɔlemɔ, kɛ fai ní akɛ hiɛdɔɔ kpaa, kɛ shidaa nɔ nyɛhãa Nyɔŋmɔ alea nyɛnibimɔi lɛ;7 ni Nyɔŋmɔ toiŋjɔlɛ ni fe niiashishinumɔi fɛɛ lɛ baatsɔ Kristo Yesu nɔ abu nyɛtsuii kɛ nyɛjwɛŋmɔi* ahe.8 Naagbee lɛ, nyɛmimɛi, nɔ fɛɛ nɔ ni ji anɔkwale, nɔ fɛɛ nɔ ni sa woo, nɔ fɛɛ nɔ ni ja, nɔ fɛɛ nɔ ni he tse,* nɔ fɛɛ nɔ ni kanyaa suɔmɔ, nɔ fɛɛ nɔ ni awieɔ he ekpakpa, nɔ fɛɛ nɔ ni hi jogbaŋŋ, kɛ nɔ fɛɛ nɔ ni sa yijiemɔ lɛ, nyɛyaa nɔ nyɛsusua enɛɛmɛi ahe.*9 Nibii ní nyɛkase ní nyɛkpɛlɛ nɔ, ní nyɛnu ní nyɛna yɛ mihe lɛ, nomɛi nyɛfea, ni toiŋjɔlɛ Nyɔŋmɔ lɛ kɛ nyɛ baahi shi.10 Miná miishɛɛ babaoo yɛ Nuŋtsɔ lɛ mli, akɛ agbɛnɛ, nyɛtsĩɛ mihe ní nyɛsusuɔ lɛ hiɛ ekoŋŋ. Eyɛ mli akɛ no mli lɛ nyɛsusuɔ mihe moŋ, shi nyɛyanáaa hegbɛ kɛtsɔɔ nakai.11 Jeee hiamɔ ní ehia mi hewɔ miwieɔ enɛ, ejaakɛ mi lɛ, mikase akɛ mahã nii ni miyɔɔ lɛ afee nɔ ni fa hã mi,* ekɔɔɔ he eko shihilɛ mli ní miyɔɔ.12 Mile ohia mli shihilɛ, kɛ ninámɔ babaoo hu mli shihilɛ. Mikase nɔ ko ni mɛi fioo pɛ le* ní hãa mɔ mii shɛɔ nii ni eyɔɔ lɛ ahe yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli, kɛ agbɛnɛ hu, yɛ shihilɛ fɛɛ shihilɛ mli, tɔɔ mli jio, hɔmɔ mli jio, ninámɔ babaoo mli jio, ohia mli jio.13 Yɛ nɔ fɛɛ nɔ mli lɛ, mitsɔɔ mɔ ni wajeɔ mi lɛ nɔ mináa hewalɛ.14 Kɛ̃lɛ, nyɛfee jogbaŋŋ akɛ nyɛkɛ mi ná gbɛfaŋnɔ yɛ mimanehulu lɛ mli.15 Anɔkwa, nyɛ Filipibii lɛ diɛŋtsɛ hu nyɛle akɛ, be ni nyɛkase sane kpakpa lɛ klɛŋklɛŋ kwraa lɛ sɛɛ, be ni mishi Makedonia lɛ, asafo ko bɛ ni kɛ mi ná gbɛfaŋnɔ yɛ hãmɔ kɛ hemɔ gbɛfaŋ, akɛ ja nyɛ kɛkɛ;16 ejaakɛ be ni miyɔɔ Tesalonika lɛ, nyɛtsu ni abahã mi mihiamɔ nii, jeee shi kome kɛkɛ, shi shii enyɔ.17 Jeee akɛ miitao nikeenii, moŋ lɛ miitao yibii ni baahã nyɛfotro lɛ mli nii lɛ afa fe tsutsu lɛ.18 Kɛ̃lɛ, miyɛ nɔ fɛɛ nɔ ni he hiaa mi, ni eteke nɔ po. Amrɔ nɛɛ miná nɔ fɛɛ nɔ ní mitaoɔ, ejaakɛ minine eshɛ nɔ ni nyɛkɛmaje Epafrodito kɛbahã mi lɛ nɔ, nii ni jeɔ ŋma krɔŋŋ, afɔle ni akpɛlɛɔ nɔ, ní sa Nyɔŋmɔ hiɛ jogbaŋŋ lɛ.19 Mi-Nyɔŋmɔ lɛ hu baatsɔ Kristo Yesu nɔ ehã nyɛ nɔ ni he hiaa nyɛ lɛ fɛɛ kɛwula shi yɛ enunyam babaoo lɛ naa.20 Agbɛnɛ, wɔ-Nyɔŋmɔ kɛ wɔ-Tsɛ lɛ ji mɔ ni aŋɔ anunyam ahã kɛya naanɔi anaanɔ. Amen.21 Nyɛŋaa mɔ krɔŋkrɔŋ fɛɛ mɔ krɔŋkrɔŋ ní kɛ Kristo Yesu efee ekome lɛ nyɛhãa mi. Nyɛmimɛi ni kɛ mi yɔɔ lɛ hu miiŋa nyɛ.22 Mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ fɛɛ, shi titri lɛ, Kaisare shĩabii lɛ miiŋa nyɛ.23 Nuŋtsɔ Yesu Kristo duromɔ lɛ kɛ mumɔ ni nyɛjieɔ lɛ kpo lɛ ahi shi.
Shishigbɛ Niŋmaa
^ Sht. ŋm., “naanyo kpakpa ní mikɛyɔɔ kɔɔŋtso kome shishi.”


text:
Hwenu kpɛɖé jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn ɔ, é ɖɔ xó xá ahwanvu tɔn ɛnɛ ɖó vo—Piyɛɛ, Jaki, Jaan, kpo Andle kpo. Hwenu e Jezu ɖò fí ɖiɖe tɔn ɖò azǎn gudo gudo tɔn lɛ mɛ sín xlɛ̌ ɖɔ ɖ’ayǐ wɛ é ɔ, é ɖɔ xó taji ɖé: “Ma ɖɔ mɛ e [deví] gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ ɖi ɔ nú mi: é ɖi mɛ e gǎn tɔn ɖò hwɛ na zɛ wɛ, bo sɔ́ ɛ ɖó mɛ e ɖò xwé tɔn gbè lɛ nu, bɔ é na nɔ na nùɖuɖu ye dó hwe tɔn nu é.” (Matie 24:3, 45; Maki 13:3, 4) Jezu na jiɖe ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ emi “gǎn” yetɔn ɔ, na ɖè “deví” e na nɔ na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn ye dó hwe tɔn nu ɖò azǎn gudo gudo tɔn lɛ mɛ é. Nɛ̌ mǐ ka sixu tuùn “deví” enɛ ɔ gbɔn?
Ahwanvu Jezu tɔn yí ami dó ɖè lɛ sín kplékplé kpɛví ɖé wɛ. “Deví” ɔ wɛ nyí Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn. É nɔ na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn Jehovah sɛntɔ́ hàtɔ́ tɔn lɛ dó hwe tɔn nu. Mǐ ɖò alɔ deví gbejinɔtɔ́ enɛ ɔ tɔn mɛ bɔ é na nɔ na mǐ “nùɖuɖu . . . dó hwenu.”—Luka 12:42.
