text:
A ka Na Wà Jlǒ Jehovah Tɔn À?
É na cɛ́ nú we nú hwenu e a zán dó kije wema elɔ kpɔ́n na, bo na dó má dó kplékplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn, kplɔ́n nǔ dó nǔwiwa mǐtɔn lɛ wu bo lɛ́ kpɔ́n lee tutoblonunu mǐtɔn nɔ wà nǔ gbɔn ɔ. Mǐ ɖeji ɖɔ enɛ na ko d’alɔ we bɔ a mɔ ɖɔ mǐdɛɛ lɛ wɛ ɖò jlǒ Jehovah tɔn wà wɛ ɖò égbé. Mǐ ɖò wusyɛn dó lanmɛ nú we wɛ ɖɔ a ni kpó ɖò Mawu tuùn d’eji wɛ, nɔ ɖɔ nǔ e kplɔ́n wɛ a ɖè lɛ é nú mɛ e kpò ɖò xwédo towe mɛ lɛ é kpo xɔ́ntɔn towe lɛ kpo, bo nɔ dó gbɛ̌ xá mǐ hwɛhwɛ ɖò kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ jí.
A na mɔ ɖɔ lee a ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ sɔ́ é ɔ, mɔ̌ jɛn a na mɔ lee é yí wǎn nú we nugbǒ nugbǒ sɔ́ é. Enɛ ɔ na sísɛ́ we, bɔ a na wà nǔ e wu a kpé lɛ é bǐ bo na xlɛ́ wanyiyi e hwiɖesu ɖó n’i é. (1 Jaan 4:8-10, 19) Amɔ̌, nɛ̌ a ka sixu ɖè jlǒ enɛ xlɛ́ ɖò gbɛzinzan towe ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn mɛ gbɔn? Etɛwutu tónúsíse nú sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn Mawu tɔn lɛ ka nyí lè nú we? Etɛ ka na d’alɔ we, bɔ a na jló na nɔ kpɔ́ xá mǐ bo wà jlǒ Mawu tɔn? Biblu kplɔnmɛtɔ́ towe na hun xomɛ dó ba dò nú xósin enɛ lɛ xá we, bonu hwi kpo xwédo towe kpo ni dó sixu ‘hɛn miɖee ɖò wanyiyi Mawu tɔn mɛ, bo ɖò te kpɔ́n gbɛ̀ mavɔmavɔ.’
Mǐ ɖò byɔbyɔ we wɛ vɛnavɛna ɖɔ a ni kpó ɖò nukɔn yì wɛ ɖò ali nugbǒ tɔn ɔ jí gbɔn wema elɔ e na bɔ d’ewu ɔ kpinkplɔn gblamɛ . . .


c: text/html

text:
NUKPLƆNKPLƆN 71
Jehovah Cyɔn Alɔ Jezu Jí
Mɛɖé lɛ ɖò tò ɖé mɛ ɖò zǎnzǎnhweji Izlayɛli tɔn bo ɖi nǔ ɖɔ sunví lɛ hɛn ɔ, ye na xlɛ́ ali emi. Zǎnmɛ gbè ɖokpo ɔ, sunnu ɖé lɛ ɖò Zǎnzǎnhweji bo mɔ nǔ e cí sunví e ɖò kínkɔ́n wɛ ɖɔhun é ɖé ɖò tɛn sɛ̀ wɛ ɖò jinukúnsin bo xwedó è. Nǔ sunví ɖɔhun ɔ kplá ye wá Jeluzalɛmu. Dawe lɛ jɛ kinkanbyɔ jí ɖɔ: ‘Fitɛ vǐ e na wá nyí axɔsu Jwifu lɛ tɔn é ka ɖè? Mǐ wá bo na ɖèkɔ́ n’i.’
Hwenu e axɔsu Jeluzalɛmu tɔn Elodu, sè bɔ è ɖɔ axɔsu yɔyɔ̌ ɖé xó é ɔ, adohu i tawun. É kanbyɔ vɔsanúxwlémawutɔ́gán lɛ ɖɔ: ‘Fitɛ è ka na jì axɔsu enɛ ɖè bɔ è ɖɔ?’ Ye ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Gbeyiɖɔ lɛ ɖɔ ɖɔ è na jì i ɖò Bɛteleyɛmu.’ Enɛ wu ɔ, Elodu ylɔ dawe e gosin Zǎnzǎnhweji lɛ é bo ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Mi yì Bɛteleyɛmu bo ba vǐ enɛ mɔ. Enɛ gudo hǔn, mi lɛkɔ wá bo ɖɔ fí e é ɖè é nú mì. Nyì lɔ jló na ɖèkɔ́ n’i.’ Adingban ɖó wɛ é ka ɖè.
Sunví ɔ lɛ́ jɛ tɛn sɛ̀ jí. Dawe lɛ xwedó è yì Bɛteleyɛmu. Sunví ɔ wá nɔte ɖò xwé ɖé ta nu, bɔ dawe lɛ byɔ xwé ɔ gbè. Ye mɔ Jezu kpo nɔ tɔn Mali kpo. Ye ɖèkɔ́ nú vǐ ɔ bo na ɛ sikánú lɛ, zalinkpɔ́n kpo mǐla kpo. Jehovah jɛn ka sɛ́ dawe enɛ lɛ dó Jezu gɔ́n nugbǒ à? Eǒ.
Zǎn enɛ mɛ ɔ, Jehovah xò dlɔ̌ Jozɛfu ɖɔ: ‘Elodu ɖò biba na hu Jezu wɛ. Kplá asì towe kpo vǐ sunnu ɔ kpo bonu mi hɔn yì Ejipu. Mi nɔ finɛ kaka jɛ hwenu e un na ɖɔ nú we ɖɔ mi ni lɛkɔ é.’ Tlolo jɛn Jozɛfu kpo xwédo tɔn kpo yì Ejipu.
Jehovah ko ɖɔ nú dawe e gosin Zǎnzǎnhweji lɛ é ɖɔ ye kún sɔ́ ɖó na lɛkɔ yì Elodu gɔ́n ó. Hwenu e Elodu wá mɔ ɖɔ ye kún sɔ́ ɖò kɔ lɛ́ wɛ ó é ɔ, é sìn xomɛ tawun. Ðó é sɔ́ sixu mɔ Jezu ǎ wutu ɔ, é na gbè ɖɔ è ni hu sunnuví kpɛví ɖěɖee ɖó xwè Jezu tɔn bo ɖò Bɛteleyɛmu lɛ é bǐ. Amɔ̌, Jezu ko ɖò ayijayǐ mɛ ɖò kaka Ejipu nɛ.
É wá yá é ɔ, Elodu kú. Jehovah ɖɔ nú Jozɛfu ɖɔ: ‘Dìn ɔ, a hɛn ɔ a na lɛkɔ yì xwé.’ Jozɛfu, Mali kpo Jezu kpo lɛkɔ yì Izlayɛli, bo cí toxo Nazalɛti tɔn mɛ.
“Xó e nɔ tɔ́n sín nu ce mɛ ɔ . . . nɔ bló nǔ e un lɛ́n é, é nɔ bló nǔ e gbé un sɛ̀ ɛ dó é.”—Ezayíi 55:11

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Janvier 2018
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 26 Février jɛ 1er Avril 2018 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
YE ZÉ YEƉÉE JÓ KPO JLǑ KPO
Ye Zé Yeɖée Jó kpo Jlǒ Kpo—Ðò Madagascar
Kpɔ́n sinsɛnzɔ́watɔ́ ɖěɖee zé yeɖée jó bo d’alɔ bonu wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn na dó gbakpé Madagascar tò ɖaxó enɛ mɛ é ɖé lɛ.
“É Nɔ Na Hlɔnhlɔn Ðevo Mɛ E Nǔ Cikɔ Na É”
Ðó vivɔnu ɔ ɖò sisɛkpɔ wɛ wutu ɔ, mǐ sixu ɖó nukún ɖɔ gbɛmɛ tagba lɛ na fɔ́n bo ɖò jijɛji wɛ. Xota xwè 2018 tɔn tɔn flín mǐ ɖɔ mǐ ni ba hlɔnhlɔn ɖò Jehovah gɔ́n
Flǐn ɔ Nɔ Zɔ́n Bɔ Togun Mawu Tɔn Nɔ Nɔ Bǔ
Ali tɛ lɛ nu mɔ̌ Flǐn ɔ ka nɔ na hlɔnhlɔn bǔninɔ mǐtɔn ɖò togun Mawu tɔn mɛ ɖè? Hwetɛnu mǐ ka na bló Flǐn azɔn gudo tɔn ɔ?
Etɛwu È ka Na Na Nǔ Mɛ E Ko Ðó Nǔ Bǐ É?
Ali e nu mǐ nɔ xlɛ́ wǎn e mǐ yí nú Mawu é ɖè é ɖokpo wɛ nyí gbɔn nǔ nina ɛ gblamɛ. Nɛ̌ mǐ ka nɔ ɖu lè nǔɖokan mǐtɔn lɛ sísɔ́ dó kpa susu nú Jehovah tɔn gbɔn?
Wanyiyi Alɔkpa Tɛ ka Nɔ Na Awǎjijɛ Adodwé ɔ Mɛ?
Nɛ̌ wanyiyi e Mawu ba ɖɔ mǐ ni ɖó é ka nyí flijɛ wanyiyi e xó 2 Timɔtée 3:2-4 ɖɔ é tɔn gbɔn? Xósin lɛ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ awǎjijɛ jɔ awǎjijɛ.
Mɔ Vogbingbɔn ɔ Ðò Gbɛtɔ́ lɛ Tɛntin
Vogbingbɔn tɛ ka ɖò jijɔ e nɔ ɖè gbɛtɔ́ lɛ xlɛ́ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é kpo jijɔ e togun Mawu tɔn nɔ ɖexlɛ́ lɛ é kpo mɛ?
A ka Tuùn À?
Izlayɛli hwexónu tɔn ka nɔ zán nugbodòdó e ɖò Mɔyizi Sɛ́n ɔ mɛ lɛ é dóó dó gbò adɔn ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn lɛ à?


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | NÙNYWƐXÓ 7-11
Ma Lɔn Bonu Ayi Towe Ni Zɛ Gbě Ó
Nugbodòdó Jehovah tɔn lɛ sixu cyɔn alɔ mǐ jí. Amɔ̌, cobonu mǐ na ɖu lè yetɔn ɔ, mǐ ɖó na wlan ye dó ayi mǐtɔn mɛ. (Nùx 7:3) Enyi Jehovah sɛntɔ́ ɖé jó ayi tɔn dó bɔ é zɛ gbě ɔ, é nɔ bɔwǔ nú Satáan b’ɛ na zán mɛblɛ́blɛ́ sín wlɛnwín tɔn lɛ dó kpé wǔ tɔn. Nùnywɛxó wemata 7gɔ́ ɔ ɖɔ nyaví e jó ayi tɔn dó b’ɛ flú i é ɖé xó. Etɛ afɔ e é ɖè nyì dò lɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ?
Satáan nɔ tɛnkpɔn bo na dɔn mǐ yì zɔ nú Jehovah gbɔn nukún, wutu, ɖɛ̌, awɔntín kpo tó mǐtɔn kpo zinzan gblamɛ bá dɔn mǐ dó nǔnyanyawiwa mɛ
Nùnywɛ kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ nǔ ɖěɖee nǔnyanyawiwa nɔ hɛn gblé dó mɛ wu lɛ é lobo na nyì alɔ nú nǔ e nɔ kóbá mɛ ɖò gbigbɔ lixo lɛ é


