text:
BIBLU NƆ HUZU GBƐZÁN MƐTƆN
Nú Nyɛ ɔ, Mawu Tíìn Ǎ
È JÌ MÌ ÐÒ: 1974
TÒ CE: REPUBLIQUE DEMOCRATIQUE ALLEMANDE
TAN CE: UN ÐI ÐƆ MAWU ÐĚ TÍÌN Ǎ
NǓ E UN WÀ WÁ YÌ LƐ É
È jì mì ɖò gletoxo ɖé mɛ ɖò Saxe, ɖò République démocratique allemande (RDA) ɖ’ayǐ tɔn mɛ. Wanyiyi nɔ ɖò xwégbe, bɔ mɛjitɔ́ ce lɛ kplɔ́n mì walɔ ɖagbe lɛ. Communiste sín tò ɖé wɛ RDA nyí hwenɛnu, enɛ wu ɔ, nú mɛ e ɖò Saxe lɛ é gègě ɔ, sinsɛn nyí nùjɔnǔ ɖé ǎ. Nú nyɛ ɔ, Mawu tíìn ǎ. Tamɛ-núkplɔnmɛ wè wɛ wà nǔ dó gbɛzán ce sín xwè 18 nukɔntɔn lɛ wu tawun: Nǔmaɖi ɖɔ Mawu tíìn (athéisme) kpo Communisme kpo.
Etɛwu Communisme ka dɔn mì mɔ̌? Ðó un yí wǎn nú linlin e ɖɔ ɖɔ mɛ lɛ bǐ ɖò zɛ̌nzɛ̌n é wutu. Gɔ́ na ɔ, un lin ɖɔ è ɖó na má nǔɖokan lɛ bǐ ɖó zɛ̌nzɛ̌n, enɛ na zɔ́n bɔ dɔkunnɔ heelu kpo yatɔ́nɔ heelu kpo ɖě sɔ́ na ɖè ǎ. Enɛ wu ɔ, un hɛn alɔnu ce ján ɖò gbɛ̌ta mɛ winnyawinnya lɛ tɔn Communiste tɔn ɖé mɛ. Hwenu e un ɖó xwè 14 é ɔ, un nɔ zán hwenu gègě dó w’azɔ̌ ɖò tuto wema vúnvún cyancyan tɔn ɖé mɛ. Gǎn e un dó lɛ é víví nú toxo Aue tɔn sín gǎn lɛ tawun, bɔ ye d’ajɔ mì. Un kpò ɖò kpɛví có, un tuùn toxóɖɔtɔ́ nukúnɖeji RDA tɔn ɖé lɛ. Un mɔ ɖɔ nǔ ɖagbe lɛ gbé nya wɛ un ɖè, bɔ sɔgudo ce ko nyɔ́.
Ajijimɛ kpowun ɔ, gbɛ̀ ce huzu. Ðò 1989 ɔ, è mu Dǒ Berlin tɔn lɛ, b’ɛ sín enɛ wu bɔ kplékplé Communiste tɔn Zǎnzǎnhweji Elɔpu tɔn ɔ lɔmɔ̌ j’ayǐ. Awě ɖě dɔn ɖevo wá. Zaan ɔ, un ɖ’ayi wu ɖɔ nǔagɔwiwa wɛ gɔ́ RDA. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, è wà nǔ xá mɛ ɖěɖee ma nɔ gudo nú Communisme ǎ lɛ é cí nǔ ɖɔ ye kún nyí toví jɔ toví ó ɖɔhun. Nɛ̌ nǔ ka sixu nyí mɔ̌ gbɛn? Mǐ mɛ Communiste lɛ ɖi nǔ ɖɔ mɛ lɛ bǐ ɖò zɛ̌nzɛ̌n à cé? Dlɔ̌ kúkú kpowun wɛ Communisme ɔ ka nyí à? Ado jɛ huhu mì jí tawun.
Enɛ wu ɔ, un ɖyɔ nǔ e gbé nya wɛ un ɖè lɛ é, bo sɔ́ ayi ɖó nùxixo kpo desɛ́ɛn ɖiɖe kpo jí. Ðó un sixu kplɔ́n nùxixo ɖò wemaxɔmɛ e è nɔ kplɔ́n nùxixo ɖè é ɖé, bo tlɛ sixu yì kplɔnyiji-alavɔ tɔn wutu ɔ, un nɔ mɔ ɖɔ un na nyí hansinɔ ɖé. Gɔ́ na ɔ, un jó walɔ ɖagbe e un kplɔ́n ɖò vǔ lɛ é bǐ dó. Nǔ e nyí nùjɔnǔ nú mì dìn é wɛ nyí ɖɔ má ɖu gbɛ̀, bo tlɛ na nɔ tɔ́n xá ɖyɔvǐ gègě ɖò hwe ɖokpo ɔ nu. Amɔ̌, nùxixo, desɛ́ɛn ɖiɖe, kpo jlokoko gbɛ̀ zinzan kpo ɖè adohuhu ce kpò ǎ. Desɛ́ɛn e un nɔ ɖè lɛ é tlɛ nɔ xlɛ́ xɛsiɖiɖi ɖaxó é jí un ɖè é. Etɛ sɔgudo ka hɛn nu? Bɔ etɛwu mǐ ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ?
Hwenu e un wá mɔ xósin e ɖó nukún wɛ un ɖè lɛ é ɔ, ye kpaca mì. Gbadanu ɖokpo ɖò wemaxɔmɛ ɔ, un jinjɔn ayǐ xá gbɛ̌ta wemaxɔmɛvi lɛ tɔn ɖé bɔ ye ɖò xó ɖɔ dó sɔgudo wu wɛ. Mandy * nyí wemaxɔmɛvi ɖé bo lɛ́ nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ mɛ. Gbadanu enɛ ɔ, é xlɛ́ ali ɖagbe ɔ mì. É ɖɔ: “Andreas, enyi a jló na mɔ xósin nú nùkanbyɔ towe lɛ dó gbɛ̀ kpo sɔgudo kpo wu hǔn, gbějé Biblu ɔ kpɔ́n ganji.”
Un kudeji bǐ ǎ có, un wá gbeta ɔ kɔn bo na ba xósin lɛ ɖò Biblu mɛ. Mandy ɖɔ nyì ni kpɔ́n Daniyɛli wemata 2, bɔ nǔ e un xà ɖò finɛ é kpaca mì tawun. Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ ɖɔ acɛkpikpa ɖaxó gbɛ̀ ɔ tɔn ɖebɔdoɖewu ɖé lɛ xó, bɔ nǔwiwa yetɔn na gbà ayǐ kaka jɛ azǎn mǐtɔn gbè. Mandy xlɛ́ nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn e kúnkplá sɔgudo é ɖevo lɛ mì. Un ɖò xósin mɔ nú nùkanbyɔ ce lɛ wɛ dìn lo! Amɔ̌, mɛ̌ mɛ̌ e ka wlan nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ lɛ, bɔ mɛ̌ ka sixu ɖɔ xó dó sɔgudo wu b’ɛ sɔgbe pɛ́pɛ́pɛ́ gbɔn mɔ̌? Mawu ka tíìn vlafo wɛ à?
LEE BIBLU HUZU GBƐZÁN CE GBƆN É
Mandy xlɛ́ mì asú kpo asì kpo Kúnnuɖetɔ́ Horst kpo Angelika kpo, bɔ ye d’alɔ mì, bɔ un mɔ nukúnnú jɛ Xó Mawu tɔn mɛ d’eji. Tlolo jɛn un ɖ’ayi wu ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ kɛɖɛ wɛ nyí sinsɛn e ɖò tuto jí bo nɔ zán nyikɔ Mawu ɖesunɔ tɔn Jehovah ɔ, lobo nɔ lɛ́ dɔn mɛ lɛ sín ayi wá jí é. (Ðɛhan 83:18, nwt; Matie 6:9) Un kplɔ́n ɖɔ Jehovah Mawu hun ali nú gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi ayikúngban jí tɔn ɖé mɛ. Ðɛhan 37:9 ɖɔ: “Tò [ayikúngban] ɔ na nyí mɛ e ɖeji dó Mawu Mavɔmavɔ wu lɛ tɔn.” Nukúnɖiɖo enɛ sín ali e è hun nú mɛ ɖěɖee ɖò gǎn dó wɛ bo na zán gbɛ̀ sɔgbe xá nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn Mawu tɔn e ɖò Biblu mɛ lɛ é bǐ é dɔn mì tawun.
Amɔ̌, lee un ko nɔ zán gbɛ̀ gbɔn é huzuhuzu sɔgbe xá Biblu vɛwǔ nú mì. Nukɔnyiyi e un ɖó ɖò nùxixo mɛ é zɔ́n bɔ un nɔ gó, enɛ wu ɔ, un ɖó na tó kplɔ́n mɛɖesɔhwe hwɛ̌. Gɔ́ na ɔ, nùblibliwiwa gbɛ̀ e un zán é jijodo bɔwǔ nú mì ǎ. Suúlu, nùblawukúnúmɛ, kpo xomɛnyínyɔ́ kpo e Jehovah nɔ ɖexlɛ́ mɛ ɖěɖee ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na zán nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ lɛ é sù nukún ce mɛ kpɔ́n!
Communisme kpo nǔmaɖi ɖɔ Mawu tíìn kpo kplɔ́n mì ɖò xwè ce 18 nukɔntɔn lɛ mɛ; bɔ sín hwe enɛ nu ɖido ɔ, Biblu ko jɛ gbɛzán ce huzu jí. Nǔ e un kplɔ́n é zɔ́n bɔ adohu adohu e un nɔ ɖó dó sɔgudo wu é ɖó te, bo lɛ́ zɔ́n bɔ gbɛzán ce ɖó nu. Ðò 1993 ɔ, un bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn, bɔ ɖò 2000 ɔ, un wlí alɔ xá Tabitha, nùɖitɔ́ hàtɔ́ tewungbeju ɖé wɛ n’i. Mǐ nɔ zán hwenu lee mǐ kpéwú gbɔn é bo nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ Biblu ɔ mɛ. Communisme kpo nǔmaɖi ɖɔ Mawu tíìn kpo wà nǔ dó mɛ e mǐ nɔ xò gò lɛ é gègě wu nyɛ ɖɔhun. Enyi un xlɛ́ lee ye na tuùn Jehovah gbɔn é ye ɔ, un nɔ ɖó awǎjijɛ tawun.
LÈ E UN MƆ LƐ É
Hwenu e un jɛ gbɛ̌ dó kpo Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ kpo jí é ɔ, mɛjitɔ́ ce lɛ sìn xomɛ. É ɖò mɔ̌ có, sín hwenɛnu ɖido ɔ, ye jɛ ɖagbe e gbɛ̌dido xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ wà nú mì é mɔ jí. É víví nú mì ɖɔ dìn ɔ, ye nɔ xà Biblu bo nɔ lɛ́vɔ yì kplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn lɛ.
Ðó Tabitha kpo nyì kpo nɔ xwedó wě e Biblu ɖè xá asú kpo asì kpo lɛ é ganji wutu ɔ, alɔwliwli mǐtɔn ɖó awǎjijɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, wěɖexámɛ e ɖɔ ɖɔ asú kpo asì kpo lɛ ni nɔ gbeji nú yeɖée lɛ é xwixwedó kpó ɖò alɔwliwli mǐtɔn hɛn lidǒ d’eji wɛ.—Eblée lɛ 13:4.
Xɛsi sɔ́ nɔ ɖi mì dó gbɛ̀ ce wu ǎ, bɔ ado sɔ́ nɔ hu mì dó sɔgudo wu ǎ. Un nɔ mɔ ɖɔ un ɖò kplékplé nùɖitɔ́ hàtɔ́ e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é tɔn sín xwédo e nɔ ɖu fífá jɔ fífá kpo bǔninɔ kpo sín vivǐ é ɖé mɛ. Mǐ nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ɖò xwédo enɛ mɛ ǎ. Nùɖé wɛ bɔ un ko ɖi nǔ na, bo jló na zán ɖò gbɛzán ce bǐ mɛ.
^ akpá. 12 È ɖyɔ nyikɔ ɔ.


c: text/html

text:
WEMATA 14
Xwédo Towe Sixu Nɔ Awǎjijɛ Mɛ
1, 2. Etɛ Jehovah ka jló nú xwédo lɛ?
JEHOVAH MAWU wɛ nɔ alɔwliwli nukɔntɔn ɔ nu. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ é bló nyɔnu nukɔntɔn ɔ, bo “kplá ɛ yì jó nú sunnu ɔ.” É víví nú Adamu kaka b’ɛ ɖɔ: “Áahɛɛnnɛ! Nyì ɖɔhun ɖokpo ɖíe lo. Xú tɔn lɛ cí xú ce ɖɔhun, agbaza tɔn cí agbaza ce ɖɔhun.” (Bǐbɛ̌mɛ 2:22, 23) Enɛ xlɛ́ mǐ ɖɔ Jehovah jló ɖɔ mɛ e wlí alɔ lɛ é ni nɔ awǎjijɛ mɛ.
2 Amɔ̌, é blawu ɖɔ mɛ gègě kún nɔ mɔ awǎjijɛ ɖò xwédo yetɔn mɛ ó. É ɖò mɔ̌ có, nugbodòdó gègě wɛ ɖò Biblu mɛ bo na d’alɔ hagbɛ̌ xwédo tɔn lɛ bǐ bɔ ye na bló bɔ gbɛzán xwédo tɔn yetɔn na kpa ye bɔ ye na lɛ́ ɖu vivǐ kpɔ́ninɔ tɔn.—Luki 11:28.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ ASÚ LƐ SÍ É
3, 4. (a) Nɛ̌ asú ɖé ka ɖó na wà nǔ xá asì tɔn gbɔn? (b) Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ asú ɖé kpo asì tɔn kpo ni nɔ sɔ́ hwɛ kɛ yeɖée?
3 Biblu ɖɔ ɖɔ asú ɖagbe ɖé ɖó na nɔ wà nǔ xá asì tɔn kpo wanyiyi kpo kpodo sísí kpan. Kɛnklɛn xà Efɛzinu lɛ 5:25-29. Asú ɖé ɖó na nɔ wà nǔ xá asì tɔn kpo wanyiyi kpo hwebǐnu. É na nɔ lɛ́vɔ cyɔn alɔ jǐ tɔn, kpé nukún dó wǔ tɔn, bo na nyì alɔ nú nǔ ɖebǔ e sixu hɛn nǔ gblé dó wǔ tɔn é.
4 Amɔ̌, etɛ asú ɖé ka sixu wà hwenu e asì tɔn wà nǔ nyì dò é? È ɖɔ nú asú lɛ ɖɔ: “Mi [nɔ] yí wǎn nú asì mitɔn lɛ; mi ma nyla hun dó ye ó.” (Kolosinu lɛ 3:19) Asú lɛ emi, mi flín ɖɔ emi lɔ nɔ wà nǔ nyì dò. Bɔ enyi mi jló ɖɔ Mawu ni sɔ́ hwɛ kɛ emi ɔ, mi ɖó na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ asì mitɔn lɛ. (Matie 6:12, 14, 15) Enyi asú ɖé kpo asì tɔn kpo nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ yeɖée ɔ, é na zɔ́n bɔ alɔwliwli yetɔn na nɔ awǎjijɛ mɛ.
5. Aniwu asú ɖé ka ɖó na nɔ wlí yɛ̌yi nú asì tɔn?
5 Jehovah nɔ ɖó nukún ɖò asú ɖé sí ɖɔ é ni nɔ wlí yɛ̌yi nú asì tɔn. Asú ɖé ɖó na nɔ lin nǔ kpɔ́n ganji dó hudo asì tɔn tɔn lɛ wu. Nǔ titewungbe ɖé wɛ nyí enɛ. Enyi asú ɖé ma nɔ wlíbò nú asì tɔn ganji ǎ ɔ, Jehovah sixu gɔn tó ɖó ɖɛ tɔn lɛ. (1 Piyɛ́ɛ 3:7) Nǔ e nɔ bló bɔ gbɛtɔ́ lɛ nɔ xɔ akwɛ nú Jehovah é wɛ nyí ɖɔ ye ni yí wǎn n’i. É nɔ cyan sunnu lɛ ɖò nyɔnu lɛ mɛ ǎ.
6. Nɛ̌ asú ɖé kpo asì tɔn kpo ka sixu huzu “mɛ ɖokpo géé” gbɔn?
6 Jezu tinmɛ ɖɔ asú ɖé kpo asì tɔn kpo “sɔ́ ɖò mɛ wè nyí wɛ ǎ, loɔ, ye huzu mɛ ɖokpo géé.” (Matie 19:6) Ye nɔ nɔ gbeji nú yeɖée, bo na lɔn gbeɖé bo ɖóxó xá mɛ ɖevo ǎ. (Nùnywɛxó 5:15-21; Eblée lɛ 13:4) Asú lɛ kpo asì lɛ kpo ɖó na nɔ kpé nukún dó hudo xóɖóxámɛ tɔn yeɖée tɔn wu bo na nyí cejɛnnabinɔ ǎ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 7:3-5) Asú ɖé ɖó na nɔ flín xó elɔ: “Mɛɖebǔ gbɛ́ wǎn nú agbaza éɖesunɔ tɔn kpɔ́n gbeɖé ǎ; é nyɔ́ wà ɔ, be wɛ é nɔ lé na, bo nɔ na ɛ nùɖuɖu.” Enɛ wu ɔ, é ɖó na yí wǎn nú asì tɔn bo na nɔ lɛ́ wlíbò n’i. Asì ɖé nɔ jló ɖɔ asú emitɔn ni nɔ nyɔ́ xomɛ dó emi wu bo yí wǎn nú emi hú nǔ ɖevo ɖebǔ.—Efɛzinu lɛ 5:29.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ ASÌ LƐ SÍ É
7. Etɛwu xwédo ɖé ka ɖó hudo gǎn ɖé tɔn?
7 Xwédo ɖokpo ɖokpo ɖó hudo gǎn ɖé tɔn, é wɛ nyí ɖɔ mɛ e na xlɛ́ ali mɛ bɔ nǔ bǐ na yì linsinlinsin ɖò xwédo ɔ mɛ é. Ðò 1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3 mɛ ɔ, Biblu ɖɔ: “Klisu nyí gǎn nú sunnu bǐ; asisúnɔ nyí gǎn nú asì tɔn, bɔ Mawu ka nyí gǎn nú Klisu.”
8. Nɛ̌ asì ɖé ka sixu ɖó sísí ɖaxó nú asú tɔn gbɔn?
8 Asú lɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyì dò. Amɔ̌, enyi asì ɖé nɔ nɔ gudo nú gbeta e kɔn asú tɔn nɔ wá lɛ é lobo nɔ sɔ́ jlǒ dó wà nǔ ɖó kpɔ́ xá ɛ ɔ, xwédo ɔ bǐ nɔ ɖu lè tɔn. (1 Piyɛ́ɛ 3:1-6) Biblu ɖɔ: “Nyɔnu ɖokpo ɖokpo ɖó na sí asú tɔn.” (Efɛzinu lɛ 5:33) Enyi asú ɖé ma ka ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ lɛ xá asì tɔn ǎ ɔ ka ló? É ɖó na nɔ lɛ́ ɖó sísí ɖaxó nú asú tɔn. Biblu ɖɔ: “Nyɔnu lɛ mi, mɔ̌ ɖokpo ɔ, mi hwìhwɛ́ miɖée dó asú mitɔn lɛ glɔ, bonu mɛɖé ɖò ye mɛ, bo ma ɖi nǔ nú Mawuxó ɔ ǎ ɔ, mi na dɔn ɛ gbɔn walɔ mitɔn lɛ gblamɛ, bɔ é na ɖi nǔ. É byɔ ɖɔ mi ni ɖɔ xó ɖé ǎ; ɖó ye na mɔ lee zinzan mitɔn mɛ́, bo ɖó sísí gbɔn é.” (1 Piyɛ́ɛ 3:1, 2) Kpɔ́ndéwú ɖagbe asì ɖé tɔn sixu d’alɔ asú tɔn b’ɛ na mɔ nukúnnú jɛ nùɖiɖi tɔn wu bo ɖó sísí na.
9. (a) Etɛ asì ɖé ka sixu wà hwenu e linlin tɔn lɛ gbɔn vo nú asú tɔn tɔn lɛ é? (b) Wěɖexámɛ tɛ ka ɖò Titu 2:4, 5 mɛ nú asì lɛ?
9 Etɛ asì ɖé ka sixu wà hwenu e linlin tɔn lɛ gbɔn vo nú asú tɔn tɔn lɛ é? É ɖó na ɖɔ linlin éyɛtɔn lɛ nú asú tɔn kpo sísí kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Sala ɖɔ nùɖé gbè ɖokpo b’ɛ jɛji nú Ablaxamu ǎ, amɔ̌, Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ: “Yǐ gbè nú nǔ e Sala na byɔ we lɛ bǐ.” (Bǐbɛ̌mɛ 21:9-12) É yá bonu gbeta e kɔn asú Klisanwun ɖé na wá é na gbà sɛ́n Biblu tɔn lɛ ǎ, enɛ wu ɔ, asì tɔn ɖó na nɔ gudo n’i. (Mɛsɛ́dó 5:29; Efɛzinu lɛ 5:24) Asì ɖagbe ɖé na nɔ kpé nukún dó xwédo tɔn wu. (Xà Titu 2:4, 5.) Hwenu e asú tɔn kpo vǐ tɔn lɛ kpo mɔ lee é nɔ wà azɔ̌ syɛnsyɛn lɛ dó ta yetɔn mɛ gbɔn é ɔ, wǎn e ye yí n’i é kpo sísí e ye ɖó n’i é kpo nɔ lɛ́vɔ jɛji.—Nùnywɛxó 31:10, 28.
10. Etɛ Biblu ka ɖɔ dó kínklán kpo mɛ gbigbɛ́ kpo wu?
10 Hweɖelɛnu ɔ, asú kpo asì kpo lɛ nɔ yawu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na klán alǒ gbɛ́ emiɖée. É ɖò mɔ̌ có, Biblu ɖɔ, “nyɔnu e da asú ɔ ɖó na jó asú tɔn dó ǎ” bɔ “sunnu ɖě ka ɖó na nya asì tɔn ǎ.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 7:10, 11) Ninɔmɛ syɛnsyɛn ɖé lɛ sixu zɔ́n bɔ asú kpo asì kpo ɖé klán, amɔ̌, gbeta enɛ kɔn wíwá nyí nǔ vlɛkɛsɛ́ɛ ɖé kpowun ǎ. Mɛ gbigbɛ́ ɔ ka ló? Biblu xlɛ́ ɖɔ hwɛjijɔ ɖokpo géé e wu è sixu gbɛ́ mɛ é wɛ nyí ɖɔ asú ɖé alǒ asì ɖé ɖóxó xá mɛ e é ma wlí alɔ xá ǎ é.—Matie 19:9.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ MƐJITƆ́ LƐ SÍ É
11. Etɛ sín hudo vǐ lɛ ka ɖó hú nǔ ɖevo ɖebǔ?
11 Mɛjitɔ́ lɛ emi, mi nɔ zán hwenu gègě dó nɔ kpɔ́ xá vǐ mitɔn lɛ. Vǐ mitɔn lɛ ɖó hudo mitɔn, bɔ hú nǔ bǐ ɔ, é byɔ ɖɔ mi ni kplɔ́n nǔ ye dó Jehovah wu.—Sɛ́nflínmɛ 6:4-9.
12. Etɛ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu wà bo cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí?
12 Gbɛ̀ Satáan tɔn fɔ́n bo ɖò nylànylá d’eji wɛ, bɔ mɛɖé lɛ tíìn bo sixu jló bo na hɛn nǔ gblé dó vǐ mitɔn lɛ wu, kaka bo tlɛ ɖóxó xá ye. Xóɖiɖɔ dó xó enɛ jí nɔ vɛwǔ nú mɛjitɔ́ ɖé lɛ. Amɔ̌, mɛjitɔ́ lɛ ɖó na nɔ gb’akpá nú vǐ yetɔn lɛ dó mɛ mɔhun lɛ wu bo kplɔ́n ye lee ye sixu xò gló ye gbɔn é. Mɛjitɔ́ lɛ emi, mi ɖó na cyɔn alɔ vǐ mitɔn lɛ jí. *—1 Piyɛ́ɛ 5:8.
13. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ gbɔn?
13 Azɔ̌ mɛjitɔ́ lɛ tɔn wɛ é nyí ɖɔ ye ni kplɔ́n lee vǐ yetɔn lɛ na nɔ wà nǔ gbɔn é ye. Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n vǐ towe lɛ gbɔn? É ɖò dandan ɖɔ a ni nɔ ɖè vǐ towe lɛ ɖó ali jí, amɔ̌, a ɖó na nɔ kplɔ́n ye kpo hunnylanylá kpo alǒ dó adaka mɛ gbeɖé ǎ. (Jelemíi 30:11) Enɛ wu ɔ, ma dɔn tó nú vǐ towe lɛ hwenu e a ɖò xomɛsin jí é gbeɖé ó. Xó towe lɛ ɖó na “nɔ gblewu [ye] hwǐ ɖɔhun” ǎ. (Nùnywɛxó 12:18) Kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye ni mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu ye ɖó na nɔ setónú é mɛ.—Efɛzinu lɛ 6:4; Eblée lɛ 12:9-11; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 30gɔ́ ɔ.
NǓ E MAWU ÐÓ NUKÚN ÐÒ VǏ LƐ SÍ É
14, 15. Etɛwu vǐ lɛ ka ɖó na nɔ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ?
14 Jezu nɔ setónú nú Tɔ́ tɔn hwebǐnu, enyi é na bo tlɛ vɛwǔ ɔ nɛ. (Luki 22:42; Jaan 8:28, 29) Jehovah lɔ nɔ ɖó nukún ɖɔ vǐ lɛ ni nɔ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ.—Efɛzinu lɛ 6:1-3.
15 Vǐ lɛ emi, enyi mi na bo tlɛ mɔ ɖɔ é vɛwǔ bonu mi na setónú nú mɛjitɔ́ mitɔn lɛ hǔn, mi flín ɖɔ enyi emi setónú ɔ, Jehovah kpo mɛjitɔ́ mitɔn lɛ kpo sín xomɛ nɔ hun dó mi wu. *—Nùnywɛxó 1:8; 6:20; 23:22-25.
16. (a) Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛnkpɔn bo na sísɛ́ mɛ winnyawinnya lɛ bɔ ye na wà nǔ e nyla é gbɔn? (b) Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ a ni zun xɔ́ntɔn xá mɛ e yí wǎn nú Jehovah lɛ é?
16 Awovi sixu zán xɔ́ntɔn towe lɛ kpo mɛ winnyawinnya ɖevo lɛ kpo dó sísɛ́ we nú a na wà nǔ nyanya. É tuùn ɖɔ kɔgbidinúmɛ enɛ jí ɖuɖu ɖè sixu vɛwǔ tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, vǐ nyɔnu Jakɔbu tɔn Dina zun xɔ́ntɔn xá mɛ e ma yí wǎn nú Jehovah ǎ lɛ é. Nǔ enɛ hɛn tagba gègě wá nú é kpo xwédo tɔn kpo. (Bǐbɛ̌mɛ 34:1, 2) Enyi xɔ́ntɔn towe lɛ ma yí wǎn nú Jehovah ǎ ɔ, ye sixu sísɛ́ we bɔ a na wà nǔ e Jehovah gbɛ́ wǎn na é, b’ɛ na hɛn akpɔ̀ gègě wá nú we, xwédo towe, kpo Mawu kpo. (Nùnywɛxó 17:21, 25) Enɛ wu wɛ é ɖò taji tawun ɖɔ a ni zun xɔ́ntɔn xá mɛ e yí wǎn nú Jehovah lɛ é.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33.
XWÉDO TOWE SIXU NƆ AWǍJIJƐ MƐ
17. Azɔ̌ tɛ ka nyí mɛ ɖokpo ɖokpo tɔn ɖò xwédo ɖé mɛ?
17 Enyi hagbɛ̌ xwédo ɖé tɔn lɛ xwedó nùkplɔnmɛ Mawu tɔn lɛ ɔ, ye nɔ nyì alɔ nú wuvɛ̌ kpo tagba gègě kpo. Enɛ wu ɔ, enyi asú wɛ a nyí hǔn, yí wǎn nú asì towe bo nɔ wà nǔ xá ɛ kpo wanyiyi kpo. Enyi asì wɛ a nyí hǔn, nɔ ɖó sísí nú asú towe bo nɔ lɛ́ hwíhwɛ́ hwiɖée dó glɔ tɔn lobo nɔ wà nǔ asì e xó è ɖɔ ɖò Nùnywɛxó 31:10-31 mɛ é ɖɔhun. Enyi mɛjitɔ́ wɛ a nyí hǔn, kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye ni yí wǎn nú Mawu. (Nùnywɛxó 22:6) Enyi tɔ́ wɛ a nyí hǔn, nɔ xlɛ́ ali xwédo towe “ganji.” (1 Timɔtée 3:4, 5; 5:8) Vǐ lɛ emi, mi nɔ setónú nú mɛjitɔ́ mitɔn lɛ. (Kolosinu lɛ 3:20) Mi flín ɖɔ mɛ e ɖò xwédo ɔ mɛ lɛ é bǐ wɛ sixu wà nǔ nyì dò, enɛ wu ɔ, mi nɔ hwìhwɛ́ miɖée bo nɔ byɔ hwɛsɔkɛ miɖée. Nugbǒ ɔ, alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn ɖò Biblu mɛ nú mɛ ɖokpo ɖokpo ɖò xwédo ɔ mɛ.
^ akpá. 12 A sixu mɔ nǔ ɖevo lɛ dó lee a na cyɔn alɔ vǐ towe lɛ jí gbɔn é wu ɖò wemata 32gɔ́ ɔ wema Plọnnu sọn Mẹplọntọ Daho lọ Dè, ee Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖetɔ́n é mɛ.
^ akpá. 15 Vǐ ɖé ɖó na setónú nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ hwenu e ye jló ɖɔ é ni wà nǔ e gbà sɛ́n Mawu tɔn é ǎ.—Mɛsɛ́dó 5:29.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | HWENU E MƐVÍVƐ́ ÐÉ KÚ É
É Nyla Ðɔ È Ni Nɔ Aluwɛ Mɛ Wɛ À?
Azɔn ka ko doya nú we nú hwenu klewun ɖé kpɔ́n à? Vlafo é yawu xwɛ nú we, kaka bɔ a ko ɖibla wɔn lee é nyí gbɔn é lɔ. Amɔ̌, aluwɛ ka ɖò mɔ̌ ǎ. “Nǔ mɔhun ɖě ɖè bo cí aluwɛ jí ‘ɖuɖu ɖè’ ɖɔhun ǎ,” wɛ Dr. Alan Wolfelt wlan ɖò wema tɔn ɖokpo mɛ. É ɖò mɔ̌ có, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Hwenu ɖò yiyi wɛ ɔ, kpo alɔdo mɛ ɖevo lɛ tɔn kpo ɔ, aluwɛ towe na ɖekpo.” (Healing a Spouse’s Grieving Heart)
Ði kpɔ́ndéwú ɔ, kpɔ́n lee tɔ́gbó mǐtɔn Ablaxamu wà nǔ gbɔn hwenu e asì tɔn kú é. Biblu ɖɔ ɖɔ “Ablaxamu jɛ alě na jí bo jɛ Sala ví jí.” Xógbe “jɛ . . . jí” ɔ ɖexlɛ́ ɖɔ hwenu ɖé lɛ wá yì hwɛ̌ cobɔ é ɖu ɖò aluwɛ tɔn jí. * Kpɔ́ndéwú ɖevo wɛ nyí Jakɔbu tɔn, éyɛ ɔ, è blɛ́ ɛ bo ɖɔ ɖɔ gběkanlin ɖé wɛ hu vǐ tɔn Jozɛfu ɔ. É nɔ aluwɛ mɛ “xɔ azǎn,” bɔ xwédo tɔn sín hagbɛ̌ lɛ kpéwú bo dó gbɔ n’i ǎ. Xwè mɔkpan gudo ɔ, kú Jozɛfu tɔn kpò ɖò linkpɔ́n ɖaxó ɖó n’i wɛ.
Mɔ̌ wɛ é nyí gbɔn nú mɛ e ɖò kú mɛvívɛ́ ɖé tɔn sín aluwɛ mɛ éhɔnmɛ lɛ é gègě. Kpɔ́ndéwú wè ɖíe.
“Asú ce Robert kú ɖò azǎn 9gɔ́ Liyasun 2008 tɔn. Zǎnzǎn gbè e gbè alitawovi ɔ jɛ b’ɛ kú ɖ’emɛ é gbɔn vo dó azǎn ɖě lɛ ǎ. Ðò zǎnzǎn sín nùɖuɖu ɔ gudo, lee mǐ ko nɔ bló gbɔn nú é xwè azɔ̌mɛ ɔ é ɔ, mǐ kisi nú mǐɖée, bo kpla’sí kɔ nú mǐɖée, lobo ɖɔ nú mǐɖée ɖɔ ‘Un yí wǎn nú we.’ Xwè ayizɛ́n gudo ɔ, wuvɛ̌ e sè wɛ un ɖè ɔ kpó ɖò finɛ. Un lin ɖɔ un na ɖu ɖò wuvɛ̌ e kú Rob tɔn nɔ hɛn wá nú mì é jí kpɔ́n ǎ.”
—Gail, xwè 60.
“Xwè ko hú 18 dìn bɔ asì ce kú jó mì dó, é ɖò mɔ̌ có, un kpò ɖò dò tɔn jɛ wɛ bo kpó ɖò aluwɛ tɔn mɛ. Hweɖebǔnu e un mɔ nùɖé ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ b’ɛ nyɔ́ kpɔ́n é ɔ, ayi ce bǐ nɔ yì jǐ tɔn, bɔ un nɔ ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ é na ko víví n’i tawun ɖɔ é ni mɔ nǔ e mɔ wɛ un ɖè é.”
—Etienne, xwè 84.
É ɖò gaàn ɖɔ jɔwamɔnú wɛ wuvɛ̌ kpo aluwɛ magbokɔ mɔhun lɛ kpo nyí. Mɛ bǐ nɔ nɔ aluwɛ mɛ ɖò alɔkpa ɖokpo ɔ mɛ ǎ, bɔ xlonɔnú wɛ é na nyí ɖɔ è ni mɔ xó ɖɔ dó lee mɛɖé wà nǔ gbɔn hwenu e awě xò è ɔ wu. Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, enyi mǐ mɔ ɖɔ aluwɛ mɛ ninɔ mǐtɔn zɛkpá hwenu e mɛɖé kú nú mǐ é ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú hwɛ didó mǐɖée. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu ɖò aluwɛ mɛ ninɔ jí gbɔn?
^ akpá. 4 Ablaxamu sín vǐ Izaki lɔmɔ̌ nɔ aluwɛ mɛ nú hwenu gègě. Nɔ tɔn Sala kú é ɔ, é nɔ aluwɛ tɔn mɛ nú xwè atɔn mɔ̌.


