text:
ÐI NǓ YE ÐƆHUN | SALA
“Un Tuùn Ðɔ A Nyɔ́ Ðɛkpɛ”
SALA cí te ɖò xɔ ɔ tɛntin, bo nɔ nyì nukún kpɔ́n nǔ e lɛlɛ̌ dó è lɛ é. Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n: Nyɔnu Gbadahweji Azíi tɔn tɔn ɖé ɖó nukún cɔɔn. Aluwɛ ɖé wɛ ka ɖò nukún tɔn ta à? É ka nyí mɔ̌ hǔn, nǔ e wu wɛ é ɖò wɛn. Nǔ gègě wɛ jɛ ɖò xwé enɛ gbè. É kpo asú vívɛ́ná tɔn Ablaxamu kpo ko nɔ awǎjijɛ mɛ ɖò finɛ nú xwè mɔkpan. * Ye wà nǔ ɖó kpɔ́ bo sɔ́ finɛ dó ɖó xwé yetɔn.
Ye nɔ Wúu, toxo nukúnɖeji ɖé wɛ bɔ alɔnuzɔwatɔ́ lɛ kpo ajɔ̌tɔ́ lɛ kpo gɔ́ mɛ. Enɛ wu ɔ, ye na ko ɖó nǔɖokan gègě. Amɔ̌, xwé Sala tɔn xɔ akwɛ n’i hú fí e é na bɛ́ nǔɖokan tɔn lɛ ɖó kpowun é. Finɛ wɛ é kpo asú tɔn kpo mɔ awǎjijɛ gègě kpo wuvɛ̌ gègě kpo ɖè. Finɛ wɛ ye xoɖɛ azɔn mɔkpan sɛ́dó Jehovah, Mawu e ye yí wǎn na é ɖè. Sala ɖó hwɛjijɔ e zɔ́n bɔ é na yí wǎn nú fí enɛ é gègě.
É ɖò mɔ̌ có, Sala ɖò gbesisɔmɛ bo na jó nǔ e ko má dó è lɛ é bǐ dó. É na ko ɖó xwè 60 mɔ̌ có, é na sɛ̀ tɛn yì fí e é ma tuùn ǎ lɛ é, lobo na zán gbɛ̀ e awovinú kpodo wuvɛ̌ mimɔ kpo gɔ́ é ɖé; nukúnɖiɖo ɖé ka ɖè ɖɔ é na lɛkɔ gbè ɖokpo ǎ. Etɛ ka sísɛ́ ɛ bɔ é bló huzuhuzu ɖaxó enɛ ɖò gbɛzán tɔn mɛ? Etɛ nùɖiɖi tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ ɖò égbé?
“TƆ́N SÍN TÒ TOWE MƐ”
Wúu wɛ Sala na ko sù ɖè. Égbé ɔ, aglingbigba kɛɖɛ wɛ kpó ɖò toxo enɛ mɛ. Amɔ̌, ɖò Sala sín hwenu ɔ, tɔjihun ajɔ̌tɔ́ lɛ tɔn lɛ wɛ nɔ gbɔn Eflati Tɔ̀ ɔ jí, bo nɔ hɛn ajɔ̌nú xɔ akwɛ lɛ sín fí línlín lɛ wá toxo hun nukún enɛ mɛ. Mɛ lɛ nɔ gɔ́ ali gɔndɔngɔ́ndɔ́n Wúu tɔn lɛ jí, tɔjihun lɛ nɔ ny’aglo yeɖée ɖò tɔjihunglintɛn lɛ, bɔ ajɔ̌nú e ye hɛn wá lɛ é nɔ gɔ́ axi lɛ mɛ. Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n hwenu e Sala ɖò susu wɛ ɖò toxo ɖaxó enɛ mɛ, kaka bo wá tuùn mɛ e ɖ’emɛ lɛ é gègě sín nyikɔ é. É ɖò wɛn ɖɔ ye lɔ na ko flín i, ɖó nyɔnu ɖé wɛ é nyí bo nyɔ́ ɖɛkpɛ bɔ é vɛ́ jlɛ́. É lɛ́ ɖó hɛnnumɔ gègě ɖò finɛ.
Biblu ɖexlɛ́ ɖɔ Sala ɖó nùɖiɖi ɖaxó; amɔ̌, é nyí vodun sun tɔn e mɛ gègě nɔ sɛ̀n ɖò Wúu é wɛ é ɖi nǔ na ǎ. È gbá atɔxwɛ ɖaxó ɖé nú vodun enɛ b’ɛ ɖò aga ɖéé ɖò toxo ɔ tɛntin. Amɔ̌, Jehovah Mawu nugbǒ ɔ wɛ Sala nɔ sɛ̀n. Biblu ɖɔ lee é ɖó nùɖiɖi gbɔn é ǎ. Ðó tɔ́ tɔn sɛ̀n vodun nú táan ɖé. Ðebǔ wɛ é na bo nyí ɔ, é da Ablaxamu, nya ɖé wɛ bo nyí mɛxo n’i nú xwè wǒ. * (Bǐbɛ̌mɛ 17:17) Nya enɛ wá huzu ‘tɔ́ nú mɛ e ɖi nǔ nú Mawu lɛ é bǐ.’ (Hlɔmanu lɛ 4:11) Ye hɛn alɔwliwli yetɔn lidǒ gbɔn sísí, xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe kpo jlǒ sísɔ́ dó ɖeɖɛ tagba syɛnsyɛn lɛ ɖó kpɔ́ kpo gblamɛ. Amɔ̌, ɖò taji hú bǐ ɔ, wanyiyi e ye ɖó nú Mawu yetɔn é wɛ dɔn ye ɖó bǔ.
Sala yí wǎn nú asú tɔn tawun, bɔ ye mɛ wè lɛ sá xwé yetɔn ɖó hɛnnumɔ yetɔn lɛ tɛntin ɖò Wúu. Amɔ̌ zaan ɔ, nùɖé jɛ akɔ́n jí nú ye. Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ Sala ɔ, “wɛnsinɔ wɛ; é jì vǐ ɖě ǎ.” (Bǐbɛ̌mɛ 11:30) Ðò aca yetɔn mɛ hwe enɛ nu ɔ, ninɔmɛ Sala tɔn vɛwǔ tawun. Amɔ̌, é nɔ gbeji nú Mawu tɔn kpo asú tɔn kpo. Ataví-ylɔ-ví Ablaxamu tɔn Lɔti wá cí vǐ ɖɔhun nú ye. Ye ɖò vivo mɛ ganji, kaka jɛ hwenu e nǔ lɛ bǐ huzu é.
Ablaxamu wá Sala gɔ́n kpo akpàkpà sɔ́ mɛ ɖaxó kpo. É sixu ɖi nǔ e é sè tlolo é ǎ. Mawu e ye nɔ sɛ̀n é wɛ ɖɔ xó n’i tlolo, bo tlɛ lɛ́ tɔ́n dó jǐ tɔn, gbɔn wɛnsagun ɖé gblamɛ! Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n: Sala ɖò asú tɔn kpɔ́n wɛ kpo nukún tɔn ɖagbeɖagbe lɛ kpo bo ɖò gbigbɔ́ wɛ, bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Etɛ é ka ɖɔ nú we? Kɛnklɛn ɖɔ nú mì!” Bɔya Ablaxamu na ko jinjɔn ayǐ hwɛ̌, bá dó mɔ éɖée mɛ; enɛ gudo ɔ, é ɖɔ nǔ e Jehovah ɖɔ é n’i: “Tɔ́n sín tò towe mɛ; tɔ́n sín hɛnnumɔ towe lɛ mɛ, bo yì tò e un na xlɛ́ we ɔ mɛ.” (Mɛsɛ́dó 7:2, 3) Ee akpàkpà e ɖò ye sɔ́ wɛ é hwíhwɛ́ gudo é ɔ, ye lin tamɛ kpɔ́n dó azɔ̌ e zɔ́n ye wɛ Jehovah ɖè gbɔn mɔ̌ é jí. Ye ɖó na jó gbɛ̀ vivo tɔn e zán wɛ ye ɖè é dó bo na jɛ gbějagběja gbɔn jí! Nɛ̌ Sala ka na wà nǔ gbɔn? É ɖò wɛn ɖɔ Ablaxamu kpɔ́n ɛ tlitli. É ka na nɔ gudo tɔn ɖò huzuhuzu ɖaxó enɛ e byɔ gbɛzán yetɔn mɛ é mɛ à?
Nǔ e kpannukɔn Sala é sixu nyí nǔ yɔyɔ̌ nú mǐ. Mǐ sixu ɖɔ, ‘Mawu zɔ́n nǔ mɔhun ɖě mì alǒ mɛ e un da é kpɔ́n ǎ!’ É ɖò mɔ̌ có, ninɔmɛ mɔhun ɖé ka nɔ kpannukɔn mǐ mɛ bǐ à cé? Gbɛ̀ e mɛ mǐ ɖè é yí wǎn nú nǔ agbaza tɔn lɛ, bo sixu byɔ mǐ ɖɔ vivomɛninɔ mǐɖesunɔ tɔn, nǔɖokan mǐtɔn lɛ, alǒ nǔ e na zɔ́n bɔ ayi mǐtɔn na j’ayǐ lɛ é ni mya nukún nú mǐ hú nǔ bǐ. Amɔ̌, nǔ vo wɛ Biblu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà: nǔ gbigbɔ tɔn lɛ ni mya nukún nú mǐ jɛ nukɔn, bonu xomɛ Mawu tɔn hinhɛn hun ni mya nukún nú mǐ hú mǐɖesunɔ tɔn hinhɛn hun. (Matie 6:33) Hwenu e mǐ na ɖò nǔ e Sala wà é gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, ‘Etɛ nyɛ ka na wà?’
YE “GOSIN KALUDÉENU LƐ TOMƐ”
Hwenu e Sala ɖò agban dó wɛ é ɔ, é nɔ kanbyɔ éɖée ɖɔ etɛ emi ka na sɔ́, etɛ emi ka na jó dó à jí. É sixu hɛn agban e tócí lɛ kpo lakunmi lɛ kpo ma sixu hɛn ǎ é ǎ, mɔ̌ jɛn é ma sixu hɛn nǔ ɖebǔ e ma na nyɔ́ zán nú ye hwenu e ye na ɖò yiyi wɛ é ǎ é nɛ. É ɖò wɛn ɖɔ ye ɖó na sà nǔɖokan yetɔn lɛ gègě alǒ na mɛ. Yiyi ɔ na zɔ́n bɔ Sala na lɛ́ jì nǔ ɖevo lɛ sín ya, é wɛ nyí ɖɔ axi alǒ cɔ́fu ɖěɖee mɛ é nɔ yawu yì blewun bo nɔ xɔ jinukún, lan, atín sínsɛ́n, avɔ, kpo nǔ ɖevo lɛ kpo é bǐ na gló.
Vlafo é na ko lɛ́ vɛwǔ nú Sala bɔ é na jó xwé tɔn dó. Enyi é cí lee xwé e ɖò Wúu lɛ é gègě ɖè bɔ dobanúnǔtɔ́ lɛ xlɛ́ é ɖɔhun hǔn, nǔ gègě wɛ Sala jó dó nɛ. Ðé lɛ ɖò xwé enɛ lɛ mɛ bo nɔ ɖó xɔnɔnɔ mɔkpan, gɔ́ nú sìn e è dɔn gbɔn dò glɔ lɛ é kpo pɔ́npi lɛ kpo. È tlɛ nɔ gbá xɔ kpaà lɛ syɛnsyɛn, dǒ lɛ nɔ syɛn ganji bɔ è sixu sú hɔn lɛ kpo cávi kpo. Goxɔ ɖé ka sixu cyɔn alɔ mɛ jí ɖò ajotɔ́ lɛ sí mɔ̌ à? Alǒ bo sixu zɔ́n bɔ kinnikinni, kpɔ̀, lɔnmɔ, kpo hla kpo e tíìn tawun ɖò Biblu sín táan mɛ hwenɛnu é na kpé mɛ wu ǎ à?
Bɔ hɛnnumɔ Sala tɔn e na jó dó wɛ é ɖè lɛ é ka ló? Gbeɖiɖe Mawu tɔn e ɖɔ “tɔ́n sín tò towe mɛ; tɔ́n sín hɛnnumɔ towe lɛ mɛ” é xwixwedó na ko vɛwǔ nú Sala tawun. Nyɔnu ɖé wɛ bo nyɔ́ xomɛ tawun, é sixu ko ɖó nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo; nɔví tɔn lɛ sín vǐ lɛ, nafí tɔn lɛ, nagán tɔn lɛ, ataví tɔn lɛ kpo atagán tɔn lɛ kpo lɔ sixu ko ɖò finɛ b’ɛ yí wǎn nú ye tawun, bɔ vlafo é sɔ́ na mɔ ye gbeɖé ǎ. É ɖò mɔ̌ có, ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ, Sala nɔ kpɔ́n nukɔn sɛ́dó kpo adɔgbigbo kpo, bo ɖò nǔ sɔ́ wɛ bá yì.
Wuvɛ̌ lɛ ɖò finɛ có, Sala d’agban bo ɖò gbesisɔmɛ bo na yì ɖò gbè ɔ gbè pɛ́pɛ́pɛ́. Tɛlaxi e nyí xwédo ɔ sín tɔ́gbó é sín xwè na ko yì afɔɖé mɔ̌ có, é ka xwedó Ablaxamu kpo Sala kpo. (Bǐbɛ̌mɛ 11:31) É ɖò wɛn ɖɔ, Sala ɖó na wà nǔ gègě bá dó kpé nukún dó mɛjitɔ́ tɔn mɛxomɔ enɛ wu. Lɔti lɔ na xwedó ye hwenu e ye ɖò tónú sè nú Jehovah wɛ bo “gosin Kaludéenu lɛ tomɛ” é.—Mɛsɛ́dó 7:4.
Ye mlɛ́ Eflati Tɔ̀ ɔ bo tó yì jɛ agban ɖó Haláani hwɛ̌; é ɖò kilomɛtlu 960 mɔ̌ ɖò totaligbé-gbadahweji. Xwédo ɔ nɔ Haláani nú táan ɖé. Tɛlaxi na ko wlí azɔn ɖò finɛ, bo sɔ́ sixu yì nukɔn hú mɔ̌ ǎ. Xwédo ɔ nɔ finɛ kaka jɛ hwenu e é ɖó xwè 205 bo kú é. Ðò hweɖenu cobɔ ye na lɛ́ ɖido ɔ, Jehovah lɛ́vɔ ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ é ni gosin tò enɛ mɛ bo yì tò e emi na xlɛ́ ɛ é mɛ. Ðò dìn tɔn ɔ mɛ ɔ, Mawu dó akpàkpà sɔ́ mɛ sín akpá elɔ gɔ́ na: “Un na zé we dó bló akɔta ɖaxó ɖokpo na.” (Bǐbɛ̌mɛ 12:2-4) Amɔ̌, hwenu e ye gosin Haláani é ɔ, Ablaxamu ko ɖó xwè 75, bɔ Sala ko ɖó xwè 65, ye ka ɖó vǐ ɖě ǎ. Nɛ̌ Ablaxamu ka sixu dó akɔta ɖé sín kún gbɔn? Asì ɖevo wɛ é ka na da à? Asì gègě dídá nyí aca ɖé bo gbakpé hwenɛnu, enɛ wu ɔ, Sala sixu ko nɔ lin nǔ kpɔ́n dó nǔ enɛ jí hwɛhwɛ.
Ðebǔ wɛ é na bo nyí gbɔn ɔ, ye gosin Haláani bo ɖido nukɔn. Amɔ̌, ɖǒ ayi mɛ e kpo ye kpo zɔn dìn lɛ é wu. Tan ɔ ɖɔ nú mǐ ɖɔ Ablaxamu sín xwédo bɛ́ dɔkun yetɔn lɛ kpo “mɛsɛntɔ́ e [ye] xɔ ɖò Haláani lɛ” é kpo bo yì. (Bǐbɛ̌mɛ 12:5) Ablaxamu kpo Sala kpo na ko má nùɖiɖi yetɔn xá mɛ ɖěɖee jló na ɖótó ye lɛ é. Amɔ̌, Jwifu hwexónu tɔn ɖé lɛ tinmɛ ɖɔ mɛ e xó wemafɔ enɛ ɖɔ lɛ é sixu ko lɛ́ nyí kosi ɖěɖee wá gɔ́ nú Ablaxamu kpo Sala kpo ɖò Jehovah sinsɛn mɛ lɛ é. Enyi mɔ̌ hǔn, é ɖò wɛn ɖɔ nùɖiɖi ɖaxó e Sala ɖó é na ko d’alɔ mɛ ɖevo lɛ tawun, hwenu e é ɖò xó ɖɔ nú ye dó Mawu tɔn kpo nukúnɖiɖo tɔn kpo wu wɛ é. Tamɛ linlin dó nǔ enɛ jí na d’alɔ mǐ tawun, ɖó táan e mɛ nùɖiɖi kpo nukúnɖiɖo kpo hán tawun é wɛ mǐ ɖè. Enyi a kplɔ́n nǔ ɖagbe ɖé ɖò Biblu mɛ ɔ, a ka na sixu má xá mɛ ɖevo à?
“YÌ EJIPU”
Ee ye d’asá Eflati Tɔ̀ ɔ ɖò 14 Nisáan, 1943 J.H.M. mɔ̌ gudo é ɔ, ye tunta tofɔligbé fí e Jehovah d’akpá tɔn nú ye é. (Tíntɔ́n 12:40, 41) Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n hwenu e Sala nɔ kpɔ́n nǔ lɛlɛ̌ dó éɖée lobo nɔ kpɔ́n ɖɛkpɛ ayǐ ɔ jí tɔn, lee é ɖó sinmɛ vovo gbɔn é kpo lee finɛ nyɔ́ nɔ sɔ́ é kpo sɛ́dó. Jehovah lɛ́vɔ sɔ́ éɖée xlɛ́ Ablaxamu ɖò malin-malin dó atín ɖaxó Mɔlée tɔn ɖěɖee ɖò Sikɛmu kpá lɛ é bo ɖɔ: “Un na na tò elɔ kúnkan towe.” Xókwin “kúnkan” ɔ na ko ɖó tinmɛ nú Ablaxamu tawun! É ɖò wɛn ɖɔ é na ko flín jikpá Edɛni tɔn sɛ́dó, finɛ wɛ Jehovah ko d’akpá ɖè ɖɔ kúnkan ɖé na sú kún dó nú Satáan. Jehovah ko ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ akɔta e na gosin kún tɔn mɛ é na hun nyɔna lɛ sín ali nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ ɖò ayikúngban jí.—Bǐbɛ̌mɛ 3:15; 12:2, 3, 6, 7.
É ɖò mɔ̌ có, xwédo ɔ gɔn wuvɛ̌ gbɛmɛ tɔn lɛ mɔ ǎ. Adɔ tɔ́n ɖò Kanáa, bɔ Ablaxamu wá gbeta ɔ kɔn bo na kplá xwédo tɔn yì Ejipu ɖò tofɔligbé. Amɔ̌, é mɔ awovinú e na jɛ ɖò xá enɛ mɛ é ɖé sɛ́dó. Enɛ wu ɔ, é ɖɔ nú Sala ɖɔ: “Ðǒtó mì, un tuùn ɖɔ a nyɔ́ ɖɛkpɛ; Ejipunu lɛ mɔ we ɔ, ye na ɖɔ hwi wɛ nyí asì ce, bo na hu mì, lobo ka na yí we. Enyi ye ɖɔ mɔ̌ hǔn, kɛnklɛn ɖɔ nú ye ɖɔ nɔví ce wɛ a nyí, bonu ye na kpé nukún dó wǔ ce ganji ɖó hwɛ wu; enɛ ɔ, é na sín hwɛ wu bɔ un na gán.” (Bǐbɛ̌mɛ 12:10-13) Etɛwu Ablaxamu ka byɔ nǔ bunɔ mɔhun?
Ablaxamu nyí adingbannɔ alǒ xɛsinɔ lee akɔwé ɖé lɛ ɖɔ gbɔn é ǎ. Nugbǒ ɔ, tɔ́ví tɔn wɛ Sala nyí. Nǔ e Ablaxamu byɔ é sɔgbe tawun. Ablaxamu kpo Sala kpo tuùn ɖɔ nùɖé kún sɔ́ ɖò taji hú linlin Mawu tɔn e ɖɔ ɖɔ kúnkan bunɔ ɖé kpo akɔta ɖé kpo na gbɔn Ablaxamu jí é ó, enɛ wu ɔ, ganjininɔ Ablaxamu tɔn wá huzu nǔ taji hú nǔ bǐ nú ye. Hú mɔ̌ ɔ, dobanunǔ dokunkun tɔn sín kúnnuɖenú lɛ xlɛ́ ɖɔ mɛ e ɖò acɛ kpa wɛ ɖò Ejipu lɛ é nɔ yawu yí sunnu ɖé sín asì bo nɔ hu asú tɔn. Enɛ wu ɔ, Ablaxamu wà nǔ kpo nùnywɛ kpo, bɔ Sala hwíhwɛ́ éɖée bo ɖó gbè kpɔ́ xá ɛ.
É na nɔ zaan é ɔ, nǔ e jɛ lɛ é xlɛ́ ɖɔ nǔ e ɖò ado hu nú Ablaxamu wɛ lɛ é sɔgbe, ɖó gǎnhɔnyitɔ́ Falawɔ́ɔn tɔn ɖé lɛ ɖó ayi Sala sín ɖɛkpɛ wu. Kpo xwè e ɖò ta tɔn é kpo ɔ, nùɖé wɛ bo jiwǔ tawun. Ye yì ɖó gbè nú Falawɔ́ɔn, b’ɛ ɖegbe ɖɔ è ni kplá nyɔnu ɔ wá nú emi! É na vɛwǔ bɔ è na mɔ nǔ jɛ adohu adohu Ablaxamu tɔn, alǒ xɛsi e ɖó na ko ɖi Sala é wu. Amɔ̌, é cí ɖɔ è kún wà nǔ xá ɛ kannumɔ ɖé ɖɔhun ó, loɔ, è yí i jonɔ nukúnɖeji ɖé ɖɔhun. Boya Falawɔ́ɔn kàn ayixa bo na dó ɖɔ xó n’i, lobo na lɛ́ sɔ́ dɔkun tɔn lɛ dó gbà nukúnmɛ n’i, bɔ enɛ gudo ɔ, é na ɖɔ kpo Ablaxamu kpo b’ɛ na huzu asì tɔn.—Bǐbɛ̌mɛ 12:14-16.
Dǒ nukún mɛ kpɔ́n ɖɔ Sala ɖò hɔnmɛ ɔ sín flɛtɛli ɖé nu, alǒ sín agba ɖé jí bo ɖò Ejipu tò ɔ sín tanu kpɔ́n sɛ́dó wɛ. Dìn e é lɛ́vɔ wá ɖò xɔ e è gbá kpodo bliki kpo é mɛ, bɔ nùɖuɖu ɖagbe lɛ ɖò nukɔn tɔn é ɔ, nɛ̌ é ka cí n’i? Gbɛ̀ fɛɛ mɛ ninɔ tɔn, vlafo ee tlɛ nyɔ́ tawun hú Wúu tɔn e é tuùn é ka gbà tamɛ n’i wɛ à? Enyi é ko ba na jó Ablaxamu dó bo huzu Falawɔ́ɔn enɛ sín asì wɛ ɔ, kpɔ́n lee é na ko víví nú Satáan sɔ́ é! Amɔ̌ Sala wà nǔ mɔhun ɖé ǎ. É nɔ gbeji nú asú tɔn, nú alɔwliwli tɔn, bo lɛ́ nɔ nú Mawu tɔn. Enyi mɛ e wlí alɔ ɖò gbɛ̀ nùblibliwiwa tɔn égbé tɔn mɛ lɛ é ɖokpo ɖokpo nɔ ɖè gbejininɔ mɔhun xlɛ́ ɔ, kpɔ́n lee é na nyɔ́ sɔ́ é! A ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú gbejininɔ tɔn Sala tɔn, hwenu e a ɖò nǔ wà xá mɛ vívɛ́ná towe lɛ kpo xɔ́ntɔn towe lɛ kpo wɛ é à?
Jehovah byɔ xó ɔ mɛ, bo sɛ́ azɔn baɖabaɖa ɖé lɛ dó Falawɔ́ɔn kpo xwédo tɔn kpo dó cyɔn alɔ nyɔnu vívɛ́ná enɛ jí. Hwenu e Falawɔ́ɔn sè ɖɔ Ablaxamu sì wɛ nú Sala é ɔ, é lɛkɔ n’i sɛ́dó asú tɔn gɔ́n, bo ɖɔ nú xwédo ɔ bǐ ɖɔ ye ni gosin Ejipu. (Bǐbɛ̌mɛ 12:17-20) Hwenu e Ablaxamu lɛ́vɔ mɔ asì vívɛ́ná tɔn é ɔ, kpɔ́n lee é na ko víví n’i sɔ́ é! Flín ɖɔ é ko ɖɔ n’i ɖ’ayǐ kpo wanyiyi kpo ɖɔ: “Un tuùn ɖɔ a nyɔ́ ɖɛkpɛ.” Amɔ̌, ɖɛkpɛ Sala tɔn alɔkpa ɖevo lɛ́ dɔn ɛ tawun, ɖɛkpɛ ɖé wɛ bo hugǎn ee é nyɔ́ ɖò nukúnta é. Sala nyɔ́ ɖɛkpɛ xomɛ tɔn nugbǒ ɔ, ɖɛkpɛ enɛ wɛ nɔ xɔ akwɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ. (1 Piyɛ́ɛ 3:1-5) Ðɛkpɛ mɔhun wɛ mǐ bǐ sixu tɛnkpɔn bo nyɔ́. Enyi mǐ nɔ sɔ́ gbigbɔ sín nǔ lɛ ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ, bo nɔ tɛnkpɔn bo nɔ má nǔ e mǐ tuùn dó Mawu wu lɛ é xá mɛ ɖevo lɛ, bo nɔ lɛ́ jɛhun dó nugbodòdó Mawu tɔn e kúnkplá walɔ ɖagbe lɛ é jí ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nukɔn kpo gbejininɔ kpo ɔ, mǐ na ɖi nǔ Sala ɖɔhun.
^ akpá. 3 Ablamu kpo Salayíi kpo wɛ ye nɔ nyí ɖò bǐbɛ̌mɛ, amɔ̌, nyikɔ e Jehovah na ye ɖò nukɔnmɛ é wɛ è dó tuùn ye na ganji.—Bǐbɛ̌mɛ 17:5, 15.
^ akpá. 8 Tɔ́ví Ablaxamu tɔn wɛ nú Sala. Tɛlaxi wɛ jì ye mɛ wè lɛ bǐ ɖò nɔ vovo xomɛ. (Bǐbɛ̌mɛ 20:12) Alɔwliwli mɔhun sɔgbe ɖò égbé ǎ, amɔ̌, é ɖò taji ɖɔ mǐ ni hɛn d’ayi mɛ ɖɔ nǔ lɛ gbɔn vo tawun hwenɛnu. Adamu kpo Ɛvu kpo hɛn mɛ maɖóblɔ̌ e ye nyí é bú é ɔ, é ko lín dín hwenɛnu ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ, ɖó hwɛhuhu ko hɛn nǔ gblé dó mɛ enɛ lɛ wu dín ǎ wutu ɔ, alɔwliwli ɖò hɛnnumɔ lɛ tɛntin nɔ dɔn azɔn baɖabaɖa lɛ wá kúnkan lɛ mɛ ǎ. Amɔ̌, ɖò xwè 400 mɔ̌ gudo ɔ, hwɛhuhu ko kp’acɛ dó gbɛtɔ́ lɛ jí bǐ nɛ. Hwe enɛ nu ɔ, Mɔyizi Sɛ́n ɔ gbɛ́ ɖɔ hɛnnumɔ ɖě ɔ ni má ɖóxó xá ɖě ɔ ó.—Levíi ví lɛ 18:6.