text:
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ Jehovah “na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ.” (1 Kɔ. 10:13) Enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah nɔ da tɛnkpɔn lɛ kpɔ́n jɛ nukɔn bo nɔ tuùn ee nu mǐ sixu dɛ ɖè lɛ é, bo nɔ tin bɔ enɛ lɛ nɔ wá nú mǐ wɛ à?
Mǐ ni gbéjé nǔ ɖěɖee kúnkplá linlin mɔhun é kpɔ́n. Nɔví sunnu e vǐ tɔn hu éɖée é ɖé kanbyɔ ɖɔ: ‘Jehovah wɛ ka ko da kpɔ́n jɛ nukɔn bo mɔ ɖɔ enyi vǐ sunnu mǐtɔn hu éɖée ɔ, nyì kpo asì ce kpo kpéwú bo na dɛ ɖ’enu à? Nǔ nyí mɔ̌ ɖó Mawu ko mɔ ɖɔ mǐ kpéwú bo na dɛ ɖ’enu wu wɛ à?’ Hwɛjijɔ ɖé ka tíìn bo na zɔ́n bɔ mǐ na ɖi ɖɔ Jehovah nɔ tò nǔ e nɔ jɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ lɛ é ɖò ali tawun tawun mɔhun ɖé nu wɛ à?
Nǔ e Pɔlu wlan ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13 mɛ é gbígbéjé kpɔ́n yì nukɔn zɔ́n bɔ mǐ wá gbeta elɔ kɔn: Hwɛjijɔ junjɔn Biblu jí ɖě tíìn bo na zɔ́n bɔ mǐ na ɖi ɖɔ Jehovah nɔ da tɛnkpɔn e nu mǐ sixu dɛ ɖè lɛ é kpɔ́n jɛ nukɔn, bo nɔ wá zɔ́n dó enɛ jí bo nɔ ɖɔ ee na wá nú mǐ lɛ é ǎ. Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó hwɛjijɔ e wu mǐ sixu wá gbeta enɛ kɔn é ɛnɛ jí.
Nukɔntɔn ɔ, Jehovah na nùnina mɛɖesúsínínɔ tɔn gbɛtɔ́ lɛ. É ba ɖɔ mǐ ni ɖɔ lee mǐ na zán gbɛ̀ mǐtɔn gbɔn é. (Sɛ́n. 30:19, 20; Joz. 24:15) Enyi mǐ ɖɔ ɖɔ mǐ na zán gbɛzán e sɔgbe é ɔ, mǐ sixu ɖó nukún ɖɔ Jehovah na xlɛ́ ali mǐ. Amɔ̌, enyi mǐ ɖɔ ɖɔ mǐ na zán gbɛzán e ma sɔgbe ǎ é ɔ, mǐ na ɖí xwi xá nǔ ɖěɖee é na jì lɛ é. (Ga. 6:7) Nú Jehovah wɛ nɔ ɖɔ tɛnkpɔn e na wá nú mǐ lɛ é ɔ, enɛ ma na xlɛ́ vlafo ɖɔ é ɖè acɛ e mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn ɖó é kpò à cé?
Wegɔ ɔ, Jehovah nɔ ɖè mǐ sín “hwenu kpo nǔmaɖónukún lɛ kpo” mɛ ǎ. (Nùt. 9:11, nwt) Awě e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu tawun é ɖé sixu xò mǐ, ɖó bɔya mǐ yì fí e ma nyɔ́ ǎ é, ɖò hwenu e ma nyɔ́ ǎ é wutu. Jezu ɖɔ xó dó gbɛtɔ́ 18 ɖěɖee jí ahohó ɖé mu jɛ bɔ ye kú lɛ é wu, bo xlɛ́ ɖɔ adlà enɛ lɛ kún nyí jlǒ Mawu tɔn ó. (Luk. 13:1-5) Nǔ ma sɔgbe wɛ é na nyí ɖɔ è ni lin ɖɔ Mawu na ko ɖɔ mɛ ɖěɖee na gán lɛ é kpo mɛ ɖěɖee na kú ɖò awěxomɛ lɛ hwenu é kpo à cé?
Atɔngɔ ɔ, mǐ mɛ bǐ wɛ gbejininɔ xó e ɖò atɛ jí é kàn. Flín ɖɔ Satáan mɔ xó ɖɔ dó mɛ e ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ lɛ é sín gbejininɔ wu, bo ɖɔ ɖɔ mǐ kún na nɔ gbeji nú Jehovah hwenu e tɛnkpɔn lɛ na wá é ó. (Jɔb. 1:9-11; 2:4; Nǔɖe. 12:10) Enyi Jehovah nɔ xò tɛnkpɔn ɖé lɛ nyì kɛ́n nú mǐ, ɖó é mɔ ɖɔ mǐ kún sixu dɛ ɖò ye nu ó wutu ɔ, enɛ ma na xlɛ́ vlafo ɖɔ é gɔ́ sò nú hwɛdómɛ Satáan tɔn e ɖɔ ɖɔ cejɛnnabi wu wɛ mǐ ɖò Mawu sɛ̀n wɛ é à cé?
Ɛnɛgɔ ɔ, é byɔ ɖɔ Jehovah ni tuùn nǔ e nɔ jɛ dó mǐ wu lɛ é bǐ jɛ nukɔn ǎ. Linlin e ɖɔ ɖɔ Mawu nɔ ɖɔ tɛnkpɔn e mǐ na mɔ lɛ é jɛ nukɔn é xlɛ́ ɖɔ é ɖó na tuùn nǔ lɛ bǐ dó sɔgudo mǐtɔn wu. Amɔ̌, linlin mɔhun junjɔn Biblu jí ǎ. Nugbǒ wɛ ɖɔ Mawu kpéwú bo na tuùn sɔgudo. (Eza. 46:10) Amɔ̌, Biblu xlɛ́ mǐ ɖɔ cyan wɛ é nɔ cyan nǔ e é na tuùn dó sɔgudo wu lɛ é. (Bǐb. 18:20, 21; 22:12) Mɔ̌ mɛ ɔ, é nɔ nɔ jlɛ̌ jí dó zán nǔwukpikpé e é ɖó bo na tuùn sɔgudo é bo nɔ ɖó sísí nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn. Nǔ e mǐ na ɖó nukún ɖò Mawu e mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn xɔ akwɛ n’i b’ɛ nɔ lɛ́ zán jijɔ tɔn lɛ ɖó jlɛ̌ jí bɔ nǔ bǐ nɔ vɔ ɖ’ewu é sí é nɛ à cé?
Nɛ̌ mǐ ka sixu mɔ nukúnnú jɛ xó Pɔlu tɔn e ɖɔ: “Mawu . . . na lɔn bɔ tɛnkpɔn ɖé na wá nú mi bo hugǎn hlɔnhlɔn e mi ɖó é ǎ” é mɛ gbɔn lo? Ðò fí ɔ, nǔ e Jehovah nɔ wà ɖò tɛnkpɔn ɔ hwenu é xlɛ́ wɛ Pɔlu ɖè, é nyí é nɔ wà nùɖé jɛ nukɔn ɖɔ wɛ é ɖè ǎ. Xó mɛsɛ́dó ɔ tɔn lɛ na jiɖe mǐ ɖɔ tɛnkpɔn ɖebǔ na bo wá ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ ɔ, Jehovah na d’alɔ mǐ enyi mǐ ɖeji dó wutu tɔn ɔ nɛ. (Ðɛh. 55:23) Nugbǒ taji wè jí wɛ xógbe gbɔdónúmɛ tɔn Pɔlu tɔn lɛ junjɔn.
Nukɔntɔn ɔ, tɛnkpɔn e nɔ wá nú mǐ lɛ é nɔ “zɛ ee gbɛtɔ́ nɔ mɔ é wu ǎ.” Enɛ wu ɔ, tɛnkpɔn e mɛ bǐ nɔ mɔ é jɛn mǐ nɔ mɔ. Tɛnkpɔn mɔhun lɛ nɔ hugǎn nǔwukpikpé mǐtɔn ǎ, enyi mǐ ganjɛ Mawu wu ɔ nɛ. (1 Pi. 5:8, 9) Ðò xó e lɛlɛ̌ dó 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13 é mɛ ɔ, Pɔlu ɖɔ xó dó tɛnkpɔn ɖěɖee Izlayɛli-ví lɛ mɔ ɖò gbetótló mɛ lɛ é wu. (1 Kɔ. 10:6-11) Tɛnkpɔn enɛ lɛ ɖebǔ hugǎn nǔwukpikpé gbɛtɔ́ tɔn alǒ hugǎn nǔwukpikpé Izlayɛli-ví gbejinɔtɔ́ lɛ tɔn ǎ. Azɔn ɛnɛ wɛ Pɔlu ɖɔ ɖɔ “mɛɖé lɛ” tlitó “ɖò ye mɛ.” É blawu ɖɔ Izlayɛli-ví ɖé lɛ jó yeɖée dó nú jlǒ nyanya lɛ, ɖó ye sɔ́ ganjɛ Mawu wu ǎ wutu.
Wegɔ ɔ, “Mawu nɔ gɔn akpá e é dó lɛ ɖè ǎ.” Lee Mawu wà nǔ xá togun tɔn gbɔn é sín tan xlɛ́ ɖɔ é nɔ nyɔ́ xomɛ dó “mɛ e yí wǎn n’i bo nɔ nyì sɛ́n tɔn lɛ” é wu. (Sɛ́n. 7:9) Tan enɛ lɛ́ xlɛ́ ɖɔ Mawu nɔ ɖè akpá tɔn lɛ hwebǐnu. (Joz. 23:14) Tan gbeji enɛ e é ko nɔ wá yì é tɔn xlɛ́ ɖɔ mɛ ɖěɖee yí wǎn n’i bo setónú n’i lɛ é sixu ɖeji ɖɔ é na ɖè akpá wèɖobǔ elɔ e é dó dó tɛnkpɔn e ye sixu mɔ lɛ é wu é: (1) É na lɔn nú tɛnkpɔn ɖebǔ na syɛn kaka bɔ xwi ɖíɖí xá na gló ye ǎ, (2) “é na ɖè ali nú [ye] bɔ [ye] na tɔ́n sín mɛ.”
Nɛ̌ Jehovah ka nɔ ɖè ali nú mɛ ɖěɖee nɔ ganjɛ wutu tɔn lɛ é bɔ ye nɔ ɖí xwi xá tɛnkpɔn lɛ gbɔn? É ɖò wɛn ɖɔ é hɛn ɔ, é na ɖè tɛnkpɔn ɖé síìn kpowun, enyi é sɔgbe xá jlǒ tɔn ɔ nɛ. Amɔ̌, mǐ ni flín xógbe Pɔlu tɔn lɛ: “É [Jehovah] na ɖè ali nú mi bɔ mi na tɔ́n sín mɛ [alǒ ‘kpéwú bo dɛ ɖ’enu,’ nwt].” Enɛ wu ɔ, ɖò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, é nɔ “ɖè ali” ɔ gbɔn nǔ e hudo mǐ é nina mǐ gblamɛ bonu mǐ na dó sixu dɛ ɖò tɛnkpɔn lɛ nu bo na ɖu ɖ’eji. Mǐ ni kpɔ́n lee Jehovah sixu ɖè ali nú mǐ gbɔn é ɖé lɛ:
“É nɔ dó gbɔ nú mǐ, ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ bǐ mɛ.” (2 Kɔ. 1:3, 4) Jehovah sixu xò hwìhwɛ́ linlin mǐtɔn, ayi mǐtɔn kpo lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo gbɔn Xó tɔn, gbigbɔ mímɛ́ tɔn, kpo nùɖuɖu gbigbɔ tɔn e deví gbejinɔtɔ́ ɔ nɔ na mǐ é kpo gblamɛ.
—Mat. 24:45; Jaan 14:16; Hlɔ. 15:4.
É sixu xlɛ́ ali mǐ gbɔn gbigbɔ mímɛ́ ɔ gblamɛ. (Jaan 14:26) Nú tɛnkpɔn lɛ wá ɔ, gbigbɔ mímɛ́ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na flín tan Biblu tɔn kpo nugbodòdó ɖěɖee na zɔ́n bɔ mǐ na tuùn afɔ e mǐ ɖè kpo nùnywɛ kpo é.
É sixu zán wɛnsagun tɔn lɛ bɔ ye na d’alɔ mǐ.
—Ebl. 1:14.
É sixu d’alɔ mǐ gbɔn Klisanwun hàtɔ́ ɖěɖee nɔ ɖɔ xó bo nɔ wà nǔ dó “dó wusyɛn lanmɛ nú [mǐ]” lɛ é gblamɛ.
—Kolo. 4:11.
Gbeta tɛ kɔn mǐ ka sixu wá dó tinmɛ e xó ɖěɖee Pɔlu ɖɔ ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13 mɛ é ɖó é wu? Jehovah nɔ ɖɔ tɛnkpɔn e na wá nú mǐ lɛ é ǎ. Loɔ, enyi tɛnkpɔn lɛ wá nú mǐ ɔ, mǐ sixu kú dó nǔ elɔ jí: Enyi mǐ ɖeji dó Jehovah wu bǐ mlɛ́mlɛ́ ɔ, é na lɔn gbeɖé bonu tɛnkpɔn mǐtɔn lɛ na syɛn kaka bo zɛ ee nu gbɛtɔ́ sixu dɛ ɖè é wu ǎ; é na ɖè ali nú mǐ hwebǐnu bɔ mǐ na dɛ ɖò ye nu. Linlin enɛ dó gbɔ nú mɛ tawun!


text:
YITSO 133
Asaa Yesu Gbonyo lɛ ni Ayafu
MATEO 27:57–28:2 MARKO 15:42–16:4 LUKA 23:50–24:3 YOHANE 19:31–20:1
AJIE YESU GBONYO LƐ YƐ TSO JAŊŊ LƐ HE
ASAA GBONYO LƐ KƐHÃ FUU
YEI YANA GBONYO BU NI KÃ SHI EFOLO
Yesu gbo Sohaa, Nisan 14 lɛ nɔ, ni no mli lɛ etsɛŋ ni hulu baanyɔ shi. Kɛ́ hulu nyɔ shi lɛ, Nisan 15 ni ji Hejɔɔmɔ Gbi lɛ baaje shishi. Yesu egbo momo, shi ojoyelɔi enyɔ ni yɔɔ emasɛi lɛ gboiko. Mla lɛ tsɔɔ akɛ esaaa akɛ ‘ahãa gbonyo hiɔ tso nɔ ni je tsɛreɔ nɔ,’ shi moŋ esa akɛ afu amɛ “nakai gbi lɛ nɔŋŋ.”—5 Mose 21:22, 23.
Kɛfata he lɛ, atsɛɔ Sohaa shwane akɛ Hesaamɔkɛtoo Gbi ejaakɛ mɛi hoɔ nii amɛmaa shi, ni kɛ́ amɛyɛ nitsumɔ ko ni amɛnyɛŋ amɛmɛ ni aye Hejɔɔmɔ Gbi lɛ atã dani amɛtsu lɛ, amɛtsuɔ amɛgbeɔ naa. Nakai Hejɔɔmɔ Gbi lɛ, Hejɔɔmɔ Gbi “wulu” ni, ni ebaaje shishi kɛ́ hulu nyɔ shi. (Yohane 19:31) Nɔ hewɔ lɛ ji akɛ, Nisan 15 lɛ baafee klɛŋklɛŋ gbi ni akɛyeɔ Aboloo ni Akɛ Ma ni Eshako Feɔ lɛ Gbi Jurɔ lɛ ní heɔ gbii kpawo lɛ, ni be fɛɛ be lɛ klɛŋklɛŋ gbi lɛ ji Hejɔɔmɔ Gbi. (3 Mose 23:5, 6) Be nɛɛ mli lɛ, nakai klɛŋklɛŋ gbi lɛ yagbee gbi kpawo lɛ, ni ji Hejɔɔmɔ Gbi lɛ ni ayeɔ daa otsi lɛ nɔ.
No hewɔ lɛ, Yudafoi lɛ bi Pilato koni efee nɔ ko ni baahã Yesu kɛ ojoyelɔi enyɔ lɛ agboi oya. Mɛni ebaahã afee? Ebaahã akumɔ amɛnaji. Kɛ́ akumɔ amɛnaji lɛ, no haŋ amɛnyɛ amɛkɛ amɛnaji lɛ apiŋ shi kɛhole amɛgbɔmɔtsei lɛ anɔ ni amɛmu. Asraafoi lɛ ba, ni amɛbakumɔ ojoyelɔi enyɔ lɛ anaji. Shi akɛni amɛna akɛ Yesu egbo momo hewɔ lɛ, amɛkumɔɔɔ enaji. Enɛ wo Lala 34:21 lɛ obɔ̃, ekɛɔ akɛ: “Ebaa ewui fɛɛ yi, amɛteŋ ekome folo ekuuu.”
Bɔ ni afee ni aná nɔmimaa akɛ Yesu egbo lɛɛlɛŋ lɛ, asraafoi lɛ ateŋ mɔ kome kɛ akplɔ tsu Yesu ŋmawuiaŋ kɛyanina he gbɛ ni etsui yɔɔ lɛ. “Ni amrɔ lɛ lá kɛ nu jɛ mli ho.” (Yohane 19:34) Enɛ hu wo gbalɛ kroko obɔ̃, ekɛɔ akɛ: “Ni amɛaakwɛ mɔ ni amɛtsu lɛ nɔ lɛ.”—Zakaria 12:10.
Be ni agbe Yesu lɛ, no mli lɛ Yosef ni ji “nuu niiatsɛ ko” ni jɛ Arimatia, ni eji Sanhedrin lɛ mli nyo ko ni amuɔ afɔ̃ɔ enɔ lɛ hu yɛ jɛmɛ. (Mateo 27:57) Awie ehe akɛ eji “gbɔmɔ kpakpa kɛ jalɔ,” ni “eemɛ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ.” Anɔkwa, efiii bɔ ni saneyelihe lɛ kojo Yesu lɛ sɛɛ ejaakɛ eji “Yesu kaselɔ, shi Yudafoi lɛ agbeyeishemɔ hewɔ lɛ, ejieee ehe shi.” (Luka 23:50; Marko 15:43; Yohane 19:38) Yosef fee ekãa ni eyabi Pilato koni aŋɔ Yesu gbonyo lɛ ahã lɛ. Pilato tsɛ asraafoiatsɛ ni kwɛ ní agbe Yesu lɛ kɛba, ni ebama nɔ mi akɛ Yesu egbo. Nɔŋŋ kɛkɛ ni Pilato hã akɛ gbonyo lɛ hã Yosef.
Yosef yahé klala kpakpa ni he tse, ni ejie Yesu gbonyo lɛ yɛ tso jaŋŋ lɛ nɔ kɛkpeleke shi. Ekɛ klala lɛ bala gbonyo lɛ kɛsaa lɛ kɛhã fuu. Nikodemo, “mɔ ni tsutsu ko lɛ eba Yesu ŋɔɔ nyɔɔŋ” lɛ, baye ebua kɛsaa gbonyo lɛ. (Yohane 19:39) Ekɛ mire kɛ aloe ni afutu ni jara wala, aaafee Roma nsɛnii tɛi oha (kilogram 33) ba. Amɛkɛ klalai ni tsofai ni jeɔ ŋma lɛ yɔɔ mli lɛ bala Yesu gbonyo lɛ, taakɛ Yudafoi lɛ feɔ fuɔ mɔ lɛ.
Yosef yɛ gbonyo bu ko ni bɛŋkɛ jɛmɛ ni akpɛ́ yɛ tɛsaa mli ni akɛ mɔ ko eŋmɛko mli dã, ni akɛ Yesu gbonyo lɛ yaŋmɛ mli. Ni akokolo tɛ agbo ko kɛtsĩ gbonyo bu lɛ naa. Amɛkɛ oyaiyeli fee enɛ, ejaakɛ etsɛŋ ni Hejɔɔmɔ Gbi lɛ baaje shishi. Ekolɛ Maria Magdalena kɛ Maria ni ji Yakobo Bibioo lɛ nyɛ lɛ fata he ni asaa Yesu gbonyo lɛ. No sɛɛ lɛ, amɛsha amɛhe kɛtee shĩa koni “amɛyasaa tsofai ni jeɔ ŋma kɛ mui ni jeɔ ŋma amɛto” koni amɛkɛyakpa Yesu gbonyo lɛ yɛ Hejɔɔmɔ Gbi lɛ sɛɛ.—Luka 23:56.
Enɔ jetsɛremɔ, yɛ Hejɔɔmɔ Gbi lɛ nɔ lɛ, osɔfoi tsiifoi lɛ kɛ Farisifoi lɛ tee Pilato ŋɔɔ amɛyakɛɛ lɛ akɛ: “Wɔkaiɔ akɛ be ni nakai shishiulɔ lɛ yɔɔ wala mli lɛ, ekɛɛ akɛ, ‘Gbii etɛ sɛɛ lɛ, abaatee mi shi.’ No hewɔ lɛ, fã koni ayabu gbonyo bu lɛ he kɛyashi gbi ni ji etɛ lɛ nɔ, koni ekaselɔi lɛ akaba amɛbaju lɛ ni amɛkɛɛ mɛi akɛ, ‘Atee lɛ shi kɛjɛ gbohii ateŋ!’ Ni naagbee shishiumɔ nɛɛ bafee efɔŋ fe klɛŋklɛŋ nɔ lɛ.” Pilato kɛɛ amɛ akɛ: “Naa, bulɔi nɛ. Nyɛyaa nyɛyabua he jogbaŋŋ bɔ ni nyɛbaanyɛ.”—Mateo 27:63-65.
Hɔgbaa leebi maŋkpa lɛ, Maria Magdalena, Yakobo nyɛ Maria, kɛ yei krokomɛi kɛ tsofai ni jeɔ ŋma ba gbonyo bu lɛ naa koni amɛkɛbakpa Yesu gbonyo lɛ. Amɛkɛɛkɛɛ amɛhe akɛ: “Namɔ baakoklo tɛ lɛ kɛjɛ gbonyo bu lɛ naa ehã wɔ?” (Marko 16:3) Shi no mli lɛ shikpɔŋ lɛ ehoso. Kɛfata he lɛ, Nyɔŋmɔ bɔfo ko ebakoklo tɛ lɛ kɛtee sɛɛ, bulɔi lɛ hu bɛ jɛmɛ, ni gbonyo lɛ bɛ bu lɛ mli!