text:
JW LIBRARY
Zǎn Historique: Andloyidu
JW Library nɔ hɛn xota kpo wemata Biblu tɔn ɖěɖee a xà lɛ é kpo dó fí ɖé. É sixu d’alɔ we, ɖi kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e a jló na lɛkɔ yì wemafɔ e a ko kpɔ́n wá yì é ɖé jí é.
Bo na dó sixu zán Historique ɔ, xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ:
Lɛkɔ Yì Nǔ E A Ko Hun Wá Yì É Jí
Zǐn Historique sín wuntun ɔ bá mɔ wemafɔ kpo xota e a xà b’ɛ ma lín ǎ lɛ é kpo. Zǐn wemafɔ alǒ xota ɖé ɖò ee tɔ́n lɛ é mɛ bá lɛkɔ yì jí.
Súnsún Nǔ E A Ko Hun Wá Yì É
Zǐn Historique sín wuntun ɔ bá mɔ nǔ e a hun wá yì lɛ é. Zǐn Tout effacer bá súnsún bǐ.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Mai 2014 dó JW Library 1.2, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.


text:
Ye Zé Yeɖée Jó kpo Jlǒ Kpo: Ðò Ghana
A KA tuùn nɔví sunnu ɖé alǒ nɔví nyɔnu ɖé bɔ é sɛ̀ tɛn yì tò ɖevo mɛ, fí e è ɖó hudo wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖè hugǎn é à? A ka kàn nǔ lehun lɛ byɔ hwiɖée kpɔ́n à: ‘Etɛ ka sísɛ́ ye bɔ ye yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò tò ɖevo mɛ? Nɛ̌ ye ka sɔnǔ nú sinsɛnzɔ́ alɔkpa enɛ gbɔn? Nyì lɔ ka sixu wà nǔ mɔhun à?’ Xósin nùkanbyɔ mɔhun lɛ tɔn mimɔ sín wlɛnwín ɖagbe ɖokpo wɛ nyí ɖɔ è ni jó xó nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo enɛ lɛ. Mi bonu mǐ ni wà mɔ̌.
ETƐ KA SÍSƐ́ YE?
Etɛ ka sísɛ́ mi bɔ mi jɛ linlin jí ɖɔ emi na yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò tò ɖevo mɛ, fí e hudo sukpɔ́ ɖè é? Amy e ɖò xwè 35 mɔ̌ ɖó wɛ dìn é gosin États-Unis. É ɖɔ: “Un ko lin tamɛ dó sinsɛnzɔ́wiwa ɖò tò ɖevo mɛ jí nú xwè gègě, amɔ̌, é cí ɖɔ un kún na kpéwú gbeɖé ó ɖɔhun.” Etɛ ka ɖyɔ linlin tɔn? “Ðò 2004 ɔ, asú kpo asì kpo e ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Bélize é ɖé ylɔ mì ɖɔ má wá wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ xá emi nú sun ɖokpo. Nǔ e un wà é nɛ, b’ɛ ka víví nú mì tawun! Xwè ɖokpo gudo ɔ, un sɛ̀ tɛn yì Ghana bo nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖò dɔ̌n.”
Xwè ɖé lɛ ɖíe ɔ, Stephanie e ko ɖibla ɖó xwè 30 dìn, bɔ é lɔ gosin États-Unis é gbéjé ninɔmɛ tɔn kpɔ́n ganji bo lin ɖɔ: ‘Lanmɛ ce ɖò ganji bɔ xwédo sín agban ɖé ka ɖò kɔ ce ǎ. Un hɛn ɔ un na wà nǔ nú Jehovah zɛ ee wà wɛ un ɖè dìn é wu sín.’ Mɛɖée gbígbéjé kpɔ́n dó nùjɔnǔ mɛ enɛ sísɛ́ ɛ b’ɛ sɛ̀ tɛn yì Ghana bo gbló ada nú sinsɛnzɔ́ tɔn. Filip kpo Ida kpo nyí asú kpo asì kpo gbexosin-alijitɔ́ e ko ɖó xwè 50 jɛji é ɖé, bo gosin Danemark; é ko nɔ jló ye tɛgbɛ tɛgbɛ ɖɔ ye ni sɛ̀ tɛn yì fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Ye ba wlɛnwín e ye na zán bɔ jlǒ yetɔn na nyí wiwa lɛ é. Filip ɖɔ: “Ee ali tɔn wá hun nú mǐ é ɔ, é cí ɖɔ Jehovah ɖɔ nú mǐ ɖɔ: ‘É yá, mi ɖidó!’ wɛ ɖɔhun.” Ðò 2008 ɔ, ye sɛ̀ tɛn yì Ghana bo wà sinsɛnzɔ́ ɖò finɛ nú nǔ hú xwè atɔn.
Hans kpo Brook kpo e nyí asú kpo asì kpo gbexosin-alijitɔ́ ɖé, bo ko ɖó xwè hú 30 é ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò États-Unis. Ðò 2005 ɔ, ye yì d’alɔ mɛ lɛ hwenu e Jɔhɔn Ðaxó Katrina gbà nǔ é. Nukɔnmɛ ɔ, ye na nyikɔ bo na wà xɔgbigbázɔ́ lɛ ɖò togudo, è ka ylɔ ye ǎ. Hans flín ɖɔ: “Enɛ gudo ɔ, mǐ sè ɖò xóɖiɖɔ ɖé mɛ ɖò kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé jí ɖɔ Axɔsu Davidi yí gbè nú gbɛ̌ e Mawu gbɛ́ ɖɔ é kún na gbá tɛmpli ɔ ó é, lobo nya nǔ ɖevo gbé. Nǔ enɛ d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ ɖɔ é sɔgbe ɖɔ è ni ɖyɔ yɛhwexɔsuɖuto ɔ sín nǔ e gbé nya wɛ è ɖè lɛ é.” (1 Tan 17:1-4, 11, 12; 22:5-11) Brook ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Jehovah ba ɖɔ mǐ ni xúxú hɔn ɖevo.”
Ee Hans kpo Brook sè nǔ ɖagbeɖagbe ɖěɖee sín vivǐ xɔ́ntɔn yetɔn e ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò tò ɖevo lɛ mɛ lɛ é ɖu é gudo é ɔ, akpàkpà sɔ́ ye bɔ ye tɛ́n gbexosin-alijitɔ́ nyínyí ɖò tò ɖevo mɛ kpɔ́n. Ðò 2012 ɔ, ye yì Ghana bo wà sinsɛnzɔ́ ɖò dɔ̌n nú sun ɛnɛ, lobo d’alɔ agun tokunɔgbe tɔn ɖé. Ye wá lɛkɔ yì États-Unis có, vivǐ e ye ɖu ɖò sinsɛnzɔ́wiwa ɖò Ghana mɛ é zɔ́n bɔ jlǒ e ye ɖó bo na sɔ́ Axɔsuɖuto ɔ sín nǔ lɛ ɖó tɛn nukɔntɔn mɛ ɖò gbɛzán yetɔn mɛ é lɛ́ syɛn d’eji. Sín hwenɛnu ɔ, ye ɖ’alɔ ɖò alaxɔ gbigbá sín azɔ̌ ɖé mɛ ɖò Micronésie.
YE ÐÈ AFƆ ÐÉ LƐ DÓ KPÉ NǓ E NYA WƐ YE ÐÈ É WU
Nɛ̌ mi ka sɔnǔ bo na dó sixu wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é gbɔn? “Un ba dò nú nǔ ɖò xota Atɔxwɛ tɔn e ɖɔ xó dó sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é mɛ,” wɛ Stephanie ɖɔ. * “Un lɛ́ ɖɔ xó xá mɛxo agun tɔn lɛ gɔ́ nú nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn kpo asì tɔn kpo dó jlǒ e un ɖó bo na wà sinsɛnzɔ́ ɖò tò ɖevo mɛ é jí. Ðò taji bǐ ɔ, un nɔ ɖɔ nǔ e gbé nya wɛ un ɖè é nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ hwɛhwɛ.” Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, Stephanie zán gbɛ̀ e bɔkun é ɖé, b’ɛ d’alɔ ɛ bɔ é kplé akwɛ ɖ’ayǐ bá dó kpé nukún dó éɖée wu hwenu e é na ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò tò ɖevo mɛ é.
Hans ɖɔ: “Mǐ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni xlɛ́ ali mǐ, ɖó mǐ jló na yì fí e é na sɛ́ mǐ dó é. Mǐ nɔ lɛ́vɔ ɖɔ azǎn e jí mǐ na sɛ̀ tɛn ɔ é ɖò ɖɛ mǐtɔn lɛ mɛ.” Asú kpo asì kpo ɔ wlan wema sɛ́dó alaxɔ ɛnɛ. Ee alaxɔ Ghana tɔn yí gbè nú ye gudo é ɔ, ye sɛ̀ tɛn yì dɔ̌n kpo linlin ɔ kpo ɖɔ emi na xɔ sun wè ɖò finɛ. Hans ɖɔ: “Azɔ̌wiwa xá agun ɔ víví nú mǐ sɔmɔ̌ bɔ mǐ gbɛ̀ kàn dó táan e mǐ jló na xɔ ɖò finɛ é nu.”
George kpo Adria kpo e nyí asú kpo asì kpo bo ko ɖibla ɖó xwè 40, bo gosin Canada é hɛn d’ayi mɛ ɖɔ Jehovah kún nɔ kɔn nyɔna dó jlǒ ɖagbe lɛ jí kpowun ó, loɔ, gbeta ɖagbe lɛ kɔn wiwa jí wɛ é nɔ kɔn dó. Enɛ wu ɔ, ye ɖè afɔ titewungbe ɖé lɛ bá dó kpé nǔ e nya wɛ ye ɖè é wu. Ye ɖɔ xó xá nɔví nyɔnu e ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè ɖò Ghana é ɖé bo kàn nǔ gègě byɔ ɛ. Ye lɛ́vɔ wlan wema sɛ́dó alaxɔ Canada tɔn kpo alaxɔ Ghana tɔn kpo. Adria ɖɔ: “Mǐ ba wlɛnwín lɛ bo hɛn gbɛzinzan mǐtɔn bɔkun hú lee mǐ ko bló gbɔn é.” Gbeta enɛ lɛ e kɔn ye wá é zɔ́n bɔ ye sɛ̀ tɛn yì Ghana ɖò 2004.
WUVƐ̌ LƐ JÍ ÐUÐU ÐÈ
Ee mi sɛ̀ tɛn gudo é ɔ, wuvɛ̌ tɛ lɛ mi ka mɔ? Nɛ̌ mi ka ɖu ɖò ye jí gbɔn? Wuvɛ̌ nukɔntɔn e Amy mɔ é wɛ nyí ɖɔ é jɛ mɛ tɔn lɛ sín dò tawun. “Nǔ lɛ bǐ wɛ gbɔn vo nú nǔ e ko má mì lɛ é.” Etɛ ka d’alɔ ɛ? “Kàn e mɛ ce lɛ nɔ tɛ sɛ́dó mì ɖɔ sinsɛnzɔ́ nyitɔn nɔ sù nukún emitɔn mɛ é d’alɔ mì bɔ un hɛn nǔ e wu un sɛ̀ tɛn ɔ é dó ayi mɛ. É wá yá é ɔ, nyì kpo mɛ ce lɛ kpo jɛ xó ɖɔ sɛ́dó mǐɖée jí gbɔn ɛntɛnɛti jí. Ðó mǐ nɔ mɔ mǐɖée wutu ɔ, é sɔ́ cí nú mì ɖɔ mɛ ce lɛ lín dó mì ǎ.” Amy ɖɔ ɖɔ xɔ́ntɔn zunzun xá nɔví nyɔnu xá ɔ mɛ tɔn e ko zin é ɖé d’alɔ emi bɔ emi mɔ nukúnnú jɛ aca vovo lɛ wu. “Xɔ́ntɔn ce huzu mɛ e wu un ɖeji dó bo nɔ yì ba alɔdo tɔn é ɖò hweɖebǔnu e un ma mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu gbɛtɔ́ lɛ wà nǔ ɖò alixo ɖé mɛ é wu ǎ é. É d’alɔ mì bɔ un tuùn nǔ e un ɖó na wà é kpo nǔ e un ɖó na nyì alɔ na é kpo, b’ɛ d’alɔ mì tawun bɔ un nɔ wà sinsɛnzɔ́ ce kpo awǎjijɛ kpo.”
George kpo Adria kpo ɖɔ ɖɔ hwenu e emi sɛ̀ tɛn yì Ghana tlolo é ɔ, é cí nú emi ɖɔ emi lɛkɔ yì hwexónu wɛ ɖɔhun. Adria ɖɔ: “Basya mɛ wɛ mǐ nɔ nya nǔ ɖè, é sɔ́ nyí ɖò macinu e nɔ nya nǔ é mɛ ǎ. Táan e un nɔ zán dó ɖa nùɖuɖu ɖokpo na ɖ’ayǐ é donu wǒ mɔ̌ wɛ un nɔ zán dìn. Amɔ̌, hwenu klewun ɖé gudo ɔ, nǔ e cí nǔvɛwǔ ɖɔhun lɛ é wá má mǐ bǐ.” Brook ɖɔ: “Mǐ mɛ gbexosin-alijitɔ́ lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ lɛ có, gbɛzinzan mǐtɔn nɔ jɛmɛ nú mǐ. Enyi mǐ xò wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ sín nǔ e mǐ mɔ lɛ é bǐ kplé ɔ, ye nɔ nyí flǐn ɖagbeɖagbe lɛ nú mǐ, b’ɛ nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ tawun.”
SINSƐNZƆ́ E ÐÓ LÈ É ÐÉ
Etɛwu mi ka na byɔ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye ni wà sinsɛnzɔ́ mɔhun? “Mawuxóɖiɖɔ ɖò xá e mɛ mɛ lɛ nɔ ɖó jlǒ tawun bo na tuùn nugbǒ ɔ, bɔ a na kplɔ́n Biblu xá ye hwebǐnu é nɔ na awǎjijɛ ɖaxó mɛ,” wɛ Stephanie ɖɔ. “Sinsɛnzɔ́wiwa ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é wɛ nyí gbeta e kɔn un wá ɖò gbɛzán ce mɛ b’ɛ nyɔ́ hú bǐ é!” Ðò 2014 ɔ, Stephanie kpo Aaron kpo wlí alɔ, bɔ égbé dìn ɔ, ye nɔ wà sinsɛnzɔ́ ɖò alaxɔ Ghana tɔn mɛ.
“Nǔ ɔ nyɔ́ dín,” wɛ Christine e nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé bo gosin Allemagne, bo ko ɖibla ɖó xwè 35 é ɖɔ. Christine ko wà sinsɛnzɔ́ ɖò Bolivie cobo wá sɛ̀ tɛn yì Ghana. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Ðó un lín dó mɛ ce lɛ tawun wutu ɔ, un nɔ xoɖɛ bo byɔ alɔdo Jehovah tɔn hwebǐnu. É wá huzu mɛ titewungbe ɖé nú mì hú ɖ’ayǐ tɔn. Un lɛ́vɔ ɖu vivǐ buténinɔ jiwǔ e ɖò togun Jehovah tɔn mɛ é tɔn. Sinsɛnzɔ́ elɔ hɛn gbɛ̀ ce kpɔ́n te tawun.” É lín dìn ǎ, bɔ Christine kpo Gideon kpo wlí alɔ, bɔ ye mɛ bǐ kpó ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò Ghana.
Filip kpo Ida kpo ɖɔ nǔ e ye wà dó d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ lɛ bɔ ye yì nukɔn é nú mǐ. “Mɛ 15 alǒ hú mɔ̌ wɛ mǐ ɖó ɖ’ayǐ, amɔ̌, mǐ nɔte ɖó 10 jí bo na dó sixu kplɔ́n nǔ nùkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ ganji.” Nùkplɔntɔ́ lɛ ka mɔ lè ɖ’emɛ à? Filip ɖɔ: “Un kplɔ́n nú xá nyaví ɖé b’ɛ nɔ nyí Michael. É hɛn ɔ é na kplɔ́n nǔ gbè bǐ gbè, bo nɔ sɔnǔ ganji sɔmɔ̌ bɔ mǐ fó wema Biblu Kplɔ́n Mɛ ɔ ɖò sun ɖokpo mɛ. Enɛ gudo ɔ, Michael huzu wɛnjlatɔ́ e ma ko bló baptɛm ǎ é. Azɔn nukɔntɔn e é wá kúnnuɖegbe é ɔ, é kanbyɔ mì ɖɔ, ‘A sixu d’alɔ mì nú má kpé nukún dó Biblu kplɔntɔ́ ce lɛ wu à?’ É kpaca mì tawun. Michael tinmɛ ɖɔ emi jɛ Biblu kplɔ́n xá mɛ atɔn jí bo ba ɖɔ è ni d’alɔ emi bonu emi na kpé nukún dó ye wu.” Kpɔ́n bó, è ɖó hudo nùkplɔnmɛtɔ́ tɔn sɔmɔ̌ bɔ Biblu kplɔntɔ́ lɛ tlɛ huzu Biblu kplɔnmɛtɔ́ lɛ!
Amy ɖɔ lee é yawu ɖ’ayi hudo ɖaxó ɖé wu gbɔn é: “Mǐ wá Ghana b’ɛ na nɔ zaan é ɔ, mǐ ɖɔ Mawuxó ɖò gletoxo kpɛví ɖé mɛ bo ba tokunɔ lɛ. Tokunɔ tantɔn wɛ mǐ mɔ ɖò gletoxo kwín ɖokpo enɛ mɛ!” Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, Amy kpo Eric kpo wlí alɔ, bɔ ye bǐ nyí gbexosin-alijitɔ́ titewungbe. Ye ɖò tokunɔgbe sín agun ɖé mɛ bo nɔ d’alɔ tokunɔ wɛnjlatɔ́ kpo jlǒɖotɔ́ kpo 300 jɛji e ɖò tò ɔ mɛ é ɖé lɛ. Sinsɛnzɔ́wiwa ɖò Ghana zɔ́n bɔ George kpo Adria kpo mɔ nǔ e mɛsɛ́dó nyínyí nɔ byɔ ɖò mɛ sí lɛ é yeɖesunɔ. Enɛ wu ɔ, é víví nú ye tawun hwenu è ylɔ ye bɔ ye yì Wemaxɔmɛ Galadi Tɔn sín klasi 126gɔ́ ɔ é! Égbé ɔ, ye nyí mɛsɛ́dó ɖò Mozambique.
WANYIYI SÍSƐ́ YE
Wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ sín nǔ ɖaxó ɖé wɛ é nyí ɖɔ toɖevomɛnu gègě nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn xá nɔví xá ɔ mɛ tɔn lɛ sunnu kpo nyɔnu kpo ɖò nǔkún-yiyazɔ́ ɔ mɛ. (Jaan 4:35) Enyi è má ɖó zɛ̌nzɛ̌n ɔ, gbɛtɔ́ 120 wɛ nɔ bló baptɛm ɖò Ghana ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ. Ði lee é nyí gbɔn nú mɛ 17 e sɛ̀ tɛn yì Ghana bo nɔ d’alɔ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè lɛ é ɖɔhun ɔ, wǎn yí nú Jehovah ko sísɛ́ wɛnɖagbejlatɔ́ afatɔ́n mɔkpan gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ bɔ ye “zé yeɖée jó kpo jlǒ kpo.” Ye nɔ wà sinsɛnzɔ́ ɖò fí e è ɖó hudo wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn gègě ɖè lɛ é. Kpɔ́n lee azɔ̌watɔ́ jlǒɖotɔ́ enɛ lɛ nɔ hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun sɔ é!
^ akpá. 9 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, kpɔ́n xota “Be Hiẹ Sọgan Yì Sẹ̀n to Fie Nuhudo Wẹnlatọ Ahọluduta lọ Tọn Sù Hugan te de Ya?” kpo “Be Hiẹ Sọgan Sẹtẹn Yì Makedonia Ya?” kpo.


text:
‘Sɔ́ Nǔ Enɛ lɛ Dó Así nú Mɛ E Wu È Ðeji Dó lɛ É’
“Sɔ́ [nǔ enɛ lɛ] dó así nú mɛ e wu è ɖeji dó, bɔ ye lɔ na sixu kplɔ́n mɛ ɖevo lɛ é.”
HAN LƐ: 123, 53
1, 2. Linlin tɛ mɛ gègě ka nɔ ɖó dó azɔ̌ yetɔn lɛ wu?
HWƐHWƐ ɔ, azɔ̌ e mɛ lɛ nɔ wà é wɛ nɔ ɖɔ mɛ e ye nyí é. Mɛ gègě nɔ lin ɖɔ azɔ̌ e mɛɖé nɔ wà é alǒ tɛn e mɛ é ɖè é wɛ nɔ ɖè susu tɔn xlɛ́. Ðò aca ɖé lɛ mɛ ɔ, enyi è ɖò biba na tuùn mɛ ɖě ɔ wɛ ɔ, nǔ e è nɔ kanbyɔ dó nukɔn lɛ é ɖokpo wɛ nyí, “Azɔ̌ tɛ a ka nɔ wà?”
2 Hweɖelɛnu ɔ, Biblu nɔ jlɛ́ mɛɖé lɛ gbɔn azɔ̌ e ye nɔ wà é gblamɛ. É ɖɔ xó dó “Matie tokwɛyitɔ́ ɔ”; ‘anyǔzɔ́watɔ́ Sinmɔ́ɔ’; kpo “Luki dotóo ɔ” kpo wu. (Mat. 10:3; Mɛ. 10:6; Kolo. 4:14) È lɛ́vɔ tuùn mɛɖé lɛ gbɔn gbigbɔ sín azɔ̌ e ye nɔ wà é alǒ wǔjɔmɛ e ye ɖó lɛ é gblamɛ. Mǐ xà nǔ dó Axɔsu Davidi, gbeyiɖɔ Elíi, kpo mɛsɛ́dó Pɔlu kpo wu. Azɔ̌ e Mawu ɖè nú mɛ enɛ lɛ é sù nukún yetɔn mɛ tawun. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi è jɔwu ɖé lɛ mǐ lɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɔ, ye ɖó na xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ.
3. Aniwu é ka byɔ ɖɔ mɛxomɔ lɛ ni kplɔ́n azɔ̌ mɛ winnyawinnya lɛ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
3 Mǐ mɛ gègě wɛ yí wǎn nú yɛhwexɔsuɖuto ɔ sín azɔ̌ e è ɖè nú mǐ é, lobo nɔ jló bo na ɖò wiwa wɛ kaka sɔyi. Amɔ̌, é blawu ɖɔ sín Adamu hwenu ɔ, jijimɛ ɖokpo ɖokpo nɔ kpò bɔ ɖevo nɔ wá ɖyɔ ɛ. (Nùt. 1:4) Huzuhuzu mɔhun lɛ hɛn wuvɛ̌ bunɔ ɖé lɛ wá nú Klisanwun nugbǒ lɛ ɖò táan e wá yì lɛ é mɛ. Azɔ̌ e togun Jehovah tɔn nɔ wà é ko jɛji tawun bo lɛ́ ɖò syɛnsyɛn d’eji wɛ. Hwenu e mǐ tɔ́ dó azɔ̌ yɔyɔ̌ lɛ wu é ɔ, è nɔ bló tuto wlɛnwín e è na zán dó bló nǔ lɛ é tɔn yɔyɔ̌ lɛ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, wlɛnwín enɛ lɛ nɔ byɔ ɖɔ è ni zán nǔ ɖěɖee azɔ̌ nùnywɛ xwitixwiti tɔn fɔ́n bo ɖò ɖiɖetɔ́n wɛ lɛ é. Amɔ̌ hweɖelɛnu ɔ, é sixu vɛwǔ nú mɛxomɔ ɖé lɛ bɔ ye na wà nǔ sɔgbe kpo nukɔnyiyi enɛ lɛ kpo. (Luk. 5:39) Hwenu e nǔ ma tlɛ nyí mɔ̌ ǎ é ɔ, mɛ winnyawinnya lɛ sixu ɖó hlɔnhlɔn kpo nǔwukpikpé kpo hugǎn mɛxomɔ lɛ. (Nùx. 20:29) Enɛ wu ɔ, wanyiyi sín nǔ wɛ é nyí bo ka lɛ́ sɔgbe ɖɔ mɛxomɔ lɛ ni kplɔ́n azɔ̌ mɛ winnyawinnya lɛ bonu ye na wà azɔ̌ d’eji.
4. Aniwu é ka nɔ vɛwǔ nú mɛɖé lɛ bɔ ye na ɖè azɔ̌ nú mɛ ɖevo? (Kpɔ́n gbàví “ Nǔ E Wu Mɛɖé lɛ Ma Nɔ Ðè Azɔ̌ nú Mɛ Ðevo lɛ Ǎ É.”)
4 Mɛ ɖěɖee ɖò tɛn acɛkpikpa tɔn mɛ lɛ é sixu nɔ mɔ ɖɔ azɔ̌ ɖiɖe nú mɛ winnyawinnya lɛ vɛwǔ. Mɛɖé lɛ nɔ ɖi xɛsi ɖɔ tɛn e mɛ emi ɖè bo ka yí wǎn na kaka é ɔ, mɛ ɖevo taa yí. Ado nɔ hu mɛ ɖevo lɛ ɖɔ emi kún sɔ́ na kpé nukún dó nǔ lɛ wu ó, bɔ ye nɔ ɖɔ ɖɔ mɛ winnyawinnya lɛ kún sixu bló nǔ lɛ ganji ó. Mɛ ɖé lɛ sixu ɖɔ ɖɔ emi kún ɖó táan bo na kplɔ́n azɔ̌ mɛ ɖevo ó. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mɛ winnyawinnya lɛ ɖó na nɔ ɖó suúlu, hwenu e è ma ko ɖè azɔ̌ nú ye d’eji ǎ é.
5. Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na ba dò na?
5 Mǐ na ɖɔ xó dó azɔ̌ ɖiɖe nú mɛ ɖevo lɛ xó ɔ wu ɖò ali wè nu. Nukɔntɔn ɔ, nɛ̌ mɛxomɔ lɛ ka sixu d’alɔ mɛ winnyawinnya lɛ bɔ ye na wà azɔ̌ d’eji gbɔn? Etɛwu enɛ ka ɖò taji? (2 Tim. 2:2) Wegɔ ɔ, etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ mɛ winnyawinnya lɛ ni ɖó linlin e sɔgbe é, hwenu e ye ɖò alɔ dó nɔví sunnu e ko mɔ nǔ kpɔ́n hú ye bo na kplɔ́n nǔ ɖò ye gɔ́n lɛ é wɛ é? Bo na dó bɛ́ ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n lee Axɔsu Davidi sɔnǔ nú vǐ sunnu tɔn bonu é na wà azɔ̌ d’eji gbɔn é?
DAVIDI KPLƆ́N AZƆ̌ SALOMƆ́Ɔ BO NƆ GUDO TƆN
6. Etɛ Axɔsu Davidi ka jló na bló? Nɛ̌ Jehovah ka ɖɔ?
6 Ee è ɖò ya dó nú Davidi wɛ bɔ é hɔn gbɔn gbějagběja nú xwè mɔkpan gudo é ɔ, é wá ɖu axɔsu lobo nɔ xwé ɖagbeɖagbe ɖé gbè. Amɔ̌, ɖó é kú wǔ n’i ɖɔ “xɔ,” alǒ tɛmpli ɖě kún ɖè bonu è ɖeɖóvo nú Jehovah ó wutu ɔ, ɖokpo gbigbá jló è. Enɛ wu ɔ, é ɖɔ nú gbeyiɖɔ Natáan ɖɔ: “Kpɔ́n! Xɔ e mɛ nyɛ ɖè ɔ, sɛdlutín wɛ è dó gbá, bɔ akɔjijɛgba Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɔ ka ɖò avɔgoxɔ mɛ. Etɛ a lin d’ewu?” Natáan yí gbè n’i ɖɔ: “Yì bo bló nǔ e lin wɛ a ɖè ɔ, ɖó Mawu ɖò kpɔ́ xá we.” Amɔ̌, alixlɛ́mɛ vo wɛ Jehovah na. É ɖɔ nú Natáan ɖɔ é ni ɖɔ nú Davidi ɖɔ jí “é kún nyí é wɛ na gbá xɔ e mɛ [emi] na nɔ ɔ ó.” Jehovah na ganjɛwu Davidi ɖɔ emi na kpó ɖò didó n’i wɛ có, É ɖɔ ɖɔ Davidi ví Salomɔ́ɔ wɛ na gbá tɛmpli ɔ. Nɛ̌ Davidi ka wà nǔ gbɔn?
7. Nɛ̌ Davidi ka wà nǔ gbɔn nú alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn?
7 Davidi gɔn gudo nɔ nú xɔgbigbázɔ́ ɔ, bo hlun nǔ ɖɔ ɖɔ è kún sɔ́ na ɖɔ emi wɛ gbá tɛmpli ɔ ó ǎ. Nugbǒ ɔ, è wá ylɔ xɔ ɔ ɖɔ tɛmpli Salomɔ́ɔ tɔn, é nyí Davidi tɔn ǎ. Awakanmɛ sixu ko kú Davidi ɖó é wà nǔ e é lin na wà é ǎ có, é nɔ gudo nú azɔ̌ ɔ bǐ mlɛ́mlɛ́. É tò gbɛ̌ta e na w’azɔ̌ ɔ lɛ é kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo, lobo kplé gan, ganvɔ, kpatagan, siká, kpo sɛdlutín kpo. Gɔ́ na ɔ, é dó wusyɛn lanmɛ nú Salomɔ́ɔ bo ɖɔ: “Dìn ɔ, vǐ ce, Mawu Mavɔmavɔ ni nɔ kpɔ́ xá we, nǔ ni nyɔ́ nú we, bonu a na sá xwé nú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe, lee é ɖɔ gbɔn ɖɔ hwi wɛ na bló é.”
8. Etɛwu Davidi hɛn ɔ, é na ɖɔ ɖɔ Salomɔ́ɔ kún kpé nǔ wu ó? Amɔ̌, etɛ é ka wà?
8 Xà 1 Tan 22:5. Davidi hɛn ɔ é na ɖɔ ɖɔ Salomɔ́ɔ kún kpé nǔ wu bo na nɔ azɔ̌ titewungbe enɛ nu ó. È na ɖɔ lɔ ɔ, tɛmpli ɔ ɖó na “d’agba bo na nyɔ́ ɖɛkpɛ,” lobɔ hwe ɔ nu ɔ, Salomɔ́ɔ “kpó ɖò vǔ, é ɖó nùnywɛ ɖé ǎ.” É ɖò mɔ̌ có, Davidi tuùn ɖɔ Jehovah na na nǔwukpikpé Salomɔ́ɔ b’ɛ na wà azɔ̌ e é sɔ́ d’así n’i é. Enɛ wu ɔ, Davidi sɔ́ ayi tɔn bǐ ɖó nǔ e é sixu wà bo d’alɔ ɛ é jí, lobo kplé azɔwanú ɖ’ayǐ kpɔ́ gégé.
MƆ AWǍJIJƐ E ÐÒ AZƆ̌ KPINKPLƆN MƐ ÐEVO LƐ MƐ É
9. Nɛ̌ mɛxomɔ lɛ ka sixu mɔ awǎjijɛ ɖò azɔ̌ ɖiɖe nú mɛ ɖevo lɛ mɛ gbɔn? Jlɛ̌ dó nùɖé wu.
9 Awakanmɛ ɖó na kú nɔví sunnu mɛxomɔ lɛ hwenu e é wá byɔ ɖɔ ye ni jó azɔ̌ e ye nɔ wà lɛ é dó nú dɔnkpɛvu lɛ é ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, azɔ̌ ɔ na yì nukɔn tawun hwenu e è kplɔ́n azɔ̌ dɔnkpɛvu lɛ bonu ye na kpé nukún dó nǔ wu é. Enyi dɔnkpɛvu e nɔví sunnu agbanɖotananɔ lɛ kplɔ́n azɔ̌ lɛ é wá jɛxa bá wà azɔ̌ ɔ, é ɖó na nɔ víví nú ye tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó tɔ́ e kplɔ́n mɔ̌to kunkun vǐ sunnu tɔn é ɖé jí. Hwenu e vǐ ɔ kpó ɖò vǔ é ɔ, é nɔ kpɔ́n nǔ e wà wɛ tɔ́ tɔn ɖè é kpowun wɛ. Hwenu e é sù é ɔ, tɔ́ ɔ nɔ tinmɛ nǔ e wà wɛ é ɖè é n’i. Lobɔ hwenu e é wá ɖó xwè e sɔgbe xá sɛ́n é ɔ, tɔ́ tɔn nɔ ɖò nǔ kplɔ́n ɛ d’eji wɛ bɔ é jɛ mɔ̌to kun jí. Hweɖelɛnu ɔ, ye sixu nɔ ɖyɔ yeɖée bo nɔ kun mɔ̌to ɔ, amɔ̌, ɖò gudo mɛ ɔ, vǐ ɔ wɛ na nɔ kun mɔ̌to ɔ hwebǐnu, ee tɔ́ tɔn na ɖò kpikpò wɛ é. Xomɛ nɔ hun tɔ́ nùnywɛtɔ́ enɛ ɔ ɖɔ vǐ sunnu emitɔn ɖyɔ emi, b’ɛ sɔ́ nɔ byɔ ɖɔ éyɛ tɔ́ ɔ jɛn na nɔ ɖɔ lee nǔ lɛ na nɔ yì gbɔn é ǎ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, sunnu mɛxomɔ lɛ nɔ gó hwenu e ye kplɔ́n azɔ̌ dɔnkpɛvu lɛ bonu ye na wà yɛhwexɔsuɖuto ɔ sín azɔ̌ lɛ é.
10. Linlin tɛ Mɔyizi ka ɖó dó susu kpo acɛ kpo wu?
10 Enyi mǐ nyí mɛxomɔ ɔ, mǐ ɖó na cɔ́ mǐɖée dó wuhwinhwan wu. Ð’ayi lee Mɔyizi wà nǔ gbɔn hwenu e mɛɖé lɛ ɖò ahwansla Izlayɛli tɔn mɛ bo jɛ gbeyiɖɔzɔ́ wà jí é wu. (Xà Kɛ́nsísɔ́ 11:24-29.) Jozuwée, alɔgɔtɔ́ Mɔyizi tɔn ɔ jló na gbɛ́ nǔ nú ye. É ɖò wɛn ɖɔ é lin ɖɔ susu kpo acɛ kpo e Mɔyizi ɖó é ɖekpo wɛ ye ɖè. Amɔ̌, Mɔyizi ɖɔ n’i ɖɔ: “Wǔ hwan dó ta ce mɛ wɛ a ɖè à? É jló mì ɖɔ Mawu ni gbà [gbigbɔ] tɔn kɔn nyì togun tɔn bǐ jí, bɔ ye bǐ na huzu gbeyiɖɔ tɔn.” Mɔyizi mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò nǔ e ɖò jijɛ wɛ é mɛ. Mɔyizi gbɛ́ ɖɔ emi kún na xɔ susu nú emiɖée ó, bo jló ɖɔ Jehovah sɛntɔ́ lɛ bǐ ni má nùnina gbigbɔ tɔn e è na emi lɛ é xá emi. Mɔyizi ɖɔhun ɔ, xomɛ nɔ hun mǐ hwenu e è ɖè wǔjɔmɛ sín azɔ̌ e è sixu ko ɖè nú mǐdɛɛ lɛ é nú mɛ ɖevo lɛ é à cé?
11. Etɛ nɔví sunnu ɖé ka ɖɔ dó azɔ̌ tɔn jijó dó nú mɛ ɖevo wu?
11 Égbé ɔ, nɔví sunnu gègě wɛ w’azɔ̌ kpo kanɖodonǔwu kpo nú xwè mɔkpan, lobo ka kplɔ́n azɔ̌ mɛ ɖevo lɛ bonu ye lɔ na w’azɔ̌ d’eji. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɔví sunnu ɖé nɔ nyí Peter bo wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ nú xwè 74, lobo bló 35 ɖ’emɛ ɖò alaxɔ Elɔpu tɔn ɖé mɛ. É wɛ nyí Azɔ̌xɔsa Sinsɛnzɔ́ Tɔn sín nukúnkpénuwutɔ́ wá yì. Amɔ̌ dìn ɔ, Paul e ma ɖó xwè sɔ Peter ǎ lobo w’azɔ̌ xá ɛ nú xwè mɔkpan é wɛ nɔ wà azɔ̌ enɛ. Hwenu e è kanbyɔ Peter ɖɔ nɛ̌ azɔ̌ tɔn e ɖyɔ é ka cí n’i à jí é ɔ, é yí gbè ɖɔ: “É víví nú mì tawun ɖɔ è kplɔ́n azɔ̌ nɔví sunnu lɛ bonu ye na yí azɔ̌ dó azɔ̌ jí, bɔ ye ka ɖò nukún kpé d’ewu wɛ ganji.”
MƐXOMƆ E ÐÒ TƐNTIN MǏTƆN LƐ É NI XƆ AKWƐ NÚ WE
12. Etɛ tan Hlobowamu tɔn e ɖò Biblu mɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ?
12 Ee Salomɔ́ɔ kú gudo é ɔ, vǐ tɔn Hlobowamu huzu axɔsu. Hwenu e Hlobowamu ɖó hudo wěɖexámɛ tɔn bá kpé nukún dó azɔ̌ tɔn lɛ wu é ɔ, é tó kanbyɔ sunnu mɛxomɔ lɛ hwɛ̌. Amɔ̌, é gbɛ́ wěɖexámɛ yetɔn! Bo xwedó wěɖexámɛ dɔnkpɛvu ɖěɖee kpo é kpo sù ɖó kpɔ́, bo ka nɔ d’alɔ ɛ dìn lɛ é tɔn. Nǔ e nǔ enɛ jì lɛ é nyla tawun. (2 Tan 10:6-11, 19) Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? Nùnywɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ è ni nɔ ba wěɖexámɛ mɛxomɔ e ko mɔ nǔ kpɔ́n lɛ é tɔn, lobo nɔ xwedó. Mɛ winnyawinnya lɛ ɖó na nɔ mɔ ɖɔ dandan wɛ emi na bló nǔ lɛ lee é nɔ nyí gbɔn ɖ’ayǐ é ɖɔhun ǎ có, ye ka ɖó na nɔ yawu gbɛ́ wěɖexámɛ mɛxomɔ lɛ tɔn ǎ.
13. Nɛ̌ dɔnkpɛvu lɛ ka sixu wà nǔ alɔ ɖò alɔ mɛ xá mɛxomɔ lɛ gbɔn?
13 Dɔnkpɛvu ɖé lɛ sixu nɔ kpé nukún dó azɔ̌ ɖěɖee mɛ mɛxomɔ lɛ lɔ nɔ ɖ’alɔ ɖè é wu dìn. Azɔ̌ e dɔnkpɛvu mɔhun lɛ nɔ wà é sixu wá ɖyɔ có, é na nyɔ́ ɖɔ ye ni nɔ ba nùnywɛ kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mɛxomɔ lɛ kpo tɔn cobo nɔ wá gbeta lɛ kɔn. Paul e xó mǐ ɖɔ wá yì, b’ɛ ɖyɔ Peter bo nyí nukúnkpénuwutɔ́ nú azɔ̌xɔsa Betɛli tɔn ɖé é ɖɔ jí: “Un nɔ yì agbɔ̌n jí bo nɔ ba wěɖexámɛ Peter tɔn, bɔ un nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ ɖò azɔ̌xɔsa ɔ ɖɔ ye lɔ ni nɔ wà mɔ̌.”
14. Etɛ nǔwaɖókpɔ́ e ɖò Timɔtée kpo Pɔlu kpo tɛntin é ka sixu kplɔ́n mǐ?
14 Hwenu e Timɔtée ɖò dɔnkpɛvumɛ é ɔ, é w’azɔ̌ xá mɛsɛ́dó Pɔlu nú xwè mɔkpan. (Xà Filipunu lɛ 2:20-22.) Pɔlu wlan sɛ́dó Kɔlɛntinu lɛ ɖɔ: “Un sɛ́ vǐ vívɛ́ ce Timɔtée dó mi; é ɖò gbeji nú Aklunɔ. É na flín lee un nɔ zán gbɛ̀ ce gbɔn ɖò Klisu mɛ ɔ mi; lee un nɔ zán gbɛ̀ gbɔn ɔ wɛ un nɔ kplɔ́n mɛ gbɔn fí bǐ, ɖò agun Klisu tɔn lɛ bǐ mɛ.” (1 Kɔ. 4:17) Nukɛgbe klewun enɛ ɔ dó gesí nǔwaɖókpɔ́ e ɖò Pɔlu kpo Timɔtée kpo tɛntin é. Pɔlu zán hwenu dó kplɔ́n ‘lee é nɔ zán gbɛ̀ gbɔn ɖò Klisu mɛ ɔ’ Timɔtée. Timɔtée kplɔ́n azɔ̌ ɔ ganji, bɔ Pɔlu yí wǎn n’i, lobɔ Pɔlu kudeji ɖɔ Timɔtée na kpéwú bo kpé nukún dó hudo gbigbɔ tɔn ye mɛ e ɖò Kɔlɛnti lɛ é tɔn lɛ wu. Kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖé wɛ nyí enɛ bɔ mɛxo agun tɔn lɛ na xwedó ɖò égbé, hwenu e ye ɖò azɔ̌ kplɔ́n sunnu ɖevo lɛ wɛ bonu ye na kpé nukún dó nǔ wu ɖò agun ɔ mɛ é.
MǏ BǏ WƐ ÐÓ AKPÁXWÉ ÐÉ BO NA BLÓ
15. Nɛ̌ wě e Pɔlu ɖè xá Klisanwun Hlɔma tɔn lɛ é ka ɖó na d’alɔ mǐ hwenu e huzuhuzu lɛ kúnkplá mǐ é gbɔn?
15 Hwenu bunɔ ɖé wɛ mǐ ɖè dìn. Tutoblonunu Jehovah tɔn sín akpáxwé ayikúngban jí tɔn ɔ ɖò ada gbló d’eji wɛ ɖò ali gègě nu, amɔ̌, nukɔnyiyi nɔ byɔ huzuhuzu ɖé lɛ. Enyi huzuhuzu lɛ kàn mǐ hǔn, mi nú mǐ ni nɔ sɔ́ mǐɖée hwe, bo nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ e na nyí ɖagbe nú Jehovah lɛ é jí, ni ma nyí ɖó mǐɖesunɔ tɔn lɛ jí ó. Mɔ̌ wiwa nɔ zɔ́n bɔ bǔninɔ nɔ tíìn. Pɔlu wlan sɛ́dó Klisanwun e ɖò Hlɔma lɛ é ɖɔ: “Un ɖò ɖiɖɔ nú mi mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ ɖɔ mɛɖé ni ma nɔ mɔ éɖée zɛ nǔ e é nyí ɔ wu ɖò linlin éɖesunɔ tɔn mɛ ó; loɔ, linlin e é nɔ ɖó dó éɖesunɔ wu ɔ ni nɔ nɔ jlɛ̌ mɛ, lee Mawu na nùɖiɖi mɛ ɖokpo ɖokpo gbɔn é. Wǔjɔnú gègě wɛ ɖò agbaza mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo tɔn wu, bɔ ye bǐ ɖó azɔ̌ vovo bo nɔ wà. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, lě dò e mǐ sukpɔ́ sɔ ɔ, agbaza ɖokpo géé wɛ mǐ nyí ɖò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu é mɛ.”
16. Etɛ mɛxomɔ lɛ kpo dɔnkpɛvu lɛ kpo, kaka jɛ asì yetɔn lɛ jí ka sixu wà dó jɛhun dó fífá kpo bǔninɔ kpo jí ɖò tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ?
16 Enyi mɔ̌ hǔn, mi nú mǐ mɛ bǐ ni dó gǎn bo jɛhun dó nukɔnyiyi nǔ e kàn Axɔsuɖuto Jehovah tɔn lɛ é tɔn jí, enyi mǐ na bo ɖò ninɔmɛ ɖebǔ mɛ ɔ nɛ. Mɛxomɔ lɛ emi, mi kplɔ́n azɔ̌ dɔnkpɛvu lɛ bonu ye ni wà nǔ e wà wɛ mi ɖè é. Dɔnkpɛvu lɛ emi, mi ma nɔ gbɛ́ azɔ̌ ó, mi nɔ nɔ jlɛ̌ jí, lobo nɔ ɖó sísí nú mɛxomɔ lɛ. Asì lɛ emi, mi wà nǔ Plisilu Akilasi sín asì ɔ ɖɔhun, é nɔ gudo nú Akilasi kpo gbejininɔ kpo hwenu e ninɔmɛ yetɔn lɛ huzu é.
17. Jiɖe tɛ Jezu ka ɖó dó ahwanvu tɔn lɛ wu? Azɔ̌ tɛ é ka kplɔ́n ye?
17 Jezu wɛ nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe hugǎn azɔ̌ kpinkplɔn mɛ ɖevo lɛ bonu ye na yí azɔ̌ dó azɔ̌ jí tɔn. É tuùn ɖɔ sinsɛnzɔ́ emitɔn ayikúngban jí tɔn ɔ na wá wá vivɔnu, bɔ mɛ ɖevo lɛ na gbɛkan dó azɔ̌ emitɔn nu. Ahwanvu tɔn lɛ nyí hwɛhutɔ́ có, é ɖeji dó ye wu bo ɖɔ nú ye ɖɔ ye na wà azɔ̌ hugǎn ee emi wà é. (Jaan 14:12) É kplɔ́n azɔ̌ ye tɛnwin lɛnwin, bɔ ye jla wɛnɖagbe ɔ gbɔn gbɛ̀ hwenɛnu tɔn ɔ bǐ mɛ.
18. Etɛ lɛ ka ɖò te kpɔ́n mǐ ɖò sɔgudo? Etɛ mǐ ka sixu wà dìn?
18 Ðò kú vɔsisa tɔn Jezu tɔn gudo ɔ, è fɔ́n ɛ b’ɛ yì jixwé bɔ è ɖè azɔ̌ n’i dó azɔ̌ jí, bɔ é ɖó acɛ bo “hugǎn gǎn lɛ bǐ; é hugǎn hlɔnhlɔn lɛ bǐ; é hugǎn acɛkpikpa lɛ bǐ; é hugǎn gǎnhunutɔ́ lɛ bǐ.” (Efɛ. 1:19-21) Enyi mǐ ɖò gbeji lobo kú cobonu Haamagedɔni wá ɔ, è na fɔ́n mǐ dó gbɛ̀ yɔyɔ̌ e mɛ hwɛjijɔ na ɖè é ɖé mɛ, bɔ finɛ ɔ, azɔ̌ e na jɛmɛ nú mǐ é gègě wɛ mǐ na wà. Amɔ̌ dìn ɔ, azɔ̌ gbɛhwlɛngán tɔn taji ɖé ɖè bɔ mǐ bǐ sixu ɖ’alɔ ɖ’emɛ, é wɛ nyí wɛnɖagbe ɔ jijla kpo nǔ kpinkplɔn mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu kpo. Mɛ winnyawinnya wɛ mǐ nyí à alǒ mɛxo wɛ mǐ nyí ɔ, mi nú mǐ bǐ ni kpó “ɖò bibǐ dó Aklunɔ sín azɔ̌ ɔ wu d’eji wɛ.”