c: text/html

text:
JW LIBRARY
Yǐ Biblu lɛ Bo Tò: Andloyidu
Biblu xixa kpo kplɔnkplɔn tɔn kpo nyí azɔwanú taji ɖé ɖò JW Library jí.
Bo na dó sixu yí Biblu lɛ bo tò ye ɔ, xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ:
Yǐ Biblu Ðé
A sixu yí lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn lɛ bo na nɔ xà bo lɛ́ kplɔ́n hwenu e a ma na ɖò ɛntɛnɛti jí ǎ é.
Hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ, lobo zín Bible bá mɔ wema Biblu tɔn lɛ.
Zǐn Gbè Lɛ sín wuntun ɔ bá mɔ Biblu e ɖè lɛ é bǐ. Lilɛdogbeɖevomɛ e a nɔ yawu zán hwɛhwɛ lɛ é wɛ nɔ jɛ nukɔn. A sixu lɛ́ wlan gbè ɖé alǒ lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn ɖé bo ba. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, wlan “int” bá mɔ Kingdom Interlinear ɖò Glɛnsigbe mɛ alǒ “port” bá mɔ Biblu e ɖò Portugal-Gbè mɛ lɛ é.
Biblu e a ma ko yí ǎ lɛ é nɔ ɖó akpɔ́kpɔ́ sín wuntun. Zǐn Biblu ɖé bá yí. Enyi a yí Biblu ɔ gudo ɔ, akpɔ́kpɔ́ sín wuntun ɔ nɔ bú. Lɛ̌vɔ zín Biblu ɔ bá xà.
Enyi a ma mɔ lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn e ba wɛ a ɖè é ǎ hǔn, kɛnklɛn bo lɛ́ ba hweɖevonu. È na gɔ́ lilɛdogbeɖevomɛ ɖevo lɛ na hwenu e ye na tɔ́n é.
Súnsún Biblu Ðé
A sixu súnsún lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn ɖé, enyi a ma sɔ́ ɖó hudo tɔn ǎ, alǒ enyi a jló na ɖè agban kpò nú nǔ towe ɔ nɛ.
Hun gbàví nǔbiba tɔn ɔ, lobo zín Bible, enɛ gudo hǔn, zǐn Gbè Lɛ sín wuntun ɔ bá mɔ Biblu e ɖè lɛ é bǐ. Zǐn Nǔ Ðevo Lɛ sín wuntun e ɖò Biblu e a jló na súnsún é kpá é, enɛ gudo hǔn, zǐn Supprimer.
Yǐ Biblu E È Jlaɖó É Ðé
Sín hweɖenu jɛ hweɖenu ɔ, è sixu jla nùɖé lɛ ɖó ɖò Biblu e a ko yí é ɖé mɛ.
Nǔ e è nɔ sɔ́ dó tuùn Biblu e è vɔ́ jlaɖó é ɖé na é wɛ nyí wuntun nùvɔjlaɖó tɔn. Enyi a zín Biblu ɔ, a na mɔ nùwlanwlan ɖé b’ɛ na ɖɔ nú we ɖɔ è jla Biblu ɔ ɖó. Zǐn Téléchargé bá yí ee è jlaɖó é, alǒ zǐn Plus tard bo na kpó ɖò xóxó ɔ xà wɛ.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Février 2015 dó JW Library 1.4, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NÙKANBYƆ BIBLU TƆN LƐ SÍN XÓSIN
Etɛ Biblu ka Ðɔ Dó Nyɔnu Ðò Alɔji Mali Wu?
Mɛɖé lɛ ɖɔ ɖɔ nyɔnu ɖ’alɔji e jì Jezu é kún ɖu hwɛhuhu nukɔntɔn ɔ gú ó. Biblu ka yí gbè nú nǔkplɔnmɛ enɛ à?
FÍMU LƐ
Nǔjiwǔ E Ðò Nǔɖiɖó lɛ Mɛ lɛ É Nɔ Ðè Susu Mawu Tɔn Xlɛ́
Enyi mǐ kpɔ́n nǔ e lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é ganji ɔ, mǐ sixu mɔ jijɔ Gbɛɖotɔ́ ɔ tɔn lɛ, bo sɛkpɔ ɛ d’eji.
HWENUXÓ & BIBLU
Alɔnuwema Hwexónu Tɔn ɖé Nɔ Gudo nú Nyikɔ Mawu Tɔn Zinzan
Kpɔ́n kúnnuɖenú ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn ɖò “Alɛnuwema Yɔyɔ̌” ɔ mɛ lɛ é.
BIBLU NƆ HUZU GBƐZÁN MƐTƆN
“Nyiɖesunɔ Ðò Yɔdo Ce Kun Wɛ”
Etɛ ka sísɛ́ jaguda xóxó enɛ e nɔ nɔ Salvador é bɔ é huzu gbɛzán tɔn?
WEMA KPO ALƆNUWEMA LƐ KPO
Nɔ Kíjé Mawuxówema ɔ Gbè Bǐ Gbè—2019
WEMA KPO ALƆNUWEMA LƐ KPO
Ðǒkan Dó Nǔxixa kpo Mɛkplɔnkplɔn kpo Wu
È sɔnǔ nú alɔnuwema elɔ bonu é na d’alɔ we bɔ nǔxixa ɖò agbawungba, xóɖiɖɔ, kpo mɛkplɔnkplɔn kpo sín nǔwukpíkpé e a ɖó é na lɛ́ sɛ́ sò d’eji.
ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN
Janvier 2019
KPLÉ GBƐZÁN KPO SINSƐNZƆ́ KPO TƆN SÍN AZƆ̌WEMA
Janvier 2019
ALƆWLIWLI & XWÉDO
Xóɖiɖɔ nú Vǐ lɛ Dó Ahan Syɛnsyɛn Wu
Hwetɛnu mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na jɛ xó ɖɔ xá vǐ yetɔn lɛ jí dó xóta taji enɛ jí? Nɛ̌ ye ka ɖó na wà mɔ̌ gbɔn?
NǓ E MƐ LƐ NƆ YAWU KANBYƆ LƐ É
Etɛ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ka Nɔ Lin Dó Wema Kplɔnkplɔn Wu?
Nǔgbododó tɛ lɛ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ka nɔ hɛn d’ayi mɛ, hwenu e ye ɖò gbeta lɛ kɔn wá dó wema kplɔnkplɔn wu wɛ é?
ALƆWLIWLI & XWÉDO
Lee È Sixu Ðè Wanyiyi Xlɛ́ Gbɔn É
Nɛ̌ asú kpo asì kpo e wlí alɔ lɛ é ka sixu xlɛ́ ɖɔ nǔ yeɖée lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú yeɖée nǔgbo nǔgbo gbɔn? Ba dò nú wěɖexámɛ ɛnɛ elɔ lɛ e jinjɔn nǔgbododó Biblu tɔn lɛ jí é.
NǓ E MƐ LƐ NƆ YAWU KANBYƆ LƐ É
Etɛ ka Jɛ Dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ Wu Hwenu E Nazi lɛ Hu Mɛ Vantankánnyá É?
Xósin ɔ sixu kpaca we.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 41
Davidi kpo Sawulu Kpo
Ee Davidi hu Goliyati gudo é ɔ, Axɔsu Sawulu sɔ́ ɛ ɖó ahwangɔnu tɔn nu. Davidi ɖu ɖò ahwan gègě jí bɔ mɛ bǐ wá tuùn i. Enyi Davidi lɛkɔ sín ahwan wá xwé hweɖebǔnu ɔ, nyɔnu lɛ nɔ tɔ́n bo nɔ ɖò han jì wɛ bo nɔ ɖò wè ɖú wɛ ɖɔ: ‘Sawulu hu afatɔ́n, bɔ Davidi ka hu děgba wè afɔwó!’ Sawulu jɛ wǔ hwan Davidi jí bo jló na hu i.
Davidi nyɔ́ kanhún xò tawun. Hwenu e Davidi ɖò kanhún xò nú Sawulu wɛ gbè ɖokpo é ɔ, é sɔ́ hwǎn tɔn bo nyì dó è. Davidi sɛ̀ sín hwǎn ɔ nu hwe ɔ nu pɛ́ɛ́ bɔ é yì tɔ́n dǒ ɔ. Enɛ wá yì é ɔ, Sawulu tɛ́n kpɔ́n azɔn gègě bo na hu Davidi. Gudo mɛ ɔ, Davidi gbɔ bo hɔn bo yì hwla cí gbetótló mɛ.
Sawulu sɔ́ ahwangɔnu e mɛ ahwanfuntɔ́ 3 000 ɖè é bo jɛ Davidi gbé mɛ. Ye wá byɔ só e xomɛ Davidi kpo mɛ tɔn lɛ kpo yì hwla cí é. Davidi sín mɛ lɛ ɖè kpá Davidi bo ɖɔ: ‘Ali ɔ hun nú we lo bɔ a na hu Sawulu.’ Davidi wà dɛ̌dɛ̌ bo yì Sawulu kpá bo sɛ́n axɔsuwu tɔn kpɛɖé. Sawulu ka tuùn ǎ. Enɛ gudo ɔ, é vɛ́ nú Davidi tawun ɖɔ é kún ɖè sísí xlɛ́ mɛ e Jehovah sɔ́ axɔsu é ó. É lɔn nú mɛ tɔn lɛ hu Sawulu ǎ. É tlɛ súxó ylɔ Sawulu bo ɖɔ ɖɔ ali hun nú emi bɔ emi na hu i có, emi kún ka wà mɔ̌ ó. Sawulu ka na huzu jujɔ dó Davidi wu à?
Eǒ. Sawulu kpò ɖò Davidi gbé nya wɛ. Zǎnmɛ gbè ɖokpo ɔ, Davidi kpo dada tɔn sín vǐ e nɔ nyí Avicayi é kpo zɔn kɛɖɛ kɛɖɛ bo byɔ fí e Sawulu ɖó gɔnu ɖó é. Avunɛ́ɛ e tlɛ nyí xɛnyaɖomɛjitɔ́ Sawulu tɔn é lɔ tlɛ d’amlɔ. Avicayi ɖɔ: ‘Ali hun nú mǐ! Gbɔ nú má hu i.’ Davidi ka yí gbè ɖɔ: ‘Jehovah ɖesunɔ na wà nǔ xá Sawulu. Mǐ ni sɔ́ hwǎn tɔn kpo singo tɔn kpo bo yì.’
Davidi xá só e ɖò malin-malin dó finɛ é ɖé jí bo kpɔ́n fí e Sawulu ɖó gɔnu ɖó é sɛ́dó. É súxó bo ɖɔ: ‘Avunɛ́ɛ, etɛwu a ma ka cyɔn alɔ axɔsu towe jí ǎ? Fitɛ singo Sawulu tɔn kpo hwǎn tɔn kpo ka ɖè?’ Sawulu tuùn ɖɔ Davidi sín gbè wɛ bo ɖɔ: ‘A hɛn ɔ, a na ko hu mì, a ka wà mɔ̌ ǎ. Un tuùn ɖɔ hwi wɛ na nyí axɔsu Izlayɛli tɔn e na bɔ dó wutu ce é.’ Sawulu lɛkɔ yì hɔn tɔn mɛ. Amɔ̌, mɛ e ɖò xwédo Sawulu tɔn mɛ lɛ é bǐ wɛ gbɛ́ wǎn nú Davidi ǎ.
“Enyi mi kpéwú hǔn, mi tɛ́n kpɔ́n gbɔn alɔkpa bǐ mɛ lee mi kpéwú gbɔn é, bo nɔ fífá mɛ xá gbɛtɔ́ lɛ bǐ. Mɛ vívɛ́ná ce lɛ mi, miɖesunɔ ma nɔ ba hlɔ̌n ó; loɔ, mi nɔ jó xomɛsin . . . dó.”—Hlɔmanu lɛ 12:18, 19


text:
WEMATA 5
Gbɛxixɔ ɔ: Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn É
1, 2. (a) Hwetɛnu nùnina ɖé ka nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ? (b) Etɛwu gbɛxixɔ ɔ ka nyí nùnina Mawu tɔn e xɔ akwɛ hugǎn é?
NÙNINA e nyɔ́ hú bǐ é tɛ è ka na we kpɔ́n? Axi jɛn nùnina ɖé na vɛ́ cobo na xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ ǎ. Enyi nùnina ɖé hɛn awǎjijɛ wá nú we, alǒ nyí nǔ e sín hudo a ɖó tawun é ɔ, é nɔ sù nukún towe mɛ.
2 Ðò nùnina e Mawu na mǐ lɛ é bǐ mɛ ɔ, ɖokpo tíìn bɔ mǐ ɖó hudo tɔn hú nǔ ɖevo ɖebǔ. Nùnina e xɔ akwɛ hú bǐ bɔ Mawu na gbɛtɔ́ lɛ é wɛ. Ðò wemata elɔ mɛ ɔ, mǐ na kplɔ́n ɖɔ Jehovah sɛ́ Vǐ tɔn Jezu Klisu dó, bonu mǐ na dó sixu nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. (Xà Matie 20:28.) Jehovah sɛ́ Jezu dó ayikúngban ɔ jí b’ɛ wá xɔ gbɛ̀ nú mǐ, bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ Emi yí wǎn nú mǐ nugbǒ.
ETƐ KA NYÍ GBƐXIXƆ Ɔ?
3. Aniwu gbɛtɔ́ lɛ ka nɔ kú?
3 Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí wlɛnwín e Jehovah zán bo tún kàn nú gbɛtɔ́ lɛ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí é. (Efɛzinu lɛ 1:7) Bo na dó mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu mǐ ɖó hudo gbɛxixɔ ɔ tɔn é mɛ ɔ, mǐ ɖó na tuùn nǔ e jɛ xwè afatɔ́n mɔkpan ɖíe ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ é. Adamu kpo Ɛvu kpo e nyí mɛjitɔ́ mǐtɔn nukɔntɔn lɛ é hu hwɛ. Ðó ye hu hwɛ wutu ɔ, ye kú. Mǐ lɔ nɔ kú ɖó mǐ ɖu gǔ hwɛhuhu tɔn ɖò Adamu kpo Ɛvu kpo gɔ́n.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 9gɔ́ ɔ.
4. Mɛ̌ ka nyí Adamu? Etɛ é ka ɖó?
4 Hwenu e Jehovah dá sunnu nukɔntɔn ɔ Adamu é ɔ, É na ɛ nùɖé b’ɛ xɔ akwɛ tawun. É na gbɛ̀ maɖóblɔ̌ ɖé Adamu. É ɖó linlin kpo agbaza maɖóblɔ̌ ɖé kpo. É na j’azɔn kpɔ́n ǎ, é na kpò kpɔ́n ǎ, é ka na lɛ́ kú kpɔ́n ǎ. Ðó Jehovah dá Adamu wutu ɔ, É cí tɔ́ ɖé ɖɔhun n’i. (Luki 3:38) Jehovah nɔ ɖɔ xó n’i hwɛhwɛ. Mawu tinmɛ nǔ e ba wɛ é ɖè ɖò Adamu sí é n’i céɖécéɖé, bo ɖè azɔ̌ ɖagbe ɖé n’i.—Bǐbɛ̌mɛ 1:28-30; 2:16, 17.
5. Etɛ ɖɔ wɛ Biblu ka ɖè bo ɖɔ ɖɔ Mawu dá Adamu “ɖó akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ”?
5 Mawu dá Adamu “ɖó akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ.” (Bǐbɛ̌mɛ 1:27) Jehovah na ɛ jijɔ Éɖesunɔ tɔn lɛ, ɖi wanyiyi, nùnywɛ, hwɛjijɔ kpo hlɔnhlɔn kpo. É na mɛɖesúsínínɔ Adamu. Adamu nyí macinu ǎ. Mawu dá ɛ, bɔ enyi é jló è ɔ, é na wà nǔ ɖagbe alǒ nǔ nyanya. Enyi Adamu ko setónú nú Mawu wɛ ɔ, é sixu ko nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ.
6. Hwenu e Adamu tlitó nú Mawu é ɔ, etɛ é ka hɛn bú? Nɛ̌ enɛ ka wà nǔ dó mǐ wu gbɔn?
6 Hwenu e Adamu tlitó nú Mawu bɔ è ɖó kúhwɛ́ n’i é ɔ, é hɛn nǔ kpligidi ɖé bú. É hɛn kancica bunɔ e é ɖó xá Jehovah é, gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e é ɖó é, kpo xwé tɔn e nyí Palaɖisi é kpo bú. (Bǐbɛ̌mɛ 3:17-19) Adamu kpo Ɛvu kpo jló bo tlitó nú Mawu, enɛ wu ɔ, nukúnɖiɖo ɖě sɔ́ ɖè nú ye ǎ. Ðó nǔ e Adamu wà é wu ɔ, “hwɛhuhu . . . wá gbɛ̀ ɔ mɛ . . . hwɛhuhu ɔ ka dɔn kú wá. Enɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ nɔ kú, ɖó mɛ bǐ wɛ hu hwɛ.” (Hlɔmanu lɛ 5:12) Hwenu e Adamu hu hwɛ é ɔ, é “sà” éɖesunɔ kpo mǐ kpo dó kannumɔgbenu nú hwɛhuhu kpo kú kpo. (Hlɔmanu lɛ 7:14) Nukúnɖiɖo ɖé ka ɖè nú mǐ à? Ɛɛn, é ɖè.
7, 8. Etɛ ka nyí gbɛxixɔ?
7 Etɛ ka nyí gbɛxixɔ? Gbɛxixɔ ɖó tinmɛ taji wè. Nukɔntɔn ɔ, gbɛxixɔ nyí axɔ e è sú bo tún kàn mɛɖé alǒ bo vɔ́ nùɖé xɔ é. Wegɔ ɔ, gbɛxixɔ nyí akwɛ e è sú bo cyɔn nǔ dó nùɖé é.
8 Gbɛtɔ́ ɖebǔ sixu sú nǔ kpligidi e Adamu hɛn bú hwenu e é hu hwɛ bo dɔn kú wá jǐ mǐtɔn é sín axɔ ǎ. Amɔ̌, Jehovah sɔnǔ nú nǔ e na tún kàn mǐ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí é. Mi nú mǐ ni kpɔ́n lee gbɛxixɔ ɔ w’azɔ̌ gbɔn é kpo lè e mǐ sixu mɔ ɖ’emɛ lɛ é kpo.
LEE JEHOVAH SƆNǓ NÚ GBƐXIXƆ Ɔ GBƆN É
9. Axɔ tɛ è ka ɖó na sú?
9 Mɛɖebǔ ɖò mǐ mɛ bo sixu sú gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e Adamu hɛn bú é sín axɔ kpɔ́n ǎ. Etɛwu? Ðó mǐ bǐ wɛ ɖó blɔ̌ alǒ nyí hwɛhutɔ́. (Ðɛhan 49:8, 9) Axɔ e è ɖó na sú é wɛ nyí gbɛ̀ maɖóblɔ̌ gbɛtɔ́ tɔn ɖevo. Biblu ɖɔ ɖɔ “Klisu Jezu . . . sɔ́ éɖée jó, bo dó xɔ gbɛ̀ nú mɛ bǐ.” (1 Timɔtée 2:6) Gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e Jezu sɔ́ dó savɔ̌ é nyí nǔ ɖokpo ɔ kpo gbɛ̀ e Adamu hɛn bú é kpo.
10. Nɛ̌ Jehovah ka sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɔ gbɔn?
10 Nɛ̌ Jehovah ka sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɔ gbɔn? Jehovah sɛ́ Vǐ tɔn e vɛ́ n’i hú bǐ é dó ayikúngban ɔ jí. Vǐ enɛ e nɔ nyí Jezu é wɛ nyí nùɖíɖó tɔn nukɔn nukɔntɔn ɔ. (1 Jaan 4:9, 10) Jezu jló bo na jó Tɔ́ tɔn kpo xwé tɔn e ɖò jixwé é kpo dó. (Filipunu lɛ 2:7) Jehovah sɛ́ Jezu dó ayikúngban jí sín jixwé, bɔ è jì i b’ɛ nyí mɛ maɖóblɔ̌ ɖé, bo ɖó hwɛ ɖebǔ kɔ ǎ.—Luki 1:35.
11. Nɛ̌ gbɛtɔ́ ɖokpo ka sixu xɔ gbɛ̀ nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ gbɔn?
11 Adamu e nyí gbɛtɔ́ nukɔntɔn ɔ é hɛn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ bú nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ hwenu e é tlitó nú Jehovah é. Gbɛtɔ́ ɖevo ka sixu ɖè kú síìn nú Adamu ví lɛ bǐ à? Ganji. (Xà Hlɔmanu lɛ 5:19.) Jezu e ma hu hwɛ kpɔ́n ǎ é sɔ́ gbɛ̀ tɔn maɖóblɔ̌ ɔ jó dó xɔ gbɛ̀ nú mɛ bǐ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:45) È sixu zán gbɛ̀ tɔn maɖóblɔ̌ ɔ dó ɖè kú síìn nú Adamu ví lɛ bǐ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:21, 22.
12. Etɛwu Jezu ka ɖó na jiya sɔmɔ̌?
12 Biblu tinmɛ lě dò è Jezu mɔ wuvɛ̌ sɔ cobo kú é. È xò é dó adaka mɛ, è xwè è nyì yatín ɖé wu, bo lɛ́ bló b’ɛ xò kúsukpɔ kaka bo kú. (Jaan 19:1, 16-18, 30) Etɛwu Jezu ka ɖó na jiya sɔmɔ̌? Ðó Satáan ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ ɖebǔ kún sixu nɔ gbeji nú Mawu ɖò mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn nukɔn ó. Jezu ɖexlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé hɛn ɔ, é na nɔ gbeji nú Mawu, enyi é na bo tlɛ mɔ wuvɛ̌ e syɛn hú bǐ é ɔ nɛ. Kpɔ́n lee Jehovah na ko gó ɖó Jezu wu sɔ́ é!—Nùnywɛxó 27:11; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 15gɔ́ ɔ.
13. Nɛ̌ è ka sú axɔ ɔ gbɔn?
13 Nɛ̌ è ka sú axɔ ɔ gbɔn? Jezu sɔ́ akwɛ e gbɛ̀ tɔn xɔ é nú Tɔ́ tɔn. Ðò xwè 33 ɖò azǎn 14gɔ́ ɔ sun e nɔ nyí Nisáan ɖò sunzanwema Jwifu lɛ tɔn mɛ é gbè ɔ, Jehovah tin bɔ kɛntɔ́ Jezu tɔn lɛ hu i. (Eblée lɛ 10:10) Azǎn atɔn gudo ɔ, Jehovah fɔ́n Jezu wá gbɛ̀ b’ɛ nyí nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ɖé, bo sɔ́ nyí gbɛtɔ́ ǎ. É ɖò mɔ̌ có, Jezu hɛn acɛ e é ɖó bo na nɔ gbɛ̀ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé ɖɔhun ɖò ayikúngban jí é bú kpɔ́n ǎ. Hwenu e Jezu lɛkɔ yì Tɔ́ tɔn gɔ́n ɖò jixwé ɖò nukɔnmɛ é ɔ, é sɔ́ acɛ enɛ jó nú Mawu bonu Mawu na dó sixu zán bo dó vɔ́ kúnkan Adamu tɔn lɛ xɔ. (Eblée lɛ 9:24) Jehovah yí gbè nú gbɛxixɔ enɛ, bɔ ali hun nú mǐ bɔ è na tún kàn mǐ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí.—Xà Hlɔmanu lɛ 3:23, 24.
LÈ E A SIXU MƆ ÐÒ GBƐXIXƆ Ɔ MƐ LƐ É
14, 15. Etɛ mǐ ka ɖó na bló bɔ è na sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ?
14 Mǐ ko ɖò lè ɖu wɛ ɖò nùnina Mawu tɔn e xɔ akwɛ hugǎn é mɛ. Mi nú mǐ ni kpɔ́n lè e ɖu wɛ mǐ ɖè dìn lɛ é kpo ee mǐ na ɖu sɔgudo é kpo.
15 È sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ. É nɔ vɛwǔ tawun ɖɔ mǐ ni wà nǔ e sɔgbe é hwebǐnu. Mǐ nɔ wà nǔ nyì dò bo nɔ lɛ́ ɖɔ xó e ma sɔgbe ǎ é hweɖelɛnu. (Kolosinu lɛ 1:13, 14) Nɛ̌ è ka sixu sɔ́ hwɛ kɛ mǐ gbɔn? Nǔ e mǐ wà nyì dò é ɖó na vɛ́ nú mǐ tawun, bɔ mǐ na sɔ́ mǐɖée hwe bo byɔ hwɛsɔkɛ Jehovah. Enɛ gudo ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖeji ɖɔ è sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ.—1 Jaan 1:8, 9.
16. Etɛ mǐ ka ɖó na bló bo na ɖó ayixa ɖagbe ɖé?
16 Mǐ hɛn ɔ mǐ na ɖó ayixa ɖagbe ɖé. Enyi ayixa mǐtɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ wà nùɖé nyì dò ɔ, mǐ nɔ mɔ ɖɔ mǐ hu hwɛ, bo tlɛ nɔ mɔ vlafo ɖɔ mǐ nyí nùvɔnɔ bɔ nukúnɖiɖo ɖě kún sɔ́ ɖè nú mǐ ó. Amɔ̌, awakanmɛ mǐtɔn ɖó na túntún ǎ. Enyi mǐ savo nú Jehovah ɖɔ é ni sɔ́ kɛ mǐ ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na kudeji ɖɔ é na ɖótó mǐ bo sɔ́ kɛ mǐ. (Eblée lɛ 9:13, 14) Jehovah jló ɖɔ mǐ ni ɖɔ tagba mǐtɔn lɛ kpo gǎnmaɖó mǐtɔn lɛ kpo nú emi. (Eblée lɛ 4:14-16) Enyi mǐ bló mɔ̌ ɔ, mǐ sixu nɔ fífá mɛ xá Mawu.
17. Nyɔna tɛ lɛ mǐ ka sixu mɔ, ɖó Jezu kú dó ta mǐtɔn mɛ wutu?
17 Mǐ ɖó nukúnɖiɖo bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. “Axɔ e hwɛhuhu nɔ sú mɛ ɔ wɛ nyí kú; amɔ̌ nǔ e Mawu nɔ na mɛ vɔ̌nu ɔ wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ e mǐ ɖó ɖò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu Jezu Aklunɔ mǐtɔn mɛ é.” (Hlɔmanu lɛ 6:23) Ðó Jezu kú dó ta mǐtɔn mɛ wutu ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo na ɖu vivǐ hunsin ɖagbe tɔn. (Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4) Amɔ̌, etɛ mǐ ka ɖó na wà bo na mɔ nyɔna enɛ lɛ?
A KA NA YÍ GBÈ NÚ GBƐXIXƆ Ɔ À?
18. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jehovah yí wǎn nú mǐ?
18 Enyi mɛɖé na nùnina ɖagbe ɖé we ɔ, lin tamɛ kpɔ́n dó lee é nɔ víví nú we sɔ́ é jí. Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina e xɔ akwɛ hú nǔ bǐ é, bɔ mǐ ɖó na dokú tɔn nú Jehovah tawun. Jaan 3:16 ɖɔ nú mǐ ɖɔ “Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn jó.” Nugbǒ ɔ, Jehovah yí wǎn nú mǐ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐ tɔn e vɛ́ n’i hú bǐ é jó nú mǐ. Mǐ lɛ́vɔ tuùn ɖɔ Jezu lɔ yí wǎn nú mǐ, ɖó éɖesu jló bo kú dó ta mǐtɔn mɛ. (Jaan 15:13) Gbɛxixɔ ɔ ɖó na na we ganjɛwu ɖɔ Jehovah kpo Jezu kpo yí wǎn nú we nugbǒ.—Galatinu lɛ 2:20.
19, 20. (a) Nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn Jehovah tɔn gbɔn? (b) Nɛ̌ a ka sixu ɖi nǔ nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn gbɔn?
19 Dìn e a kplɔ́n nǔ dó wanyiyi ɖaxó Mawu tɔn wu é ɔ, nɛ̌ a ka sixu huzu xɔ́ntɔn tɔn gbɔn? Wanyiyi ɖiɖó nú mɛ e a ma tuùn ǎ é ɖé fá ǎ. Jaan 17:3 ɖɔ ɖɔ mǐ hɛn ɔ mǐ na wá tuùn Jehovah. Hwenu e a na ɖò mɔ̌ bló wɛ é ɔ, wǎn e a yí n’i é na jɛji, a na ba na hɛn xomɛ tɔn hun, bo na wá huzu xɔ́ntɔn tɔn. Enɛ wu ɔ, kpò ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ gbɔn Biblu kplɔnkplɔn gblamɛ.—1 Jaan 5:3.
20 Ði nǔ nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn. Biblu ɖɔ ɖɔ “mɛ e ɖi nǔ nú Vǐ ɔ, mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.” (Jaan 3:36) Etɛ ka nyí tinmɛ nùɖiɖi ɖiɖó tɔn? Tinmɛ tɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni bló nǔ e Jezu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni bló é. (Jaan 13:15) Mǐ sixu ɖɔ kpowun ɖɔ mǐ ɖi nǔ nú Jezu ǎ. Mǐ ɖó na bló nùɖé nú nùɖiɖi mǐtɔn. Ðò Jaki 2:26 mɛ ɔ, mǐ xà ɖɔ: “Nùɖiɖi e ma nɔ ɖè éɖée xlɛ́ gbɔn nǔwiwa lɛ mɛ ǎ ɔ nyí nùkúkú.”
21, 22. (a) Aniwu mǐ ka ɖó na nɔ yì Flǐn kú Klisu tɔn tɔn sín nǔwiwa tɛnmɛ xwewu xwewu? (b) Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò Wemata 6gɔ́ ɔ kpo 7gɔ́ ɔ kpo mɛ?
21 Nɔ yì Flǐn kú Klisu tɔn tɔn sín nǔwiwa tɛnmɛ. Ðò gbadanu e jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn é ɔ, é kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ɖó na nɔ flín kú emitɔn. Mǐ nɔ wà mɔ̌ xwewu xwewu, bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Flǐn alǒ “Aklunɔ sín nùɖuɖu.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 11:20; Matie 26:26-28) Jezu jló ɖɔ mǐ ni nɔ flín ɖɔ emi sɔ́ gbɛ̀ emitɔn maɖóblɔ̌ ɔ jó dó xɔ gbɛ̀ nú mǐ. É ɖɔ: “Mi nɔ bló lě, dó flín mì na.” (Xà Luki 22:19.) Enyi a nɔ yì Flǐn ɔ tɛnmɛ hǔn, xlɛ́xlɛ́ wɛ a ɖè ɖɔ emi nɔ flín gbɛxixɔ ɔ kpo wanyiyi ɖaxó e Jehovah kpo Jezu kpo ɖó nú mǐ é nɛ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 16gɔ́ ɔ.
22 Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina e xɔ akwɛ hugǎn bɔ mǐ sixu mɔ é. (2 Kɔlɛntinu lɛ 9:14, 15) Nùnina xɔ akwɛ enɛ ɔ na tlɛ lɛ́ ɖó lè nú gbɛtɔ́ livi mɔkpan e ko kú lɛ é. Wemata 6gɔ́ ɔ kpo 7gɔ́ ɔ kpo na ɖɔ xó dó lee enɛ sixu nyɔ́ bló gbɔn é jí.