text:
Kpléɖókpɔ́ Ðaxó 2017 Tɔn Sín Tuto
Kpɔ́n tuto azǎn ɖokpo ɖokpo tɔn kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɔ tɔn, kpléɖókpɔ́ ɔ na d’alɔ we bɔ a na kpó ɖò nǔ ɖagbe wà wɛ lobo na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nu.
Axɔsuzángbe
Etɛ ka sixu d’alɔ Klisanwun lɛ bɔ ye na sɔnǔ nú jijɔ ɖěɖee ɖò dandan cobɔ è na dɛ ɖò wuvɛ̌ lɛ nu é?
Síbígbe
Nɛ̌ Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ ka nɔ sɔnǔ nú didɛ kpo gbɔdónúmɛ kpo nú mǐ gbɔn?
Aklunɔzángbe
Jezu ɖɔ: ‘Mɛ e na dɛ kaka yì fó ɔ, è na hwlɛn ɛ gán.’ Etɛ a ka sixu wà dó xwedó xó tɔn?
Nùflínmɛ ɖé lɛ nú Kpléɖókpɔ́watɔ́ Lɛ
A sixu yì kplé bunɔ ɖěɖee è na bló ɖò tuto ɔ hwenu lɛ é tɛnmɛ. Kpɔ́n fí bá lɛ́ ɖó mɔjɛmɛ dó amasin-xɔsa, azinkpo lɛ, baptɛm, mɛɖée zízé jó xɔsa, nǔ e bú bɔ è mɔ lɛ é, nùnina lɛ, kpo tɛnmɛnamɛtɔ́ lɛ kpo wu.
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
MƐ ÐÈ TƐ LƐ KA ÐÒ JLǑ JEHOVAH TƆN WÀ WƐ ÐÒ ÉGBÉ?
Nɛ̌ ka Gbɔn Bɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ Nɔ Yì Kpléɖókpɔ́ Ðaxó Lɛ?
Xwè ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, mǐ nɔ bló kpléɖókpɔ́ taji atɔn. Nɛ̌ a ka sixu ɖu lè kpléɖókpɔ́ enɛ lɛ tɔn gbɔn?


text:
A plɛ pue zugba a nɔ (2), wo ɔ mi (3), pa amɛ kɛ nyu hɛ ngmɛ ɔmɛ a mi (4-7), pu ɔ nɔ (8, 9), lohwe awi yelɔ ɔ matsɛ sɛ ɔ nɔ (10, 11), Yufrate pa a mi (12-16), kɛ kɔɔhiɔ ɔ mi (17-21)
Mawu ta a ngɛ Hamagedɔn (14, 16)
16 Nɛ i nu gbi nɛ nya wa ko kɛ je jami he ɔ, nɛ e de hiɔwe bɔfo kpaago ɔmɛ ke: “Nyɛɛ ya nɛ nyɛ ya plɛ Mawu mi mi fumi kplu kpaago ɔmɛ a mi ní ɔmɛ ngɔ pue zugba a nɔ.”2 Kekleekle nɔ ɔ je kɛ ho nɛ e ya plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue zugba a nɔ. Nɛ nihi nɛ lohwe ɔ kadimi ɔ ngɛ a he nɛ a ngɛ e he amaga a jae ɔ hia pa yaya ko nɛ yeɔ nɔ.3 Nɔ enyɔne ɔ plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue wo ɔ mi. Nɛ wo ɔ pee muɔ kaa nɔ gbogboe muɔ, nɛ adebɔ nɔ́ fɛɛ adebɔ nɔ́* nɛ wami ngɛ e mi ɔ gbo, ee, níhi nɛ a ngɛ wo ɔ mi ɔ gbo.4 Nɔ etɛne ɔ plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue pa amɛ kɛ nyu hɛ ngmɛ ɔmɛ a mi. Nɛ a pee muɔ.5 I nu nɛ hiɔwe bɔfo ɔ nɛ e ngɛ nyu ɔmɛ a nɔ ɔ de ke: “Mo, Nɔ nɛ o ngɛ ɔ, nɛ o ngɛ momo ɔ, mo Nɔ nɛ o fĩɔ nɔ se ɔ, o da, ejakaa mo lɛ o ngɔ kojomi nɛ ɔmɛ kɛ ba,6 ejakaa a pue ni klɔuklɔu ɔmɛ kɛ gbali ɔmɛ a muɔ si, nɛ o ha mɛ muɔ kaa a nu; e sa mɛ.”7 Nɛ i nu nɛ afɔle sami la tɛ ɔ de ke: “Ee, Yehowa* Mawu, Ope ɔ, o kojomi* ɔmɛ ji anɔkuale nɛ a da.”8 Nɔ eywiɛne ɔ plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue pu ɔ nɔ, nɛ a ha pu ɔ he blɔ kaa e kɛ la nɛ sãa ni ɔmɛ.9 Nɛ la dɔmi nɛ nya wa a sãa ni ɔmɛ, se a tu Mawu, nɔ nɛ e ngɛ he wami ngɛ haomi nɛ ɔmɛ a nɔ ɔ biɛ ɔ he musu bɔmi munyu, nɛ a tsakee we a tsui nɛ a wui e hɛ mi nyami.10 Nɔ enuɔne ɔ plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue lohwe awi yelɔ ɔ matsɛ sɛ ɔ nɔ. Nɛ e matsɛ yemi ɔ ba wo diblii, nɛ nɔ́ yeyee nɛ ngɛ mɛ pee ɔ ha nɛ a bɔni a lilɛhi tami,11 se a tu hiɔwe Mawu ɔ he musu bɔmi munyu ngɛ nɔ́ yeyee nɛ ngɛ mɛ pee ɔ kɛ pa yaya nɛ a hia a he je, nɛ a tsakee we a tsui ngɛ a ní tsumi ɔmɛ a he.12 Nɔ ekpane ɔ plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue Yufrate pa ngua a mi, nɛ e mi nyu ɔ si, konɛ a kɛ dla blɔ kɛ ha matsɛmɛ ɔmɛ nɛ a je puje he ɔ.13 Nɛ i na munyuhi nɛ a je mumi mi* nɛ a he tsɔ we etɛ nɛ a ngɛ kaa ovɔnɔhi* nɛ a je drako ɔ nya mi kɛ lohwe awi yelɔ ɔ nya mi kɛ lakpa gbalɔ ɔ nya mi.14 Ngɛ anɔkuale mi ɔ, a ji mumi mi munyuhi nɛ je daimoniohi a ngɔ, nɛ a peeɔ okadihi, nɛ a jeɔ kpo kɛ yaa matsɛmɛ ɔmɛ nɛ a ngɛ zugba a nɔ hehi tsuo nɛ nimli ngɛ ɔmɛ a ngɔ, konɛ a ya bua a nya kɛ ya Mawu Ope ɔ ligbi ngua a nɔ ta a.15 “Hyɛ! i ma kaa julɔ. Nɔ nɛ e hwɔ we mahe nɛ e baa tadehi nɛ e woɔ ngɛ e tade nɔ ɔ yi bɔ nɛ pee nɛ e ko hɛɛ e he gu kɛ nyɛɛ nɛ́ nihi nɛ a ba na e zo ɔ, ngɛ bua jɔmi.”16 Nɛ a bua a nya kɛ ya he nɛ a tsɛɔ ngɛ Hebri gbi mi ke Hamagedɔn ɔ.*17 Nɔ kpaagone ɔ plɛ e kplu ɔ mi nɔ́ ɔ ngɔ pue kɔɔhiɔ ɔ mi. Kɛkɛ nɛ gbi nɛ nya wa ko pɛ kɛ je jami he ɔ ngɛ matsɛ sɛ ɔ he ke: “A gbe nya!”18 Nɛ oslabai gbamihi kɛ gbihi kɛ hiɔwe simihi ba, nɛ zugba mimiɛɛmi nɛ nya wa nɛ́ kɛ je benɛ adesahi ba zugba a nɔ ɔ eko bɛ hyɛ ɔ ba, zugba mimiɛɛmi ɔ ya tsitsaa nɛ e nya wa wawɛɛ nitsɛ.19 Ma kpetekpleenyɛ ɔ mi gba etɛ, nɛ je ma amɛ a ma ngua amɛ nɔ si; nɛ a kai Babilon Ngua a ngɛ Mawu hɛ mi, konɛ a ha lɛ Mawu mi mi fumi nɛ nya wa a he abofu kplu ɔ kɛ e mi wai ɔ.20 Jehanɛ se hu ɔ, zugba kpɔ fɛɛ zugba kpɔ nɛ nyu bɔle lɛ ɔ tu fo, nɛ a nɛ yokuhi.21 Kɛkɛ nɛ gbiɛ ngo ngu babauu nɛ eko fɛɛ eko jiɔmi ji talɛnt kake* ɔ nɛ kɛ je hiɔwe kɛ ba pue ni ɔmɛ a nɔ, nɛ ni ɔmɛ tu Mawu he musu bɔmi munyu ngɛ haomi ɔ nɛ gbiɛ ngo ngu ɔ ngɔ kɛ ba a he je, ejakaa haomi ɔ nya wa wawɛɛ tsɔ.


text:
Ma Jó Gbè Ðò Nǔɖagbewiwa Kɔn Ó!
ZǍNZǍN
9:30 Nùxixo
9:40 Han 77gɔ́ ɔ kpo Ðɛ Kpo
9:50 Etɛwu É ka Vɛwǔ Bɔ È Na Wà Nǔ Ðagbe?
10:05 Xómaɖɔ: Nyì Alɔ nú Jlǒ Nyanya Gbɛtɔ́ Tɔn
Nɔ Zán Tɛn Ɛntɛnɛti Tɔn E Jí È Nɔ Zun Xɔ́ntɔn Ðè lɛ É kpo Nùnywɛ Kpo
Cyan Ayiɖeɖayi Ðagbe Lɛ
Xò Hun Xá Linlin Mɛnújlojló Tɔn
Jɛ Tagba Dó Sɔgudo E Ðó Jiɖe É ɖé Wu
-
11:05 Han 45gɔ́ ɔ kpo Ðɔnúesè lɛ Kpo
11:15 Nɔ Ðò Ðagbe Wà nú Mɛ Bǐ Wɛ
11:30 Mɛɖée Zízé Jó kpo Baptɛm Kpo
12:00 Han 63gɔ́ ɔ
HWELƐKƆ
1:10 Nùxixo
1:20 Han 127gɔ́ ɔ kpo Ðɛ Kpo
1:30 Xóɖiɖɔ Junjɔn Biblu Jí nú Mɛ Bǐ: Ma Cá nú Mawu Ó, Ðò Ali Tɛ Nu?
2:00 Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn
2:30 Han 59gɔ́ ɔ kpo Ðɔnúesè lɛ Kpo
2:40 Xómaɖɔ: Nɔ Ðò Jlǒ Gbigbɔ Tɔn Wà Wɛ
Sɔnǔ nú Aca Nùkplɔnkplɔn Tɔn Ðagbe
Zǎn Nugbodòdó Biblu Tɔn lɛ Dó Xlɛ́ Ali Gbɛzán Towe
“Ma Gɔn Azɔ̌ Wà Ó”
-
3:40 Enyi Awakanmɛ Ma Kú Mǐ Ǎ ɔ, Nyɔna Tɛ lɛ Mǐ ka Na Mɔ?
4:15 Han 126gɔ́ ɔ kpo Ðɛ Kpo


text:
NUKPLƆNKPLƆN 5
Tɔjihun Nɔwée Tɔn
Ðò hweɖenu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ wá sukpɔ́ ɖò ayikúngban ɔ jí. Gègě yetɔn wɛ nyí mɛ nyanya. Wɛnsagun e ɖò jixwé é ɖé lɛ tlɛ huzu mɛ nyanya. Ye jó xwé yetɔn dó ɖò jixwé bo wá ayikúngban ɔ jí. A ka tuùn nǔ e wu ye wà mɔ̌ é à? Ðó ye jló na da nyɔnu lɛ wutu.
Wɛnsagun lɛ kpo nyɔnu lɛ kpo jì vǐ lɛ. Vǐ enɛ lɛ sù bo ɖó hlɔnhlɔn tawun bo huzu dakaxotɔ́. Ye nɔ gblewu mɛ lɛ. Jehovah sixu tin bonu nǔ enɛ lɛ ɖò jijɛ wɛ kpowun ǎ. Enɛ wu ɔ, é ɖɔ ɖɔ emi na sɔ́ sìn dó sú mɛ nyanya lɛ sín kún dó.
Amɔ̌, nya ɖé tíìn bo gbɔn vo. Jehovah yí wǎn n’i. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Nɔwée. É ɖó asì ɖokpo, bo ɖó vǐ sunnu atɔn, ye wɛ nyí Sɛmu, Camu kpo Jafɛti kpo; ye lɔ ɖó asì ɖokpo ɖokpo. Jehovah ɖɔ nú Nɔwée ɖɔ é ni bló tɔjihun ɖaxó ɖokpo, bonu é kpo xwédo tɔn kpo na dó sixu gán ɖò Sìnvɔgbɛ ɔ hwenu. Tɔjihun enɛ nyí gbǎ hoyahoya ɖé bo hɛn ɔ, é na nɔ fo tɔ̀ ɖò sìn nukúnmɛ. Jehovah lɛ́ ɖɔ nú Nɔwée ɖɔ é ni bɛ́ kanlin gègě dó tɔjihun ɔ mɛ bonu ye lɔ na mɔ tɛn dó sixu gán.
Tlolo jɛn Nɔwée jɛ tɔjihun ɔ bló jí. Nɔwée kpo xwédo tɔn kpo bló xwè 50 mɔ̌ cobo bló fó. Ye bló tɔjihun ɔ lee Jehovah ɖɔ nú ye gbɔn é pɛ́pɛ́pɛ́. Ðò avla enɛ mɛ ɔ, Nɔwée gb’akpá nú mɛ lɛ dó Sìnvɔgbɛ ɔ wu. Ye mɛ ɖě ka ɖótó è ǎ.
Dìn ɔ, hwenu sù bɔ ye na byɔ tɔjihun ɔ mɛ. Mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ bɔ d’ewu é.
“Nǔ e jɛ ɖò Nɔwée hwenu ɔ ɖokpo ɔ wɛ na lɛ́ jɛ hwenu e nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na lɛkɔ wá dó é.”—Matie 24:37