text:
Nukplɔnkplɔn 5
Etɛ ka Nyí Linlin Mawu Tɔn nú Ayikúngban Ɔ?
1. Etɛwu Mawu ka ɖó ayikúngban ɔ?
Jehovah na ayikúngban ɔ gbɛtɔ́ lɛ. Xwé mǐtɔn wɛ. Enɛ wutu ɔ, asú kpo asì kpo nukɔn tɔn ɔ, Adamu kpo Ɛva kpo, nyí ɖiɖó bo na jì vǐ lɛ ɖò jixwé ǎ—Mawu ko ɖó wɛnsagun lɛ bɔ yedɛɛ lɛ na nɔ jixwé. (Job 38:4, 7) É nyɔ́ wà ɔ, Mawu sɔ́ sunnu nukɔn tɔn ɖó paladisi e nyɔ́ ɖɛkpɛ̀ tawun bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ jikpá Edɛnu tɔn ɔ mɛ. (Genèse 2:15-17) Jehovah na é kpo kúnkan tɔn kpo nukúnɖiɖo vivǐ gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn ɖuɖu ɖò ayikúngban jí.
Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, jikpá Edɛnu tɔn kɛɖɛ wɛ nyí paladisi. Asú kpo asì kpo nukɔn tɔn ɔ ɖó na jì vǐ bo gɔ́ ayikúngban ɔ jí. Ðò nukɔn mɛ ɔ, ye na ɖu gǎn dó ayikúngban ɔ bǐ jí bo na sɔ́ ɛ huzu paladisi. (Genèse 1:28) Ayikúngban na nyí kún sú dó na gbeɖé ǎ. Xwé gbɛtɔ́ lɛ tɔn wɛ é na nyí kaka sɔyi.
2. Aniwutu ayikúngban ma ka nyí paladisi ɖé dìn à?
Adamu kpo Ɛva kpo tlitó nú Mawu, enɛ wutu ɔ, Jehovah nya ye sín jikpá ɔ mɛ. Ye hɛn paladisi ɔ bú bɔ mɛ ɖebǔ ko kpéwú bo lɛ́ vɔ ɛ bló ǎ. Biblu ɖɔ: “È jó ayikúngban ɔ dó nyì alɔ mɛ nyanya ɔ tɔn mɛ.”—Job 9:24.
Jehovah ko jó linlin tɔn dòhwenu tɔn nú gbɛtɔ́ lɛ dó wɛ à? Eǒ! Nǔbǐwukpétɔ́ wɛ é nyí. É sixu hwè d’ewu ǎ. (Isaïe 45:18) É na bló bɔ gbɛtɔ́ lɛ na wá nɔ lee é ba ɖɔ ye ni nɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ ɔ.
3. Nɛ̌ Paladisi ka na wá nyí vivɔ blóɖó gbɔn?
Ayikúngban na lɛ́ huzu paladisi ɖò acɛkpikpa Jezu é nyí Axɔsu sisɔ Mawu tɔn ɔ hwenu. Ðò ahwan e è nɔ ylɔ ɖɔ Amagedɔ́ɔ́n hwenu ɔ, Jezu na nɔ nukɔn nú wɛnsagun Mawu tɔn lɛ bɔ ye na sú kún mɛ e nɔ klán gbè xá Mawu lɛ bǐ tɔn dó. Enɛ ɔ gudo ɔ, Jezu na wlí Sataan dó gan mɛ nú xwè 1 000. Mɛ Mawu tɔn lɛ na gán ɖò ahwan enɛ mɛ ɖó Jezu na xlɛ́ ali ye bo na cyɔn alɔ ye jí. Ye na mɔ gbɛ̀ víví kaka sɔyi ɖò ayikúngban jí.
4. Hwetɛnu wuvɛ̌ mimɔ ka na vɔ?
Hwetɛnu Mawu ka na ɖè nǔ nyanya e ɖò jijɛ wɛ lɛ sín ayikúngban jí? Jezu na “xlɛ̌” e na ɖexlɛ́ ɖɔ gbɛ̀ vivɔ ɔ ko sɛya é. Nǔ e ɖó jijɛ wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bɔ gbɛ̀ ɔ vɛwǔ nú gbɛtɔ́ lɛ ɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ko sɛkpɔ “hwenu e gbɛ̀ elɔ na vɔ dó ɔ.”
Ðò xwè 1 000 e Jezu na ɖu gǎn sín jixwé dó ayikúngban jí hwenu ɔ, é na ɖé wuvɛ̌ mimɔ lɛ bǐ síìn. (Isaïe 9:6, 7; 11:9) Jezu nyí Axɔsu có, é na lɛ́ wà nǔ ɖi Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó ɖɔhun bo na sunsun hwɛhuhu mɛ e yí wǎn nú Mawu lɛ tɔn síìn. Mɔ̌ mɛ ɔ, Mawu na ɖè azɔn, kpikpò kpo kú kpo sí ìn gbɔn Jezu gblamɛ.
5. Mɛ̌ ka na nɔ gbɛ̀ ɖò Paladisi e ja sɔ ɔ mɛ?
Mɛ ɖee setónú nú Mawu lɛ wɛ na nɔ gbɛ̀ ɖò Paladisi ɔ mɛ. (1 Jaan 2:17) Jezu sɛ́ ahwanvu tɔn lɛ dó bonu ye ni ba gbɛtɔ́ e nɔ sɔ́ yeɖee hwe lɛ bo kplɔ́n ye lee ye na huzu mɛ e Mawu yí é gbɔn é. Ðò égbé dìn ɔ, Jehovah ɖò gbɛzán gbɛtɔ́ livi livi lɛ tɔn blóɖó wɛ bonu ye na nɔ gbɛ̀ ɖò Paladisi e ja ɔ mɛ ɖò ayikúngban jí. (Tsephania 2:3) Ðò Kpléxɔ Axɔsuɖuta ɔ tɔn Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn mɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ kplɔ́n lee è nɔ nyí asú kpo tɔ́ ɖagbe kpo gbɔn ɔ kpodo lee è nɔ nyí asì kpo nɔ ɖagbe kpo gbɔn ɔ. Vǐ lɛ kpo mɛjitɔ́ lɛ kpo nɔ sɛ̀n Mawu ɖò kpɔ́ bo nɔ kplɔ́n nǔ dó lee ye na mɔ lè sín wɛnɖagbe ɔ mɛ gbɔn ɔ wu.


text:
JW LIBRARY
Yǐ Wema lɛ Bo Tò: Andloyidu
Wema, alɔnuwema, tlati, kpo video kpo kanweko mɔkpan wɛ ɖò JW Library jí bɔ a sixu xà bo lɛ́ kplɔ́n hwenu e a ma ɖò ɛntɛnɛti jí ǎ é. Xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ bo yí wema lɛ lobo tò ye:
Yǐ Wema Ðé
A sixu yí wema e jló we bɔ a na wá xà bo lɛ́ kplɔ́n hwenu e a ma ɖò ɛntɛnɛti jí ǎ lɛ é bǐ.
Hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ, bo zín Publications bá mɔ wema lɛ.
Zǐn wuntun Gbè Lɛ tɔn ɔ bá mɔ gbè e mɛ wema ɖè lɛ é bǐ. Sɔ́ gbè e jló we é.Gbè e a nɔ zán hwɛhwɛ é wɛ nɔ jɛ nukɔn. A sixu lɛ́ wlan nyikɔ gbè ɖé tɔn d’emɛ bo ba.
Wlɛnwín vovo ɖé lɛ ɖè bɔ è sixu zán bo mɔ wema lɛ ɖò JW Library jí.
Akpáxwé Par catégorie ɔ nɔ xlɛ́ wema lɛ dó gbè e mɛ ba nǔ dó wɛ a ɖè é ɖó sonu sonu, ɖi wema lɛ, tlati lɛ, alǒ video lɛ. Enyi a zín sonu ɖé ɔ, é na lɛ́ hun ali ɖevo nú we bɔ a na mɔ lee è tò nǔ lɛ gbɔn é alɔkpa ɖevo, ɖi Atɔxwɛ xwè ɖokpo ɖokpo tɔn lɛ alǒ video gbɛ̌nu ɖokpo ɖokpo tɔn lɛ. Zǐn Toutes les catégories bá lɛkɔ yì bǐbɛ̌mɛ.
Akpáxwé Nouveautés ɔ nɔ xlɛ́ nǔ yɔyɔ̌ ɖěɖee è ɖetɔ́n dó gbè e mɛ a ɖò nǔ ba dó wɛ lɛ é.
Nǔ e a ma ko yí ǎ lɛ é nɔ ɖó akpɔ́kpɔ́ sín wuntun.
Zǐn wema alǒ video ɖé bá mɔ tɛn dó yí. Enyi a yí gudo ɔ, akpɔ́kpɔ́ sín wuntun ɔ nɔ bú. Lɛ̌vɔ zín nǔ e a yí é bá xà.
Akpáxwé Téléchargé ɔ nɔ xlɛ́ nǔ ɖěɖee a ko yí dó gbè ɖebǔ mɛ lɛ é. A sixu tò ye sɔgbe xá Souvent consulté, Rarement consulté, alǒ Taille décroissante.
Súnsún Wema Ðé
A sixu súnsún wema ɖé enyi a ma sɔ́ ɖó hudo tɔn ǎ alǒ enyi a jló na ɖè agban kpò nú nǔ towe ɔ nɛ.
Hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ, bo zín Publications, lobo wá zín sonu ɖé (ɖi kpɔ́ndéwú ɔ, Livres) bá mɔ wema e ɖò sonu enɛ mɛ lɛ é. Zǐn wuntun Nǔ Ðevo Lɛ tɔn e ɖò wema e a jló na súnsún é jí é; enɛ gudo hǔn, zǐn Supprimer.
Enyi a jló na ɖè agban kpò nú nǔ towe ɔ, a sixu súnsún nǔ e a ma nɔ yawu zán ǎ lɛ é alǒ ee ɖu tɛnmɛ sukpɔ́ lɛ é.
Yì akpáxwé Téléchargé ɔ; enɛ gudo hǔn, tò nǔ lɛ sɔgbe xá Rarement consulté alǒ Taille décroissante. Súnsún nǔ e sín hudo a ma sɔ́ ɖó ǎ lɛ é.
Yǐ Wema E È Jlaɖó É Ðé
Hweɖelɛnu ɔ, è sixu jla nùɖé ɖó ɖò wema e a ko yí é ɖé mɛ.
Nǔ e è nɔ sɔ́ dó tuùn wema e è vɔ́ jla ɖó é ɖé na é wɛ nyí wuntun nùvɔjlaɖó tɔn. Enyi a zín wema ɔ, a na mɔ nùwlanwlan ɖé b’ɛ na ɖɔ nú we ɖɔ è jla wema ɔ ɖó. Zǐn Téléchargé bá yí ee è jlaɖó é, alǒ zǐn Plus tard bo na kpó ɖò xóxó ɔ xà wɛ.
Bonu a na kpɔ́n ɖɔ è jla wema e a ko yí lɛ é ɖě ɖó à jí ɔ, hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ; zǐn Publications. Enyi è jla nǔ ɖebǔ ɖó ɔ, akpáxwé Mises à jours en attente nɔ tɔ́n. Zǐn bá mɔ nǔ e è jlaɖó lɛ é bǐ. Zǐn wema ɖé bá yí yaɖeyaɖe ɔ, alǒ zǐn wuntun Jla Bǐ Ðó tɔn ɔ bo na yí wema e è jlaɖó lɛ é bǐ.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Février 2015 dó JW Library 1.4, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 102
Nǔ E È Ðexlɛ́ Jaan É
Hwenu e mɛsɛ́dó Jaan nyí gantɔ́ ɖò tɔtɛntinto Patimɔsi tɔn jí é ɔ, Jezu xlɛ́ ɛ nǔmimɔ ɖebɔdoɖewu alǒ ɖiɖe 16, dó sɔgudo wu. Nǔmimɔ enɛ lɛ ɖè lee nyikɔ Jehovah tɔn na nyí nǔ mímɛ́ gbɔn é, lee Axɔsuɖuto tɔn na wá gbɔn é, kpo lee jlǒ tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí gbɔn, lee é nɔ nyí wiwa ɖò jixwé gbɛn é ɖɔhun kpo xlɛ́.
Dò nǔmimɔ ɖokpo mɛ ɔ, Jaan mɔ Jehovah ɖò axɔsuzinkpo tɔn susunɔ ɔ jí ɖò jixwé, bɔ mɛxo 24 e dó awu wewé, bɔ sikágbakún ɖò ta na lɛ é lɛlɛ̌ dó è. Jǐ kɛwun kpo xɛbyoso sín gbè kpo gosin axɔsuzinkpo ɔ kɔn. Mɛxo 24 lɛ xwè agbɔ̌nnusú dò ɖò Jehovah nukɔn bo ɖèkɔ́ n’i. Ðò nǔmimɔ ɖevo mɛ ɔ, Jaan mɔ mɛ wɔbuwɔbu ɖé, bɔ ye gosin akɔta lɛ bǐ, togun lɛ bǐ kpo gbè e è nɔ dó lɛ é bǐ kpo mɛ, bɔ ye ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ. Jezu e nyí Lɛngbɔví ɔ é xlɛ́ ali ye, lobo kplá ye yì sìn e nɔ na gbɛ̀ mɛ é kɔn. Enɛ ɔ gudo ɖò nǔmimɔ ɖevo mɛ ɔ, Jezu nyí Axɔsu bo jɛ acɛ kpa jí ɖò jixwé, é kpo mɛxo 24 lɛ kpo. Ðò nǔmimɔ e jɛ gudo é mɛ ɔ, Jaan mɔ Jezu bɔ é ɖò ahwan fun xá Satáan e nyí dlagɔ́ɔn ɔ é kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ. Jezu nya ye sín jixwé sɛ́dó ayikúngban ɔ jí.
Enɛ gudo ɔ, Jaan mɔ ɖiɖe ɖagbeɖagbe Lɛngbɔví ɔ kpo mɛ 144 000 lɛ kpo tɔn, bɔ ye ɖò te ɖò Sinyɔ́ɔ Só ɔ jí. É lɛ́ mɔ wɛnsagun ɖé, bɔ é ɖò zinzɔn lɛlɛ̌ dó ayikúngban ɔ wɛ, bo ɖò ɖiɖɔ nú gbɛtɔ́ lɛ wɛ ɖɔ ye ni sí Mawu lobo na ɛ susu.
Ðò nǔmimɔ e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, è fun ahwan Haamagedɔni tɔn. Ðò ahwan enɛ hwenu ɔ, Jezu kpo ahwankpá tɔn kpo ɖu ɖò gbɛ̀ nyanya Satáan tɔn jí. Ðò nǔmimɔ gudogudo tɔn ɔ mɛ ɔ, Jaan mɔ bɔ nǔwaɖókpɔ́ e nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu é ɖé ɖò jixwé kpo ayikúngban ɔ jí kpo. È sú kún dó nú Satáan kpo kúnkan tɔn kpo bǐ mlɛ́mlɛ́. Mɛ e ɖò jixwé kpo ayikúngban jí kpo lɛ é bǐ nɔ ylɔ nyikɔ Jehovah tɔn ɖɔ nǔ mímɛ́, lobo nɔ sɛ̀n éɖokponɔ géé.
“Un na sɔ́ kɛn dó hwi kpo nyɔnu ɔ kpo tɛntin, dó kúnkan towe kpo kúnkan tɔn kpo tɛntin. É na só ta towe, bɔ hwɛ na hɛn aɖǔ i dó afɔgbɛnnu.”—Bǐbɛ̌mɛ 3:15, nwt