text:
Mɛ Winnyawinnya lɛ Emi, Mi Hɛn Nùɖiɖi Mitɔn Lidǒ
“Nùɖiɖi ɖiɖó wɛ nyí . . . è ni ganjɛ nǔ e è ma mɔ̌ ǎ é wu ɖɔ é tíìn.”
HAN LƐ: 41, 69
1, 2. Kɔgbidinúmɛ tɛ lɛ mɛ winnyawinnya lɛ ka sixu kpannukɔn égbé? Afɔ tɛ lɛ ye ka sixu ɖè bo na ɖó ɖuɖeji?
“LEE hwɛ bí sɔ́ é ɔ, a ma ɖó na ɖi nǔ ɖɔ Mawu tíìn nɛ,” wɛ nɔví nyɔnu Grande-Bretagne tɔn ɖé sín azɔ̌mɛvigbɛ́ ɖɔ n’i. Nɔví sunnu Allemagne tɔn ɖé wlan ɖɔ: “Mɛ̌si ce lɛ nɔ kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ dó nùɖíɖó lɛ wu é dó mɔ xɛxó ɖé na. Bɔ ye nɔ ɖɔ ɖɔ é sɔgbe ɖɔ wemaxɔmɛvi lɛ ni ɖi nǔ ɖɔ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée.” Nɔví nyɔnu ɖyɔvǐ ɖé ɖò France bo ɖɔ: “É nɔ kpaca mɛ̌si e ɖò azɔ̌ ce mɛ lɛ é tawun ɖɔ azɔ̌mɛví ɖé lɛ na tíìn bo ɖi nǔ nú Biblu.”
2 Enyi mɛ winnyawinnya ɖé wɛ nú we bɔ a ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ, alǒ nǔ kplɔ́n dó wǔ Tɔn wɛ a ɖè ɔ, è ka nɔ gbidi kɔ nú we bɔ a na ɖi nǔ nú nǔ e mɛ gègě ɖi nǔ na lɛ é, ɖi nǔ lɛ jɔ nú yeɖée bɔ Gbɛɖotɔ́ ɖě ɖè ǎ wɛ à? Enyi mɔ̌ wɛ ɔ, afɔ ɖé lɛ ɖè bɔ a sixu ɖè bo na hɛn nùɖiɖi towe lidǒ b’ɛ na nɔ mɔ̌ hwebǐnu. Afɔ e a sixu ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ a na zán nǔwukpikpé nǔlinkpɔ́n tɔn e Mawu na we é; nǔwukpikpé enɛ “na hɛn we.” É na cyɔn alɔ jǐ towe bɔ tamɛ-núkplɔnmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn e sixu hu nùɖiɖi towe lɛ é na kpé wǔ we ǎ.
3. Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?
3 Nùɖiɖi jɔ nùɖiɖi nɔ jinjɔn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é ɖiɖó dó Mawu wu jí. (1 Tim. 2:4) Enɛ wu ɔ, enyi a ɖò Xó Mawu Tɔn kpo wema Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ kpo kplɔ́n wɛ hǔn, ma nɔ hɛn nukún gbɔn ye jí kpowun ó. Zǎn nǔwukpikpé nǔlinkpɔ́n tɔn towe bo na dó sixu “mɔ nǔ jɛ” nǔ e a xà é mɛ. (Mat. 13:23) Mǐ ni kpɔ́n lee mɔ̌ biblo sixu d’alɔ we bɔ nùɖiɖi e a ɖó ɖɔ Mawu wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ bo lɛ́ ɖó nú Biblu ɔ é na lidǒ gbɔn é; kúnnuɖenú tewungbeju nǔ enɛ lɛ tɔn lɛ ka hán ɖebǔ ǎ.
LEE A NA HƐN NÙÐIÐI TOWE LIDǑ GBƆN É
4. Etɛwu é ka nɔ byɔ nùɖiɖi alɔkpa ɖé hwebǐnu cobɔ è na kudeji ɖɔ Mawu tíìn alǒ ɖɔ fí lě wɛ gbɛ̀ ɔ jɔ sín? Wlɛnwín ɖagbe tɛ mǐ ka ɖó na zán?
4 Mɛ gègě nɔ ɖi nǔ ɖɔ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée, ɖó ye nɔ ɖɔ ɖɔ é jinjɔn nùnywɛ xwitixwiti jí lobɔ gbeyiyi ɖɔ Mawu tíìn ka jinjɔn nùɖiɖi jí. Amɔ̌, mǐ ɖó na hɛn dó ayi mɛ ɖɔ: Enyi mɛɖé na bo nɔ ɖɔ nǔ ɖebǔ dó Mawu alǒ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée sín xó ɔ wu ɔ, nùɖiɖi alɔkpa ɖé jɛn mɛ ɔ na ɖó nú nǔ enɛ. Gbɔn nɛ̌ é? Mǐ mɛɖebǔ mɔ Mawu kpɔ́n ǎ, mǐ ɖě ka lɛ́ mɔ lee è dá nǔ lɛ gbɔn é ǎ. (Jaan 1:18) Gbɛtɔ́ ɖě ka mɔ gbeɖé bonu nǔɖògbɛ alɔkpa ɖě ɖyɔ bo huzu jɛ nǔɖògbɛ alɔkpa ɖevo kpɔ́n ǎ; nùnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ kpo mɛ e ma nyí ǎ é kpo ɖě mɔ mɔ̌ kpɔ́n ǎ. Mɛɖebǔ mɔ kpɔ́n bonu dan alǒ alɔtlɔ ɖé ɖyɔ bo huzu jɛ kanlin ɖé ɖi kinnikinni alǒ ajinakú kpɔ́n ǎ. (Jɔb. 38:1, 4) Enɛ wu ɔ, mǐ mɛ bǐ wɛ ɖó na gbéjé kúnnuɖenú lɛ kpɔ́n, lobo na zán nǔwukpikpé nǔlinkpɔ́n tɔn mǐtɔn bo wá gbeta e sɔgbe lɛ é kɔn. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan dó nùɖíɖó lɛ wu ɖɔ: “Sín hwenu e Mawu ko ɖó gbɛ̀ ɔ, nǔ e é nyí bɔ è ma nɔ mɔ ǎ ɔ, é wɛ nyí ɖɔ: hlɔnhlɔn tɔn mavɔmavɔ ɔ kpodo nǔ e é nyí nugbǒ ɔ kpo ɔ, è nɔ tuùn gbɔn nǔ e é wà lɛ gblamɛ; enɛ ɔ wutu ɔ, kɛnklɛn sɔ́ ɖ’emɛ nú ye ǎ.”
5. Azɔwanú tɛ lɛ mǐ mɛ e ɖò togun Mawu tɔn mɛ lɛ é ka ko ɖó bo na dó sixu zán nǔwukpikpé nùtuùntuùn tɔn mǐtɔn lɛ?
5 È na “tuùn” nùɖé sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ è na ɖó mɔjɛmɛ nǔ ɔ tɔn; nǔ ɔ sixu nɔ ma ɖò vaàn tlolo. (Ebl. 11:3) Enɛ wu ɔ, mɛ e tuùn nǔ lɛ é nɔ zán nukún yetɔn lɛ kpo tó yetɔn lɛ kpo kpowun ǎ, loɔ, ye nɔ zán taglomɛ yetɔn. Tutoblonunu Jehovah tɔn ko ɖè azɔwanú dobanunǔ tɔn ɖagbe gègě tɔ́n bo na dó d’alɔ mǐ. Azɔwanú enɛ lɛ sixu zɔ́n bɔ mǐ na “mɔ” Gbɛɖotɔ́ mǐtɔn gbɔn nukún nùɖiɖi tɔn mǐtɔn lɛ gblamɛ. (Ebl. 11:27) Video Les merveilles de la création révèlent la gloire de Dieu, alɔnuwema La vie a-t-elle été créée? kpo alɔnuwema Cinq questions à se poser sur l’origine de la vie kpo, kpodo wema Y a-t-il un Créateur qui se soucie de vous? kpan ɖò azɔwanú enɛ lɛ mɛ. Mǐ nɔ lɛ́vɔ mɔ nùɖuɖu ɖagbeɖagbe e jí mǐ na lin nǔ kpɔ́n dó lɛ é ɖò xójlawema mǐtɔn lɛ mɛ. Hwɛhwɛ ɔ, è nɔ kàn nǔ byɔ nùnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo bɔ ye nɔ tinmɛ nǔ e wu ye ɖi nǔ nú Mawu dìn é ɖò Réveillez-vous! lɛ mɛ. Xota ɖebɔdoɖewu e nɔ nyí Hasard ou conception? lɛ é ko tɛɖɛ̌ tuto jiwǔ e mǐ nɔ mɔ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ lɛ é sín kpɔ́ndéwú gègě jí. Nùnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ lɛ nɔ tɛnkpɔn hwɛhwɛ bo na xwedó tuto jiwǔ enɛ lɛ sín xlɛ̌.
6. Lè tɛ lɛ mɔ̌ mǐ ka sixu mɔ ɖò azɔwanú e mǐ ɖó lɛ é zinzan mɛ? Lè tɛ lɛ hwɛ ka ko mɔ ɖ’emɛ?
6 Nɔví sunnu xwè 19 mɛví ɖé ɖò États-Unis bo ɖɔ dó alɔnuwema wè e xó mǐ ɖɔ wá yì dìn é wu ɖɔ: “Ye xɔ akwɛ nú mì tawun. Azɔn mɔkpan wɛ un ko kplɔ́n alɔnuwema enɛ lɛ.” Nɔví nyɔnu ɖé ɖò France bo wlan ɖɔ: “Xota ‘Hasard ou conception?’ tɔn lɛ nɔ jiwǔ nú mì tawun! Ye ɖexlɛ́ ɖɔ mɛ e nyɔ́ nǔ ɖetɔ́n hú mɛ bǐ é sixu kpɔ́n nǔ dó tuto gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ e ɖò wɛkɛ ɔ mɛ lɛ é wu bo bló nùɖé, loɔ, é na cí nǔ enɛ lɛ ɖɔhun pɛ́ɛ́ gbeɖé ǎ.” Nyɔnuví ɖé ɖó xwè 15 ɖò Afrique du Sud bɔ mɛjitɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: “Nǔ nukɔntɔn e vǐ mǐtɔn nɔ yawu xà ɖò Réveillez-vous! lɛ mɛ é wɛ nyí xota ‘Nùkanbyɔmɛ’ tɔn lɛ.” Hwɛ ka ló? A ka nɔ ɖu lè ɖò azɔwanú enɛ lɛ mɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ à? Ye sixu d’alɔ nùɖiɖi towe b’ɛ na cí atín e dó ɖɔ dò ganji lɛ é ɖɔhun. Mɔ̌ mɛ ɔ, nùɖiɖi towe na d’alɔ we bɔ a na gbí dɔn ɖò adingban-núkplɔnmɛ e sixu cí jɔhɔn ɖaxó ɖɔhun lɛ é nukɔn.
NÙÐIÐI E A ÐÓ NÚ BIBLU É
7. Etɛwu Mawu ka jló ɖɔ a ni zán hlɔnhlɔn nǔlinkpɔ́n tɔn towe?
7 É ka nyla ɖɔ è ni kàn nǔ e sɔgbe lɛ é byɔ dó Biblu wu wɛ à? Gbeɖé! Jehovah jló ɖɔ a ni zán “hlɔnhlɔn nǔlinkpɔ́n tɔn towe” bo na dó yí nugbǒ ɔ dó ayi towe mɛ. É ba ɖɔ a ni ɖi nǔ kpowun ɖó mɛ ɖevo lɛ wà mɔ̌ wutu ǎ. Enɛ wu ɔ, zǎn nǔwukpikpé nǔlinkpɔn tɔn towe bo na dó tuùn nǔ e sɔgbe é. Nùtuùntuùn enɛ sixu wá huzu dodonú e jinjɔn ayǐ ganji é ɖé nú we bɔ a na ɖó nùɖiɖi jɔ nùɖiɖi. (Xà Hlɔmanu lɛ 12:1, 2 ɖò Traduction du monde nouveau mɛ; 1 Timɔtée 2:4.) Lee a sixu tuùn nǔ ɖò alɔkpa enɛ mɛ gbɔn é ɖokpo wɛ nyí gbɔn tuto nùkplɔnkplɔn tɔn alɔkpa e a nɔ xwedó lɛ é gblamɛ.
8, 9. (a) Tuto nùkplɔnkplɔn tɔn tɛ lɛ sín vivǐ mɛɖé lɛ ka sixu ɖu? (b) Nɛ̌ mɛɖé lɛ ka ko mɔ lè ɖò tamɛ linlin dó nǔ e ye kplɔ́n lɛ é jí mɛ gbɔn?
8 Mɛɖé lɛ ko ɖó tuto nùkplɔnkplɔn tɔn ɖé lɛ, bo nɔ kplɔ́n nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ alǒ lee Biblu ɔ sɔgbe ɖò hwenuxó, nùnywɛ dokunkun tɔn, kpo nùnywɛ xwitixwiti kpo linu gbɔn é. Nǔɖɔɖ’ayǐ e sɔ́ akpàkpà mɛ bɔ è sixu ba dò na é ɖokpo wɛ nyí Bǐbɛ̌mɛ 3:15. Wemafɔ enɛ xwlé xota taji Biblu tɔn ɔ mɛ, é wɛ nyí, ɖiɖexlɛ́ ɖɔ Mawu wɛ nyí Nǔbǐwukpétɔ́ kpo biblo bonu nyikɔ tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ kpo gbɔn Axɔsuɖuto ɔ gblamɛ. Wemafɔ ɖokpo enɛ ɔ zán xógbe nùjlɛdonǔwu tɔn ɖé lɛ, bo tinmɛ lee Jehovah na ɖeɖɛ wuvɛ̌ e mɔ wɛ gbɛtɔ́ lɛ ɖè sín Edɛni mɛ é gbɔn é. Nɛ̌ a ka sixu kplɔ́n Bǐbɛ̌mɛ 3:15 gbɔn? Wlɛnwín ɖokpo wɛ nyí ɖɔ a ni bló hwenu e nǔ lɛ jɛ dó é sín ɖiɖe ɖè. A sixu slɛ́ wemafɔ taji ɖé lɛ d’emɛ, bɔ ye na xlɛ́ lee Mawu tá weziza dó mɛ ɖěɖee xó ɖɔ wɛ è ɖè é kpo tuto e xó ɖɔ wɛ è ɖè é kpo jí kpɛɖé kpɛɖé, b’ɛ nyí kúnnuɖenú ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ na jɛnu gbɔn é. Enyi a mɔ lee wemafɔ lɛ xò nǔ dó akpà ɖokpo ɔ mɛ ganji gbɔn é ɔ, a na ɖó ganjɛwu ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ wɛ xlɛ́ ali gbeyiɖɔ e xó Biblu ɖɔ lɛ é kpo Biblu wlantɔ́ lɛ kpo.
9 Nɔví sunnu ɖé ɖò Allemagne bo wlan ɖɔ: “Axɔsuɖuto ɔ sín xota kpé Biblu ɔ bǐ mɛ kàn e siká bló é ɖé ɖɔhun. Sunnu 40 wɛ wlan Biblu ɔ có nǔ ka nyí mɔ̌. Bɔ ye mɛ gègě nɔ gbɛ̀ hwe ɖokpo ɔ nu ǎ, ye ka lɛ́ tuùn yeɖée lɛ ǎ.” Xota e è kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò Atɔxwɛ 15 Décembre 2013 tɔn mɛ, b’ɛ ɖɔ xó dó tinmɛ Dindinwayixwe tɔn jí é dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví nyɔnu Australie-nu ɖé tawun. Xwè enɛ ɔ cá kàn tawun xá Bǐbɛ̌mɛ 3:15 kpo wìwá Mɛsiya ɔ tɔn kpo. É ɖɔ: “Nùkplɔnkplɔn enɛ hun nukún ce lɛ bɔ un mɔ lee Jehovah nyɔ́ sɔ́ é. É jiwǔ nú mì tawun ɖɔ mɛɖé bló tuto enɛ nú Izlayɛli-ví lɛ bɔ é na wá jɛ dó Jezu wu. Te wɛ un gbɔ bo wá nɔ, bo dó nukún lee è ma sixu lin nǔ jɛ Dindinwayixwe sín nùɖuɖu enɛ e xó nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ é jí ǎ gbɔn é mɛ kpɔ́n!” Aniwu nǔ ka cí mɔ̌ nú nɔví nyɔnu enɛ? Nǔ e é xà é ɔ, é lin tamɛ kpɔ́n ganji d’eji bo “mɔ nǔ jɛ mɛ” wɛ zɔ́n. Enɛ d’alɔ ɛ b’ɛ hɛn nùɖiɖi tɔn lidǒ bo sɛkpɔ Jehovah.
10. Nɛ̌ nugbǒɖiɖɔ Biblu wlantɔ́ lɛ tɔn ka hɛn nùɖiɖi mǐtɔn lidǒ dó nǔ e ye wlan lɛ é wu gbɔn?
10 Nǔ ɖevo e nɔ hɛn nùɖiɖi mɛtɔn lidǒ é wɛ nyí akɔnkpinkpan mɛ e wlan Biblu ɔ lɛ é tɔn kpo lee ye ɖɔ nugbǒ gbɔn é kpo. Wema wlantɔ́ hwexónu tɔn gègě wɛ ɖɔ bɔnyiji nú axɔsu yetɔn lɛ bo kpa susu nú acɛkpikpa yetɔn lɛ. Amɔ̌, gbeyiɖɔ Jehovah tɔn lɛ ɖɔ nugbǒ hwebǐnu. Ye ɖò gbesisɔmɛ bo ɖɔ nùwanyido mɛ yetɔn lɛ tɔn, bo tlɛ lɛ́ ɖɔ axɔsu yetɔn lɛ tɔn lɛ. (2 Tan 16:9, 10; 24:18-22) Ye tlɛ lɛ́ ɖɔ nùwanyido yeɖesunɔ tɔn lɛ kpo Mawu sɛntɔ́ ɖevo lɛ tɔn kpo vaàn. (2 Sam. 12:1-14; Mak. 14:50) Nɔví dɔnkpɛvu ɖé ɖò Grande-Bretagne bo ɖɔ: “Nugbǒɖiɖɔ mɔhun hán ɖesu. Enɛ na mǐ ganjɛwu d’eji ɖɔ Jehovah gɔ́n wɛ Biblu ɔ gosin nugbǒ.”
11. Nɛ̌ mɛ winnyawinnya lɛ ka sixu bló gbɔn bɔ nugbodòdó Biblu tɔn lɛ na xɔ akwɛ ɖò nukún yetɔn mɛ d’eji?
11 Ðó nugbodòdó e nɔ xlɛ́ ali mɛ lɛ é ɖò Biblu ɔ mɛ wutu ɔ, mɛ gègě ko kudeji ɖɔ Mawu gɔ́n wɛ é gosin. (Xà Ðɛhan 19:8-12.) Nɔví nyɔnu ɖyɔvǐ ɖé ɖò Japon bo wlan ɖɔ: “Hwenu e mɛ ce lɛ zán nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ é ɔ, mǐ ɖó awǎjijɛ tawun. Mǐ ɖu vivǐ fífá, bǔninɔ, kpo wanyiyi kpo tɔn.” Nugbodòdó Biblu tɔn lɛ zinzan nɔ cyɔn alɔ mǐ jí bɔ mǐ nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛn nùvú mɛ ǎ, bɔ xɛxó e ko sɔ́ mɛ gègě dó ɖó kannumɔ lɛ é nɔ lɛ́ kpé mǐ wu ǎ. (Ðɛh. 115:3-8) Tamɛ-núkplɔnmɛ e ɖɔ ɖɔ Mawu ɖě kún tíìn ó é ka nɔ wà nǔ dó gbɛtɔ́ lɛ wu à? Nùkplɔnmɛ mɔhun lɛ, ɖi nǔ lɛ jɔ nú yeɖée, nɔ ba na sɔ́ ayihɔngbɛ ɔ dó ɖó nǔmɛsɛn alɔkpa ɖé na, bo nɔ kpa susu e nyí Jehovah tɔn lɛ é n’i. Mɛ e nɔ ɖɔ Mawu ɖě kún tíìn ó lɛ é nɔ ɖɔ ɖɔ mǐɖesunɔ sín alɔ mɛ wɛ nǔ e mǐ na nyí sɔ é ɖè. É ɖò mɔ̌ có, ye nɔ na nukúnɖiɖo ɖejid’ewu ɖě mɛ ɖɔ sɔgudo ɖagbe ɖé na tíìn ǎ.
LEE È SIXU SƆ́ XÓ JLƐ́ DÓ XÓ WU XÁ MƐ ÐEVO LƐ GBƆN É
12, 13. Ali ɖagbe tɛ nu mɔ̌ è ka sixu ɖɔ xó xá azɔ̌mɛvigbɛ́ mɛtɔn, mɛ̌sigbɛ́ mɛtɔn, alǒ mɛ ɖevo lɛ dó nùɖíɖó alǒ Biblu jí ɖè?
12 Nɛ̌ a ka sixu sɔ́ xó jlɛ́ dó xó wu xá mɛ ɖevo lɛ hwenu e a ɖò xó ɖɔ nú ye wɛ dó nùɖíɖó lɛ kpo Biblu kpo jí wɛ é b’ɛ na kpa we gbɔn? Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, ma yawu ɖɔ ɖɔ emi tuùn nǔ e mɛ ɖevo lɛ ɖi nǔ na é ó. Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ emi ɖi nǔ ɖɔ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée, amɔ̌, ye nɔ lɛ́ ɖi nǔ ɖɔ Mawu tíìn. Ye nɔ lin ɖɔ Mawu bló bɔ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée bo huzu nǔɖògbɛ tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ emi ɖi nǔ ɖɔ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée, ɖó ye nɔ ɖɔ ɖɔ enyi nǔ ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, è kún na nɔ kplɔ́n mɛ ɖò wemaxɔmɛ ó. Mɛɖé lɛ tíìn bo sɔ́ nɔ ɖi nǔ nú Mawu ǎ, ɖó sinsɛn ko flú ye wutu. Enɛ wu ɔ, hwenu e a ɖò xó ɖɔ xá mɛɖé wɛ dó fí e gbɛ̀ jɔ sín é wu é ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ a ni kàn nùɖé lɛ byɔ ɛ hwɛ̌. Mɔ dò nú nǔ e mɛ enɛ ɖi nǔ na é. Enyi a nyɔ́ xomɛ bo lɛ́ ɖótó è ɔ, é sixu sè xó towe.
13 Enyi é cí ɖɔ mɛɖé ɖò nǔɖɔ ba we wɛ ɖó a ɖi nǔ ɖɔ Gbɛɖotɔ́ ɖé tíìn wutu ɔ, a sixu kanbyɔ ɛ kpo sísí kpo ɖɔ éyɛ ni tinmɛ lee Gbɛɖotɔ́ ɖé mɛvo ɔ gbɛ̀ sixu bɛ́ gbɔn é. Cobonu nǔɖògbɛ nukɔntɔn ɔ na lɛ́ na ɖevo ɔ, é ɖó na kpéwú bo bló éɖesunɔ ɖɔhunkɔ ɖevo lɛ. Mɛ̌si e nɔ kplɔ́n chimie mɛ é ɖé ɖɔ ɖɔ nǔ elɔ lɛ ɖò nǔ e sín hudo nǔɖògbɛ enɛ na ɖó lɛ é mɛ: (1) nǔ anyǔ ɖɔhun ɖé bo na cyɔn alɔ jǐ tɔn, (2) nǔwukpikpé bo na mɔ hlɔnhlɔn lobo na lɛ́ zán, (3) nǔ e na zɔ́n b’ɛ na ɖ’acɛ dó ninɔmɛ éɖesunɔ tɔn kpo lee é na sù gbɔn é kpo jí é, (4) nǔwukpikpé bo na vɔ́ nǔ enɛ ɖevo lɛ bló. É ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Lee nǔɖògbɛ e tlɛ hwe hú bǐ é gɛ́dɛ́ sɔ́ é nɔ jiwǔ tawun nú mɛ.”
14. Enyi a mɔ ɖɔ emi kún sɔnǔ ɖ’ayǐ ganji bo na ɖɔ xó dó nǔ lɛ jɔ nú yeɖée alǒ Gbɛɖotɔ́ ɖé tíìn jí ó ɔ, etɛ a ka sixu wà?
14 Enyi a mɔ ɖɔ emi kún sɔnǔ jɛ nukɔn ó bɔ xóɖiɖɔ dó nǔ lɛ jɔ nú yeɖée alǒ Gbɛɖotɔ́ ɖé tíìn jí ka ba we ɔ, a sixu zán xójlɛdoxówu e bɔkun bɔ Pɔlu zán é. É wlan ɖɔ: “È mɔ xɔ ɖé ɖò te hǔn, mɛɖé jɛn gbá; Mawu wɛ ka nyí mɛ e bló nǔ bǐ é.” (Ebl. 3:4) Xójlɛdoxówu mɔhun sɔgbe tawun bo nɔ lɛ́ w’azɔ̌ ɖesu! Nugbǒ ɔ, taglomɛ e bí ganji é ɖé jɛn na tò nǔ e gɛ́dɛ́ é ɖé. A sixu lɛ́ zán wema e sɔgbe xá xó ɔ é ɖé. Nɔví nyɔnu ɖé ɖɔ xó dó alɔnuwema wè e xó mǐ ɖɔ wá yì é jí xá dɔnkpɛvu ɖé; dɔnkpɛvu ɔ ɖɔ ɖɔ emi kún ɖi nǔ ɖɔ Mawu ɖě tíìn ó bɔ emi lɛ́ yí gbè ɖɔ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée. Aklunɔzán gblamɛ ɖokpo mɔ̌ gudo ɔ, dɔnkpɛvu ɔ ɖɔ: “Dìn ɔ, un ɖi nǔ ɖɔ Mawu tíìn.” É jɛ Biblu kplɔ́n jí, bo wá huzu ɖokpo ɖò nɔví sunnu mǐtɔn lɛ mɛ.
15, 16. Etɛ mǐ ka ɖó na wà hwɛ̌ cobo tinmɛ nú mɛɖé ɖɔ Biblu ɔ gosin Mawu gɔ́n? Etɛ gbé mǐ ka ɖó na nya?
15 A sixu lɛ́ zán wlɛnwín ɖokpo ɔ lɛ, hwenu e a ɖò xó ɖɔ xá mɛ e nɔ xò nǔ kpɔ́n dó Biblu wu é ɖé wɛ é. Mɔ dò nú nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é kpo xota e sixu jɛji n’i lɛ é kpo hwɛ̌. (Nùx. 18:13) Enyi é yí wǎn nú nùnywɛ xwitixwiti sín nǔ lɛ ɔ, é sixu sè xó towe hwenu e a na ɖɔ nǔ ɖěɖee ɖexlɛ́ ɖɔ Biblu ɔ sɔgbe ɖò nùnywɛ xwitixwiti linu lɛ é. Kpɔ́ndéwú ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e sɔgbe lɛ é kpo tan e sɔgbe lɛ é kpo wɛ ɖò Biblu mɛ lɛ é sixu jɛji nú mɛ ɖevo lɛ. Alǒ a sixu ɖɔ xó dó nugbodòdó Biblu tɔn ɖěɖee nɔ xlɛ́ ali mɛ lɛ é jí, ɖi ɖěɖee ɖò Mawuxó e Jezu ɖɔ ɖò só jí é mɛ lɛ é.
16 Flín ɖɔ nǔ e gbé nya wɛ a ɖè é wɛ nyí ɖɔ xó towe ni byɔ ayi mɛ lɛ tɔn mɛ bonu ye ni yí; mǐ tɔ́n nǔ dɔn xá ye gbé ǎ. Enɛ wu ɔ, nɔ tɛ́tó ganji. Nɔ kàn nùjɔnǔ lɛ byɔ, bo nɔ ɖɔ xó kpo gbè fífá kpo, kpodo sísí kpan, ɖò taji ɔ, hwenu e a ɖò xó ɖɔ nú mɛxomɔ lɛ wɛ é. Nú a wà mɔ̌ ɔ, ye na ɖibla ba bo na ɖó sísí nú linlin towe lɛ. Ye na lɛ́vɔ mɔ ɖɔ a lin tamɛ kpɔ́n ganji dó nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é jí. Nùɖé wɛ nyí enɛ bɔ mɛ winnyawinnya gègě ko bló ǎ. Nugbǒ ɔ, hɛn dó ayi mɛ ɖɔ é kún ɖò dandan ɖɔ a ni na xósin mɛ ɖěɖee nɔ ba kpowun bo na ko nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é ó.
SƆ́ NUGBǑ Ɔ DÓ ÐÓ TOWE
17, 18. (a) Etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na sɔ́ nugbǒ ɔ dó ɖó towe? (b) Nùkanbyɔ tɛ jí xota e bɔ d’ewu é ka na ɖɔ xó dó?
17 Nùkplɔnmɛ taji Biblu tɔn lɛ kɛɖɛ tuùntuùn nɔ zɔ́n bonu nùɖiɖi mɛtɔn nɔ lidǒ ǎ. Enɛ wu ɔ, nɔ kije va mɛ nú Xó Mawu Tɔn ɔ ganji, cí nǔ ɖɔ a ɖò dɔkun e hwla é ɖé ba wɛ ɖɔhun. (Nùx. 2:3-6) Nɔ zán azɔwanú ɖevo e sixu ɖè ɖò gbè towe mɛ lɛ é, ɖi Watchtower Library DVD jí tɔn, WEMAXƐXWETƐN ƐNTƐNƐTI JÍ TƆN Watchtower Tɔn, gɔ́ nú Index des publications Watch Tower alǒ Anademẹwe Dodinnanu Tọn Na Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ. Gɔ́ na ɔ, blǒ tuto bo na xà Biblu ɔ blebu. A sixu sɔ́ sun 12 ɖó te bo tɛnkpɔn bo wà mɔ̌. Nǔ e nɔ hɛn nùɖiɖi mǐtɔn lidǒ sɔ Xó Mawu Tɔn xixa lɛ é sukpɔ́ ǎ. Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé lin tamɛ kpɔ́n dó hwenu e é ɖò dɔnkpɛvu mɛ é jí, bo ɖɔ: “Biblu ɔ xixa hwebǐnu ɖò nǔ ɖěɖee d’alɔ mì bɔ un mɔ ɖɔ Xó Mawu Tɔn wɛ é nyí é mɛ. Tan Biblu tɔn e un kplɔ́n sín hwenu e un ɖò vǔ tawun lɛ é wá nyì nùjɔnǔ ɖò nukún ce mɛ. Nǔ taji e d’alɔ mì bɔ un dó sixu yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo lɛ é ɖokpo nɛ.”
18 Mɛjitɔ́ lɛ emi, nukɔnyiyi vǐ mitɔn lɛ tɔn ɖò gbigbɔ lixo na sín mi wu tawun. Nɛ̌ mi ka sixu d’alɔ ye bɔ ye na hɛn nùɖiɖi yetɔn lidǒ gbɔn? Xota e bɔ d’ewu é na tinmɛ.


