text:
WEMATA 127
Hwɛɖɔxɔsa Ðaxó Jwifu lɛ Tɔn Ðɔhwɛ Dó È, Bo Wá Kplá Ɛ Yì Pilatu Gɔ́n
MATIE 27:1-11 MAKI 15:1 LUKI 22:66–23:3 JAAN 18:28-35
È ÐƆHWƐ ZǍNZǍN ÐÒ HWƐÐƆXƆSA ÐAXÓ JWIFU LƐ TƆN
JUDASI ISIKALIƆTI TƐNKPƆN BO NA DÓ KÀN KƆ NÚ ÉÐÉE
È SƐ́ JEZU DÓ PILATU GƆ́N NÚ É NA ÐÓ HWƐ N’I
Ayǐ ko ɖibla hɔ́n hwenu e Piyɛ́ɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún tuùn Jezu ó azɔn atɔngɔ ɔ é. Hwɛɖɔxɔsa Ðaxó Jwifu lɛ Tɔn sín hagbɛ̌ lɛ ko fó hwɛ majɛtó yetɔn bo ko gbado. Axɔsuzángbe zǎnzǎn ɔ, ye lɛ́vɔ sɛ̀ ta kplé, vlafo bo na bló bonu hwɛ masɔgbe xá sɛ́n e ye ɖɔ zǎn ɔ mɛ é ni dó cí nǔ e sɔgbe é ɖɔhun. È kplá Jezu wá nukɔn yetɔn.
Hwɛɖɔxɔsa ɔ lɛ́vɔ kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Enyi hwi wɛ nyí Klisu ɔ hǔn, ɖɔ nú mǐ.” Jezu yí gbè nú ye ɖɔ: “Un ɖɔ nú mi ɔ, mi na ɖi ǎ; un ka kàn nǔ byɔ mi ɔ, mi na yí gbè nú mì ǎ.” É ɖò mɔ̌ có, Jezu gbó adɔ bo ɖɔ mɛ e é nyí bɔ è ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖò Daniyɛli 7:13 mɛ é nú ye. É ɖɔ: “Amɔ̌, sín dìn ɔ, nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na jinjɔn Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ sín ɖisixwé.”—Luki 22:67-69; Matie 26:63.
Ye lɛ́vɔ kanbyɔ syɛnsyɛn ɖɔ: “Hǔn Mawu ví wɛ nú we nɛ hǔn?” Jezu yí gbè nú ye ɖɔ: “É jɛn nɛ mi ɖɔ nɛ.” Xó enɛ vlɛ́ nǔ e wu ye na ɖó dó bo dóhwɛ Jezu ɖɔ é nyla nu dó Mawu wu, bo hu i é. Ye kanbyɔ ɖɔ: “Kúnnuɖetɔ́ tɛ ba wɛ mǐ ka sɔ́ kpó ɖè?” (Luki 22:70, 71; Maki 14:64) Enɛ wu ɔ, ye bla Jezu bo kplá ɛ yì Tokpɔngán Hlɔma Tɔn Pɔnsu Pilatu gɔ́n.
Judasi Isikaliɔti sixu ko mɔ bɔ è kplá Jezu xwè Pilatu gɔ́n. Hwenu e Judasi mɔ ɖɔ è ɖó hwɛ nú Jezu é ɔ, é vɛ́ n’i kpɛɖé b’ɛ mɔ ɖɔ nukúnɖiɖo ɖé kún sɔ́ ɖè ó. Amɔ̌, é lɛkɔ wá Mawu gɔ́n bo ɖè hwɛvɛ́númɛ nugbǒ nugbǒ xlɛ́ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é lɛkɔ bo yì sɔ́ gankwɛ 30 lɛ sɔ́ jó. Judasi ɖɔ nú vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ ɖɔ: “Un hu hwɛ; nya e un jó nú mi ɔ, xomɛvɔnɔ wɛ.” Loɔ, ye na ɛ xósin nǔblawumakúnúmɛ tɔn elɔ bo ɖɔ: “Etɛ wɛ kàn mǐ ɖ’emɛ? Hwi wɛ enɛ kàn.”—Matie 27:4.
Judasi bɛ́ gankwɛ 30 lɛ nyì dó tɛmpli ɔ mɛ, bɔ enɛ gudo ɔ, é dosin nǔ nyanya e é wà é jí, gbɔn tintɛnkpɔn bo na hu éɖée gblamɛ. Hwenu e Judasi tɛnkpɔn bo na dó kàn kɔ nú éɖée é ɔ, é cí ɖɔ atínla e wu é sìn kàn ɔ dó é fɛ́n. É sɔ́ éɖée hu dó awinnya e ɖò dò é jí, bo tlú jɛ finɛ.—Mɛsɛ́dó 1:17, 18.
Zǎnzǎn tɛɛn wɛ è kpò ɖè hwenu e è kplá Jezu wá Pɔnsu Pilatu sín hɔnmɛ é. Amɔ̌, Jwifu e kplá ɛ wá finɛ lɛ é gbɛ́ ɖɔ emi kún na byɔ hɔn ɔ mɛ ó. Ye mɔ ɖɔ kancica mɔhun ɖiɖó kpo Kosi lɛ kpo na hɛn emi blí. Enɛ sixu zɔ́n bɔ ye sɔ́ na ɖu azǎn 15gɔ́ ɔ Nisáan tɔn sín nùɖuɖu ɔ ǎ; azǎn enɛ wɛ nyí azǎn nukɔntɔn Wɔxúxú E Mɛ È Ma Dó Tɔ́n Ǎ É Sín Xwè tɔn, bɔ è nɔ mɔ ɖɔ táan Dindinwayixwe tɔn ɔ sín alabǔ wɛ é nyí.
Pilatu gbɔ bo zɛ hwɛ bo kanbyɔ ye ɖɔ: “Hwɛ tɛ dó nya elɔ wɛ mi ka ɖè?” Ye yí gbè n’i ɖɔ: “É ma ko nyí nǔnyanyawatɔ́ ǎ ɔ, mǐ na kplá ɛ wá nú we ǎ.” Pilatu sixu ko lin ɖɔ tintɛnkpɔn wɛ ye ɖè bo na dó cɔcɔ nú emi, enɛ wu ɔ, é ɖɔ: “Miɖesunɔ mi bo kplá ɛ, bo ɖɔhwɛ xá ɛ lee sɛ́n mitɔn jló gbɔn é.” Jwifu lɛ ɖè mɛhuhu sín linlin yetɔn xlɛ́, bo ɖɔ: “Mǐ ɖó acɛ e hu mɛ é ǎ.”—Jaan 18:29-31.
Nugbǒ ɔ, enyi ye hu Jezu ɖò Dindinwayixwe ɔ hwenu ɔ, é sixu dɔn hunnyahunnya wá tò ɔ mɛ. É ɖò mɔ̌ có, enyi ye sixu bló bonu Hlɔmanu lɛ mɔ hwɛ ɖé nú Jezu ɖò toxóɖiɖɔ lixo bo hu i, lee yedɛɛ lɛ ɖó acɛ tɔn gbɔn é ɔ, é sixu zɔ́n bɔ togun ɔ sɔ́ na dóhwɛ Jwifu enɛ lɛ ǎ.
Sinsɛngán lɛ ɖɔ nú Pilatu ɖɔ emi ko ɖó hwɛ nú Jezu ɖɔ é nyla nu dó Mawu wu ǎ. Dìn ɔ, ye kpa hwɛ agɔ ɖevo lɛ bo dó è, bo ɖɔ: “Mǐ mɔ nya elɔ bɔ [1] é nɔ ɖò tò ɔ dɔn bú wɛ. [2] É nɔ gbɛ́ ɖɔ è ni ma sú takwɛ Dada Hlɔma tɔn tɔn ó, [3] lobo nɔ ɖɔ emi wɛ nyí Klisu axɔsu.”—Luki 23:2.
Ðó Pilatu wɛ nyí afɔsɔ́ɖótetɔ́ Hlɔma tɔn wutu ɔ, hwɛ tɔn jɔ bɔ ɖɔ e Jezu ɖɔ emi nyí axɔsu é na ɖu ayi mɛ n’i. Enɛ wu ɔ, Pilatu lɛkɔ yì hɔn ɔ mɛ, bo ylɔ Jezu, lobo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Hwi wɛ nyí Jwifu lɛ sín axɔsu ɔ à?” Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, ‘A gbà sɛ́n axɔsuɖuto ɔ tɔn bo sɔ́ hwiɖée axɔsu bo dó klán gbè xá Dada Hlɔma Tɔn ɔ wɛ à?’ Vlafo bo na dó mɔ dò nú xó tɔn e Pilatu ko sè ɖ’ayǐ lɛ é ɔ, Jezu ɖɔ: “Xó enɛ e a kanbyɔ mì ɔ, hwiɖesunɔ sín xomɛ wɛ é tɔ́n sín à, abǐ mɛ ɖevo wɛ ɖɔ xó ce nú we?”—Jaan 18:33, 34.
Pilatu yí gbè ɖɔ emi kún tuùn xó enɛ lɛ dó Jezu wu ó, amɔ̌, ɖɔ emi ka jló na tuùn ye, bo ɖɔ: “Nyɛ ɔ, Jwifu wɛ un nyí à?” É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Tò towe mɛ nu lɛ kpodo vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ kpo wɛ kplá we wá nú mì. Etɛ a ka wà?”—Jaan 18:35.
Jezu tɛnkpɔn bo na hɔn nú xota taji ɔ, ee nyí axɔsuɖuɖu é ǎ. É na xósin ɖò alixo ɖé mɛ b’ɛ kpaca Tokpɔngán Pilatu tawun.


c: text/html

text:
Nukplɔnkplɔn 10
Nɛ̌ A ka Sixu Tuùn Sinsɛn Nugbǒ ɔ Gbɔn?
1. Sinsɛn nugbǒ ɖokpo géé jɛn ka ɖé à?
Sinsɛn ɖokpo géé wɛ Jezu kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ, é wɛ nyí sinsɛn nugbǒ ɔ. É cí ali e nɔ yì gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ é ɖɔhun. Jezu ɖɔ jí: “Mɛ kpɛɖé jɛn wɛ nɔ ba” ali enɛ mɔ. (Matie 7:14) Sinsɛn e sɔgbe xá Xó nugbǒ Mawu tɔn ɔ kɛɖɛ wɛ é nɔ yí gbè na. Sinsɛn-blotɔ́ nugbǒ lɛ bǐ nɔ nɔ kpɔ́ ɖò nùɖiɖi ɖokpo ɔ mɛ.—Xà Jaan 4:23, 24; 14:6; Efɛzinu lɛ 4:4, 5.
2. Etɛ Jezu ka ɖɔ dó Klisanwun adingbannɔ lɛ wu?
Jezu ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ gbeyiɖɔ adingbannɔ lɛ na wá hɛn sinsɛn Klisanwun tɔn blí. Ðò nukúnta ɔ, ye nɔ cí sinsɛn-blotɔ́ nugbǒ lɛ ɖɔhun. Sinsɛn-gbɛ́ yetɔn lɛ nɔ mɔ yeɖee dó mɔ Klisanwun na. Loɔ, a hɛn ɔ a na tuùn nǔ e wà nú wɛ mɛ mɔhunkɔtɔn lɛ nyí é. Gbɔn nɛ̌? Sinsɛn nugbǒ ɔ kɛɖɛ jɛn nɔ d’alɔ Klisanwun nugbǒ lɛ bɔ ye nɔ ɖó jijɔ kpo zinzan ɖagbe kpo.—Xà Matie 7:13-23.
3. Nɛ̌ a ka sixu tuùn sinsɛn-blotɔ́ nugbǒ lɛ gbɔn?
Ð’ayi wuntun atɔ́ɔ́n elɔ lɛ e nɔ ɖè ye xlɛ́ é wu:
Sinsɛn-blotɔ́ nugbǒ lɛ nɔ ɖó sísí nú Biblu Xó Mawu tɔn ɖɔhun. Ye nɔ tɛnkpɔn bo nɔ nyì sɛ́n tɔn lɛ. Hǔn sinsɛn nugbǒ ɔ gbɔn vo nú sinsɛn e nɔ xwedó linlin gbɛtɔ́ tɔn lɛ é. (Matie 15:7-9) Sinsɛn-blotɔ́ nugbǒ lɛ nɔ kplɔ́n mɛ nǔ ɖè bo nɔ wà ɖevo ǎ.—Xà Jaan 17:17; 2 Timɔtée 3:16, 17.
Ahwanvu nugbǒ Jezu tɔn lɛ nɔ sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn, Jehovah, sù. Jezu sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn sù bo bló bɔ è tuùn nyikɔ ɔ. É d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye tuùn Mawu bo kplɔ́n ye ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ sísí. (Matie 6:9) Sinsɛn tɛ ka nɔ bló bɔ è nɔ tuùn nyikɔ Mawu tɔn ɖò fí é a nɔ nɔ ɔ?—Xà Jaan 17:26, Biblu Wiwe lɔ—Gun Alada; Hlɔmanu lɛ 10:13, 14.
Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ jla Axɔsuɖuta Mawu tɔn sín wɛn. Mawu sɛ́ Jezu dó bɔ é wá jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuta ɔ tɔn. Axɔsuɖuta Mawu tɔn ɔ wɛ nyí nukúnɖiɖo ɖokpo géé e ɖè nú gbɛtɔ́ lɛ é. Jezu ɖɔ xó d’ewu kaka jɛ gbè e gbè é kú ɔ. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) É ɖɔ ɖɔ ahwanvu emi tɔn lɛ ɖó na jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuta ɔ tɔn. Enyi mɛɖé wá gɔ̌n towe bo ɖɔ emi ɖò xó ɖɔ dó Axɔsuɖuta Mawu tɔn wu wɛ ɔ, sinsɛn tɛ mɛ a ka na lin ɖɔ é na ko ɖè?—Xà Matie 24:14.
Ahwanvu Jezu tɔn lɛ nyí gbɛ̀ nyanya elɔ tɔn ǎ. A sixu tuùn ye ɖó ye nɔ ɖó alɔ ɖò toxóɖiɖɔ alǒ gbè ɖó kpɔ́ bo fɔ́n gǔ mɛ ǎ. (Jaan 17:16; 18:36) Mɔ̌ jɛn ye ma nɔ xwedó nùwálɔ̀ kpo zinzan nyanya gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ kpo a é nɛ.—Xà Jaki 4:4.
Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ yí wǎn nú yeɖee tawun. Ye ko kplɔ́n ɖò Mawuxó ɔ mɛ ɖɔ ye ɖó na ɖó sísí nú mɛ e gosin akɔ ɖevo lɛ bǐ mɛ ɔ. Lee sinsɛn nùvú lɛ tlɛ nɔ nɔ gudo nú ahwan akɔta lɛ tɔn sɔ́ ɔ, sinsɛn-blotɔ́ nugbǒ lɛ nɔ gbɛ́ mɔ̌ wiwa. (Mika 4:1-3) É nyɔ́ wà ɔ, ce jɛn na bí ma ɖó nɔ zɔ́n bɔ Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ zán hwenu kpo nǔ e ye ɖó lɛ kpo dó d’alɔ bo na akɔnkpinkpan mɛ ɖevo lɛ.—Xà Jaan 13:34, 35; 1 Jaan 4:20.
4. A ka sixu tuùn sinsɛn nugbǒ ɔ à?
Sinsɛn ɖè tɛ ka nɔ sɔ́ nùkplɔnmɛ tɔn lɛ bǐ junjɔn Mawuxó ɔ jí, nɔ sɔ́ nyikɔ Mawu tɔn sù, bo nɔ jla ɖɔ Axɔsuɖuta Mawu tɔn jɛn nyí nukúnɖiɖo ɖokpo e ɖè nú gbɛtɔ́ lɛ é? Ahwangbɛ́ ɖè tɛ ka nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́ bo ma nɔ fun ahwan à? Etɛ a ka lin?—Xà 1 Jaan 3:10-12.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
JW LIBRARY
Bɔ ni Obaafee Otao Wiemɔ ko yɛ Biblia lɛ loo Wolo ko Mli—Kɛhã Android
Afee nɔ ko yɛ JW Library lɛ nɔ ni hãa onyɛɔ otaoɔ wiemɔ loo sane ko yɛ Biblia lɛ loo woji lɛ amli.
Nyiɛmɔ gbɛtsɔɔmɔi nɛɛ asɛɛ koni ona bɔ ni obaafee otao wiemɔ loo sane ko yɛ Biblia lɛ loo wolo ko mli:
Bɔ ni Obaafee Otao yɛ Biblia lɛ Mli
Kɛ́ ookane Biblia ko yɛ nɔ lɛ, obaanyɛ otao wiemɔ loo sane ko yɛ mli.
Kɛ́ ogbele Biblia lɛ, nyɛɛ okadi nɛɛ ni ji Search lɛ nɔ; taipimɔ wiemɔ loo sane ni otaoɔ lɛ. Be ni otaipiɔ lɛ, obaana wiemɔi komɛi yɛ shishigbɛ. Kɛ́ wiemɔ ni otaoɔ lɛ yɛ mli lɛ, nyɛɛ nɔ, loo nyɛɛ Enter yɛ okiibɔd lɛ nɔ koni ona ŋmalɛi amli ni ejeɔ kpo yɛ lɛ.
Fã ni ji Top Verses lɛ hãa onaa ŋmalɛi ni okɛfɔɔ nitsumɔ ni wiemɔ loo sane ni otaoɔ lɛ yɔɔ mli lɛ. Fã ni ji All Verses lɛ hãa onaa ŋmalɛi fɛɛ ni sane ni otaoɔ lɛ yɔɔ mli lɛ, ni ato naa yɛ Biblia woji lɛ anaa. Fã ni ji Articles lɛ hãa onaa sane ni otaoɔ lɛ yɛ Biblia lɛ hiɛkpamɔ wiemɔi lɛ kɛ saji krokomɛi lɛ amli.
Kɛ́ otaipi wiemɔ fe ekome lɛ, nyɛɛ Match Exact Phrase lɛ nɔ koni Ŋmalɛi ni wiemɔi ni otaipi lɛ tsara yɛ mli lɛ pɛ aba.
Bɔ ni Obaafee Otao yɛ Wolo ko Mli
Kɛ́ ookane wolo ko lɛ, obaanyɛ otao wiemɔ loo sane ko yɛ mli.
Be ni ogbele wolo lɛ, nyɛɛ okadi nɛɛ ni ji Search lɛ nɔ; ni obɔi wiemɔ ni otaoɔ lɛ taipimɔ. Be ni otaipiɔ lɛ obaana wiemɔi komɛi yɛ shishigbɛ. Kɛ́ wiemɔ ni otaoɔ lɛ yɛ mli lɛ nyɛɛ nɔ, loo nyɛɛ Enter yɛ okiibɔd lɛ nɔ koni ona wolo lɛ mli hei ni ejeɔ kpo yɛ lɛ.
Kɛ́ otaipi wiemɔ fe ekome lɛ, nyɛɛ Match Exact Phrase lɛ nɔ koni hei ni wiemɔi ni otaipi lɛ tsara yɛ wolo lɛ mli lɛ pɛ aba.
Bɔ ni Obaafee Otao Saneyitso Ko
Kɛ́ oŋɔ Insight on the Scriptures lɛ owo JW Library lɛ nɔ lɛ, obaanyɛ otao saneyitso loo sane ko yɛ mli. Obaanyɛ ofee enɛ be ni ookane Biblia lɛ loo wolo ko yɛ JW Library lɛ nɔ.
Nyɛɛ okadi nɛɛ, ni ji Search lɛ nɔ; ni obɔi saneyitso ni otaoɔ lɛ taipimɔ. Be ni otaipiɔ lɛ, obaana wiemɔ komɛi yɛ shishigbɛ ni jeɔ kpo yɛ Insight on the Scriptures lɛ mli ni kɛ sane ni otaoɔ lɛ yeɔ egbɔ. Nyɛɛ eko nɔ koni egbele ehã bo.
Nibii nɛɛ yɛ JW Library 1.3.4 ni ajie lɛ kpo yɛ October 2014 lɛ mli; etsuɔ ni yɛ Android 2.3 loo nɔ ni yɛ hiɛ fe nakai lɛ nɔ. Kɛ́ onaaa nibii nɛɛ yɛ JW Library ni oyɔɔ amrɔ nɛɛ lɛ nɔ lɛ, ofainɛ ni onyiɛ gbɛtsɔɔmɔi ni atsɔɔ yɛ sane ni ji, Bɔ ni Obaafee Oná JW Library lɛ He Nibii Hei lɛ mli ni jeɔ kpo yɛ vidio ni ji “Okɛ JW Library lɛ Atsu Nii—Kɛhã Android” lɛ mli lɛ sɛɛ.