text:
Mɛjitɔ́ lɛ Emi, Mi D’alɔ Vǐ Mitɔn lɛ Bonu Nùɖiɖi Yetɔn Ni Lidǒ
“Dɔnkpɛvu kpo ɖyɔvǐ kpo . . . Mi bǐ mi kpa susu nú Mawu Mavɔmavɔ.”
HAN LƐ: 88, 115
1, 2. (a) Wuvɛ̌ tɛ mɛjitɔ́ lɛ ka nɔ mɔ? Nɛ̌ ye ka sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ enɛ gbɔn? (b) Nǔ ɛnɛ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó dìn?
“MǏ ÐI nǔ nú Jehovah, amɔ̌ enɛ wɛ na zɔ́n bɔ vǐ mǐtɔn lɛ na ɖi nǔ n’I dandan ǎ,” wɛ asú kpo asì kpo e nɔ nɔ France é ɖé ɖɔ. Ye tinmɛ ɖɔ: “Nùɖiɖi nyí nùɖé bɔ è nɔ ɖu gǔ tɔn ǎ. Kpɛɖé kpɛɖé wɛ vǐ mǐtɔn lɛ nɔ ɖó.” Nɔví sunnu Australie-nu ɖé wlan ɖɔ: “Alɔdido vǐ towe bonu é na ɖó nùɖiɖi wɛ nyí wuvɛ̌ ɖaxó hugǎn bǐ e a sixu mɔ ɖò gbɛzán towe mɛ é. A ɖó na zán azɔwanú ɖebǔ e a ɖó é. A sixu mɔ ɖɔ emi ko fó kpo nùkanbyɔ vǐ towe tɔn ɖé kpo, amɔ̌, a na wá mɔ ɖɔ é na lɛ́ vɔ́ nǔ ɖokpo ɔ kanbyɔ hweɖevonu! Xósin e na jɛmɛ nú ayixa nǔ dó biba tɔn vǐ towe tɔn ɖò égbé é sixu nɔ ma jɛmɛ n’i ɖò sɔ. É sixu byɔ ɖɔ a ni vɔ́ xota ɖé lɛ jí gbɔn hwɛhwɛ.”
2 Enyi mɛjitɔ́ ɖé wɛ nú we ɔ, é ka nɔ cí nú we hweɖelɛnu ɖɔ a kún kpéwú bo na kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye na huzu nùɖitɔ́ lɛ ó wɛ à? Nugbǒ ɔ, enyi nùnywɛ mǐtɔn wɛ mǐ na zán ɔ, mǐ ɖě na kpé azɔ̌ enɛ wu ǎ! (Jel. 10:23) Amɔ̌ enyi mǐ ba alixlɛ́mɛ Mawu tɔn ɔ, é na kpa mǐ. Mi nú mǐ ni gbéjé nǔ e sixu d’alɔ we bɔ a na d’alɔ vǐ towe lɛ bɔ ye na ɖó nùɖiɖi é ɛnɛ kpɔ́n: (1) Tɛnkpɔn bo tuùn ye ganji. (2) Kplɔ́n nǔ ye kpo ayi towe bǐ kpo. (3) Zǎn nùjlɛdonǔwu ɖagbe lɛ. (4) Ðǒ suúlu bo nɔ xoɖɛ.
TUÙN VǏ TOWE LƐ GANJI
3. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn ɖò mɛkplɔnkplɔn mɛ gbɔn?
3 Nǔ e ahwanvu Jezu tɔn lɛ ɖi nǔ na lɛ é kinkanbyɔ ye nɔ dó xɛsi n’i ǎ. (Mat. 16:13-15) Xwedó kpɔ́ndéwú tɔn. É na nyɔ́ tawun ɖɔ ɖò hwenu e mi ɖò vivo mɛ é ɔ, a ni byɔ vǐ towe lɛ ɖɔ ye ni ɖɔ lee nǔ nɔ cí nú ye é. Nǔxokpɔ́n ɖebǔ e ye sixu ɖó é ɖò xóɖɔɖókpɔ́ enɛ mɛ. Nɔví sunnu xwè 15 mɛví ɖé ɖò Australie wlan ɖɔ: “Papa nɔ ɖɔ xó xá mì hwɛhwɛ dó nǔ e un ɖi nǔ na é wu bo nɔ d’alɔ mì bɔ un nɔ ɖɔ xó. É kanbyɔ ɖɔ: ‘Etɛ Biblu ka ɖɔ?’ ‘A ɖi nǔ nú nǔ e é ɖɔ é à?’ ‘Etɛwu a ka ɖi nǔ na?’ É ba ɖɔ ma na xósin ɔ ɖò xógbe nyì ɖesunɔ tɔn mɛ, bonu é ma nyí nǔ e éyɛ alǒ Mamáa ɖɔ lɛ é wɛ na vɔ́ wlí ɖɔ kpowun ó. Ee un ɖò susu wɛ é ɔ, xósin ce lɛ ɖó na lɛ́ kpɔ́n te d’eji.”
4. Etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ è ni sɔ́ nùkanbyɔ vǐ ɖé tɔn sɔ́ ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
4 Enyi vǐ ɖé ma ɖeji dó nùkplɔnmɛ ɖé lɛ wu ǎ ɔ, tɛnkpɔn bo ma wà adǎn alǒ yí gbè ɖò alɔkpa ɖé mɛ b’ɛ na cí ɖɔ a ɖò hun jɛ dó hwiɖée jí wɛ ɖɔhun ó. Sɔ xó jlɛ́ dó xó wu xá ɛ kpo sɔxwixwe kpo. Vǐtɔ́ ɖé ɖɔ: “Ma dovɛ̌ nú nùkanbyɔ vǐ towe tɔn lɛ ó. Ma ɖɔ ye kún nyí nùjɔnǔ ó bo xò ye nyì kɛ́n ó, ma lɛ́ hɔn nú xó ɖé ɖó ɖiɖɔ tɔn na vɛwǔ nú we kpowun wutu ó.” Nugbǒ ɔ, enyi a nɔ mɔ ɖɔ nǔ e vǐ towe kanbyɔ dó nùjɔnǔ mɛ lɛ é xlɛ́ ɖɔ é nɔ ɖ’ayi te bo lɛ́ ba na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ ɔ, é na d’alɔ we. Hwenu e Jezu tlɛ ɖó xwè 12 é ɔ, é kàn nùjɔnǔ lɛ byɔ. (Xà Luki 2:46.) Dɔnkpɛvu ɖé ɖó xwè 15 bo nɔ nɔ Danemark bo ɖɔ: “Hwenu e un ɖɔ nú mɛjitɔ́ ce lɛ ɖɔ un kún kanɖeji ɖɔ mǐ ɖò sinsɛn nugbǒ ɔ mɛ ó é ɔ, ado sixu ko hu ye dó wutu ce có, ye wà adǎn ǎ. Ye zán Biblu dó na xósin nú nùkanbyɔ ce lɛ bǐ.”
5. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu xlɛ́ ɖɔ emi kún nɔ lin kpowun ɖɔ vǐ emitɔn ko ɖó nùɖiɖi ó gbɔn?
5 Tɛnkpɔn bo tuùn vǐ towe lɛ ganji: linlin yetɔn lɛ, lee nǔ nɔ cí nú ye é, kpo nǔ e nɔ ɖu ayi mɛ nú ye lɛ é kpo. Ma ɖɔ gbeɖé ɖɔ ye ɖó nùɖiɖi, ɖó ye nɔ wá kplé Klisanwun tɔn lɛ bo nɔ ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ xá we kpowun wutu ó. Nɔ ɖɔ xó dó nǔ gbigbɔ tɔn lɛ jí xá ye hwenu e mi nɔ ɖò nǔwaɖókpɔ́ wɛ ayihɔngbe ayihɔngbe é. Nɔ xoɖɛ kpo vǐ towe lɛ kpo bo nɔ lɛ́ xò dó ta yetɔn mɛ. Tɛnkpɔn bo ɖ’ayi mɛtɛnkpɔn ɖebǔ e nùɖiɖi yetɔn na mɔ é wu, bo d’alɔ ye bonu ye ni ɖí xwi xá.
KPLƆ́N NǓ MƐ KPO AYI TOWE BǏ KPO
6. Enyi mɛjitɔ́ lɛ dó nugbǒ Biblu tɔn dó ayi yeɖesu tɔn mɛ ɔ, nɛ̌ é ka na d’alɔ ye bɔ ye na kplɔ́n nǔ mɛ ganji gbɔn?
6 Nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ nɔ byɔ ayi mɛ lɛ tɔn mɛ, ɖó é yí wǎn nú Jehovah, Xó Mawu Tɔn, kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo wutu. (Luk. 24:32; Jaan 7:46) Wanyiyi mɔhun na d’alɔ mɛjitɔ́ lɛ bɔ nǔ e kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ wɛ ye ɖè é na byɔ ayi mɛ nú ye. (Xà Sɛ́nflínmɛ 6:5-8; Luki 6:45.) Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ emi, mi nɔ kplɔ́n Biblu ɔ kpo wema nùkplɔnkplɔn tɔn mǐtɔn lɛ kpo ganji. Mi nɔ yí wǎn nú nùɖíɖó lɛ kpo xota e ɖò wema mǐtɔn lɛ mɛ bo ɖɔ xó dó ye wu lɛ é kpo. (Mat. 6:26, 28) Mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ nùtuùntuùn mitɔn na gbló ada d’eji, bɔ nǔwiwa Jehovah tɔn lɛ na sù nukún mitɔn mɛ d’eji, lobɔ mi na kpéwú bo na kplɔ́n nǔ vǐ mitɔn lɛ ganji.
7, 8. Enyi nugbǒ Biblu tɔn gɔ́ mɛjitɔ́ ɖé sín ayi mɛ ɔ, lè tɛ é ka na hɛn wá? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
7 Enyi nugbǒ Biblu tɔn gɔ́ ayi towe mɛ ɔ, a na jló na ɖɔ xó d’eji xá xwédo towe. Hwenu e mi ɖò nǔ sɔ́ nú kplé Klisanwun tɔn lɛ wɛ é alǒ sinsɛn-biblo xwédo tɔn sín hwenu kɛɖɛ wɛ a na nɔ wà mɔ̌ ǎ, loɔ, nɔ wà mɔ̌ hweɖebǔnu. Gɔ́ na ɔ, xóɖɔɖókpɔ́ mɔhun lɛ ɖó na nɔ nyí kɔgbidinúmɛ sín nǔ ǎ, loɔ, ye ɖó na nyí nyanɛnyanɛ sín nǔ bɔ vivo na ɖ’ékɔn, lee mi ko nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ gbɔn ayihɔngbe ayihɔngbe é ɖɔhun. Asú kpo asì kpo ɖé ɖò États-Unis bo nɔ lin tamɛ dó Jehovah jí hwenu e xwédo ɔ ɖò vivǐ wɛkɛ ɔ sín nùɖé tɔn ɖu wɛ alǒ ɖò nùɖé ɖu ɖó kpɔ́ wɛ é. Mɛjitɔ́ lɛ ɖɔ: “Mǐ nɔ flín wanyiyi e Jehovah ɖexlɛ́ ɖò nǔ e é sɔnǔ na nú mǐ lɛ é bǐ mɛ é kpo lee é lin tamɛ kpɔ́n ganji jɛ nukɔn cobo bló nǔ enɛ lɛ gbɔn é kpo vǐ mǐtɔn lɛ.” Hwenu e asú kpo asì kpo e nɔ nɔ Afrique du Sud é ɖé nɔ ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò jikpá yetɔn mɛ xá vǐ nyɔnu yetɔn wè lɛ é ɔ, ye nɔ sɔ́ ayi vǐ lɛ tɔn ɖó lee kun tíntɔ́n nǔkún lɛ tɔn kpo susu yetɔn kpo nɔ jiwǔ gbɔn é jí. Mɛjitɔ́ lɛ ɖɔ: “Mǐ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ kplɔ́n sísí ɖaxó ɖiɖó nú gbɛ̀ kpo lee é gɛ́dɛ́ gbɔn é kpo vǐ nyɔnu mǐtɔn lɛ.”
8 Tɔ́ ɖé ɖò Australie bɔ hwenu e vǐ sunnu tɔn ɖò xwè wǒ mɔ̌ ɖó wɛ, bɔ ye ɖisa yì kpɔ́n nǔ ɖò fí e è nɔ tɛ́ nǔ xóxó lɛ ɖó é ɖé é ɔ, é gbɔn yɛkan enɛ mɛ bo d’alɔ vǐ tɔn bonu nùɖiɖi e é ɖó ɖɔ Mawu tíìn bo lɛ́ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ é ni lidǒ. Tɔ́ ɔ ɖɔ: “Mǐ mɔ bɔ è tɛ́ nùɖíɖó hwexónu tɔn e nɔ nɔ xù mɛ bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ ammonite kpo trilobite kpo lɛ é. É jiwǔ nú mǐ tawun ɖɔ kanlin enɛ lɛ e ma sɔ́ ɖè ǎ é nyɔ́ ɖɛkpɛ, gɛ́dɛ́, bo lɛ́ ɖò bǔté, bo ɖibla cí ɖěɖee mǐ sixu mɔ égbé lɛ é ɖɔhun. Enɛ wu ɔ, enyi ɖɔ nǔɖògbɛ lɛ gɛ́dɛ́ ɖò bǐbɛ̌mɛ ǎ bo wá ɖyɔ bo huzu nǔɖògbɛ e gɛ́dɛ́ lɛ é wɛ ɔ, etɛwu nǔɖògbɛ hwexónu tɔn enɛ lɛ ka ko gɛ́dɛ́ sɔmɔ̌? Nùkplɔnmɛ ɖé wɛ nyí enɛ bo jiwǔ nú mì tawun, bɔ un má xá vǐ sunnu ce.”
ZǍN NÙJLƐDONǓWU ÐAGBE LƐ
9. Etɛwu nùjlɛdonǔwu lɛ zinzan ka ɖó lè? Nɛ̌ nɔ ɖé ka ɖè enɛ xlɛ́ gbɔn?
9 Jezu nɔ zán nùjlɛdonǔwu e nɔ zɔ́n nǔlinkpɔ́n mɛ, nɔ byɔ ayi mɛ, bo nɔ d’alɔ mɛ bɔ è nɔ flín nǔ lɛ é hwɛhwɛ. (Mat. 13:34, 35) Yɔkpɔvu lɛ nɔ ba na lin nǔ kpɔ́n tawun. Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ emi, mi nɔ vo bo nɔ zán nùjlɛdonǔwu lɛ ɖò mɛkplɔnkplɔn mitɔn mɛ. Nɔ ɖé ɖò Japon bo wà mɔ̌. Hwenu e vǐ tɔn sunnu wè lɛ ɖò xwè tantɔn kpo wǒ kpo ɖó wɛ é ɔ, é kplɔ́n nǔ ye dó jɔhɔn kpo lee Jehovah wlíbò na bo bló gbɔn é kpo wu. Bo na dó wà mɔ̌ ɔ, é sɔ́ lɛ́ɛ̀ (lait), súkle, kpo kafée kpo nú ye. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni dó tíì kɔfu ɖokpo ɖokpo nú emi. É tinmɛ ɖɔ: “Ye wlíbò na ɖesu. Ee un kanbyɔ ye ɖɔ etɛwu ye ka wlíbò na sɔmɔ̌ à jí é ɔ, ye ɖɔ nú mì ɖɔ emi jló ɖɔ tíì ɔ ni cí lee un nɔ ba gbɔn é pɛ́ɛ́. Un tinmɛ nú ye ɖɔ mɔ̌ pɛ́ɛ́ wɛ Mawu wlíbò nú jɔhɔn e ɖò wɛkɛ ɔ mɛ é bo bló gbɔn; é bló ɖó lee é na nɔ bo nyɔ́ nú mǐ é.” Nùjlɛdonǔwu enɛ sɔgbe kpo xwè yetɔn kpo, bo zɔ́n bɔ ye ɖó mɔjɛmɛ e xó kpowun ɖiɖɔ nú ye ma na na ye ǎ é. É ɖò wɛn ɖɔ ye kún na yawu wɔn nùkplɔnmɛ enɛ ó!