text:
A ka Tuùn À?
Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, nɛ̌ è ka nɔ bló wema mlámlá lɛ gbɔn? Nɛ̌ è ka nɔ zán ye gbɔn?
Wɛnɖagbe-Wema Luki tɔn ɖɔ ɖɔ Jezu vlɔ́n gbeyiɖɔ Ezayíi sín wema (alǒ wema mlámlá ɖò gbè dòdó ɔ mɛ) bo xà nǔ ɖ’emɛ bɔ enɛ gudo ɔ é mlá. Ðò Wɛnɖagbe-Wema Jaan tɔn sín vivɔnu ɔ, Jaan lɔ ɖɔ wema (alǒ wema mlámlá) sín xó, bo ɖɔ ɖɔ emi kún sixu kpéwú bo wlan nǔ e Jezu jlɛ́ lɛ é bǐ dó wema mlámlá emitɔn mɛ ó.
Nɛ̌ è ka nɔ bló wema mlámlá lɛ gbɔn? È nɔ tlɛ́ anyǔ, anyǔwéma alǒ fɛ́n ɖó kpɔ́ bo nɔ bló b’ɛ nɔ cí bándi ɖɔhun. Enɛ gudo ɔ, è nɔ mlá ɖó alɔkpa ɖé dó kpò kɔ bɔ fí e è wlan nǔ dó é nɔ nɔ xomɛ. Nùwlanwlan lɛ nɔ ɖi ga ǎ, bɔ ɖě nɔ ɖò ɖě glɔ. Enyi wema mlámlá ɔ ɖi ga ɔ, kpò nɔ ɖò tó ɖokpo ɖokpo sín vivɔnu bɔ nǔxatɔ́ ɔ nɔ sɔ́ alɔ ɖokpo dó ɖò vlɔ̀nvlɔ́n wɛ, bo nɔ sɔ́ wegɔ ɔ dó ɖò mlàmlá wɛ kaka jɛ hwenu e é na mɔ fí e ba wɛ é ɖè é.
The Anchor Bible Dictionary ɖɔ: “Nǔ e nyɔ́ ɖò wema mlámlá ɖé mɛ é wɛ nyí ɖɔ, ye nɔ ɖiga sɔmɔ̌ [hwɛhwɛ ɔ, é nɔ yì mɛtlu 10 mɔ̌] bo sixu hɛn wema [Biblu tɔn] ɖokpo blebu, bɔ nú è mlá ɔ, é nɔ hwe sìn.” Ði kpɔ́ndéwú ɔ, dobanunǔ xlɛ́ ɖɔ wema mlámlá e ga tɔn na yì mɛtlu 9 adaɖé mɔ̌ é jí wɛ è na ko wlan Wɛnɖagbe-Wema Luki tɔn ɖó. Hweɖelɛnu ɔ, è nɔ kpa wema mlámlá ɖé sín tó aga tɔn kpo dò tɔn kpo bo nɔ sɔ́ awinnya ɖé dó ɖíɖí bo nɔ dó aho.
Mɛ̌ Ðětɛ lɛ ka Sixu ko Nyí “Vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ” E Xó È Ðɔ Ðò Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Glɛkigbe Mɛ É?
Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ jɛ vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖó jí é ɔ, mɛ ɖokpo géé wɛ nɔ wà vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó sín azɔ̌, bɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ ɔ, mɛ ɔ nɔ bló kaka jɛ kú. (Kɛ́nsísɔ́ 35:25) Aalɔ́ɔn wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e wà azɔ̌ enɛ é. Enɛ gudo ɔ, tɔ́kúnúvisɔ́ wɛ é nɔ nyí bɔ vǐsunnuɖaxo ɔ wɛ è nɔ sɔ́. (Tíntɔ́n 29:9) Sunnu e ɖò kúnkan Aalɔ́ɔn tɔn mɛ lɛ é gègě wɛ wà vɔsanúxwlémawutɔ́zɔ́, loɔ, ye mɛ kpɛɖé jɛn nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó.
Hwenu e jonɔ lɛ jɛ acɛ kpa nú Izlayɛli-ví lɛ jí é ɔ, acɛkpatɔ́ e ma nyí Izlayɛli-ví ǎ lɛ é wɛ nɔ sɔ́ Jwifu lɛ vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó bo nɔ lɛ́ kɔ́n gǎn ye, lee é jló ye gbɔn é. É ɖò mɔ̌ có, é cí ɖɔ ye nɔ sɔ́ ye ɖò xwédo nukúnɖeji cyancyan ɖé lɛ mɛ hwɛhwɛ, bɔ xwédo enɛ lɛ gègě nɔ gosin kúnkan Aalɔ́ɔn tɔn mɛ. É ɖò gaàn ɖɔ, xógbe “vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ” ɔ nɔ dó gesí mɛ nukúnɖeji e ɖò vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ mɛ lɛ é. Vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ sixu ko nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ gbɛ́ta 24 lɛ sín gǎn lɛ, xwédo vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó tɔn lɛ sín mɛ nukúnɖeji lɛ, kpo vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó e è ko kɔ́n gán lɛ é kpo, ɖi Hanna.


text:
1Chnɛ̀ jlǒ waě tɛ̀ɛ mɔ̀ Fɛlesǐi wǎn klee teteǎ tee nyoo tìe sɔna Jlǔsnɛ mǒ ǔ diaě Jùsu mɔ̀ ǔ tbɛɛa Ɔ dǐ. 2Nù jěa Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyoo tìe ǔ sea kwete jla ǔ dia dɛ keǒ Fɛlesǐi wǎn je nyopò bu nuu plě u mǐi dɛ di. 3Fɛlesǐi wǎn klee Jùwɛ nyo tùu wùɛ u jlɛ kwete klě tǔn tɛ̀ɛ mǒ plě ǔ di dɛ. U ni ɛ keǒ bu tùǒ uu blětà noǎ bo ï uu bòlibo tee uu. 4Bɛ̌ nu bǔ sɔn lě noǎ plooa mǒ, plě uu nyu mǐ dɛ di, ɔ kɔn bɔ jla kwete klě tǔn tɛ̀ɛ wlòmo. È u kɔna teteǎ fòfoa u chěn'aa bu tùaǒo bo wòje ïà monoo mǒ naě kài klee kpɔ̌kea klee ně wan tǎn tù kwijě plě klee kɛn bo pɛn gbàgbɔà u diiǒo dɛ kɛn ii de jlajla. I kɔna i blěe de jlajla dɔ̌ klě uu blětà dɛ wlòmo. 5Tèǒ nì kɔn tè Fɛlesǐi wǎn klee teteǎ tee nyo gbɛ̀a Jùsu wan u je, “Mɛ kɔɔ̌n tè Nè mɔ̀ cheěn nyoà uǔ tùǔ kɛǒ ämo bòliboo blětà teteǎ? Uu nyu bɔ̌ ke dɛ di ɔɔ̌ jla chìa keǒ teteǎ dǎa.” 6È Ɔ tùa u kɛ̀ɛn Ɔ je, “Amo ä jěè kɛn ä daà kàan chènyoà, ɛ wɛɛn'aǒ le keǒ Aesaeǎ bɔ sàla wan keǒ a jleě mǒ bɔ dǎla bò ɛ̈ moo, ‘Nyopòà uu wun sosǒ nɛ̀ u ni ǔ tùiǒǒ bo, kɛɛ uu wlè tmɔɔ noǒ mɔ̀. 7U tee uu blětà teteǎ, ii tè uu wɛ̀ sèsa kěàǎ mɔ̀ ɛ se dɛ kɛn bo nyna.’ ” 8È Jùsu je, “Nyesoaa teteǎà Ɔ nye amoo nì a sɛ̀ǒ snǔ mɔ̀ ɛ̈ di ɛɛ numa a miǒ blětà teteǎ bo tù. 9A pɛ̀n le tɛɛ wakǎ ba nuu a miǒ Nyesoaa teteǎǒ Ɔ nye amoo snǔ mɔ̀ sà a miǒ aa chɛ̀ɛ blětà teteǎ bo tù! 10È ke a ni ɛ nunuɛ nɛ̀à, Nyesoa tmɔɔ̌a Mɔ̀sě Ɔ je, ‘Tùo nàǎ klee gbèǐ,’ plě ‘Nyu wùɛ ɔ̈ miǒ ɔɔ naǎ klee gbeǐ win kukwǐ jleě mǒ boɔba, ba dbǎ lɔ.’ 11Kɛɛ kě aa blětà teteǎ dɛ̌ i je, dɛǒ aa nyu kɔn'ɔ bɔ sɛ̀ɛ ɔɔ naǎ klee gbeǐ mǒ kě bɔ dǎ u je ɛɛ tè ɛ̈ moo, ‘Kɔbàn’ ɛ̈ sɛ̀n'ɛ nynɛ̌, ‘Ě nye ɛ Nyesoa ɛ̌ wɛ̀ mɔ̀le,’ 12è aǎ sɔɔn kɛ̀ǒ ɔ mɔ̀ mǒ ɔɔ̌ nuǒ ɔɔ naǎ klee gbeǐ dɛ jleě mǒ. 13È aa blětà noǎǒ ii bo tùtuɛ klee ii teea nì a ni ǎ sɛ̀ǒ Nyesoaa win snǔ mɔ̀. Dɛɛ doǒ nɛ̀ a ni blětà noǎ fòfoa tìi mǒ ǎ sɛ̀ǒ Nyesoaa win snǔ mɔ̀ ke.” 14È Jùsu dala diblɛ̌ǒ de, kě Ɔ dɛ̌a Ɔ je, “Nyu wùɛ bɔ poǒ nɔkǔ jebo ɔ mǐ tèà Ě boɛɛ le jbo. 15Ɛ se dɛà nyu dii ɛɛ̌ nu ɔ se sìnɛ wɛ̀ nyu mǒ klě Nyesoa jǐ kɛn, kɛɛ tèà sonwɛ lěe tùonyugbe wan mǒ nì ni ɔ ɔ̌ se sìnɛ wɛ̀. 16Nyu wùɛ bɔ̈ kɔn nɔkǔ, è bɔ poǒ nɔkǔ jebo tɛɛ tɛɛ.” 17Tà Jùsu sɔnaǒo diblɛ̌ǒ gbàa mǒ, Ɔ̀ muaě koǔ bo, è Ɔɔ mɔ̀ cheěn nyo diaě Ɔ mɔ̀ ǔ gbàla Ɔ wan keǒ dǎtèkpaǒ Ɔ poaa ɛɛ tè mɔ̀, 18è kě Ɔ dɛ̌a u je Ɔ je, “Deě aa chɛ̀à aǎ jbo kɛ tèà le ke? A se kɛ i ji ɛ̈ moo dɛà tùonyugbe dii ɛ slě wɔ̀ bɛ nu ɔ se sìnɛ wɛ̀ nyu mǒ klě Nyesoa jǐ kɛn le? 19Mɛ kɔɔ̌n tèǒ joo nɛ̀ moo ɛmo didi dɛǒ ɛɛ̌ muě tùonyugbe wlò jleě, kɛɛ ɛ miě ɔɔ wòba wlòmo plě ɛ̌ nymɛɛ ɔ mǒ ɔ̌ mi ɛ bo poba klě chònu.” È dɛ Jùsu boɛaa nɛ̀ moo Ɔ jěa lɛ ɛ̈ moo didi noǎ wùɛ wɛ̀a sìnɛ keǒ nyu bɔ di mɔ̀. 20È Jùsu je, “Dɛà sonwɛ lěe tùonyugbee wlò jleě mǒ nɛ̀ ni ɔ se sìnɛ wɛ̀ nyu mǒ. 21Mɛ kɔɔ̌n tèǒ joo nɛ̀ moo klě tùonyugbee wlò jleě klě dɛ kukǔ dlǒ le sìɛnsiɛn klee gblà popoɛ klee jlijlɛ̌ klee mnùngma popoɛ 22klee wlawle nunuɛ klee wnɔwnǔ klee kmɔ̌ kukǔ klee nyopò tùu kɛn jlijlɛ̌ klee jě nyu wùɛ bɔ kɔn'ɔ tǒn klee chea klee nyu je bɛtɛ̌ɛa klee de jaě sùsu plě klee slě dɛ wùɛ mɔ̀ kɔn klě i sonwɛě mǒ. 23È noǎ kukwǐ wùɛà klě i sonwɛě tùonyugbee wlò jleě mǒ, nì ni ɔ se sìnɛ wɛ̀ nyo mǒ.” 24È Jùsu sea jlǎ nyu bɔ jia lɛ Nyu tae Ɔ mooa, ii tè Ɔ muaě blěǒ kɛn ï tbɛɛaa diěǒ monoo Taè dǐ Ɔ̌ palaě koǔ tɛ̀ɛ bo. Kɛɛ Ɔɔ tè seaě wowɛ̌ wɔ̀. 25Klě nynɔ tɔ̀ɔ nea lě ɔ̈ kɔn nynejuju kǔ sùsu nea lěe ja. Tà ɔ wɔɔ̌na bòo Jùsuu nynɛ̌ sosǒ, è nɔ̀ǒ dia lě ɔ̈ kɔaǒ Ɔ kwne jemǒ bo. 26Nynɔǒ ɔ mooa kuadakɔ̌ nynɔ, ɔ sɔna mǒ Finisà wakǎ kɛn ɛ̈ neěe Siwlìa blǒ kɛn, nɔ̀ bɛ̀tea Ɔ le keǒ Bɔ sàlaě ɔɔ nynejujuǒ kǔ sùsuǒ ja. 27Kɛɛ kě Jùsu dɛ̌a nynɔǒ je Ɔ je, “Klekle dɛ nɛ̀ moo Bo nye Ně jlǔ Ǐsòwɛ̌ kwɛɛn didi dɛ. Ɛ seǒ le wɛɛn ne keǒ Bo dǔ Ně nyopò Ǐsòwɛ̌ kwɛɛn'ɛ didi dɛ mǒ Bo tuǔn'ǒ ɛ gbùo jemǒ ü moo kuodakwɛ̌.” 28È nynɔǒ ɔ tùa Ɔ kɛ̀ɛn ɔ je, “Koɔn, kàan tè nìǒ bòɔ, kɛɛ gbùoǒ jěe i pɛn'ǒ ngmà fuo wɔ̀ɔn bo noǎǒ blee jlǔǒ kwa le ǐ di li.” 29È kě Ɔ dɛ̌a nynɔǒ je Ɔ je, “Keǒ nù Mǒo kɛ̀ɛn tùtuɛ, ii tè muě koǔ bo, kǔ sùsuǒ ɛ sɔn'ě nè nynejuǒ ja mǒ no.” 30Ii tè ɔ muaě koǔ bo ɔ̌ jɛɛaě ɔɔ jǔǒ kɛn bo pɛn gbàgbɔ kɛn ɔ̌ pɛna bo kǔ sùsuǒ ɛ̌ sɔnaě ɔ ja mǒ. 31È Jùsu sɔnaě Taè diěe wakěǒ kɛn mǒ Ɔ̌ bɛɛ̌a lě diěǒ monoo Saedɛ̀n wlòmo tìe klee Ɔ̌ bɛɛ̌a lě Dikaplà wakǎ wlòmo tìe Ɔ̌ mua lě Jàlalǐi jbǒ wien. 32Klě nyopòo tìe jalaě Ɔ jbɛju tɔ̀ɔ mɔ̀ ɔ̈ sǔn'aa plě ɔ̈ seaa wien boɔboɔ ji ǔ bɛ̀tea Lɔ Bɔ poaǒ ɔ son jleě mǒ bo Ɔ mǐa ɔ pean. 33Ii tè Jùsu sàlaǒ jbɛjuǒ diblɛ̌ǒ slè Ɔ̌ kpaeaǒ ɔ wakǎ mǒ Ɔ̌ palaě ɔ chìajɔ nɔkǔ mǒ Ɔ̌ wnana tontmɔ chìa jleě Ɔ̌ kɔla i ɔ̀ mɛ je. 34È Jùsu tanaě jɔkɛn le Ɔ̌ wlǎla fònfno bo, è kě Ɔ dɛ̌a jbɛjuǒ je Ɔ je, “Afaatà,” klě Ɔɔ blětà win wlòmo ɛ sɛ̀n nynɛ̌, “Wɔ̌n le, boɔ.” 35È tǐi doo tǐ jleě è nɔ̀ǒ kɔn nɔkwǐ knana, è ɔɔ mɛɛ tùn nɛ̀ǒ jlea bo ɔ̌ boɛa wien le tɛɛ tɛɛ. 36È Jùsu tmɔɔ̌a nyopòǒ neaǒo tùɔn'ǒ kɛn buǔ tmɛɛ̌a nyu wùɛ dɛǒ ɛɛ tè, kɛɛ ke Ɔ nia uu tmɔɔ̌a kě u nia imo tèǒ le gbɛ̀tɛɛa. 37Wlòlekaen noǎǒ Ɔ niaa i kàea u bo wan chɔɔ dɔ̌, è kě u dɛ̌a u je, “Dɛ wùɛ Ɔ nii ɛ nmɔ le jǐ, nyopòà ü sǔn'u u wɛ̌n le, è nyopòà see wien boɔboɔ ji u boɛ wien le!”
Copyrighted Material
Learn More