text:
Linlin Jehovah Tɔn Na Jɛ Jlɔ́!
“Un ɖɔ xó lě tlolo ɔ, tlolo jɛn nǔ e un ɖɔ ɔ nɔ nyí wiwa. Un lɛ́n nùɖé bo na wà ɔ, un nɔ wà.”
HAN LƐ: 147, 149
1, 2. (a) Etɛ Jehovah ka hun xlɛ́ mǐ? (b) Jiɖe tɛ Ezayíi 46:10, 11 kpo 55:11 kpo ka na mǐ?
NUKƐGBE nukɔn nukɔntɔn e ɖò Biblu mɛ é ɖò klewun bo ka gɔ́ngɔ́n tawun, é wɛ nyí: “Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, Mawu dá jinukúnsin kpo ayikúngban kpo.” (Bǐb. 1:1, nwt) Nugbǒ wɛ ɖɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpɛɖé jɛn mǐ ɖó dó nǔ tobutobu e Mawu dá lɛ é wu, ɖi jɔhɔnmɛ, weziza, kpo hlɔnhlɔn nùdɔnwádo tɔn kpo; nǔ e ɖò wɛkɛ ɔ mɛ lɛ é kpɛví títí ɖé jɛn mǐ nɔ mɔ. (Nùt. 3:11) É ɖò mɔ̌ có, Jehovah ka ɖè linlin e é ɖó nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é xlɛ́ mǐ. Mawu bló ayikúngban ɔ bonu é na nyí xwé ɖagbe ɖé nú sunnu kpo nyɔnu kpo e é dá ɖò akpajlɛ éɖesu tɔn mɛ é. (Bǐb. 1:26) Ye na nyí vǐ Jehovah tɔn lɛ, bɔ éyɛ na nyí Tɔ́ yetɔn.
2 Lee è tinmɛ ɖò Bǐbɛ̌mɛ wemata atɔngɔ ɔ mɛ gbɔn é ɔ, nùɖé jɛ linlin Jehovah tɔn mɛ. (Bǐb. 3:1-7) Amɔ̌, nǔ e jɛmɛ e sixu ɖó linlin tɔn te ǎ. Mɛɖebǔ sixu gbò kpò nyì ali jí nú Jehovah ǎ. (Eza. 46:10, 11; 55:11) Hǔn, mǐ sixu kanɖeji ɖɔ linlin e Jehovah ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ é na jɛnu dó hwetɔnnu pɛ́pɛ́pɛ́!
3. (a) Nugbǒ tɛ lɛ ka ɖò taji cobɔ mǐ na mɔ nukúnnú jɛ wɛn Biblu tɔn mɛ? (b) Etɛwu mǐ ka na lɛ́ vɔ́ nùkplɔnmɛ enɛ lɛ jí gbɔn dìn? (c) Nùkanbyɔ tɛ lɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n?
3 É ɖò wɛn ɖɔ nugbǒ Biblu tɔn ɖěɖee kúnkplá linlin Mawu tɔn nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é gɔ́ nú ɖěɖee kúnkplá azɔ̌ taji e Jezu Klisu wà bonu linlin Mawu tɔn na dó jɛ jlɔ́ é má mǐ. Ye ɖò taji tawun, bɔ é cí ɖɔ ye ɖò nugbǒ nukɔntɔn ɖěɖee mǐ kplɔ́n hwenu e mǐ jɛ Xó Mawu tɔn kplɔ́n jí é mɛ ɖɔhun. Mǐ lɔ ɖesu wá ba na d’alɔ gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ bonu nùkplɔnmɛ taji enɛ lɛ na má ye. Dìn e mǐ ɖò xota elɔ kplɔ́n wɛ ɖò agun mɛ é ɔ, mǐ ɖò gǎn dó wɛ bo na ylɔ mɛ gègě wá Flǐn kú Klisu tɔn tɔn tɛnmɛ lee é nyɔ́ bló gbɔn é. (Luk. 22:19, 20) Mɛ e na wá tɛn tɔn mɛ lɛ é na kplɔ́n nǔ gègě dó linlin Mawu tɔn wu. Enɛ wu ɔ, ɖò azǎn klewun elɔ lɛ e jɛ nukɔn nú Flǐn ɔ é mɛ ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni lin tamɛ dó nùkanbyɔ taji ɖěɖee mǐ sixu zán dó fɔ́n Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ kpo gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ kpo sín jlǒ nyite dó nǔwiwa taji enɛ wu é jí. Mǐ na gbéjé nùkanbyɔ atɔn elɔ lɛ kpɔ́n: Etɛ ka nyí linlin e Mawu ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é? Nǔ nyanya tɛ ka jɛ? Etɛwu vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn ka nyí caví e na hun ali bɔ linlin Mawu tɔn na jɛ jlɔ́ é?
ETƐ KA NYÍ LINLIN E GBƐÐOTƆ́ Ɔ ÐÓ ÐÒ BǏBƐ̌MƐ É?
4. Nɛ̌ nùɖíɖó lɛ ka nɔ kpa susu nú Jehovah gbɔn?
4 Jehovah nyí Gbɛɖotɔ́ jiwǔ ɖé. Nǔ e é dá lɛ é bǐ sɔgbe xá nugbodòdó tɔn e ɖò taji hugǎn lɛ é. (Bǐb. 1:31; Jel. 10:12) Etɛ ɖɛkpɛ kpo titojininɔ kpo e mǐ nɔ mɔ ɖò nùɖíɖó lɛ mɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ? Enyi mǐ ɖò nùɖíɖó lɛ kpɔ́n wɛ ɔ, ali e nu nùɖíɖó Jehovah tɔn lɛ bǐ, kpɛví tɔn kpo ɖaxó tɔn kpo nɔ xlɛ́ ɖɔ é bló ye ɖó linlin ɖé wu ɖè é nɔ jiwǔ nú mǐ. Mɛ̌ doyidoslɔ́ nùvikún gbɛtɔ́ tɔn tɔn, lee vǐ yɛyɛ̌ ɖé nyí yɛ̌yi sín nǔ gbɔn é, alǒ hwe gbà amizɛ́n ma ka nɔ jiwǔ na ǎ? Nùɖíɖó enɛ lɛ nɔ jiwǔ nú mǐ ɖó mǐ ɖó nǔwukpikpé bo nɔ tuùn nǔ e nyɔ́ ɖɛkpɛ tawun é wutu.
5. Nɛ̌ Jehovah ka bló gbɔn bonu nǔ lɛ bǐ na dó yì lyɛ̌ngbelyɛ̌ngbe?
5 Lee nùɖíɖó lɛ xlɛ́ gbɔn é ɔ, Jehovah wanyiyinɔ ɔ sɔ́ dogbó lɛ ɖ’ayǐ. É na sɛ́n jɔwamɔ tɔn lɛ kpo sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn lɛ kpo bonu nǔ lɛ bǐ na dó yì lyɛ̌ngbelyɛ̌ngbe. (Ðɛh. 19:8-10) Enɛ wu ɔ, nǔ e ɖò wɛkɛ ɔ mɛ lɛ é bǐ ɖó tɛn yetɔn yetɔn bo nɔ w’azɔ̌ sɔgbe kpo azɔ̌ e ye ɖó ɖò linlin Mawu tɔn mɛ lɛ é kpo. Jehovah sɔ́ nugbodòdó ɖ’ayǐ dó lee nùɖíɖó tɔn lɛ ɖó na w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ gbɔn é wu. Enɛ wu ɔ, sɛ́n hlɔnhlɔn nùdɔnwádo tɔn tɔn nɔ bló bɔ jɔhɔn e lɛlɛ̌ dó ayikúngban ɔ é nɔ sɛkpɔ ayikúngban ɔ, nɔ ɖɔ lee tɔsisa lɛ kpo xù kpo na wà nǔ gbɔn é, bo nɔ lɛ́ gɔ́ sò nú titojininɔ e ɖó na tíìn ɖò nǔ e lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é tɛntin cobɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí é. Nùɖíɖó lɛ bǐ, kaka jɛ gbɛtɔ́ lɛ jí nɔ sɛ̀ tɛn bo nɔ lɛ́ w’azɔ̌ sɔgbe kpo dogbó enɛ lɛ kpo. É ɖò wɛn ɖɔ tito e ɖò nùɖíɖó lɛ mɛ é xlɛ́ ɖɔ Mawu ɖó linlin ɖé nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo. Ðò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ ɔ, mǐ ka sixu dɔn ayi gbɛtɔ́ lɛ tɔn wá Mɛ e bló tito jiwǔ enɛ é jí à?
6, 7. Etɛ ka nyí ɖé lɛ ɖò nùnina ɖěɖee Jehovah na Adamu kpo Ɛvu kpo lɛ é mɛ?
6 Linlin e Jehovah ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ é wɛ nyí ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ na nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí kaka sɔyi. (Bǐb. 1:28; Ðɛh. 37:29) É hun alɔ bo na Adamu kpo Ɛvu kpo nùnina xɔ akwɛ vovo e na zɔ́n bɔ ye na ɖu gbɛ̀ víví lɛ é. (Xà Jaki 1:17.) Jehovah na ye mɛɖesúsínínɔ, nǔwukpikpé tamɛ linlin tɔn, gɔ́ nú nǔwukpikpé wǎn yí nú mɛ kpo xɔ́ntɔn zunzun tɔn kpo. Gbɛɖotɔ́ ɔ ɖɔ xó nú Adamu bo kplɔ́n ɛ lee é sixu ɖè tónúsíse xlɛ́ gbɔn é. Adamu lɛ́ kplɔ́n lee é sixu kpé nukún dó hudo éɖesu tɔn lɛ wu gbɔn é kpo lee é sixu kpé nukún dó kanlin lɛ kpo ayikúngban ɔ kpo wu gbɔn é. (Bǐb. 2:15-17, 19, 20) Jehovah lɛ́ dá Adamu kpo Ɛvu kpo bɔ ye ɖó nǔwukpikpé bo na ɖɔ́ nǔ kpɔ́n, ɖ’alɔ nǔ wu, mɔ nǔ, sè nǔ bo sè wǎn. Enɛ na zɔ́n bɔ ye na ɖu vivǐ nǔ ɖɛkpɛɖɛkpɛ kpo nǔ tobutobu ɖěɖee ɖò Palaɖisi ɔ mɛ lɛ é bǐ kpo tɔn mlɛ́mlɛ́. Ali hun nú asú kpo asì kpo nukɔntɔn enɛ bɔ ye na ɖu vivǐ azɔ̌ e na jɛmɛ nú ye é tɔn, wà nǔ vovo lɛ bo lɛ́ ba nǔ dò kaka sɔyi.
7 Nǔ ɖevo ɖětɛ ka lɛ́ ɖò linlin Mawu tɔn mɛ? Jehovah dá Adamu kpo Ɛvu kpo bɔ ye ɖó nǔwukpikpé bo na jì vǐ maɖóblɔ̌ lɛ. Linlin e Mawu ɖó nú vǐ yetɔn lɛ é wɛ nyí ɖɔ ye na jì vǐ lɛ, kaka bɔ gbɛtɔ́ na gɔ́ ayikúngban ɔ bǐ jí. Jehovah ba ɖɔ Adamu kpo Ɛvu kpo, gɔ́ nú mɛjitɔ́ e na wá jɛ gudo yetɔn lɛ é bǐ ni yí wǎn nú vǐ yetɔn lɛ, lee é lɔ yí wǎn nú gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ nukɔntɔn e é dá lɛ é gbɔn é. Ayikúngban kpo nǔ ɖěɖee ɖ’eji lɛ é bǐ kpo na huzu xwé gbɛtɔ́ tɔn kaka sɔyi.
NǓ NYANYA TƐ KA JƐ?
8. Linlin tɛ wu è ka dó sɛ́n e ɖò Bǐbɛ̌mɛ 2:16, 17 mɛ é?
8 Nǔ lɛ yì ɖó lee Mawu lin gbɔn é tlolo ǎ. Etɛwu nǔ ka nyí mɔ̌? Jehovah na sɛ́n klewun ɖé Adamu kpo Ɛvu kpo bo na kpɔ́n ɖɔ ye ka tuùn dogbó mɛɖesúsínínɔ yetɔn tɔn à jí. É ɖɔ: “A sixu ɖu atín e ɖò jikpá ɔ mɛ ɔ bǐ sín sínsɛ́n. Amɔ̌, atín e sín sínsɛ́n è nɔ ɖu bo nɔ tuùn nǔ ɖagbe kpodo nǔ nyanya kpo ɔ kɛɖɛ jɛn a ma na ɖu ǎ, ɖó gbè e gbè a na ɖu ɔ, a na kú.” (Bǐb. 2:16, 17) É vɛwǔ nú Adamu kpo Ɛvu kpo bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ sɛ́n enɛ mɛ ǎ; mɔ̌ jɛn é ma ka vɛwǔ bonu ye na setónú na ǎ é nɛ. È na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, nùɖuɖu ɖò kpɔ́ bo dó nǔ ɖě wà na ǎ.
9, 10. (a) Hwɛ tɛ Satáan ka dó Jehovah? (b) Gbeta tɛ kɔn Adamu kpo Ɛvu kpo ka wá? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
9 Satáan Awovi zán dan ɖé, bo flú Ɛvu bɔ é tlitó nú Tɔ́ tɔn Jehovah. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 3:1-5; Nǔɖe. 12:9) Satáan mɔ xó ɖɔ dó gbè e Mawu ma na bonu vǐ tɔn ayikúngban jí tɔn lɛ na ɖu “atín e ɖò jikpá ɔ mɛ ɔ bǐ sín sínsɛ́n” ǎ é wu. É cí ɖɔ é ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ: ‘Ðiɖɔ wɛ a ɖè ɖɔ emi kún sixu wà nǔ e jló emi é ó à?’ Enɛ gudo ɔ, é ɖó adingban e ɖò gannaganna é ɖé: “Gbeɖé kpɔ́n, mi na kú ɖě ǎ.” É tɛ́n kpɔ́n bo bló bɔ nyɔnu ɔ kudeji ɖɔ é kún ɖò dandan ɖɔ emi ni ɖótó Mawu ó, bo ɖɔ: “Mawu tuùn ɖɔ gbè e gbè mi na ɖu ɔ, mi na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ lɛ ɖè gbɔn ɔ wu.” Ðiɖɔ wɛ Satáan ɖè ɖɔ Jehovah kún ba ɖɔ ye ni ɖu atín sínsɛ́n ɔ ó, ɖó mɔ̌ biblo taa zɔ́n bɔ ye na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ wutu. Gɔ́ na ɔ, Satáan dó adingban sín akpá ɖé nú ye: “Mi na [cí] éɖesunɔ Mawu ɔ ɖɔhun, bo na tuùn nǔ ɖagbe kpodo nǔ nyanya kpo.”
10 Ðìn ɔ, Adamu kpo Ɛvu kpo ɖó na ɖɔ nǔ e ye na wà é. Ye na setónú nú Jehovah wɛ à, alǒ ye na ɖótó dan ɔ? Ye wá gbeta ɔ kɔn bo na tlitó nú Mawu. Ee ye bló mɔ̌ é ɔ, ye gɔ́ nú Satáan ɖò gǔfínfɔ́n tɔn mɛ. Ye gbɛ́ ɖɔ Jehovah kún sɔ́ nyí Tɔ́ emitɔn ó, bo ɖè yeɖée sín xɛnyaɖomɛji e ɖò acɛkpikpa tɔn glɔ é glɔ.
11. Etɛwu Jehovah ma ka nɔ yí gbè nú gǔfínfɔ́n à?
11 Adamu kpo Ɛvu kpo hɛn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e ye ɖó é bú hwenu e ye fɔ́n gǔ dó Jehovah jí é. Gɔ́ na ɔ, gǔfínfɔ́n yetɔn zɔ́n bɔ ye jɛ zɔ nú Jehovah ɖó “nukún [tɔn] mɛ́ dín, bɔ nǔ nyanya nɔ nyɔ́ mɔ [n’i] ǎ.” Enɛ wu ɔ, “nùwanyido nɔ nyɔ́ kpɔ́n n’[i] ǎ.” (Xab. 1:13) Nú é yí gbè nú gǔfínfɔ́n enɛ ɔ, ganjininɔ nùɖíɖó ɖěɖee ɖò jixwé kpo ayikúngban jí kpo lɛ é bǐ tɔn na xò akpà. Taji bǐ ɔ wɛ nyí ɖɔ enyi é cí xwii dó hwɛhuhu Edɛni mɛ tɔn ɔ wu ɔ, è na mɔ xó ɖɔ dó mɛɖejid’ewu e é nyí é wu. Loɔ, Jehovah ka nɔ nɔ gbeji nú nugbodòdó éɖesunɔ tɔn lɛ; é nɔ tɛ afɔ ye jí gbeɖé ǎ. (Ðɛh. 119:142) Enɛ wu ɔ, mɛɖesúsínínɔ e Adamu kpo Ɛvu kpo ɖó é na acɛ ye bonu ye na t’afɔ sɛ́n Mawu tɔn jí ǎ. Nǔ e mɛ gǔfínfɔ́n yetɔn tɔ́n kɔ dó lɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ, ye kú bo lɛkɔ yì kɔgudu mɛ fí e è ɖè ye sín é.
12. Etɛ ka jɛ dó Adamu ví lɛ wu?
12 Hwenu e Adamu kpo Ɛvu kpo ɖu atín enɛ sín sínsɛ́n é ɔ, ye sɔ́ yeɖée ɖó tɛn e mɛ ye ma sixu ɖè bonu Mawu na kpó ɖò gbè yí wɛ bonu ye na nyí hagbɛ̌ xwédo tɔn e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ é tɔn ǎ é. Mawu nya ye sín jikpá ɔ mɛ bɔ ye sɔ́ ɖó nukúnɖiɖo ɖebǔ bo na lɛkɔ yì mɛ ǎ. (Bǐb. 3:23, 24) Mɔ̌ mɛ ɔ, Jehovah wà nǔ ɖó sɛ́n xwi jí bo bló bɔ ye mɔ nǔ e yeɖesunɔ wà é sín xɔxɔ. (Xà Sɛ́nflínmɛ 32:4, 5.) Ðó mɛ bǐ wɛ nyí hwɛhutɔ́ wutu ɔ, mɛɖebǔ sɔ́ sixu ɖè jijɔ Mawu tɔn lɛ xlɛ́ bɔ xó fó ɖ’ewu ǎ. Adamu hɛn sɔgudo jiwǔ enɛ bú nú éɖokponɔ ǎ, loɔ, é lɛ́ jó hwɛhuhu kpo kú kpo sín gǔ dó nú vǐ tɔn lɛ. (Hlɔ. 5:12) É tɛ nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn ɔ kúnkan tɔn. Gɔ́ na ɔ, Adamu kpo Ɛvu kpo sɔ́ sixu ɖó vǐ maɖóblɔ̌ ǎ; vǐ yetɔn lɛ lɔ ɖě ka sixu ɖó ǎ. Ee Satáan Awovi lɛkɔ nú Adamu kpo Ɛvu kpo sín Mawu gudo é ɔ, é lɛ́ fɔ́n bo kpó ɖò gbɛtɔ́ lɛ blɛ́ wɛ kaka jɛ égbé.
GBƐXIXƆ Ɔ VƆ́ KANCICA E GBLÉ É BLÓÐÓ
13. Etɛ Jehovah ka ba nú gbɛtɔ́ lɛ?
13 Wanyiyi e Mawu ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é kpó ɖò te. Adamu kpo Ɛvu kpo fɔ́n gǔ có, Jehovah ka ba ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni ɖu vivǐ kancica ɖagbe ɖé tɔn xá emi. É ba ɖɔ mɛɖebǔ ni kú ǎ. (2 Pi. 3:9) Enɛ wu ɔ, ɖò gǔfínfɔ́n ɔ gudo tlolo ɔ, Mawu bló tito lɛ, bonu gbɛtɔ́ lɛ ni vɔ́ kancica e ɖò ye kpo é kpo tɛntin é blóɖó, amɔ̌, ɖò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, é lɛ́ nɔ gbeji nú nugbodòdó jlɔjlɔ éɖesunɔ tɔn lɛ. Nɛ̌ Jehovah ka bló mɔ̌ gbɔn?
14. (a) Sɔgbe kpo Jaan 3:16 kpo ɔ, nǔ tɛ Mawu ka sɔnǔ na bo na dó hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ? (b) Nùkanbyɔ tɛ jí mǐ ka sixu ɖɔ xó dó xá mɛ e ɖó jlǒ lɛ é?
14 Xà Jaan 3:16. Gègě mɛ e mǐ nɔ ylɔ wá Flǐn ɔ tɛnmɛ lɛ é tɔn tuùn wemafɔ enɛ dó ayi mɛ. Amɔ̌, nùkanbyɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ, Nɛ̌ vɔsisa Jezu tɔn ka na zɔ́n bɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ na nyɔ́ bló gbɔn? Mɛylɔwema Flǐn tɔn ɔ mímá, Flín ɔ ɖesu, kpo ba e mǐ nɔ lɛ́ yì ba mɛ ɖěɖee wá Flǐn ɔ tɛnmɛ lɛ é kpɔ́n é kpo sixu hun ali nú mǐ bɔ mǐ na d’alɔ gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ ɖěɖee ɖò nugbǒ ɔ ba wɛ lɛ é, bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ xósin nùkanbyɔ taji enɛ tɔn mɛ. Enyi mɛ mɔhun lɛ jɛ nukúnnú mɔ jɛ lee gbɛxixɔ ɔ xlɛ́ wanyiyi Jehovah tɔn kpo nùnywɛ tɔn kpo gbɔn é mɛ jí ɔ, é sixu jiwǔ nú ye tawun. Nǔ e kúnkplá gbɛxixɔ ɔ é tɛ lɛ jí mǐ ka sixu tɛɖɛ̌?
15. Nɛ̌ Jezu ka gbɔn vo nú Adamu gbɔn?
15 Jehovah sɔnǔ nú nya maɖóblɔ̌ e wá huzu gbɛxɔnumɛtɔ́ ɔ é. Nya maɖóblɔ̌ enɛ ɖó na nɔ gbeji nú Jehovah, bo na ɖò gbesisɔmɛ bá zé gbɛ̀ tɔn jó dó hwlɛn gbɛtɔ́ e gbɛ̀ ko bú nu dó lɛ é. (Hlɔ. 5:17-19) Jehovah sɛ́ nùɖíɖó tɔn nukɔn nukɔntɔn ɔ dó ayikúngban jí sín jixwé. (Jaan 1:14) Mɔ̌ mɛ ɔ, Jezu wá huzu gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌, lee Adamu nyí gbɔn ɖ’ayǐ é. Amɔ̌, Jezu gbɔn vo nú Adamu, ɖó éyɛ zán gbɛ̀ sɔgbe xá nugbodòdó Jehovah tɔn lɛ lee Jehovah ɖó nukún ɖò gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé sí gbɔn é. É na bo tlɛ nyí ɖò yadonumɛ e syɛn hú bǐ lɛ é mɛ ɔ, Jezu hu hwɛ alǒ tɛ afɔ sɛ́n Mawu tɔn ɖebǔ jí ǎ.
16. Etɛwu gbɛxixɔ ɔ ka nyí nùnina xɔ akwɛ ɖé?
16 Ðó Jezu nyí mɛ maɖóblɔ̌ ɖé wutu ɔ, é kú dó gbɛtɔ́ lɛ tamɛ bo hwlɛn ye sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí. É sɔgbe pɛ́pɛ́ xá nǔ e Adamu ɖó na ko nyí lɛ é bǐ: nyí mɛ maɖóblɔ̌, nɔ gbeji bǐ mlɛ́mlɛ́ bo setónú nú Mawu bǐ mlɛ́mlɛ́. (1 Tim. 2:6) Jezu wá savɔ̌ gbɛxixɔ tɔn e hun gbɛ̀ mavɔmavɔ sín ali nú “mɛ gègě” é: sunnu lɛ, nyɔnu lɛ, kpo vǐ lɛ kpo. (Mat. 20:28) Nugbǒ ɔ, gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí caví e hun ali bɔ linlin e Mawu ɖó ɖò bǐbɛ̌mɛ é na jɛ jlɔ́ é. (2 Kɔ. 1:19, 20) Gbɛxixɔ ɔ zɔ́n bɔ gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bǐ ɖò nukún ɖó gbɛ̀ mavɔmavɔ wɛ.
JEHOVAH HUN ALI NÚ MǏ BONU MǏ NA LƐKƆ WÁ GƆ̌N TƆN
17. Ali tɛ gbɛxixɔ ɔ ka hun?
17 Nǔsisɔ nú gbɛxixɔ ɔ na wà nǔ dó éɖesunɔ Jehovah wu tawun có, é ka sɔnǔ na. (1 Pi. 1:19) Gbɛtɔ́ lɛ xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ sɔmɔ̌ bɔ é sɔ́ jlǒ dó na Vǐɖokponɔ tɔn, bɔ é wá kú dó ta mǐtɔn mɛ. (1 Jaan 4:9, 10) Ðò ali ɖé nu ɔ, Jezu yí tɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn ɔ, Adamu sín tɛnmɛ. (1 Kɔ. 15:45) Ee Jezu bló mɔ̌ é ɔ, é nyí gbɛ̀ kɛɖɛ wɛ é xɔ nú mǐ ǎ, loɔ, é hun ali nú mǐ bɔ mǐ na lɛkɔ wá Mawu sín xwédo mɛ. Nugbǒ ɔ, vɔsisa Jezu tɔn zɔ́n bɔ Jehovah sixu lɛ́ yí gbè nú gbɛtɔ́ lɛ bɔ ye na lɛkɔ wá xwédo tɔn mɛ, cobɔ é ka na tɛ afɔ hwɛjijɔ éɖesunɔ tɔn jí ǎ. Tamɛ linlin dó hwenu e gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bǐ na huzu mɛ maɖóblɔ̌ é jí nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú we à cé? Bǔninɔ na tíìn ɖò xwédo Jehovah tɔn sín akpáxwé e ɖò jixwé é kpo ee ɖò ayikúngban jí é kpo tɛntin bǐ mlɛ́mlɛ́. Mǐ mɛ bǐ na nyí vǐ Mawu tɔn lɛ bɔ nǔ bǐ na vɔ ɖ’ewu.
18. Hwetɛnu Jehovah ka na nyí “nǔ bǐ nú mɛ bǐ”?
18 Gǔfínfɔ́n Satáan tɔn sú ali dó Jehovah bonu é na gɔn wanyiyi ɖexlɛ́ gbɛtɔ́ lɛ ǎ, é ka lɛ́ sú ali dó gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ bonu ye na gɔn gbeji nɔ n’i ǎ. Gbɔn gbɛxixɔ ɔ gblamɛ ɔ, Jehovah na d’alɔ vǐ tɔn lɛ bǐ bɔ ye na huzu hwɛjijɔnɔ bǐ mlɛ́mlɛ́. Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n lee gbɛ̀ na cí hwenu e “mɛ e mɔ Vǐ ɔ, bo ɖi nǔ n’i lɛ” é na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ é. (Jaan 6:40) Gbɔn wanyiyi ɖaxó kpo nùnywɛ ɖaxó kpo gblamɛ ɔ, Jehovah na bló bɔ gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ na ɖó blɔ̌ ɖebǔ ǎ, lee é lin gbɔn ɖò bǐbɛ̌mɛ é. Hwe enɛ nu ɔ, Tɔ́ mǐtɔn Jehovah na nyí “nǔ bǐ nú mɛ bǐ.”
19. (a) Etɛ lee gbɛxixɔ ɔ sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é ka ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na wà? (Kpɔ́n gbàví “ Mi nú Mǐ Ni Kpó Ðò Mɛ E Jɛxa lɛ É Ba Wɛ.”) (b) Gbɛxixɔ ɔ sín akpáxwé tɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota e bɔ ɖ’ewu é mɛ?
19 Lee gbɛxixɔ ɔ sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é ɖó na sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ na bló nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ bo na ɖɔ nú mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye sixu ɖu nùnina xɔ akwɛ enɛ sín lè. Gbɛtɔ́ lɛ ɖó na tuùn ɖɔ gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí wlɛnwín e Jehovah zán gbɔn wanyiyi gblamɛ bo na nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn gbɛtɔ́ lɛ bǐ é. Amɔ̌, gbɛxixɔ ɔ tlɛ lɛ́ wà nǔ hú mɔ̌. Xota e bɔ d’ewu é na ɖɔ xó dó lee vɔsisa Jezu tɔn na xósin nú nùkanbyɔ walɔ ɖagbe tɔn ɖěɖee Satáan fɔ́n nyite ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ gbɔn é wu.


text:
Ní kasemi 2: Abɔɔ ko nɛ Ngɛ Fɛu
HYƐ zugba a ngɛ hiɛ ɔ! Nɔ́ tsuaa nɔ́ ngɛ fɛu nitsɛ! Nɛ hyɛ nga a kɛ tsohi, kɛ mɔmɔhi kɛ lohwe ɔmɛ hu ha. O ma nyɛ maa tsɔɔ suɔ kɛ jatahi ngɛ foni ɔ mi lo?
Mɛni blɔ nɔ Mawu gu kɛ ná abɔɔ nɛ ngɛ fɛu kikɛ nɛ ɔ? Yoo, lɛɛ waa hyɛ bɔnɛ Mawu pee ha kɛ dla zugba a ha wɔ.
Kekleekle ɔ, Mawu bɔ nga kɛ hà zugba a nɔ. Nɛ e bɔ tso tsɔwi kɛ tso nguahi slɔɔtoslɔɔtohi. Ní nɛ ɔmɛ ha zugba a nɔ pee fɛu. Se se nami kpahi hu ngɛ a he. Tso ɔmɛ fuu haa wɔ niye ní nɛ ngɔɔ saminya.
Pee se ɔ, Mawu bɔ lohi kɛ wo nyu ɔ mi, kɛ hiɔwe lohwe pɛlitsɛmɛ. E bɔ gbehi kɛ anɔhi (atihi) kɛ okpɔngɔhi; lohwe nguahi kɛ lohwe nyafinyafihi. Mɛni lohwehi o naa ngɛ he nɛ o ngɛ ɔ? Anɛ e sɛ kaa wa ná bua jɔmi kaa Mawu bɔ ní nɛ ɔmɛ tsuo ha wɔ lo?
Nyagbe ɔ, Mawu dla zugba a he ko saminyayoo. E wo lejɛ ɔ biɛ ke Eden abɔɔ. E hi kɛ pi si. E ngɛ fɛu nitsɛ. Mawu suɔ kaa zugba a tsuo nɛ pee fɛu kaa abɔɔ nɛ ɔ.
Se hyɛ foni ɔ ekohu. Anɛ o le nɔ́ nɛ Mawu na kaa e be abɔɔ nɛ ɔ mi lo? Ha nɛ waa hyɛ.
1 Mose 1:11-25; 2:8, 9.
Sane Bimihi
- Mɛni blɔ nɔ Mawu dla zugba a ha wɔ konɛ waa hi nɔ?
- Moo tsɔɔ lohwe slɔɔtohi nɛ Mawu bɔ. (Hyɛ foni ɔ.)
- Mɛni heje lɛ Eden abɔɔ ɔ ngɛ slɔɔto ɔ?
- Kɛ Mawu suɔ kaa zugba a tsuo nɛ́ pee kɛɛ?
Sane bimi kpahi
- Kane 1 Mose 1:11-25.
Mɛni Mawu bɔ ngɛ ligbi etɛne ɔ nɔ? (1 Mose 1:12)
Mɛni ya nɔ ngɛ ligbi eywiɛne ɔ nɔ? (1 Mose 1:16)
Mɛni lohwehi Mawu bɔ ngɛ ligbi enuɔne kɛ ekpane ɔmɛ a nɔ? (1 Mose 1:20, 21, 25)
- Kane 1 Mose 2:8, 9.
Mɛni tsohi enyɔ komɛ nɛ́ ngɛ slɔɔto Mawu kɛ wo abɔɔ ɔ mi, nɛ mɛni he okadi enɛ ɔ pee ɔ?