10, 11. (a) Nùjlɛdonǔwu tɛ a ka sixu zán dó d’alɔ vǐ towe b’ɛ na ɖi nǔ nú Mawu? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Nùjlɛdonǔwu tɛ lɛ a ka ko zán b’ɛ w’azɔ̌?
10 A tlɛ sixu zán wlɛnwín e è nɔ dó ɖa nùɖé na é dó d’alɔ vǐ towe bonu nùɖiɖi e é ɖó nú Mawu é ni lidǒ. Gbɔn nɛ̌ é? Enyi a ɖa nǔ ɔ gudo hǔn, tinmɛ nǔ e wu wlɛnwín ɔ ɖò taji é. Enɛ gudo ɔ, sɔ́ atín sínsɛ́n ɖé nú vǐ towe, vlafo pɔ́mu ɖé, bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: “A ka tuùn ɖɔ wlɛnwín ɖé wɛ è zán bɔ pɔ́mu elɔ dó wá cí lě à?” Enɛ gudo hǔn, zɛ pɔ́mu ɔ ɖó wè, bo sɔ́ kwín tɔn ɖokpo n’i. A sixu ɖɔ n’i ɖɔ è “wlan” wlɛnwín ɔ dó kwín ɔ mɛ, amɔ̌, gbè e mɛ è wlan dó é gɛ́dɛ́ tawun hú xógbe e è wlan dó wlɛnwín nùɖiɖa tɔn sín wema ɖé mɛ lɛ é. A sixu kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Enyi mɛɖé wɛ dó wlɛnwín e è dó ɖa nǔ ɔ na é wá ɔ, mɛ̌ ka nyí dowatɔ́ wlɛnwín gɛ́dɛ́ gɛ́dɛ́ e pɔ́mu ɔ xwedó cobo wá cí mɔ̌ lɛ é tɔn?” Enyi vǐ ɔ ko nyí mɛxo kpɛɖé ɔ, a sixu tinmɛ n’i ɖɔ wlɛnwín e è zán nú pɔ́mu ɔ, kaka jɛ atín e jí é nyɔ́ ɖè é jí é ɔ, è ko wlan dó wɛn e ɖò ADN ɔ mɛ é mɛ. Mi tlɛ sixu gbéjé nùjlɛdonǔwu e ɖò alɔnwuwema mǐtɔn Cinq questions à se poser sur l’origine de la vie mɛ ɖò wexwɛ 10 jɛ 20 é ɖé lɛ kpɔ́n ɖó kpɔ́.
11 Mɛjitɔ́ gègě nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá vǐ yetɔn lɛ dó xota “Hasard ou conception ?” e nɔ tɔ́n ɖebɔdoɖewu ɖò Réveillez-vous! mɛ lɛ é jí. Alǒ ye nɔ zán xota enɛ lɛ dó kplɔ́n nǔ klewun klewun lɛ vǐ yetɔn kpɛví lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, asú kpo asì kpo e nɔ nɔ Danemark é ɖé sɔ́ jɔmɛhun lɛ jlɛ́ dó xɛ lɛ wu. Ye ɖɔ: “Jɔmɛhun lɛ cí xɛ lɛ ɖɔhun. Amɔ̌, jɔmɛhun lɛ ka sixu ɖ’azin bo flé jɔmɛhun kpɛví kpɛví lɛ à? Xɛ lɛ ka ɖó hudo fí bunɔ ɖé lɛ tɔn bo na nɔ ɖó jɛ wɛ à? Nɛ̌ gbè e jɔmɛhun ɖé nɔ dó é ka nɔ cí ɖò han xɛ ɖé tɔn kpá? Mɛ̌ ka nyɔ̌nùí hugǎn dìn lo? Mɛ e bló jɔmɛhun lɛ é wɛ à, alǒ Mɛ e dá xɛ lɛ é?” Xó mɔhun lɛ ɖiɖɔ, gɔ́ nú nùkanbyɔ ɖagbe lɛ sixu d’alɔ vǐ ɖé b’ɛ na nɔ ‘lin tamɛ’ lobo na ɖi nǔ nú Mawu.
12. Nɛ̌ nùjlɛdonǔwu lɛ ka sixu d’alɔ vǐ lɛ bɔ ye na ɖó nùɖiɖi nú Biblu ɔ gbɔn?
12 Nùjlɛdonǔwu e nɔ w’azɔ̌ lɛ é zinzan sixu lɛ́ hɛn nùɖiɖi vǐ towe tɔn lidǒ ɖɔ Biblu ɔ sɔgbe. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, lin tamɛ dó Jɔbu 26:7 jí. (Xà.) Nɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ Mawu wɛ sɔ́ wemafɔ enɛ ɔ d’ayi mɛ nú mɛ e wlan é gbɔn? A sixu ɖɔ xó dó kúnnuɖenú lɛ wu kpowun. Amɔ̌, enyi a ka sɔ́ tamɛ linlin sín akpàkpà dó lanmɛ nú vǐ towe ɔ ka ló? Tinmɛ ɖɔ Jɔbu nɔ gbɛ̀ é ɔ, é ko lín tawun cobɔ è wá ɖè macinu e nɔ mɔ nǔ sɛ́dó vovolivwé lɛ é kpo jɔmɛhun e nɔ yì sun mɛ lɛ é kpo tɔ́n. Byɔ vǐ ɔ ɖɔ é ni ɖexlɛ́ ɖɔ é na vɛwǔ nú mɛɖé lɛ bɔ ye na ɖi nǔ ɖɔ nǔ e d’agba tawun é ɖé, ɖi ayikúngban ɔ mɔ̌, kún na nɔ nùɖé jí ó. Vǐ ɔ sixu zán balɔ́ɔn alǒ awinnya ɖé bo dó ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ e ɖó zin é ɖó na nɔ nùɖé jí dandan. Nùkplɔnmɛ mɔhun na zɔ́n bɔ vǐ towe na mɔ ɖɔ Jehovah ko zɔ́n bɔ è wlan nugbǒ gègě dó Biblu mɛ xóxó cobɔ gbɛtɔ́ lɛ wá ɖè ye xlɛ́.
ÐÈ LEE NUGBODÒDÓ BIBLU TƆN LƐ XƆ AKWƐ SƆ́ É XLƐ́
13, 14. Nɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn lɛ bɔ ye na mɔ lee nugbodòdó Biblu tɔn lɛ xɔ akwɛ sɔ́ é gbɔn?
13 É ɖò taji tawun ɖɔ a ni bló bonu vǐ towe lɛ ni mɔ lee nugbodòdó Biblu tɔn lɛ xɔ akwɛ sɔ́ é. (Xà Ðɛhan 1:1-3.) Ali gègě nu wɛ è sixu wà mɔ̌ ɖè. A sixu na kpɔ́ndéwú elɔ vǐ towe lɛ: Mǐ ni ɖɔ ɖɔ mǐ mɛ bǐ ɖó na yí cí tɔtɛntinto e ɖò gblolo mɛ é ɖé mɛ, bo ka ɖó na cyan mɛɖé lɛ bɔ ye na nɔ dɔ̌n xá mǐ. Enɛ gudo ɔ, kanbyɔ ɖɔ: “Enyi mɛ bǐ na nɔ kpɔ́ ɖò fífá mɛ ɔ, jujɔ tɛ lɛ mɛ bǐ ka ɖó na ɖó?” A sixu lɛ́ ɖɔ xó xá ye dó alixlɛ́mɛ ɖagbeɖagbe e ɖò Galatinu lɛ 5:19-23 mɛ lɛ é jí.
14 Nǔ taji wè wɛ nǔ mɔhun wiwa sixu kplɔ́n mɛ. Nukɔntɔn ɔ, nugbodòdó Mawu tɔn lɛ nɔ zɔ́n bɔ fífá jɔ fífá kpo nyanɛnyanɛ kpo nɔ tíìn. Wegɔ ɔ, Jehovah ɖò mǐ kplɔ́n wɛ dìn bonu mǐ na dó sixu nɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ. (Eza. 54:13; Jaan 17:3) A sixu ɖè tan ɖé sín wema mǐtɔn lɛ mɛ dó tɛɖɛ̌ nǔ enɛ lɛ jí. A sixu kpɔ́n xota ɖebɔdoɖewu “Biblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn” e nɔ tɔ́n ɖò Atɔxwɛ mɛ lɛ é mɛ. Alǒ enyi mɛɖé ɖò agun mitɔn mɛ bo bló huzuhuzu ɖaxó lɛ bá mɔ tɛn dó nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ ɔ, a sixu ylɔ ɛ b’ɛ wá kpi tan tɔn nú mi. Kpɔ́ndéwú mɔhun lɛ nɔ xlɛ́ ɖɔ nugbodòdó Biblu tɔn lɛ nɔ w’azɔ̌ tawun!
15. Etɛ gbé a ka na nya jɛ nukɔn hwenu e a ɖò vǐ towe lɛ kplɔ́n wɛ é?
15 Nǔ e ɖɔ wɛ è ɖè é ɖíe: Hwenu e a nɔ ɖò nǔ kplɔ́n vǐ towe lɛ wɛ é ɔ, ma nɔ vɔ́ nǔ ɖokpo ɔ lɛ bló tɛgbɛ tɛgbɛ ó. Tɛnkpɔn bo nɔ zán nǔwukpikpé nǔlinkpɔn tɔn towe. Sɔ́ tamɛ linlin sín akpàkpà dó lanmɛ nú ye, ka nɔ flín xwè yetɔn cobo nɔ wà mɔ̌. Blǒ bonu nùkplɔnkplɔn ni nɔ víví nú ye, bo nɔ hɛn nùɖiɖi yetɔn lidǒ. “Ma nú agbɔ̌n kpé we dó wlɛnwín yɔyɔ̌ lɛ zinzan dó ɖɔ xó dó nǔ xóxó lɛ jí wu gbeɖé ó,” wɛ tɔ́ ɖé ɖɔ.
NƆ GBEJI, ÐǑ SUÚLU, NƆ XOÐƐ
16. Etɛwu suúluɖiɖo ka ɖò taji hwenu e è ɖò nǔ kplɔ́n vǐ lɛ wɛ é? Jlɛ̌ dó nùɖé wu.
16 È ɖó hudo gbigbɔ Mawu tɔn tɔn cobo na ɖó nùɖiɖi e lidǒ é. (Ga. 5:22, 23, NWT) Ði atín sínsɛ́n ɖɔhun ɔ, é nɔ byɔ hwenu cobɔ nùɖiɖi na dó sixu lidǒ. Enɛ wu ɔ, a ɖó na ɖó suúlu lobo lɛ́ syɛnlǐn ɖò vǐ towe lɛ kplɔnkplɔn mɛ. Tɔ́ e ɖó vǐ wè bo nɔ nɔ Japon é ɖé ɖɔ: “Nyì kpo asì ce kpo nɔ sɔ́ ayi ɖó vǐ mǐtɔn lɛ jí tawun. Sín hwenu e ye ɖò vǔ bǐ é ɔ, un nɔ kplɔ́n nǔ xá ye nú cɛju 15 gbè ɖokpo, gbè e gbè mǐ ɖó kplé agun tɔn lɛ é jɛn ma ɖ’emɛ ǎ. Cɛju 15 enɛ lɛ vɛwǔ dín nú mǐ kpo ye kpo ǎ.” Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé wlan ɖɔ: “Hwenu e un nyí dɔnkpɛvu é ɔ, un nɔ kàn nǔ gègě byɔ nyiɖée alǒ nɔ xò nǔ gègě kpɔ́n, un ka ɖɔ gbeɖé bonu mɛɖé sè ǎ. Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, un wá mɔ xósin nǔ enɛ lɛ tɔn ɖò kplé lɛ, sinsɛn-biblo xwédo tɔn alǒ nùkplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn hwenu. Enɛ wɛ zɔ́n bɔ é ɖò taji ɖɔ mɛjitɔ́ lɛ ni nɔ ɖò nǔ kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ wɛ zɔn mǐ yì.”
17. Etɛwu kpɔ́ndéwú ɖagbe mɛjitɔ́ lɛ tɔn ka ɖò taji? Nɛ̌ asú kpo asì kpo ɖé ka sɔ́ kpɔ́ndéwú mɔhun ɖ’ayǐ nú vǐ nyɔnu yetɔn lɛ gbɔn?
17 Nǔ e ɖò taji tawun é wɛ nyí kpɔ́ndéwú nùɖiɖi tɔn hwiɖesunɔ tɔn. Vǐ towe lɛ na nɔ kpɔ́n nǔ e a nɔ wà lɛ é, bɔ é na wà ɖagbe nú ye jɛn wɛ. Enɛ wu ɔ, mɛjitɔ́ lɛ emi, mi kpò ɖò nùɖiɖi miɖesunɔ tɔn hɛn lidǒ wɛ. Mi nú vǐ mitɔn lɛ ni mɔ ɖɔ Jehovah tíìn nugbǒ ɖò nukún mitɔn mɛ. Asú kpo asì kpo ɖé ɖò Bermudes bɔ enyi ye ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ, ye nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah xá vǐ yetɔn lɛ ɖɔ é ni xlɛ́ ali emi, bo nɔ lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú vǐ lɛ ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ yeɖesunɔ. “Mǐ lɛ́vɔ ɖɔ nú vǐ nyɔnu ɖaxó mǐtɔn ɖɔ: ‘Ðeji dó Jehovah wu mlɛ́mlɛ́, hɛn alɔnu towe ján ɖò sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ, ma nú ado hu we dín ó.’ Hwenu e é mɔ lee nǔ lɛ wá yì gbɔn é ɔ, é tuùn ɖɔ Jehovah ɖò alɔ dó mǐ wɛ. Nǔ enɛ wà ɖagbe nú nùɖiɖi e é ɖó nú Mawu kpo Biblu kpo é tawun.”
18. Nugbǒ taji tɛ wu mɛjitɔ́ lɛ ka ɖó na mɔ nǔ jɛ?
18 É ɖò wɛn ɖɔ, ɖò gudo mɛ ɔ, vǐ lɛ ɖesu wɛ na bló bɔ nùɖiɖi yetɔn na lidǒ. Enyi mɛjitɔ́ wɛ nú we ɔ, a sixu dó bo hú sìn na. Mawu ɖokponɔ géé wɛ ka sixu bló bɔ é na sù. (1 Kɔ. 3:6) Enɛ wu ɔ, xoɖɛ bo byɔ ɛ gbigbɔ tɔn, lobo tɛnkpɔn tawun bo kplɔ́n vǐ vívɛ́ná towe lɛ, mɔ̌ mɛ ɔ, a na na nǔ gègě Jehovah b’ɛ na kɔn nyɔna d’eji.