text:
NǓKPLƆNKPLƆN 20
Nɛ̌ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ka Nɔ Wà Azɔ̌ Gbɔn Égbé?
Xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, kplékplé kpɛví “mɛsɛ́dó lɛ kpodo [mɛxo] lɛ kpan” tɔn ɖò Jeluzalɛmu wɛ wà azɔ̌ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɖɔhun, bo nɔ ɖɔ xó taji lɛ gbò dó agun Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ tɔn bǐ tamɛ. (Mɛsɛ́dó 15:2) Xóɖɔɖókpɔ́ dó nǔ e Biblu ɖɔ é jí kpo alixlɛ́mɛ gbigbɔ Mawu tɔn tɔn kpo wɛ nɔ zɔ́n bɔ ye nɔ ɖó gbè kpɔ́ dó ɖɔ xó ɖé gbò. (Mɛsɛ́dó 15:25) Kpɔ́ndéwú enɛ ɔ wɛ mǐ nɔ xwedó égbé.
Mawu nɔ zán ɛ dó wà jlǒ tɔn. Mawuxó ɔ nɔ ɖu ayi mɛ nú nɔví sunnu yí ami dó ɖè ɖěɖee nyí Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ é tawun, bɔ ye ko mɔ nǔ gègě kpɔ́n dó lee è ɖó na wà azɔ̌ mǐtɔn gbɔn é kpo lee è ɖó na kpé nukún dó gbigbɔ sín nǔ lɛ wu gbɔn ɔ kpo. Ye nɔ kplé aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ bo nɔ gbéjé hudo kplékplé nɔví e ɖò gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é tɔn kpɔ́n. Lee é nyí gbɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ kplɔ́n nǔ e junjɔn Biblu jí lɛ é mǐ gbɔn wema-sɛ́dó-mɛ lɛ kabǐ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo gblamɛ. Enɛ nɔ zɔ́n bɔ mɛ Mawu tɔn lɛ nɔ lin nǔ bo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́. (Mɛsɛ́dó 16:4, 5) Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ kpé nukún dó nùɖuɖu gbigbɔ tɔn wu, nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ bǐ nú azɔ̌ Axɔsuɖuto ɔ jijla tɔn, bo nɔ lɛ́ kpé nukún dó nɔví sunnu lɛ ɖíɖé dó tɛn nukúnkpénuwutɔ́ tɔn mɛ wu.
É nɔ xwedó alixlɛ́mɛ gbigbɔ Mawu tɔn tɔn. Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ nɔ ganjɛ Nǔbǐwukpétɔ́ Wɛkɛ ɔ tɔn Jehovah, kpo gǎn agun ɔ tɔn Jezu kpo wu nú alixlɛ́mɛ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3; Efɛzinu lɛ 5:23) Ye nɔ mɔ yeɖée dó mɔ gǎn mɛ Mawu tɔn lɛ tɔn ǎ. Ye kpo Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ bǐ kpo wɛ “nɔ xwedó Lɛngbɔví ɔ [Jezu] gbɔn fí e é xwè ɔ bǐ.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 14:4) Ðɛ e mǐ nɔ xò dó Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tamɛ lɛ é nɔ sù nukún tɔn mɛ tawun.
Mɛ ɖětɛ lɛ ka nyí Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ?
Nɛ̌ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ka nɔ ba alixlɛ́mɛ Mawu tɔn gbɔn égbé?


text:
A ka Tuùn À?
Nùwalɔ Jwifu lɛ tɔn tɛ ka zɔ́n bɔ Jezu gbɛ́ nǔ xwíxwlé?
SƆGBE kpo Mɔyizi Sɛ́n ɔ kpo ɔ, nǔ xwíxwlé lɛ ɖó tɛn e jɛxa ye é. É ɖò mɔ̌ có, nǔ xwíxwlé wá huzu nǔwiwa gbè bǐ gbè tɔn ɖé ɖò gbɛzán mɛ e nɔ gbɛ̀ ɖò Jezu hwenu lɛ é tɔn mɛ, bɔ ye nɔ xwlé nǔ dó xó yetɔn lɛ bǐ jí bonu mɛ lɛ ni mɔ tɛn dó kú dó nǔ e ɖɔ wɛ ye ɖè é jí ganji. Linlin yetɔn wɛ nyí ɖɔ mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ è na ɖeji dó xó e mɛɖé ɖɔ é wu, amɔ̌, azɔn wè wɛ Jezu gbɛ́ nǔ mɔhun. É nyɔ́ wà ɔ, é ɖɔ: “Enyi xó mitɔn nyí ‘ɛɛn’ hǔn, ni nyí ‘ɛɛn’, é ka nyí ‘eeǒ’ hǔn, ni nyí ‘eeǒ’.”—Mat. 5:33-37; 23:16-22.
Sɔgbe xá Theological Dictionary of the New Testament ɔ, “linlin e Jwifu lɛ ɖó, bo na xwlé nǔ dó dó zǒgbe xó ɖebǔ e ye ɖɔ lɛ é jí é” syɛn tawun; è sixu mɔ ɖò akpáxwé Talmud tɔn ɖěɖee xlɛ́ nǔ xwíxwlé e è sixu kpɔ́n dó mɔ nǔ xwíxwlé e è na wà nǔ sɔgbe xá dandan lɛ é kpo ee è ma na wà nǔ sɔgbe xá dandan ǎ lɛ é kpo mɛ.
Jezu ɖokponɔ wɛ gbɛ́ nǔwiwa mɔhun lɛ ǎ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenuxó-wlantɔ́ Jwifu Flavious Josephus ɖɔ dó gbɛ̌ta Jwifu lɛ tɔn ɖé wu ɖɔ: “Ye nɔ nyì alɔ nú nǔ xwíxwlé, bo nɔ lin ɖɔ é nyla hú adingban ɖiɖó, ɖó ye nɔ ɖɔ ɖɔ nú nyikɔ Mawu tɔn jɛn mɛɖé na xwlé cobɔ è na ɖi xó tɔn hǔn, adingbannɔ wɛ mɛ enɛ ɔ ko nyí.” Silaki ví ee nyí ɖokpo ɖò nùwlanwlan Jwifu lɛ tɔn e Mawu ma sɔ́ dó ayi mɛ nú mɛ ǎ lɛ é mɛ é ɖɔ xó mɔhun (23:11): “Mɛ e nɔ ɖò [nǔ xwlé] wɛ hwebǐnu é nɔ dó asá sɛ́n hwɛhwɛ.” Enɛ wu ɔ, Jezu gbɛ́ bo ɖɔ mɛɖé ni ma sɔ́ nǔ xwíxwlé dó mɔ nǔ vlɛkɛsɛ́ɛ ɖé na ó. Nú mǐ nɔ ɖɔ nugbǒ hwebǐnu ɔ, é sɔ́ na byɔ ɖɔ mǐ ni nɔ xwlé nǔ cobonu è na ɖi xó mǐtɔn lɛ ǎ.


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
3 Agbɛnɛ, Petro kɛ Yohane miikwɔ kɛmiiya sɔlemɔwe lɛ yɛ sɔlemɔ ŋmɛlɛtswaa lɛ mli, ŋmɛlɛtswaa ni ji nɛɛhu lɛ nɔ,
2 ni atere nuu ko ni ji akpake kɛjɛ fɔmɔ mli. Daa gbi lɛ, amɛkɛ lɛ baŋmɛɔ sɔlemɔwe lɛ shinaa ni atsɛɔ lɛ Fɛfɛo lɛ masɛi, koni enyɛ ebi mɛi ni boteɔ sɔlemɔwe lɛ ní amɛfee lɛ ejurɔ.
3 Be ni ehiŋmɛi gba Petro kɛ Yohane nɔ akɛ amɛmiihe amɛbote sɔlemɔwe lɛ, ebɔi amɛ bimɔ ní amɛfee lɛ ejurɔ.
4 Shi Petro kɛ Yohane fɛɛ kwɛ lɛ tɛ̃ɛ ni amɛkɛɛ: “Kwɛmɔ wɔ.”
5 No hewɔ lɛ, ekwɛ amɛ gãa kɛ gbɛkpamɔ akɛ ebaaná nɔ ko kɛjɛ amɛdɛŋ.
6 Shi Petro kɛɛ: “Jwiɛtɛi kɛ shika tsuru lɛ, mibɛ eko, shi nɔ ni miyɔɔ lɛ, no miŋɔhãa bo nɛɛ. Yɛ Yesu Kristo, Nazarenyo lɛ gbɛ́i mli lɛ, nyiɛmɔ!”
7 Kɛkɛ ni emɔ eninejurɔ mli ni ewó enɔ edamɔ shi. Amrɔ lɛ, enaji kɛ enanetalɔi lɛ amli wala;
8 ni ehuru edamɔ shi, ni ebɔi nyiɛmɔ, ni ekɛ amɛ bote sɔlemɔwe lɛ, ní eenyiɛ ní eetumɔ ní eejie Nyɔŋmɔ yi.
9 Ni mɛi lɛ fɛɛ na lɛ ní eenyiɛ ní eejie Nyɔŋmɔ yi.
10 Ni amɛbɔi lɛ yoomɔ akɛ lɛ ji nuu ni tsutsu ko lɛ etaa sɔlemɔwe lɛ Agbó Fɛfɛo lɛ naa ebiɔ ni afee lɛ ejurɔ lɛ, ni amɛhe jɔ̃ amɛhe ni amɛnaa kpɛ amɛhe naakpa yɛ nɔ ni eba nuu lɛ nɔ lɛ hewɔ.
11 Be ni nuu nɛɛ hiɛ Petro kɛ Yohane mli lolo lɛ, mɛi lɛ fɛɛ ké yuu kɛba amɛŋɔɔ yɛ he ni atsɛɔ jɛmɛ Solomon Koishi lɛ, ní amɛnaa ekpɛ amɛhe waa.
12 Be ni Petro na enɛ lɛ, ekɛɛ mɛi lɛ akɛ: “Israel hii, mɛni hewɔ enɛ feɔ nyɛ naakpɛɛ nɛkɛ, ni mɛni hewɔ nyɛkwɛɔ wɔ tamɔ nɔ ni wɔ diɛŋtsɛ wɔhewalɛ naa loo wɔ-Nyɔŋmɔjamɔ su wɔkɛhã nuu nɛɛ nyiɛɔ nɛɛ?
13 Abraham kɛ Isak kɛ Yakob Nyɔŋmɔ lɛ, wɔtsɛmɛi a-Nyɔŋmɔ lɛ, ewo e-Tsulɔ Yesu hiɛ nyam, mɔ ni nyɛŋɔ lɛ nyɛhã ni nyɛkwa lɛ yɛ Pilato hiɛ, eyɛ mli akɛ lɛ lɛ ekpɛ mli akɛ ebaaŋmɛɛ ehe lɛ.
14 Hɛɛ, nyɛkwa nakai mɔ krɔŋkrɔŋ kɛ jalɔ lɛ, ni nyɛbi ni aŋɔ nuu ni ji gbɔmɔgbelɔ lɛ moŋ ahã nyɛ,
15 ni nyɛgbe Hiɛnyiɛlɔ-Nukpa kɛhã wala lɛ. Shi Nyɔŋmɔ tee lɛ shi kɛjɛ gbohii ateŋ, ni wɔji anɔkwa sane nɛɛ he odasefoi.
16 Ni atsɔ egbɛ́i lɛ nɔ, kɛ agbɛnɛ hu hemɔkɛyeli ni wɔyɔɔ yɛ egbɛ́i lɛ mli lɛ nɔ ahã nuu nɛɛ ni nyɛnaa ni nyɛle lɛ hu lɛ ená hewalɛ. Emli hemɔkɛyeli lɛ ni ehã nuu nɛɛ he ewa lɛ jogbaŋŋ yɛ nyɛ fɛɛ nyɛhiɛ nɛɛ.
17 Ni agbɛnɛ, nyɛmimɛi, mile akɛ lé ni nyɛleee hewɔ ni nyɛfee lɛ, tamɔ nyɛnɔyelɔi lɛ hu fee lɛ nɔŋŋ.
18 Shi yɛ nɛkɛ gbɛ nɔ lɛ, Nyɔŋmɔ ehã nibii ni etsɔ gbalɔi lɛ fɛɛ naa etsɔ hiɛ etswa amɛhe adafi akɛ, e-Kristo lɛ baana nɔ lɛ eba mli.
19 “No hewɔ lɛ, nyɛtsakea nyɛtsui ni nyɛkpalea koni agbe nyɛhe eshai lɛ, koni tsuiwoo bei ajɛ Yehowa diɛŋtsɛ ŋɔɔ aba
20 ní etsu Kristo lɛ, Yesu, mɔ ni ahala ahã nyɛ lɛ kɛba.
21 Mɔ nɛ ji mɔ ni esa akɛ ŋwɛi ato lɛ kɛyashi bei ni abaasaa nibii fɛɛ ni Nyɔŋmɔ wie he yɛ egbalɔi krɔŋkrɔŋi ni hi shi yɛ blema lɛ anaa lɛ.
22 Yɛ anɔkwale mli lɛ, Mose kɛɛ akɛ: ‘Yehowa Nyɔŋmɔ baawó gbalɔ ko ni tamɔ mi kɛbaajɛ nyɛnyɛmimɛi lɛ ateŋ ahã nyɛ. Esa akɛ nyɛbo nɔ fɛɛ nɔ ni ebaakɛɛ nyɛ lɛ toi.
23 Anɔkwa, mɔ fɛɛ mɔ ni booo nakai Gbalɔ lɛ toi lɛ, abaakpãtã ehiɛ kwraa kɛbaajɛ mɛi lɛ ateŋ.’
24 Ni gbalɔi babaoo ni wie lɛ fɛɛ lɛ, kɛjɛ Samuel kɛ mɛi ni nyiɛ esɛɛ lɛ anɔ lɛ, amɛ hu amɛjaje gbii nɛɛ faŋŋ amɛtsɔɔ.
25 Nyɛji gbalɔi lɛ kɛ kpaŋmɔ ni Nyɔŋmɔ kɛ nyɛtsɛmɛi lɛ kpaŋ lɛ bii, be ni ekɛɛ Abraham akɛ: ‘Ni oseshi lɛ nɔ abaatsɔ ajɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ wekui fɛɛ’ lɛ.
26 Be ni Nyɔŋmɔ tsu e-Tsulɔ lɛ, etsu lɛ kɛba nyɛŋɔɔ klɛŋklɛŋ, koni ebajɔɔ nyɛ kɛtsɔ kpalemɔ ni eeehã nyɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ akpale kɛjɛ enifɔjianii lɛ amli lɛ nɔ.”
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
Bɔfoi 3
Ga
Kanemɔ Biblia Lɛ Yɛ Biɛ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
Ani obaasumɔ ni okane sane nɛɛ yɛ %% mli?
3 Nakai nɔŋŋ nyɛ ŋamɛi lɛ hu, nyɛŋɔa nyɛhe nyɛwoa nyɛwumɛi ashishi, koni kɛ́ amɛteŋ mɛi komɛi booo wiemɔ lɛ toi lɛ, atsɔ nyɛjeŋba nɔ ní nine ashɛ amɛnɔ ní wiemɔ fataaa he,
2 ejaakɛ amɛ diɛŋtsɛ amɛnaa nyɛjeŋba ni he tse lɛ kɛ agbɛnɛ hu bulɛ ni mli kwɔ ní nyɛjieɔ lɛ kpo lɛ.
3 Nyɛkahãa nyɛhewulamɔ lɛ fea kponɔgbɛ nɔ—yigbɔɔ kɛ shika tsuru nibii ní akɛwulaa he loo atadei fɛfɛji ní awoɔ—
4 moŋ lɛ, nyɛhãa efea tsuiŋ gbɔmɔ ní aŋɔtee, yɛ mumɔ ni yɔɔ kpoo ni he jɔ lɛ hewulamɔ ní fiteee lɛ mli, nɔ ni jara wa yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ lɛ.
5 Ejaakɛ tsutsu lɛ, nɛkɛ ji bɔ ni yei krɔŋkrɔŋi ni ná hiɛnɔkamɔ yɛ Nyɔŋmɔ mli lɛ wula amɛhe, ni amɛŋɔ amɛhe amɛwo amɛwumɛi ashishi,
6 tamɔ bɔ ni Sara bo Abraham toi, ní etsɛ lɛ nuŋtsɔ lɛ. Ni nyɛtsɔmɔ Sara bii, gbii abɔ ni nyɛyaa nɔ nyɛfeɔ ekpakpa, ní nyɛhãaa nɔ ko awo nyɛhe gbeyei lɛ.
7 Nakai nɔŋŋ nyɛ wumɛi lɛ hu, nyɛyaa nɔ nyɛkɛ nyɛŋamɛi lɛ ahia shi yɛ nilee naa. Nyɛkɛ woo awoa yoo akɛ gbɛ́ ni waaa tamɔ nyɛ, ejaakɛ amɛ hu amɛkɛ nyɛ fɛɛ ji wala ní akɛduro nyɛ lɛ niyelɔi, koni akatsimɔ nyɛsɔlemɔi lɛ agbɛ.
8 Naagbee lɛ, nyɛ fɛɛ nyɛnáa jwɛŋmɔ kome, nyɛnua he nyɛhãhãa nyɛhe, nyɛnáa nyɛmimɛi ahedɔɔ, musuŋtsɔlɛ, kɛ heshibaa.
9 Nyɛkɛ efɔŋ akatoa efɔŋ najiaŋ, aloo jɛmɔ yɛ jɛmɔ najiaŋ. Moŋ lɛ, nyɛjɔa kɛtoa najiaŋ, ejaakɛ enɛ hewɔ atsɛ nyɛ, koni nyɛná jɔɔmɔ.
10 Ejaakɛ “mɔ fɛɛ mɔ ni sumɔɔ wala, ní eesumɔ ni ena gbii kpakpai lɛ, esa akɛ ebu elilɛi he kɛje nibii gbohii ahe, kɛ enaabu hu koni ekawie lakamɔ wiemɔi.
11 Etsi ehe kɛje nibii gbohii ahe, ní efee ekpakpa; eya nɔ etao toiŋjɔlɛ ní etiu no sɛɛ.
12 Ejaakɛ Yehowa hiŋmɛii yɛ jalɔi anɔ, ni ekɛ etoii boɔ fai ní amɛkɛ hiɛdɔɔ kpaa lɛ lɛ toi, shi mɛi ni feɔ nibii gbohii lɛ, Yehowa jieɔ ehiɛ ekaa amɛ.”
13 Anɔkwa, kɛji nyɛhiɛ dɔɔ ekpakpafeemɔ he lɛ, namɔ baaye nyɛ awui?
14 Shi kɛ́ jalɛ hewɔ nyɛna nɔ po lɛ, nyɛyɛ miishɛɛ. Shi nyɛkashea nɔ ni woɔ amɛhe gbeyei lɛ gbeyei, asaŋ nyɛkahaoa.
15 Shi moŋ, nyɛbua Kristo lɛ yɛ nyɛtsuiiaŋ akɛ Nuŋtsɔ ni yɔɔ krɔŋkrɔŋ, ni be fɛɛ be lɛ nyɛsaa nyɛhe nyɛtoa koni nyɛná hetoo nyɛhã mɔ fɛɛ mɔ ni biɔ nyɛ hiɛnɔkamɔ ni nyɛyɔɔ lɛ he sane lɛ, shi nyɛkɛ mlijɔlɛ kɛ bulɛ ni mli kwɔ afea nakai.
16 Nyɛyaa nɔ nyɛhiɛa henilee kpakpa mli, koni nɔ fɛɛ nɔ mli ní amɛwieɔ amɛshiɔ nyɛ yɛ lɛ, nyɛjeŋba kpakpa akɛ Kristo sɛɛnyiɛlɔi lɛ ahã mɛi ni wieɔ shiɔ nyɛ lɛ ahiɛ agboi.
17 Ejaakɛ ehi akɛ nyɛaana nɔ akɛni nyɛmiifee ekpakpa lɛ hewɔ, kɛ́ Nyɔŋmɔ miisumɔ akɛ eŋmɛ no gbɛ, moŋ fe nɔ ni nyɛbaana nɔ akɛni nyɛmiifee efɔŋ lɛ hewɔ.
18 Ejaakɛ Kristo gbo shi kome nyɔŋlo yɛ eshai ahewɔ, lɛ jalɔ lɛ yɛ mɛi ni ejaaa lɛ anajiaŋ, bɔ ni afee ni enyiɛ nyɛhiɛ kɛya Nyɔŋmɔ ŋɔɔ. Agbe lɛ yɛ heloo mli, shi ahã ehiɛ kã yɛ mumɔ mli.
19 Ni nɛkɛ shihilɛ nɛɛ mli ejɛ etee eyashiɛ etsɔɔ mumɔi ni awo amɛ tsuŋ lɛ,
20 mɛi ni tsutsu lɛ amɛgbo toi be ni Nyɔŋmɔ toɔ etsui shi kɛmɛɔ yɛ Noa gbii lɛ amli, be mli ni akpɛɔ adeka lɛ, nɔ mli ni abaa mɛi fioo ko, ni ji susumai kpaanyɔ ayi yɛ kɛtsɔ nu lɛ mli lɛ.
21 Amrɔ nɛɛ, nɔ ni nakai nifeemɔ lɛ feɔ he mfoniri, ni ji baptisimɔ lɛ hu miihere nyɛyiwala (jeee kɛtsɔ heloo lɛ nɔ muji jiemɔ nɔ, shi moŋ kɛtsɔ fai ni akpaa Nyɔŋmɔ kɛhã henilee kpakpa lɛ nɔ), kɛtsɔ Yesu Kristo shitee lɛ nɔ.
22 Etee ŋwɛi, ni eyɛ Nyɔŋmɔ ninejurɔ nɔ, ni aŋɔ ŋwɛibɔfoi kɛ hegbɛi kɛ hewalɛi awo eshishi.
Kɛmaje Mɔ Ko
Kɛmaje Mɔ Ko
ŊMALƐ KRƆŊKRƆŊ LƐ—JEŊ HEE SHISHITSƆƆMƆ
1 Petro 3
Ga
Kanemɔ Biblia Lɛ Yɛ Biɛ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Xónusɔ́ɖóte Akpáxwé 12gɔ́ ɔ Tɔn
Jezu kplɔ́n nǔ mɛ lɛ dó Axɔsuɖuto jixwé tɔn wu. É lɛ́ kplɔ́n ye ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ ɖɔ nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ mímɛ́, bonu Axɔsuɖuto tɔn ni wá lobonu jlǒ tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí. Enyi mɛjitɔ́ ɖé wɛ nú we hǔn, tinmɛ lè e ɖɛ enɛ sín jijɛnu na hɛn wá nú mǐ é nú vǐ towe. Jezu lɔn bonu Satáan xò gbejininɔ tɔn yí ǎ. É cyan mɛsɛ́dó tɔn lɛ bɔ ye nyí Axɔsuɖuto ɔ sín hagbɛ̌ nukɔntɔn lɛ. Ðǒ ayi lee Jezu nɔ ɖókan dó sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ wu gbɔn é wu. Ðó Jezu jló na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ wutu ɔ, é gbɔ azɔn nú ye, na nùɖuɖu mɛ e ɖò xovɛ lɛ é bo tlɛ lɛ́ fɔ́n mɛ sín kú. Gbɔn nùjiwǔ enɛ lɛ bǐ gblamɛ ɔ, é ɖè nǔ ɖěɖee Axɔsuɖuto ɔ na wá wà nú gbɛtɔ́ lɛ é xlɛ́.
ƉÒ AKPÁXWÉ ELƆ
NUKPLƆNKPLƆN 74
Jezu Huzu Mɛsiya Ɔ
Etɛ ɖɔ wɛ Jaan ka ɖè bo ɖɔ Jezu nyí Lɛngbɔví Mawu tɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 75
Awovi Tɛ́n Jezu Kpɔ́n
Awovi tɛ́n Jezu kpɔ́n azɔn atɔn. Mɛtɛnkpɔn atɔn tɛ lɛ ka wɛ? Nɛ̌ Jezu ka wà nǔ gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 76
Jezu Nya Nǔsatɔ́ lɛ Sín Tɛmpli ɔ Mɛ
Etɛwu Jezu ka nya kanlin lɛ tɔ́n sín tɛmpli ɔ mɛ, bo flí akwɛɖyɔtɔ́ lɛ sín tavo lɛ xwè?
NUKPLƆNKPLƆN 77
Nyɔnu E Ðò Sɛ́tɔ̀ Kɔn É
É kpaca nyɔnu Samalíinu ɖé ɖɔ Jezu ɖɔ xó n’i. Etɛwu? Etɛ Jezu ka ɖɔ n’i, bo ma ko ɖɔ nú mɛ ɖevo ɖebǔ ǎ?
NUKPLƆNKPLƆN 78
Jezu Jla Wɛn Axɔsuɖuto ɔ Tɔn
Jezu ylɔ ahwanvu tɔn ɖé lɛ, bonu ye na nɔ dɔn gbɛtɔ́ lɛ lee ye nɔ wlí hweví gbɔn é. Nukɔnmɛ ɔ, é kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn 70 bonu ye na jla wɛnɖagbe ɖé.
NUKPLƆNKPLƆN 79
Jezu Bló Nùjiwǔ Gègě
É yì fí ɖebǔ ɔ, mɛ e ɖò azɔn jɛ wɛ lɛ é nɔ wá byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ emi bɔ é nɔ gbɔ azɔn nú ye bǐ. É tlɛ fɔ́n ɖyɔvivu ɖé wá gbɛ̀.
NUKPLƆNKPLƆN 80
Jezu Cyan Mɛsɛ́dó Wěwe
Etɛwu Jezu ka cyan ye? A ka flín nyikɔ yetɔn à?
NUKPLƆNKPLƆN 81
Mawuxóɖiɖɔ Só Jí Tɔn
Jezu kplɔ́n nǔ e xɔ akwɛ lɛ é mɛ ɖěɖee kplé lɛ é.
NUKPLƆNKPLƆN 82
Jezu Kplɔ́n Lee È Na Xoɖɛ Gbɔn É Ahwanvu Tɔn Lɛ
Nǔ ɖětɛ é ka ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ ɖò byɔbyɔ wɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 83
Jezu Na Nùɖuɖu Gbɛtɔ́ Afatɔ́n Mɔkpan
Etɛ nùjiwǔ enɛ ka kplɔ́n mǐ dó Jezu kpo Jehovah kpo wu?
NUKPLƆNKPLƆN 84
Jezu Ði Zɔnlin Gbɔn Tɔ̀ Jí
A sixu dó nukún mɛ, bo kpɔ́n lee nǔ na ko cí nú mɛsɛ́dó lɛ hwenu e ye mɔ nùjiwǔ enɛ é à?
NUKPLƆNKPLƆN 85
Jezu Gbɔ Azɔn nú Mɛ Ðò Gbɔjɛzángbe
Etɛwu nǔ e Jezu nɔ bló lɛ é ma ka nɔ víví nú mɛɖebǔ ǎ?
NUKPLƆNKPLƆN 86
Jezu Fɔ́n Lazáa Sín Kú
Hwenu e Jezu mɔ Mali bɔ é ɖò avǐ ya wɛ é ɔ, é lɔmɔ̌ jɛ avǐ ya jí. Amɔ̌, é sɔ́ lín ǎ bɔ avǐ e ya wɛ ye ɖè é huzu nǔkiko.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | JƆBU 6-10
Jɔbu Gbejinɔtɔ́ ɔ Ðɔ Nǔ E Ðò Akɔ́n Jí N’i É
Nǔ gbɛ́ dó Jɔbu, b’ɛ ɖò aluwɛ mɛ, lobo lɛ́ j’azɔn syɛnsyɛn; amɔ̌, é nɔ gbeji. Enɛ wu ɔ, Satáan tɛnkpɔn bá dó awakanmɛ kú i bonu é ni ma sɔ́ nɔ gbeji ó. Xɔ́ntɔn tɔn enyíì atɔn wá gɔ̌n tɔn. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, ye sè wuvɛ̌ xá ɛ ɖò mɛ bǐ nukúnmɛ. Enɛ gudo ɔ, ye jinjɔn Jɔbu kpá xwii nú azǎn tɛnwe, bo tlɛ ɖɔ xó ɖokpo vɔ́vɔ́ dó dó gbɔ n’i ǎ. Xó yetɔn e wá bɔ d’ewu lɛ é nyí mǎnyimɛ kpo hwɛdómɛ syɛnsyɛn kpo sín xó kɛɖɛ.
È gbidi kɔ nú Jɔbu syɛnsyɛn có, é nɔ gbeji nú Jehovah
Aluwɛ ɖaxó zɔ́n bɔ Jɔbu ɖó linlin agɔ. É wá gbeta e ma sɔgbe ǎ é kɔn ɖɔ Mawu kún keya nú gbejininɔ emitɔn ó
Ðó awakanmɛ kú Jɔbu wutu ɔ, é sɔ́ lin ɖɔ wuvɛ̌ emitɔn hɛn ɔ é na sín nǔ ɖevo lɛ wu ǎ
Jɔbu ɖò aluwɛ ɖaxó mɛ có, é lɛ́ ɖɔ wǎn e é yí nú Jehovah é xó nú mɛ e ɖò hwɛ dó è wɛ lɛ é