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Novembre 2016
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 26 Décembre 2016 jɛ 29 Janvier 2017 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
Xókwin Klewun ɖé Bo ka Ðó Agbɔ̌n Tawun!
Xókwin tɛ Jezu ka zán dó ylɔ mɛ na, bɔ è nɔ kpɔ́n dó mɔ nǔ e hugǎn sísí ɖó nú mɛ é ɖé na?
“Mi Nɔ Na Akɔnkpinkpan Miɖée Ayihɔngbe Ayihɔngbe”
Etɛwu akɔnkpinkpan nina mɛ ka ɖò taji? Etɛ lee Jehovah, Jezu, kpo Pɔlu kpo dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ gbɔn é ka sixu kplɔ́n mǐ? Nɛ̌ a ka sixu na akɔnkpinkpan mɛ b’ɛ na wà ɖagbe gbɔn?
È Bló Tuto nú Mǐ Sɔgbe kpo Xó Mawu Tɔn Kpo
Jehovah wɛ nyí Tutoblonunutɔ́ e ma kpé wè ǎ é. Mǐ ɖó na ɖó nukún ɖɔ è ni bló tuto nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ lɔmɔ̌ à cé?
A ka Nɔ Ðó Sísí Ðaxó nú Xó Jehovah Tɔn À?
Togun Mawu tɔn nɔ ɖu lè gègě hwenu e ye tɛnkpɔn bo zán wěɖexámɛ e ɖò Xó tɔn mɛ é lobo lɛ́ nɔ gudo nú tutoblonunu tɔn kpo gbejininɔ kpo é.
“Azɔ̌ Ðaxó Ðokpo Wɛ”
È jɔwu we bɔ a na nɔ gudo na.
È Ylɔ Mǐ Sín Ablu Mɛ
Nɛ̌ è ka dɔn togun Mawu tɔn dó ablu mɛ ɖò xwè kanweko wegɔ ɔ H.M. tɔn mɛ gbɔn? Nɛ̌ ye ka jɛ weziza kpɛɖé mɔ jí gbɔn? Hwetɛnu?
Ye Xógló Sinsɛn Nùvú
Hwetɛnu togun Mawu tɔn ka gosin gɛdɛ Babilɔnu tɔn mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́?
“Wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Grande-Bretagne Tɔn lɛ Emi—Mi Fɔ́n!!”
Wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn Grande-Bretagne tɔn lɛ jɛji vo ɖé ǎ kaka nú xwè wǒ! Etɛ ka wá ɖyɔ nǔ lɛ?


text:
NUKPLƆNKPLƆN 14
Wemaxɔmɛ Tɛ ka Tíìn nú Gbexosinalijitɔ́ Lɛ
Nùkplɔnmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn ko nyí wuntun Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn. Wemaxɔmɛ bunɔ lɛ tíìn nú mɛ e nɔ zán hwenu yetɔn bǐ dó jla Axɔsuɖuto ɔ na lɛ é, bonu ye na dó sixu ‘wà deví Mawu tɔn sín azɔ̌ yetɔn ganji.’
Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Gbexosinalijitɔ́ Tɔn. Enyi gbexosinalijitɔ́ hwebǐnu tɔn ɖé wà azɔ̌ enɛ ɔ nú xwè ɖokpo gudo ɔ, è nɔ ylɔ ɛ nú wemaxɔmɛ azǎn ayizɛ́n tɔn ɖé. È sixu bló wemaxɔmɛ enɛ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e sɛkpɔ ɛ é ɖé mɛ. Nǔ e wu wemaxɔmɛ enɛ ɔ tíìn é wɛ nyí ɖɔ, é na d’alɔ gbexosinalijitɔ́ ɔ bɔ é na sɛkpɔ Jehovah, bo na lɛ́ kpé nǔ wu d’eji ɖò akpáxwé sinsɛnzɔ́ ɔ tɔn lɛ bǐ mɛ, lobo na lɛ́ kpó ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn wà wɛ kpo gbejininɔ kpo.
Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ. Wemaxɔmɛ enɛ ɔ, sun wè wɛ è nɔ bló na, bɔ è nɔ kplɔ́n azɔ̌ gbexosinalijitɔ́ ɖěɖee ko mɔ nǔ kpɔ́n, bo ɖò gbesisɔmɛ bo na jó xwé yetɔn dó bo na yì d’alɔ ɖò fí ɖebǔ e è ɖó hudo yetɔn ɖè lɛ é. Mɔ̌ mɛ ɔ, ye nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Wɛnɖagbejlatɔ́ ɖaxó hugǎn e wà devizɔ́ ɖò ayikúngban jí kpɔ́n é, Jezu Klisu tɔn bo nɔ ɖɔ: “Nyɛ ɖíe! Sɛ́ mì dó!” (Isaïe 6:8; Jaan 7:29) Ðó ye na sɛ̀ tɛn bo na lín dó xwé yetɔn wutu ɔ, é sixu byɔ ɖɔ ye na sɔgbe xá gbɛzinzan fí e ye na yì é tɔn. Aca, lee ayi mɛ nɔ nɔ é, kpo nùɖuɖu lɛ kpo sixu gbɔn vo bǐ sésé nú nǔ e ko má ye lɛ é. É tlɛ sixu lɛ́ byɔ ɖɔ ye ɖó na kplɔ́n gbè ɖevo. Wemaxɔmɛ enɛ ɔ nɔ d’alɔ nɔví sunnu tlɛnnɔ lɛ, nɔví nyɔnu tlɛnnɔ lɛ, gɔ́ nú asú kpo asì kpo lɛ, bonu ye na tɛnkpɔn bo ɖó jijɔ Klisanwun tɔn e sín hudo ye na ɖó ɖò azɔ̌ yetɔn kɔn lɛ é. É nɔ lɛ́ d’alɔ ye bonu ye na tɛnkpɔn bo ɖó nǔwukpikpé e na zɔ́n bɔ Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo na kpó ɖò ye zán wɛ lɛ é. Mɛ ɖěɖee ɖó xwè bɛ́sín 23 jɛ 65 lɛ é wɛ nɔ yì wemaxɔmɛ enɛ ɔ.
Wemaxɔmɛ Biblu Kpinkplɔn Watchtower Galadi Tɔn. Ðò Ebléegbe mɛ ɔ, tinmɛ “Galadi” tɔn wɛ nyí “Kɔ́ta Kúnnuɖiɖe Tɔn.” Sín hwenu e è ɖó Galadi ayǐ ɖò 1943 é ɔ, gbɛtɔ́ nǔ hú 8 000 wɛ ko yí kúnnuɖewema wemaxɔmɛ enɛ ɔ tɔn, bɔ è sɛ́ ye dó ɖi mɛsɛ́dó lɛ, bonu ye na ɖekúnnu “kaka yì fí e gbɛ̀ ɔ kponu ɖó é” kpodo ɖuɖeji ɖaxó kpan. (Mɛsɛ́dó 13:47) Hwenu e mɛ e yí kúnnuɖewema enɛ ɔ lɛ é wá Pérou dó nukɔn é ɔ, agun ɖebǔ ɖò finɛ ǎ. Dìn ɔ, agun e ɖò finɛ é ko hugǎn 1 000. Hwenu e mɛsɛ́dó mǐtɔn lɛ bɛ́ azɔ̌ ɖò Japon é ɔ, Kúnnuɖetɔ́ e ɖò tò ɔ mɛ lɛ é yì wǒ ǎ. Amɔ̌ dìn ɔ, ye ko hú 200 000. Ðò sun atɔ́ɔ́n e ye nɔ dó kplɔ́n nǔ ɖò Galadi lɛ é mɛ ɔ, ye nɔ kplɔ́n Mawuxó ɔ céɖécéɖé tɔn. È nɔ ylɔ mɛ e nyí gbexosinalijitɔ́ titewungbe tɔn alǒ mɛsɛ́dó lɛ é, mɛ e nɔ wà azɔ̌ ɖò alaxɔ mɛ lɛ é, alǒ nukúnkpénùwùtɔ́ lɛdo tɔn lɛ wá wemaxɔmɛ mɔhun. Wemaxɔmɛ enɛ ɔ nɔ d’alɔ ye bɔ azɔ̌ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ nɔ yì ganji.
Aniwu Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Gbexosinalijitɔ́ Tɔn ka tíìn?
Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ ɔ, mɛ̌ mɛ̌ e ka sixu yì?


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Kanemɔ Biblia Iɛ yɛ Biɛ | ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
11 Ni ahã mi gãlã ko ni tamɔ tso, ni ekɛɛ: “Tee shi ni osusu Nyɔŋmɔ sɔlemɔtsu lɛ kɛ afɔleshaa latɛ lɛ, ni okane mɛi ni jáa Nyɔŋmɔ yɛ mli lɛ.
2 Shi kpo lɛ ni yɔɔ sɔlemɔtsu lɛ agbó lɛ naa lɛ, shi no, kaasusu, ejaakɛ akɛhã jeŋmaji lɛ, ni amɛbaanaanaa maŋ krɔŋkrɔŋ lɛ nɔ nyɔji nyɔŋmai ejwɛ kɛ enyɔ.
3 Mahã midasefoi enyɔ lɛ awo kpekpe ni amɛgba gbii akpe kɛ ohai enyɔ kɛ nyɔŋmai ekpaa.”
4 Akɛ oliv tsei enyɔ lɛ kɛ kanetsei enyɔ lɛ feɔ mɛnɛɛmɛi ahe okadi, ni amɛdamɔ shikpɔŋ lɛ nɔ Nuŋtsɔ lɛ hiɛ.
5 Kɛ́ mɔ ko miitao aye amɛ awui ko lɛ, la jɛɔ amɛdaaŋ ni ekpãtãa amɛhenyɛlɔi lɛ ahiɛ. Kɛ́ eba lɛ akɛ mɔ ko miitao aye amɛ awui lɛ, nɛkɛ gbɛ nɔ nɔŋŋ sa akɛ atsɔ agbe lɛ.
6 Mɛnɛɛmɛi yɛ hegbɛ akɛ amɛŋa ŋwɛi naa koni nugbɔ akanɛ yɛ amɛgbalɛ gbii lɛ amli, ni amɛyɛ hegbɛ hu yɛ nui lɛ anɔ akɛ amɛhã etsɔ lá, ní amɛkɛ haomɔi srɔtoi ahao shikpɔŋ lɛ shii abɔ ni amɛsumɔɔ.
7 Kɛ́ amɛgbe amɛdaseyeli lɛ naa lɛ, kooloo awuiyelɔ ní jɛ bu kwɔŋkwɔŋ lɛ mli lɛ kɛ amɛ baawu ta, ni ebaaye amɛnɔ kunim ni ebaagbe amɛ.
8 Ni amɛgbohii lɛ baajwere gbɛjegbɛ titri ní yɔɔ maŋ kpeteŋkpele lɛ mli lɛ nɔ, nɔ ni yɛ mumɔŋ shishinumɔ naa lɛ atsɛɔ lɛ Sodom kɛ Ejipt lɛ, he ni agbe amɛ-Nuŋtsɔ lɛ hu yɛ tso jaŋŋ lɛ nɔ yɛ lɛ.
9 Ni gbɔmɛi srɔtoi kɛ wekui kɛ wiemɔi kɛ jeŋmaji lɛ ateŋ mɛi komɛi baakwɛ amɛgbohii lɛ gbii etɛ kɛ fã, ni amɛŋmɛŋ gbɛ ni akɛ amɛgbohii lɛ ayaŋmɛ gbonyo bu mli.
10 Ni mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ baaná miishɛɛ babaoo yɛ amɛhewɔ, ni amɛmli baafili amɛ, ni amɛbaamajemajee amɛhe nikeenii, ejaakɛ nɛkɛ gbalɔi enyɔ nɛɛ piŋ mɛi ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ.
11 Gbii etɛ kɛ fã lɛ sɛɛ lɛ, wala mumɔ jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ babote amɛmli, ni amɛte shi amɛdamɔ amɛnaji anɔ, ni gbeyei kpeteŋkpele mɔmɔ mɛi ni na amɛ lɛ.
12 Ni amɛnu gbee ni wa ko jɛ ŋwɛi miikɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛkwɔa kɛbaa biɛ nɛɛ.” Ni amɛkwɔ kɛtee ŋwɛi yɛ atatu lɛ mli, ni amɛhenyɛlɔi lɛ na amɛ.
13 Nakai ŋmɛlɛtswaa lɛ nɔ nɔŋŋ lɛ, shikpɔŋhosomɔ kpele ko ba, ni maŋ lɛ mlijai nyɔŋma mli ekome wule; ni shikpɔŋhosomɔ lɛ gbe mɛi akpei kpawo, ni gbeyei mɔmɔ mɛi ni shwɛ lɛ, ni amɛŋɔ anunyam amɛhã ŋwɛi Nyɔŋmɔ lɛ.
14 Kpoo ni ji enyɔ lɛ eho. Naa! Kpoo ni ji etɛ lɛ miiba oya.
15 Ŋwɛibɔfo ni ji kpawo lɛ kpã etɛtɛrɛmantɛrɛ lɛ. Ni anu gbei ni wa yɛ ŋwɛi miikɛɛ akɛ: “Je lɛŋ maŋtsɛyeli lɛ etsɔ wɔ-Nuŋtsɔ lɛ kɛ e-Kristo lɛ Maŋtsɛyeli, ni ebaaye maŋtsɛ kɛya naanɔi anaanɔ.”
16 Ni onukpai nyɔŋmai enyɔ kɛ ejwɛ ni tara amɛmaŋtsɛ sɛii anɔ yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ lɛ kɛ amɛhiɛ bumɔ shi ni amɛjá Nyɔŋmɔ
17 amɛkɛɛ: “Wɔmiida bo shi, Yehowa Nyɔŋmɔ, Ofe lɛ, mɔ ni yɔɔ amrɔ nɛɛ kɛ mɔ ni yɛ momo lɛ, ejaakɛ oŋɔ ohewalɛ kpeteŋkpele lɛ, ni obɔi nɔyeli akɛ maŋtsɛ.
18 Shi jeŋmaji lɛ amli fu, ni bo diɛŋtsɛ omlifu lɛ ba, ni be ni ato lɛ shɛ, be ni abaakojo gbohii lɛ ní ajuro onyɔji ni ji gbalɔi lɛ kɛ mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ kɛ mɛi ni sheɔ ogbɛ́i lɛ gbeyei lɛ, mɛi bibii kɛ mɛi wuji lɛ, ní afite mɛi ni fiteɔ shikpɔŋ lɛ.”
19 Ni agbele Nyɔŋmɔ sɔlemɔtsu ni yɔɔ ŋwɛi lɛ naa, ni ana ekpaŋmɔ adeka lɛ yɛ esɔlemɔtsu lɛ mli. Ni sarawai gbala ni gbei kɛ nugbɔshiimɔi kɛ shikpɔŋhosomɔi kɛ nugbɔŋtɛi babaoo ba.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Kpojiemɔ 11
Ga
Kanemɔ Biblia lɛ yɛ Wɛbsaiti Nɛɛ nɔ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
AKPÁXWÉ 13
Timɔtée Jló Na D’alɔ Gbɛtɔ́ Lɛ
Dɔnkpɛvu ɖé wɛ nú Timɔtée, bɔ alɔdido gbɛtɔ́ lɛ nɔ hun xomɛ n’i. É yì d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ ɖò tò gègě mɛ. Enɛ hɛn lè gègě wá n’i. A ka jló na sè lee nǔ nyí mɔ̌ gbɔn é à?—
Timɔtée sín nɔ kpo nɔ tɔn sín nɔ kpo kplɔ́n ɛ xó Jehovah tɔn
Toxo e nɔ nyí Lisitili é mɛ wɛ Timɔtée sù ɖè. Hwenu e é ɖò vǔ bǐ é wɛ nɔ tɔn sín nɔ Loyisi kpo nɔ tɔn Enisi kpo jɛ xó Jehovah tɔn kplɔ́n ɛ jí. Ee Timɔtée ɖò susu wɛ é ɔ, é jló na kplɔ́n xó Jehovah tɔn mɛ ɖevo lɛ.
Hwenu e Timɔtée kpó ɖò dɔnkpɛvumɛ é ɔ, Pɔlu kanbyɔ ɛ ɖɔ é jló na xwedó emi, bo na jla Mawuxó ɔ xá emi ɖò tò ɖevo lɛ mɛ à jí. Timɔtée ɖɔ: ‘Ɛɛn!’ É ɖò gbesisɔmɛ bo na yì d’alɔ mɛ ɖevo lɛ.
Timɔtée xwedó Pɔlu yì toxo Masedwani tɔn ɖé mɛ, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Tɛsaloniki. Cobonu ye na yì dɔ̌n ɔ, ye ɖó na ɖi zɔnlin tawun bo na lɛ́ dó tɔjihun. Hwenu e ye wá jɛ dɔ̌n é ɔ, ye kplɔ́n xó Jehovah tɔn mɛ gègě. Amɔ̌, mɛɖé lɛ sìn xomɛ, bo jló na xò daka ye wu. Enɛ wu ɔ, Pɔlu kpo Timɔtée kpo gosin finɛ bo yì jla Mawuxó ɔ ɖò fí ɖevo lɛ.
Sun ɖé lɛ gudo ɔ, Pɔlu ɖɔ nú Timɔtée ɖɔ é ni lɛkɔ yì Tɛsaloniki, bo kpɔ́n lee nɔví lɛ ɖè gbɔn é. É byɔ ɖɔ è ni kpàn akɔ́n tawun cobo lɛkɔ yì toxo baɖabaɖa enɛ mɛ! Amɔ̌, Timɔtée yì, ɖó nɔví e ɖò finɛ lɛ é sín nǔ ɖò ayi mɛ ɖu n’i wɛ. Nǔ e é mɔ bo wá ɖɔ nú Pɔlu é hun xomɛ n’i. Nɔví e ɖò Tɛsaloniki lɛ é ɖò nukɔn yì wɛ ganji.
Timɔtée wà azɔ̌ xá Pɔlu nú xwè gègě. Pɔlu wlan gbè ɖokpo ɖɔ Timɔtée wɛ nyí mɛ ɖagbe hugǎn e emi sixu sɛ́dó, bonu é na yì d’alɔ agun lɛ é. Timɔtée yí wǎn nú Jehovah kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo.
Hwi lɔ ka yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ, bo jló na kplɔ́n xó Jehovah tɔn ye à?— Enyi a bló mɔ̌ ɔ, a na mɔ awǎjijɛ kpo lè gègě kpo, Timɔtée ɖɔhun.
XÀ ÐÒ BIBLU TOWE MƐ
2 Timɔtée 1:5; 3:15
Mɛsɛ́dó 16:1-5; 17:1-10
1 Tɛsalonikinu lɛ 3:2-7
Filipunu lɛ 2:19-22