É nɔ kpɔ́n xwédo Mawu tɔn jí. (1 Timɔtée 3:15) Jezu zé azɔ̌ kpinkpɛn dó alɔ mɛ nú deví ɔ nú é ni nɔ kpé nukún dó azɔ̌ e nyí tutoblonunu Jehovah tɔn ayikúngban jí tɔn é tɔn wu—enɛ wɛ nyí azɔwanú lɛ jí kpinkpɔn, nukɔn ninɔ nú azɔ̌ yɛhwexóɖiɖɔ ɔ tɔn, kpo nùkpinkplɔn mǐ gbɔn agun mǐtɔn lɛ gblamɛ kpo. Enɛ wu ɔ, bo na dó na mǐ nǔ e sín hudo mǐ ɖó hwenu e mǐ ɖó hudo tɔn dó é ɔ, “deví gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ ɔ” nɔ má nùɖuɖu gbigbɔ tɔn gbɔn wema e mǐ nɔ zán ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ lɛ é kpo tuto e è nɔ sɔ́ ɖó nukɔn nú mǐ ɖò kplé alǒ kpléɖókpɔ́ mǐtɔn lɛ jí lɛ é kpo gblamɛ.
Deví ɔ nyí gbejinɔtɔ́ ɖò nugbǒ Biblu tɔn lɛ kpo azɔ̌ wɛnɖagbe jijla tɔn e è sɔ́ d’así n’i ɔ kpo mɛ, bo lɛ́ nyí ayiɖotenanɔ ɖò lee é nɔ sɔ́ nùnywɛ dó kpé nukún dó nǔ Klisu tɔn lɛ wu ɖò ayikúngban jí gbɔn ɔ mɛ. (Mɛsɛ́dó 10:42) Jehovah ɖò sínsɛ́n kpo nùɖuɖu gbigbɔ tɔn gégě kpo sɔ́ dó dó nú azɔ̌ deví ɔ tɔn wɛ.—Isaïe 60:22; 65:13.
Mɛ̌ Jezu ka ɖè bɔ é na nɔ na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn ahwanvu tɔn lɛ?
Ali tɛ lɛ nu deví ɔ ka nyí gbejinɔtɔ́ bo lɛ́ nyí ayiɖotenanɔ ɖè?


text:
Namɔ Ji Yehowa?
Hetoo ni Biblia lɛ kɛhãa
Yehowa ji mɔ ni Bɔ nibii fɛɛ, lɛ ji anɔkwa Nyɔŋmɔ ni yɔɔ Biblia lɛ mli lɛ. (Kpojiemɔ 4:
Biblia lɛ jieɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i ni nɔ bɛ lɛ kpo akɛ no ji Yehowa. (2 Mose 3:
Gbɛ́i Yehowa lɛ ji Ga gbɛi ni aná kɛjɛ gbɛ́i ni akɛtsɛɔ Nyɔŋmɔ yɛ Hebri mli, ni ji miŋmaa okadii ejwɛ יהוה (YHWH) lɛ, ni ale lɛ akɛ Tetragrammaton lɛ. Aleee bɔ ni blema Hebribii lɛ tsɛ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ pɔtɛɛ amɛhã. Kɛ̃lɛ, jeee ŋmɛnɛ akɛ gbɛ́i “Yehowa” ni Blɔfomɛi tsɛɔ lɛ Jehovah lɛ bɔi nitsumɔ; gbɛ́i Jehovah lɛ je kpo klɛŋklɛŋ kwraa yɛ Blɔfo Biblia ni William Tyndale tsɔɔ shishi yɛ afi 1530 lɛ mli. *
Mɛni hewɔ aleee bɔ ni atsɛɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ ahãa yɛ blema Hebri mli lɛ?