text:
Xónusɔ́ɖóte Akpáxwé 6gɔ́ ɔ Tɔn
Ee Izlayɛli-ví lɛ wá wá Akpádídó Yikúngban ɔ jí é ɔ, Goxɔ ɔ huzu hɔnkàn sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ tɔn ɖò finɛ. Vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ kplɔ́n Sɛ́n ɔ akɔta ɔ, bɔ hwɛɖɔtɔ́ lɛ nɔ xlɛ́ ali akɔta ɔ. Akpáxwé elɔ xlɛ́ nǔ ɖaxó e gbeta e kɔn mɛɖé wá é kpo nǔ e é wà lɛ é kpo sixu wà dó mɛ ɖevo lɛ wu é. Izlayɛli-ví ɖokpo ɖokpo ɖó azɔ̌ ɖé bo na wà nú Jehovah kpo hagbɛ̌ éɖesunɔ tɔn lɛ kpo. Tɛɖɛ̌ nǔ ɖagbe e Debola, Nɔemíi, Jozuwée, Ana, Jɛfutée sín vǐ nyɔnu ɔ kpo Samuwɛli kpo wà nú mɛ ɖevo lɛ é jí. Tɛɖɛ̌ jí ɖɔ mɛ e ma tlɛ nyí Izlayɛli-ví ǎ lɛ é ɖi Hlaxabu, Hwliti, Yaɛli kpo Gabawɔ́ɔnnu lɛ kpo wá gbeta ɔ kɔn bo na wà nǔ ɖó kpɔ́ xá Izlayɛli-ví lɛ, ɖó ye tuùn ɖɔ Mawu ɖò kpɔ́ xá ye wutu.
ƉÒ AKPÁXWÉ ELƆ
NUKPLƆNKPLƆN 29
Jehovah Sɔ́ Jozuwée
Mawu na alixlɛ́mɛ ɖé lɛ Jozuwée, bɔ ye sixu d’alɔ mǐ lɔ égbé.
NUKPLƆNKPLƆN 30
Hlaxabu Hwla Amɛ̌ Lɛ
Dǒ Jeliko tɔn lɛ mu. Amɔ̌, xwé Hlaxabu tɔn kpò ɖò te có dǒ ɖevo jí wɛ è ka mɛ̀ ɖó.
NUKPLƆNKPLƆN 31
Jozuwée kpo Gabawɔ́ɔnnu lɛ Kpo
Jozuwée xoɖɛ sɛ́dó Mawu ɖɔ: ‘Hwe, nɔte xwii!’ Mawu ka sè ɖɛ tɔn à?
NUKPLƆNKPLƆN 32
Gǎn Yɔyɔ̌ ɖé kpo Nyɔnu Akɔnkpantɔ́ Wè Kpo
Ee Jozuwée kú gudo é ɔ, Izlayɛli-ví lɛ jɛ vodun sɛ̀n jí. Gbɛ̀ wá vɛwǔ nú ye, amɔ̌, Hwɛɖɔtɔ́ Balaaki, nyɔnu gbeyiɖɔ Debola kpo Yaɛli kpo d’alɔ ye. Só goxɔ tɔn tɔn lɛ ɖokpo wɛ Yaɛli zán!
NUKPLƆNKPLƆN 33
Hwliti kpo Nɔemíi Kpo
Asúkúsi wè lɛkɔ yì Izlayɛli. Asúkúsi lɛ ɖokpo yì w’azɔ̌ ɖò gle mɛ, bɔ Bowozi ɖó ayi wǔ tɔn ɖò finɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 34
Jedenyɔ́ɔ Ðu Ðò Madiáani-Ví lɛ Jí
Ee Madiáani-ví lɛ hɛn gbɛ̀ vɛwǔ nú Izlayɛli-ví lɛ gudo é ɔ, ye savo nú Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ emi. Nɛ̌ ahwangɔnu Jedenyɔ́ɔ tɔn e ma d’agba ǎ é ka ɖu ɖò ahwanfuntɔ́ 135 000 jí gbɔn?
NUKPLƆNKPLƆN 35
Ana Xoɖɛ Bo Byɔ Vǐ Sunnu Ðokpo
Ɛlukana kplá Ana, Penina kpo xwédo ɔ kpo, bɔ ye yì Mawu sɛ̀n gbé ɖò Goxɔ ɔ mɛ ɖò Silóo. Ana xoɖɛ bo byɔ vǐ sunnu ɖokpo ɖò finɛ. Xwè ɖokpo gudo ɔ, é jì Samuwɛli!
NUKPLƆNKPLƆN 36
Akpá Jɛfutée Tɔn
Akpá tɛ Jɛfutée ka dó? Etɛwu? Nɛ̌ vǐ nyɔnu tɔn ka wà nǔ gbɔn dó akpá tɔ́ tɔn tɔn wu?
NUKPLƆNKPLƆN 37
Jehovah Ðɔ Xó nú Samuwɛli
Vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó Eli sín vǐ sunnu wè lɛ nɔ wà vɔsanúxwlémawutɔ́zɔ́ ɖò Goxɔ ɔ mɛ, amɔ̌, ye nɔ setónú nú sɛ́n Mawu tɔn lɛ ǎ. Samuwɛli ɖò vǔ cobo ka gbɔn vo, bɔ Jehovah ɖɔ xó n’i.
NUKPLƆNKPLƆN 38
Jehovah Bló Bɔ Sanmusɔ́ɔn Ðó Hlɔnhlɔn
Mawu bló bɔ Sanmusɔ́ɔn ɖó hlɔnhlɔn, bonu é na fun ahwan xá Filisitɛ́ɛn lɛ, amɔ̌, ee Sanmusɔ́ɔn ma kpɔ́n asì bo da ǎ é ɔ, Filisitɛ́ɛn lɛ wlí i