text:
WEMATA 9
Gbɛvivɔ ɔ Ko Sɛkpɔ Wɛ À?
1. Fitɛ mǐ ka sixu kplɔ́n nǔ dó sɔgudo wu ɖè?
‘FITƐ gbɛ̀ elɔ ka xwè?’ A ko ɖò hladio ɖótó wɛ, alǒ ɖò telée kpɔ́n wɛ bo kàn mɔ̌ byɔ hwiɖée kpɔ́n à? Nǔ baɖabaɖa lɛ kpo adakaxixo lɛ kpo wá sukpɔ́ kaka bɔ mɛɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ gbɛ̀ ɔ sín vivɔ wɛ ɖó na ko sɛkpɔ bǐ. Nugbǒ wɛ nyí xó enɛ à? Nùɖé ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn nǔ e na jɛ ɖò sɔgudo é à? Ganji. Gbɛtɔ́ lɛ sixu ɖɔ nǔ e na jɛ ɖò sɔgudo é ǎ, amɔ̌, Jehovah Mawu kpéwú. É ɖɔ xó nú mǐ dó sɔgudo mǐtɔn kpo sɔgudo ayikúngban ɔ tɔn kpo wu ɖò Biblu mɛ.—Ezayíi 46:10; Jaki 4:14.
2, 3. Etɛ ahwanvu Jezu tɔn lɛ ka jló na tuùn? Nɛ̌ Jezu ka yí gbè nú ye gbɔn?
2 Enyi mǐ xà nǔ dó gbɛvivɔ wu ɖò Biblu mɛ ɔ, mǐ ɖó na tuùn ɖɔ é kún nyí ayikúngban ɔ sín vivɔ xó ɖɔ wɛ è ɖè ó, loɔ, nǔnyanyawiwa sín vivɔ xó ɖɔ wɛ è ɖè. Jezu kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na kpacɛ dó ayikúngban ɔ bǐ jí. (Luki 4:43) Ahwanvu Jezu tɔn lɛ jló na tuùn hwenu e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na wá é, bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Hwetɛnu wɛ nǔ e a ɖɔ nɛ ɔ na wá jɛ dó? Ani wɛ ka na ɖè hwenu e a na lɛkɔ wá ayikúngban jí fí ɔ, kpodo hwenu e gbɛ̀ elɔ na vɔ dó ɔ kpan xlɛ́ mǐ?” (Matie 24:3) Jezu ɖɔ hwenu e nǔ na nyí mɔ̌ é pɛ́pɛ́pɛ́ nú ye ǎ, amɔ̌, é ɖɔ nǔ ɖěɖee na jɛ jɛ nukɔn nú gbɛ̀ elɔ sín vivɔ é nú ye. Nǔ e Jezu ɖɔ é na jɛ lɛ é ɖò jijɛ wɛ dìn.
3 Ðò wemata elɔ mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó wuntun e ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò hwenu e jɛ nukɔn nú gbɛvivɔ ɔ é jí. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ɖó na mɔ nǔ jɛ ahwan e è fun ɖò jixwé é mɛ cobo na tuùn nǔ e wu nǔ lɛ dó nyla sɔmɔ̌ ɖò ayikúngban jí fí é.
AHWAN ÐÉ ÐÒ JIXWÉ
4, 5. (a) Ee Jezu nyí Axɔsu ɖò jixwé gudo tlolo é ɔ, etɛ ka jɛ? (b) Sɔgbe xá Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12 ɔ, etɛ ka na jɛ ɖò ayikúngban ɔ jí, ee è nya Satáan sín jixwé gudo é?
4 Ðò Wemata 8gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ Jezu huzu Axɔsu ɖò jixwé ɖò 1914. (Daniyɛli 7:13, 14) Wema Nǔɖexlɛ́mɛ tɔn ɖɔ nǔ e jɛ é nú mǐ, bo ɖɔ: “Ahwan tɔ́n ɖò jixwé: wɛnsagun ɖaxó Micɛli [Jezu wɛ nɔ nyí mɔ̌] kpodo wɛnsagun e ɖò glɔ tɔn lɛ kpo fun ahwan xá Dlagɔ́ɔn ɔ [Satáan], bɔ Dlagɔ́ɔn ɔ kpodo wɛnsagun tɔn lɛ kpo fun ahwan xá ye.” * Ahwan ɔ kpa Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo ǎ, bɔ è nya ye sɛ́dó ayikúngban ɔ jí. Kpɔ́n lee nǔ na ko víví nú wɛnsagun lɛ sɔ́ é! Amɔ̌, nɛ̌ mɛ e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é tɔn ka nyí gbɔn? Biblu ɖɔ ɖɔ é na nyí hwenu wuvɛ̌ tɔn ɖé nú gbɛtɔ́ lɛ. Etɛwu? Ðó Awovi ɖò xomɛsin jí ɖesu, bo “tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn wɛ kpò nú emi.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7, 9, 12.
5 Awovi ɖò wuvɛ̌ gègě dɔn wá ayikúngban ɔ jí wɛ lee é kpéwú gbɔn é. É ɖò xomɛsin jí ɖó é tuùn ɖɔ “hwenu kpɛɖé” jɛn kpò n’i bɔ Mawu na ɖè è síìn. Mi nú mǐ ni ba dò nú nǔ ɖěɖee Jezu ɖɔ ɖɔ é na jɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 24gɔ́ ɔ.
AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ
6, 7. Etɛ è ka sixu ɖɔ dó ahwan kpo adɔ kpo e ɖò égbé lɛ é wu?
6 Ahwan. Jezu ɖɔ: “Akɔta ɖě na site dó ɖě jí, bɔ axɔsuɖuto ɖě na site dó ɖě jí.” (Matie 24:7) È hu gbɛtɔ́ gègě ɖò hwe mǐtɔn nu ɖò ahwan hwenu hú hwe ɖevo ɖebǔ nu ɖò hwenuxó mɛ. Nùnywɛ xwitixwitizɔwatɔ́ lɛ sín gbɛ̌ta ɖé xlɛ́ ɖɔ sín 1914 ɔ, ahwan ko hu gbɛtɔ́ hugǎn livi 100. Gbɛtɔ́ e ahwan hu ɖò xwè 100 kpowun vlamɛ, enɛ wɛ nyí sín 1900 jɛ 2000 é, hú ee é hu ɖò xwè 1 900 vlamɛ é donu atɔn. Lin tamɛ kpɔ́n dó ya kpo wuvɛ̌ kpo e mɛ gbɛtɔ́ livi mɔkpan na ɖè ɖó ahwan wutu é jí.
7 Adɔ. Jezu ɖɔ: “Adɔ na tɔ́n.” (Matie 24:7) Jì nɔ jɛ hugǎn ɖ’ayǐ tɔn tawun có, mɛ gègě ka ko mɔ nǔ ɖu ganji gbeɖé ǎ. Etɛwu? Ðó ye ɖó akwɛ e na kpé bɔ ye na xɔ nùɖuɖu alǒ ayikúngban e jí ye na lɛ̀ gle ɖó é ǎ. Gbɛtɔ́ livi ɖokpo jɛji nɔ ɖó akwɛ e ye na zán ɖò gbè ɖokpo bá nɔ gbɛ̀ é ǎ. Tutomɛ gbɛ̀ ɔ tɔn e nɔ kpé nukún dó lanmɛ na nɔ ganji xó wu é ɖɔ ɖɔ yɔkpɔvu livi mɔkpan wɛ nɔ kú xwewu xwewu, ɖò taji ɔ, ɖó ye nɔ mɔ nùɖuɖu e na zɔ́n bɔ lanmɛ yetɔn na ɖò ganji é ɖu ǎ wutu.
8, 9. Etɛ ka xlɛ́ ɖɔ nǔ e Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ dó ayikúngban danwǔ kpo azɔn kpo wu é ko jɛ?
8 Ayikúngban danwǔ. Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ: “Ayikúngban na danwǔ ɖesu.” (Luki 21:11) Ayikúngban danwǔ syɛnsyɛn gègě nɔ tíìn xwewu xwewu dìn. Sín xwè 1900 ɖíe ɔ, gbɛtɔ́ nǔ hú livi wè wɛ ko kú ɖó ayikúngban danwǔ wutu. Nùnywɛ xwitixwiti ko d’alɔ bɔ è nɔ yawu tuùn jɛ nukɔn ɖɔ ayikúngban na danwǔ có, é ka kpó ɖò mɛ gègě hu wɛ.
9 Azɔn. Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ “jɛmɛji” na wá. Azɔn baɖabaɖa na yawu gbakpé fí bǐ bo na hu mɛ gègě. (Luki 21:11) Dotóogán lɛ tlɛ ko kplɔ́n nǔ dó lee è na kpé nukún dó azɔn gègě wu gbɔn é wu có, azɔn ɖé lɛ lɛ́ kpò bɔ è sixu gbɔ ǎ. Nugbǒ ɔ, gbeɖiɖówema ɖé tinmɛ ɖɔ xwewu xwewu ɔ, mɛ livi mɔkpan wɛ nɔ kú ɖó azɔn ɖé lɛ, ɖi kpɛ́nwé, zǎnsukpɛzɔn kpo slu kpo sla kpo wu. Enɛ kɛɖɛ ka wɛ ǎ, dotóogán lɛ ko mɔ azɔn yɔyɔ̌ 30, bɔ ɖé lɛ ɖò ye mɛ bo ɖó amasin ǎ.
LEE GBƐTƆ́ LƐ NA CÍ ÐÒ AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ MƐ É
10. Nɛ̌ 2 Timɔtée 3:1-5 ka jɛ gbɔn ɖò égbé?
10 Biblu ɖɔ ɖò 2 Timɔtée 3:1-5 mɛ ɖɔ: “Hwenu vɛwǔ lɛ na tíìn ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ.” Mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ lee mɛ gègě na wà nǔ gbɔn ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é. É ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ na nɔ
ba ɖɔ emitɔn jɛn na nyɔ́
yí wǎn nú akwɛ
vɛtoli nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ
dó alɔgudokpɛ nú mɛ
ɖó sísí nú nǔ e nyí Mawu tɔn lɛ ɖě ǎ
sixu ɖu ɖò yeɖée jí ǎ
nyla hun
nyí wǎn nú gbɛɖuɖu hú ye na yí wǎn nú Mawu
nyí Mawu sɛntɔ́ ɖò nukúnta, bo ka na gbɛ́ nǔ e nyí hlɔnhlɔn titewungbe nú sinsɛn ɔ é
11. Sɔgbe xá Ðɛhan 92:8 ɔ, etɛ ka na jɛ dó mɛ nyanya lɛ wu?
11 Mɛ gègě ka nɔ wà nǔ gbɔn mɔ̌ ɖò fí e a nɔ nɔ é à? Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, mɛ gègě nɔ wà mɔ̌. Amɔ̌, Mawu na wà nùɖé ɖò malin-malin mɛ. É d’akpá ɖɔ: “Mɛdídá lɛ ɖò zìnzɔ́n wɛ gbehan ɖɔhun. Mɛ e nɔ xò daka lɛ bǐ ɖò sɛ́ gbá wɛ folowa ɖɔhun; kún yetɔn ka na wá sú dó bǐ gbídígbídí.”—Ðɛhan 92:8.
WƐNÐAGBE LƐ ÐÒ AZǍN GUDOGUDO TƆN LƐ MƐ
12, 13. Etɛ Jehovah ka ko kplɔ́n mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ?
12 Biblu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, wuvɛ̌ kpo yajiji kpo na gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ. Amɔ̌, Biblu lɛ́ ɖɔ ɖɔ nǔ ɖagbe lɛ na jɛ.
13 Nukúnnú mimɔ jɛ Biblu ɔ mɛ. Gbeyiɖɔ Daniyɛli wlan ɖɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, “mɛ e ɖó nùnywɛ lɛ na mɔ nukúnnú jɛ [nugbǒ ɔ] wu.” (Daniyɛli 12:9, 10) Mawu na na nǔwukpikpé e na mɔ nukúnnú jɛ Biblu ɔ mɛ céɖécéɖé hugǎn é togun tɔn, b’ɛ na ko cí mɔ̌ kpɔ́n ǎ. Jehovah ko wà enɛ, ɖò taji ɔ, sín 1914. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é kplɔ́n lee nyikɔ tɔn kpo linlin e é ɖó nú ayikúngban ɔ é kpo nyí nǔ taji sɔ é mǐ, é lɛ́ kplɔ́n nugbǒ ɔ mǐ dó gbɛxixɔ ɔ kpo nǔ e nɔ jɛ ɖò kú gudo é kpo wu, é lɛ́vɔ kplɔ́n nǔ mǐ dó fínfɔ́n sín kú wu. Mǐ ko kplɔ́n ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kɛɖɛ jɛn sixu ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ bǐ. Mǐ lɛ́ kplɔ́n lee mǐ na ɖó awǎjijɛ gbɔn é kpo lee mǐ na zán gbɛ̀ gbɔn bo nyɔ́ ɖò Mawu nukúnmɛ é kpo. Amɔ̌, etɛ Mawu sɛntɔ́ lɛ ka nɔ sɔ́ nǔ e ye ko kplɔ́n lɛ é dó wà? Xóɖɔɖ’ayǐ ɖevo na mǐ xósin ɔ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 21gɔ́ ɔ kpo 25gɔ́ ɔ kpo.
14. Bǎ tɛ mɛ è ka ko jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖó? Mɛ̌ mɛ̌ e ka ɖò jijla wɛ?
14 Azɔ̌ wɛnɖagbejijla gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ. Hwenu e Jezu ɖò xó ɖɔ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu wɛ é ɔ, é ɖɔ: “È na jla axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ.” (Matie 24:3, 14) È ɖò wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla wɛ ɖò tò hugǎn 230 mɛ dó gbè 700 jɛji mɛ. Ðò ayikúngban ɔ bǐ jí ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn e gosin “tò lɛ bǐ mɛ, bo gosin akɔta lɛ bǐ mɛ” lɛ é ɖò alɔdo gbɛtɔ́ lɛ wɛ bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ nǔ e Axɔsuɖuto ɔ nyí é kpo nǔ e é na wá wà nú gbɛtɔ́ lɛ é kpo mɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 7:9) Bɔ ye nɔ wà azɔ̌ enɛ vɔ̌nu. Mɛ gègě gbɛ́ wǎn nú ye bo nɔ lɛ́ doya nú ye có, nǔ ɖě sixu ɖó wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ te ǎ, lee Jezu ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é.—Luki 21:17.
ETƐ A KA NA WÀ?
15. (a) A ka ɖi ɖɔ mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ à? Etɛwu? (b) Etɛ ka na jɛ dó mɛ ɖěɖee setónú nú Jehovah lɛ é kpo mɛ ɖěɖee ma wà mɔ̌ ǎ lɛ é kpo wu?
15 A ka ɖi ɖɔ mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ à? Nǔ e Biblu ɖɔ ɖ’ayǐ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu lɛ é gègě ko jɛ. Zaanɖé dìn ɔ, Jehovah na ɖɔ emi na ɖó wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ te, bɔ “gbɛ̀ ɔ na vɔ.” (Matie 24:14) Etɛ ka nyí gbɛvivɔ ɔ? Haamagedɔni wɛ, hwenu e Mawu na ɖè nǔnyanyawiwa bǐ síìn é. Jehovah na zán Jezu kpo wɛnsagun tɔn hlɔnhlɔnnɔ lɛ kpo dó sú kún dó nú mɛɖebǔ e gbɛ́ ɖɔ emi kún na setónú nú Jehovah kpo Vǐ tɔn kpo ó é. (2 Tɛsalonikinu lɛ 1:6-9) Enɛ gudo ɔ, Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo sɔ́ na flú gbɛtɔ́ lɛ ɖě ǎ. Mɛ ɖěɖee jló na setónú nú Mawu, bo yí gbè nú Axɔsuɖuto tɔn lɛ é na mɔ bɔ akpá e Mawu dó lɛ é bǐ na jɛ.—Nǔɖexlɛ́mɛ 20:1-3; 21:3-5.
16. Ðó gbɛvivɔ ɔ ko sɛya wutu ɔ, etɛ a ka ɖó na bló?
16 Gbɛ̀ elɔ e Satáan ɖò acɛ kpa na wɛ é na wá vivɔnu ɖò malin-malin mɛ. Enɛ wu ɔ, nùjɔnǔ wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘Etɛ un ka ɖó na wà?’ Jehovah ba ɖɔ a ni kplɔ́n nǔ lee a kpéwú gbɔn é ɖò Biblu mɛ. A ɖó na sɔ́ nǔ kplɔnkplɔn towe ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ. (Jaan 17:3) Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ bló kplé ɖò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ, bo na dó d’alɔ mɛ lɛ bonu ye na mɔ nukúnnú jɛ Biblu mɛ. Tɛnkpɔn bo nɔ yì kplé enɛ lɛ hwɛhwɛ. (Xà Eblée lɛ 10:24, 25.) Nú a mɔ ɖɔ emi ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ hǔn, ma ɖi xɛsi dó mɔ̌ blóbló wu ó. Enyi a bló mɔ̌ ɔ, kancica e ɖò hwi kpo Jehovah kpo tɛntin é na lɛ́ syɛn d’eji.—Jaki 4:8.
17. Etɛwu hwenu e gbɛ̀ ɔ na vɔ é ka na fyan mɛ gègě?
17 Mɛsɛ́dó Pɔlu tinmɛ ɖɔ è na sú kún dó nú nǔ nyanya hwenu e mɛ gègě ma na lin dó ǎ é, ɖi “lee ajotɔ́ nɔ wá fyan mɛ zǎnmɛ é ɖɔhun.” (1 Tɛsalonikinu lɛ 5:2) Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ mɛ gègě na jló bo na gbɔ wuntun e xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é wu ɖ’ayi. É ɖɔ: “Nǔ e jɛ ɖò Nɔwée hwenu ɔ ɖokpo ɔ wɛ na lɛ́ jɛ hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó é [alǒ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ]. Cobonu sìn na vɔ gbɛ̀ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ ɖu wɛ, bo ɖò ahan nu wɛ. Ye ɖò asì da wɛ, bo ɖò vǐ na asú wɛ, kaka yì jɛ gbè e gbè Nɔwée byɔ tɔjihun ɖaxó mɛ dó é, bɔ ye mɔ nǔ jɛ [alǒ ɖ’ayi] nǔ e ɖò jijɛ wɛ lɛ wu ǎ, kaka yì jɛ hwenu e sìn wá bɛ́ ye bǐ dó é. Hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó ɔ, lee é na cí gbɔn é nɛ.”—Matie 24:37-39.
18. Akpá tɛ Jezu ka gbò nú mǐ?
18 Jezu gb’akpá nú mǐ ɖɔ mǐ kún ɖó na lɔn bonu “nǔ ɖu dingan, ahan nu dingan, kpodo gbɛmɛ tagba lɛ kpan” fɛ́ ayi mǐtɔn ó. É ɖɔ ɖɔ gbɛ̀ ɔ na vɔ ajijimɛ “lee mɔ nɔ fyan kanlin gbɔn é” ɖɔhun. É lɛ́ ɖɔ ɖɔ “é na wá mɛ ɖěɖee nɔ nɔ ayikúngban ɔ blebu sín nukúnmɛ lɛ é bǐ jí,” NWT. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Mi bo nɔ wunzɛn hwebǐnu, bo nɔ ɖò ɖɛ xò wɛ hwebǐnu, bo na mɔ hlɔnhlɔn dó gló nǔ enɛ lɛ e na jɛ lɛ bǐ, lobo na sigan nɔte ɖò Gbɛtɔ́ví ɔ nukɔn.” (Luki 21:34-36) Etɛwu é ka nyí nùjɔnǔ ɖɔ è ni xwedó akpágbánúmɛ Jezu tɔn? Ðó zaanɖé dìn ɔ, è na sú kún dó nú gbɛ̀ nyanya Satáan tɔn. Mɛ ɖěɖee sín nǔ nyɔ́ Jehovah kpo Jezu kpo nukúnmɛ lɛ é kɛɖɛ wɛ na xò gbɛvivɔ ɔ zlɛ, bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ.—Jaan 3:16; 2 Piyɛ́ɛ 3:13.
^ akpá. 4 Nyikɔ Jezu Klisu tɔn ɖevo wɛ nɔ nyí Micɛli. Nú a na ɖó mɔjɛmɛ ɖevo lɛ d’eji hǔn, kɛnklɛn kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 23gɔ́ ɔ.


text:
Gbele tsɔ Adam nɔ kɛba, wala tsɔ Kristo nɔ kɛba (12-21)
Esha kɛ gbele tsɛŋe mɛi fɛɛ (12)
Bembuu nifeemɔ kome (18)
5 No hewɔ lɛ, amrɔ nɛɛ ni atsɔ hemɔkɛyeli nɔ abu wɔ jalɔi lɛ, nyɛhãa wɔhãa toiŋjɔlɛ akãa he ahia wɔ kɛ Nyɔŋmɔ teŋ* kɛtsɔ wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo nɔ,2 mɔ nɔ ni wɔtsɔ hemɔkɛyeli nɔ wɔná gbɛ hu kɛba duromɔ ni wɔdamɔ mli amrɔ nɛɛ mli lɛ; ni nyɛhãa wɔnyaa* yɛ Nyɔŋmɔ anunyam lɛ he hiɛnɔkamɔ lɛ hewɔ.3 Jeee no kɛkɛ, shi moŋ nyɛhãa wɔnyaa* yɛ amanehului amli hu, ejaakɛ wɔle akɛ amanehulu tsɛɔ shifimɔ kɛbaa;4 shifimɔ hu tsɛɔ shihilɛ ni Nyɔŋmɔ kpɛlɛɔ nɔ kɛbaa; shihilɛ ni Nyɔŋmɔ kpɛlɛɔ nɔ hu tsɛɔ hiɛnɔkamɔ kɛbaa,5 ni hiɛnɔkamɔ lɛ hãaa mɔ nine anyɛ shi;* ejaakɛ atsɔ mumɔ krɔŋkrɔŋ ni aŋɔhã wɔ lɛ nɔ afɔse Nyɔŋmɔ suɔmɔ lɛ awo wɔtsuii amli.6 Anɔkwa, be ni wɔkã he wɔji mɛi ni egbede lɛ, Kristo gbo ehã eshafeelɔi yɛ be ni ato lɛ mli.7 Ejaakɛ ekpakpa ko dani mɔ ko baagbo ehã jalɔ; shi ekolɛ, mɔ ko baasumɔ ni egbo ehã gbɔmɔ kpakpa.8 Shi Nyɔŋmɔ jieɔ lɛ diɛŋtsɛ esuɔmɔ lɛ yi ehãa wɔ, akɛ be ni wɔkã he wɔji eshafeelɔi lɛ, Kristo gbo ehã wɔ.9 No hewɔ lɛ, amrɔ nɛɛ akɛni atsɔ elá lɛ nɔ abu wɔ jalɔi hewɔ lɛ, wɔbaanyɛ wɔná nɔmimaa akɛ abaatsɔ enɔ ahere wɔyiwala kɛjɛ mlifu mli.10 Ejaakɛ kɛ́ be ni wɔji henyɛlɔi lɛ, atsɔ e-Bi lɛ gbele lɛ nɔ akpãtã wɔ kɛ Nyɔŋmɔ teŋ lɛ, amrɔ nɛɛ ni akpãtã wɔ kɛ lɛ teŋ lɛ, wɔbaanyɛ wɔná nɔmimaa akɛ abaatsɔ Kristo wala nɔ ahere wɔyiwala.11 Jeee no kɛkɛ, shi wɔmiinya yɛ Nyɔŋmɔ mli hu kɛtsɔ wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo nɔ, mɔ nɔ ni wɔtsɔ ní amrɔ nɛɛ wɔná kpatamɔ lɛ.12 Enɛ hewɔ lɛ, bɔ ni gbɔmɔ kome nɔ esha tsɔ kɛba je lɛ mli, ni gbele tsɔ esha nɔ kɛba, ni no hã gbele tsɛŋe gbɔmɛi fɛɛ, ejaakɛ amɛ fɛɛ amɛfee esha lɛ—.13 Ejaakɛ esha yɛ jeŋ dani akɛ Mla lɛ hã, shi kɛ́ mla bɛ lɛ, abuuu esha ashiii mɔ ko.14 Kɛ̃lɛ gbele ye maŋtsɛ kɛjɛ Adam—mɔ ni je mɔ ni baaba lɛ—nɔ kɛbashi Mose nɔ, eye mɛi po ni efeko esha ni tamɔ Adam mlatɔmɔ lɛ anɔ.15 Shi nɔkeenɔ lɛ tamɔɔɔ tɔmɔ lɛ. Ejaakɛ kɛ́ gbɔmɔ kome tɔmɔ hewɔ ni mɛi pii gboi lɛ, belɛ Nyɔŋmɔ duromɔ lɛ kɛ enɔkeenɔ lɛ kɛ agbɛnɛ hu duromɔ lɛ ní atsɔ gbɔmɔ kome ni ji Yesu Kristo nɔ akɛhã lɛ fa kɛteke nɔ* hã mɛi pii!16 Agbɛnɛ hu, nibii ni jɛ duromɔ keenɔ lɛ mli kɛba lɛ yɛ srɔto yɛ nibii ni jɛ esha ni gbɔmɔ kome lɛ fee lɛ mli kɛba lɛ he. Ejaakɛ nɔ ni jɛ tɔmɔ kome lɛ he kojomɔ lɛ mli kɛba ji fɔbuu, shi nɔkeenɔ ni nyiɛ tɔmɔi pii asɛɛ kɛba ji akɛ abu mɛi jalɔi.17 Ejaakɛ kɛ́ mɔ kome tɔmɔ lɛ hewɔ jɛ ni gbele tsɔ nakai mɔ kome lɛ nɔ ye maŋtsɛ lɛ, wɔbaanyɛ wɔná nɔmimaa akɛ mɛi ni náa duromɔ ní fa kɛteke nɔ lɛ kɛ jalɛ akɛ duromɔ keenɔ ní fa kɛteke nɔ lɛ baatsɔ mɔ kome ni ji Yesu Kristo lɛ nɔ aye nɔ akɛ maŋtsɛmɛi yɛ wala mli!18 No hewɔ lɛ, agbɛnɛ, bɔ ni atsɔ tɔmɔ kome nɔ abu gbɔmɛi srɔtoi fɛɛ fɔ lɛ, nakai nɔŋŋ hu kɛtsɔ bembuu nifeemɔ kome nɔ lɛ, aabu gbɔmɛi srɔtoi fɛɛ jalɔi kɛhã wala.19 Ejaakɛ bɔ ni gbɔmɔ kome lɛ toigbele lɛ hã mɛi pii tsɔmɔ eshafeelɔi lɛ, nakai nɔŋŋ hu gbɔmɔ kome lɛ toiboo lɛ baahã mɛi pii atsɔmɔ jalɔi.20 Agbɛnɛ, Mla lɛ ba sɛɛ mli koni tɔmɔ aya nɔ afa. Shi he ni esha fa yɛ lɛ, duromɔ fa kɛteke nɔ babaoo yɛ jɛmɛ.21 Mɛɛ yiŋtoo hewɔ? Koni bɔ nɔŋŋ ni esha kɛ gbele ye maŋtsɛ lɛ, nakai nɔŋŋ duromɔ hu atsɔ jalɛ nɔ aye maŋtsɛ kɛya naanɔ wala mli kɛtsɔ wɔ-Nuŋtsɔ Yesu Kristo nɔ.