Abɛ niŋmaa okadii ni Blɔfo tsɛɔ lɛ vowels lɛ yɛ Blema Hebri niŋmai lɛ amli, kɔnsonant pɛ amɛyɔɔ. Kɛ́ Hebrinyo miikane lɛ, ewaaa haaa lɛ akɛ ekɛ vowels gbɛɛmɔi ni sa lɛ baawo mli ni ebaatsɛ lɛ pɛpɛɛpɛ. Kɛ̃lɛ, be ni agbe Hebri Ŋmalɛi (“Kpaŋmɔ Momo”) lɛ naa lɛ, Yudafoi komɛi ná susumɔ ni ejaaa akɛ esaaa akɛ atsɛɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ kwraa. Kɛ́ amɛkane ŋmalɛ ko ni Nyɔŋmɔ gbɛ́i yɛ mli lɛ, amɛkɛ nɔ kroko ni ji “Nuŋtsɔ” loo “Nyɔŋmɔ” yeɔ najiaŋ. Be ni afii lɛ hoɔ lɛ, susumɔ ni ejaaa nɛɛ gbɛ eshwa, ni fiofio lɛ, bɔ ni atsɛɔ gbɛ́i lɛ ahãa lɛ balaaje kwraa. *
Mɛi komɛi susu akɛ atsɛɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ akɛ “Yahweh,” mɛi krokomɛi hu hiɛ susumɔ kroko. Yɛ Ŋshɔ ni Egbo Wolokpo lɛ fã ko mli lɛ, Hela Biblia lɛ tsɔɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ shishi akɛ Iao yɛ Mose wolo ni ji etɛ lɛ mli. Mra beiaŋ Hela woloŋmalɔi komɛi hu kɛɛ atsɛɔ lɛ Iae, I·a·beʹ, kɛ I·a·ou·eʹ, shi amɛteŋ eko kwraa nyɛɛɛ atsɔɔ akɛ nakai ji bɔ ni blema Hebribii lɛ tsɛ lɛ. *
Susumɔi ni ejaaa ni kɔɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ he yɛ Biblia lɛ mli
Susumɔ ni ejaaa: Biblia shishitsɔɔmɔi ni anaa gbɛ́i “Yehowa” lɛ yɛ mli lɛ tsɔɔ akɛ shishitsɔɔlɔi lɛ diɛŋtsɛ kɛwo mli.
Anɔkwa sane: Hebri wiemɔ kɛhã Nyɔŋmɔ gbɛ́i ni akɛ Tetragrammaton lɛ damɔ shi kɛhã lɛ jeɔ kpo shii 7,000 sɔŋŋ yɛ Biblia lɛ mli. * Biblia shishitsɔɔlɔi babaoo jeɔ gbɛ amɛjieɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ yɛ Biblia lɛ mli, ni amɛkɛ gbɛnaa gbɛ́i tamɔ “Nuŋtsɔ” yeɔ najiaŋ.
Susumɔ ni ejaaa: Ehe ehiaaa ni Nyɔŋmɔ ofe lɛ aná gbɛ́i srɔto ko.
Anɔkwa sane: Nyɔŋmɔ diɛŋtsɛ kɛ mumɔ tsirɛ mɛi ni ekɛtsu nii kɛŋmala Biblia lɛ ni amɛŋmala egbɛ́i shii akpei babaoo; kɛfata he lɛ, ekɛɔ mɛi ni jáa lɛ lɛ akɛ amɛkɛ egbɛ́i atsɛ lɛ. (Yesaia 42:8; Yoel 2:32; Maleaki 3:16; Romabii 10:13) Anɔkwa, Nyɔŋmɔ wie eshi amale gbalɔi ni bɔ mɔdɛŋ koni amɛhã mɛi ahiɛ akpa egbɛ́i lɛ nɔ lɛ.
Susumɔ ni ejaaa: Kɛ́ wɔbaanyiɛ nɔ ni Yudafoi lɛ fee lɛ sɛɛ lɛ, belɛ esa akɛ ajie Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ kɛje Biblia lɛ mli.
Anɔkwa sane: Eji anɔkwale akɛ Yudafoi atsɔɔlɔi lɛ ekomɛi kpoo akɛ amɛbaatsɛ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ. Kɛ̄lɛ, amɛjieee yɛ amɛ-Bibliai amli. Fɛɛ mli lɛ, Nyɔŋmɔ sumɔɔɔ akɛ wɔkɛ gbɔmɛi akusumii ni teɔ shi woɔ emlai lɛ tsuɔ nii.