text:
“Jehovah Mawu Mǐtɔn ɔ, Jehovah Ðokpo Wɛ”
“Izlayɛli è, ɖǒtó: Jehovah Mawu mǐtɔn ɔ, Jehovah ɖokpo wɛ.”
HAN LƐ: 138, 112
1, 2. (a) Etɛwu è ka tuùn xó e ɖò Sɛ́nflínmɛ 6:4 mɛ lɛ é ganji? (b) Etɛwu Mɔyizi ka ɖɔ xó enɛ lɛ?
SINSƐN Jwifu lɛ tɔn ko zán xókwin Ebléegbe tɔn ayizɛ́n e ɖò Sɛ́nflínmɛ 6:4 mɛ lɛ é nú xwè kanweko mɔkpan, b’ɛ nyí ɖɛ sinsɛn-biblo tɔn sín akpáxwé ɖé. Ye nɔ xoɖɛ enɛ ayihɔngbe ayihɔngbe, zǎnzǎn gbada. È nɔ ylɔ ɖɛ enɛ ɖɔ Shema, xókwin nukɔntɔn wemafɔ ɔ tɔn wɛ. Mɛ e sɔ́ yeɖée jó nú sinsɛn Jwifu tɔn lɛ é nɔ xoɖɛ enɛ dó ɖexlɛ́ ɖɔ emi zé emiɖée bǐ jó nú Mawu.
2 Xókwin enɛ lɛ tɔ́n ɖò xó gudogudo tɔn e Mɔyizi ɖɔ nú togun Izlayɛli tɔn e kplé ɖò ayikúngban wɛnjɛ Mɔwabu tɔn jí ɖò 1473 J.H.M. é mɛ. Judɛ́ɛn tɔ̀ ɔ na d’asá wɛ togun ɔ ɖè bo na yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí kɛɖɛ. (Sɛ́n. 6:1) Mɔyizi e nyí nukɔntɔ́ yetɔn ɖò xwè 40 e wá yì lɛ é mɛ é jló ɖɔ togun ɔ ni kpankɔ́n hwenu e ye na mɔ tagba lɛ ɖò nukɔnmɛ é. Ye ɖó na ɖeji dó Jehovah wu bo nɔ gbeji n’i lobo sɔ́ ɛ dó ɖó Mawu yetɔn. É ɖò wɛn ɖɔ xó gudogudo tɔn e Mɔyizi ɖɔ lɛ é na d’alɔ togun ɔ tawun. Ee Mɔyizi xà Sɛ́n Wǒ Lɛ kpo gbetakɛ́n ɖevo e Jehovah na togun ɔ lɛ é kpo gudo é ɔ, é wá ɖɔ xó agbɔ̌nɖowǔnanɔ e ɖò Sɛ́nflínmɛ 6: 4, 5 mɛ lɛ é. (Xà ɖò Traduction du monde nouveau mɛ.)
3. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?
3 Izlayɛli-ví e kplé ɖò finɛ xá Mɔyizi lɛ é tuùn ɖɔ Jehovah Mawu yetɔn nyí “Jehovah ɖokpo” ǎ wɛ à? É ɖò wɛn ɖɔ ye tuùn. Mawu ɖokpo géé jɛn Izlayɛli-ví gbejinɔtɔ́ lɛ tuùn bo nɔ sɛ̀n, é wɛ nyí Mawu tɔ́gbó yetɔn Ablaxamu, Izaki, kpo Jakɔbu kpo tɔn. Bɔ aniwu Mɔyizi ka lɛ́ ɖɔ nú ye ɖɔ Jehovah Mawu yetɔn nyí “Jehovah ɖokpo” lo? Nùɖé ka dɔn ɖokpo e Jehovah nyí é kpo è ni sɔ́ ayi mɛtɔn bǐ, lindɔ̌n mɛtɔn bǐ, gɔ́ nú hlɔnhlɔn mɛtɔn bǐ dó yí wǎn n’i ee xó wemafɔ 5gɔ́ ɔ ɖɔ é kpo cá wɛ à? Etɛ xó e ɖò Sɛ́nflínmɛ 6:4, 5 mɛ é ka kplɔ́n mǐ ɖò égbé?
LEE JEHOVAH NYÍ ÐOKPO GBƆN É
4, 5. (a) Ðɔ tinmɛ xógbe “Jehovah ɖokpo” ɔ tɔn ɖé. (b) Vogbingbɔn tɛ ka ɖò Jehovah kpo nǔmɛsɛn akɔta lɛ tɔn lɛ kpo tɛntin?
4 Bunɔ. Ðò Ebléegbe kpo gbè gègě ɖevo lɛ kpo mɛ ɔ, xókwin “ɖokpo” ɔ sín tinmɛ sixu nɔ ma nyí nǔlɛnkwín ɖé kɛɖɛ kpowun. È sixu lɛ́ zán dó ɖɔ nǔ e nyí nǔ bunɔ, kwín ɖokpo bo ma ɖè wè ǎ é xó. É cí ɖɔ é kún nyí adingban-núkplɔnmɛ sinsɛn tɔn e ɖɔ ɖɔ Mawu nyí atɔnɖobǔ lɛ é gbɛ́ wɛ Mɔyizi ɖè ó. Jehovah wɛ nyí Mɛ e bló jixwé kpo ayikúngban kpo é, bo nyí Nǔbǐwukpétɔ́ wɛkɛ ɔ tɔn. Mawu jɔ Mawu alǒ Mawu nugbǒ ɖě ɖè zɛ éyɛ wu ǎ; nǔmɛsɛn ɖě ka cí éɖɔhun ǎ. (2 Sam. 7:22) Enɛ wu ɔ, Mɔyizi ɖò flínflín Izlayɛli-ví lɛ wɛ ɖɔ Jehovah kɛɖɛ wɛ ye ɖó na sɛ̀n. Ye ɖó na wà nǔ togun e lɛlɛ̌ dó ye bo nɔ sɛ̀n nǔmɛsɛn tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ é ɖɔhun ǎ. Ðé lɛ ɖò nǔmɛsɛn enɛ lɛ mɛ, bɔ ye nɔ ɖɔ ɖɔ ye kpacɛ nú nùɖé lɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ. Ðevo lɛ tíìn bo nɔ nyí akpáxwé nǔmɛsɛn ɖé tɔn.
5 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ejipunu lɛ sɛ̀n yɛhwe hwesivɔ tɔn Ra, yɛhwe jinukúnsin tɔn Nut, yɛhwe ayikúngban tɔn Geb, yɛhwe Nilu tɔn Hapi, kpo kanlin ɖeɖóvo maxamaxa lɛ kpo. Nǔmɛsɛn enɛ lɛ gègě wɛ Jehovah ɖegba gbɔn Awě Wǒ Lɛ gblamɛ. Nǔmɛsɛn nukúnɖeji Kanáanu lɛ tɔn nɔ nyí Baalu, yɛhwe vǐjiji tɔn e nɔ lɛ́ nyí yɛhwe jinukúnsin tɔn, jǐ tɔn, kpo jɔhɔn ɖaxó tɔn kpo nú ye é. Baalu lɛ́vɔ nyí yɛhwe lɛ sín gǎn ɖò xá gègě mɛ. (Kɛ́n. 25:3) Izlayɛli-ví lɛ ɖó na flín ɖɔ Mawu emitɔn, “Mawu nugbǒ” ɔ ɔ, “Jehovah ɖokpo” wɛ.
6, 7. Tinmɛ ɖevo tɛ “ɖokpo” ka sixu ɖó? Nɛ̌ Jehovah ka ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí “ɖokpo” gbɔn?
6 Nɔ Huzu Ǎ Bo Nɔ Lɛ́ Nɔ Gbeji. Xókwin “ɖokpo” ɔ nɔ lɛ́ dó gesí linlin ɖokpo ɔ ɖiɖó kpo nǔ ɖokpo ɔ wiwa kpo. Jehovah Mawu nyí tɔděma alǒ aganma ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, hwebǐnu wɛ é nɔ nɔ gbeji, wà nǔ jlɔjlɔ, ɖɔ nugbǒ, bo nɔ huzu ǎ. Jehovah d’akpá nú Ablaxamu ɖɔ kúnkan tɔn na ɖu Akpádídó Yikúngban ɔ sín gǔ, lobo ka bló nùjiwǔ gègě dó ɖè akpá enɛ. Xwè 430 e wá yì dó akpá enɛ é hu acɛ nú alɔ e Jehovah zín d’akɔ́n bo na wà mɔ̌ é ǎ.
7 Hwenu e Jehovah wá ɖɔ ɖɔ Izlayɛli-ví lɛ nyí kúnnuɖetɔ́ emitɔn lɛ, ɖò xwè kanweko mɔkpan gudo é ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ: “Nyɛ wɛ nyí Mawu. Mawu ɖě ko ɖè dó nukɔn nú mì ǎ; ɖò gudo ce ɔ, Mawu ɖě ka na ɖè ǎ.” Bo na dó tɛɖɛ̌ jí ɖɔ linlin emitɔn kún nɔ huzu ó ɔ, Jehovah ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mɛ ɖokpo ɔ nyí wɛ jɛn un kpò ɖè tɛgbɛ.” (Eza. 43:10, 13; 44:6; 48:12) Wǔjɔmɛ ɖaxó ɖé wɛ é nyí nú Izlayɛli-ví lɛ kpo mǐ lɔmɔ̌ kpo, bɔ mǐ na nyí mɛsɛntɔ́ Jehovah Mawu e ma nɔ huzu ǎ bo lɛ́ ɖò gbeji ɖò ali lɛ bǐ nu é tɔn à cé?
8, 9. (a) Etɛ Jehovah ka byɔ ɖò mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ sí? (b) Nɛ̌ Jezu ka tɛɖɛ̌ lee xó Mɔyizi tɔn lɛ ɖò taji sɔ́ é jí gbɔn?
8 Mɔyizi flín togun ɔ ɖɔ Jehovah nɔ nɔ gbeji bo kún nɔ huzu ó, ɖò wanyiyi kpo nukúnkpédómɛwu tɔn kpo sín ali nu. Enɛ wu ɔ, é jɛxa ɖɔ ye ni zé yeɖée jó nú éɖokponɔ, lobo yí wǎn nú éɖokponɔ kpo ayi yetɔn, lindɔ̌n yetɔn, kpo hlɔnhlɔn yetɔn bǐ kpo. Mɛ winnyawinnya lɛ lɔ ɖó na zé yeɖée bǐ jó nú Jehovah gbɔn mɔ̌, ɖó mɛjitɔ́ lɛ ɖó na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ ɖò ali lɛ bǐ nu.
9 Ðó jlǒ Jehovah tɔn kpo linlin tɔn kpo nɔ huzu ǎ b’ɛ nɔ lɛ́ nɔ gbeji wutu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ nǔ taji e é byɔ ɖò Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ sí lɛ é lɔ kún huzu ɖò égbé ó. Bonu é na yí gbè nú sinsɛn-biblo mǐtɔn ɔ, mǐ lɔ ɖó na zé mǐɖée bǐ jó n’i lobo yí wǎn n’i kpo ayi mǐtɔn, linlin mǐtɔn, kpo hlɔnhlɔn mǐtɔn bǐ kpo. Xósin e Jezu Klisu tlɛ na nya e kàn nǔ byɔ ɛ é ɖé é nɛ. (Xà Maki 12:28-31.) Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n lee mǐ sixu xlɛ́ ɖò nǔwiwa mǐtɔn lɛ mɛ ɖɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu nugbǒ nugbǒ ɖɔ “Jehovah Mawu mǐtɔn ɔ, Jehovah ɖokpo wɛ” gbɔn é.
ZĚ HWIÐÉE BǏ JÓ NÚ JEHOVAH KƐÐƐ
10, 11. (a) Ali tɛ nu mǐ ka nɔ sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ ɖè? (b) Nɛ̌ dɔnkpɛvu Eblée lɛ ka ɖexlɛ́ ɖɔ emi zé emiɖée bǐ jó nú Jehovah kɛɖɛ ɖò Babilɔnu gbɔn?
10 Bonu Jehovah na nyí Mawu mǐtɔn kwín ɖokpo géé ɔ ɔ, mǐ ɖó na zé mǐɖée bǐ jó nú éɖokponɔ. Sɛ̀n e mǐ nɔ sɛ̀n ɛ é ɖó na nyí agboɖe ǎ, alǒ mǐ ɖó na sɛ̀n éyɛ kpo nǔmɛsɛn ɖevo lɛ kpo ǎ; mǐ ka ɖó na lɛ́ cáká sinsɛn-biblo alɔkpa ɖevo lɛ sín linlin kpo nǔwiwa lɛ kpo xá éyɛtɔn ǎ. Mǐ ɖó na hɛn dó ayi mɛ ɖɔ Jehovah kún nyí nǔmɛsɛn ɖokpo ɖò nǔmɛsɛn lɛ mɛ kpowun ó; é ka lɛ́ nyí nǔmɛsɛn e hugǎn ɖě lɛ é alǒ ɖ’agbɔ̌n hú ye é kpowun ǎ. Jehovah kɛɖɛ wɛ è ɖó na sɛ̀n.
11 Ðò wema Daniyɛli tɔn mɛ ɔ, mǐ xà tan dɔnkpɛvu Eblée e nɔ nyí Daniyɛli, Hananiya, Micaɛli, kpo Azalya kpo é tɔn. Ye gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖu nùɖuɖu e blí lɛ é ó, bo lɛ́ gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖèkɔ́ nú siká-bocyɔ Nabukodonɔzɔ́ɔ tɔn ó, bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ emi zé emiɖée bǐ jó nú Jehovah kɛɖɛ. Nǔ e nɔ mya nukún nú ye lɛ é ɖò wɛn; ye lɔn bonu akpà jɛ sinsɛn-biblo yetɔn wu ɖò ali ɖebǔ nu ǎ.
12. Bo na dó zé mǐɖée bǐ jó nú Jehovah kɛɖɛ ɔ, etɛ wu mǐ ka ɖó na cɔ́ mǐɖée dó?
12 Bo na dó zé mǐɖée bǐ jó nú Jehovah kɛɖɛ ɔ, mǐ ɖó na lɔn bonu nǔ ɖebǔ na yí tɛn e mɛ Jehovah ɖokponɔ ɖó na nɔ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ é alǒ má xá nǔ ɔ ǎ. Etɛ nǔ mɔhun lɛ ka sixu nyí? Ðò Sɛ́n Wǒ Lɛ mɛ ɔ, Jehovah tinmɛ céɖécéɖé ɖɔ togun emitɔn kún ɖó na ɖó nǔmɛsɛn ɖebǔ gɔ́ nú emi ó, ye kún ka ɖó na ɖ’alɔ ɖò vodunsinsɛn alɔkpa ɖebǔ mɛ ó. (Sɛ́n. 5:6-10) Égbé ɔ, vodunsinsɛn tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ ɖè; ɖé lɛ tíìn bɔ è sixu nɔ ma yawu tuùn. Amɔ̌, nǔ e Jehovah byɔ ɖò mǐ sí lɛ é huzu ǎ, “Jehovah ɖokpo” nyí wɛ jɛn é kpó ɖè. Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e enɛ ɖó na kplɔ́n mǐ é.
13. Etɛ mǐ ka sixu jɛ wǎn yí na jí hú Jehovah?
13 Ðò Kolosinu lɛ 3:5 (xà) mɛ ɔ, mǐ mɔ wěɖexámɛ syɛnsyɛn ɖé dó nǔ e sixu zɔ́n bɔ kancica e ɖò Klisanwun lɛ kpo Jehovah kpo tɛntin é gblé é wu. Ð’ayi wu ɖɔ wemafɔ ɔ ɖɔ ɖɔ nukúnkɛ́ndídó cí vodunsinsɛn ɖɔhun. Nǔ nyí mɔ̌, ɖó nǔ e nɔ jló mɛɖé é, ɖi dɔkun jijɛ alǒ mɛjɔmɛ nyínyí, sixu wá syɛn n’i kaka bo cí nǔmɛsɛn ɖé ɖɔhun n’i ɖò gbɛzán tɔn mɛ. Amɔ̌, enyi mǐ gbéjé wemafɔ ɔ bǐ kpɔ́n ɔ, é bɔwǔ bɔ mǐ na mɔ ɖɔ nǔ nyanya ɖevo e xó é ɖɔ lɛ é cá kàn kpo nukúnkɛ́ndídó kpo ɖò ali ɖé nu, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, ye lɔ nyí vodunsinsɛn. Nǔ mɔhun lɛ biba nukúnmyatakín sixu wá yí tɛnmɛ wanyiyi e mǐ ɖó nú Mawu é tɔn. Mǐ na lɔn bɔ nǔ enɛ lɛ ɖebǔ na ɖ’acɛ dó jǐ mǐtɔn, bɔ Jehovah sɔ́ na nyí “Jehovah ɖokpo” nú mǐ ǎ wɛ à? Gbeɖé kpɔ́n.
14. Akpá tɛ mɛsɛ́dó Jaan ka gbà nú mɛ?
14 Mɛsɛ́dó Jaan tɛɖɛ̌ nǔ ɖokpo ɔ jí ganji bo gb’akpá nú mǐ ɖɔ enyi mɛɖé yí wǎn nú nǔ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é, ye wɛ nyí “gbɛtɔ́ sín jlǒ nyanya lɛ, nukún ɖò mɛ gban mɛ, kpo goyiyi e dɔkun jijɛ nɔ zɔ́n mɛ é kpan” ɔ, é kún “ɖó wanyiyi nú Tɔ́ ɔ” ó. (1 Jaan 2:15, 16) Enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó na nɔ gbéjé ayi mǐtɔn kpɔ́n hwɛhwɛ, bo na nɔ kpɔ́n ɖɔ ayiɖeɖayi, gbɛ̌dido, gɔ́ nú nǔsisɔ kpo acɔ́biba gbɛ̀ ɔ tɔn kpo ko ɖò jlojló è wɛ wɛ à jí. Wǎn yí nú gbɛ̀ ɔ sixu lɛ́vɔ nyí è na ván kàn bo “ɖò nukúnkɛ́n dó wɛ,” ɖi wema kplɔnkplɔn ɖaxó ɖaxó lɛ gbé nyinya mɔ̌. (Jel. 45:4, 5) Mǐ ko ɖò kɛ́nnɛ́kɛ́nnɛ́ nú gbɛ̀ yɔyɔ̌ e sín akpá Mawu dó é. Enɛ wu ɔ, é ɖò taji tawun ɖɔ mǐ ni hɛn xó titewungbe e Mɔyizi ɖɔ lɛ é d’ayi mɛ ganji. Enyi mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu céɖécéɖé ɖɔ “Jehovah Mawu mǐtɔn ɔ, Jehovah ɖokpo wɛ,” lobo lɛ́ ɖi nǔ na bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, mǐ na bló nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo na zé mǐɖée bǐ jó nú éɖokponɔ, bo sɛ̀n ɛ lee é nɔ ba gbɔn é.
HƐN BUTÉNINƆ KLISANWUN TƆN ÐÓ TE
15. Etɛwu Pɔlu ka flín Klisanwun lɛ ɖɔ Mawu ɔ, “Jehovah ɖokpo” wɛ?
15 Ðokpo e Jehovah nyí é lɛ́ kúnkplá buténinɔ kpo linlin ɖokpo ɔ ɖiɖó kpo; jijɔ ɖé wɛ ka nyí enɛ lɛ bɔ mǐ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é ɖó na ɖó. Jwifu lɛ, Glɛkinu lɛ, Hlɔmanu lɛ, kpo toɖevomɛnu lɛ kpo wɛ nɔ agun Klisanwun tɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn mɛ. Ye ko nɔ sinsɛn vovo lɛ mɛ ɖ’ayǐ, bo ɖó aca vovo lɛ, bɔ lee nǔ nɔ cí nú ye é lɛ́ gbɔn vo dó yeɖée lɛ tɔn. Enɛ wu ɔ, é vɛwǔ nú mɛɖé lɛ bɔ ye na mlɛ́ ali sinsɛn-biblo tɔn yɔyɔ̌ ɔ alǒ jó ali e jí ye ko ɖè ɖ’ayǐ lɛ é dó mlɛ́mlɛ́. Mɛsɛ́dó Pɔlu mɔ ɖɔ é jɛxa ɖɔ è ni flín ye ɖɔ Mawu ɖokpo wɛ Klisanwun lɛ ɖó, é wɛ nyí Jehovah.
16, 17. (a) Nǔɖɔɖ’ayǐ tɛ ka ɖò jijɛ wɛ ɖò hwe mǐtɔn nu? Etɛ enɛ ka zɔ́n? (b) Etɛ ka sixu vɔ́da nú buténinɔ mǐtɔn?
16 Nɛ̌ nǔ lɛ ka ɖè gbɔn ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ ɖò égbé? Gbeyiɖɔ Ezayíi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ “gbè ɖokpo na wá sù,” bɔ gbɛtɔ́ lɛ na gosin akɔta lɛ bǐ mɛ bo na nyì ahwan yì nɔtɛn e yì aga hú bǐ bo nyí sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ tɔn Jehovah tɔn é. Ye na ɖɔ: “[Jehovah] na kplɔ́n nǔ e é jló ɖɔ mǐ na wà é mǐ, bɔ mǐ na xwedó ali e é ɖè nú mǐ é.” (Eza. 2:2, 3) Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ ɖò jijɛ wɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é hun xomɛ nú mǐ tawun. Enɛ wɛ zɔ́n bɔ è nɔ mɔ mɛ e nyí akɔ vovo, ɖó aca vovo, bo sè gbè vovo lɛ é ɖò agun gègě mɛ, bɔ enɛ nɔ kpa susu nú Jehovah. É ɖò mɔ̌ có, vogbingbɔn enɛ lɛ sixu dɔn ninɔmɛ ɖé lɛ wá bɔ mǐ ɖó na dovɛ̌ na ɖebǔ ǎ.
17 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɛ̌ nǔ ka nɔ cí nú we dó Klisanwun hàtɔ́ e sín aca gbɔn vo nú hwɛ tɔn bǐ sésé lɛ é wu? Anɔnugbe yetɔn, lee ye nɔ sɔnǔ gbɔn é, zinzan yetɔn lɛ, kpo nùɖuɖu yetɔn lɛ kpo sixu nɔ ma má we. A nɔ ba na ɖó wǔ zɔ nú ye, bo dó gbɛ̌ xá mɛ e ɖó aca ɖokpo ɔ hwi ɖɔhun lɛ é kɛɖɛ wɛ à? Alǒ enyi mɛ ɖěɖee è ɖè bɔ ye nyí nukúnkpénuwutɔ́ ɖò agun, lɛdo, alǒ alaxɔ towe mɛ lɛ é ma ɖó xwè sɔ we ǎ, abǐ ɖó aca ɖevo kabǐ nyí akɔ ɖevo ɔ ka ló? A nɔ lɔn bɔ nǔ mɔhun lɛ nɔ vɔ́da nú buténinɔ kpo linlin ɖokpo ɔ ɖiɖó kpo e ɖó na nɔ togun Jehovah tɔn mɛ é wɛ à?
18, 19. (a) Wěɖexámɛ tɛ ka ɖò Efɛzinu lɛ 4:1-3 mɛ? (b) Etɛ mǐ ka sixu wà bonu buténinɔ agun ɔ tɔn ni nɔte?
18 Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ ma na jɛ fɛ́ca enɛ lɛ mɛ à? Pɔlu ɖè wě ɖagbeɖagbe ɖé lɛ xá Klisanwun e ɖò toxo hunnukún kpo akɔjɔkplé toxo Efɛzi tɔn mɛ lɛ é kpo. (Xà Efɛzinu lɛ 4:1-3.) Ð’ayi wu ɖɔ Pɔlu ɖɔ xó dó jijɔ ɖé lɛ wu jɛ nukɔn, ye wɛ nyí mɛɖesɔhwe, xomɛfífá, suúluɖiɖo, kpo wanyiyi kpo. È sixu sɔ́ jijɔ enɛ lɛ jlɛ́ dó dotín e hɛn xɔ ɖé ɖó te lɛ é wu. Amɔ̌, gbɔn vo nú dotín syɛnsyɛn e xɔ ɖé ɖó na ɖó lɛ é ɔ, è ɖó na nɔ lɛ́ jla xɔ ɔ ɖó hwɛhwɛ; é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, é sixu jɛ gblègblé jí. Pɔlu byɔ Klisanwun Efɛzi tɔn lɛ ɖɔ ye ni dó gǎn bo “hɛn buténinɔ e [gbigbɔ mímɛ́] na [ye] ɔ ɖó te.”
19 Mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na nɔ mɔ ɖɔ azɔ̌ mǐtɔn wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni wà nǔ bonu buténinɔ agun ɔ tɔn ni nɔte. Etɛ mǐ ka sixu wà? Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ e xó Pɔlu ɖɔ lɛ é bo nɔ ɖè ye xlɛ́, ye wɛ nyí mɛɖesɔhwe, xomɛfífá, suúluɖiɖo, kpo wanyiyi kpo. Enɛ gudo ɔ, dǒ gǎn syɛnsyɛn bo jɛhun dó “fífá e dɔn [mǐ] cá” é jí. Mǐ ɖó na tɛnkpɔn bo jla gǎnmaɖó ɖebǔ e sixu wá tɔ́n é ɖó, lee è nɔ tlɛ́ fí e zɛ ɖò xɔ wu lɛ é gbɔn é ɖɔhun. Enyi mǐ ɖò mɔ̌ wà wɛ ɔ, fífá kpo buténinɔ xɔ akwɛ mǐtɔn kpo jijlaɖó mɛ ɖ’alɔ ɖè wɛ mǐ ɖè nɛ.
20. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ “Jehovah Mawu mǐtɔn ɔ, Jehovah ɖokpo wɛ” gbɔn?
20 “Jehovah Mawu mǐtɔn ɔ, Jehovah ɖokpo wɛ.” Agbɔ̌n ɖò nukɛgbe enɛ wu à cé? Nùflínmɛ enɛ dó wusyɛn lanmɛ nú Izlayɛli-ví lɛ bɔ ye li za xá wuvɛ̌ e ye mɔ hwenu e ye xwè Akpádídó Yikúngban ɔ jí lɛ é. Xó enɛ lɛ hinhɛn dó ayi mɛ na na hlɔnhlɔn mǐ bɔ mǐ na kpannukɔn ya ɖaxó ɔ e ko sɛkpɔ bǐ é, b’ɛ na lɛ́ gɔ́ sò nú fífá kpo buténinɔ kpo ɖò Palaɖisi ɔ mɛ. Mi bo nú mǐ ni zé mǐɖée bǐ jó nú Jehovah kɛɖɛ, bo yí wǎn n’i lobo sɛ̀n ɛ kpo lindɔ̌n mǐtɔn bǐ kpo, bo dó gǎn syɛnsyɛn bo hɛn buténinɔ e ɖò kplékplé nɔví lɛ tɔn mǐtɔn mɛ é ɖó te. Enyi mǐ ɖò mɔ̌ wà wɛ zɔn mǐ yì ɔ, mǐ sixu ɖeji ɖɔ mǐ na mɔ xó e Jezu ɖɔ dó mɛ ɖěɖee è na ɖɔhwɛ yetɔn bo ɖɔ ye nyí lɛngbɔ̌ lɛ é wu é sín jijɛ: “Mi wá, mi mɛ e jí Tɔ́ ce ko xoɖɛ ɖagbe dó lɛ. Mi wá yí axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín nǔ ɖagbe e è ko sɔ́ ɖ’ayǐ nú mi sín hwenu e Mawu ko ɖó gbɛ̀ ɔ ɖokpoo é.”


text:
NUKPLƆNKPLƆN 3
Nɛ̌ Nugbǒ Biblu Tɔn ka Lɛ́ Wá Nyí Biba Mɔ Gbɔn?
Biblu ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ɖò kú Klisu tɔn gudo ɔ, adingbànnúkplɔnmɛtɔ́ lɛ na tɔ́n ɖò Klisanwun dòhwenu tɔn lɛ tɛntin bo na flú nugbǒ Biblu tɔn ɔ. (Mɛsɛ́dó 20:29, 30) Ðò nukɔn mɛ ɔ, nǔ e pɛ́ɛ́ wá jɛ é nɛ. Ye wlú nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ kpo linlin sinsɛn pagáwùn tɔn lɛ tɔn kpo, bɔ sinsɛn Klisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ tɔn jɛ kàn vlɔ́n jí. (2 Timɔtée 4:3, 4) Nɛ̌ mǐ ka sixu wà gbɔn bo ɖeji ɖɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe ɔ jɛn mǐ ɖó dó nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ tawun ɔ jí ɖò égbé?
Hwenu ɔ sù nú Jehovah bɔ é ɖè nugbǒ ɔ xlɛ́. É ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ, ɖò ‘azǎn gudo tɔn lɛ mɛ ɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ nugbǒ ɔ na wá túnflá.’ (Daniel 12:4) Ðò 1870 ɔ, kplékplé kpɛví nugbǒ-batɔ́ tɔn ɖé ɖ’ayi wu ɖɔ sinsɛn-núkplɔnmɛ sinsɛn gègě tɔn kún junjɔn Biblu jí ó. Enɛ wutu ɔ, ye jɛ dò ba nú nǔ jí bo na mɔ nukúnnú jɛ nùkplɔnmɛ dòdó Biblu tɔn lɛ mɛ. Jehovah dó nú ye bɔ ye mɔ nukúnnú jɛ Biblu ɔ mɛ.
Gbɛtɔ́ ayi ɖagbenɔ lɛ kplɔ́n Biblu kpo sɔxwixwe kpo. Alɔ nùkpinkplɔn tɔn e Biblu Kplɔntɔ́ ayi ɖagbenɔ enɛ lɛ e jɛ nukɔn nú mǐ lɛ é zé ɖ’ayǐ ɔ xwedó wɛ mǐ kpó ɖè kaka jɛ égbé. Ye nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó xota Biblu tɔn lɛ jí ɖebɔdoɖewu. Enyi ye wá jɛ akpáxwé Biblu tɔn e vɛwǔ bɔ è na mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɔ ɖé jí ɔ, ye nɔ ba wemafɔ Biblu tɔn ɖevo dó na tinmɛ tɔn. Enyi ye ɖɔ gbò sɔ́ nyì fí ɖé bɔ é sɔgbe xá akpáxwé Biblu tɔn e kpò lɛ é ɔ, ye nɔ wlan ɖ’ayǐ. Ðó ye jó Biblu ɔ dó bɔ é tín éɖee mɛ wu ɔ, ye lɛ́ wá mɔ nugbǒ ɔ dó nyikɔ Mawu tɔn, Axɔsuɖuto tɔn, linlin tɔn nú gbɛtɔ́ lɛ kpo ayikúngban ɔ kpo, ninɔmɛ mɛkúkú lɛ tɔn kpodo nukúnɖiɖo fínfɔ́n sín kú tɔn e ɖé nú ye ɔ kpo wu. Dobanunǔ yetɔn zɔ́n bɔ ye vo sín nùɖiɖi kpo nǔwiwa adingban tɔn gègě kpo sí.
Ðò 1879 ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ lɛ ɖ’ayi wu ɖɔ hwenu ko sù bɔ è na tuùn nugbǒ ɔ gbɔn fí bǐ. Enɛ wutu ɔ, ɖò xwè enɛ mɛ ɔ, ye jɛ xójlawema e mǐ kpó ɖò ɖiɖe tɔ́n wɛ kaka jɛ égbé ɔ bló jí, é wɛ nyí Atọ̀họ̀-Nuhihọ́ lọ Tọn He to Ahọluduta Jehovah Tọn Lá. Dìn ɔ, mǐ nɔ má nugbǒ Biblu tɔn lɛ xá gbɛtɔ́ lɛ ɖò tò 239 mɛ dó gbè 700 mɔ̌ mɛ. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ nugbǒ ɔ ko túnflá sɔmɔ̌ kpɔ́n gbeɖé ǎ.
Etɛ ka jɛ dó nugbǒ Biblu tɔn wu ɖò kú Klisu tɔn gudo?
Etɛ ka d’alɔ mǐ bɔ mǐ lɛ́ wá mɔ nugbǒ e ɖò Mawuxó ɔ mɛ ɔ?