text:
Alɔdido Vǐ “Jonɔ lɛ” Tɔn
“Un sè ɖɔ vǐ ce lɛ ɖò gbɛ̀ zán wɛ ɖò nugbǒ mɛ ɔ, nùɖé sɔ́ nɔ hun xomɛ nú mì hú mɔ̌ ǎ.”—3 JAAN 4.
HAN LƐ: 88, 41
1, 2. (a) Wuvɛ̌ tɛ gègě vǐ e gosin jɔtɛn yetɔn bo ɖò tò ɖevo mɛ lɛ é tɔn ka nɔ mɔ? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ xota elɔ ka na gbéjé kpɔ́n?
“SÍN vǔ wɛ un nɔ ko dó gbè mɛjitɔ́ ce e sɛ̀ tɛn bo ɖò tò ɖevo mɛ lɛ é tɔn ɖò xwégbe kpo agun ɔ kpo mɛ” wɛ Joshua ɖɔ. “Amɔ̌, ee un bɛ́ wemaxɔmɛ é ɔ, un jɛ wǎn yí nú gbè xá ɔ mɛ tɔn jí. Ðò xwè klewun ɖé gudo ɔ, un nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn kɛɖɛ. Un sɔ́ nɔ sixu mɔ nukúnnú jɛ kplé lɛ mɛ ǎ, aca mɛjitɔ́ ce lɛ tɔn sɔ́ má mì ǎ.” Enyi Joshua kɛɖɛ wɛ nɔ ninɔmɛ mɔhun mɛ ǎ.
2 Ðò égbé ɔ, gbɛtɔ́ 240 000 000 jɛji wɛ gosin jɔtɛn yetɔn bo ɖò fí ɖevo. Nú mɛjitɔ́ ɖé wɛ a nyí bo ɖò tò ɖevo mɛ ɔ, nɛ̌ a ka sixu hun ali ɖagbe hugǎn ɔ nú vǐ towe lɛ bɔ ye na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo lobo “ɖò gbɛ̀ zán wɛ ɖò nugbǒ mɛ” gbɔn? (3 Jaan 4) Nɛ̌ mɛ ɖevo lɛ ka sixu d’alɔ gbɔn?
MƐJITƆ́ LƐ EMI, MI SƆ́ KPƆ́NDÉWÚ ÐAGBE ÐÉ Ð’AYǏ
3, 4. (a) Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu sɔ́ kpɔ́ndéwú ɖagbe ɖ’ayǐ nú vǐ yetɔn lɛ gbɔn? (b) Etɛ mɛjitɔ́ lɛ ma ka ɖó na ɖó nukún sín vǐ yetɔn lɛ sí ǎ?
3 Mɛjitɔ́ lɛ emi, kpɔ́ndéwú ɖagbe mitɔn ɖò dandan cobɔ vǐ mitɔn lɛ na jɛ zɔnlin ɖi gbɔn gbɛ̀ li ɔ jí jí. Nú vǐ towe lɛ mɔ ɖɔ “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn . . . nɔ mya nukún nú [we] jɛ nukɔn” ɔ, ye na kplɔ́n bá ganjɛ Jehovah wu ɖò hudo yetɔn ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn lɛ mɛ. (Mat. 6:33, 34) Enɛ wu ɔ, zǎn gbɛ̀ e ɖò jlɛ̌ jí é. Sɔ́ nǔ agbaza tɔn lɛ dó savɔ̌ dó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ takúnmɛ, ma sɔ́ gbigbɔ tɔn lɛ dó savɔ̌ ó. Dǒ gǎn bo ma nɔ ɖu axɔ ó. Ba “dɔkun ɖò Mawu gɔ́n” enɛ wɛ nyí ɖɔ tɛ́n kpɔ́n bonu nǔ towe ni nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ, bo ma ba dɔkun fí tɔn alǒ ‘xɔ susu ɖò gbɛtɔ́ lɛ gɔ́n’ ó.—Xà Maki 10:21, 22; Jaan 12:43.
4 Ma nú alɔnu towe ján kaka bonu a ba táan kpò nú vǐ towe lɛ gbeɖé ó. Nú vǐ towe lɛ wá gbeta ɔ kɔn bo na sɔ́ Jehovah ɖó tɛn nukɔntɔn ɔ mɛ, bo ma na ba susu xixɔ alǒ dɔkun nú yeɖée alǒ nú we ǎ hǔn, nǔ ye ni tuùn ɖɔ a nɔ gó ɖó ye wu. Nyì alɔ nú linlin e ma nyí Klisanwun tɔn ǎ, bo ɖɔ ɖɔ vǐ lɛ ɖó na bló bɔ mɛjitɔ́ lɛ na zán vivo mɛ ninɔ sín gbɛ̀ é. Flín, “enyi vǐ lɛ wɛ na sɔ́ nǔ e ye ɖó lɛ dó tɔ́jú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ na ǎ; loɔ, mɛjitɔ́ lɛ wɛ na sɔ́ nǔ e ye ɖó lɛ dó tɔ́jú vǐ yetɔn lɛ na.”—2 Kɔ. 12:14.
MƐJITƆ́ LƐ EMI, MI XÒ DOGBÓ GBÈ TƆN LƐ ZLƐ
5. Etɛwu mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na nɔ ɖɔ xó dó Jehovah wu xá vǐ yetɔn lɛ?
5 Lee è ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é ɔ, gbɛtɔ́ lɛ ɖò ahwan nyì wá tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ wɛ bɔ “ye mɛ ɖokpo ɖokpo [ka nɔ] dó gbè vovo.” (Zak. 8:23) Amɔ̌, gbemase sixu zɔ́n bɔ nugbǒ ɔ kpinkplɔn vǐ towe lɛ na vɛwǔ nú we. Vǐ towe lɛ wɛ nyí Biblu kplɔntɔ́ taji hugǎn e a sixu ɖó é, bɔ enyi ye “tuùn” Jehovah ɔ, é na zɔ́n bɔ ye na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. (Jaan 17:3) Bonu vǐ towe lɛ na dó tuùn nùkplɔnmɛ Jehovah tɔn lɛ ɔ, a ɖó na “nɔ ɖò xó ɖɔ d’ewu wɛ” ɖò hweɖebǔnu e ali tɔn hun é.—Xà Sɛ́nflínmɛ 6:6, 7.
6. Lè tɛ gbè towe kpinkplɔn ka sixu hɛn wá nú vǐ towe lɛ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
6 Vlafo vǐ towe lɛ na jló na kplɔ́n gbè xá ɔ mɛ tɔn ɖò wemaxɔmɛ kpo fí e ye ɖè é kpo, amɔ̌, gbè towe wɛ ye kplɔ́n dó nukɔn gbɔn nǔ wiwa ɖó kpɔ́ xá we hwɛhwɛ ɖò gbè towe mɛ gblamɛ. Hú mɔ̌ ɔ, nǎ tɛn vǐ towe lɛ nú ye ni nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá we kpo ayi bǐ kpo, ɖó gbè towe sise na hɛn lè gègě ɖevo lɛ wá nú ye. Enyi vǐ towe lɛ nɔ dó gbè wè ɔ, é na zɔ́n bɔ nǔwukpikpé nǔ linlin tɔn yetɔn kpo lee ye nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ gbɔn é kpo na kpɔ́n te. É sixu lɛ́ hun ali nú ye bɔ ye na gbló ada nú sinsɛnzɔ́ yetɔn. Carolina ee sín mɛjitɔ́ lɛ gosin jɔtɛn yetɔn bo ɖò tò ɖevo mɛ é ɖɔ: “Agun jonɔgbe tɔn ɖé mɛ ninɔ víví. É nɔ nyɔ́ tawun ɖɔ è ni d’alɔ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é.”
7. Enyi dogbó gbè tɔn ɖò tagba dó nú we wɛ ɖò xwédo towe mɛ ɔ, etɛ a ka sixu wà?
7 É ɖò mɔ̌ có, ɖó aca kpo gbè xá ɔ mɛ tɔn kpo jɛ vǐ e gosin jɔtɛn yetɔn bo ɖò tò ɖevo mɛ lɛ é má jí wutu ɔ, ɖé lɛ ɖò ye mɛ, bɔ jlǒ e ye nɔ ɖó bo na dó anɔ̌nugbe yetɔn e na ɖekpo, nǔwukpikpé e ye ɖó bo nɔ ɖɔ xó d’emɛ é lɔ tlɛ sixu ɖekpo. Mɛjitɔ́ lɛ emi, enyi nǔ enɛ wɛ ɖò vǐ mitɔn wà wɛ ɔ, mi ka sixu kplɔ́n, é hwe bǐ ɔ, ɖé lɛ ɖò gbè xá ɔ mɛ tɔn lɛ mɛ à? Nú a mɔ nukúnnú jɛ xóɖɔɖókpɔ́ vǐ towe lɛ tɔn mɛ, ayiɖeɖayi yetɔn lɛ mɛ, azɔ̌ e ye nɔ wà ɖò wemaxɔmɛ lɛ é mɛ lobo nɔ kpéwú bo nɔ ɖɔ xó xá mɛ̌si yetɔn lɛ tlɔlɔ ɔ, é na bɔkun nú we bɔ a na kplɔ́n ye dó Klisanwun li jí. Nugbǒ wɛ ɖɔ gbè yɔyɔ̌ ɖevo kpinkplɔn nɔ byɔ hwenu, gǎndido kpo mɛɖesɔhwe kpo. Amɔ̌, nú é sín nùɖé wu vlafo bɔ vǐ towe huzu tokunɔ ɔ, a ka na tɛ́n kpɔ́n bo kplɔ́n tokunɔgbe dó ɖɔ xó xá ɛ à cé? É jɛxa ɖɔ vǐ e nɔ ɖɔ xó dó gbè ɖevo mɛ ganji é ɔ, nǔ é lɔ tɔn ni ɖu ayi mɛ nú mɛ gbɔn mɔ̌, kabǐ? *
8. Enyi gbemase nɔ dó tagba nú we ɔ, nɛ̌ a ka sixu d’alɔ vǐ towe lɛ gbɔn?
8 È na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, é sixu nɔ ma nyɔ́ bló, bɔ mɛjitɔ́ e gosin jɔtɛn yetɔn bo wá tò ɖevo mɛ lɛ é ni sè gbè yɔyɔ̌ xá ɔ mɛ tɔn e vǐ yetɔn lɛ nɔ dó é ganji. Dogbó enɛ sixu zɔ́n bɔ é na vɛwǔ nú mɛjitɔ́ lɛ bɔ ye na kplɔ́n nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ee gɔngɔn bo ɖò “nǔwlánwlán mímɛ́” lɛ mɛ é vǐ yetɔn lɛ. (2 Tim. 3:15) Enyi ninɔmɛ enɛ mɛ wɛ a ɖè ɔ, a sixu lɛ́ kpó ɖò alɔ dó vǐ towe lɛ wɛ nú ye ni wá tuùn Jehovah lobo yí wǎn n’i. “Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e nɔ goɖokponɔ mǐtɔn ɖó dó gbè e dada ce kpo nyɛ kpo nɔ dó ganji é wu é ɖó dogbó, mǐdɛɛ lɛ lɔ ka nɔ dó gbè éyɛ tɔn ganji ǎ,” wɛ mɛxo e è nɔ ylɔ ɖɔ Shan é flín. “Amɔ̌, hwenu e mǐ nɔ mɔ, b’ɛ nɔ ɖò nǔ kplɔ́n wɛ, ɖò ɖɛ xò wɛ bo nɔ ɖò nǔ e wu é kpé é bǐ wà wɛ, bá bló sinsɛn-biblo xwédo tɔn ɖò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ é ɔ, mǐ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jehovah tuùntuùn nyí nǔ taji tawun.”
9. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu d’alɔ vǐ e sixu kplɔ́n nǔ dó gbè wè mɛ é gbɔn?
9 É sixu byɔ ɖɔ vǐ ɖé lɛ ni kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu dó gbè e ye nɔ dó ɖò wemaxɔmɛ é kpo ee ye nɔ dó ɖò xwégbe é kpo mɛ. Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ ɖé lɛ nɔ zán wema e è zin lɛ é, xóyidókanji lɛ, kpo video lɛ kpo dó gbè wè lɛ mɛ. É ɖò wɛn ɖɔ mɛjitɔ́ e gosin jɔtɛn yetɔn, bo ɖò tò ɖevo mɛ lɛ é ɖó na zán hwenu gègě, bo na lɛ́ dó gǎn tawun bo na dó d’alɔ vǐ yetɔn lɛ nú ye ni ɖó kancica syɛnsyɛn ɖé kpo Jehovah kpo.
GBÈ TƐ MƐ MI KA ÐÓ NA NƆ YÌ KPLÉ DÓ?
10. (a) Mɛ̌ ka na wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ gbè lě mɛ wɛ xwédo ɔ na nɔ yì kplé dó? (b) Etɛ é ka ɖó na wà cobo wá gbeta ɖé kɔn?
10 Hwenu e “jonɔ lɛ” ɖò zɔ dó Kúnnuɖetɔ́ e nɔ dó gbè yetɔn lɛ é ɔ, ye ɖó na dó gbɛ̌ xá agun e ɖò xá ɔ mɛ é. (Ðɛh. 146:9) Amɔ̌, nú agun e nɔ dó anɔ̌nugbe towe é ɖé sɛkpɔ finɛ ɔ, nùkanbyɔ ɖé ɖò te: Gbè tɛ mɛ é ka na nyɔ́ hugǎn ɖɔ xwédo ɔ ni nɔ yì kplé dó? Enyi tatɔ́ xwédo tɔn ɔ lin nǔ kpɔ́n kpo sɔxwixwe kpo, bo xoɖɛ lobo ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá asì tɔn kpo vǐ tɔn lɛ kpo gudo ɔ, é ɖó na wá gbeta ɖé kɔn. (1 Kɔ. 11:3) Nǔ tɛ lɛ jí tatɔ́ xwédo tɔn ɔ ka ɖó na lin nǔ kpɔ́n dó? Nugbodòdó tɛ lɛ é ka na zán? Mi nú mǐ ni gbéjé ɖé lɛ kpɔ́n.
11, 12. (a) Etɛ gbè ka sixu wà nú lee vǐ lɛ na kplɔ́n nǔ gbɔn ɖò kplé lɛ jí é? (b) Etɛwu vǐ ɖé lɛ ka sixu gbɛ́ ɖɔ emi kún na kplɔ́n anɔ̌nugbe mɛjitɔ́ emitɔn lɛ tɔn ó?
11 Mɛjitɔ́ lɛ ɖó na ba dò nú nǔ e hudo vǐ yetɔn lɛ tawun é. É ɖò wɛn ɖɔ enyi vǐ ɖé na bo nɔ dó gbè ɖebǔ ɔ, cobonu é na mɔ nukúnnú jɛ nugbǒ ɔ mɛ ganji ɔ, é nyí táan klewun e è nɔ zán ɖò kplé lɛ jí ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo ɖokpo mɛ dó kplɔ́n nǔ gbigbɔ tɔn lɛ é sín hudo kɛɖɛ wɛ é ɖó ǎ. Amɔ̌, ɖǒ ayi nǔ elɔ wu: Nú è nɔ bló kplé lɛ dó gbè e mɛ vǐ lɛ mɔ nǔ jɛ ganji é ɔ, kplé enɛ lɛ yiyi kpowun sixu zɔ́n bɔ ye na kplɔ́n nǔ gègě zɛ nǔ e mɛjitɔ́ yetɔn lɛ lin ɖɔ ye na kplɔ́n é wu. Enyi vǐ lɛ ma mɔ nǔ jɛ gbè e mɛ è nɔ bló kplé ɔ dó é mɛ ganji ǎ ɔ, nǔ sixu gbɔ mɔ̌ nyí. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 14:9, 11.) Anɔ̌nugbe vǐ ɖé tɔn sixu nɔ ma nyí gbè e mɛ é nɔ lin tamɛ dó é. Nugbǒ ɔ, vǐ ɖé lɛ sixu kplɔ́n xósin nina, wazexlɛ́ biblo kpo xó xwíxwlémɛ kpo dó anɔ̌nugbe tɔn mɛ fɛɛ có, xó e é nɔ ɖɔ ɖò azɔ̌ vovo enɛ lɛ hwenu e sixu nɔ ma nɔ gosin ayi tɔn mɛ.
12 Hú mɔ̌ ɔ, é nyí gbè kɛɖɛ wɛ nɔ wà nǔ dó ayi vǐ ɖé tɔn jí ǎ. Nǔ e jɛ dó Joshua e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é wu é nɛ. Dada tɔn Esther ɖ’ayi wu ɖɔ: “Vǐ lɛ ɔ, anɔ̌nugbe mɛjitɔ́ yetɔn lɛ tɔn, aca yetɔn kpo sinsɛn yetɔn kpo bǐ wɛ ɖó na má vǐ lɛ.” Enyi aca mɛjitɔ́ lɛ tɔn ma má dó vǐ lɛ ǎ ɔ, ye na ba na kplɔ́n anɔ̌nugbe mɛjitɔ́ yetɔn lɛ tɔn ǎ, ye ka na lɛ́ kplɔ́n nǔ dó sinsɛn yetɔn wu ǎ. Etɛ mɛjitɔ́ e jó jɔtɛn yetɔn lɛ dó bo ɖò tò ɖevo mɛ lɛ é ka sixu wà?
13, 14. (a) Etɛwu asú kpo asì kpo e gosin jɔtɛn yetɔn bo ɖò tò ɖevo mɛ é ɖé ka wá gbeta ɔ kɔn bɔ xwédo yetɔn jɛ kplé lɛ yì jí ɖò agun e nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn é ɖé mɛ? (b) Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka wà gbɔn bo kpó ɖò hlɔnhlɔn ɖó wɛ ɖò gbigbɔ lixo?
13 Mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ nɔ ba ganjininɔ gbigbɔ tɔn vǐ yetɔn lɛ tɔn hú nùjlomɛ yeɖesunɔ lɛ tɔn. (1 Kɔ. 10:24) Samuel e nyí tɔ́ Joshua kpo Esther kpo tɔn é ɖɔ: “Nyì kpo asì ce kpo kpɔ́n gbè e mɛ vǐ mǐtɔn lɛ na yì nukɔn ɖè ɖò gbigbɔ lixo é, bo xoɖɛ lobo byɔ nùnywɛ. Xósin ɔ wɛ nyí nǔ e mǐɖesunɔ mɔ ɖɔ é na sɔgbe é ǎ. Amɔ̌, hwenu e mǐ mɔ ɖɔ vǐ mǐtɔn lɛ kún nɔ ɖu kplé e è nɔ bló dó gbè mǐtɔn mɛ lɛ é sín lè kaka ɖé ó é ɔ, mǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na nɔ yì kplé ɖò agun e nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn é mɛ. Mǐ mɛ bǐ nɔ nɔ kpɔ́ bo nɔ yì kplé lɛ ɖò gbesisɔmɛ, bo nɔ lɛ́ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ. Mǐ nɔ lɛ́ ylɔ xɔ́ntɔn xá ɔ mɛ tɔn lɛ, bɔ mǐ nɔ ɖu nǔ ɖó kpɔ́ lobo nɔ lɛ́ ɖi sa. Nǔwiwa enɛ lɛ bǐ d’alɔ vǐ mǐtɔn lɛ, bɔ ye wá tuùn nɔví lɛ bo lɛ́ tuùn ɖɔ Jehovah kún nyí Mawu emitɔn kɛɖɛ kpowun ó, loɔ, é lɛ́ nyí Tɔ́ emitɔn kpo Xɔ́ntɔn emitɔn kpo. Mǐ mɔ ɖɔ nǔ enɛ nyí nǔ taji tawun hú vǐ mǐtɔn lɛ ni kplɔ́n anɔ̌nugbe mǐtɔn.”
14 Samuel ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Bonu nyì kpo asì ce kpo na kpó ɖò hlɔnhlɔn ɖó wɛ ɖò gbigbɔ lixo ɔ, mǐ nɔ lɛ́ yì kplé lɛ dó anɔ̌nugbe mǐtɔn mɛ. Táan nɔ ján mǐ tawun bɔ nǔ nɔ lɛ́ cikɔ nú mǐ. Amɔ̌, mǐ dokú nú Jehovah ɖɔ é dó nú gǎndido mǐtɔn lɛ kpo vɔsisa mǐtɔn lɛ kpo. Vǐ mǐtɔn atɔn lɛ bǐ wɛ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ.”
NǓ E MƐ WINNYAWINNYA LƐ SIXU WÀ É
15. Etɛwu nɔví nyɔnu e nɔ nyí Kristina é ka mɔ ɖɔ emi sixu wà nǔ gègě hugǎn ɖò agun e nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn é ɖé mɛ?
15 Vǐ mɛxo lɛ sixu wá mɔ ɖɔ emi sixu sɛ̀n Jehovah hugǎn ɖò agun e nɔ dó gbè e mɛ ye mɔ nǔ jɛ ganji é ɖé mɛ. Enyi é wá jɛ ɖò mɔ̌ hǔn, mɛjitɔ́ yetɔn lɛ ɖó na lin ɖɔ vǐ emitɔn lɛ gbɛ́ wǎn nú emi ǎ. “Un mɔ nǔ jɛ nǔ taji ɖé lɛ mɛ dó anɔ̌nugbe mɛjitɔ́ ce lɛ tɔn mɛ, amɔ̌, gbè enɛ e è nɔ dó ɖò kplé lɛ jí é hugǎn mì,” wɛ Kristina flín. “Hwenu e un ɖó xwè 12 é ɔ, un yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé dó gbè e mǐ nɔ dó ɖò wemaxɔmɛ é mɛ. Azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ bɔ un mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nugbǒ ɔ wɛ nyí nǔ e sè wɛ un ɖè lɛ é! Huzuhuzu ɖevo lɛ́ wá hwenu e un jɛ ɖɛ xò jí dó gbè e mǐ nɔ dó ɖò wemaxɔmɛ é mɛ jí é. Un sixu ɖɔ xó nú Jehovah sín ayi ce mɛ dìn lo!” (Mɛ. 2:11, 41) Hwenu e Kristina wá nyí mɛxo é ɔ, é ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá mɛjitɔ́ tɔn lɛ dó ninɔmɛ ɔ wu, lobo wá gbeta ɔ kɔn dìn bá sɛ̀ tɛn jɛ agun e nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn é ɖé mɛ. É flín ɖɔ: “Nǔ kplɔnkplɔn dó Jehovah wu dó gbè e mǐ nɔ dó ɖò wemaxɔmɛ é mɛ sísɛ́ mì bɔ un na wà nǔ.” É sɔ́ lín ǎ bɔ Kristina huzu gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn awǎjijɛnɔ ɖé.
16. Etɛwu nɔví nyɔnu e nɔ nyí Nadia é ka hun xomɛ ɖɔ emi nɔ agun e nɔ dó mɛjitɔ́ emitɔn lɛ sín gbè é mɛ?
16 Mɛ winnyawinnya lɛ emi, mi ka lin ɖɔ kplé lɛ yiyi dó agun e nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn é ɖé mɛ wɛ na nyɔ́ nú mi hugǎn à? Enyi mɔ̌ wɛ hǔn, mi kàn nǔ e wu wɛ é byɔ miɖée? Tɛnsisɛ yì agun mɔhun mɛ ka na d’alɔ mì bɔ un na lɛ́ sɛkpɔ Jehovah d’eji wɛ à? (Ja. 4:8) Alǒ a lin na sɛ̀ tɛn yì dɔ̌n bonu nukún ni ma sɔ́ nɔ jǐ we sɔmɔ̌ ó, alǒ azɔ̌ lɛ ni ɖekpo nú we wutu wɛ à? “Hwenu e nyì kpo nɔví ce lɛ kpo jɛ winnyawinnya jí é ɔ, mǐ jló na sɛ̀ tɛn jɛ agun e nɔ dó gbè xá ɔ mɛ tɔn é mɛ,” wɛ Nadia e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò Betɛli dìn é ɖɔ. Amɔ̌, mɛjitɔ́ yetɔn lɛ tuùn ɖɔ mɔ̌ wiwa kún na wà ɖagbe nú ye ɖò gbigbɔ lixo ó. “Dìn ɔ, é víví nú mǐ ɖesu ɖɔ mɛjitɔ́ mǐtɔn lɛ w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo kplɔ́n gbè yetɔn mǐ, bɔ mǐ nɔ agun e nɔ dó jonɔgbe é mɛ. É hɛn lè wá nú gbɛzán mǐtɔn bo hun ali gègě nú mǐ bonu mǐ na d’alɔ mɛ ɖevo nú ye na tuùn Jehovah.”
LEE MƐ ÐEVO LƐ SIXU D’ALƆ GBƆN É
17. (a) Mɛ̌ Jehovah ka ɖè azɔ̌ vǐ lɛ kplɔnkplɔn tɔn na? (b) Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu ba alɔdo bo kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ dó nugbǒ ɔ mɛ gbɔn?
17 Mɛjitɔ́ lɛ wɛ Jehovah jɔwu bɔ ye na kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ dó nugbǒ ɔ mɛ, enyi gǎn’paa, gǎn’maa alǒ mɛ ɖevo ɖebǔ ǎ. (Xà Nùnywɛxó 1:8; 31:10, 27, 28.) É ɖò mɔ̌ có, mɛjitɔ́ ɖěɖee ma sè gbè e è nɔ dó ɖò xá ɔ mɛ é ǎ lɛ é sixu ɖó hudo alɔdo tɔn, bɔ xó ɔ na byɔ ayi vǐ yetɔn lɛ tɔn mɛ. Alɔdo mɔhun byɔbyɔ nyí ta ɖiɖe sín azɔ̌ gbigbɔ tɔn yetɔn mɛ ǎ; é nyɔ́ wà ɔ, é sixu nyí akpáxwé ɖé ɖò gǎndido bo na “gbɛ́ nǔ nú ye, bo na kplɔ́n ye lee Aklunɔ jló gbɔn é” mɛ. (Efɛ. 6:4) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛjitɔ́ lɛ sixu byɔ mɛxo agun tɔn lɛ ɖɔ ye xlɛ́ ali emi dó lee emi na kpé nukún dó sinsɛn-biblo xwédo tɔn wu gbɔn é wu, bo lɛ́ byɔ alɔdo dó lee vǐ yetɔn lɛ na mɔ gbɛ̌ ɖagbe lɛ gbɔn é wu.
18, 19. (a) Nɛ̌ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee ɖó linlin ɖagbe lɛ é ka sixu bló gbɔn bɔ mɛ winnyawinnya lɛ na ɖu lè yetɔn? (b) Etɛ mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na kpó ɖò wiwa wɛ?
18 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛjitɔ́ lɛ sixu ylɔ xwédo ɖevo lɛ nú ye na nɔ kpɔ́ xá ye ɖò sinsɛn-biblo xwédo tɔn yetɔn hwenu hwɛhwɛ. Gɔ́ na ɔ, mɛ winnyawinnya gègě yì nukɔn, ɖó hagbɛ̌ gbigbɔ tɔn yetɔn ɖěɖee ɖò jlɛ̌ jí, bo sixu ko nɔ kplá ye yì kúnnuɖegbe lobo nɔ lɛ́ ɖ’alɔ ɖò ayiɖeɖayi ɖagbe lɛ mɛ xá ye é wu. (Nùx. 27:17) “Un flín nɔví ɖěɖee dɔn mǐ dó awa yetɔn lɛ mɛ lɛ é,” wɛ Shan e xó mǐ ɖɔ wá yì é flín. “Hwenu e ye nɔ d’alɔ mì bɔ un nɔ sɔnǔ nú xóɖiɖɔ e un na xwlé mɛ ɖò kplé jí lɛ é ɔ, hwebǐnu wɛ un nɔ kplɔ́n nǔ gègě d’eji. Un nɔ lɛ́ ɖu vivǐ ayihun ɖěɖee mǐ nɔ da ɖó kpɔ́ ɖi gbɛ̌ta ɖè é tɔn.”
19 É ɖò wɛn ɖɔ mɛ ɖěɖee mɛjitɔ́ lɛ sɔ́ bɔ ye na d’alɔ vǐ yetɔn lɛ é ɖó na nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú vǐ lɛ hwebǐnu ɖɔ ye ni nɔ ɖó sísí nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ; ye ɖó na nɔ ɖɔ xó ɖagbe lɛ dó mɛjitɔ́ lɛ wu ɖò vǐ lɛ gɔ́n, bo na xò azɔ̌ mɛjitɔ́ lɛ tɔn yí ǎ. Hú mɔ̌ ɔ, mɛ mɔhun lɛ ɖó na nyì alɔ nú zinzan ɖebǔ e wu mɛ e ɖò agun ɔ mɛ, alǒ agun ɔ gudo lɛ é na mɔ xó ɖɔ dó, bo na mɔ ɖi nǔ e ma sɔgbe ɖò walɔ ɖagbe linu ǎ é. (1 Pi. 2:12) Mɛjitɔ́ lɛ ɖó na sɔ́ vǐ yetɔn lɛ ɖó kɔ jí nú mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye wɛ na kplɔ́n ye ɖò gbigbɔ lixo kpowun ǎ. Ye ɖó na lɛ́ gbéjé alɔ e nɔví hàtɔ́ ɖé dó vǐ yetɔn é kpɔ́n, lobo lɛ́ kpó ɖò nǔ kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ wɛ.
20. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bɔ ye na huzu Jehovah sɛntɔ́ ɖagbe gbɔn?
20 Mɛjitɔ́ lɛ emi, mi xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo byɔ alɔdo lobo wà nǔ e wu mi kpé é. (Xà 2 Tan 15:7.) Mi nú xɔ́ntɔn zunzun vǐ mitɔn tɔn xá Jehovah ni nɔ jɛ nukɔn nú jlǒ miɖesunɔ tɔn lɛ. Mi wà nǔ e wu mi kpé é bǐ bo kudeji ɖɔ Xó Mawu tɔn byɔ ayi vǐ mitɔn tɔn mɛ. Mi ma gɔn linlin gbeɖé ɖɔ vǐ mitɔn sixu wá huzu Jehovah sɛntɔ́ ɖagbe ɖé ó. Hwenu e vǐ mitɔn lɛ na ɖò nǔ wà sɔgbe xá Xó Mawu tɔn kpo kpɔ́ndéwú ɖagbe mitɔn kpo wɛ é ɔ, lee nǔ cí nú mɛsɛ́dó Jaan dó vǐ tɔn gbigbɔ tɔn lɛ wu é ɔ, é na cí mɔ̌ nú mi lɔ: “Un sè ɖɔ vǐ ce lɛ ɖò gbɛ̀ zán wɛ ɖò nugbǒ mɛ ɔ, nùɖé sɔ́ nɔ hun xomɛ nú mì hú mɔ̌ ǎ.”—3 Jaan 4.
^ akpá. 7 Kpɔ́n xota Vous pouvez apprendre une langue étrangère! ɖò Réveillez-vous! Mars 2007 tɔn mɛ, wexwɛ 10-12.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 46
Tɛnkpɔn ɖé Ðò Kaamɛli Só Jí
Axɔsuɖuto akɔta wǒ Izlayɛli tɔn tɔn ɖó axɔsu nyanya gègě, Akabu lɔ nyí ɖokpo ɖò axɔsu e nyla hú bǐ lɛ é mɛ. É da nyɔnu baɖabaɖa e nɔ sɛ̀n Baalu é ɖé. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Jezabɛli. Akabu kpo Jezabɛli kpo bló bɔ Baalu sinsɛn gbakpé tò ɔ bǐ mɛ, bɔ ye lɛ́ hu gbeyiɖɔ Jehovah tɔn lɛ. Etɛ Jehovah ka wà? É sɛ́ gbeyiɖɔ Elíi dó bɔ é yì dó wɛn ɖé Akabu.
Elíi ɖɔ nú Axɔsu Akabu ɖɔ, ɖó nǔ nyanya e é nɔ wà é wu ɔ, jǐ kún sɔ́ na ja ɖò Izlayɛli ó. Nú xwè atɔn jɛji ɔ, jinukún lɛ sɔ́ wu ǎ, bɔ adɔ hɛn togun ɔ. Jehovah wá sɛ́ Elíi dó Akabu gɔ́n. Axɔsu ɔ ɖɔ: ‘Nǔ nyanya wɛ a nɔ dɔn dó tomɛ! Hwi wɛ zɔ́n nǔ elɔ bǐ.’ Elíi ɖɔ: ‘Nyì wɛ zɔ́n bɔ akú elɔ ɖó ǎ. Baalu sinsɛn towe wɛ zɔ́n. Mǐ na tɛ́n nùɖé kpɔ́n. Xò akɔta ɔ bǐ kplé gɔ́ nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖò Kaamɛli Só ɔ jí.’
Togun ɔ kplé ɖò Só ɔ jí nugbǒ. Elíi ɖɔ: ‘Mi lin tamɛ. Enyi Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ hǔn, mi sɛ̀n ɛ. É ka nyí Baalu wɛ hǔn, mi bo sɛ̀n ɛ. Mǐ na tɛ́n nǔ elɔ kpɔ́n. Hunnɔ Baalu tɔn 450 lɛ ɖó na sɔnǔ nú vɔsanú ɖé, bo na súxó ylɔ vodun yetɔn, bɔ nyɛ na sɔnǔ nú vɔsanú ce bo na súxó ylɔ Jehovah. Mɛ e na sè bo sɛ́ myɔ dó é wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ.’ Togun ɔ yí gbè.
Hunnɔ Baalu tɔn lɛ sɔnǔ nú vɔsanú ɖé. Ye ylɔ vodun yetɔn nú kéze ɔ bǐ bo nɔ ɖɔ: ‘Baalu è, yǐ gbè nú mǐ!’ Ee Baalu ma yí gbè nú ye ǎ é ɔ, Elíi jɛ slamɛ ɖɔ ye wu jí. É ɖɔ: ‘Mi súxó hú mɔ̌. Amlɔ dɔ́ wɛ é sixu ko ɖè, b’ɛ na byɔ ɖɔ mɛɖé ni fɔ́n ɛ.’ Gbadanu wá sù, bɔ hunnɔ Baalu tɔn lɛ kpó ɖò ylɔ̀ylɔ́ ɛ wɛ. Amɔ̌, mɛɖé ka yí gbè nú ye ǎ.
Elíi sɔ́ vɔsanú tɔn ɖó vɔsakpe ɖé jí bo gbà sìn kɔn nyì jí bǐ. Enɛ gudo ɔ, é xoɖɛ bo ɖɔ: ‘Jehovah è, kɛnklɛn bló bonu togun ɔ ni tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ.’ Tlolo kpowun ɔ, Jehovah sɛ́ myɔ dó sín jinukúnsin bɔ é fyɔ vɔsanú ɔ bǐ. Togun ɔ súxó bo ɖɔ: ‘Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ!’ Elíi ɖɔ: ‘Mi ma nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖě hɔn yì ó!’ Gbè nɛ gbè ɔ, è hu hunnɔ Baalu tɔn 450.
Hwenu e akpɔ́kpɔ́ kpɛví ɖé tɔ́n ɖò xù ɔ ta nu é ɔ, Elíi ɖɔ nú Akabu ɖɔ: ‘Jǐ ɖò na ja wɛ. Sɔ́ kɛkɛví towe sìn dó sɔ́ ɔ wu, bo yì xwé.’ Akpɔ́kpɔ́ lɛ́ zɔ́n bɔ jinukúnsin d’ablu bǐ, jɔhɔn bɛ́ bɔ jǐ ɖaxó ɖé wlí. Akú ɔ wá nɔte lo. Akabu kun kɛkɛví tɔn kpo wezun e ɖ’emɛ é bǐ kpo. Jehovah d’alɔ Elíi bɔ é kanwezun bo zɛ kɛkɛví ɔ wu! Tagba Elíi tɔn lɛ bǐ ko vɔ jɛn nɛ à? Mǐ ni kpɔ́n.
“Ye ni tuùn ɖɔ hwiɖokponɔ géé sín nyikɔ wɛ nyí [Jehovah], hwi wɛ nyí Mawu Ajalɔnlɔn ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí.”—Ðɛhan 83:19


text:
NUKPLƆNKPLƆN 73
Jaan Bló Ali ɔ Ðó
Jaan, vǐ sunnu Zakalíi kpo Elizabɛti kpo tɔn ɔ huzu gbeyiɖɔ ɖé hwenu e é sù é. Jehovah zán Jaan dó kplɔ́n gbɛtɔ́ lɛ ɖɔ Mɛsiya ɔ ko jawě. Amɔ̌, Jaan kplɔ́n nǔ mɛ ɖò kplɔ́ngbasá lɛ alǒ toxo lɛ mɛ ǎ, loɔ, é jla Mawuxó ɔ gbɔn gbetótló mɛ. Gbɛtɔ́ lɛ nɔ gosin Jeluzalɛmu kpo Judée gbé ɔ bǐ kpo jí bonu Jaan na kplɔ́n nǔ ye. É kplɔ́n ye ɖɔ nú nǔ yetɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ɔ, ye ɖó na ɖó nǔnyanyawiwa te. Ee ye ɖótó Jaan kpé gudo é ɔ, mɛ gègě lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo, bɔ Jaan bló baptɛm nú ye ɖò Judɛ́ɛn Tɔ̀ ɔ mɛ.
Jaan zán gbɛzán e bɔkun é. É nɔ dó awu e è sɔ́ lakunmi sín fún dó lɔn é, bo nɔ ɖu bɔklè lɛ kpo wǐin akú kpo. Gbɛtɔ́ lɛ nɔ ba nǔ dò dó Jaan wu. Falizyɛn goyitɔ́ lɛ kpo Saduseɛn goyitɔ́ lɛ kpo tlɛ nɔ wá gɔ̌n tɔn. Jaan ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Mi ɖó na huzu gbɛzán mitɔn bo lɛkɔ sín hwɛ mitɔn lɛ gudo. Mi ma lin ɖɔ emi nyí mɛjɔmɛ ɖó mi nɔ ɖɔ emi nyí vǐ Ablaxamu tɔn lɛ kpowun wutu ɔ. Enɛ ko xlɛ́ ɖɔ mi nyí vǐ Mawu tɔn lɛ ǎ.’
Mɛ gègě nɔ wá Jaan gɔ́n bo nɔ kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Etɛ mǐ ka ɖó na bló bɔ nǔ mǐtɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ?’ Jaan ɖɔ nú Jwifu lɛ ɖɔ: ‘Enyi mi ɖó awu wè hǔn, mi na ɖokpo mɛ e ɖò hudo tɔn mɛ é.’ A ka tuùn nǔ e wu é ɖɔ mɔ̌ é à? É ba ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ ni tuùn ɖɔ cobonu nǔ yetɔn na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ɔ, ye ɖó na yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ.
Jaan ɖɔ nú tokwɛyitɔ́ lɛ ɖɔ: ‘Mi wà nǔ ɖó sɛ́nxwi jí bo ma xò mɛɖebǔ ɖu ó.’ É ɖɔ nú sɔja lɛ ɖɔ: ‘Mi ma nɔ ɖu nǔ ɖò nǔ mɛ alǒ ɖ’adingban ó.’
Vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ kpo Levíi-ví lɛ kpo lɔ wá Jaan gɔ́n bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Mɛ̌ wɛ ka nú we? Mɛ lɛ bǐ jló na tuùn we.’ Jaan ɖɔ: ‘Un nyí gbè ɖé ɖò gbetótló mɛ bo nɔ kplá mɛ lɛ wá Jehovah gɔ́n, lee Ezayíi ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é.’
Mɛ lɛ yí wǎn nú nǔ e Jaan nɔ kplɔ́n ye é. Mɛ gègě nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ Jaan wɛ nyí Mɛsiya ɔ à jí. Amɔ̌, é ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Mɛɖé hugǎn mì bo jawě. Un jɛxa bo na tún afɔkpakan tɔn lɛ lɔ vɔ́vɔ́ ǎ. Un nɔ bló baptɛm nú mɛ kpodo sìn kpo, amɔ̌, éyɛ na bló baptɛm nú mɛ kpo gbigbɔ mímɛ́ kpo.’
“É wá ɖekúnnu nú weziza ɔ, bonu mɛ bǐ na dó ɖi nǔ nú weziza ɔ, gbɔn kúnnuɖiɖe tɔn gblamɛ.”—Jaan 1:7


text:
AKPÁXWÉ 5
Lee Axɔsuɖuto ɔ Nɔ Kplɔ́n Mɛ Gbɔn lɛ É: Nǔ Kplɔnkplɔn Axɔsu ɔ Sín Mɛsɛntɔ́ Lɛ
A KO nǔ yɛɛ dó dó wusyɛn lanmɛ nú xóɖɔtɔ́ e ɖò ataa ɔ jí é. Nɔví sunnu dɔnkpɛvu ɖé wɛ bo gosin agun towe mɛ, bo ɖò alɔ ɖó wɛ ɖò tuto kpléɖókpɔ́ ɖé tɔn mɛ azɔn nukɔntɔn ɔ. Hwenu e a ɖò xóɖiɖɔ tɔn sín vivǐ ɖu wɛ é ɔ, mɛkplɔnkplɔn jiwǔ é togun Mawu tɔn nɔ ɖu lè tɔn é sù nukún towe mɛ. A flín hwenu e dɔnkpɛvu enɛ xwlé xóɖiɖɔ tɔn mɛ azɔn nukɔntɔn ɔ é, bo mɔ ɖɔ é yì nukɔn tawun! É yì nukɔn tawun hwenu e é yì Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Gbexosin-Alijitɔ́ Tɔn gudo é. Ðò agaɖanu dìn ɔ, é kpo asì tɔn kpo yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ. Hwenu e a ɖò alɔ xò wɛ ɖó xóɖiɖɔ nɔví ɔ tɔn ɖagbe enɛ wutu é ɔ, a nyì nukún kpɔ́n mɛ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó we lɛ é bo lin tamɛ kpɔ́n dó nùkplɔnmɛ e mɛ e ɖò togun Mawu tɔn mɛ lɛ é bǐ nɔ ɖu vivǐ tɔn é jí.
Biblu ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ hweɖenu na wá sù bɔ Jehovah na “kplɔ́n nǔ” mɛ e ɖò togun tɔn mɛ lɛ é bǐ. (Eza. 54:13) Hwe enɛ nu wɛ mǐ ɖè dìn. É nyí wema mǐtɔn lɛ kɛɖɛ gblamɛ wɛ è nɔ kplɔ́n mǐ gbɔn ǎ, loɔ, è nɔ lɛ́ kplɔ́n mǐ gbɔn kplé mǐtɔn lɛ, kpléɖókpɔ́ lɛ, kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ, kpo wemaxɔmɛ vovo ɖěɖee è bló tuto tɔn bɔ ye na kplɔ́n mǐ ɖó azɔ̌ tawun tawun ɖé lɛ wiwa ɖò tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ wu lɛ é kpo gblamɛ. Ðò akpáxwé elɔ mɛ ɔ, mǐ na gbéjé lee nùkplɔnmɛ enɛ lɛ bǐ nyí kúnnuɖenú ɖaxó ɖé ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖò acɛ kpa wɛ ɖò égbé gbɔn é kpɔ́n.
ƉÒ AKPÁXWÉ ELƆ
WEMATA 16
Kplékplé Ðó Kpɔ́ Bo Sɛ̀n Mawu
Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu lè kplé e mǐ nɔ bló bo nɔ sɛ̀n Jehovah lɛ é tɔn ganji gbɔn?
WEMATA 17
Azɔ̌ Kpinkplɔn Sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ
Nɛ̌ wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ka ko sɔnǔ nú sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ bonu ye na w’azɔ̌ yetɔn lɛ gbɔn?