Susumɔ ni ejaaa: Esaaa akɛ akɛ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ tsuɔ nii yɛ Biblia lɛ mli ejaakɛ aleee bɔ ni Hebribii lɛ tsɛ lɛ.
Anɔkwa sane: Susumɔ nɛɛ tsɔɔ akɛ belɛ Nyɔŋmɔ miitao ni mɛi ni wieɔ wiemɔi srɔtoi lɛ fɛɛ atsɛ egbɛ́i lɛ ni egbɛɛ pɛpɛɛpɛ. Shi Biblia lɛ tsɔɔ akɛ, Nyɔŋmɔ jálɔi ni hi shi yɛ blema lɛ wie wiemɔi srɔtoi ni amɛtsɛ mɛi agbɛ́i yɛ gbɛi srɔtoi anɔ.
Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, susumɔ Israel kojolɔ Yoshua he. Klɛŋklɛŋ afi oha lɛŋ Kristofoi ni wieɔ Hebri lɛ tsɛ lɛ Yehoh·shuʹaʽ, ni mɛi ni wieɔ Greek lɛ tsɛɔ lɛ I·e·sousʹ. Biblia lɛ kɛ bɔ ni Helabii lɛ tsɛɔ Yoshua Hebri gbɛ́i lɛ tsuɔ nii, ni no tsɔɔ akɛ Kristofoi lɛ nyiɛ nakai nɔkwɛmɔnɔ lɛ sɛɛ ni amɛkɛ bɔ ni atsɛɔ mɛi agbɛ́i yɛ wiemɔ pɔtɛɛ ko mli lɛ tsu nii.
Abaanyɛ akɛ shishitoo mla nɛɛ atsu nii kɛtsɔɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ shishi. Jeee bɔ ni atsɛɔ lɛ ahãa lɛ ji nɔ ni he hiaa titri, moŋ lɛ esa akɛ akwɛ ni akɛ gbɛ́i lɛ awo hei fɛɛ ni ejeɔ kpo yɛ Biblia lɛ mli.
^ kk. 5 Be ni Tyndale tsɔɔ Biblia lɛ mli klɛŋklɛŋ woji enumɔ shishi lɛ, ekɛ gbɛ́i ni ji “Iehouah” lɛ tsu nii. Be ni be shwieɔ mli lɛ, Blɔfo wiemɔ lɛ batsake, ni no hã bɔ ni aspɛliɔ Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ hu tsake. Ákɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, Be ni Henry Ainsworth tsɔɔ Biblia wolo ni ji Lala lɛ shishi yɛ afi 1612 lɛ, hei fɛɛ ni Nyɔŋmɔ gbɛ́i lɛ je kpo yɛ lɛ, ekɛ “Iehovah” wo jɛmɛ. Be ni efee tsakemɔi komɛi yɛ nakai Biblia lɛ mli yɛ afi 1639 lɛ ekɛ gbɛ́i “Jehovah” ni ji Yehowa lɛ, tsu nii. Nakai nɔŋŋ mɛi ni tsɔɔ American Standard Version Biblia ni akala yɛ 1901 lɛ shishi lɛ kɛ gbɛ́i Yehowa lɛ tsu nii yɛ hei fɛɛ ni eje kpo yɛ Hebri ŋmalɛi lɛ amli lɛ.
^ kk. 7 The New Catholic Encyclopedia, Second Edition, Volume 14, baafa 883-
^ kk. 8 Kɛhã enɛ he saji krokomɛi lɛ, kwɛmɔ appendix A4, “The Divine Name in the Hebrew Scriptures” ni yɔɔ New World Translation of the Holy Scriptures mli lɛ.
^ kk. 11 Kwɛmɔ wolo ni ji Theological Lexicon of the Old Testament, Volume 2, Baafa 523-