text:
Hwenu E Mɛvívɛ́ ɖé Ðò Kúzɔn Jɛ Wɛ É
HWENU e è mɔ nǔtitɛ taglomɛ tɔn syɛnsyɛn ɖé nú Doreen sín asú Wesley, ee ɖó xwè 54 kpowun é ɔ, Doreen flú bǐ. * Dotóo lɛ ɖɔ n’i ɖɔ sun yɔywɛ ɖé jɛn kpò bɔ é na nɔ gbɛ̀ na. “Un sixu ɖi nǔ e un sè é ǎ,” wɛ é flín. “Nú aklunɔzán gbla mɔkpan ɔ, un flú bǐ. É cí nú mì ɖɔ mɛ ɖevo wu wɛ nǔ enɛ ɖò jijɛ dó wɛ ɖɔhun, bo kún nyí mǐdɛɛ lɛ wu ó. Un sɔnǔ tɔn ɖebǔ ǎ.”
É blawu ɖɔ é kún nyí Doreen ɖokpo wɛ nǔ nɔ cí mɔ̌ na ó. Kúzɔn ɖé sixu dó mɛɖebǔ lele mɛ ɖò hweɖebǔnu. É jɛ acɔ́ tawun ɖɔ mɛ gègě nɔ sɔ́ jlǒ dó kpé nukún dó mɛvívɛ́ yetɔn e è mɔ kúzɔn ɖé na é wu. Amɔ̌, nukúnkpikpe dó azinzɔnnɔ wu vɛwǔ tawun. Etɛ hagbɛ̌ xwédo ɖé tɔn lɛ ka sixu wà dó dó gbɔ nú mɛvívɛ́ yetɔn e ɖò kúzɔn ɖé jɛ wɛ é bo lɛ́ kpé nukún wǔ tɔn? Nɛ̌ nukúnkpémɛwutɔ́ lɛ ka sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ tobutobu e ye sixu mɔ ɖò azɔn ɔ hwenu lɛ é gbɔn? Ee kú mɛ ɔ tɔn ɖò sisɛkpɔ wɛ é ɔ, etɛ è ka sixu ɖó nukún? Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e wu nukúnkpikpe dó mɛ e ɖò kúzɔn ɖé jɛ wɛ é wu é nyí wuvɛ̌ taji ɖé ɖò égbé é.
NINƆMƐ VƐWǓ HWE MǏTƆN NU TƆN ÐÉ
Nukɔnyiyi e nùnywɛ xwitixwiti ɖó ɖò lanmɛ na nɔ ganji linu é huzu ada nú lee mɛ lɛ nɔ kú gbɔn é. Xwè kanweko mɔ̌ ɖíe ɔ, nú è má xwè nabi e mɛ lɛ nɔ dɔ́ji na é ɖó zɛ̌nzɛ̌n ɔ, é hwe tawun hú égbé tɔn, bo tlɛ nyí mɔ̌ ɖò tò hun nukún lɛ mɛ. Jɛmɛji lɛ kpo alitawovi lɛ kpo nɔ yawu hu mɛ lɛ. Dotóoxwé lɛ tíìn mɔ̌ ǎ, bɔ hagbɛ̌ xwédo tɔn lɛ wɛ nɔ kpé nukún dó mɛ gègě wu bɔ ye nɔ kú jɛ xwégbe.
Égbé ɔ, nukɔnyiyi nùnywɛ xwitixwiti tɔn ɖò lanmɛ na nɔ ganji linu zɔ́n bɔ dotóo lɛ kpéwú bo nɔ liza xá azɔn syɛnsyɛn lɛ bɔ mɛ lɛ nɔ dɔ́ji kpɛɖé. Mɛɖé sixu ɖò azɔn e nɔ yawu hu mɛ ɖ’ayǐ é jɛ wɛ, bɔ dìn ɔ, é ka sixu nɔ gbɛ̀ nú xwè gègě gɔ́ na. Amɔ̌, jidɔ́ enɛ sixu nɔ ma zɔ́n bɔ azɔn ɔ gbɔ. Hwɛhwɛ ɔ, azinzɔnnɔ lɛ nɔ ɖó blɔ̌ tawun, b’ɛ nɔ zɔ́n bɔ ye sɔ́ nɔ sixu kpé nukún dó yeɖée wu ǎ. Nukúnkpikpe dó mɛ mɔhun lɛ wu nɔ wá vɛwǔ tawun bo nɔ lɛ́ byɔ gǎndido.
Mɔ̌ mɛ ɔ, dotóoxwé wɛ mɛ lɛ nɔ kú ɖè hwɛhwɛ, é sɔ́ nyí xwégbe ǎ. Égbé ɔ, mɛ gègě tuùn lee nǔ nɔ nyí gbɔn kaka bɔ gbɔjɛ mɛɖé tɔn nɔ xwɛ é ǎ, bɔ mɛ kpɛɖé jɛn mɔ bɔ mɛɖé ɖò kúkú wɛ kpɔ́n. Enɛ wu ɔ, xɛsi e nɔ ɖi mɛ dó nǔ e ja jijɛ gbé é wu é sixu vɔ́da nú gǎn ɖěɖee mɛɖé na dó, bá kpé nukún dó xwédo tɔn sín hagbɛ̌ e ɖò azɔn jɛ wɛ é wu é, bo tlɛ sixu gbɔjɔ kàn mɛ n’i. Etɛ ka sixu d’alɔ mɛ?
SƆNǓ Ð’AYǏ
Lee ninɔmɛ Doreen tɔn xlɛ́ gbɔn é ɔ, mɛ gègě nɔ flú bǐ hwenu e è mɔ kúzɔn ɖé nú mɛvívɛ́ yetɔn ɖé é. Hwenu e adohu adohu ɖaxó, xɛsi, kpo aluwɛ kpo ɖò mɛɖé jí é ɔ, etɛ ka sixu d’alɔ ɛ b’ɛ na sɔnǔ nú nǔ e ja jijɛ gbé é? Mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn gbejinɔtɔ́ ɖé xoɖɛ bo ɖɔ: “Kplɔ́n mǐ lee mǐ sixu xà azǎn mǐtɔn lɛ gbɔn é bonu mǐ na dó sixu ɖó ayi nùnywɛ tɔn.” (Ðɛhan 90:12, nwt) Xoɖɛ vívɛ́ sɛ́dó Jehovah Mawu bo byɔ ɖɔ é ni xlɛ́ lee emi na ‘xà azǎn emitɔn lɛ’ kpo nùnywɛ kpo gbɔn é emi, enɛ ɔ, a na sixu zán azǎn e kpò bɔ mɛvívɛ́ towe na nɔ gbɛ̀ na é xá ɛ ɖò ali e nyɔ́ hugǎn é nu.
Enɛ byɔ ɖɔ è ni sɔnǔ ɖ’ayǐ ganji. Enyi mɛvívɛ́ towe kpó ɖò nu kɛ wɛ, bo ɖó jlǒ bá ɖɔ xó dó xó ɔ wu ɔ, é sixu nyí nùnywɛnú ɖɔ a ni kàn mɛ e ɖó na wá gbeta lɛ kɔn ɖó tɛn tɔn mɛ hwenu e mɔ̌ wiwa na wá gló è é byɔ ɛ. Mi ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó nùjɔnǔ mɛ dó nǔ elɔ lɛ wu: È na glɔ́n ɛ ɖó dotóoxwé alǒ é yí gbè nú nukúnkpikpe dó mɛ wu bunɔ ɖé lɛ (ɖi réanimation). Mɔ̌ biblo sixu ɖè gbemanɔkpɔ́ lɛ kpo hwɛ e hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn ɖěɖee na wá gbeta lɛ kɔn ɖó tɛn tɔn mɛ lɛ é na dó yeɖée é kpo kpò. Xóɖɔɖókpɔ́ dó nùjɔnǔ mɛ dó mɛhwenu na zɔ́n bɔ xwédo ɔ na sɔ́ ayi ɖó lee ye na kpé nukún dó wǔ tɔn ɖò azɔn ɔ hwenu gbɔn é jí. “È lɛ́n nùɖé na wà bo ma ɖó te nú mɛɖé ǎ ɔ, é nɔ yì ta ǎ,” wɛ Biblu ɖɔ.—Nùnywɛxó 15:22.
LEE È SIXU D’ALƆ GBƆN É
Hwɛhwɛ ɔ, azɔ̌ nukɔntɔn e nukúnkpémɛwutɔ́ ɖé ɖó na wà é wɛ nyí ɖɔ é na dó gbɔ nú mɛ. È ɖó na na ganjɛwu mɛ e ɖò kúdónú é ɖɔ è yí wǎn n’i bɔ é kún ɖò éɖokponɔ ó. Nɛ̌ è ka sixu wà enɛ gbɔn? Xà nǔ nú azinzɔnnɔ ɔ alǒ jihan n’i, cyan wema kpo han ɖěɖee na dó wusyɛn lanmɛ n’i bo na ɛ awǎjijɛ lɛ é kpo. Mɛ gègě tíìn bɔ, hwenu e xwédo yetɔn sín hagbɛ̌ ɖé hɛn alɔ yetɔn bo ɖɔ xó nú ye kpo xomɛnyínyɔ́ kpo é ɔ, é dó gbɔ nú ye.
Hwɛhwɛ ɔ, nú azinzɔnnɔ ɔ nɔ tuùn mɛ e wá kpɔ́n ɛ lɛ é bǐ ɔ, é nɔ d’alɔ. Gbeɖiɖó ɖé ɖɔ: “Ðò nǔwukpikpé taji atɔ́ɔ́n e wǔjɔnú gbɛtɔ́ tɔn lɛ ɖó é mɛ ɔ (les cinq sens), tó tɔn wɛ nyí ee nɔ nɔte gbɔn gudo hwenu e mɛɖé ɖò kúkú wɛ é. É sixu cí ɖɔ [azinzɔnnɔ lɛ] ɖò amlɔ dɔ wɛ ɖɔhun có, tó yetɔn sixu kpó ɖò nǔ sè wɛ ganji, enɛ wu ɔ, hwenu e a ɖò akpá yetɔn é ɔ, ma ɖɔ nǔ e a ma sixu ɖɔ hwenu e ye na ɖò wunzɛn é ǎ é ɖě ó.”
É nyɔ́ bló hǔn, mi nɔ xoɖɛ ɖó kpɔ́. Biblu ɖɔ ɖɔ, ɖò ninɔmɛ ɖé mɛ ɔ, è doya nú mɛsɛ́dó Pɔlu kpo hagbɛ̌ tɔn lɛ kpo syɛnsyɛn bɔ ye tlɛ sɔ́ tuùn ɖɔ emi na gán lɔ ǎ. Alɔdo tɛ ye ka ba? Pɔlu savo nú xɔ́ntɔn tɔn lɛ bo ɖɔ: “Miɖesunɔ ɔ, mi na dó alɔ mǐ ɖò ɖɛ e mi nɔ xò nú mǐ lɛ gblamɛ.” (2 Kɔlɛntinu lɛ 1:8-11) Ðɛ vívɛ́ xixo ɖò linkpɔ́n ɖaxó kpo azɔn syɛnsyɛn kpo hwenu xɔ akwɛ tawun.
YǏ GBÈ NÚ NINƆMƐ Ɔ
Hwɛhwɛ ɔ, tuùntuùn ɖɔ mɛvívɛ́ mɛtɔn ɖé ɖò kúdónú nɔ zɔ́n bɔ è nɔ flú tawun. É kpaca mɛ ǎ, ɖó kú ɔ nyí nùɖé bo sɔgbe ǎ. È dá mǐ bonu mǐ na yí gbè ɖɔ kú nyí akpáxwé ɖé ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ ǎ. (Hlɔmanu lɛ 5:12) Enɛ wu wɛ Xó Mawu tɔn ylɔ kú ɖɔ “kɛntɔ́.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:26) Enɛ wu ɔ, é ɖò gaàn ɖɔ mǐ kún nɔ ba na lin tamɛ ɖɔ mɛvívɛ́ mǐtɔn ɖé ɖò kúdónú ó, b’ɛ ka sɔgbe lɔ.
É ɖò mɔ̌ có, tamɛ linlin dó nǔ e sixu wá jɛ é jí sixu d’alɔ hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ bɔ xɛsi yetɔn na ɖekpo, lobɔ ye na sɔ́ ayi ɖó nǔ ɖěɖee ye na wà dó dó gbɔ nú mɛ ɖò ali e nyɔ́ hugǎn é nu é jí. È slɛ́ nǔ ɖěɖee sixu jɛ lɛ é ɖé lɛ dó gbàví “ Aklunɔzán Gbla Gudogudo Tɔn Lɛ” mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ ninɔmɛ enɛ lɛ kún nɔ nyí mɔ̌ nú azinzɔnnɔ lɛ bǐ ó, mɔ̌ jɛn ye ma nɔ wá ɖò alɔkpa ɖokpo ɔ mɛ ǎ é nɛ. Amɔ̌, é hwe byɔ, huzuhuzu enɛ lɛ ɖé lɛ nɔ tíìn ɖò ninɔmɛ azinzɔnnɔ gègě tɔn mɛ.
Ðò kú mɛvívɛ́ ɖé tɔn gudo ɔ, é sixu nyí nùnywɛnú ɖɔ è ni ylɔ xɔ́ntɔn vívɛ́ mɛtɔn e ko yí gbè bá d’alɔ mɛ é ɖé. É sixu byɔ ɖɔ è ni na ganjɛwu nukúnkpémɛwutɔ́ lɛ kpo xwédo ɔ kpo ɖɔ nǔ e gbò mɛvívɛ́ yetɔn é ko vɔ bɔ é kún sɔ́ ɖò wuvɛ̌ ɖě mɔ wɛ ó. Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn na jiɖe mǐ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo ɖɔ “mɛ e ko kú lɛ sɔ́ tuùn nùɖé ǎ.”—Nùnywɛtɔ́xó 9:5.
NUKÚNKPÉMƐWUTƆ́ ÐAXÓ BǏ Ɔ
É ɖò taji ɖɔ è ni ganjɛ Mawu wu; é nyí hwenu e hagbɛ̌ xwédo tɔn ɖé ɖò kúzɔn jɛ wɛ é kɛɖɛ wɛ è na wà mɔ̌ ǎ, loɔ, è ɖó na lɛ́ wà mɔ̌ hwenu e wuvɛ̌ e nɔ jɛ kú tɔn gudo lɛ é nɔ wá é. É sixu nɔ gudo nú we gbɔn xó kpo nǔwiwa mɛ ɖevo lɛ tɔn e na d’alɔ we lɛ é kpo gblamɛ. “Un kplɔ́n bo nɔ dovɛ̌ nú alɔdo mɛɖebǔ tɔn ǎ,” wɛ Doreen ɖɔ. “Nugbǒ ɔ, alɔ e mɛ lɛ dó mǐ lɛ é túnflá. Nyɛ kpo asú ce kpo mɔ céɖécéɖé ɖɔ Jehovah ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ, ‘Un ɖò kpɔ́ xá mi bo na d’alɔ mi ɖò ninɔmɛ elɔ mɛ.’ Un na wɔn gbeɖé ǎ.”
Nugbǒ ɔ, Jehovah Mawu wɛ nyí Nukúnkpémɛwutɔ́ ɖaxó bǐ ɔ. Ðó é wɛ dá mǐ wutu ɔ, é tuùn wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ kpo aluwɛ mǐtɔn lɛ kpo. É kpéwú bo na d’alɔ mǐ lobo dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ bɔ mǐ na sixu dɛ, bɔ akpàkpà nɔ sɔ́ ɛ d’ewu. Hú mɔ̌ ɔ, é d’akpá ɖɔ zaanɖé dìn ɔ, emi na ɖè kú síìn bǐ mlɛ́mlɛ́, bo na wá fɔ́n gbɛtɔ́ liva mɔkpan e ɖò flǐn tɔn mɛ lɛ é sín kú. (Jaan 5:28, 29; Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4) Hwenɛnu ɔ, mɛ bǐ sixu súxó bo ɖɔ xó elɔ lɛ e mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ é: “Kú, fitɛ ɖuɖeji towe ɖè? Kú, fitɛ acɛ towe e a nɔ dó wà nǔ nyanya na ɔ ɖè?”—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:55.
^ akpá. 2 È ɖyɔ nyikɔ lɛ.


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Kanemɔ Biblia Iɛ yɛ Biɛ | ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
-
Nyɛhãa wiemɔ lɛ abaa nyɛtsine (1-3)
-
Akɛ tɛi ni hiɛ kamɔ etswa mumɔŋ tsũ (4-10)
-
Nyɛbaa nyɛjeŋ akɛ maŋsɛɛbii yɛ je lɛ mli (11, 12)
-
Gbɛ ni sa ni atsɔɔ nɔ aŋɔɔ he awoɔ hegbɛi ni nɔ kwɔlɔ ashishi (13-25)
2 No hewɔ lɛ, nyɛjiea nibii gbohii kɛ lakamɔ kɛ osatofeemɔ kɛ mɔnɔklɔmɔ fɛɛ, kɛ agbɛnɛ hu mɔfitemɔ fɛɛ yɛ nyɛhe nyɛshɛrɛa nyɛshwiea.
2 Akɛ abifabii ni afɔ amɛ ehee lɛ, nyɛhãa wiemɔ lɛ mli fufɔ ni afutuko mli lɛ abaa nyɛtsine, koni nyɛtsɔ no nɔ nyɛdara kɛná yiwalaheremɔ,
3 kɛji nyɛsa nyɛnaa ni nyɛna akɛ Nuŋtsɔ lɛ mli hi.
4 Be mli ni nyɛbaa eŋɔɔ, akɛ tɛ ni hiɛ kã ní gbɔmɛi ekpoo, shi Nyɔŋmɔ ehala lɛ, ni ejara wa yɛ ehiɛ lɛ,
5 nyɛ hu, akɛ tɛi ni hiɛ kamɔ lɛ, aatswa nyɛ aama shi akɛ mumɔŋ tsũ koni nyɛtsɔmɔ osɔfoi aweku krɔŋkrɔŋ, bɔ ni afee ni nyɛtsɔ Yesu Kristo nɔ nyɛŋɔ mumɔŋ afɔlei ní Nyɔŋmɔ kpɛlɛɔ nɔ nyɛhã.
6 Ejaakɛ eyɛ Ŋmalɛ lɛ mli akɛ: “Naa! Mikɛ tɛ ní ahala, faneshi koŋtɛ ni jara wa, miiŋmɛ shi yɛ Zion, ni mɔ fɛɛ mɔ ni jieɔ hemɔkɛyeli kpo yɛ emli lɛ nine enyɛŋ shi kɔkɔɔkɔ.”
7 No hewɔ lɛ, akɛni nyɛji héyelilɔi hewɔ lɛ, ejara wa hã nyɛ; shi mɛi ni heee yeee lɛ, “tɛ lɛ ni tsũtswalɔi lɛ kpoo lɛ, no nɔŋŋ ebatsɔ koŋtɛ titri lɛ”
8 kɛ “tɛmɔ tɛ ko kɛ nanetɔ̃tɔmɔ tɛsaa ko lɛ.” Amɛnane miitɔ̃tɔ, ejaakɛ amɛbooo wiemɔ lɛ toi. Enɛ nɔŋŋ ato amɛ ahã.
9 Shi nyɛ lɛ, nyɛji “weku ni ahala, osɔfoi ni ji maŋtsɛmɛi, jeŋmaŋ krɔŋkrɔŋ, mɛi ni eŋɔfee enɔ, koni nyɛjaje” mɔ ni tsɛ nyɛ kɛjɛ duŋ mli kɛba lɛ diɛŋtsɛ enaakpɛɛ la lɛ he lɛ “agbojei lɛ nyɛtsɔɔ yɛ he fɛɛ he.”
10 Ejaakɛ be ko ni eho lɛ, nyɛjeee Nyɔŋmɔ webii, shi amrɔ nɛɛ, nyɛji Nyɔŋmɔ webii; be ko ni eho lɛ, anaaa nyɛ mɔbɔ, shi amrɔ nɛɛ ana nyɛ mɔbɔ.
11 Mɛi ni asumɔɔ, akɛ maŋsɛɛbii kɛ gbɔi lɛ, miiwo nyɛ hewalɛ koni nyɛya nɔ nyɛtsi nyɛhe kɛje nibii ni heloo lɛ shweɔ ni wuɔ ta shiɔ nyɛ lɛ ahe.
12 Nyɛyaa nɔ nyɛbaa nyɛjeŋ jogbaŋŋ yɛ jeŋmajiaŋbii lɛ ateŋ, koni be mli ni amɛkɛ sane fɔ̃ɔ nyɛnɔ akɛ nyɛji efɔŋfeelɔi lɛ, amɛ diɛŋtsɛ amɛna nyɛnitsumɔi kpakpai lɛ, ní no ahã amɛwo Nyɔŋmɔ hiɛ nyam yɛ gbi ni ebaaba ebakwɛ bɔ ni nibii yɔɔ hã lɛ nɔ.
13 Nuŋtsɔ lɛ hewɔ lɛ, nyɛŋɔa nyɛhe nyɛwoa nibii fɛɛ ni gbɔmɛi fee lɛ shishi, kɛ́ eji maŋtsɛ ní nɔ kwɔ fe nyɛ jio,
14 amralofoi ní etsu amɛ koni amɛyagbala efɔŋfeelɔi atoi, shi mɛi ni feɔ ekpakpa lɛ, amɛjie amɛyi lɛ jio.
15 Ejaakɛ eji Nyɔŋmɔ suɔmɔnaa nii akɛ nyɛtsɔ ekpakpa ní nyɛfeɔ lɛ nɔ nyɛhã gbɔmɛi ni bɛ jwɛŋmɔ ní wieɔ kwashiai awiemɔ lɛ afee dioo.
16 Nyɛfea nyɛnii akɛ odehei, ní nyɛkɛ nyɛheyeli lɛ atsu nii, jeee akɛ nɔhaanɔ kɛhã efɔŋfeemɔ, shi moŋ akɛ Nyɔŋmɔ nyɔji.
17 Nyɛwoa gbɔmɛi srɔtoi fɛɛ, nyɛsumɔa nyɛmimɛi asafo muu lɛ fɛɛ, nyɛshea Nyɔŋmɔ gbeyei, nyɛwoa maŋtsɛ lɛ.
18 Tsuji lɛ, amɛŋɔ amɛhe amɛwo amɛnuŋtsɔmɛi ashishi kɛ gbeyeishemɔ ni sa fɛɛ, jeee nuŋtsɔmɛi ni hi ni nuɔ nii ashishi lɛ kɛkɛ, shi moŋ mɛi ni ewa akɛ abaasa amɛhiɛ lɛ hu.
19 Ejaakɛ kɛ́ henilee yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ hewɔ lɛ, mɔ ko miifi shi yɛ shihilɛ ni mli wa mli ni eena nɔ bɔ ni ejaaa gbɛ lɛ, enɛ sa jogbaŋŋ yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ.
20 Ejaakɛ kɛ́ nyɛfee esha ni ayi nyɛ ni nyɛfi shi yɛ mli lɛ, mɛɛ sɛɛnamɔ yɔɔ he? Shi kɛ́ ekpakpa ní nyɛfeɔ lɛ hewɔ nyɛnaa nɔ, ni nyɛfiɔ shi yɛ mli lɛ, enɛ sa jogbaŋŋ yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ.
21 Anɔkwa, gbɛ nɛɛ nɔŋŋ hewɔ atsɛ nyɛ, ejaakɛ Kristo po na nɔ yɛ nyɛhewɔ, ni efee nɔkwɛmɔnɔ efɔ̃ shi ehã nyɛ koni nyɛnyiɛ enanemaahei lɛ asɛɛ kpaakpa.
22 Efeee esha ko, asaŋ anaaa lakamɔ ko yɛ edaaŋ.
23 Be ni ajɛɔ lɛ lɛ, ejɛɛɛ mɔ ko etooo najiaŋ. Be ni enaa nɔ lɛ, ewieee akɛ ebaafee mɔ ko nɔ ko, shi moŋ etu ehe ewo mɔ ni kojoɔ yɛ jalɛ naa lɛ dɛŋ.
24 Lɛ nɔŋŋ etere wɔhe eshai lɛ yɛ lɛ diɛŋtsɛ egbɔmɔtso lɛ mli yɛ tso jaŋŋ lɛ nɔ, koni wɔgboi wɔhã eshai ní wɔhi shi wɔhã jalɛ. Ni “atsɔ epilamɔi lɛ anɔ atsa nyɛ.”
25 Ejaakɛ kulɛ nyɛtamɔ gwantɛŋi ni edu gbɛ, shi amrɔ nɛɛ, nyɛku nyɛsɛɛ kɛba tookwɛlɔ kɛ nɔkwɛlɔ ni kwɛɔ nyɛsusumai anɔ lɛ ŋɔɔ.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
1 Petro 2
Ga
Kanemɔ Biblia lɛ yɛ Wɛbsaiti Nɛɛ nɔ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
AKPÁXWÉ 1
Ba Alɔdo Mawu Tɔn Ðò Alɔwliwli Towe Mɛ
“Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, Mawu Gbɛɖotɔ́ ɔ bló sunnu ɖokpo, nyɔnu ɖokpo.”—Matie 19:4
Jehovah * Mawu wɛ wlí alɔ nú sunnu nukɔntɔn ɔ kpo nyɔnu nukɔntɔn ɔ kpo. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ é bló nyɔnu nukɔntɔn ɔ bo “kplá ɛ wá nú sunnu ɔ.” Xomɛ hun Adamu kaka bɔ é ɖɔ: ‘Lo wɛ nyí lo nɛ. Xú ce wújɔnú ɖíe, lan ce wújɔnú ɖíe hǔn.’ (Genèse 2:22, 23) Jehovah lɛ́ kpó ɖò jlojlo wɛ ɖɔ mɛ e wlí alɔ lɛ é ni nɔ awǎjijɛ mɛ.
Hwenu e a wlí alɔ é ɔ, a sixu lin ɖɔ nǔ bǐ na yì ganji. Amɔ̌, nú è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, tagba nɔ wá tíìn ɖò asú kpo asì kpo e tlɛ ɖó wanyiyi jɔ wanyiyi nú yeɖee lɛ é tɛntin. (1 Kolɛntinu lɛ 7:28) Ðò alɔnuwema elɔ mɛ ɔ, a na mɔ nugbodòdó Biblu tɔn ɖé lɛ bɔ enyi a zán ye ɔ, alɔwliwli towe kpo xwédo towe kpo sixu nɔ awǎjijɛ mɛ.—Psaume 19:8-11.
1 WÀ AZƆ̌ E JEHOVAH SƆ́ DÓ ALƆ MƐ NÚ WE É
NǓ E BIBLU ÐƆ É: “Asisúnɔ nyí gǎn nú asì [alǒ xwédo] tɔn.”—1 Kolɛntinu lɛ 11:3.
Enyi asú ɖé wɛ nú we ɔ, Jehovah ba ɖɔ a ni kpé nukún dó asì towe wu kpo wanyiyi kpo. (1 Piyɛɛ 3:7) É bló asì towe bɔ é na nyí alɔdomɛtɔ́ ɖé nú we, bo ba ɖɔ a ni nɔ wlí yɛ̌yi n’i bo nɔ yí wǎn n’i. (Genèse 2:18) A ɖó na yí wǎn nú asì towe tawun, bo na ɖò gbesisɔmɛ bɔ nǔ e na wà ɖagbe n’i lɛ é na nɔ ɖu ayi mɛ nú we hú hwiɖesunɔ tɔn lɛ.—Efɛzinu lɛ 5:25-29.
Enyi asì ɖé wɛ nú we ɔ, Jehovah ba ɖɔ a ni ɖó sísí ɖaxó nú asú towe, bo d’alɔ ɛ bonu é na wà azɔ̌ e É sɔ́ dó alɔ mɛ n’i é. (1 Kolɛntinu lɛ 11:3; Efɛzinu lɛ 5:33) Nɔ nɔ gudo nú linlin tɔn lɛ bo nɔ sɔ́ ayi towe bǐ dó wà nǔ xá ɛ alɔ ɖò alɔ mɛ. (Kolɔsinu lɛ 3:18) Enyi a wà mɔ̌ ɔ, asú towe kpo Jehovah kpo na yí wǎn nú we.—1 Piyɛɛ 3:1-6.
NǓ E A SIXU WÀ É:
Kàn nǔ e a sixu wà bo na nyí asú alǒ asì ɖagbe ɖé é byɔ mɛ e a da é. Ðǒtó é ganji, bo wà nǔ e wu a kpé é bo na dó sixu kpɔ́n te
Xwè sɔ. É na byɔ hwenu hwɛ̌ cobɔ mi mɛ wè lɛ na tuùn nǔ e mi na wà bɔ awǎjijɛ na tíìn ɖò mi tɛntin é
2 LEE NǓ NƆ CÍ NÚ MƐ E A DA É NI NƆ ÐU AYI MƐ NÚ WE TAWUN
NǓ E BIBLU ÐƆ É: “Mɛɖebǔ ni ma nɔ ba ɖagbe éɖesunɔ tɔn ó; loɔ, mɛ ɖokpo ɖokpo ni nɔ ba ɖagbe mɛ ɖě lɛ tɔn.” (Filipunu lɛ 2:4) Nɔ xlɛ́ ɖɔ mɛ e a da é xɔ akwɛ, bonu a ni nɔ flín ɖɔ Jehovah ba ɖɔ mɛ e ɖò sinsɛn emi wɛ lɛ é ni ‘nɔ dɔn mɛ bǐ dó wǔ.’ (2 Timɔtée 2:24) “Xó e è ma lin tamɛ kpɔ́n cobo ɖɔ ǎ é cí hwǐ sɔ́ mɛ ɖɔhun, amɔ̌, ɖɛ̌ nùnywɛtɔ́ tɔn nɔ gbɔ azɔn.” Enɛ wu ɔ, nɔ cyan xógbe e a na nɔ zán lɛ é ganji. (Proverbes 12:18) Gbigbɔ Jehovah tɔn na d’alɔ we bɔ a na sɔ́ xomɛnyínyɔ́ kpodo wanyiyi kpo dó ɖɔ xó na.—Galatinu lɛ 5:22, 23; Kolɔsinu lɛ 4:6.
NǓ E A SIXU WÀ É:
Cobonu a na ɖɔ xó dó nǔ taji lɛ jí xá mɛ e a da é hǔn, xoɖɛ, bo byɔ ɖɔ xomɛ ni ma wá sìn emi ó, bo lɛ́ byɔ ɖɔ ayi emitɔn ni hun
Lin tamɛ kpɔ́n céɖécéɖé dó nǔ e a na ɖɔ é kpo lee a na ɖɔ gbɔn é kpo jí
3 MI NƆ LIN NǓ ÐÓ KPƆ́
NǓ E BIBLU ÐƆ É: Hwenu e a wlí alɔ é ɔ, hwi kpo mɛ e a da é kpo huzu “agbaza ɖokpo.” (Matie 19:5, Biblu Wiwe lọ—Gun Alada) Amɔ̌, mɛ wè nyí wɛ jɛn mi kpò ɖè, bɔ mi sixu nɔ ɖó linlin vovo. Enɛ wu ɔ, mi ɖó na kplɔ́n bo na nɔ lin nǔ ɖokpo ɔ, bo na nɔ lɛ́ sè vivɛ̌ alǒ vivǐ ɖokpo ɔ lɛ. (Filipunu lɛ 2:2) Hwenu e mi ɖò nǔ e mi na wà lɛ é jí lin nǔ kpɔ́n dó wɛ é ɔ, gbè ɖó kpɔ́ ɖò dandan. Biblu ɖɔ: “Gbɔn xóɖɔɖókpɔ́ gblamɛ ɔ, tuto lɛ na yì ta.” (Proverbes 20:18) Mi nú nugbodòdó Biblu tɔn lɛ ni nɔ xlɛ́ ali mi, hwenu e mi ɖò nǔ lin kpɔ́n dó nǔ taji e mi na wà lɛ é jí wɛ ɖó kpɔ́ é.—Proverbes 8:32, 33.
NǓ E A SIXU WÀ É:
Ðɔ linlin towe lɛ kpo lee nǔ nɔ cí nú we é kpo nú mɛ e a da é
Nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá mɛ e a da é hwɛ̌ cobo nɔ site dó nùɖé jí
^ akpá. 4 Lee Biblu ɖexlɛ́ gbɔn é ɔ, nyikɔ Mawu tɔn wɛ nɔ nyí Jehovah.