text:
JW LIBRARY
Andloyidunɔ
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wɛ ɖè tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn JW Library tɔ́n b’ɛ sɔgbe xá sɛ́n. Lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn gègě wɛ ɖ’eji, gɔ́ nú wema lɛ kpo alɔnuwema lɛ kpo nú Biblu kplɔnkplɔn.
ƉÒ AKPÁXWÉ ELƆ
Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu
Kpɔ́n lee è na zán nǔ taji e ɖò JW Library jí lɛ é ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.
Yǐ Biblu lɛ Bo Tò: Andloyidu
Kpɔ́n lee è sixu yí Biblu lɛ bo tò ɖò JW Library jí gbɔn ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.
Yǐ Wema lɛ Bo Tò: Andloyidu
Kpɔ́n lee è sixu yí wema lɛ bo tò ɖò JW Library jí ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.
Marque-pages Zinzan: Andloyidu
Kplɔ́n lee è sixu zán marque-pages ɖò JW Library jí ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.
Zǎn Historique: Andloyidu
Kplɔ́n lee è sixu zán azɔwanú Historique ɔ ɖò JW Library jí ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.
Tò Lee Nùxixa ɔ Na Nɔ Yì Ðó É: Andloyidu
Kplɔ́n lee è sixu tò lee nùxixa ɔ na nɔ yì ɖó é ɖò JW Library jí ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.
Ba Nùɖé Ðò Biblu Alǒ Wema ɖé Mɛ: Andloyidu
Kplɔ́n lee è sixu ba nùɖé ɖò Biblu alǒ wema ɖé mɛ, bo lɛ́ ba nǔ dó xota ɖé jí ɖò Étude perspicace des Écritures mɛ ɖò JW Library jí ɖò alokan alǒ tablɛti Andloyidunɔ lɛ jí gbɔn é.


text:
A ka Nɔ “Hɛn Nùnywɛ E Nyɔ́ Zán É” À?
HWENUXÓ ce zɔn víin bo jɛ nyaví wamamɔnɔ ɖé jí ɖò gletoxo línlín ɖé mɛ. Xá ɔ mɛ nu lɛ nɔ lin ɖɔ yɛyinɔ wɛ n’i bo nɔ ko è. Enyi jonɔ lɛ wá ɔ, gletoxo ɔ mɛ nu ɖé lɛ nɔ cá n’i ɖò xɔ́ntɔn yetɔn lɛ nukɔn. Ye nɔ dlɛn cɛnji wè dó è, kpɔnwun ɖokpo gan ɖokpo kpo kpɔnwun wè gan ɖokpo kpo. Bo nɔ ɖɔ: “Sɔ́ ee jló we é.” Nyaví ɔ nɔ sɔ́ kpɔnwun ɖokpo gan ɔ bo nɔ kanwezun ɖido.
Gbè ɖokpo ɔ, jonɔ lɛ ɖokpo kanbyɔ nyaví ɔ ɖɔ: “A tuùn ɖɔ kpɔnwun wè gan ɔ xɔ akwɛ hú kpɔnwun ɖokpo gan ɔ donu wè à cé?” Nyaví ɔ ko nǔ dó nu kpá bo ɖɔ: “Ɛɛn, un tuùn.” Jonɔ ɔ kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Bɔ etɛwu a ka sɔ́ kpɔnwun ɖokpo gan ɔ lo? Enyi a sɔ́ kpɔnwun wè gan ɔ ɔ, akwɛ enɛ ɖɔhunkɔ donu wè wɛ a sɔ́ nɛ hǔn!” Nyaví ɔ ka ɖɔ: “Amɔ̌ nú un sɔ́ kpɔnwun wè gan ɔ ɔ, mɛ lɛ ma sɔ́ na nɔ da ayihun ɔ ɖě xá mì nɛ. A tuùn kpɔnwun ɖokpo gan nabi e un ko cyan é à?” Nyaví e xó hwenuxó enɛ ɖɔ é ɖè jijɔ e mɛxo lɛ sixu ɖu lè tɔn é ɖé xlɛ́, é wɛ nyí nùnywɛ e nyɔ́ zán é.
Biblu ɖɔ: “Hɛn nùnywɛ e nyɔ́ zán é kpo nǔwukpikpé nǔlinkpɔ́n tɔn kpo. Enɛ ɔ, a na nɔ ɖi zɔnlin ɖò ayijayǐ mɛ ɖò ali towe jí, bɔ a na klɛ́n afɔ gbeɖé ǎ.” (Nùx. 3:21, 23, NWT) Mɔ̌ mɛ ɔ, nǔ e “nùnywɛ e nyɔ́ zán é” nyí é kpo lee mǐ sixu zán gbɔn é kpo tuùntuùn na zɔ́n bɔ mǐ na nɔ ayijayǐ mɛ. Enɛ nɔ d’alɔ mǐ bɔ “afɔ” mǐtɔn lɛ nɔ lidǒ, lobɔ mǐ nɔ klɛ́n afɔ ɖò gbigbɔ lixo ǎ.
ETƐ KA NYÍ NÙNYWƐ E NYƆ́ ZÁN É?
Nùnywɛ e nyɔ́ zán é gbɔn vo nú nùtuùntuùn kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpo. Mɛ e tuùn nǔ é nɔ mɔ dò nú nǔ gègě. Mɛ e ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ é sixu mɔ lee nùɖé cá kàn xá ɖevo gbɔn é. Mɛ e ɖó nùnywɛ é nɔ kpéwú bo nɔ zán nùtuùntuùn kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpo ɖó kpɔ́ ɖò ali ɖagbe ɖé nu.
Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛɖé sixu kpéwú bo xà wema Etɛ Biblu ka Kplɔ́n Mɛ Tawun? ɖò táan klewun ɖé mɛ bo lɛ́ mɔ nukúnnú jɛ mɛ. Hwenu e é ɖò Biblu kplɔ́n wɛ é ɔ, é sixu nɔ na xósin lɛ ganji. É sixu jɛ kplé agun tɔn lɛ wá jí bo tlɛ nɔ na xósin ɖagbe lɛ. Enɛ lɛ bǐ sixu xlɛ́ ɖɔ é ɖò nukɔn yì wɛ ɖò gbigbɔ lixo, amɔ̌, enɛ ka ko xlɛ́ ɖɔ é ɖó nùnywɛ jɛn nɛ à? É nyí mɔ̌ dandan ǎ. É sixu nyí ɖɔ ayi tɔn nɔ yawu wlí nǔ wɛ. É ɖò mɔ̌ có, enyi é nɔ zán nǔ e é tuùn é kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e é ɖó é kpo dó wà nǔ sɔgbe xá nugbǒ ɔ lee é jɛxa gbɔn é ɔ, é ɖò nùnywɛtɔ́ huzu wɛ nɛ. Enyi gbeta e kɔn é nɔ wá lɛ é nɔ ɖó nu, nɔ xlɛ́ ɖɔ é nɔ lin nǔ kpɔ́n ganji hwɛ̌ ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ é nɔ ɖè nùnywɛ e nyɔ́ zán é xlɛ́ nɛ.
Matie 7:24-27 kpi lǒ e Jezu dó dó nya wè ɖé lɛ wu, bɔ ye mɛ ɖokpo ɖokpo gbá xɔ é sín tan. É ɖɔ dó ye mɛ we lɛ ɖokpo wu ɖɔ é nyí gbɛtɔ́ “ayiɖotenanɔ.” Ðó nya enɛ ɔ dó nukún nǔ e sixu wá jɛ ɖò sɔgudo é mɛ kpɔ́n wutu ɔ, é gbá xɔ tɔn nyì só jí. É mɔ nǔ sɛ́dó zɔ bo wà nǔ sɔgbe xá. É ɖɔ ɖɔ xɔ emitɔn gbigbá dó kɔgudu mɛ na ɖè akwɛ kpò alǒ yá ǎ. É nyɔ̌nùí, bo lin nǔ e nǔwiwa tɔn lɛ na jì ɖò nukɔnmɛ é kpɔ́n. Enɛ wu ɔ, hwenu e jɔhɔn ɖaxó nyì é ɔ, xɔ tɔn mu ǎ. Nùkanbyɔ ɔ dìn wɛ nyí ɖɔ, Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó jijɔ ɖagbe enɛ e nyí nùnywɛ e nyɔ́ zán é bo lɛ́ hɛn gbɔn?
NƐ̌ UN KA SIXU ÐÓ GBƆN?
Nukɔntɔn ɔ, Micée 6:9 ɖɔ: “Mɛ ɖěɖee ɖó nùnywɛ e nyɔ́ zán lɛ é na ɖi xɛsi nú nyikɔ [Mawu tɔn].” (Traduction du monde nouveau) Xɛsiɖiɖi nú nyikɔ Jehovah tɔn byɔ ɖɔ è ni sí i. Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ è ni ɖó sísí e sɔgbe é nú nǔ e nyikɔ tɔn nɔte na é, kaka jɛ nugbodòdó tɔn lɛ jí. Bonu a na sí mɛɖé ɔ, a ɖó na tuùn lee é nɔ lin nǔ gbɔn é hwɛ̌. Enɛ gudo ɔ, a sixu ɖeji dó wǔ tɔn bo kplɔ́n nǔ ɖò gɔ̌n tɔn, gbɔn nǔwiwa éɖɔhun gblamɛ. Enyi nǔ e nǔwiwa mǐtɔn lɛ na wà dó kancica e mǐ ɖó kpo Jehovah kpo é wu ɖò nukɔnmɛ é nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ, bonu mǐ nɔ lɛ́ sɔ́ gbeta mǐtɔn lɛ jinjɔn nugbodòdó tɔn lɛ jí ɔ, mǐ na ɖó nùnywɛ e nyɔ́ zán é.
Wegɔ ɔ, Nùnywɛxó 18:1 ɖɔ: “Gbɛtɔ́ e nɔ ɖɔ emiɖokpo tɔn jɛn na nyɔ́ ɔ, wǔ wɛ é nɔ ɖó zɔ nú mɛ bǐ; [é nɔ gbɛ́ nùnywɛ e nyɔ́ zán lɛ é bǐ, NWT].” Enyi mǐ ma cɔ́ mǐɖée ǎ ɔ, mǐ sixu ɖó wǔ zɔ nú Jehovah kpo togun tɔn kpo. Bonu nǔ ma na nyí mɔ̌ nú mǐ ǎ ɔ, mǐ ɖó na nɔ zán hwenu kpo mɛ ɖěɖee nɔ ɖi xɛsi nú nyikɔ Mawu tɔn bo nɔ ɖó sísí nú nugbodòdó tɔn lɛ é kpo. Enyi é nyɔ́ bló ɔ, mǐɖesunɔ ɖó na nɔ yì Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɛ, bo na nɔ dó gbɛ̌ kpo agun Klisanwun tɔn kpo hwɛhwɛ. Hwenu e mǐ ɖò kplé lɛ jí é ɔ, mǐ ɖó na hun linlin mǐtɔn kpo ayi mǐtɔn kpo, bonu nǔ e ɖɔ wɛ è ɖè lɛ é na byɔ ye mɛ.
Gɔ́ nú enɛ ɔ, enyi mǐ nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo nɔ ɖɔ nǔ e ɖò ayi mǐtɔn mɛ é bǐ n’i ɔ, mǐ na sɛkpɔ ɛ. (Nùx. 3:5, 6) Enyi mǐ hun linlin mǐtɔn kpo ayi mǐtɔn kpo hwenu e mǐ ɖò Biblu kpo wema e tutoblonunu Jehovah tɔn sɔnǔ na lɛ é kpo xà wɛ é ɔ, mǐ nɔ ɖ’ayi nǔ e nǔwiwa mǐtɔn lɛ na wá jì ɖò nukɔnmɛ lɛ é wu, bo nɔ wà nǔ sɔgbe xá. Enyi nɔví e ko zin lɛ é ɖè wě xá mǐ ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ wà nǔ sɔgbe kpo wěɖexámɛ yetɔn kpo. (Nùx. 19:20) Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ sɔ́ na “gbɛ́ nùnywɛ e nyɔ́ zán lɛ é bǐ” ǎ, loɔ, mǐ na ɖò jijɔ taji enɛ hɛn lidǒ wɛ.
NƐ̌ É KA NA D’ALƆ XWÉDO CE GBƆN?
Nùnywɛ e nyɔ́ zán é sixu hɛn xwé. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Biblu byɔ asì ɖé ɖɔ é ni nɔ “sí” asú tɔn. (Efɛ. 5:33) Nɛ̌ asú ɖé ka sixu mɔ sísí ɖaxó mɔhun gbɔn? Enyi é ba gannugánnú alǒ kpo adǎn kpo ɔ, é na mɔ kaka sɔyi ǎ. Bo na dó gbɛ́ tagba ɔ, asì sunnu mɔhun tɔn sixu nɔ ɖó sísí kpɛɖé n’i hwenu e é ɖò ayǐ é. Amɔ̌, nú é ma ka ɖò ayǐ ǎ ɔ, asì tɔn ka na ba na sí i à? É na vɛwǔ tawun. Sunnu ɔ ɖó na lin tamɛ dó nǔ e na zɔ́n bɔ asì tɔn na ɖó sísí n’i hwebǐnu é jí. Enyi é nɔ ɖè sínsɛ́n gbigbɔ tɔn xlɛ́, bo nyí wanyiyinɔ kpo xomɛnyɔtɔ́ kpo ɔ, é na ɖu sísí ɖaxó asì tɔn tɔn sín lè. Nugbǒ ɔ, asì Klisanwun ɖé ɖó na ɖó sísí nú asú tɔn, enyi é jɛxa kpo é gbɔ kpo ɔ nɛ.
Biblu lɛ́vɔ ɖɔ ɖɔ asú ɖé ɖó na yí wǎn nú asì tɔn. (Efɛ. 5:28, 33) Nyɔnu ɖé sixu lin ɖɔ, enyi emi sɔ́ nǔ e ma sɔgbe ǎ bɔ asú emitɔn ka ɖó acɛ bo na tuùn lɛ é hwla dó é ɔ, é na kpó ɖò wǎn yí nú emi wɛ. È ka na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, nùnywɛ enɛ ka nyɔ́ zán à? Enyi asú ɔ wá mɔ nǔ e é sɔ́ hwla é ɖò nukɔnmɛ ɔ, etɛ ka na jɛ? É ka na yí wǎn n’i d’eji à? É sixu vɛwǔ n’i tawun. Amɔ̌, enyi é ba hwenu e nyɔ́ é bo tinmɛ nǔ e ma sɔgbe ǎ lɛ é kpo fífá kpo ɔ, nugbǒɖiɖɔ tɔn na ɖibla sù asú tɔn nukúnmɛ. Wanyiyi e sunnu ɔ ɖó n’i é na jɛji dìn lo.
Vǐ lɛ ɖó na nɔ setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ, bɔ è ɖó na kplɔ́n ye lee Jehovah ba gbɔn é. (Efɛ. 6:1, 4) Xlɛ́xlɛ́ wɛ enɛ ka ɖè ɖɔ mɛjitɔ́ lɛ ɖó na slɛ́ nǔ ɖěɖee vǐ lɛ ɖó na wà lɛ é kpo ee ye ma ɖó na wà ǎ lɛ é kpo gbɛ́ɖɛ́ɖɛ́ à? Sɛ́n e mɛjitɔ́ lɛ ba ɖɔ vǐ lɛ ni nyì é alǒ enyi ye wà nǔ nyì dò ɔ, tó e è na dɔn nú ye é tuùntuùn kpowun ko kpé ǎ. Mɛjitɔ́ e ɖó nùnywɛ e nyɔ́ zán é nɔ d’alɔ vǐ tɔn b’ɛ nɔ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu é ɖó na setónú é wu.
Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ ni ɖɔ ɖɔ vǐ ɖé dó mɛmasigbe nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ ɖokpo. Adǎnwiwa alǒ sɛ́nbá bibɔ ɖó vǐ ɔ wǔ afɔjiafɔji sixu ɖè è kpò alǒ zɔ́n b’ɛ cí xwii. Amɔ̌, xomɛsin sixu ɖò ayi tɔn mɛ dɔ̌n, bo sixu zɔ́n b’ɛ hɔn nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ.
Mɛjitɔ́ ɖěɖee nɔ ɖè nùnywɛ e nyɔ́ zán é xlɛ́ lɛ é na lin tamɛ dó ali e nu ye na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ ɖè é kpo nǔ e é na wà dó ye jí ɖò sɔgudo é kpo jí. Mɛjitɔ́ lɛ ɖó na nɔ yawu wà nǔ, ɖó akpɔ̀ e ye mɔ hwenɛnu é wutu ǎ. Vlafo ye sixu kplá vǐ ɔ jɛ vo bo sɔ́ xó jlɛ dó xó wu xá ɛ kpo fífá kpo kpodo wanyiyi kpan, bo tinmɛ n’i ɖɔ Jehovah jló ɖɔ é ni sí mɛjitɔ́ tɔn lɛ bá ɖu lè tɔn kaka sɔyi. Enɛ ɔ, hwenu e vǐ ɔ na ɖè sísí xlɛ́ mɛjitɔ́ tɔn lɛ é ɔ, é na mɔ ɖɔ Jehovah ɖó sísí na wɛ emi ɖè gbɔn mɔ̌. (Efɛ. 6:2, 3) Wlɛnwín ɖagbe enɛ sixu byɔ vǐ ɔ sín ayi mɛ tawun. É na mɔ ɖɔ mɛjitɔ́ emitɔn lɛ nɔ wlíbò nú emi nugbǒ nugbǒ, bɔ sísí e é ɖó nú ye é na lɛ́ jɛji. Mɔ̌ mɛ ɔ, ali na hun nú vǐ ɔ b’ɛ na nɔ ba alɔdo hwenu e tagba ɖaxó ɖaxó lɛ na wá xwetɔ́n é.
Mɛjitɔ́ ɖé lɛ sixu mɔ ɖɔ emi taa wá dó akpɔ̀ nú vǐ emitɔn lobo gɔn kplɔ́n na ɛ. Amɔ̌, etɛ ka na jɛ hwenu e vǐ ɔ na wá sù é? É ka na ɖi xɛsi nú Jehovah lobo mɔ ɖɔ nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni xwedó nugbodòdó Mawu tɔn lɛ à? É ka na ba na hun linlin tɔn lɛ kpo ayi tɔn kpo nú Jehovah à, alǒ é na cí zɔ nú gbigbɔ sín nǔ lɛ?
Atínkpatɔ́ ɖagbe ɖé nɔ tó bló tuto nǔ e na kpa wɛ é ɖè é tɔn jɛ nukɔn. É nɔ jɛ atín kpa jí kpowun bo nɔ ɖó nukún ɖɔ é na na nǔ ɖagbe ɖé ǎ. Mɛjitɔ́ ɖěɖee ɖó nùnywɛ e nyɔ́ zán lɛ é nɔ zán hwenu gègě dó kplɔ́n nugbodòdó Jehovah tɔn lɛ kpo lee ye sixu zán ye gbɔn é kpo, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, ye nɔ ɖi xɛsi nú nyikɔ tɔn. Enyi ye ma ɖó wǔ zɔ nú Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo ǎ ɔ, ye nɔ ɖó nùnywɛ e nyɔ́ zán é lobo nɔ dó hɛn xwédo yetɔn lidǒ.
Ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ, gbeta e sixu wà ɖagbe alǒ nyanya dó gbɛzán mǐtɔn wu nú xwè mɔkpan lɛ é kɔn wiwa nɔ ba mǐ. Mǐ ɖó na nɔ yawu site dó zɛn e ɖò mǐ sɔ́ wɛ é jí ǎ, loɔ, mǐ ɖó na nɔ nɔte bo lin nǔ kpɔ́n hwɛ̌. Lin tamɛ dó nǔ e é na jì, b’ɛ na nɔ ayǐ kaka sɔyi lɛ é jí. Ba alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn lɛ, bo zán nùnywɛ tɔn. Enɛ ɔ, mǐ na hɛn nùnywɛ e nyɔ́ zán é, b’ɛ na na mǐ gbɛ̀.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | EZAYÍI 11-16
Jehovah Tuùntuùn Na Kpé Ayikúngban ɔ Bǐ Jí
Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ jɛ dó Izlayɛli-ví lɛ wu gbɔn é
Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ lɛkɔ sín kannumɔgbenu ɖò Babilɔnu é kpo hwenu e ye wá yì ɖò ayikúngban yetɔn e è vɔ́ jlaɖó é jí é kpo ɔ, ye ɖi xɛsi nú gběkanlin lɛ alǒ kanlin gbɛ́tɔ́ lɛ ǎ.
—Ɛsd 8:21, 22
Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ sɔgbe xá hwe mǐtɔn nu gbɔn é
Jehovah tuùntuùn ko huzu jijɔ mɛ gègě tɔn. Mɛ e nyí dakaxotɔ́ ɖ’ayǐ lɛ é huzu fífá gbɛ́tɔ́ lɛ. Mawu tuùntuùn zɔ́n bɔ palaɖisi gbigbɔ tɔn ɖé tíìn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ
Lee nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ na jɛ ɖò sɔgudo gbɔn é
Ayikúngban ɔ bǐ na huzu palaɖisi e mɛ fífá kpo ayijayǐ kpo ɖè é ɖé, sɔgbe kpo linlin e Mawu ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ é kpo. Gbɛtɔ́ wɛ à, kanlin wɛ à, nùɖíɖó ɖebǔ sɔ́ na dó xɛsi mɛ ǎ
Mawu tuùntuùn huzu Pɔlu
Hwenu e é nyí Falizyɛn ɖé bo ɖò Solu nyí wɛ é ɔ, é ɖó kanlin jijɔ ɖé lɛ.
—1Ti 1:13
Nùtuùntuùn nugbǒ ɔ huzu jijɔ tɔn lɛ.
—Kolo 3:8-10