text:
ZĚ HWIÐÉE BǏ JÓ NÚ MAWUXÓÐIÐƆZƆ́ Ɔ
Lee È Sixu Zán Alɔnuwema Wɛnɖagbe Dó Kplɔ́n Biblu Mɛ Gbɔn É
Xà nùkanbyɔ e è wlan kpo wekwín tlitli kpo bɔ nǔlɛnkwín ɖò nukɔn na é bonu xwétɔ́ ɔ ni dó sixu sɔ́ ayi ɖó nǔ taji ɔ jí.
Xà akpáxwé e ɖò glɔ tɔn é.
Xà wemafɔ e kpá è wlan xà dó lɛ é, bo zán nùkanbyɔ e è cyan ganji lɛ é dó d’alɔ xwétɔ́ ɔ, bonu é ni mɔ lee wemafɔ lɛ na sìnkɔn nú nùkanbyɔ e nukɔn nǔlɛnkwín ɖè é gbɔn é.
Enyi akpáxwé ɖevo lɛ ɖò nùkanbyɔ ɔ glɔ hǔn, vɔ̌ nǔ 2gɔ́ ɔ kpo 3gɔ́ ɔ kpo bló. Enyi video ɖé ɖò jw.org jí bo sɔgbe xá nùkanbyɔ e nukɔn nǔlɛnkwín ɖè é hǔn, xò nú mɛ ɔ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ ɔ hwenu.
Bo na dó sixu kpɔ́n ɖɔ xwétɔ́ ɔ mɔ nukúnnú jɛ nǔ taji ɔ wu à jí hǔn, byɔ ɛ ɖɔ é ni na sìnkɔn nú nùkanbyɔ e nukɔn nǔlɛnkwín ɖè é.


text:
ATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Décembre 2017
Xota ɖěɖee è na kplɔ́n ɖò kplé jí ɖò 29 Janvier jɛ 25 Février 2018 lɛ é wɛ ɖò Atɔxwɛ elɔ mɛ.
“Un Tuùn Ðɔ É Na Fɔ́n”
Etɛ ka sixu na mǐ ganjɛwu ɖɔ fínfɔ́n sín kú na tíìn ɖò sɔgudo?
‘Un Ðò Nukún Ðó Mawu Wɛ’
Etɛwu fínfɔ́n sín kú ka nyí nùkplɔnmɛ taji ɖé bɔ Klisanwun lɛ na ɖi nǔ na?
A ka Flín À?
A ka xà Atɔxwɛ e tɔ́n wá yì lɛ é à? Kpɔ́n nùkanbyɔ junjɔn Biblu jí nabi e a sixu na xósin na é.
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Ðò Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ, mɛ ɖěɖee ɖó vǐ sunnu ɖaxó sín acɛ lɛ é kɛɖɛ sín kúnkan mɛ jɛn Mɛsiya ɔ gosin à?
Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É
Klisanwun lɛ ka sixu kpɔ́n nǔ e è nɔ sɔ́ dó vǐkpo mɛ dó glɔ́n ali nú xò mimɔ é dó mɔ nǔ e sɔgbe xá Mawuxówema ɔ é à?
Mɛjitɔ́ lɛ Mi, Mi D’alɔ Vǐ Mitɔn lɛ nú Ye Ni Ðó ‘Nùnywɛ E Nɔ Kplá Mɛ, Bɔ È Nɔ Mɔ Hwlɛngán É’
Mɛjitɔ́ Klisanwun gègě nɔ xò nǔ kpɔ́n hwenu e vǐ sunnu alǒ vǐ nyɔnu yetɔn jló na zé éɖée jó nú Mawu lobo bló baptɛm é. Nɛ̌ ye ka sixu d’alɔ vǐ yetɔn bɔ é na sù bo na mɔ hwlɛngán yí gbɔn?
Mɛ Winnyawinnya lɛ Emi, “Mi Wà Azɔ̌ . . . nú Hwlɛngán Mitɔn”
Baptɛm nyí afɔ taji ɖé, amɔ̌, mɛ winnyawinnya lɛ ɖó na ɖi xɛsi d’ewu alǒ hɔn na ǎ.
TAN GBƐZÁN TƆN
Un Jó Nǔ lɛ Dó Nyì Gudo Bo Xwedó Aklunɔ Ɔ
Xwè 16 kpowun jɛn Felix Fajardo ɖó hwenu e é wá gbeta ɔ kɔn bo huzu ahwanvu Klisu tɔn ɖé é. Xwè 70 jɛji gudo ɔ, é vɛ́ n’i ɖebǔ ɖɔ é xwedó Aklunɔ ɔ gbɔn fí e é xlɛ́ ali i gbɔn lɛ é ǎ.
Alɔdlɛndonǔ Xota lɛ Tɔn nú Atɔxwɛ 2017 Tɔn Lɛ
Nǔ enɛ e è slɛ́ lɛ é na d’alɔ we bɔ a na mɔ xota vovo e tɔ́n ɖò Atɔxwɛ 2017 tɔn lɛ mɛ lɛ é.