text:
WEMATA 8
Etɛ ka Nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn?
1. Ðɛ nukúnɖeji tɛ sín xó mǐ ka na ɖɔ dìn?
GBƐTƆ́ livi mɔkpan wɛ tuùn ɖɛ nukúnɖeji e sín kpɔ́ndéwú Jezu zé ɖ’ayǐ é. Jezu zán ɖɛ enɛ bo dó kplɔ́n lee ahwanvu tɔn lɛ na nɔ xoɖɛ gbɔn é ye. Etɛ é ka byɔ ɖò ɖɛ ɔ mɛ? Aniwu ɖɛ enɛ ka ɖò taji nú mǐ égbé?
2. Nǔ taji atɔn tɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo byɔ?
2 Jezu ɖɔ: “Lee mi ɖó na nɔ xoɖɛ gbɔn ɔ ɖíe: ‘Tɔ́ mǐtɔn e ɖò [jixwé] ɔ, nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí [alǒ ni nyí nǔ mímɛ́]. Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò [jixwé] ɔ ɖɔhun.’” (Xà Matie 6:9-13.) Aniwu Jezu ka kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo byɔ nǔ atɔn enɛ lɛ?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 20gɔ́ ɔ.
3. Etɛ lɛ mǐ ka ɖó na tuùn dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?
3 Mǐ ko kplɔ́n ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn wɛ nyí Jehovah. Mǐ ko lɛ́ ɖɔ xó dó nǔ e nyí jlǒ Mawu tɔn nú gbɛtɔ́ lɛ kpo ayikúngban ɔ kpo é jí. Amɔ̌, etɛ ɖɔ wɛ Jezu ka ɖè bo ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu towe ni wá”? Mǐ na kplɔ́n nǔ e Axɔsuɖuto Mawu Tɔn nyí é, nǔ e é na wà é kpo lee é na bló bɔ Mawu sín nyikɔ na nyí nǔ sísí alǒ nǔ mímɛ́ gbɔn é kpo.
ETƐ KA NYÍ AXƆSUÐUTO MAWU TƆN?
4. Etɛ ka nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn? Mɛ̌ ka nyí Axɔsu na?
4 Jehovah zé acɛkpikpa jixwé tɔn ɖé ɖ’ayǐ bo sɔ́ Jezu b’ɛ na nyí Axɔsu na. Biblu ylɔ acɛkpikpa enɛ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn. Jezu wɛ nyí “Aklunɔ aklunɔ lɛ tɔn; Axɔsu axɔsu lɛ tɔn.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 17:14) Jezu kpéwú bo na wà ɖagbe gègě hú gbɛtɔ́ e nyí axɔsu é ɖebǔ, bɔ é lɛ́vɔ ɖó hlɔnhlɔn hú gbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é bǐ kplékplé.
5. Fitɛ acɛkpikpa Mawu tɔn ka na kp’acɛ sín? Etɛ jí é ka na kp’acɛ dó?
5 Jezu fɔ́n sín kú b’ɛ bló azǎn 40 gudo é ɔ, é lɛkɔ yì jixwé. Gudo mɛ ɔ, Jehovah sɔ́ ɛ Axɔsu Axɔsuɖuto ɔ tɔn. (Mɛsɛ́dó 2:33) Acɛkpikpa Mawu tɔn na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí sín jixwé. (Nǔɖexlɛ́mɛ 11:15) Nǔ e wu Biblu ylɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖɔ “Axɔsuɖuto jixwé tɔn” é nɛ.—2 Timɔtée 4:18, NWT.
6, 7. Etɛ ka zɔ́n bɔ Jezu nyɔ́ hugǎn axɔsu ɖevo ɖebǔ?
6 Biblu ɖɔ ɖɔ Jezu hugǎn gbɛtɔ́ e nyí axɔsu é ɖebǔ, ɖó “kú sɔ́ ɖó acɛ ɖò jǐ tɔn ǎ.” (Hlɔmanu lɛ 6:9) Gbɛtɔ́ e nyí axɔsu lɛ é bǐ wɛ nɔ kú, amɔ̌, Jezu na kú kpɔ́n ǎ. Ðagbe e Jezu na wà nǔ mǐ lɛ é bǐ na nɔ ayǐ kaka sɔyi.
7 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn ɖé ɖɔ ɖɔ Jezu na nyí Axɔsu hwɛjijɔnɔ kpo wuvɛ̌sexámɛtɔ́ kpo: “[Gbigbɔ] Mawu Mavɔmavɔ tɔn na nɔ jǐ tɔn; [gbigbɔ] e nɔ na nùnywɛ mɛ, bo nɔ na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mɛ é wɛ; [gbigbɔ] e nɔ ɖè wě xá mɛ, bo nɔ na hlɔnhlɔn e è na dó bló na ɔ mɛ é wɛ; [gbigbɔ] e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ tuùn Mawu Mavɔmavɔ, bo nɔ ɖó sísí n’i é wɛ. Sísí ɖó nú Mawu Mavɔmavɔ na nɔ hun xomɛ n’i; é nɔ kpɔ́n lee è ɖè ɔ dó ɖɔhwɛ xá mɛ ǎ, é ko sè xó ɖé kpowun ɔ, é nɔ zé dó ɖɔhwɛ ǎ. É nɔ dó hwɛjijɔ nú wamamɔnɔ; hwɛjijɔ wɛ é nɔ xwedó dó ɖɔhwɛ xá mɛ e ma ɖó mɛɖé ǎ é.” (Ezayíi 11:2-4) A ka jló na ɖó axɔsu mɔhun à?
8. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ é kún nyí Jezu ɖokponɔ wɛ na ɖu axɔsu ó?
8 Mawu cyan gbɛtɔ́ ɖé lɛ bɔ ye na ɖu axɔsu xá Jezu ɖò acɛkpikpa jixwé tɔn ɔ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ nú Timɔtée ɖɔ: “Enyi mǐ syɛnlǐn ɔ, mǐ na ɖu axɔsu xá ɛ.” (2 Timɔtée 2:12) Mɛ nabi wɛ ka na ɖu axɔsu xá Jezu?
9. Mɛ nabi ka na ɖu axɔsu xá Jezu? Hwetɛnu Mawu ka jɛ ye cyan jí?
9 Ði lee mǐ ko mɔ gbɔn ɖò Wemata 7gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, mɛsɛ́dó Jaan mɔ nǔmimɔ ɖé, bo mɔ Jezu b’ɛ nyí Axɔsu ɖò jixwé kpo axɔsu 144 000 ɖevo lɛ kpo. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí mɛ 144 000 lɛ? Jaan tinmɛ ɖɔ “è wlan nyikɔ [Jezu] tɔn kpo tɔ́ tɔn sín nyikɔ kpan” ɖó “nukɔn” yetɔn. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Ye nɔ xwedó Lɛngbɔví ɔ [é wɛ nyí Jezu] gbɔn fí e é xwè ɔ bǐ; é vɔ́ ye xɔ sín gbɛtɔ́ lɛ mɛ.” (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 14:1, 4.) Klisanwun gbejinɔtɔ́ ɖěɖee Mawu cyan bɔ ye na ɖu axɔsu xá Jezu dó ayikúngban ɔ jí lɛ é wɛ nyí mɛ 144 000 lɛ. Enyi ye kú ɔ, è nɔ fɔ́n ye sín kú dó jixwé. (Nǔɖexlɛ́mɛ 20:4, 6) Sín mɛsɛ́dó lɛ hwenu wɛ Jehovah ko ɖò Klisanwun gbejinɔtɔ́ lɛ cyan wɛ bonu ye na nɔ axɔsu 144 000 enɛ lɛ mɛ.
10. Etɛwu é ka nyí wanyiyi sín nǔ ɖɔ Jehovah bló tuto bɔ Jezu kpo mɛ 144 000 lɛ kpo na ɖu axɔsu dó gbɛtɔ́ lɛ jí?
10 Jehovah yí wǎn nú mǐ tawun wutu wɛ é bló tuto bɔ gbɛtɔ́ ɖé lɛ na ɖu axɔsu xá Jezu. Jezu na nyí axɔsu ɖagbe ɖé, ɖó é mɔ nukúnnú jɛ mǐ wu. É tuùn nǔ e è na nyí gbɛtɔ́ bo jiya é nyí é. Pɔlu ɖɔ ɖɔ Jezu na sè wuvɛ̌ xá mǐ, ɖɔ “é sixu kpéwú bo jiya xá mǐ ɖò gǎnmaɖó mǐtɔn lɛ mɛ,” bɔ “è tɛ́n ɛ kpɔ́n mǐ ɖɔhun ɖò nǔ bǐ mɛ.” (Eblée lɛ 4:15; 5:8) Mɛ 144 000 lɛ lɔmɔ̌ tuùn nǔ e è na nyí gbɛtɔ́ nyí é. Ye lɔ liza xá hwɛhuhu kpo azɔn kpo. Enɛ wu ɔ, mǐ hɛn ɔ, mǐ na kudeji ɖɔ Jezu kpo mɛ 144 000 lɛ kpo na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ nɔ cí nú mǐ é, kpo tagba e mǐ ɖó na liza xá lɛ é kpo wu.
ETƐ AXƆSUÐUTO MAWU TƆN KA NA WÀ?
11. Etɛwu Jezu ka kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni xoɖɛ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí jixwé ɖɔhun?
11 Etɛwu Jezu ka kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni xoɖɛ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí jixwé ɖɔhun? Mǐ ko kplɔ́n ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ ɖɔ Satáan Awovi fɔ́n gǔ dó Jehovah jí. Ee Satáan fɔ́n gǔ gudo é ɔ, Jehovah tin bɔ é kpo wɛnsagun gbejimanɔtɔ́ lɛ kpo nɔ jixwé nú táan ɖé. Hǔn mɛ bǐ wɛ ɖò jlǒ Mawu tɔn wà wɛ ɖò jixwé ǎ nɛ. Ðò Wemata 10gɔ́ ɔ mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ ɖevo lɛ dó Satáan kpo awovi lɛ kpo wu.
12. Nǔ taji wè tɛ lɛ Nǔɖexlɛ́mɛ 12:10 ka tinmɛ?
12 Biblu tinmɛ ɖɔ enyi è sɔ́ Jezu Axɔsu Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn gudo ɔ, é na tɔ́n ahwan Satáan. (Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7-10.) Wemafɔ 10gɔ́ ɔ tinmɛ nǔ taji wè. Axɔsuɖuto Mawu Tɔn jɛ acɛ kpa jí bɔ Jezu Klisu nyí Axɔsu ɔ, lobɔ è nya Satáan sín jixwé sɛ́dó ayikúngban jí. Ði lee mǐ na wá kplɔ́n gbɔn é ɔ, nǔ enɛ lɛ ko jɛ.
13. Etɛ ka jɛ ɖò jixwé hwenu e è nya Satáan sín dɔ̌n é?
13 Biblu tinmɛ awǎjijɛ e wɛnsagun gbejinɔtɔ́ lɛ ɖó, hwenu e è nya Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo sín jixwé é. Mǐ xà ɖɔ: “[Jixwé] kpo mi mɛ e ɖò [jixwé] lɛ é kpo ni jɛ awǎ.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12) Dìn ɔ, fífá kpo bǔninɔ kpo ɖò jixwé mlɛ́mlɛ́, ɖó mɛ e ɖò dɔ̌n lɛ é bǐ wɛ ɖò jlǒ Mawu tɔn wà wɛ.
14. Etɛ ka jɛ ɖò ayikúngban jí, ɖó è nya Satáan sín jixwé wutu?
14 Nǔ e jɛ ɖò ayikúngban jí é gbɔn vo tawun. Nǔ baɖabaɖa lɛ ɖò gbɛtɔ́ lɛ gbó wɛ, “ɖó awovi jɛte . . . kpodo xomɛsin ɖaxó ɖé kpo, ɖó é tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn wɛ kpò nú emi.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12) Satáan ɖò adǎn jí. È ko nya ɛ sín jixwé, bɔ é tuùn ɖɔ è na sú kún emitɔn dó zaanɖé dìn. É bló nǔ e wu é kpé é bǐ bo dɔn hunnyahunnya, wuvɛ̌ kpo yajiji kpo wá ayikúngban ɔ bǐ jí.
15. Etɛ ka nyí jlǒ Mawu tɔn nú ayikúngban ɔ?
15 Jlǒ Mawu tɔn nú ayikúngban ɔ ka ko huzu ǎ. Jlǒ e é ɖó ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ lɛ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí é kpó ɖò te. (Ðɛhan 37:29) Nɛ̌ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka na wà enɛ gbɔn?
16, 17. Etɛ lɛ Daniyɛli 2:44 ka ɖɔ nú mǐ dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?
16 Nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Daniyɛli 2:44 mɛ é ɖɔ: “Axɔsu enɛ lɛ sín hwenu ɔ, Mawu jixwé tɔn na ɖè axɔsuɖuto e mɛɖé ma sixu gbà ǎ é ɖokpo tɔ́n. Acɛkpikpa tɔn na jɛ akɔta ɖevo sí gbeɖé ǎ. Axɔsuɖuto enɛ ɔ na gbà axɔsuɖuto e ko ɖò ayǐ lɛ bǐ, bo na hu acɛ nú ye, bɔ ye sɔ́ na tíìn nyǐ ǎ. Loɔ, éyɛ na nɔte kaka sɔyi.” Etɛ nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó Axɔsuɖuto Mawu Tɔn wu?
17 Nukɔntɔn ɔ, é ɖɔ nú mǐ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na jɛ acɛ kpa jí ɖò “axɔsu enɛ lɛ sín hwenu.” Enɛ xlɛ́ ɖɔ acɛkpikpa ɖevo lɛ na kpó ɖò ayikúngban jí hwenu e Axɔsuɖuto ɔ na jɛ acɛ kpa jí é. Wegɔ ɔ, é ɖɔ nú mǐ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɔ na nɔte kaka sɔyi bɔ acɛkpikpa ɖevo kún na ɖyɔ ɛ kpɔ́n ó. Atɔngɔ ɔ, ahwan ɖé na tíìn ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kpo acɛkpikpa gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ kpo tɛntin. Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na ɖu ɖ’eji bo na nyí acɛkpikpa ɖokpo géé e na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí é. Enɛ gudo ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na ɖó acɛkpikpa e nyɔ́ hú bǐ bɔ ye sixu ɖó é.
18. Nɛ̌ ahwan gudo tɔn e na tíìn ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kpo acɛkpikpa gbɛ̀ elɔ tɔn lɛ kpo tɛntin é ka nɔ nyí?
18 Nɛ̌ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka na jɛ acɛ kpa dó ayikúngban ɔ jí jí gbɔn? Jɛ nukɔn nú ahwan gudo tɔn e nɔ nyí Haamagedɔni é ɔ, awovi lɛ na flú “axɔsu e ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí lɛ . . . bo na kplé ye nú ahwan e è na fun ɖò Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ sín azǎn ɖaxó ɔ gbè é.” Nugbǒ ɔ, acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn lɛ na fun ahwan xá Axɔsuɖuto Mawu Tɔn.—Nǔɖexlɛ́mɛ 16:14, 16; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 10gɔ́ ɔ.
19, 20. Etɛwu mǐ ka ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn nú é na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí?
19 Etɛwu mǐ ka ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn? Hwɛjijɔ atɔn ɖíe. Nukɔntɔn ɔ, mǐ nyí hwɛhutɔ́, b’ɛ sín enɛ wu bɔ mǐ nɔ j’azɔn bo nɔ kú. Amɔ̌, Biblu ɖɔ ɖɔ ɖò Axɔsuɖuto Mawu Tɔn glɔ ɔ, mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. Nugbǒ ɔ, Jaan 3:16 ɖɔ: “Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn jó, bonu mɛ e na ɖi nǔ n’i lɛ ɖebǔ ma dɔn ó; loɔ, ye bǐ ni mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.”
20 Hwɛjijɔ wegɔ e wu mǐ ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn é wɛ nyí ɖɔ mɛ nyanya lɛ lɛlɛ̌ dó mǐ. Ye mɛ gègě nɔ ɖ’adingban, nɔ táfú mɛ bo nɔ lɛ́ wà nùblibli. Mǐ sixu wà nǔtí bo ɖè ye síìn ǎ, amɔ̌, Mawu na wà mɔ̌. È na sú kún dó nú mɛ e fɔ́n bo ɖò nǔ nyanya wà wɛ lɛ é ɖò Haamagedɔni hwenu. (Xà Ðɛhan 37:10.) Hwɛjijɔ atɔngɔ e wu mǐ ɖó hudo Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn é wɛ nyí ɖɔ acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn lɛ ko hwedo nǔ wu, nyí adakaxotɔ́, alǒ mɛtáfútɔ́. Alɔdido mɛ lɛ bonu ye na setónú nú Mawu nɔ ɖu ayi mɛ nú ye ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ “gbɛtɔ́ ɖě nɔ kp’acɛ gannaganna nú nɔzo tɔn, bo nɔ wà nǔ dó wǔ tɔn.”—Nùnywɛtɔ́xó 8:9.
21. Nɛ̌ Axɔsuɖuto ɔ ka na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí gbɔn?
21 Ðò Haamagedɔni gudo ɔ, Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é na ɖè Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo síìn. (Nǔɖexlɛ́mɛ 20:1-3) Gudo mɛ ɔ, mɛɖebǔ sɔ́ na j’azɔn alǒ kú ǎ. Ðó gbɛxixɔ ɔ wutu ɔ, gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bǐ na kpéwú bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 22:1-3) Axɔsuɖuto ɔ na bló bɔ Mawu sín nyikɔ na nyí nǔ mímɛ́. Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ hwenu e acɛkpikpa Mawu tɔn na kp’acɛ dó ayikúngban ɔ jí é ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ na nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 21gɔ́ ɔ.
HWETƐNU JEZU KA HUZU AXƆSU?
22. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jezu kún huzu Axɔsu hwenu e é ɖò ayikúngban jí é alǒ hwenu e è fɔ́n ɛ sín kú gudo tlolo é ó?
22 Jezu kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu towe ni wá.” Enɛ wu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ acɛkpikpa Mawu tɔn na wá ɖò sɔgudo. Jehovah na tó sɔ́ acɛkpikpa tɔn ɖ’ayǐ bo sɔ́ Jezu Axɔsu hwɛ̌. È sɔ́ Jezu Axɔsu hwenu e é lɛkɔ yì jixwé é tlolo wɛ à? Eǒ, é ɖó na nɔte hwɛ̌. È fɔ́n Jezu sín kú b’ɛ ɖó táan ɖé gudo é ɔ, Piyɛ́ɛ kpo Pɔlu kpo bǐ ɖè enɛ xlɛ́ vaàn hwenu e ye ɖɔ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Ðɛhan 110:1 mɛ é jɛ dó Jezu wu é. Jehovah ɖɔ ɖ’ayǐ ɖò finɛ ɖɔ: “Jinjɔn ɖisi ce xwé fí kaka jɛ hwenu e un na sɔ́ kɛntɔ́ towe lɛ dó huzu nǔ e jí a na nɔ bɛ́ afɔ ɖó é.” (Mɛsɛ́dó 2:32-35; Eblée lɛ 10:12, 13) Táan nabi Jezu ka ɖó na nɔte na cobɔ Jehovah na sɔ́ ɛ Axɔsu?
Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí
23. (a) Hwetɛnu Jezu ka huzu Axɔsu nú acɛkpikpa Mawu tɔn? (b) Etɛ lɛ mǐ ka na kplɔ́n ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
23 Xwè mɔkpan jɛ nukɔn nú 1914 ɔ, Klisanwun ayijlɔjlɔnɔ ɖé lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ xwè enɛ na nyí xwè taji ɖé ɖò nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn mɛ. Nǔ ɖěɖee jɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bɛ́sín 1914 é xlɛ́ ɖɔ hwɛ yetɔn jɔ. Jezu huzu Axɔsu bo jɛ acɛ kpa jí xwè enɛ xwè. (Ðɛhan 110:2) Nǔ nyí mɔ̌ b’ɛ nɔ zaan é ɔ, è nya Satáan sɛ́dó ayikúngban ɔ jí, bɔ dìn ɔ, “hwenu kpɛɖé jɛn wɛ kpò” n’i. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12) Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na mɔ kúnnuɖenú e xlɛ́ ɖɔ táan enɛ mɛ wɛ mǐ ɖè é ɖevo lɛ. Mǐ na lɛ́vɔ kplɔ́n ɖɔ ɖò malin-malin mɛ ɔ, Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na bló bɔ jlǒ Mawu tɔn na nyí wiwa ɖò ayikúngban jí.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 22gɔ́ ɔ.