text:
Ayi Sísɔ́ Ðó Gbigbɔ ɔ Jí Nɔ Na Gbɛ̀ kpo Fífá kpo Mɛ
“Mɛ e nɔ zán gbɛ̀ lee [gbigbɔ ɔ] jló gbɔn lɛ ɔ, [gbigbɔ ɔ] sín nǔ lɛ jí wɛ ayixa yetɔn nɔ nɔ.”
HAN LƐ: 57, 52
1, 2. Etɛwu Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ ka ɖò taji tawun nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ?
A KA ko xà Hlɔmanu lɛ 8:15-17 ɖó kú Jezu tɔn sín nǔwiwa xwewu xwewu tɔn wutu à? A na ko wà mɔ̌. Wemafɔ taji enɛ lɛ tinmɛ lee Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ nɔ tuùn ɖɔ è yí ami dó ɖè emi gbɔn é, é wɛ nyí ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ nɔ yí gbè dó nǔ e gbigbɔ yetɔn ɖɔ é jí. Lobɔ wemata enɛ sín wemafɔ nukɔntɔn ɔ dó gesí “mɛ e ɖò bǔ xá Klisu Jezu lɛ” é. Amɔ̌, mɛ yí ami dó ɖè lɛ kɛɖɛ wɛ Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ ka kàn à? Alǒ é lɛ́vɔ kàn Klisanwun e ɖò nukún ɖó wɛ bá nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí lɛ é?
2 Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ wɛ wemata enɛ ɖɔ xó na tawun. Ye mɔ ‘gbigbɔ ɔ’ yí ‘lobo ɖò te kpɔ́n ɖɔ Mawu ni ɖè ye sín agbaza yetɔn mɛ, bo na ɖɔ ye nyí vǐ emitɔn.’ (Hlɔ. 8:23) Nugbǒ ɔ, nukúnɖiɖo yetɔn wɛ nyí ɖɔ ye na nyí Mawu sín vǐ lɛ ɖò jixwé. Nǔ sixu nyí mɔ̌, ɖó ye huzu Klisanwun e bló baptɛm lɛ é, bɔ Mawu na lè e ɖò gbɛxixɔ ɔ mɛ lɛ é ye, bo sɔ́ hwɛ yetɔn kɛ ye, lobo sɔ́ ye dó huzu hwɛjijɔnɔ bɔ ye nyí vǐ tɔn gbigbɔ tɔn lɛ.
3. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ ɖò taji nú mɛ e ɖó nukúnɖiɖo ayikúngban jí tɔn lɛ é?
3 Amɔ̌, Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ lɛ́vɔ ɖò taji nú mɛ e ɖó nukúnɖiɖo ayikúngban jí tɔn lɛ é, ɖó Mawu nɔ kpɔ́n ye dó mɔ hwɛjijɔnɔ na ɖò ali ɖé nu. Mǐ mɔ kúnnuɖenú enɛ tɔn ɖokpo ɖò nǔ e Pɔlu wlan ɖò wema-sɛ́dó-mɛ tɔn mɛ jɛ nukɔn lɛ é mɛ. Ðò wemata 4gɔ́ ɔ mɛ ɔ, é ɖɔ xó dó Ablaxamu wu. Nya nùɖitɔ́ enɛ ɔ ko nɔ gbɛ̀ cobɔ Jehovah wá na Sɛ́n ɔ Izlayɛli, bo ka ko kú xóxó cobɔ Jezu wá kú dó hwɛ mǐtɔn lɛ tamɛ. É ɖò mɔ̌ có, Jehovah ɖ’ayi nùɖiɖi ɖaxó e Ablaxamu ɖó é wu bo mɔ ɛ dó mɔ hwɛjijɔnɔ na. (Xà Hlɔmanu lɛ 4:20-22.) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, Jehovah sixu kpɔ́n Klisanwun gbejinɔtɔ́ égbé tɔn ɖěɖee ɖò nukún ɖó wɛ sɔgbe kpo Biblu kpo, bá nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò ayikúngban jí lɛ é dó mɔ hwɛjijɔnɔ na. Enɛ wu ɔ, wěɖexámɛ e è na hwɛjijɔnɔ lɛ ɖò Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ mɛ é sixu hɛn lè wá nú ye.
4. Nùkanbyɔ tɛ jí Hlɔmanu lɛ 8:21 ka ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na lin tamɛ kpɔ́n dó?
4 Hlɔmanu lɛ 8:21 na mǐ ganjɛwu ɖɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ na wá jɛn wɛ. Wemafɔ enɛ d’akpá ɖɔ nǔɖiɖó lɛ ɔ, “è na ɖè ye sín acɛ nǔhɛngbletɔ́ e hɛn ye dó hɛn gantɔ́ na ɔ tɔn mɛ gbè ɖokpo, bɔ ye na ɖó mimǎ ɖò mɛɖée sí jijɛ susunɔ e Mawu ví lɛ ɖó ɔ mɛ.” Nùkanbyɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ mǐ ka na ɖò finɛ bo na mɔ ajɔ enɛ à? A ganjɛwu ɖɔ é na kpa emi à? Wěɖexámɛ e na d’alɔ we bɔ nǔ na nyí mɔ̌ lɛ é ɖò Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ mɛ.
AYI SÍSƆ́ ÐÓ HWƐHUHU SÍN NǓ LƐ JÍ
5. Ðò Hlɔmanu lɛ 8:4-13 mɛ ɔ, nǔ titewungbe tɛ jí Pɔlu ka ɖɔ xó dó?
5 Xà Hlɔmanu lɛ 8:4-13. Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ sɔ́ mɛ ɖěɖee nɔ zán gbɛ̀ “lee hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó ɔ jló gbɔn” lɛ é jlɛ́ dó mɛ ɖěɖee nɔ zán gbɛ̀ “lee [gbigbɔ ɔ] jló gbɔn” lɛ é wu. Mɛɖé lɛ sixu lin ɖɔ mɛ e ɖò nugbǒ ɔ mɛ lɛ é wɛ è sɔ́ jlɛ dó mɛ e ma ɖ’emɛ ǎ lɛ é wu, alǒ mɛ e ma nyí Klisanwun ǎ lɛ é wɛ è sɔ́ jlɛ dó mɛ e nyí lɛ é wu. Amɔ̌, ‘mɛ e ɖò Hlɔma lɛ; mɛ e Mawu yí wǎn na, bo ylɔ, bo ɖeɖóvo, bɔ ye na nyí togun tɔn é bǐ’ wlan wema sɛ́dó wɛ Pɔlu ɖè. (Hlɔ. 1:7) Enɛ wu ɔ, Klisanwun e nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe kpo hwɛhuhu sín ninɔmɛ kpo lɛ é sɔ́ jlɛ dó Klisanwun e nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe kpo gbigbɔ ɔ kpo lɛ é wu wɛ Pɔlu ɖè. Vogbingbɔn tɛ ka ɖò ye tɛntin?
6, 7. Etɛ ka nyí tinmɛ xógbe “hwɛhuhu sín ninɔmɛ” e Pɔlu zán ɖò Hlɔmanu lɛ 8:4-13 mɛ é tɔn?
6 Mǐ ni ɖɔ xó dó xógbe “hwɛhuhu sín ninɔmɛ” e Pɔlu zán é wu hwɛ̌. È lilɛ xókwin dòdó Glɛkigbe tɔn e è zán ɖò wemafɔ enɛ ɔ mɛ é dó “jlǒ agbaza tɔn lɛ” ɖò wemafɔ ɖevo lɛ mɛ. Tinmɛ tɔn sixu lɛ́vɔ nyí agbaza mɛtɔn alǒ akɔ mɛtɔn.
7 Amɔ̌, nǔ e Pɔlu wlan dó wemata 7gɔ́ ɔ mɛ é kɔ́n sɛ̀ sín tinmɛ “hwɛhuhu sín ninɔmɛ” tɔn e xó é ɖɔ ɖò Hlɔmanu lɛ 8:4-13 mɛ é jí. É ɖɔ ɖɔ “hwɛhuhu sín ninɔmɛ” ɖiɖó cá kàn xá “jlǒ nyanya” ɖěɖee “nɔ wà azɔ̌ ɖò agbaza [yetɔn] bǐ mɛ” é. (Hlɔ. 7:5) Enɛ ɔ tá weziza dó tinmɛ nukɛgbe “mɛ e nɔ zán gbɛ̀ lee hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó ɔ jló gbɔn lɛ,” bɔ Pɔlu ɖɔ ɖɔ “ninɔmɛ hwɛhuhu tɔn sín nǔ lɛ jí wɛ ayixa yetɔn nɔ nɔ” é jí. Mɛ ɖěɖee jlǒ yetɔn lɛ kpo zɛn e nɔ sɔ́ ye ɖó ye nyí gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ wutu é kpo nɔ kpa acɛ na alǒ ye nɔ sɔ́ ayi yetɔn bǐ ɖó nǔ enɛ lɛ jí lɛ é wu ɖɔ xó dó wɛ é ɖè. Ðò taji ɔ, mɛ enɛ lɛ wɛ nɔ xwedó jlǒ nyanya kpo zɛn e nɔ ɖò sísɔ́ ye wɛ ɖò xóɖóxámɛ alǒ nǔ ɖevo lɛ linu é kpo.
8. Etɛwu é ka sɔgbe ɖɔ è ni gb’akpá nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ lɔ dó gbɛzinzan “lee hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó ɔ jló gbɔn” é wu?
8 A sixu ko kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: Etɛwu Pɔlu ka tɛɖɛ̌ awovinú e ɖò gbɛzinzan “lee hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó ɔ jló gbɔn” é mɛ é jí nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ? Awovinú mɔhun ɖé ka sixu ba Klisanwun ɖěɖee Mawu ko yí gbè na ɖɔ ye nyí xɔ́ntɔn emitɔn, bo nɔ kpɔ́n ye dó mɔ hwɛjijɔnɔ na lɛ é ɖò égbé à? É blawu ɖɔ Klisanwun ɖebǔ hɛn ɔ, é na jɛ gbɛ̀ zán jí sɔgbe kpo hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Pɔlu wlan ɖɔ nɔví Hlɔma tɔn ɖé lɛ nyí kannumɔ nú “adɔgo [alǒ jlǒ] yeɖesunɔ tɔn” lɛ. É sixu ko ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ xóɖóxámɛ, nùɖuɖu, kpo nǔ ɖevo e nɔ dó vivǐ lanmɛ nú mɛ lɛ é kpo wɛ ɖò taji hugǎn ɖò gbɛzán yetɔn mɛ. Ye mɛ ɖé lɛ nɔ “flú xomɛvɔnɔ lɛ.” (Hlɔ. 16:17, 18; Fili. 3:18, 19; Ju. 4, 8, 12) Lɛ̌vɔ flín ɖɔ nɔví sunnu ɖé ɖò Kɔlɛnti bo “yí tɔ́ tɔn sín asì” b’ɛ nɔ xɔ tɔn sá nú táan ɖé. (1 Kɔ. 5:1) Nǔ e wu Mawu zán Pɔlu dó gb’akpá nú Klisanwun lɛ dó ayi sísɔ́ ɖó hwɛhuhu sín nǔ lɛ jí é jɛ wěxo lo.
9. Etɛ lɛ akpágbánúmɛ Pɔlu tɔn e ɖò Hlɔmanu lɛ 8:6 mɛ é ma ka kàn ǎ?
9 Akpágbánúmɛ enɛ ɔ kpó ɖò te ɖò égbé. Klisanwun ɖé sixu ko sɛ̀n Mawu nú xwè mɔkpan, bo ka wá jɛ ayi tɔn sɔ́ ɖó nǔ agbaza tɔn lɛ jí jí. É nyí Klisanwun e nɔ wá lin tamɛ kpɔ́n dó azɔ̌, ayiɖeɖayi, alǒ wanyiyi jí hweɖelɛnu é xó ɖɔ wɛ è ɖè ǎ. Mawu sɛntɔ́ lɛ bǐ wɛ nɔ ɖibla lin tamɛ dó nǔ enɛ lɛ jí ɖò gbɛzán yetɔn mɛ. Jezu ɖu nǔ bo lɛ́ na mɛ ɖevo lɛ. É yí gbɔjɛ. Lobɔ Pɔlu wlan nǔ dó tɛn e mɛ xóɖóxámɛ na nɔ ɖò alɔwliwli mɛ é wu.
10. Ðò Hlɔmanu lɛ 8:5, 6 mɛ ɔ, etɛ ka nyí tinmɛ ayi sísɔ́ ɖó nǔ jí tɔn?
10 Etɛ ɖɔ wɛ Pɔlu ka ɖè dó ayi sísɔ́ ɖó hwɛhuhu sín nǔ lɛ jí wu lo? Xókwin Glɛkigbe tɔn e Pɔlu zán é sín tinmɛ wɛ nyí “è na sɔ́ ayi alǒ linlin mɛtɔn ɖó nùɖé jí, è na gbà tamɛ bo bló tuto, bɔ nǔ e è lin bo na bló é na ɖò hǔn mɛ ɖu nú mɛ wɛ.” Mɛ e nɔ zán gbɛ̀ yetɔn lee hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é jló gbɔn lɛ é nɔ jó yeɖee lɛ dó nú jlǒ agbaza tɔn lɛ. Akɔwé ɖokpo ɖɔ dó xógbe enɛ e ɖò Hlɔmanu lɛ 8:5 mɛ é wu ɖɔ: “Ye nɔ sɔ́ linlin yetɔn lɛ ɖó nǔ e kàn agbaza lɛ é jí, é wɛ nyí ɖɔ, ye nɔ ɖó jlǒ ɖaxó nú nǔ enɛ lɛ, ye nɔ ɖɔ xó dó nǔ enɛ lɛ jí hwɛhwɛ, ye nɔ nya nǔ enɛ lɛ gbé bo nɔ xɔ susu ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ.”
11. Enyi mǐ kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, ‘Etɛ ka nɔ mya nukún nú mì hugǎn’ ɔ, etɛ lɛ jí mɔ̌ mǐ ka sixu lin tamɛ kpɔ́n dó?
11 É sɔgbe ɖɔ Klisanwun e ɖò Hlɔma lɛ é ni gbéjé nǔ e nɔ mya nukún nú ye ɖò gbɛzán yetɔn mɛ nugbǒ nugbǒ é kpɔ́n. Ye ko ɖò gbɛ̀ zán wɛ “lee hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó ɔ jló gbɔn” é vlafo à cé? É sɔgbe ɖɔ mǐ lɔ ni gbéjé nǔ ɖokpo ɔ kpɔ́n ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. Etɛ ka nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ hugǎn? Etɛ lɛ jí mǐ ka nɔ ɖɔ xó dó hwɛhwɛ? Etɛ gbé mǐ ka nɔ nya nugbǒ nugbǒ ayihɔngbe ayihɔngbe? Mɛɖé lɛ sixu mɔ ɖɔ emi nɔ sɔ́ ayi ɖó vɛɛn alɔkpa ɖevo ɖiɖɔ́ kpɔ́n, acɔ́biba nú xwé yetɔn, avɔ yɔyɔ̌ lɛ xixɔ, ajɔ̌wiwa, tomɛyiyi bo yì gbɔjɛ sín tito biblo, kpo nǔ mɔhun ɖevo lɛ kpo jí. Nǔ enɛ nyla ǎ; ye sixu nɔ nǔ e è nɔ wà ɖò gbɛzán mɛtɔn mɛ lɛ é mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jezu sɔ́ sìn dó huzu vɛɛn na gbè ɖokpo, bɔ Pɔlu ɖɔ nú Timɔtée ɖɔ é ni nɔ nu “vɛɛn kpɛɖé kpɛɖé.” (1 Tim. 5:23; Jaan 2:3-11) Amɔ̌, Jezu kpo Pɔlu kpo ka nɔ ‘ɖɔ xó dó vɛɛn jí hwɛhwɛ, nɔ nya vɛɛn gbé bo nɔ xɔ susu ɖ’emɛ’ wɛ à? Nǔ e nɔ jló ye bɔ ye ‘nɔ ɖɔ xó d’eji hwɛhwɛ’ é nɛ à? Eǒ. Bɔ mǐdɛɛ lɛ ka lo? Etɛ ka nɔ mya nukún nú mǐ hugǎn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ?
12, 13. Etɛwu nǔ e jí mǐ nɔ sɔ́ ayi mǐtɔn ɖó é ma ka nyí ayihun nú ǎ?
12 É ɖò taji ɖɔ è ni gbéjé mɛɖée kpɔ́n. Etɛwu? Pɔlu wlan ɖɔ: “Enyi ayixa mɛtɔn ɖò hwɛhuhu sín nǔ lɛ jí ɔ, kú wɛ é nɔ kplá mɛ yì.” (Hlɔ. 8:6) Xó enɛ ɔ nyí ayihun xó ǎ, ɖó é sixu zɔ́n bɔ mǐ kú ɖò gbigbɔ lixo dìn, bo na wá kú ɖò agbaza lixo ɖò sɔgudo. Amɔ̌, ɖiɖɔ wɛ Pɔlu ɖè ɖɔ mɛ e jɛ ayi sɔ́ ɖó hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é jí jí é na wá kú jɛn wɛ ǎ. Mɛ ɔ hɛn ɔ, é na huzu. Lin tamɛ kpɔ́n dó nya e ɖò Kɔlɛnti bo xwedó “hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó ɔ” bɔ è ɖè è sín agun mɛ é jí. É ɖò mɔ̌ có, é hɛn ɔ é na huzu, bɔ é ka huzu nugbǒ. É sɔ́ xwedó hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é ɖě ǎ, bo lɛkɔ wá ali jlɔjlɔ ɔ jí.
13 Enyi nya enɛ kpéwú bo huzu ɔ, é xlɛ́ ɖɔ Klisanwun ɖé hɛn ɔ, é na huzu égbé, ɖò taji ɔ, Klisanwun e ma xwedó hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é nya Kɔlɛnti tɔn ɔ ɖɔhun ǎ é. É ɖò wɛn ɖɔ akpá e Pɔlu gbà nú mɛ dó nǔ e mɛ ayi sísɔ́ ɖó hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é jí sixu tɔ́n kɔ dó é wu é ɖó na sísɛ́ Klisanwun lɛ bɔ ye na bló huzuhuzu ɖebǔ e ɖò dandan lɛ é!
AYI SÍSƆ́ ÐÓ GBIGBƆ Ɔ JÍ
14, 15. (a) Enyi è ma jló na sɔ́ ayi ɖó hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mǐ ɖó é jí ǎ ɔ, etɛ è ka sixu bló? (b) Etɛ ‘ayixa mɛtɔn sísɔ́ ɖó gbigbɔ ɔ sín nǔ lɛ jí’ ma ka nyí ǎ?
14 Ee Pɔlu gb’akpá nú mɛ dó ayi sísɔ́ ɖó hwɛhuhu sín ninɔmɛ e mi ɖó é jí gudo é ɔ, é na mɛ ganjɛwu elɔ e dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ é: “Ayixa mɛtɔn . . . ɖò [gbigbɔ ɔ] sín nǔ lɛ jí ɔ, é nɔ kplá mɛ bɔ è nɔ mɔ gbɛ̀, bo nɔ mɔ fífá.” Gbɛ̀ kpo fífá kpo! Ajɔ ɖaxó ɖé wɛ nyí enɛ à cé? Nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ ajɔ enɛ gbɔn?
15 ‘Ayixa mɛtɔn sísɔ́ ɖó gbigbɔ ɔ sín nǔ lɛ jí’ wɛ nyí ɖɔ è na nɔ lin tamɛ kpɔ́n dó Biblu, wanyiyi e è ɖó nú Mawu é, alǒ nukúnɖiɖo mɛtɔn sɔgudo tɔn ɔ kɛɖɛ jí bo na nɔ lɛ́ ɖɔ xó dó nǔ enɛ lɛ kɛɖɛ jí ǎ. Mǐ ni flín ɖɔ Pɔlu kpo mɛ ɖevo e nɔ gbɛ̀ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ, lobo hɛn xomɛ Mawu tɔn hun lɛ é kpo zán gbɛ̀ e mɛ bǐ nɔ zán é ɖò ali gègě nu. Ye ɖu bo nu. Ye mɛ gègě wlí alɔ bo ɖó xwédo ayǐ, lobo wà azɔ̌ bo dó kpé nukún dó yeɖée wu.
16. Pɔlu zán gbɛ̀ mɛ bǐ ɖɔhun có, etɛ jí é ka sɔ́ ayi ɖó hugǎn?
16 É ɖò mɔ̌ có, Mawu sɛntɔ́ enɛ lɛ lɔn bonu gbɛ̀ mɔhun e mɛ bǐ nɔ zán é huzu nǔ e jí ayi yetɔn nɔ nɔ hwebǐnu ɖò gbɛzán yetɔn mɛ é ǎ. Ee tan ɔ xlɛ́ ɖɔ goxɔ sín azɔ̌ wɛ Pɔlu nɔ wà é gudo é ɔ, é ɖè nǔ e ɖò taji n’i ɖò gbɛzán tɔn mɛ é xlɛ́: Hwɛhwɛ wɛ é nɔ sɔ́ ayi tɔn ɖó Mawuxóɖiɖɔzɔ́ kpo mɛkplɔnkplɔnzɔ́ Klisanwun tɔn ɔ kpo jí. (Xà Mɛsɛ́dó 18:2-4; 20:20, 21, 34, 35.) Bɔ azɔ̌ e é dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví tɔn sunnu kpo nɔví tɔn nyɔnu ɖěɖee ɖò Hlɔma lɛ ɖɔ ye ni wà é nɛ. Nugbǒ ɔ, gbigbɔ ɔ sín nǔ lɛ jí wɛ gbɛzán Pɔlu tɔn jinjɔn. Hlɔmanu lɛ ɖó na wà nǔ éɖɔhun, bɔ mɔ̌ wɛ mǐ lɔ ɖó na wà é nɛ.
17. Enyi mǐ sɔ́ ayi ɖó gbigbɔ ɔ sín nǔ lɛ jí ɔ, nɛ̌ gbɛ̀ mǐtɔn ka sixu cí?
17 Enyi mǐ sɔ́ ayi mǐtɔn bǐ ɖó gbigbɔ sín nǔ lɛ jí ɔ, etɛ mɛ é ka na tɔ́n kɔ dó? Xósin e Hlɔmanu lɛ 8:6 na é ɖò wɛn: “Ayixa mɛtɔn . . . ɖò [gbigbɔ ɔ] sín nǔ lɛ jí ɔ, é nɔ kplá mɛ bɔ è nɔ mɔ gbɛ̀, bo nɔ mɔ fífá.” Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ na na tɛn gbigbɔ mímɛ́ b’ɛ na kp’acɛ dó linlin mǐtɔn jí bo w’azɔ̌ ɖò wǔ tɔn, lobɔ é na sɔgbe xá jlǒ Mawu tɔn kpo linlin tɔn lɛ kpo. Mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖeji ɖɔ enyi mǐ sɔ́ gbɛzinzan mǐtɔn jinjɔn gbigbɔ ɔ sín nǔ lɛ jí ɔ, gbɛ̀ mǐtɔn na jɛmɛ nú mǐ bo lɛ́ ɖó nu dìn. Lobɔ ɖò gudo mɛ ɔ, mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi, ɖò jixwé alǒ ayikúngban jí.
18. Ali tɛ nu ayi sísɔ́ ɖó gbigbɔ ɔ sín nǔ lɛ jí ka nɔ hɛn fífá wá ɖè?
18 Mi nú mǐ ni lin tamɛ kpɔ́n dó ganjɛwu nina mɛ xó elɔ jí: “Ayixa mɛtɔn . . . ɖò [gbigbɔ ɔ] sín nǔ lɛ jí ɔ, é nɔ kplá mɛ bɔ è . . . nɔ mɔ fífá.” Mɛ gègě nɔ jɛ tagba tawun bo na mɔ fífá ayi mɛ tɔn. Hwenu e ye ɖò kàn ván wɛ bo na mɔ fífá ayi mɛ tɔn bo ka ba kpò é ɔ, mǐdɛɛ lɛ ko ɖò vivǐ tɔn ɖu wɛ. Fífá mɔhun ɖiɖó sín akpáxwé ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ nɔ dó gǎn bo nɔ nɔ fífá mɛ xá mɛ e ɖò xwédo mǐtɔn mɛ lɛ é kpo mɛ e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é kpo. Mǐ mɔ nukúnnú jɛ wu ɖɔ mǐdɛɛ lɛ, nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo bǐ wɛ nyí hwɛhutɔ́. Enɛ wu ɔ, é sixu wá jɛ hweɖelɛnu bɔ tagba tɔ́n ɖò tɛntin mǐtɔn, lobɔ enyi nǔ ka wá nyí mɔ̌ ɔ, è kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xwedó wěɖexámɛ Jezu tɔn elɔ: “Yì dóhwɛ gbɔ xá nɔzo towe.” (Mat. 5:24) Enyi mǐ flín ɖɔ nɔví sunnu ɔ alǒ nɔví nyɔnu ɔ lɔmɔ̌ ɖò “Mawu e nɔ na fífá mɛ ɔ” sɛ̀n wɛ ɔ, mɔ̌ biblo nɔ bɔwǔ nú mǐ.
19. Enyi mǐ sɔ́ ayi mǐtɔn ɖó nǔ e jí mǐ ɖó na sɔ́ ɖó é ɔ, fífá bunɔ tɛ sín vivǐ mǐ ka sixu ɖu?
19 Fífá ɖevo lɛ́ ɖè bo xɔ akwɛ ɔ bɔ é vɛ́ jlɛ́. Enyi mǐ sɔ́ ayi ɖó gbigbɔ ɔ jí ɔ, mǐ nɔ nɔ fífá mɛ xá Mɛ e bló mǐ é. Ezayíi wlan xógbe ɖé lɛ bɔ ye sɔgbe xá hwetɔnnu, bo ka nɔ lɛ́vɔ jɛ ɖò ali e gbló ada hú mɔ̌ é ɖé nu ɖò égbé: “Mawu, mɛ e ɖeji dó wǔ we kpo ayi tɔn bǐ kpo, bo ma nɔ huzu ǎ ɔ, a nɔ na ɛ ayi jɛ ayǐ.”
20. Etɛwu a ka na dokú nú Mawu nú wěɖexámɛ e ɖò Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ mɛ é?
20 Enyi mɛ yí ami dó ɖè wɛ mǐ nyí alǒ mǐ ɖò nukún ɖó wɛ bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí wɛ ɔ, mǐ sixu dokú nú Mawu nú wěɖexámɛ tɔn e ɖò Hlɔmanu lɛ wemata 8gɔ́ ɔ mɛ é. Wusyɛn e è dó lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni ma lɔn bonu ninɔmɛ hwɛhuhu tɔn sín nǔ lɛ ni jɛ nukɔn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ ó é sù nukún mǐtɔn mɛ tawun! Mǐ lɛ́vɔ mɔ ɖɔ nùnywɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni zán gbɛ̀ sɔgbe kpo xógbe ganjɛwu nina mɛ tɔn elɔ kpo: “Ayixa mɛtɔn . . . ɖò [gbigbɔ ɔ] sín nǔ lɛ jí ɔ, é nɔ kplá mɛ bɔ è nɔ mɔ gbɛ̀, bo nɔ mɔ fífá.” Enyi mǐ wà nǔ gbɔn mɔ̌ ɔ, ajɔ mavɔmavɔ wɛ mǐ na mɔ, ɖó Pɔlu wlan ɖɔ: “Axɔ e hwɛhuhu nɔ sú mɛ ɔ wɛ nyí kú; amɔ̌ nǔ e Mawu nɔ na mɛ vɔ̌nu ɔ wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ e mǐ ɖó ɖò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu Jezu Aklunɔ mǐtɔn mɛ é.”