text:
Wuvɛ̌ Mimɔ
Etɛwu Wuvɛ̌ Mimɔ ka Sukpɔ́ Sɔmɔ̌?
Mawu Wɛ Mǐ Na Dó Wuvɛ̌ Mǐtɔn lɛ Sín Hwɛ À?
Mɛɖebǔ sixu mɔ wuvɛ̌, kaka jɛ mɛ ɖěɖee jí Mawu kɔn nyɔna dó lɛ é. Etɛwu?
Awovi Wu Wɛ Wuvɛ̌ Mimɔ lɛ Bǐ ka Nɔ Sín À?
Biblu ɖè fí e wuvɛ̌ mimɔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn nɔ gosin é xlɛ́?
Adla J’ayǐ lɛ Nyí Tódɔnnúmɛ Mawu Tɔn Wɛ À?
Lin tamɛ dó nǔ e nɔ dó gesí nǔwiwa Mawu tɔn e è wlan dó Biblu mɛ lɛ é atɔn wu.
Etɛwu Fífá ka Hán Ðò Gbɛ̀ ɔ Mɛ Sɔmɔ̌?
Gǎn ɖěɖee dó wɛ gbɛtɔ́ lɛ ɖè bo na dɔn fífá wá gbɛ̀ ɔ mɛ é cifo. Gbějé hwɛjijɔ ɖé lɛ kpɔ́n.
Xwi Ɖiɖí Xá Wuvɛ̌ Lɛ
Etɛ Biblu ka Ðɔ Dó Mɛ E Ðò Azɔn Syɛnsyɛn Jɛ Wɛ É Huhu Wu?
Enyi mɛɖé ka ɖò kúzɔn ɖé jɛ wɛ ɔ ka ló? È ka ɖó na wà nǔ bǐ dó hɛn mɛ ɔ ɖó gbɛ̀ wɛ à?
Vivɔnu Wuvɛ̌ lɛ Tɔn
Nɛ̌ Fífá ka Na Wá Ayikúngban Jí Gbɔn?
Kplɔ́n lee Mawu d’akpá ɖɔ emi na hɛn fífá wá gbɛ̀ ɔ mɛ gbɔn Axɔsuɖuto emitɔn gblamɛ gbɔn é.
Etɛ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka Na Wà?
Kplɔ́n nǔ e a sixu ɖó nukún hwenu e acɛkpikpa Mawu tɔn na bɛ́ azɔ̌ ɖò ayikúngban jí é.


text:
XOTA E ÐÒ AKPÀ Ɔ JÍ É | SƆ́XÁTƆ́ ƐNƐ LƐ: LEE WEZUN YETƆN KÀN WE GBƆN É
Sɔ́xátɔ́ Ɛnɛ Lɛ: Mɛ̌ Mɛ̌ É ka nú Ye?
É sixu cí ɖɔ sɔ́xátɔ́ ɛnɛ lɛ bú dò bo dó xɛsi ɖɔhun, amɔ̌, é ka ɖó na nyí mɔ̌ ǎ. Etɛwu? Ðó Biblu kpo nǔ ɖěɖee ɖò jijɛ wɛ ɖò hwe mǐtɔn nu lɛ é kpo d’alɔ mǐ bɔ mǐ tuùn nǔ e sɔ́xátɔ́ ɖokpo ɖokpo nɔte na é céɖécéɖé. Lee yì gbɔn wɛ ye ɖè é xlɛ́ ɖɔ awě na xò ayikúngban ɔ có, é ka sixu lɛ́ nyí wɛnɖagbe ɖé nú hwi kpo xwédo towe kpo. Gbɔn nɛ̌ é? Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, mǐ ni kpɔ́n mɛ alɔkpa e sɔ́xátɔ́ ɖokpo ɖokpo nyí é.
MƐ E ÐÒ SƆ́ WEWÉ Ɔ KUN WƐ É
Lee nǔmimɔ ɔ bɛ́ gbɔn é ɖíe: “Un kpɔ́n lobo mɔ sɔ́ wewé ɖokpo; mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ hɛn gǎ ɖokpo, bɔ è na ɛ axɔsugbakún ɖokpo. É ɖido mɛ ko ɖu ɖ’eji ɖɔhun, bo na ɖu ɖ’eji.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2.
Mɛ̌ ka ɖò sɔ́ wewé ɔ kun wɛ? È mɔ nǔ e na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tuùn mɛ ɔ é ɖò wema Biblu tɔn ɖokpo ɔ e nyí Nǔɖexlɛ́mɛ é mɛ; é wɛ wá ɖexlɛ́ ɖɔ sɔ́xátɔ́ jixwé tɔn enɛ nyí “Mawuxó” ɔ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 19:11-13) Jezu Klisu wɛ è na tɛnmɛ-nyikɔ enɛ, ɖó é wɛ nyí ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn wutu. (Jaan 1:1, 14) Gɔ́ na ɔ, è ylɔ ɛ ɖɔ “Axɔsu axɔsu lɛ tɔn; Aklunɔ aklunɔ lɛ tɔn” bo lɛ́ ɖɔ dó wǔ tɔn ɖɔ é nɔ nyí “Gbejinɔtɔ́, bo nɔ nyí Titewungbe.” (Nǔɖexlɛ́mɛ 19:11, 16) É ɖò wɛn ɖɔ, é ɖó acɛ bo na wà nǔ axɔsu ahwanfuntɔ́ ɖé ɖɔhun, bo ka na zán hlɔnhlɔn tɔn ɖò ali masɔgbe ɖebǔ nu ǎ. Amɔ̌, nùkanbyɔ ɖé lɛ ɖíe.
Mɛ̌ ka na acɛ Jezu b’ɛ na ɖu ɖ’eji? (Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2) Ðò nǔmimɔ e Daniyɛli mɔ é ɖé mɛ ɔ, è jlɛ́ Mɛsiya ɔ dó “nǔ gbɛtɔ́ ɖɔhun” ɖé wu bɔ è na ɛ “acɛkpikpa kpo susu kpo kpodo axɔsuɖuɖu kpo”; mɛ e ka na ɛ é sɔ́ nyí mɛ ɖevo zɛ “degenɔ” ɔ wu ǎ, é wɛ nyí Jehovah Mawu. * (Daniyɛli 7:13, 14) Enɛ wu ɔ, Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ wɛ na hlɔnhlɔn kpo acɛ kpo Jezu bɔ é na ɖɔhwɛ. Sɔ́ wewé ɔ nyí nùjlɛdonǔwu ɖé bo sɔgbe xá ahwan hwɛjijɔ tɔn e Vǐ Mawu tɔn ɔ na fun é, ɖó hwɛhwɛ ɔ, Mawuxówema ɔ nɔ zán sinmɛ wewé dó ɖè nǔjlɔjlɔwiwa xlɛ́.—Nǔɖexlɛ́mɛ 3:4; 7:9, 13, 14.
Hwetɛnu sɔ́xátɔ́ lɛ ka jɛ sɔ́ yetɔn lɛ kun jí? Ðǒ ayi wu ɖɔ sɔ́xátɔ́ nukɔntɔn ɔ ee nyí Jezu é jɛ sɔ́ tɔn kun jí hwenu e è na ɛ axɔsugbakún é. (Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2) Hwetɛnu è ka sɔ́ Jezu axɔsu ɖò jixwé? É nyí hwenu e é lɛkɔ yì jixwé ɖò kú tɔn gudo é ǎ. Biblu xlɛ́ ɖɔ é nɔte bɔ táan ɖé wá yì hwɛ̌. (Eblée lɛ 10:12, 13) Jezu ɖɔ nǔ e na zɔ́n bɔ ahwanvu tɔn lɛ na tuùn vivɔnu táan enɛ tɔn kpo bǐbɛ̌mɛ axɔsuɖuɖu tɔn tɔn ɖò jixwé kpo é nú ye. É ɖɔ ɖɔ hwenu e emi na jɛ acɛ kpa jí é ɔ, ninɔmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn na huzu bo na tlɛ́n asá bǐ. Ahwan na tɔ́n, adɔ na tɔ́n, bɔ jɛmɛji lɛ na gbà nǔ. (Matie 24:3, 7; Luki 21:10, 11) Tlolo e Wɛkɛ Hwan Nukɔntɔn ɔ bɛ́ ɖò 1914 é ɔ, é jɛ wě ɖɔ gbɛ̀ ɔ bǐ byɔ hwenu wuvɛ̌ tɔn e Biblu ylɔ ɖɔ “azǎn gudogudo tɔn lɛ” é mɛ.—2 Timɔtée 3:1-5.
Amɔ̌, etɛwu è ka sɔ́ Jezu axɔsu ɖò 1914 bɔ nǔ lɛ ma ka kpɔ́n te ǎ, bɔ ninɔmɛ lɛ ka tlɛ́n asá? Ðó hwe enɛ nu ɔ, jixwé wɛ Jezu jɛ acɛ kpa jí ɖè, é nyí ɖò ayikúngban jí ǎ. Enɛ wu ɔ, ahwan tɔ́n ɖò jixwé bɔ Jezu e è sɔ́ axɔsu yɔyɔ̌ bɔ è ylɔ ɛ ɖɔ Micɛli é nya Sataan kpo awovi tɔn lɛ kpo sɛ́dó ayikúngban jí. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:7-9, 12) Ðó è glɔ́n Sataan dó fí wutu ɔ, é jɛma ɖó é tuùn ɖɔ hwenu kpɛɖé jɛn kpò nú emi. É ɖò wɛn ɖɔ é kún sɔ́ na lín cobonu Mawu na gbò xó Satáan tɔn ɖò ayikúngban jí fí ó. (Matie 6:10) Dìn ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n lee sɔ́xátɔ́ atɔn ɖě lɛ xlɛ́ nugbǒ ɖɔ mǐ ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ” sín hwenu vɛwǔ lɛ mɛ gbɔn é. Sɔ́xátɔ́ nukɔntɔn ɔ ɖè mɛ taji ɖé xlɛ́ céɖécéɖé bo gbɔn vo nú atɔn e xwedó è lɛ é; yedɛɛ lɛ nɔte nú ninɔmɛ e na vunbla gbɛtɔ́ lɛ é.
MƐ E ÐÒ SƆ́ VƆVƆ Ɔ KUN WƐ É
“Bɔ sɔ́ ɖevo tɔ́n, bo nyí sɔ́ vɔvɔ; è na acɛ mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ ɖɔ é ni bló bonu ahwanfunfun ni gbakpé ayikúngban ɔ jí, bonu gbɛtɔ́ lɛ ɖě na nɔ hu ɖě. È sɔ́ hwi ɖaxó ɖokpo dó así n’i.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:4.
Sɔ́xátɔ́ enɛ nɔte nú ahwanfunfun. Ð’ayi wu ɖɔ é kún nyí akɔta ɖé lɛ kpowun tɛntin wɛ é ɖè fífá sín ó, loɔ, ayikúngban ɔ bǐ jí wɛ é bló bɔ ahwanfunfun gbakpé. Ðò 1914 ɔ, azɔn nukɔntɔn e è fun ahwan ɖé gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɖò hwenuxó mɛ é nɛ. Wɛkɛ hwan wegɔ e tlɛ viva nǔ hú mɔ̌ é jɛ túnú tɔn. Gbeɖiɖó ɖé lɛ ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ e ahwanfunfun hu gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ sín 1914 é hú livi 100! Gɔ́ na ɔ, mɛ wɔbuwɔbu ɖevo lɛ tíìn bɔ ahwan zɔ́n bɔ ye nyí wɔ̌nɖowǔnanɔ.
Bǎ tɛ mɛ è ka ko fun ahwan ɖó ɖò hwe mǐtɔn nu? Ðò hwenuxó mɛ ɔ, azɔn nukɔntɔn e gbɛtɔ́ ɖó nǔwukpikpé bo na sú kún dó nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ é nɛ. Tutoblonunu ɖěɖee nɔ jɛhun dó fífá jí enyíì lɛ é, ɖi ONU (Organisation des Nations Unies) ɖɔhun, tlɛ kpéwú bo ɖó mɛ e ɖò sɔ́ vɔvɔ ɔ kun wɛ é te ǎ.
MƐ E ÐÒ SƆ́ WIWI Ɔ KUN WƐ É
“Un kpɔ́n, lobo mɔ sɔ́ wiwi ɖokpo; mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ hɛn nǔdagan ɖokpo alɔ mɛ. Un sè gbè ɖé gosin nǔɖògbɛ ɛnɛ lɛ tɛntin, bo ɖɔ: ‘Blěe kilóo ɖokpo géé jɛn è nɔ zé azɔ̌kwɛ gbè ɖokpo tɔn ɔ bǐ dó xɔ na; ɔji kilóo atɔn wɛ è nɔ zé azɔ̌kwɛ gbè ɖokpo tɔn ɔ bǐ dó xɔ na. Amɔ̌, ma ɖ’alɔ ami kpo vɛɛn kpo wu ó.’”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:5, 6.
Sɔ́xátɔ́ enɛ nɔte nú adɔ. Ðò fí ɔ, mǐ mɔ ɖɔ adɔ tɔ́n kaka bɔ è nɔ sɔ́ azɔ̌kwɛ gbè ɖokpo tɔn ɔ bǐ dó xɔ blěe kilóo ɖokpo na! (Matie 20:2) Azɔ̌kwɛ ɖokpo enɛ sixu xɔ ɔji e ma xɔ akwɛ sɔ blěe ɖebǔ ǎ é kilóo atɔn géé. Fitɛ enɛ ka sixu jɛ nú xwédo ɖaxó ɖé? Enɛ wu ɔ, è gb’akpá nú gbɛtɔ́ lɛ ɖɔ ye ni ma zán nùɖuɖu ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn lɛ hannyahannya ó; nùɖuɖu ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn hwenɛnu tɔn e mɛ lɛ nɔ yawu zán é wɛ ami ɔ kpo vɛɛn ɔ kpo nɔte na.
Sín 1914 ɔ, mǐ ka ko mɔ kúnnuɖenú e xlɛ́ ɖɔ mɛ e ɖò sɔ́ wiwi ɔ kun wɛ é ɖò wezun nu à? Ganji! Ðò xwè kanweko 20gɔ́ ɔ mɛ ɔ, gbɛtɔ́ livi 70 mɔ̌ wɛ kú adɔ kú. Gǎn ɖokpo ɖɔ ɖɔ “gbɛtɔ́ livi 805 (gbɛtɔ́ nabi e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ é ɖokpo ɖò tɛnnɛ jí) wɛ ma mɔ nǔ ɖu ganji ǎ ɖò 2012-14.” Gbeɖiɖó ɖevo ɖɔ ɖɔ: “Xwewu xwewu ɔ, mɛ e adɔ nɔ hu lɛ é hugǎn kplékplé mɛ ɖěɖee SIDA, zǎnsukpɛzɔn, kpo kpɛ́nwé kpo nɔ hu lɛ é tɔn.” È ɖò gǎn dó wɛ tawun bo na na nùɖuɖu mɛ e adɔ ɖò huhu wɛ lɛ é có, mɛ e ɖò sɔ́ wiwi ɔ kun wɛ é kpó ɖò wezun nu.
MƐ E ÐÒ SƆ́ AMAMÚ Ɔ KUN WƐ É
“Un kpɔ́n bo mɔ sɔ́ amamú ɖokpo; mɛ e ɖò sɔ́ ɔ jí ɔ nɔ nyí Kú, bɔ kútomɛ [Yɔdo, nwt] xwedó è. È na acɛ ye, bonu ye na hu gbɛtɔ́ lɛ ɖó hwǐ wu; ye na ɖó adɔ nú ye, bɔ ye na kú; ye na ɖó azɔn nú ye, bɔ ye na kú; ye na zɔ́n bɔ gběkanlin e ɖò ayikúngban jí lɛ na hu gbɛtɔ́ lɛ ɖò ayikúngban ɔ sín ɛnɛvlɔɖó jí.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 6:8.
Sɔ́xátɔ́ ɛnɛgɔ ɔ nɔte nú kú e azɔn kpo nǔ ɖevo lɛ kpo nɔ dɔn wá é. Ðò 1914 gudo tlolo ɔ, azɔn e nɔ nyí grippe espagnole é hu gbɛtɔ́ livi mɔkpan. Ðibla yì gbɛtɔ́ livi 500 mɔ̌ wɛ bɛ́ azɔn ɔ, é bló ɖibla yì mɛ e ɖò gbɛ̀ hwenɛnu lɛ é 1 ɖò 3 jí.
Amɔ̌, bǐbɛ̌mɛ azɔn lɛ tɔn kpowun wɛ grippe espagnole ɔ nyí. Dobanúnǔtɔ́ lɛ lin ɖɔ gbɛtɔ́ livi kanweko wɛ azɔn e nyí sakpata é (variole) hu ɖò xwè kanweko 20gɔ́ ɔ mɛ. Kaka jɛ égbé ɔ, è ɖò dò ba nú nǔ wɛ tawun ɖò lanmɛ na nɔ ganji linu có, gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ SIDA, kpɛ́nwé kpo zǎnsukpɛzɔn kpo ko gblé gbɛ̀ dó na.
Nǔ ɖokpo ɔ mɛ jɛn é nɔ tɔ́n kɔ dó, é wɛ nyí kú; ahwan ɖò étɔn wu, adɔ lɔmɔ̌ ɖ’ewu, bɔ azɔn lɔ ɖò étɔn ɖɔ wɛ. Yɔdo ɖò mɛ lɛ bɛ́ kplé wɛ magbokɔ, bɔ nukúnɖiɖo ɖě ɖè ǎ.
HWENU ÐAGBE LƐ ÐÒ NUKƆN JA!
Hwenu wuvɛ̌ tɔn e mɛ mǐ ɖè dìn lɛ é na wá vivɔnu zaanɖé. Flín nǔ elɔ: Jezu “ɖido mɛ ko ɖu ɖ’eji ɖɔhun” ɖò 1914, bo ko glɔ́n Satáan ɖó ayikúngban jí, amɔ̌, é ko ɖu ɖ’eji bǐ mlɛ́mlɛ́ ǎ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 6:2; 12:9, 12) Zaanɖé dìn, ɖò Haamagedɔni hwenu ɔ, Jezu na ɖè nǔwiwa Satáan tɔn lɛ síìn lobo sú kún dó nú mɛ e ɖò gudo n’i lɛ é bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 20:1-3) É nyí wezun e jí sɔ́xátɔ́ atɔn ɖě lɛ ɖè é kɛɖɛ wɛ Jezu na ɖó te ǎ, loɔ, é tlɛ na vɔ́ nǔ e ye hɛn gblé dó wǔ nú mɛ lɛ é bǐ blóɖó. Gbɔn nɛ̌ é? Mǐ ni kpɔ́n akpá e Biblu dó lɛ é.
Fífá na kpacɛ ɖó ahwan sín tɛnmɛ. Jehovah “na sú ahwan kún dó gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. É wɛn gǎ lɛ, é lɔ́ hwan lɛ.” (Ðɛhan 46:10) Mɛ e yí wǎn nú fífá lɛ é ɔ, “fífá ma ɖó dogbó e ye na mɔ ɔ wɛ na nyí nǔ e na nɔ víví nú ye é.”—Ðɛhan 37:11.
Adɔ sɔ́ na ɖè ǎ ɖó nùɖuɖu na tunflá. “Jì n[a] jɛ ɖò tò ɔ mɛ kaka bo túnflá. Atín sínsɛ́n n[a] bla ta nú só lɛ.”—Ðɛhan 72:16.
Azɔn kpo kú kpo sɔ́ na ɖè ǎ, ɖó mɛ bǐ na ɖu vivǐ lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe kpo gbɛ̀ mavɔmavɔ kpo tɔn. Mawu “na súnsún ɖasin bǐ sín nukún yetɔn mɛ; kú sɔ́ na tíìn ǎ, aluwɛ sɔ́ na tíìn ǎ, alěnina sɔ́ na tíìn ǎ, wuvɛ̌ mimɔ sɔ́ na tíìn ǎ.”—Nǔɖexlɛ́mɛ 21:4.
Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é ɖè lee ninɔmɛ lɛ na cí ɖò acɛkpikpa tɔn glɔ é xlɛ́ b’ɛ sɔ́ akpàkpà mɛ tawun. É jɛhun dó fífá jí, bló nùjiwǔ dó na nùɖuɖu gbɛtɔ́ afatɔn mɔkpan, gbɔ azɔn nú mɛ lɛ, bo tlɛ fɔ́n mɛ sín kú.—Matie 12:15; 14:19-21; 26:52; Jaan 11:43, 44.
Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ na hun xomɛ dó xlɛ́ we lee a sixu ɖò gbesisɔmɛ hwenu e sɔ́xátɔ́ lɛ sín wezun na fó dó é ɖò Biblu towe mɛ. A ka na yí gbè bo na kplɔ́n nǔ d’eji à?
^ akpá. 7 Mawu sín nyikɔ wɛ nɔ nyí Jehovah ɖò Biblu mɛ.