text:
Xwédo Towe Sixu Nɔ Awǎjijɛ Mɛ
Nugbodòdó Biblu tɔn lɛ zinzan sixu zɔ́n bɔ alɔwliwli towe kpo xwédo towe kpo na nɔ awǎjijɛ mɛ.
Xónusɔ́ɖóte
wěɖexámɛ ɖěɖee junjɔn Biblu jí bo nyɔ́ zán bo ɖò alɔnuwema elɔ mɛ lɛ é xwixwedó sixu d’alɔ we bɔ a na ɖó alɔwliwli kpo xwédo awǎjijɛnɔ ɖé kpo.
AKPÁXWÉ 1
Ba Alɔdo Mawu Tɔn Ðò Alɔwliwli Towe Mɛ
Nùkanbyɔ wè sixu d’alɔ we bɔ alɔwliwli towe na kpɔ́n te.
AKPÁXWÉ 2
Mi Nɔ Gbeji nú Miɖee
Nùɖé sɔ́ nyí gbejininɔ ɖò alɔwliwli mɛ hú alɔ nyìnyì nú agalilɛ à?
AKPÁXWÉ 3
Lee Mi Na Ðeɖɛ Tagba lɛ Gbɔn É
Tagba lɛ ɖiɖeɖɛ ɖò alixo ɖagbe mɛ na zɔ́n bɔ è na mɔ vogbingbɔn ɖò alɔwliwli e lidǒ bɔ awǎjijɛ ɖ’emɛ é kpo e vɔ́da bɔ awǎjijɛ ma ɖ’emɛ ǎ é kpo mɛ.
AKPÁXWÉ 4
Lee Mi Na Zán Akwɛ Gbɔn É
Etɛ jiɖiɖe kpo nugbǒ ɖiɖɔ kpo ka sixu wà?
AKPÁXWÉ 5
Lee Mi Sixu Nɔ Fífá Mɛ Xá Hɛnnumɔ Mitɔn lɛ Gbɔn É
A sixu wlí yɛ̌yi nú mɛjitɔ́ towe lɛ cobo ka na gblé ɖò mɛ e a da é sí ǎ.
AKPÁXWÉ 6
Lee Mi Na Wà Nǔ Gbɔn Hwenu E Mi Jì Vǐ É
Hwenu e mi na jì vǐ é ɔ, kancica mitɔn ka sixu lidǒ à?
AKPÁXWÉ 7
Lee Mi Na Kplɔ́n Vǐ Mitɔn Gbɔn É
Tódɔnnúmɛ nyí sɛ́n dido kpo mɛ xixo kpo kɛɖɛ sín xó ǎ.
AKPÁXWÉ 8
Hwenu E Awě Xò Mi É
Yǐ gbè nú alɔdo e sín hudo a ɖó é.
AKPÁXWÉ 9
Mi Sɛ̀n Jehovah Ðó Bǔ Ði Xwédo Ðé
Nɛ̌ a ka sixu ɖu sinsɛn biblo xwédo tɔn mitɔn sín vivǐ ganji gbɔn?


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Kanemɔ Biblia Iɛ yɛ Biɛ | ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
-
Nyɛbaa nyɛhe shi nyɛhãa hegbɛi lɛ (1-7)
-
Suɔmɔ woɔ Mla lɛ obɔ (8-10)
-
Nyɛnyiɛa bɔ ni sa shwane (11-14)
13 Mɔ fɛɛ mɔ aŋɔ ehe awo hegbɛi ni nɔ kwɔlɔ fe lɛ lɛ ashishi, ejaakɛ hegbɛ ko bɛ ni jɛɛɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ; hegbɛi ni yɔɔ lɛ, Nyɔŋmɔ ji mɔ ni ŋɔ amɛ eto amɛgbɛhei lɛ.
2 No hewɔ lɛ, mɔ fɛɛ mɔ ni teɔ shi woɔ hegbɛ lɛ, eete shi eewo Nyɔŋmɔ gbɛjianɔtoo; mɛi ni teɔ shi woɔ no lɛ baaná amɛkojomɔ.
3 Ejaakɛ nakai nɔyelɔi lɛ ahe yɛ gbeyei, jeee kɛhã mɛi ni feɔ nɔ kpakpa, shi moŋ kɛhã mɛi ni feɔ nibii gbohii lɛ. Osumɔŋ ni hegbɛ lɛ he ahi gbeyei ahã bo, aloo jeee nakai? Belɛ, yaa nɔ ofee ekpakpa, ni obaaná yijiemɔ kɛjɛ edɛŋ;
4 ejaakɛ eji Nyɔŋmɔ sɔɔlɔ kɛhã bo yɛ ohilɛkɛhamɔ hewɔ. Shi kɛ́ oofee nɔ ko gbonyo lɛ, no lɛ she gbeyei, ejaakɛ jeee yaka ehiɛɔ klante lɛ. Eji Nyɔŋmɔ sɔɔlɔ, oweletɔlɔ ni jieɔ mlifu kpo eshiɔ mɔ ni feɔ nɔ ko gbonyo lɛ.
5 No hewɔ lɛ, esa akɛ nyɛŋɔ nyɛhe nyɛwo hegbɛi ni yeɔ nɔ lɛ ashishi, jeee yɛ nakai mlifu lɛ kɛkɛ hewɔ, shi moŋ yɛ nyɛhenilee hu hewɔ.
6 Enɛ hewɔ ni nyɛwoɔ too hu lɛ; ejaakɛ amɛji Nyɔŋmɔ tsuji ni sɔmɔɔ mɛi daa nɛɛ.
7 Nyɛŋɔa mɛi fɛɛ agbɛnaa nii nyɛhãa amɛ: mɔ ni biɔ too lɛ, nyɛwoa too lɛ; mɔ ni biɔ maŋ too lɛ, nyɛwoa maŋ too lɛ; mɔ ni biɔ gbeyeishemɔ lɛ, nyɛŋɔa gbeyeishemɔ lɛ nyɛhãa lɛ; mɔ ni biɔ woo lɛ, nyɛŋɔa woo lɛ nyɛhãa lɛ.
8 Nyɛkahiɛa mɔ ko mɔ ko nɔ ko kwraa he nyɔmɔ, ja suɔmɔ ni nyɛkɛaasumɔsumɔɔ nyɛhe lɛ kɛkɛ; ejaakɛ mɔ fɛɛ mɔ ni sumɔɔ enaanyo gbɔmɔ lɛ, ewo mla lɛ obɔ.
9 Ejaakɛ mlai ni ji, “Esaaa akɛ ofiteɔ gbãla, esaaa akɛ ogbeɔ gbɔmɔ, esaaa akɛ ojuɔ, esaaa akɛ ohiɛ kɔ̃ɔ nii anɔ,” kɛ kitãi krokomɛi ni yɔɔ lɛ, amua fɛɛ naa yɛ wiemɔ nɛɛ mli akɛ: “Esa akɛ osumɔ onaanyo gbɔmɔ tamɔ bo diɛŋtsɛ ohe.”
10 Suɔmɔ efeee enaanyo gbɔmɔ efɔŋ ko; no hewɔ lɛ, suɔmɔ woɔ mla lɛ obɔ.
11 Ni nyɛfea enɛ, titri lɛ akɛni nyɛle be lɛ, akɛ ŋmɛlɛtswaa ni esa akɛ nyɛte shi kɛjɛ wɔ mli lɛ eshɛ lɛ hewɔ, ejaakɛ amrɔ nɛɛ, wɔyiwalaheremɔ lɛ ebɛŋkɛ fe be mli ni wɔbatsɔmɔ héyelilɔi lɛ.
12 Nyɔɔŋ lɛ eho etã; jetsɛremɔ ebɛŋkɛ. No hewɔ lɛ, nyɛhãa wɔjiea duŋ mli nitsumɔi lɛ wɔshwiea, ni nyɛhãa wɔwoa la tawuu nii lɛ.
13 Nyɛhãa wɔnyiɛa fɛfɛo bɔ ni sa shwane, jeee yɛ hiɛtserɛjiemɔi ni yɔɔ hoo kɛ dãatɔɔ mli, jeee yɛ bɔlɛnamɔ jeŋba sha kɛ efɔŋ ni akɛ kuɛŋtimɔ feɔ mli, jeee yɛ béi kɛ awuŋayeli mli.
14 Moŋ lɛ, nyɛwoa Nuŋtsɔ Yesu Kristo tamɔ atade, ni nyɛkatsɔa hiɛ nyɛtoa gbɛjianɔ kɛhã nibii ni heloo lɛ shweɔ.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Romabii 13
Ga
Kanemɔ Biblia lɛ yɛ Wɛbsaiti Nɛɛ nɔ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | EZAYÍI 17-23
Acɛ E È Ðó É Zinzan Nyì Dò Nɔ Zɔ́n Bɔ È Nɔ Hɛn Bú
Cevuna nyí nǔjikpɔntɔ́ e “kpa acɛ dó hɔnmɛ nu” é, é sixu ko nyí hɔnmɛ Axɔsu Ezekiyasi tɔn. É wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e bɔ dó axɔsu ɔ wu é, bɔ agban ɖaxó wɛ ɖò ta n’i.
Cevuna ɖó na kpé nukún dó togun Jehovah tɔn sín hudo lɛ wu
É wà cejɛnnabi sín nǔ bo nya susu éɖesunɔ tɔn gbé
Jehovah sɔ́ Eliyakimu dó ɖyɔ Cevuna na
È zé “Davidi xwé ɔ sín cavi” dó alɔ mɛ nú Eliyakimu, cavi ɔ nɔte nú hlɔnhlɔn kpo acɛ kpo
Lin tamɛ kpɔ́n: Nɛ̌ Cevuna ka sixu ko zán acɛ e é ɖó é dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn?


text:
AKPÁXWÉ 11
Jehovah ka Nɔ Ðótó Mǐ À?
Mawu nɔ ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ. 1 Piyɛ́ɛ 3:12
Jehovah wɛ “nɔ sè ɖɛ.” (Ðɛhan 65:3) É jló ɖɔ mǐ ni ɖɔ nǔ e ɖò ayi mǐtɔn mɛ é nú emi.
Nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah, ni ma nyí sɛ́dó mɛ ɖevo ó.
Mǐ sixu xoɖɛ bo byɔ nǔ gègě. 1 Jaan 5:14
Nɔ xoɖɛ ɖɔ jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò jixwé kpo ayikúngban jí kpo.
Nɔ xoɖɛ gbɔn nyikɔ Jezu tɔn jí dó ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ e é wá nú we é sù nukún towe mɛ.
Nɔ byɔ Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ we nú a ni wà nǔ e nyɔ́ é. A sixu lɛ́ xoɖɛ bo byɔ nùɖuɖu, azɔ̌, xwé, avɔ kpo lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe kpo.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
WƐNÐAGBE ÐÉ SÍN MAWU GƆ́N!
Nɛ̌ A ka Sixu Sɛkpɔ Mawu Ganji Gbɔn?
Kpɔ́n ɖɔ Mawu ka nɔ ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ bǐ à jí. Ba dò nú lee mǐ ɖó na nɔ xoɖɛ gbɔn é, kpo nǔ ɖevo e mǐ sixu bló bo sɛkpɔ Mawu é kpo.


text:
NǓ E MƐ WINNYAWINNYA LƐ NƆ KANBYƆ É
Hwenu E Mɛjitɔ́ Ce lɛ Ðokpo Ðò Azɔn Jɛ Wɛ É
Emmaline
Nɔ ce bɛ́ azɔn jɛmagbɔ e nɔ nyí syndrome d’Ehlers-Danlos (SED) é. Azɔn ɖé wɛ bo nɔ hɛn fí e xú lɛ kpé ɖè é, agbaza ɔ kpo kàn e mɛ hun nɔ gbɔn lɛ é kpo.
Azɔn enɛ ɖó amasin ǎ, bɔ nɔ ce sín lanmɛ gblé tawun ɖò xwè wǒ e wá yì lɛ é mɛ. Hweɖelɛnu nɔ wá sù bɔ hun nɔ hwedo è kaka bo nɔ sɔ́ gbɛ̀ tɔn ɖ’axɔ́ nu. Hweɖevonu lɛ tíìn bɔ wuvɛ̌ ɔ nɔ syɛn sɔmɔ̌ bɔ gbɛ̀ ninɔ sɔ́ nɔ jló è ɖebǔ ǎ.
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn wɛ nú mɛjitɔ́ ce lɛ kpo nyì kpo, bɔ mɛ e ɖò agun mǐtɔn mɛ lɛ é dó gbɔ nú mǐ tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖyɔvǐ e ɖibla ɖó xwè ce mɔ̌ é ɖokpo wlan nǔ klewun ɖé sɛ́dó xwédo mǐtɔn ayisɔnmɔ, bo ɖɔ nú mǐ ɖɔ emi yí wǎn nú mǐ tawun, bo lɛ́ na jiɖe mǐ ɖɔ emi ɖò gbesisɔmɛ hwebǐnu bo na d’alɔ mǐ. Xɔ́ntɔn mɔhun ɖiɖó nɔ nyɔ́ tawun!
Biblu ɔ d’alɔ mì b’ɛ zɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, wemafɔ e un yí wǎn na lɛ é ɖokpo wɛ nyí Ðɛhan 34:19, é ɖɔ: “[Jehovah] ɖò kpɔ́ xá mɛ e ayi yetɔn gbado lɛ” é. Ðevo wɛ nyí Eblée lɛ 13:6, é ɖɔ: “Aklunɔ wɛ nyí mɛ e nɔ d’alɔ mǐ é. Un na ɖi xɛsi nú nùɖé ǎ.”
Wemafɔ gudo tɔn ɔ ɖò taji tawun nú mì. Nǔ e nɔ dó xɛsi mì hugǎn é wɛ nyì ɖɔ nɔ ce na wá kú. Un yí wǎn n’i ɖesu, bɔ nú un ɖò kpɔ́ xá ɛ hweɖebǔnu ɔ, é nɔ sù nukún ce mɛ kaka. Wemafɔ Biblu tɔn enɛ d’alɔ mì bɔ un mɔ ɖɔ enyi nǔ ɖebǔ na bo jɛ ɖò sɔgudo ɔ, un sixu dɛ ɖ’enu kpo jiɖiɖe kpo.
Amɔ̌, nǔ ɖevo nɔ lɛ́ dó xɛsi mì. Azɔn e nɔ nyí SED é ɔ, è sixu ɖu gǔ tɔn. Gǎn’maa ce wɛ ɖu gǔ tɔn kpò nú nɔ ce, bɔ nɔ ce ɖu kpò nú nyɛ. Nugbǒ wɛ, nyì lɔ ɖó azɔn enɛ. Amɔ̌, Eblée lɛ 13:6 na ganjɛwu mì ɖɔ Jehovah na ‘d’alɔ mì’ ɖò ninɔmɛ enɛ lɔmɔ̌ mɛ.
Amɔ̌ dìn hwɛ̌ ɔ, un nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ e un ɖó dìn é jí, bo nɔ lin sɔ e wá yì è kpo sɔ e ja é kpo kpɔ́n ǎ. Enyi un jlɛ́ nǔ e nɔ ce ma sɔ́ sixu wà dìn ǎ lɛ é dó ee é ko nɔ wà ɖ’ayǐ lɛ é wu ɔ, un sixu bɛ́ linkpɔ́nzɔn. Biblu ɖɔ ɖɔ enyi è jlɛ́ gbɛ̀ mavɔmavɔ e mɛ azɔn ma sɔ́ na ɖè ǎ, bɔ mǐ ɖò nukún ɖó wɛ é dó mɛtɛnkpɔn e mɔ wɛ mǐ ɖè dìn lɛ é wu ɔ, mɛtɛnkpɔn kpɛɖé jɛn ye nyí bo na nɔ ayǐ nú “hwenu ɖé.”—2 Kɔlɛntinu lɛ 4:17; Nǔɖexlɛ́mɛ 21:1-4.
Etɛ a ka lin?: Etɛ ka d’alɔ Emmaline bɔ é kpó ɖò linlin e sɔgbe é ɖé ɖó wɛ? Nɛ̌ hwɛ ka sixu kpó ɖò linlin e sɔgbe é ɖó wɛ, hwenu e a na ɖò wuvɛ̌ mɛ é gbɔn?
Emily
Hwenu e un kpò ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn é ɔ, tɔ́ ce bɛ́ linkpɔ́nzɔn. É cí ɖɔ tɔ́ ce xóxó ɔ bú bɔ mɛ ɖevo wá jɛ tɛn tɔn mɛ wɛ ɖɔhun. Sín hwe enɛ nu ɔ, tɔ́ ce kpò nú nǔblanɔwu kɛɖɛ, bo nɔ ɖò xɛsi ma ɖó ta ɖé lɛ ɖi wɛ, bo nɔ ɖò adohu adohu jí gbɛmɛ. Nǔ ɔ bɛ́ n’i mɔ̌ dìn é ɔ, xwè ko yì 15. Tuùn e é tuùn ɖɔ emi nɔ ɖò xɛsi jí zɛ xwé wu, b’ɛ ma ka sɔgbe ɖɔ nǔ ni nyí mɔ ǎ é nɔ ɖó wuvɛ̌ n’i kpɔ́n!
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn wɛ mǐ nyí, bɔ agun mǐtɔn nɔ d’alɔ mǐ ɖesu. Klisanwun hàtɔ́ mǐtɔn lɛ nɔ nyɔ́ xomɛ bo nɔ lɛ́ mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ, bɔ mɛɖebǔ nɔ bló bonu tɔ́ ce na lin ɖɔ emi kún sɔ́ xɔ akwɛ ɖebǔ ɖò agun ɔ mɛ ó ǎ. Nú un mɔ lee tɔ́ ce ɖò xwi ɖí xá azɔn ɔ wɛ gbɔn é ɔ, é nɔ zɔ́n bɔ un nɔ lɛ́ yí wǎn n’i d’eji.
Un jɛ tɔ́ ce xóxó ɔ, tɔ́ ce e ma nɔ ɖò adohu adohu jí ǎ, ee ma nɔ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ǎ, bo nɔ ɖó awǎjijɛ é sín dò. Enyi un mɔ bɔ é ɖó na ɖò xwi ɖí xá kɛntɔ́ enɛ e è ma nɔ mɔ ǎ é wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ, ado nɔ hu mì tawun.
É ɖò mɔ̌ có, tɔ́ ce nɔ tɛ́n kpɔ́n tawun bo nɔ ɖó linlin e sɔgbe é ɖé. Hwenu e azɔn ɔ syɛn n’i tawun ayisɔnmɔ é ɔ, é dó gǎn bo nɔ xà Biblu ɔ kpɛɖé ayihɔngbe ayihɔngbe, é na bo tlɛ nyí wemafɔ kwínwe ɖé ɔ nɛ. Nǔ enɛ dó wusyɛn lanmɛ n’i tawun. Nǔ enɛ e è sixu lin ɖɔ é kún nyí nǔ kaka ɖé ó é hwlɛn ɛ gán. Un ko gó dó tɔ́ ce wu sɔmɔ̌ kpɔ́n gbeɖé ǎ.
Un yí wǎn nú Nɛɛmíi 8:10 tawun, é ɖɔ: “Awǎjijɛ e nɔ gosin Mawu Mavɔmavɔ gɔ́n ɔ na na hlɔnhlɔn mi.” Nugbǒ tawun ka wɛ. Awǎjijɛ e un nɔ ɖó hwenu e un ɖò kpɔ́ xá agun ɔ, bo lɛ́ ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa lɛ mɛ ganji é nɔ d’alɔ mì bɔ un nɔ sú dò e wublabla nɔ kun dó wǔ ce lɛ é. É nɔ d’alɔ mì tawun ɖò kéze ɔ bǐ mɛ. Tɔ́ ce sín kpɔ́ndéwú kplɔ́n mì ɖɔ mǐ na bo ɖò xwi ɖí xá nǔ ɖebǔ wɛ ɔ, Jehovah ɖò finɛ hwebǐnu bo na d’alɔ mǐ.
Etɛ a ka lin?: Nɛ̌ Emily ka d’alɔ tɔ́ tɔn ɖò azɔn tɔn hwenu gbɔn? Nɛ̌ a ka sixu d’alɔ mɛ e ɖò linkpɔ́nzɔn jɛ wɛ é ɖé gbɔn?