text:
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Lee È Sixu Zán Wema Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ? Gbɔn É
Wema Kplɔ́n Mǐ ɔ cí wema Biblu Kplɔ́n Mɛ ɔ ɖɔhun. Azɔwanú wè enɛ lɛ ɖò azɔwanúgbá mɛkplɔnkplɔn tɔn mǐtɔn mɛ, bo xwlé nugbǒ ɖokpo ɔ lɛ mɛ ɖò ali ɖokpo ɔ lɛ nu. Amɔ̌, wema Kplɔ́n Mǐ ɔ zán xógbe e bɔkun lɛ é bɔ lee è xwlé nugbǒ ɔ mɛ gbɔn ɖ’emɛ é lɛ́ bɔkun. È sɔnǔ na nú mɛ ɖěɖee é sixu ko nɔ vɛwǔ na bɔ ye na mɔ nukúnnú jɛ wema Biblu Kplɔ́n Mɛ ɔ mɛ lɛ é. È sɔ́ tinmɛ e ɖò vivɔnu lɛ é dó ɖyɔ xota ɖevo lɛ na ɖò wema Kplɔ́n Mǐ ɔ mɛ, bɔ ye tinmɛ xógbe kpo linlin e ɖò wemata lɛ mɛ é ɖé lɛ kpo ɖò klewun mɛ. Wemata lɛ sɔ́ ɖó nùkanbyɔ bǐbɛ̌mɛ tɔn lɛ alǒ gbàví vɔ̌gbɔnji tɔn ɖé ǎ. Loɔ, è nɔ sɛ̀ sìn xwè nú nugbǒ Biblu tɔn e è gbajɛ̌mɛ na lɛ é ɖó fifonu wemata lɛ tɔn. Ði lee é ko nɔ nyí gbɔn nú wema Biblu Kplɔ́n Mɛ ɔ é ɔ, è hɛn ɔ, è na xwlé wema Kplɔ́n Mǐ ɔ mɛ hweɖebǔnu, enyi é ma tlɛ nyí nùxwlémɛ sun ɔ tɔn ǎ ɔ nɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu zán wema Kplɔ́n Mǐ ɔ sín akpáxwé bunɔ lɛ hwenu e mǐ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ wɛ é gbɔn?
SÌN SƐ̀ XWÈ NA TƆN: Lee mǐ ko nɔ kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ gbɔn bɔ è nɔ xà akpáxwé ɔ ɖò wema Biblu Kplɔ́n Mɛ ɔ mɛ, bo nɔ wá kàn nǔ ɔ byɔ é na wà ɖagbe nú mɛ gègě. Amɔ̌ dìn ɔ, mǐ ni ɖɔ ɖɔ gbè ɔ kún má nùkplɔntɔ́ ɔ ganji ó alǒ ɖɔ é kún nɔ xà nǔ ganji ó. É wà jɛ mɔ̌ ɔ, a sixu zán wema Kplɔ́n Mǐ ɔ. È hɛn ɔ, è na zán wemata ɔ sín sìn sɛ̀ xwè na nú nùkplɔnkplɔn ɔ, lobo sixu dó wusyɛn lanmɛ nú nùkplɔntɔ́ ɔ ɖɔ éɖesu ni xà wemata ɔ. È sixu nɔ kplɔ́n nǔ ɔ nú cɛju 15 mɔ̌ bo nɔ ɖɔ xó dó nugbǒ Biblu tɔn ɖokpo ɖokpo jí. Ðó sìn sɛ̀ xwè na lɛ nɔ ɖɔ xó dó gǒflɛ́mɛ ɖěɖee ɖò wemata ɔ mɛ lɛ é jí ǎ wutu ɔ, nùkplɔnmɛtɔ́ ɔ ɖó na sɔ́ ayi ɖó nùkplɔntɔ́ ɔ sín hudo lɛ jí hwenu e é ɖò nǔ sɔ́ nú nùkplɔnkplɔn ɔ wɛ é. Enyi nùkplɔnmɛtɔ́ ɔ zán wemata ɔ ɖò Biblu kplɔnkplɔn ɔ hwenu ɔ, é sixu zán sìn sɛ̀ xwè na lɛ dó bló vɔ̌gbɔnji ɖé na.
TINMƐ E ÐÒ VIVƆNU LƐ É: È tò xógbe lɛ kpo linlin lɛ kpo ɖò tinmɛ e ɖò vivɔnu lɛ é mɛ, lee è tò ye gbɔn ɖò wemata ɔ mɛ é. Nùkplɔnmɛtɔ́ ɔ sixu ɖɔ xó dó wema Kplɔ́n Mǐ sín tinmɛ e ɖò vivɔnu lɛ é jí ɖò nùkplɔnkplɔn ɔ hwenu alǒ hweɖevonu.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 8
Ablaxamu kpo Sala kpo Setónú nú Mawu
Toxo ɖokpo tíìn bo sɛkpɔ Babɛli bo nɔ nyí Wúu. Ðò finɛ ɔ, mɛ lɛ nɔ jó Jehovah dó bo nɔ sɛ̀n vodun gègě ɖevo lɛ. Amɔ̌, nya ɖé ɖò Wúu finɛ bo nɔ sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Ablaxamu.
Jehovah ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: ‘Tɔ́n sín xwé towe gbè, tɔ́n sín hɛnnumɔ towe lɛ mɛ, bo yì tò e un na xlɛ́ we é mɛ.’ Enɛ gudo ɔ, Mawu d’akpá ɖɔ: ‘A na huzu akɔta ɖaxó ɖé, bɔ un na wà ɖagbe nú mɛ gègě ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí ɖó hwɛ wu.’
Ablaxamu tuùn fí e sɛ́ ɛ dó wɛ Jehovah ɖè é ǎ, amɔ̌, é ɖeji dó wutu tɔn. Enɛ wu ɔ, Ablaxamu, asì tɔn Sala, tɔ́ tɔn Tɛlaxi kpo ataví-ylɔ-ví tɔn Lɔti kpo dó nǔ yetɔn lɛ sín agban bo setónú lobo wlí ali ɖido fí ma yá fí ɖé.
Ablaxamu ɖó xwè 70 hwenu e é kpo xwédo tɔn kpo wá wá tò e Jehovah jló na na ye é mɛ é. È nɔ ylɔ tò ɔ ɖɔ Kanáa. Mawu ɖɔ xó nú Ablaxamu ɖò finɛ bo dó akpá elɔ n’i: ‘Tò elɔ e a mɔ b’ɛ lɛlɛ̌ dó we é bǐ ɔ, un na na vǐ towe lɛ.’ Amɔ̌, Ablaxamu kpo Sala kpo ko kpò bo ka ko ɖó vǐ ɖě ǎ. Enɛ wu ɔ, nɛ̌ Jehovah ka na ɖè akpá tɔn gbɔn?
“Nùɖiɖi e Ablaxamu ɖó ɔ wɛ zɔ́n bɔ . . . é setónú . . . bo ɖido tò e na na ɛ wɛ Mawu ɖè, bɔ é na nyí étɔn ɔ mɛ. É gosin tò éɖesunɔ tɔn mɛ, bo ɖido, ma tuùn fí e é xwè é.”—Eblée lɛ 11:8


text:
Xónusɔ́ɖóte Wema Biblu Tɔn lɛ Tɔn lɛ Sín Video Lɛ
Nǔ taji ɖěɖee ɖò wema Biblu tɔn ɖokpo ɖokpo mɛ lɛ é.
Xónusɔ́ɖóte Ɛsidlasi Tɔn
Jehovah ɖè akpá e é dó ɖɔ emi na ɖè togun emitɔn sín kannumɔgbenu ɖò Babilɔnu, bo na lɛ́ vɔ́ sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ ɖó ayǐ ɖò Jeluzalɛmu é.
Xónusɔ́ɖóte Nɛɛmíi Tɔn
Nùkplɔnmɛ taji ɖé lɛ ɖò wema Biblu tɔn e nɔ nyí Nɛɛmíi é mɛ nú Mawu sɛntɔ́ nugbǒ égbé tɔn lɛ bǐ.
Xónusɔ́ɖóte Ɛsitɛ́ɛ Tɔn
Nǔkpacamɛ kpligidi e jɛ ɖò Ɛsitɛ́ɛ hwenu lɛ é na zɔ́n bɔ nùɖiɖi e a ɖó dó Jehovah wu ɖɔ é kpéwú bo na hwlɛn togun tɔn ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ mɛ ɖò égbé é na lidǒ d’eji.
Xónusɔ́ɖóte Jɔbu Tɔn
È na tɛ́n mɛ e yí wǎn nú Jehovah lɛ é bǐ kpɔ́n jɛn wɛ. Tan Jɔbu tɔn ɔ na jiɖe mǐ ɖɔ mǐ sixu kpò ɖò gbeji nú Jehovah bo jɛhun dó Nǔbǐwukpétɔ́ e é nyí é jí.
Xónusɔ́ɖóte Ðɛhan Tɔn
Ðɛhan lɛ jɛhun dó Nǔbǐwukpétɔ́ e Jehovah nyí é jí, nɔ d’alɔ mɛ e yí wǎn n’i lɛ é bo nɔ lɛ́ dó gbɔ nú ye, lobo lɛ́ ɖè lee Axɔsuɖuto ɔ na huzu ayikúngban ɔ gbɔn é xlɛ́.
Xónusɔ́ɖóte Nùnywɛxó Tɔn
Ba alixlɛ́mɛ Mawu tɔn dó gbɛzinzan sín akpáxwé vovo lɛ wu, bɛ́sín ajɔ̌wiwa jí kaka jɛ nǔ e kúnkplá xwédo lɛ é jí.
Xónusɔ́ɖóte Nùnywɛtɔ́xó Tɔn
Axɔsu Salomɔ́ɔ tɛɖɛ̌ nǔ e nyí nǔ taji ɖò gbɛmɛ lɛ é jí, bo sɔ́ ye jlɛ́ dó ɖěɖee gbɔn vo tawun nú nùnywɛ e gosin Mawu gɔn lɛ é wu.
Xónusɔ́ɖóte Hanvíví Tɔn
È ylɔ wanyiyi majomajo e ɖyɔvǐ Sulamunu ɔ ɖó nú dɔnkpɛvu lɛngbɔnyitɔ́ ɔ é ɖɔ “myɔ hɛhɛ” alǒ “myɔ Jah tɔn.” Etɛwu?
Xónusɔ́ɖóte Ezayíi tɔn
Wema Ezayíi tɔn nyí nǔɖɔɖ’ayǐ sín wema titewungbe ɖé bo sixu na we jiɖe d’eji ɖɔ Jehovah nyí Mɛ e nɔ bló bɔ akpá tɔn lɛ nɔ jɛnu é bo lɛ́ nyí Mawu mɛhwlɛngantɔ́ mǐtɔn.
Xónusɔ́ɖóte Jelemíi Tɔn
Wuvɛ̌ syɛnsyɛn lɛ ɖè có, Jelemíi tɛ́ dó gbeyiɖɔzɔ́ tɔn wu kpo gbejininɔ kpo. Lin tamɛ dó lè e kpɔ́ndéwú tɔn sixu hɛn wá nú Klisanwun lɛ ɖò égbé é jí.
Xónusɔ́ɖóte Gbɛvíhan Tɔn
Gbeyiɖɔ Jelemíi wɛ wlan wema Gbɛvíhan tɔn ɔ. É xlɛ́ aluwɛ mɛ ninɔ dó kún súsú dó nú Jeluzalɛmu tamɛ kpo lee kɔlilɛ sín hwɛ gudo nɔ zɔ́n bɔ Mawu nɔ kú nǔblawu nú mɛ gbɔn é kpo.
Xónusɔ́ɖóte Ezekiyɛli Tɔn
Ezekiyɛli sɔ́ éɖée hwe bo kpankɔ́n dó bló nǔ e Mawu zɔ́n ɛ lɛ é, ma keya nú tagba e ɖ’emɛ lɛ é. Kpɔ́ndéwú tɔn xɔ akwɛ nú mǐ égbé tawun.
Xónusɔ́ɖóte Daniyɛli Tɔn
Daniyɛli kpo hagbɛ̌ tɔn lɛ kpo kpó ɖò gbeji nú Jehovah ɖò ninɔmɛ lɛ bǐ mɛ. Kpɔ́ndéwú yetɔn kpo nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ sín jijɛnu kpo sixu hɛn lè wá nú mǐ dìn, ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ.
Xónusɔ́ɖóte Ozée Tɔn
Nùkplɔnmɛ taji ɖé lɛ ɖò nǔɖɔɖ’ayǐ Ozée tɔn mɛ nú mǐ égbé, bo kúnkplá lee Mawu nɔ kú nǔblawu nú nùwanyidotɔ́ e lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo é gbɔn é, kpo sinsɛn-biblo alɔkpa e é byɔ é kpo.
Xónusɔ́ɖóte Jowɛli Tɔn
Jowɛli ɖɔ nǔ ɖ’ayǐ dó “azǎn Jehovah tɔn” e ja é wu, bo lɛ́ tinmɛ nǔ e è na wà bo gán é. Nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn ɖò taji tawun égbé.
Xónusɔ́ɖóte Amɔsi Tɔn
Jehovah zán nya mɛɖesɔhwetɔ́ enɛ ɔ nú azɔ̌ taji ɖé. Nǔ taji tɛ kpɔ́ndéwú Amɔsi tɔn ka sixu kplɔ́n mǐ?
Xónusɔ́ɖóte Abudiyasi Tɔn
É wɛ nyí wema e hwe hugǎn ɖò Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Ebléegbe Mɛ É mɛ é. Nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ na nukúnɖiɖo mɛ bo d’akpá ɖɔ Nǔbǐwukpétɔ́ e Jehovah nyí é na jɛ wě.
Xónusɔ́ɖóte Jonasi Tɔn
Gbeyiɖɔ Jonasi ɖesu wlan lee é yí gbè nú nǔ e è gbɛ́ n’i é gbɔn é, lee é wà azɔ̌ tɔn gbɔn é, kpo lee é kplɔ́n nǔ taji ɖé dó xomɛnyínyɔ́ Mawu tɔn kpo nùblawukúnúmɛ tɔn kpo wu gbɔn é kpo sín tan. Nǔ e é mɔ lɛ é na byɔ ayi towe mɛ.
Xónusɔ́ɖóte Micée Tɔn
Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ e gosin Jehovah gɔ́n é sixu na hlɔnhlɔn jiɖe e mǐ ɖó ɖɔ nǔ e ɖò jlɛ̌ jí bo ɖó lè lɛ é kɛɖɛ wɛ Jehovah nɔ byɔ ɖò mǐ sí é.
Xónusɔ́ɖóte Naxumu Tɔn
Nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ na jiɖe mǐ ɖɔ Jehovah nɔ ɖè akpá tɔn lɛ hwebǐnu, bo nɔ lɛ́ dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee nɔ ba fífá kpo hwlɛngán kpo ɖò Axɔsuɖuto tɔn glɔ lɛ é bǐ.
Xónusɔ́ɖóte Xabakuku Tɔn
Mǐ sixu ɖeji ɖɔ Jehovah tuùn hwenu e nyɔ́ hugǎn é kpo ali ɖagbe hugǎn e nu é na hwlɛn togun tɔn ɖè é kpo hwebǐnu.
Xónusɔ́ɖóte Sofoníi Tɔn
Etɛwu mǐ ma ka ɖó na nɔ lin ɖɔ azǎn hwɛɖónúmɛ tɔn Jehovah tɔn kún na wá ó ǎ?
Xónusɔ́ɖóte Ajée Tɔn
Nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ tɛɖɛ̌ lee é ɖò taji sɔ ɖɔ è ni sɔ́ Mawu sinsɛn ɖó nukɔn nú lè mɛɖesunɔ tɔn lɛ gbɔn é jí.
Xónusɔ́ɖóte Zakalíi Tɔn
Nǔmimɔ e gosin Mawu gɔ́n lɛ é kpo nǔɖɔɖ’ayǐ kpo maxamaxa lɛ na hlɔnhlɔn togun Mawu tɔn ɖò hwexónu. Nǔɖɔɖ’ayǐ ɖokpo enɛ lɛ kpó ɖò jiɖe na mǐ wɛ ɖɔ Jehovah ɖò gudo mǐtɔn égbé.
Xónusɔ́ɖóte Malacíi Tɔn
Nǔɖɔɖ’ayǐ ɖé wɛ bo kúnkplá nugbodòdó Mawu tɔn e ma nɔ ɖyɔ ǎ lɛ é, nùblawukúnnúmɛ tɔn, kpo wanyiyi tɔn kpo. Nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ lɛ́ kplɔ́n nǔ taji lɛ mɛ dó ninɔmɛ azǎn mǐtɔn gbè tɔn lɛ wu.
Xónusɔ́ɖóte Matie Tɔn
Ðu vivǐ nǔ taji e ɖò wema Biblu tɔn elɔ mɛ é kplɔnkplɔn tɔn, wema e jɛ nukɔn ɖò Wɛnɖagbe Wema ɛnɛ lɛ mɛ é.
Xónusɔ́ɖóte Maki Tɔn
Wema Maki tɔn wɛ hwe hú bǐ ɖò Wɛnɖagbe Wema lɛ mɛ. É xlɛ́ lee Jezu e nyí Axɔsu nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn é sɔ́ acɛkpikpa tɔn sɔgudo tɔn ɔ sín afɔ ɖó te gbɔn é.
Xónusɔ́ɖóte Luki Tɔn
Etɛ lɛ wɛ ka ɖò Wɛnɖagbe-Wema Luki tɔn mɛ bo ma sɔ́ ɖò fí ɖevo ǎ?
Xónusɔ́ɖóte Jaan Tɔn
Tan Jaan tɔn tɛɖɛ̌ wǎn e Jezu yí nú gbɛtɔ́ lɛ é, kpɔ́ndéwú mɛɖesɔhwe tɔn e é zé ɖ’ayǐ é, kpo lee éyɛ wɛ nyí Mɛsiya ɔ, bo nyí Axɔsuɖuto Mawu tɔn sín axɔsu sɔgudo tɔn ɔ gbɔn é kpo jí.


text:
Xomɛnyínyɔ́ Klisanwun Tɔn Sín Nǔwiwa Ðokpo
ÐÒ TOXO kpɛví Gujarat tɔn mɛ ɖò Inde ɔ, John sín tɔ́ bló baptɛm ɖò xwè 60 ɖíe, bo nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé. John, nɔví tɔn sunnu kpo nyɔnu kpo atɔ́ɔ́n lɛ gɔ́ nú nɔ yetɔn, ye bǐ wɛ nyí Katolika Hlɔma tɔn yì tɔ́ tewungbeju, bo klán gbè xá nǔ e tɔ́ yetɔn ɖi nǔ na lɛ é.
Gbè ɖokpo ɔ, John sín tɔ́ byɔ John ɖɔ é ni sɔ́ wemakpo ɖé yì jó nú hagbɛ̌ agun ɔ tɔn ɖé. Amɔ̌ zǎnzǎn enɛ hwenu e é jló na hun balíi ɖaxó ɖé sín nusú é ɔ, nusú ɔ gbò alɔví tɔn b’ɛ kán tawun. É ɖò mɔ̌ có, ɖó é jló na setónú nú tɔ́ tɔn wutu ɔ, é bla avɔví dó alɔví ɔ bo sɔ́ afɔ ɖido bá zé wemakpo ɔ yì jó.
Ee John wá fí ɔ é ɔ, mɛ e è sɛ́ wema ɔ dó é sín asì e nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé é wɛ yí wemakpo ɔ. É ɖ’ayi wu ɖɔ John gblewu dó alɔ, bo ɖɔ ɖɔ emi na d’alɔ ɛ. É ɖè gbàví tɔn e mɛ akpablanú lɛ ɖè é tɔ́n bo klɔ́ akpá ɔ n’i lobo bla. Enɛ gudo ɔ, é dó tíi zozo nú John, bɔ ɖò avla enɛ lɛ bǐ mɛ ɔ, é ɖò xó ɖɔ n’i dó Biblu jí wɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo.
Sín hwenɛnu ɔ, linlin masɔgbe e John nɔ ɖó dó Kúnnuɖetɔ́ lɛ wu é jɛ ɖiɖekpo jí, enɛ wu ɔ, é kàn nǔ byɔ nawe ɔ dó xota e jí é kpo tɔ́ tɔn kpo ma ɖó linlin ɖokpo ɔ dó ǎ é wè jí, ye wɛ nyí: Jezu wɛ nyí Mawu à? Klisanwun lɛ ɖó na xoɖɛ sɛ́dó Mali à? Ðó Kúnnuɖetɔ́ ɔ kplɔ́n anɔnugbe John tɔn Gujarati wutu ɔ, é na xósin i sín Biblu mɛ, bo sɔ́ akpomɛwema “Cette bonne nouvelle du Royaume” n’i.
Nukɔnmɛ hwenu e John ɖò akpomɛwema ɔ xà wɛ é ɔ, é cí n’i ɖɔ azɔn nukɔntɔn ɔ nɛ é ɖò nugbǒ Biblu tɔn ɔ sè wɛ nɛ. É yì yɛhwenɔ tɔn gɔ́n bo lɛ́ vɔ́ nǔ wè enɛ lɛ ɖokpo ɔ kanbyɔ ɛ. Xomɛ sìn yɛhwenɔ ɔ bɔ é sɔ́ Biblu ɖé nyì d’è bo d’axwá ɖɔ: “Satáan wɛ a huzu! Xlɛ́ mì fí e Biblu ɖɔ ɖè ɖɔ Jezu kún nyí Mawu ó é. Xlɛ́ mì fí e é ɖɔ ɖè ɖɔ è kún na sɛ̀n Mali ó é. Xlɛ́ mì lá!” Nǔ e yɛhwenɔ ɔ wà é cí kliwun nú John bɔ é ɖɔ n’i ɖɔ: “Afɔ ce ɖokpo lě sɔ́ na tɛ sinsɛn Katolika tɔn mɛ gbeɖé ǎ.” Mɔ̌ wɛ é ka bló nugbǒ!
John jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ jí bo zunfan sinsɛn nugbǒ ɔ, lobo jɛ Jehovah sɛ̀n jí. É wá yá é ɔ, xwédo tɔn sín hagbɛ̌ ɖevo lɛ gègě wà nǔ ɖokpo ɔ. Égbé ɔ, wuntun ɔ kpò ɖò nùxlɛ́mɛlɔví aɖisixwé tɔn John tɔn e wu é gblewu dó sín xwè 60 mɔ̌ ɖíe é wu. É nɔ flín xomɛnyínyɔ́ sín nǔwiwa enɛ e dɔn ɛ wá sinsɛn-biblo mímɛ́ ɔ mɛ é kpo awǎjijɛ kpo.—2 Kɔ. 6:4, 6.