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | ÐƐHAN 102-105
Jehovah Nɔ Flín Ðɔ Kɔgudu Wɛ Mǐ Nyí
Davidi zán nùjlɛdonǔwu lɛ dó tinmɛ nùblawukúnúmɛ Jehovah tɔn.
Ði lee mǐ ma sixu mɔ nukúnnú jɛ ga e ɖò jinukúnsin kpo ayikúngban kpo tɛntin é wu ǎ é ɔ, mɔ̌ jɛ mǐ ma sixu mɔ nukúnnú jɛ xomɛnyínyɔ́ Jehovah tɔn sín agbadido wu ǎ é nɛ
Ði lee zǎnzǎnhweji lín dó gbadahweji sɔ é ɔ, mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ Jehovah nɔ sɛ̀ hwɛ mǐtɔn lɛ dó zɔ nú mǐ sɔ
Ði lee tɔ́ ɖé nɔ sè wuvɛ̌ xá vǐ tɔn e gblewu mɔ̌ é gbɔn é ɔ, mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ Jehovah nɔ kú nǔblawu nú mɛ ɖěɖee sín hwɛ vɛ́ nú ye tlili ɖò ayi mɛ bɔ ye lɛkɔ sín gudo lɛ é


text:
A ka jlo na tuùn Nugbo ɔ à?
NUGBO ɔ dó etɛ wu? Dó nùkanbyɔ titeungbe ɖee gbɛtɔ lɛ nɔ kanbyɔ yeɖee lɛ é wu. Vlafo a na ko kan nùkanbyɔ elɔ lɛ byɔ hwiɖee kpɔn:
- Mawu kɔn nɔ kpé nukun dó mǐ wu nugbo à?
- Ahwan kpo wuvɛmimɔ kpo na nɔ tè gbè ɖě à?
- Etɛ wɛ nɔ jɔ ɖò kú mǐtɔn gudo?
- Nukunɖiɖo ɖě ka ɖè nú mɛkúkú lɛ à?
- Nɛ nyɛ ka na xo ɖɛ̀ nú Mawu bɔ é ka na sè gbɛn?
- Nɛ nyɛ ka na mɔ̀ vivo ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɛn?
Fitɛ wɛ a na ba sìn nùkanbyɔ elɔ lɛ tɔn ɖè? Enyi a yì wemaxaxɔsa lɛ alǒ wemasatɛn lɛ ɔ, a na mɔ̀ wema wɔbuwɔbu ɖe e ɖɔ ɖɔ emi mɔ sìn nú yě lɛ ɔ. Amɔ̌, hwɛ̌hwɛ̌ ɔ, wema ɖe lɛ nɔ ɖɔ ká bɔ ɖe lɛ nɔ ɖɔ gò. Ðe lɛ nɔ ɖi nú e sɔgbe ehɔnmɛ e bɔ zaanɖe ɔ, ye kɔn nɔ ko cá bɔ è nɔ lɛ́ blo ye ɖó, alǒ è nɔ ɖyɔ ye.
Amɔ̌, wema ɖevo tíìn bɔ è sixu ɖeji dó sìn ɖee é na lɛ e wú. Wema nugbo ɔ tɔn wɛ. Jezu Klisu ɖɔ ɖò ɖɛ̀ mɛ nú Mawu ɖɔji: “Xó towe…nyi nugbǒ.” (Jaan 17:17) Egbe ɔ, mǐ nɔ ylɔ Xó enɛ ɔ ɖɔ Biblu Wiwe ɔ. Ðò wema-nukunmɛ ee bɔ ɖ’ewu lɛ mɛ ɔ, a na mɔ̀ sìn Biblu tɔn ee sɔgbe lɛ dó nùkanbyɔ e ɖò aga lɛ ji.
Mawu kɔn nɔ kpé nukun dó mǐ wu nugbo à?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mǐ ɖò gbɛ̀ ee mɛ dakaxixo kpo hwɛɖiɖɔ agɔ kpo tíìn ɖe é. Sìnsɛ̀n gege nɔ kplɔn mɛ ɖɔ wuvɛmimɔ lɛ nyi jlǒ Mawu tɔn.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mawu nɔ nɔ̀ gudo nú nǔ nyanya gbeɖe à́. Jɔbu 34:10 ɖɔ: “E lín do Mawu bɔ é na wà nǔ nyanya alǒ, ɖɔ Nǔbiwukpetɔ ɔ ni ɖɔ̀ hwɛ agɔ̀.” Mawu ɖó linlin ɖagbe nú gbɛtɔ lɛ. E sin enɛ ɔ wú bɔ Jezu kplɔn mǐ ɖɛxixo elɔ: “Tɔ́ mìtɔn e ɖó sɛxwé ɔ…Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò sɛ́xwé ɔ ɖɔhun.” (Matie 6:9, 10) Mawu nɔ lin mǐtɔn kpɔ́n sɔmɔ bɔ é wà nǔ gege bonu nǔ e é lin dó mǐ wu lɛ ni do cɛ̀.—Jaan 3:16.
Lɛ́ kpɔ́n Genèse 1:26-28; Jaki 1:13 kpo 1 Piyɛɛ 5:6, 7 kpo.
Ahwan kpo wuvɛmimɔ kpo na nɔ tè gbè ɖě à?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Ahwan gbɛ̀ kpò ɖo gbɛtɔ maxamaxa lɛ hù wɛ. Mǐ mɛ bǐ wɛ ɖò wuvɛ mɔ wɛ.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mawu ko ɖɔ hwenu e é na hɛn fifa wá ayikungban ji do é ɖ’ayi. Ðò Axɔsuɖuɖu tɔn ee nyi acɛkpikpa jixwe tɔn ɔ glɔ ɔ, mɛ ɖebu “sɔ na kplɔn ahwan à́.” E nyɔ wà ɔ, “ye na ze hwǐ yetɔn dó tùn glelɛ̀nú.” (Isaie 2:4) Mawu na bló bɔ wuvɛmimɔ kpo hwɛɖiɖɔ agɔ̀ kpo na tíìn ǎ. Biblu d’akpa ɖɔ: “[Mawu] na sunsun ɖasin bǐ sín nukún yetɔn mɛ; kú sɔ́ na tíìn ǎ ; aluwɛ sɔ́ na tíìn ǎ, alěnina sɔ́ na tíìn ǎ, wuvɛ̌ mimɔ sɔ́ na tíìn ǎ; nǔ xóxó lɛ [kpodo hwɛɖiɖɔ agɔ̀ kpo wuvɛmimɔ egbe tɔn lɛ kpo] ko bú.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4.
Lɛ́ kpɔ́n Psaume 37:10, 11; 46:9; kpo Mika 4:1-4 kpo.
Etɛ wɛ nɔ jɔ ɖò kú mǐtɔn gudo?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Sìnsɛ̀n gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ nɔ kplɔn mɛ ɖɔ nuɖe ɖò gbɛtɔ mɛ bo nɔ lɛ́ nɔ gbɛ̀ ɖò kú tɔn gudo. Mɛɖe lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ mɛkúkú lɛ sixu wà nǔ nyanya nú gbɛtɔ ɖee ɖò gbɛ̀ lɛ é alǒ, Mawu nɔ ɖó hwɛ̀ nú mɛ nyanya lɛ bo nɔ zé yě dò zomɛ nú ye ni jiya kaka sɔyi.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Ðò kú gudo ɔ, gbɛ̀ gbɛtɔ lɛ tɔn nɔ ɖò alɔ tè. “Mɛkúkú lɛ…tuùn nǔ ti ǎ” wɛ Ecclésiaste 9:5 ɖɔ. Ðee mɛkúkú lɛ ma sixu tuùn nuɖe ǎ ɔ, ma nɔ mɔ nǔ ɖò lanmɛ ǎ ɔ, alǒ ma nɔ wà nǔ ɖebǔ ǎ ɔ, enɛ ɔ wu ɔ yé sixu wà nǔ nyanya ɖe nú mɛ alǒ d’alɔ gbɛtɔ lɛ ǎ.—Psaume 146:3, 4.
Lɛ́ kpɔ́n Genèse 3:19 kpo Ecclésiaste 9:6, 10 kpo.
Nukunɖiɖo ɖě ka ɖè nú mɛkúkú lɛ à?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mǐ jlo na nɔ gbɛ̀ bo na ɖù vivi gbɛ ɔ tɔn kpo mɛ ɖee mǐ yì wǎn ná lɛ kpo. E nyɔ bo sɔgbe nú mǐ na lɛ mɔ̀ mɛ mǐtɔn vivɛna e ko kú lɛ é.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Mɛ gege ee ko kú lɛ na fɔ́n. Jezu d’akpa nú mǐ ɖɔ “ye na tɔ́n sín yɔdo yetɔn lɛ mɛ.” (Jaan 5:28, 29) Sɔgbe kpodo linlin ee Mawu ɖó ɖò bibɛ mɛ ɔ kpo ɔ, mɛ e na fɔ́n lɛ na mɔ gbɛ̀ ɖò ayikungban ee nyi paladisi é mɛ. (Luka 23:43) Ðò sɔgudo ɔ, gbɛtɔ tonusetɔ lɛ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo ka sɔ na j’azɔn kpɔn gbeɖe ǎ. Akpa Mawu tɔn wɛ enɛ nyi. Biblu ɖɔ: “Ayikungban na nyi hwɛjijɔnɔ lɛ tɔn bɔ ye na nɔ̀ ɛ jí kaka sɔyi.”—Psaume 37:29.
Lɛ́ kpɔ́n Job 14:14, 15; Luka 7:11-17; kpo Mɛsɛdo 24:15 kpo.
Nɛ nyɛ ka na xo ɖɛ̀ nú Mawu bɔ é na sè gbɛn?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Gbɛtɔ su kpɔ ɖò sìnsɛ̀n gege mɛ wɛ nɔ xo ɖɛ̀. E ɖo mɔ có, mɛ ɖe lɛ nɔ mɔ ɖɔ ɖɛxixo yetɔn kún nyi sìsè ó.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Jezu kplɔn mǐ ɖɔ ɖɛxixo mǐtɔn kún ɖona nyi ɖɔvɔɖɔ ó. “Mi ɖo ɖɛ xo wɛ hǔn, mi ma [nɔ ɖò xó ɖokpo ɔ lɛ wli ɖɔ wɛ ó, NW].” (Matie 6:7) Enyi mǐ ka jlo ɖɔ Mawu ni sè ɖɛxixo mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖona xo ɖɛ̀ ɖó lee é yi gbè na gbɛn é. Cobonu mǐ na wà mɔ̌ ɔ, mǐ ɖona kplɔn jlǒ Mawu tɔn bo xo ɖɛ̀ sɔgbe kpo e kpo. Jaan nukɔntɔn 5:14 tinmɛ ɖɔ: “Mì byɔ nǔ [ɖebǔ,] nú e sɔgbe xá jlǒ [Mawu] tɔn ɔ, é nɔ ɖótó mǐ.”
Lɛ́ kpɔ́n Psaume 65:2; Jaan 14:6, 14; kpo 1 Jaan 3:22 kpo.
Nɛ nyɛ ka na mɔ̀ vivo ɖò gbɛ̀ ce mɛ gbɛn?
ETƐ WƐ HƐN NÙKANBYƆ ENƐ Ɔ WÁ: Mɛ gege nɔ lin ɖɔ akwɛ, mɛjɔmɛ-nyinyi alǒ ɖɛkpɛ-nyinyɔ nɔ na yě vivo. Enɛ wutu ɔ, ye nɔ jɛ nǔ enɛ lɛ gudo bo nɔ lin ɖɔ emi na vo, bɔ è ka sɔ nɔ nyi mɔ̌ ǎ.
NǓ E BIBLU KPLƆN MƐ É: Jezu dlɛn alɔ dó ali vivo-mɛninɔ tɔn hwenu ee é ɖɔ: “Nǔ nyɔ́ nú mɛ e nyí wamamɔnɔ ɖò [gbigbɔ mɛ, NW] lɛ.” (Matie 5:3) Mǐ sixu mɔ̀ vivo nugbo ɔ, enyi mǐ ɖè afɔ nujɔnu tɔn e jɛ lɛ—e wɛ nyi ɖɔ mǐ na jlo na tuùn Mawu kpodo linlin ee é ɖó nú mǐ lɛ kpo. E nɔ mɔ nugbo enɛ ɔ ɖò Biblu mɛ. Nugbo enɛ tuùntuùn nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ mɔ nù jɛ nǔ e nyi nǔjɔnǔ kpo ee ma nyi mɔ̌ ǎ lɛ kpo mɛ. Enyi ɖɔ mǐ jó mǐɖee dó nú nugbo Biblu tɔn ɔ, é na d’alɔ mǐ ɖò ɖiɖe kpo nùwiwa mǐtɔn lɛ kpo mɛ.—Luka 11:28.
Lɛ́ kpɔ́n Proverbes 3:5, 6, 13-18 kpo 1 Timɔtée 6:9, 10 kpo.
Nǔ e a xà wayi lɛ na mǐ nukunnumɔjɛnumɛ kpɛvi ɖe dó tinmɛ nùkanbyɔ ayizɛn Biblu tɔn e nyi ɖiɖɔ wayi lɛ é ji. A lɛ́ jlo na tuùn nǔ humɔ à? Enyi a nyi ‛wamamɔnɔ ɖò gbigbɔ mɛ’ ɔ, enɛ na nyi jlǒ towe. Vlafo, a nɔ kan nǔ ɖevo lɛ byɔ hwiɖee ɖi: ‛Enyi Mawu nɔ kpé nukun dó mǐ wu ɔ, etɛ wutu e jo tɛn dó nú danuwiwa kpodo wuvɛmimɔ kpo sɔmɔ ɖò hwenuxó gbɛtɔ tɔn mɛ? Nɛ nyɛ sixu blo gbɛ̀ xwédo ce tɔn ɖó gbɛn? Biblu na mǐ tinmɛ gigɔ e sɔgbe e dó nùkanbyɔ elɔ lɛ kpo gege ɖevo lɛ kpo wu.
E ɖo mɔ có, ɖò egbe ɔ, gege gbɛtɔ lɛ tɔn nɔ jlo na kplɔn Biblu ǎ. Ye nɔ mɔ ɖɔ wema ɖaxo ee mɛɖe ma sixu mɔ nukun nu jɛ mɛ ǎ ɖe kpoun wɛ. E jlo we nú mɛ ɖe ni d’alɔ we bonu a na mɔ̀ sìn nùkanbyɔ enɛ lɛ tɔn ɖò Biblu mɛ à? Kunnuɖetɔ Jehova tɔn lɛ nɔ zé ali wè ɖò nukɔn nú mɛ.
Nukɔntɔn ɔ, wema Etɛwɛ Mawu Byɔ ɖo Mi Si? nyi ɖiɖe tɔ́n bo na d’alɔ mɛ e sin alɔ nú jan lɛ bo nu ye na ba dò nú tinmɛ Biblu tɔn do nùkanbyɔ nǔjɔnǔ tɔn lɛ wu. Ali wegɔ wɛ nyi nukplɔnmɛ xwégbè tɔn vɔ̌nu dó Biblu ji. Kunnuɖetɔ Jehova tɔn nuwukpetɔ ee nɔ nɔ̀ sla towe mɛ ɔ ɖe sixu wá kplɔn Biblu xá we fata. É sixu blo mɔ̌ ɖo xwé towe gbè alǒ fí ɖevo nú hwenu kleun ɖo azan ɖebu gbè. Gbɛtɔ livi lɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ ko mɔ̀ nyɔna yí ɖò tito elɔ mɛ. Gege yetɔn mɔ̀ kpodo xomɛhunhun kpo ɖɔ: “Nugbo ɔ ɖie.”
Dɔkun ɖaxo ɖebu zɛ elɔ wu ǎ. Nugbo Biblu tɔn nɔ ɖè mǐ sin gblǒɖiɖɔ, nuwluwlu wiwà kpo xɛsi e ma sɔgbe ǎ e kpo mɛ. E nɔ ze nyawli ɖagbe ɖò nukɔn nú mǐ, nɔ na mǐ nukunɖíɖó kpo awajijɛ kpo. Jezu ɖɔ: “Mi na tunwun nugbǒ ɔ, bɔ nugbǒ ɔ ka na ɖè mi sín kannumɔgbenu.”—Jaan 8:32.


text:
Nugbodòdó Lɛ
Acɛ Nǔ Nɔ ɔ Tɔn
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Acɛ lɛ bǐ nyí mǐtɔn.
Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”) wɛ ɖè Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ tɔ́n bo nɔ kpé nukún d’ewu. Enyi è ma ɖexlɛ́ ɖò alɔkpa ɖevo mɛ ǎ ɔ, nùwlanwlan kpo nǔ ɖevo e ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí lɛ é kpo nyí Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania tɔn.
Wuntun Lɛ
Adobe, ɖiɖe Adobe tɔn, Acrobat, kpo ɖiɖe Acrobat tɔn kpo nyí wuntun Adobe Systems Incorporated tɔn. iTunes kpo iPod kpo nyí wuntun Apple Inc. tɔn. Wuntun ɖevo lɛ bǐ kpo wuntun e sɛ́n tuùn lɛ é kpo nyí mɛ e tɔn wɛ lɛ é ɖokpo ɖokpo tɔn.
Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É kpo Acɛ Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ Zinzan Tɔn Kpo
Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu bo ɖò dò lɛ é wɛ na ɖɔ lee a na zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ gbɔn é nú we. Enyi a ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ zán wɛ hǔn, é xlɛ́ ɖɔ a yí gbè nú Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu bo ɖò dò lɛ é bǐ nɛ. Enyi a ma yí gbè nú Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu bo ɖò dò lɛ é alǒ akpáxwé sɛ́n enɛ lɛ tɔn ɖé ǎ hǔn, ma zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ ó.
Nɛ̌ a ka na zán ganji gbɔn? A sixu kpɔ́n, yí, bo lɛ́ zín ɖiɖe e nǔ nɔ lɛ ɖó acɛ na é, wema e ɖò ɔdinatɛ́ɛ jí lɛ é, han alǒ nùxixo, fɔtóo lɛ, nùwlanwlan lɛ kpo video lɛ (“Nǔ E Ð’emɛ lɛ É”) kpo ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí nú hwiɖesunɔ bo ka na sà ye ɖò alɔkpa ɖebǔ mɛ ǎ, sɔgbe xá sɛ́n e ɖò dò lɛ é kpo ee ɖò fí ɖevo ɖò Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É mɛ lɛ é kpo. Enɛ wu ɔ, a ɖó na:
Sɔ́ nǔ e ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí é ɖě ɖó Ɛntɛnɛti jí ǎ (Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn e jí è nɔ má nǔ gbɔn é, Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn e jí è nɔ zun xɔ́ntɔn ɖè lɛ é, alǒ Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɖebǔ);
Vɔ́ nǔ e ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí é blebu tɔn alǒ akpáxwé tɔn wlan dó tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn ɖebǔ mɛ ǎ;
Vɔ́ nǔ e ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí é pɛ́pɛ́ bló, bló gègě tɔn, wlan, alǒ lilɛ ɖó alɔ ɖevo jí bo sà ɖò alɔ ɖebǔ mɛ alǒ yí akwɛ dó ǎ (enyi lè ɖebǔ na bo ma tlɛ ɖ’emɛ ǎ ɔ nɛ), kaka jɛ tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn e junjɔn Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí lɛ é, ee cá kàn xá ɛ lɛ é, alǒ ee nɔ kplá mɛ yì jí lɛ é jí;
Zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ bo dó sɔnǔ nú nǔ e nɔ na tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn é, azɔwanú, alǒ wlɛnwín ɖěɖee nɔ zɔ́n bɔ è nɔ cyan nǔ e è nɔ zán ɖò ɔdinatɛ́ɛ jí lɛ é kplé é ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí alǒ b’ɛ na kúnkplá ɛ ǎ (nǔ e è nɔ zán ɖò ɔdinatɛ́ɛ jí lɛ é kije kije kpɔ́n kpo nǔ ɖiɖe sín ye mɛ kpo lɔ ɖ’emɛ, b’ɛ ka ko nɔte ɖó enɛ lɛ kɛɖɛ jí ǎ), mɔ̌ jɛn a ma ka ɖó na lɛ́ má ye ǎ é nɛ;
Zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ alǒ nǔ e ɖ’eji lɛ é nyì dò ǎ, ɖi Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ alǒ nǔ e ɖ’eji lɛ é hinhɛn gúdú, abǐ wlɛnwín ɖevo e gbɔn vo nú ee xó è ɖɔ é zinzan dó yì jí;
Zán Tɛn Ɛntɛnɛti tɔn elɔ ɖò alɔ e na hɛn nǔ gblé dó wǔ na é alǒ ee sixu hɛn nǔ gblé dó wǔ na é ɖebǔ mɛ ǎ, a ɖó na lɛ́ zán ɖò alɔ ɖé mɛ b’ɛ na zɔ́n bɔ yiyi jí tɔn na vɛwǔ nú mɛ ɖevo lɛ alǒ ali tɔn na sú dó ye ǎ; mɔ̌ jɛn a ma ka ɖó na lɛ́ zán ɖò ali e ma sɔgbe xá sɛ́n ǎ é, ee nyí ahizi tɔn é, alǒ ee nyí nǔhɛngblé tɔn é mɛ ǎ é nɛ; a ka ɖó na lɛ́ zán nú linlin e ma sɔgbe xá sɛ́n ǎ é, ee nyí ahizi tɔn é, alǒ ee nyí nǔhɛngblé tɔn é, kabǐ zán bɔ é na cá kàn xá azɔ̌ mɔhun lɛ ɖò alɔ ɖebu mɛ ǎ;
Zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ kpo linlin ajɔ̌wiwa tɔn ɖebǔ kpo ǎ.
Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É Gbigbá
Enyi a na bo ma tlɛ t’afɔ acɛ ɖěɖee Watchtower ɖó b’ɛ ɖò Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É lɛ glɔ é jí ǎ bo ka gbà Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É ɖò alɔ ɖebǔ mɛ ɔ, Watchtower sixu wà nǔ e é mɔ ɖɔ é jɛxa sɛ́n e a gbà é é, ɖi elɔ lɛ: É sixu sú Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ jí yiyi sín ali dó we nú táan ɖé, é sixu sú ali tɔn dó we bǐ mlɛ́mlɛ́, é sixu sú ali dó ɔdinatɛ́ɛ towe sín adlɛsi ɛntɛnɛti jí yiyi tɔn (adresse IP) b’ɛ sɔ́ na yì Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ jí ɖě ǎ, é sixu byɔ azɔxwé e nɔ hun ɛntɛnɛti jí yiyi sín ali nú we é ɖɔ é ni sú Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn ɔ jí yiyi sín ali dó we, é sixu ylɔ hwɛ we.
Huzuhuzu Lɛ
Watchtower sixu vɔ́ Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É jí gbɔn sín hweɖenu jɛ hweɖenu. Sín gbè e gbè Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu bɔ è vɔ́ gbɔn jí lɛ é tɔ́n ɖò Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ jí é wɛ ye nɔ bɛ́ azɔ̌. Kɛnklɛn bo nɔ kije akpáxwé elɔ hwɛhwɛ bonu huzuhuzu gudo gudo tɔn e tɔ́n ɖò fí lɛ é na má we.
Sɛ́n kpo Acɛ Kpo
Tokpɔn New York, États-Unis d’Amérique tɔn sín sɛ́n lɛ wɛ na nɔ ɖó acɛ dó Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É jí, é wɛ na nɔ lɛ́ tín ye mɛ, bɔ tito sɛ́n tɔn e sɔ́ ta yeɖée lɛ é ka na cá kàn xá ye ǎ. Nǔ ɖebǔ e è na wà ɖò sɛ́n lixo b’ɛ na kúnkplá Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É ɔ, hwɛɖɔxɔsa e ɖó acɛ ɖò Tokpɔn New York, États-Unis d’Amérique tɔn mɛ lɛ é wɛ è na sɔyi.
Acɛ Sɛ́n lɛ Tɔn
Enyi hwɛɖɔxɔsa e ɖó acɛ tɔn é ɖé ɖɔ ɖɔ Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É ɖé kún sɔ́ hwɛ́n nǔ ó, w’azɔ̌ ó, ɖó acɛ ó, alǒ sɔgbe ɖò sɛ́n lixo ó ɔ, sɛ́n e kpò lɛ é na kpó ɖò azɔ̌ wà wɛ. Enyi Watchtower ma kpéwú bo dó hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn jí nú Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É ɖé ǎ ɔ, enɛ ko xlɛ́ ɖɔ è súnsún sɛ́n enɛ alǒ acɛ sɛ́n enɛ tɔn ǎ.
Gbeɖiɖokpɔ́ Dó Nùjɔnǔ Mɛ
Sɛ́n E Ðɔ Nǔ Dó Zinzan Tɔn Wu lɛ É nyí gbè bɔ hwi kpo Watchtower kpo ɖó kpɔ́ dó nùjɔnǔ mɛ dó lee a na zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ gbɔn é wu, bo ɖyɔ gbeɖiɖokpɔ́ ɖ’ayǐ tɔn e ɖɔ nǔ dó Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn elɔ zinzan wu lɛ é bǐ.


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
A ka Ðò JW Library ɔ Zán Wɛ À?
Tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn vɔ̌nu ɖé wɛ nú JW Library ɔ, bo na d’alɔ we bɔ a na yí Biblu, wema ɖevo lɛ, video lɛ, kpo xóyidókanji lɛ kpo dó alokan, tablɛti, alǒ ɔdinatɛ́ɛ towe jí.
LEE A SIXU YÍ GBƆN É: Yì ɛntɛnɛti jí, lobo yí JW Library ɖò fí e è nɔ yí tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn lɛ ɖè é ɖé. Tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn enɛ ɔ ɖè nú alokan, tablɛti kpo ɔdinatɛ́ɛ vovo lɛ kpo. Hwenu e a na ɖò ɛntɛnɛti jí é ɔ, cyan nǔ ɖěɖee a jló na yí dó alokan, tablɛti, alǒ ɔdinatɛ́ɛ towe jí lɛ é. Enyi a ma sixu yì ɛntɛnɛti jí ɖò xwégbe ǎ ɔ, vlafo a sixu wà mɔ̌ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɛ, wemasɛxwetɛn mɛ bǐ tɔn ɖé, alǒ cyber ɖé. Hwenu e a na ko yí wema lɛ dó alokan, tablɛti, alǒ ɔdinatɛ́ɛ towe jí gudo é ɔ, é sɔ́ byɔ ɖɔ a ni yì ɛntɛnɛti jí cobo hun ye ǎ. Ðó è nɔ sɔ́ nǔ yɔyɔ̌ lɛ ɖó JW Library jí hwɛhwɛ wutu ɔ, a ɖó na nɔ yì ɛntɛnɛti jí sín hweɖenu jɛ hweɖenu bo yí nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ hwenu e ye wá é.
ETƐWU A KA ÐÓ NA YÍ? JW Library nɔ zɔ́n bɔ nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn nɔ bɔwǔ, lobɔ é lɛ́ nyɔ́ nú kplé agun tɔn lɛ. É lɛ́vɔ nyɔ́ zán ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ, ɖò taji ɔ, ɖò kúnnuɖiɖe e ma nyí aca tɔn ǎ é hwenu.


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Lee È Sixu Zán Ðǒtó Mawu Bo Nɔ Gbɛ̀ Káká Sɔ́ Yi Gbɔn É
È sɔnǔ nú alɔnuwema Ðǒtó Mawu bo Nɔ Gbɛ̀ Kaka Sɔ́ Yi ɔ bo na dó sɔ́ ɖiɖe lɛ dó kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn lɛ mɛ ɖěɖee nǔ xixa ma má ganji ǎ lɛ é. Nùkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo nɔ ɖò wexwɛ wè jí, bɔ ɖiɖe e è xwè sɔ̀ bo sɔnǔ na ganji lɛ é ɖ’emɛ.
Alɔnuwema Ðǒtó Mawu Bo Nɔ Gbɛ̀ Káká Sɔ́ Yi ɔ ɖó nùwlanwlan kpɛɖé bɔ è sixu zán xá nùkplɔntɔ́ ɖěɖee nyɔ́ nǔ xà kpɛɖé lɛ é. Wexwɛ tɔn gègě nɔ ɖó gbàví ɖé bɔ tinmɛ ɖevo lɛ nɔ ɖ’emɛ bɔ è sixu ɖɔ xó dó ye jí, enyi nùkplɔntɔ́ ɔ ɖó nǔwukpikpé tɔn ɔ nɛ.
A sixu xwlé alɔnuwema elɔ mɛ ɖò hweɖebǔnu, enyi è na bo ma ɖò xwíxwlémɛ wɛ ɖò sun ɔ mɛ ǎ ɔ nɛ. Enyi a ɖò zinzan dó kplɔ́n Biblu xá mɛɖé na wɛ hǔn, zǎn ɖiɖe lɛ dó tinmɛ nǔ ɖěɖee è wlan dó Biblu mɛ lɛ é. Kàn nǔ byɔ bonu nùkplɔntɔ́ ɔ na dó ɖ’alɔ ɖò nùkplɔnkplɔn ɔ mɛ, bɔ a na kudeji ɖɔ é mɔ nukúnnú jɛ mɛ. Mi xá wemafɔ e ɖò dò ɖò wexwɛ ɖokpo ɖokpo jí lɛ é bo ɖɔ xó dó ye jí. Enyi mi fó alɔnuwema ɔ hǔn, kplɔ́n Etɛ Biblu ka Kplɔ́n Mɛ Tawun? alǒ Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ? xá nùkplɔntɔ́ towe bonu é na dó yì nukɔn b’a bló baptɛm.