text:
WEMATA 10
Nugbǒ ɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu
1. Etɛwu mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó wɛnsagun lɛ wu?
JEHOVAH jló ɖɔ mǐ ni tuùn xwédo emitɔn. Wɛnsagun lɛ ɖò xwédo Mawu tɔn mɛ. Etɛ wɛnsagun lɛ ka nɔ wà? Nɛ̌ ye ka d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ gbɔn ɖò hwexónu? Ye ka sixu d’alɔ mǐ ɖò égbé à?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 8gɔ́ ɔ.
2. Fitɛ wɛnsagun lɛ ka gosin? Wɛnsagun nabi è ka dá?
2 Mǐ ɖó na tuùn fí e wɛnsagun lɛ gosin é. Kolosinu lɛ 1:16 ɖɔ nú mǐ ɖɔ ee Jehovah dá Jezu gudo é ɔ, é lɛ́ “bló nǔ e ɖò jinukúnsin lɛ kpodo ee ɖò ayikúngban jí lɛ bǐ kpan.” Wɛnsagun lɛ lɔ ɖ’emɛ. Ye mɛ nabi é ka dá? Biblu ɖɔ ɖɔ wɛnsagun livi afatɔ́n mɔkpan wɛ tíìn.—Ðɛhan 103:20; Nǔɖexlɛ́mɛ 5:11.
3. Etɛ Jɔbu 38:4-7 ka ɖɔ nú mǐ dó wɛnsagun lɛ wu?
3 Biblu lɛ́ kplɔ́n mǐ ɖɔ Jehovah dá wɛnsagun lɛ jɛ nukɔn nú ayikúngban ɔ. Nɛ̌ nǔ ka cí nú ye hwenu e ye mɔ ayikúngban ɔ é? Wema Jɔbu tɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ xomɛ hun ye. Ye nyí xwédo vívɛ́ ɖé bo nɔ sɛ̀n Jehovah ɖó kpɔ́.—Jɔbu 38:4-7.
WƐNSAGUN LƐ NƆ D’ALƆ TOGUN MAWU TƆN
4. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ?
4 Hwebǐnu wɛ nǔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn kpo linlin e Jehovah ɖó nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ. (Nùnywɛxó 8:30, 31, NWT; 1 Piyɛ́ɛ 1:11, 12) Wǔ na ko kú ye tawun hwenu e Adamu kpo Ɛvu kpo fɔ́n gǔ é. Wǔ ɖó na ko lɛ́ kú ye hú mɔ̌ dìn e ye mɔ bɔ gbɛtɔ́ gègě tlitó nú Jehovah é. Amɔ̌, enyi wɛnsagun lɛ mɔ nú mɛ ɖokpo lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo bo wá Mawu gɔ́n ɔ, ye nɔ j’awǎ. (Luki 15:10) Nǔ mɛ ɖěɖee nɔ sɛ̀n Mawu lɛ é tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ tawun. Jehovah nɔ zán wɛnsagun lɛ dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ ɖò ayikúngban jí lɛ é bo nɔ cyɔn alɔ ye jí. (Eblée lɛ 1:14) Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú tɔn ɖé lɛ.
5. Nɛ̌ wɛnsagun lɛ ka d’alɔ Mawu sɛntɔ́ lɛ gbɔn ɖò hwexónu?
5 Jehovah sɛ́ wɛnsagun wè dó ɖɔ ye ni d’alɔ Lɔti kpo xwédo tɔn kpo, bonu ye na tɔ́n sín Sodɔmu kpo Gomɔ́ɔ kpo hwenu e é ja toxo enɛ lɛ sín kún sú dó gbé é. (Bǐbɛ̌mɛ 19:15, 16) Xwè kanweko mɔkpan gudo ɔ, è sɔ́ gbeyiɖɔ Daniyɛli nyì dó kinnikinni dò mɛ, amɔ̌, ye wà nǔ ɖě n’i ǎ, ɖó “Mawu . . . sɛ́ wɛnsagun tɔn dó, bɔ é wá sú kinnikinni lɛ sín nu.” (Daniyɛli 6:23) Nukɔnmɛ ɔ, hwenu e è sɔ́ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ dó gankpa mɛ é ɔ, Jehovah sɛ́ wɛnsagun ɖé dó b’ɛ ɖè é tɔ́n. (Mɛsɛ́dó 12:6-11) Wɛnsagun lɛ lɛ́ d’alɔ Jezu hwenu e é ɖò ayikúngban jí é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e é bló baptɛm é ɔ, “wɛnsagun lɛ nɔ wá gɔ́ alɔ n’i.” (Maki 1:13) Cobonu è na hu Jezu ɔ, wɛnsagun ɖé wá “na ɛ akɔnkpinkpan.”—Luki 22:43.
6. (a) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ wɛnsagun lɛ nɔ d’alɔ togun Mawu tɔn ɖò égbé? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ sín xósin mǐ ka na ba dìn?
6 Wɛnsagun lɛ sɔ́ nɔ tɔ́n dó gbɛtɔ́ lɛ jí ɖò égbé ǎ. Amɔ̌, Mawu kpó ɖò ye zán dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é wɛ. Biblu ɖɔ: “Wɛnsagun Mawu Mavɔmavɔ tɔn nɔ nya xɛ ɖò mɛ e nɔ nɔ gbeji nú Mawu Mavɔmavɔ lɛ jí, bo nɔ hwlɛn ye.” (Ðɛhan 34:8) Etɛwu mǐ ka ɖó hudo alɔcyɔnmɛji tɔn? Ðó mǐ ɖó kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé lɛ, bɔ ye jló na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu. Mɛ̌ mɛ̌ e ka wɛ? Fitɛ ye ka gosin? Nɛ̌ ye ka nɔ tɛnkpɔn bo na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu gbɔn? Bo na dó mɔ xósin nú nùkanbyɔ enɛ lɛ ɔ, mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ hwenu e è dá Adamu kpo Ɛvu kpo b’ɛ ɖó táan kpɛɖé gudo é.
KƐNTƆ́ MǏTƆN E NUKÚN MA NƆ MƆ Ǎ LƐ É
7. Nɛ̌ mɔ Satáan tɔn lɛ ka ko wà nǔ dó mɛ lɛ wu gbɔn?
7 Mǐ kplɔ́n ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ ɖɔ wɛnsagun ɖé fɔ́n gǔ dó Mawu jí bo ba na kp’acɛ dó mɛ ɖevo lɛ jí. Biblu ylɔ ɛ ɖɔ Satáan Awovi. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9) Satáan lɛ́ ba ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni fɔ́n gǔ dó Mawu jí. É kpéwú bo wlí Ɛvu dó mɔ mɛ, bɔ sín hwenɛnu ɔ, é ko lɛ́ wlí gbɛtɔ́ gègě. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖé lɛ nɔ gbeji nú Jehovah, ɖi Abɛli, Henɔci kpo Nɔwée kpo.—Eblée lɛ 11:4, 5, 7.
8. (a) Nɛ̌ wɛnsagun ɖé lɛ ka huzu awovi lɛ gbɔn? (b) Etɛ awovi lɛ ka wà bo dó gán ɖò Sìnvɔgbɛ ɔ hwenu?
8 Ðò Nɔwée hwenu ɔ, wɛnsagun ɖé lɛ fɔ́n gǔ dó Mawu jí bo jó xwé yetɔn dó ɖò jixwé lobo wá nɔ gbɛ̀ gbɛtɔ́ ɖɔhun ɖò ayikúngban ɔ jí. Aniwu? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ ye jló na d’asì. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 6:2) É ka sɔgbe nú wɛnsagun lɛ na wà mɔ̌ ǎ. (Judi 6) Wɛnsagun nyanya enɛ lɛ ɖɔhun ɔ, gbɛtɔ́ gègě huzu mɛ nyanya bo nɔ lɛ́ xò daka hwe enɛ nu. Jehovah wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na sɔ́ sìn dó vɔ mɛ nyanya lɛ bǐ. Amɔ̌, é hwlɛn mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ kpo gbejininɔ kpo lɛ é. (Bǐbɛ̌mɛ 7:17, 23) Bo na dó gán ɔ, wɛnsagun nyanya lɛ lɛkɔ ɖido jixwé. Biblu nɔ ylɔ wɛnsagun nyanya enɛ lɛ ɖɔ awovi lɛ. Ye jló bo xò kpóɖó nú Satáan ɖò gǔfínfɔ́n tɔn mɛ, bɔ é wá huzu gǎn yetɔn.—Matie 9:34.
9. (a) Etɛ ka jɛ dó awovi lɛ wu hwenu e ye lɛkɔ yì jixwé é? (b) Etɛ wu mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó dìn?
9 Ðó awovi lɛ fɔ́n gǔ wutu ɔ, Jehovah sɔ́ yí ye dó xwédo tɔn mɛ ǎ. (2 Piyɛ́ɛ 2:4) Awovi lɛ sɔ́ sixu sɔ́ gbɛtɔ́ gbaza dó ɖě ǎ, amɔ̌, ye kpó ɖò “gbɛ̀ ɔ bǐ” “flú” wɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9; 1 Jaan 5:19) Mǐ ni kpɔ́n lee ye nɔ kpéwú bo nɔ wlí mɛ gègě dó mɔ mɛ, alǒ nɔ flú ye gbɔn é.—Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 2:11.
LEE AWOVI LƐ NƆ ÐÓ MƆ DÓ WLÍ GBƐTƆ́ LƐ GBƆN É
10. Nɛ̌ awovi lɛ ka nɔ wlí gbɛtɔ́ lɛ gbɔn?
10 Awovi lɛ nɔ wlí gbɛtɔ́ lɛ ɖò ali gègě nu. Mɛ lɛ nɔ ɖɔ xó kpo awovi lɛ kpo tlɔlɔ alǒ nɔ gbɔn mɛɖé jí, ɖi bokɔnɔ ɖé. È nɔ ylɔ xóɖɔɖókpɔ́ kpo awovi lɛ kpo ɖɔ awovinúwiwa. Amɔ̌, Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ zɔ nú nǔ ɖebǔ e cá kàn xá awovi lɛ é. (Galatinu lɛ 5:19-21) Etɛwu? Awovi lɛ nɔ ɖó mɔ dó wlí gbɛtɔ́ lɛ lee gběnyatɔ́ ɖé nɔ ɖó mɔ dó wlí kanlin lɛ gbɔn é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 26gɔ́ ɔ.
11. Etɛ ka nyí amɔɛkinkan? Etɛwu mǐ ka ɖó na hɔn na?
11 Ðokpo ɖò mɔ yetɔn lɛ mɛ nɔ nyí amɔɛkinkan. Amɔɛkinkan wɛ nyí ɖɔ è na zán hlɔnhlɔn e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu é dó tɛnkpɔn bá mɔ dò nú sɔgudo alǒ nùbudo ɖé. Mɛɖé sixu wà mɔ̌ gbɔn sunví lɛ kpinkpɔn, dò biba nú wuntun lɛ, nǔmɔnúmɛ, dlɔ̌ lɛ sín tinmɛ biba alǒ alɔxomɛ kpinkpɔn gblamɛ. Mɛ gègě nɔ ɖɔ ɖɔ nùwalɔ enɛ lɛ kún nyla ó, amɔ̌ nùvú ka wɛ. Ye nyla ɖesu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Biblu xlɛ́ ɖɔ awovi lɛ kpo nùkantɔ́ lɛ kpo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́. Ðò Mɛsɛ́dó 16:16-18 mɛ ɔ, mǐ xà ɖɔ “yɛ nyanya [alǒ awovi] ɖé” nɔ d’alɔ nyɔnu ɖé b’ɛ nɔ “kàn amɔɛ.” Ee mɛsɛ́dó Pɔlu nya yɛ nyanya ɔ sín nyɔnu ɔ jí gudo é ɔ, é sɔ́ nɔ kpéwú bo nɔ kàn sɔgudo ɖě nú mɛ ǎ.
12. (a) Etɛwu é ka nyla ɖɔ è ni tɛnkpɔn bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ? (b) Etɛwu Mawu sɛntɔ́ lɛ ma ka nɔ ɖ’alɔ ɖò aca awovi lɛ tɔn lɛ mɛ ǎ?
12 Awovi lɛ nɔ lɛ́ zán mɔ ɖevo lɛ dó wlí gbɛtɔ́ lɛ. Ye nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na ɖi ɖɔ è hɛn ɔ, è na ɖɔ xó kpo mɛkúkú lɛ kpo, lé mɛ e kú lɛ é ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖé, bɔ mǐ sixu ɖɔ xó kpo ye kpo, alǒ ye na gblewu mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ e xɔ́ntɔn tɔn alǒ hɛnnumɔ tɔn ɖé kú é sixu yì kɛnnɛsinɔ e nɔ ɖɔ ɖɔ emi nɔ ɖɔ xó kpo mɛkúkú lɛ kpo é ɖé mɔ̌ gɔ́n. Kɛnnɛsinɔ ɔ sixu ɖɔ nǔ ɖagbe ɖé dó mɛ e kú é sín xɔ́ntɔn alǒ hɛnnumɔ wu, é tlɛ sixu vlɛ́ mɛkúkú ɔ sín gbè lɔ. (1 Samuɛli 28:3-19) Aca cyɔɖiɖi tɔn gègě lɛ́vɔ jinjɔn nùɖiɖi ɖiɖó ɖɔ cyɔ lɛ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖevo jí. Cyɔgɔ́ɖuɖu, cyɔfínfɔ́n kpo jɔnudidɔ kpo, yɛsu fifɔ nú mɛkúkú lɛ, asúkúkú alǒ asikúkú xɔmɛ ninɔ kpo yɛsu ɖevo lɛ kpo sixu ɖò aca enɛ lɛ mɛ. Enyi Klisanwun lɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖ’alɔ ɖò aca enɛ lɛ mɛ ó ɔ, xwédo yetɔn alǒ mɛ e ɖò xá yetɔn lɛ mɛ lɛ é sixu mɔ xó ɖɔ dó ye wu, zun ye alǒ gbɛ́ ɖɔ emi kpo ye kpo kún sɔ́ kpé dó nùɖé ó. Amɔ̌, Klisanwun lɛ tuùn ɖɔ mɛkúkú lɛ kún sɔ́ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖě ó. È sixu ɖɔ xó xá ye ǎ, ye ka sixu wà nǔ nyanya ɖě nú mǐ ǎ. (Ðɛhan 115:17) Bo cɔ́ hwiɖée tawun. Ma tɛnkpɔn gbeɖé bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ alǒ awovi lɛ ó, ma ka lɛ́ ɖ’alɔ ɖò aca awovi lɛ tɔn lɛ mɛ gbeɖé ó.—Xà Sɛ́nflínmɛ 18:10, 11; Ezayíi 8:19, 20.
13. Etɛ mɛ ɖěɖee ko ɖi xɛsi nú awovi lɛ kpɔ́n lɛ é gègě ka ko kpéwú bo wà?
13 É nyí mɔ kɛɖɛ wɛ awovi lɛ nɔ ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ ǎ, loɔ, ye nɔ lɛ́ dó xɛsi ye. Égbé ɔ, Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo tuùn ɖɔ “hwenu kpeɖé jɛn wɛ kpò nú emi” bɔ Mawu na ɖè emi sín ayikúngban ɔ jí, enɛ wu ɔ, ye nɔ lɛ́ xò daka hú ɖ’ayǐ tɔn lɛ bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12, 17) É ɖò mɔ̌ có, mɛ gègě ko nɔ ɖi xɛsi nú awovi lɛ ɖ’ayǐ bo ka sɔ́ nɔ ɖi xɛsi nú ye dìn ǎ. Nɛ̌ ye ka wà gbɔn bo gán sín xɛsiɖiɖi nú awovi lɛ sí?
ÐǏ XWI XÁ AWOVI LƐ BO GÁN SÍN YE SÍ
14. Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ ɖɔhun ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu gán sín awovi lɛ sí gbɔn?
14 Biblu ɖɔ lee mǐ sixu ɖí xwi xá awovi lɛ bo gán sín ye sí gbɔn é nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛɖé lɛ ɖò toxo Efɛzi tɔn mɛ bo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá awovi lɛ cobo wá kplɔ́n nugbǒ ɔ. Nɛ̌ ye ka gán sín awovi lɛ sí gbɔn? Biblu ɖɔ: “Majikiblotɔ́ gègě nɔ bɛ́ majikiwema yetɔn lɛ wá, bo nɔ dó zo, ɖò mɛ bǐ nukúnmɛ.” (Mɛsɛ́dó 19:19) Ðó ye jló na huzu Klisanwun wutu ɔ, ye dó majikiwema yetɔn lɛ bǐ zo. Nǔ mɔhun lɛ́ ɖò dandan égbé. Mɛ e jló na sɛ̀n Jehovah lɛ é bǐ ɖó na bɛ́ nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é kɔn nyì gbě. Nǔ ɖěɖee nɔ xlɛ́ ɖɔ majikibiblo, awovi lɛ, alǒ nǔ e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu lɛ é kún nyla ó, alǒ nɔ sísɛ́ mɛ d’ékɔn lɛ é ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ, ɖi wema lɛ, xójlawema lɛ, du e jí è ɖè é dò biba (horoscope) sín nǔ lɛ, sinimáa, nùxixo kpo ayihundanú lɛ kpo kaka jɛ ɖiɖe e è nɔ tɛ́ dó dǒ wu lɛ é jí. Nǔ e mɛ lɛ nɔ dó bo nɔ dó gló awovi lɛ é lɔ ɖ’emɛ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 10:21.
15. Nǔ ɖevo tɛ mǐ ka ɖó na wà bo na dó ɖí xwi xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo?
15 Ee Efɛzinu lɛ dó majikiwema yetɔn lɛ zo b’ɛ ɖó xwè ɖé lɛ gudo é ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ ye ɖó na kpó ɖò xwi ɖí wɛ bo na lɛ́ fun ahwan xá “nùɖoyɛswímɛ nyanya” lɛ. (Efɛzinu lɛ 6:12) Nugbǒ ɔ, ye tlɛ ko dó wema yetɔn lɛ zo có, awovi lɛ lɛ́ kpó ɖò tintɛnkpɔn na wà nǔ nyanya dó ye wu wɛ. Enɛ wu ɔ, nǔ ɖevo tɛ ye ka ɖó na wà? Pɔlu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Nùɖiɖi ni nyí gǎglónú nú mi, bonu mi nɔ sɔ́ hɛn tɛgbɛ, bo na dó xò gǎ myɔnɔ e kɛntɔ́ na da dó mi ɔ cí.” (Efɛzinu lɛ 6:16) Lee gǎglónú ɖé nɔ cyɔn alɔ ahwanfuntɔ́ ɖé jí gbɔn é ɔ, nùɖiɖi mǐtɔn hɛn ɔ é na cyɔn alɔ mǐ jí. Nú mǐ ɖeji bǐ kpátákpátá ɖɔ Jehovah sixu cyɔn alɔ mǐ jí ɔ, mǐ na kpéwú bo na ɖí xwi xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo.—Matie 17:20.
16. Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é lidǒ?
16 Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é na lidǒ? Mǐ ɖó na nɔ xà Biblu ayihɔngbe ayihɔngbe, bo na kplɔ́n bá ɖeji dó wutu tɔn ɖɔ é na cyɔn alɔ mǐ jí. Enyi mǐ ɖeji dó Jehovah wu ganji ɔ, Satáan kpo awovi lɛ kpo na kpéwú bo wà nǔ nyanya nú mǐ ǎ.—1 Jaan 5:5.
17. Nǔ ɖevo tɛ ka na lɛ́ cyɔn alɔ mǐ jí ɖò awovi lɛ sí?
17 Nǔ ɖevo tɛ Klisanwun Efɛzi tɔn lɛ ka ɖó na lɛ́ bló? Toxo e awovinúwiwa gɔ́ e mɛ wɛ ye nɔ nɔ. Enɛ wu ɔ, Pɔlu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi na nɔ xoɖɛ tɛnmɛ tɛnmɛ.” (Efɛzinu lɛ 6:18) Ye ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni cyɔn alɔ emi jí hwebǐnu. Mǐdɛɛ lɛ ka ló? Mǐ lɔ ɖò gbɛ̀ e awovinúwiwa gɔ́ é ɖé mɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni cyɔn alɔ mǐ jí, mǐ ɖó na nɔ zán nyikɔ tɔn hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ é. (Xà Nùnywɛxó 18:10.) Enyi mǐ nɔ ɖò byɔbyɔ Jehovah wɛ ɖɔ é ni hwlɛn mǐ gán sín Satáan sí ɔ, é na sè ɖɛ mǐtɔn.—Ðɛhan 145:19; Matie 6:13.
18, 19. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu ɖò ahwan e fun xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ mǐ ɖè é jí gbɔn? (b) Nùkanbyɔ tɛ sín xósin mǐ ka na mɔ ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
18 Enyi mǐ ɖè nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é bǐ sín gbɛzán mǐtɔn mɛ bo ɖeji ɖɔ Jehovah na cyɔn alɔ mǐ jí ɔ, mǐ sixu ɖí xwi xá Satáan kpo awovi lɛ kpo. Mǐ ɖó na ɖi xɛsi nú ye ǎ. (Xà Jaki 4:7, 8.) Jehovah ɖó hlɔnhlɔn hú awovi lɛ flàflá tɔn. É dɔn tó nú ye ɖò Nɔwée hwenu, bɔ ɖò sɔgudo ɔ, é na sú kún yetɔn dó. (Judi 6) Flín ɖɔ mǐ kún ɖò mǐ ɖokpo ɖò ahwan e fun wɛ mǐ ɖè é mɛ ó. Jehovah ɖò wɛnsagun tɔn lɛ zán dó cyɔn alɔ mǐ jí wɛ. (2 Axɔsu lɛ 6:15-17) Mǐ sixu ɖó ganjɛwu ɖɔ kpo alɔgɔ́ Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò ahwan e fun xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ mǐ ɖè é jí.—1 Piyɛ́ɛ 5:6, 7; 2 Piyɛ́ɛ 2:9.
19 Amɔ̌, eɖíe Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo ɖò wuvɛ̌ gègě dɔn wá nú mǐ wɛ è, bɔ etɛwu Mawu ma ka ko sú kún yetɔn dó ǎ? Wemata e bɔ d’ewu é na na xósin ɔ.


text:
AKPÁXWÉ 3
Lee Mi Na Ðeɖɛ Tagba lɛ Gbɔn É
“Mi ni ɖó wanyiyi ɖaxó ɖò miɖee tɛntin, ɖó wanyiyi nɔ cyɔn nǔ dó nùwanyido gègě.”
Enyi è da mɛɖee gudo bonu azǎn ɖò jijɛ wɛ ɔ, tagba vovo lɛ na wá wá. É sixu sín lee mɛ ɖokpo ɖokpo nɔ lin nǔ gbɔn é, lee nǔ nɔ cí nú mɛ ɖokpo ɖokpo é, kpo kplɔ́n e mɛ ɖokpo ɖokpo yí é kpo wu. Tagba ɖé lɛ sixu gosin fí ɖevo, alǒ nǔ ma ɖó nukún ɖé sixu jɛ.
Mi sixu nɔ ba na hɔn nú tagba lɛ, amɔ̌, Biblu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ. (Matie 5:23, 24) Mi na kpéwú bo na ɖeɖɛ tagba mitɔn lɛ ganji gbɔn nugbodòdó Biblu tɔn lɛ zinzan gblamɛ.
1 MI ÐƆ XÓ ÐÓ KPƆ́ DÓ TAGBA Ɔ JÍ
NǓ E BIBLU ÐƆ É: ‘Hwenu e è na kɛ nu é tíìn.’ (Ecclésiaste 3:1, 7) Mɔ nǔ jɛ wu ganji ɖɔ mi zán hwenu dó ɖɔ xó dó tagba ɔ jí. Tɛnkpɔn bonu mɛ e a da é ni mɔ nǔ jɛ lee xó ɔ cí nú we é kpo nǔ e a lin d’ewu é kpo wu. Nɔ “ɖɔ nugbǒ” nú mɛ e a da é hwebǐnu. (Efɛzinu lɛ 4:25) Enyi nǔ e jí ɖɔ xó dó wɛ mi ɖè é na bo tlɛ vɛ́ nú we tawun hǔn, tɛnkpɔn bo ɖu ɖò nǔ dindɔn jí. Xógbe e nyɔ́ sè lɛ é zinzan dó na xósin na zɔ́n bɔ xóɖɔɖókpɔ́ ɔ na dɔn hun wá ǎ.—Proverbes 15:4; 26:20.
Enyi a na bo ma tlɛ yí gbè nú nǔ e ɖɔ wɛ mɛ e a da é ɖè é ǎ hǔn, sè wuvɛ̌ xá ɛ. Ma wɔn gbeɖé ɖɔ a ɖó na xlɛ́ ɖɔ emi yí wǎn n’i bo lɛ́ ɖó sísí n’i ó. (Kolɔsinu lɛ 4:6) Mi tɛnkpɔn bo yawu ɖeɖɛ tagba ɔ, lobo ma ɖó xóɖɔɖókpɔ́ te ó.—Efɛzinu lɛ 4:26.
NǓ E A SIXU WÀ É:
Mi ba hwenu e nyɔ́ é bo ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó tagba ɔ jí
Enyi mɛ e a da é ɖò xó ɖɔ wɛ hǔn, tɛnkpɔn bo ma gbò xó dó nu n’i ó. Xó na wá jɛ hwi lɔ jí
2 ÐǑTÓ BO MƆ NǓ JƐ WU
NǓ E BIBLU ÐƆ É: “Mi ni ɖó wanyiyi ɖaxó nú miɖee. Ðò sísí ɖiɖexlɛ́ miɖee mɛ ɔ, nɔ jɛ nukɔn.” (Hlɔmanu lɛ 12:10, NW) Lee a nɔ ɖótó mɛ e a da é gbɔn é nyí nǔ taji tawun. Tɛnkpɔn bo mɔ nǔ jɛ linlin tɔn wu bo sɔ́ hwiɖee hwe lobo sè wuvɛ̌ xá ɛ. (1 Piyɛɛ 3:8; Jaki 1:19) Ma bló nǔ mɛ ɖò xó sè wɛ ɖɔhun ó. Enyi é nyɔ́ bló hǔn, jǒ nǔ e wà wɛ a ɖè é dó, bo ɖó ayi nǔ e ɖɔ wɛ é ɖè é wu, alǒ byɔ ɛ ɖɔ mi sixu ɖɔ xó ɖó kpɔ́ d’eji hweɖevonu. Enyi a nɔ mɔ mɛ e a da é dó mɔ mɛ e kpo hwi kpo ɖò hǔn ɖokpo ɔ xó wɛ é ɖɔhun, bo ma nɔ mɔ ɛ dó mɔ kɛntɔ́ towe na ǎ ɔ, a na nɔ ‘yawu sìn xomɛ ǎ.’—Ecclésiastes 7:9.
NǓ E A SIXU WÀ É:
Enyi nǔ e ɖɔ wɛ é ɖè é na bo ma tlɛ jɛ towe jí ǎ hǔn, hun ayi towe bo ɖótó é yí fó
Ðǒ ayi xó e ɖɔ wɛ é ɖè tawun é wu. Lɛ̌ ɖó ayi lee agbaza tɔn blebu ɖò linlin tɔn lɛ ɖexlɛ́ wɛ gbɔn é kpo kɔnugbe tɔn kpo wu
3 WÀ NǓ SƆGBE KPO GBETA E KƆN MI WÁ É KPO
NǓ E BIBLU ÐƆ É: “Azɔ̌ syɛnsyɛn alɔkpa lɛ bǐ wɛ ɖó lè, amɔ̌, xó kpowun ɖiɖɔ nɔ dɔn mɛ dó ya mɛ.” (Proverbes 14:23) Gbeta ɖagbe ɖé kɔn wíwá kpowun ko kpé ǎ. Mi ɖó na wà nǔ sɔgbe kpo gbeta e kɔn mi mɛ wè lɛ wá é kpo. Enɛ sixu byɔ azɔ̌ syɛnsyɛn kpo kanvinvan ɖaxó kpo, amɔ̌, é na hɛn lè wá. (Proverbes 10:4) Enyi mi nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ mɛ e ɖò hǔn ɖokpo ɔ xò wɛ é ɖɔhun ɔ, mi na “mɔ ajɔ ɖagbe” nú azɔ̌ syɛnsyɛn mitɔn.—Ecclésiaste 4:9.
NǓ E A SIXU WÀ É:
Mi ni ɖɔ afɔ e mi mɛ ɖokpo ɖokpo na ɖè tawun bo na ɖeɖɛ tagba ɔ é
Sín hweɖenu jɛ hweɖenu hǔn, mi ni nɔ gbéjé lee yì nukɔn gbɔn wɛ mi ɖè é kpɔ́n