text:
WEMATA 19
Xɔgbigbázɔ́ E Nɔ Sɔ́ Nyikɔ Jehovah Tɔn Sù É
1, 2. (a) Nú hwenu línlín ɔ, etɛ Jehovah sɛntɔ́ lɛ ka yí wǎn na bo nɔ bló? (b) Etɛ ka nɔ xɔ akwɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ?
SÍN hwexónu wɛ Jehovah sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ ko yí wǎn nú xɔ ɖěɖee nɔ kpa susu nú nyikɔ tɔn lɛ é gbigbá. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Izlayɛli-ví lɛ ɖ’alɔ ɖò goxɔ ɔ gbigbá mɛ kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo, bo lɛ́ hun alɔ dó na nǔ ɖěɖee è na dó gbá na lɛ é.
2 É nyí xɔ ɖěɖee è gbà lɛ é wɛ Jehovah nɔ mɔ dó mɔ nǔ taji e na kpa susu n’i é ǎ, ye ka lɛ́ nyí nǔ e xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ hugǎn lɛ é ǎ. (Mat. 23:16, 17) Nǔ e nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún Jehovah tɔn mɛ, alǒ nùnina e nɔ sɔ́ ɛ sù hú nǔ bǐ é wɛ nyí sɛ̀n e mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ nɔ sɛ̀n ɛ é kaka jɛ jlǒ ɖagbe e ye ɖó ɖò ayi mɛ é kpo lee ye nɔ w’azɔ̌ kpo kanɖodonǔwu kpo gbɔn é kpo jí. (Tín. 35:21; Mak. 12:41-44; 1 Tim. 6:17-19) Nǔ enɛ wɛ nyí nǔ taji. Aniwu? Ðó xɔ ɖěɖee è gbá lɛ é nɔ nɔ ayǐ kaka sɔyi ǎ wutu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, goxɔ ɔ kpo tɛmpli ɔ kpo sɔ́ tíìn ǎ. Xɔ enɛ lɛ sɔ́ tíìn ǎ, amɔ̌, Jehovah wɔn alɔhundonanǔ mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ tɔn kpo tagba e ye jɛ bo nɔ gudo nú gbigbá tɔn é kpo ǎ.
3. Etɛ lɛ jí mǐ ka na gbɔn ɖò wemata elɔ mɛ?
3 Jehovah sɛntɔ́ égbé tɔn lɛ lɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo gbá xɔ e mɛ ye na sɛ̀n ɛ ɖè lɛ é. Nǔ ɖěɖee mǐ ko xwedó alixlɛ́mɛ Jezu Klisu Axɔsu ɔ tɔn bo wà lɛ é jiwǔ tawun. É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah ko dó nú gǎndido mǐtɔn lɛ. (Ðɛh. 127:1) Ðò wemata elɔ mɛ ɔ, mǐ na gbɔn azɔ̌ ɖěɖee mǐ ko wà ɖò xɔgbigbá linu lɛ é kpo lee ye sɔ́ Mawu sù gbɔn é kpo jí klewun. Mǐ na lɛ́ sè xó sín mɛ ɖěɖee ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ enɛ wiwa mɛ é ɖé lɛ nu.
Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ Gbigbá
4. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó hudo nɔtɛn sinsɛn-biblo tɔn gègě? (b) Etɛwu è ka xò alaxɔ gègě kplé ɖó kpɔ́? (Kpɔ́n gbàví “ Alaxɔ Gbigbá: È Huzu Alɔ Bo Na Dó Sɔgbe Xá Hudo Lɛ.”)
4 Lee mǐ ko ɖɔ gbɔn ɖò Wemata 16gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ kplé bo sɛ̀n emi. (Ebl. 10:25) É nyí nùɖiɖi mǐtɔn kɛɖɛ wɛ kplé lɛ nɔ hɛn lidǒ ǎ, ye nɔ lɛ́ flɔ́ zo dó glɔ nú akpàkpà e nɔ sɔ́ mǐ dó Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ wu é. Ðó azǎn gudogudo tɔn lɛ ko sɛyi wutu ɔ, Jehovah kpò ɖò biblo wɛ bɔ azɔ̌ enɛ ɖò nukɔn yì wɛ kpo wezun kpo. Enɛ wu ɔ, gbɛtɔ́ afatɔ́n donu mɔkpan nɔ wá tutoblonunu tɔn mɛ xwè ɖokpo ɖokpo mɛ. (Eza. 60:22) Ðó toví Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ɖò kpɔ́ sù d’eji wɛ wutu ɔ, è nɔ ɖó hudo xɔ ɖěɖee sá è na zín wema junjɔn Biblu jí lɛ ɖè é tɔn tawun. Mǐ lɛ́ ɖó hudo fí e mǐ na sɛ̀n Mawu ɖè lɛ é tɔn hugǎn.
5. Etɛwu nyikɔ ɔ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ka sɔgbe? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Sinsɛn Weziza Yɔyɔ̌ ɔ Tɔn.”)
5 Ee hwenuxó togun Jehovah tɔn égbé tɔn ɔ bɛ́ tlolo e jɛn Biblu Kplɔntɔ́ lɛ jɛ mimɔ jí ɖɔ emi ɖó hudo fí e emi na nɔ bló kplé ɖè lɛ é emiɖesunɔ tɔn. É cí ɖɔ Gbadahweji Virginie Tɔn ɖò États-Unis wɛ è gbá nɔtɛn sinsɛn-biblo tɔn mǐtɔn nukɔn ɔ ɖó ɖò 1890. Ðò 1930 kpo 1939 kpo vlamɛ ɔ, togun Jehovah tɔn gbá kpléxɔ gègě alǒ vɔ́ ye jlaɖó, amɔ̌, è ko na nyikɔ tawun ɖé kpléxɔ enɛ lɛ ǎ. Ðò 1935 ɔ, Nɔví Rutherford yì Hawaii fí e è gbá kpléxɔ ɖokpo ɖè bɔ é ɖò kpɔ́ kpo alaxɔ yɔyɔ̌ ɖé kpo é. Hwenu e è kanbyɔ ɖɔ nɛ̌ è ka na ylɔ xɔ enɛ ɖɔ à jí é ɔ, Nɔví Rutherford ɖɔ: “Ðó mǐ fɔ́n tɛgbɛ bo ɖò wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla wɛ wutu ɔ, mi lin ɖɔ mǐ ɖó na ylɔ ɖɔ ‘Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn’ à cé?” (Mat. 24:14) Zaanɖé kpowun ɔ, è jɛ nyikɔ enɛ e sɔgbe é ɖó nú fí ɖěɖee togun Jehovah tɔn nɔ kplé ɖè gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é jí, é sɔ́ nyí Hawaii tɔn ɔ kɛɖɛ ǎ.
6, 7. Etɛ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ gbigbá bléblé ka nɔ wà?
6 Ðò 1970 kpo 1979 kpo vlamɛ ɔ, hudo Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ tɔn jɛji tawun. Enɛ wu ɔ, nɔví ɖěɖee ɖò États-Unis lɛ é bló tuto wlɛnwín ɖagbe e è na zán dó gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e na nyɔ́ ɖɛkpɛ bo na lɛ́ nyɔ́ zán, bɔ è ka na gbá ɖò azǎn yɔywɛ ɖé vlamɛ kpowun é tɔn. Ðò 1983 ɔ, Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn 200 mɔ̌ wɛ è gbá ɖò États-Unis kpo Canada kpo. Bo na dó w’azɔ̌ ɔ ganji ɔ, nɔví lɛ jɛ tuto wěɖegbɛ́ xɔgbigbá tɔn tokpɔn tɔn lɛ bló jí. Wlɛnwín enɛ w’azɔ̌ sɔmɔ̌ bɔ ɖò 1986 ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ yí gbè na, bɔ ɖò 1987 ɔ, Wěɖegbɛ́ Xɔgbigbá Tɔn Tokpɔn Tɔn 60 wɛ ɖò États-Unis. * Ðò 1992 ɔ, è ɖó wěɖegbɛ́ enɛ ayǐ ɖò Argentine, Australie, France, Allemagne, Japon, Mexique, Afrique du Sud kpo Espagne kpo. É jɛxa ɖɔ mǐ ni nɔ gudo nú azɔ̌syɛnsyɛn e nɔví mǐtɔn ɖěɖee nɔ gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ kpo Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ lɛ kpo é nɔ wà é, ɖó azɔ̌ e wà wɛ ye ɖè é nyí akpáxwé sinsɛnzɔ́ mímɛ́ ɔ tɔn ɖé.
7 Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn enɛ lɛ ɖěɖee è nɔ gbá bléblé lɛ é nɔ ɖekúnnu nú mɛ e ɖò xá e mɛ è gbá ye ɖè lɛ é tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, xota “Nùɖiɖi Nɔ Sɛ̀ Tɛn nú Só Lɛ” tɔ́n ɖò xójlawema Espagne tɔn lɛ ɖokpo mɛ. É ɖɔ xó dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɔhun ɖé gbigbá ɖò toxo Martos tɔn mɛ wu, xójlawema ɔ kanbyɔ ɖɔ: “Nɛ̌ é ka nyɔ́ bló gbɔn bɔ ɖò gbɛ̀ elɔ e mɛ cejɛnnabi sukpɔ́ ɖè é ɔ, mɛɖéezejotɔ́ lɛ gosin xá [Espagne tɔn] vovo lɛ mɛ bo sɛ̀ tɛn wá Martos bo na mɔ tɛn dó gbá xɔ e gbigbá tɔn na yá hú xɔ lɛ bǐ tɔn, na nyɔ́ hú bǐ bo na lɛ́ ɖò tuto jí hú xɔ lɛ bǐ é gbɔn?” Xota ɔ zán xó e Kúnnuɖetɔ́ e zé yeɖée jó lɛ é ɖokpo ɖɔ é dó na xósin nùkanbyɔ ɔ tɔn bo ɖɔ: “Nǔ nyí mɔ̌ ɖó Jehovah wɛ kplɔ́n mǐ wutu.”
Xɔgbigbazɔ́ Ðò Tò Ðěɖee Ma Ðó Nǔ Kaka ɖé Ǎ lɛ É Mɛ
8. Ðò 1999 ɔ, tuto yɔyɔ̌ tɛ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ka yí gbè na? Etɛwu?
8 Ee xwè kanweko 20gɔ́ ɔ ɖò vivɔ wɛ é ɔ, gbɛtɔ́ gègě wá tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ ɖò tò ɖěɖee mɛ nɔví lɛ ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é mɛ. Agun e ɖò xá enɛ lɛ mɛ lɛ é wà nǔ e wu ye kpé lɛ é bǐ bo gbá fí e è na bló kplé ɖè lɛ é. Amɔ̌, ɖò tò ɖé lɛ mɛ ɔ, è nɔ cá nú nɔví mǐtɔn lɛ, ɖó enyi è sɔ́ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn yetɔn lɛ jlɛ́ dó sinsɛnxɔ ɖevo lɛ wu ɔ, é nɔ hwɛ́n nùɖé ǎ wutu. É ɖò mɔ̌ có, bɛ́sín 1999 ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ yí gbè nú tuto e na zɔ́n bɔ è na gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ bléblé ɖò tò e ɖò nukún hun wɛ lɛ é mɛ é ɖé. È nɔ zán akwɛ ɖěɖee è mɔ ɖò tò hun nukún lɛ mɛ é nú tò e ma ɖó nǔ kaka ɖé ǎ lɛ é lɔ bonu agun lɛ na dó nɔ “zɛ̌nzɛ̌n.” (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 8:13-15.) Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo nɔ gosin tò ɖevo lɛ mɛ bo nɔ zé yeɖée jó bo nɔ nɔ gudo nú azɔ̌ ɔ.
9. Azɔ̌ tɛ é ka cí ɖɔ é vɛwǔ ɖò bǐbɛ̌mɛ? Amɔ̌, nɛ̌ è ka wá kpéwú gbɔn?
9 Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, azɔ̌ ɔ cí nǔ e è ma sixu bló ǎ é ɖɔhun. Ðò 2001 ɔ, gbeɖiɖó ɖé xlɛ́ ɖɔ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn nǔ hú 18 300 sín hudo wɛ è ɖó ɖò tò ɖěɖee ɖò nukún hun wɛ lɛ é 88 mɛ. Amɔ̌, ɖó Jehovah sín gbigbɔ kpo Axɔsu mǐtɔn Jezu Klisu kpo ɖò gudo nú mǐ wutu ɔ, azɔ̌ ɖebǔ na gló mǐ ǎ. (Mat. 19:26) Ðò xwè 15 gblamɛ (sín 1999 jɛ 2013) ɔ, togun Mawu tɔn ko gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn 26 849. * Jehovah kpò ɖò nyɔna tɔn kɔn dó wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ jí wɛ, enɛ wɛ zɔ́n bɔ ɖò 2013 ɔ, mǐ lɛ́ ɖó hudo Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn 6 500 ɖò tò enɛ lɛ mɛ, lobɔ dìn ɔ, mǐ nɔ ɖó hudo kpléxɔ kanweko mɔkpan tɔn xwewu xwewu.
10-12. Nɛ̌ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ gbigbá ka nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn gbɔn?
10 Nɛ̌ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn yɔyɔ̌ enɛ lɛ gbigbá ka nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn gbɔn? Gbeɖiɖó ɖé gosin alaxɔ Zimbabwe tɔn mɛ bo ɖɔ: “Ðò sun e mɛ è ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn yɔyɔ̌ ɖé gbá wɛ é ɔ, mɛ e nɔ wá kplé lɛ é yì mɛ e ko nɔ wá ɖ’ayǐ lɛ é mɔhun donu wè.” Ðò tò gègě mɛ ɔ, é cí ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ nɔ xò nǔ kpɔ́n dó gbɛ̌dido xá mǐ wu kaka jɛ hwenu e è gbá kpléxɔ e jɛxa é ɖé dó é. Amɔ̌, nú è gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé lě kpowun ɔ, tlolo jɛn é nɔ gɔ́, bɔ è nɔ lɛ́ ɖó hudo ɖevo tɔn. É ɖò mɔ̌ có, é nyí lee kpléxɔ ɔ cí é kɛɖɛ wɛ nɔ dɔn gbɛtɔ́ lɛ wá Jehovah gɔ́n ǎ. Wanyiyi Klisanwun tɔn nùjɔnǔ tɔn e mɛ ɖěɖee nɔ gbá kpléxɔ enɛ lɛ é nɔ ɖexlɛ́ é lɔ nɔ zɔ́n bɔ lee gbɛtɔ́ lɛ nɔ kpɔ́n tutoblonunu Jehovah tɔn gbɔn é nɔ gbɔn vo. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖé lɛ.
11 Indonésie. Nya ɖé ɖò lee gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé gbɔn wɛ è ɖè é kpɔ́n wɛ, bo wá sè ɖɔ azɔ̌watɔ́ lɛ bǐ wɛ nyí mɛɖéezejotɔ́; ee é sè mɔ̌ é ɔ, é ɖɔ: “È na ɖɔ kpowun ɔ, mi jiwǔ tawun! È nɔ sú akwɛ ɖě mi ǎ có, un mɔ lee ɖokpo ɖokpo mitɔn ɖò azɔ̌ wà wɛ kpo ayi tɔn bǐ kpo kpodo awǎjijɛ kpo gbɔn é. Un lin ɖɔ tutoblonunu sinsɛn tɔn ɖebǔ kún sɔ́ ɖè bo cí mitɔn ɖɔhun ó!”
12 Ukraine. Nawe ɖé nɔ gbɔn fí e è ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé gbá ɖè wɛ é ayihɔngbe ayihɔngbe tɛgbɛ, bo wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ azɔ̌watɔ́ lɛ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn wɛ nú ye, bɔ xɔ e gbá wɛ ye ɖè é nyí Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé. É ɖɔ: “Nɔví nyɔnu ce ko ɖɔ xó nú mì dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wu; é lɔmɔ̌ ko nyí Kúnnuɖetɔ́ ɖé. Ee un ɖò xɔgbigbázɔ́ elɔ kpɔ́n wɛ é ɔ, un wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ nyì lɔ ba na nɔ xwédo gbigbɔ tɔn elɔ mɛ. Un mɔ bɔ mi nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́ ɖò fí.” Nyɔnu enɛ yí gbè nú Biblu kplɔnkplɔn ɖé bo bló baptɛm ɖò 2010.
13, 14. (a) Etɛ lee asú kpo asì kpo ɖé wà nǔ gbɔn hwenu e ye kpɔ́n Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé gbigbá gudo é ka kplɔ́n we? (b) Etɛ a ka sixu wà bo na kudeji ɖɔ nɔtɛn sinsɛn-biblo tɔn towe nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn?
13 Argentine. Asú kpo asì kpo ɖé sɛkpɔ nɔví sunnu e ɖò nukún kpé dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé gbigbá wu wɛ é. Asú ɔ ɖɔ: “Mǐ ɖò mi kpɔ́n wɛ bɔ mi ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn gbá wɛ, bɔ . . . mǐ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ mǐ jló na kplɔ́n nǔ dó Mawu jí ɖò fí.” É kanbyɔ ɖɔ: “Etɛ mǐ ka ɖó na bló bɔ è na yí gbè nú mǐ bɔ mǐ na jɛ kplé lɛ wá jí ɖò fí?” Asú kpo asì kpo ɔ yí gbè bo na jɛ Biblu kplɔ́n jí, enyi nɔví lɛ na yí gbè bo na kplɔ́n nǔ xá xwédo yetɔn bǐ ɔ nɛ. Nɔví lɛ yí gbè kpo awǎjijɛ kpo.
14 Boya Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e mɛ a nɔ bló kplé ɖè é ɔ, ali hun nú we nú a ɖ’alɔ ɖò gbigbá tɔn mɛ ǎ, é ɖò mɔ̌ có, a sixu wà nǔ gègě, bɔ kpléxɔ ɔ na kpa susu nú nyikɔ Mawu tɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, a sixu ylɔ mɛ e a nɔ kplɔ́n Biblu xá lɛ é, mɛ e a nɔ yì ba kpɔ́n lɛ é alǒ mɛ kpaà ɖevo lɛ bɔ ye na wá bló kplé lɛ xá we ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn mɛ. Ali lɛ́ hun nú we bɔ a na hɛn kpléxɔ ɔ ɖó mimɛ̌ jí bo na lɛ́ jlaɖó. Nú a sɔnǔ ganji ɔ, a sixu na nùnina b’ɛ na d’alɔ bɔ è na wlíbò nú Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e mɛ a nɔ bló kplé ɖè é alǒ a sixu na nùnina dó nɔ gudo nú tuto xɔgbigbá tɔn lɛ ɖò awa gbɛ̀ ɔ tɔn ɖevo lɛ xwé. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 16:2.) Azɔ̌ enɛ lɛ bǐ nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn.
Azɔ̌watɔ́ Ðěɖee Nɔ “Sɔ́ Jlǒ Dó Sɔ́ Yeɖée Jó” lɛ É
15-17. (a) Mɛ̌ mɛ̌ e ka nɔ wà xɔgbigbázɔ́ lɛ hugǎn? (b) Etɛ xó ɖěɖee asú kpo asì kpo e w’azɔ̌ ɖò tuto xɔgbigbá gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn mɛ é ɖé ɖɔ é ka kplɔ́n we?
15 Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee ɖò xá e mɛ gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ, Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ lɛ kpo alaxɔ lɛ kpo ɖó wɛ è ɖé lɛ é wɛ nɔ ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ ɔ mɛ hugǎn. Amɔ̌ hweɖelɛnu ɔ, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee xɔgbigbázɔ́ má alɔ na lɛ é nɔ gosin tò ɖevo lɛ mɛ bo nɔ wá d’alɔ ye. Ðé lɛ ɖò mɛɖéezejotɔ́ enɛ lɛ mɛ nɔ bló tuto nú gbɛ̀ yetɔn, bo na mɔ tɛn dó w’azɔ̌ ɖò fí e gbá xɔ mǐtɔn ɖé ɖó wɛ è ɖè ɖò tò gudo é nú aklunɔzán gblamɛ mɔkpan. Mɛ ɖevo lɛ nɔ sɔ́ yeɖée jó bo nɔ w’azɔ̌ nú xwè gègě, ye gosin xɔgbigbázɔ́ ɖé kɔn ɔ, ye nɔ yì ɖevo kɔn.
16 Nugbǒ wɛ ɖɔ azɔ̌ xɔgbigbá gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn ɔ ɖó wuvɛ̌ tɔn lɛ, loɔ, é nɔ hɛn awǎjijɛ gègě wá. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Timo kpo Lina kpo yì Azíi, Elɔpu kpo Tofɔligbé Amɛlika Tɔn kpo bo gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ, Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ lɛ kpo alaxɔ lɛ kpo. Timo ɖɔ: “Ðò xwè 30 e wá yì lɛ é mɛ ɔ, enyi è má ɖó zɛ̌nzɛ̌n ɔ, è nɔ ɖè azɔ̌ nú mì sɛ́dó fí ɖevo ɖò xwè wè gudo tɛgbɛ.” Lina da Timo é ɔ, é ko bló xwè 25, é ɖɔ: “Un ko wà sinsɛnzɔ́ xá Timo ɖò tò vovo wǒ mɛ. É nɔ byɔ hlɔnhlɔn kpo hwenu kpo tawun cobɔ nùɖuɖu yɔyɔ̌ ɖé, lee ayǐ mɛ nɔ cí ɖò fí e è yì é, gbè yɔyɔ̌ ɖé kpo fí yɔyɔ̌ e è na ɖɔ Mawuxó gbɔn é ɖé kpo nɔ má mɛ, mɔ̌ jɛn é nɔ lɛ́ nyí gbɔn cobɔ è na zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ.” * Gǎndido enɛ lɛ ka xɔ akwɛ à? Lina ɖɔ: “Wuvɛ̌ lɛ wá tɔ́n kɔ dó nyɔna ɖaxó hugǎn mɛ nú mǐ. Mǐ ɖu lè wanyiyi Klisanwun tɔn kpo xɔ́ntɔn zunzun kpo tɔn, bɔ mǐ lɛ́ mɔ ɖɔ Jehovah kpé nukún dó mǐ wu kpo wanyiyi kpo. Mǐ lɛ́ mɔ lee akpá e Jezu dó nú ahwanvu tɔn lɛ ɖò Maki 10:29, 30 mɛ é jɛnu gbɔn é. Mǐ mɔ nɔví sunnu, nɔví nyɔnu kpo nɔ gbigbɔ tɔn lɛ kpo kanweko mɔkpan.” Timo ɖɔ: “É nɔ víví nú mǐ tawun ɖɔ mǐ zán nǔwukpikpé mǐtɔn lɛ dó azɔ̌ ɖagbe hugǎn bǐ ɔ mɛ, é wɛ nyí alɔɖiɖo ɖò nukɔnyiyi nǔ Axɔsu ɔ tɔn lɛ tɔn mɛ.”
17 Darren kpo Sarah kpo ee ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ xɔgbigbá tɔn lɛ mɛ ɖò Aflika, Tɛntin Amɛlika Tɔn, Elɔpu, Tofɔligbé Amɛlika Tɔn kpo Tofɔligbé Pacifique Tɔn kpo é mɔ ɖɔ nyɔna e emi mɔ é zɛ vɔ̌ e emi sá é wu. Ye ɖí xwi xá wuvɛ̌ gègě, é ɖò mɔ̌ có, Darren ɖɔ: “Wǔjɔmɛ ɖé wɛ é nyí nú mǐ ɖɔ mǐ w’azɔ̌ xá nɔví ɖěɖee ɖò gbɛ̀ ɔ sín awa vovo xwé lɛ é. Un mɔ ɖɔ wǎn e mǐ yí nú Jehovah é cí kàn ɖɔhun bo dɔn mǐ bǐ ɖó bǔ gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ.” Sarah ɖɔ: “Un kplɔ́n nǔ gègě ɖò nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e ɖó aca vovo lɛ é gɔ́n! Nú un mɔ vɔ̌ e ye nɔ sá dó sɛ̀n Jehovah lɛ é ɔ, é nɔ sísɛ́ mì bɔ un nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò nǔ e wu un kpé é bǐ wà wɛ.”
18. Nɛ̌ nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Ðɛhan 110:1-3 mɛ é ka ɖò jijɛnu wɛ gbɔn?
18 Axɔsu Davidi ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ enyi toví Axɔsuɖuto Mawu Tɔn tɔn lɛ tlɛ ɖò xwi ɖí xá wuvɛ̌ lɛ wɛ ɔ, ye na “sɔ́ jlǒ dó sɔ́ yeɖée jó” bo na xò nǔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ sín kàn. (Xà Ðɛhan 110:1-3, NWT) Mɛ ɖěɖee ɖò alɔ ɖó ɖò azɔ̌ e nɔ nɔ gudo nú Axɔsuɖuto ɔ é mɛ lɛ é bǐ ɖò biblo wɛ bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ lɛ ɖò jijɛnu wɛ. (1 Kɔ. 3:9) É ko gbá alaxɔ gègě, bo gbá Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ kanweko mɔkpan, gɔ́ nú Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn afatɔ́n donu mɔkpan gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ; nǔ enɛ lɛ nyí kúnnuɖenú taji ɖé ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn nyí nùjɔnǔ bo ɖò acɛ kpa wɛ dìn. Wǔ wɛ è jɔ mǐ bɔ mǐ ɖò devizɔ́ wà nú Axɔsu Jezu Klisu wɛ ɖò azɔ̌ e nɔ kpa susu e Jehovah jɛxa tawun é n’i é mɛ.
^ akpá. 6 Ðò 2013 ɔ, mɛɖéezejotɔ́ nǔ hú 230 000 wɛ è yí gbè na bonu ye na w’azɔ̌ xá Wěɖegbɛ́ Xɔgbigbá Tɔn Tokpɔn Tɔn 132 ɖò États-Unis. Ðò tò enɛ mɛ ɔ, xwewu xwewu tɛgbɛ ɔ, wěɖegbɛ́ enɛ lɛ nɔ bló tuto Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn 75 gbigbá tɔn bo nɔ lɛ́ d’alɔ bɔ è nɔ huzu nukúnmɛ nú kpléxɔ 900 alǒ jla ye ɖó.
^ akpá. 9 Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn tobutobu e è gbá ɖò tò e ma ɖò tuto ɔ mɛ ǎ lɛ é mɛ é ɖò kɛ́n enɛ mɛ ǎ.
^ akpá. 16 Mɛ ɖěɖee nɔ wà sinsɛnzɔ́ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é kpo mɛɖéezejotɔ́ lɛ kpo nɔ zán hwenu yetɔn gègě ɖò fí e è nɔ gbá xɔ lɛ ɖè é, é ɖò mɔ̌ có, ye nɔ lɛ́ nɔ gudo nú agun yetɔn lɛ ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ mɛ ɖò aklunɔzán gblamɛ fifo lɛ alǒ ɖò gbadanu lɛ.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 37
Jehovah Ðɔ Xó nú Samuwɛli
Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó ɔ ɖó vǐ sunnu wè bɔ ye nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖò Goxɔ ɔ mɛ. Mɛ ɖokpo nyí Hofini bɔ mɛ wegɔ ɔ nɔ nyí Pinxasi. Ye nɔ setónú nú sɛ́n Jehovah tɔn lɛ ǎ, bo nɔ wà nǔ nyanya xá togun ɔ tawun. Nú Izlayɛli-ví lɛ ja vɔ̌ sá nú Jehovah gbé ɔ, Hofini kpo Pinxasi kpo nɔ fɔ lan e nyɔ́ hú bǐ ɖ’emɛ lɛ é. Eli sè nǔ e dosin wɛ vǐ sunnu tɔn lɛ ɖè é, é ka bló nǔ ɖebǔ ǎ. Jehovah na tin bɔ nǔ lɛ na ɖò jijɛ wɛ mɔ̌ kpowun wɛ à?
Samuwɛli nyí yɔkpɔvu tawun ɖò Hofini kpo Pinxasi kpo kpá có, é ka wà nǔ ye ɖɔhun ǎ. Xomɛ hun Jehovah dó Samuwɛli wu. Samuwɛli ɖò amlɔ dɔ́ wɛ zǎnmɛ gbè ɖokpo, bo sè gbè ɖé b’ɛ ylɔ nyikɔ tɔn. É fɔ́n bo kanwezun yì Eli gɔ́n bo ɖɔ: ‘Nyɛ ɖíe!’ Amɔ̌, Eli ɖɔ: ‘Un ylɔ we ǎ. Lɛ̌vɔ yì mlɔ́ ayǐ.’ Samuwɛli lɛkɔ yì mlɔ́ ayǐ. Gbè ɔ lɛ́vɔ ylɔ ɛ. Hwenu e Samuwɛli sè gbè ɔ azɔn atɔngɔ ɔ é ɔ, Eli wá mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jehovah wɛ ɖò Samuwɛli ylɔ wɛ. É ɖɔ nú Samuwɛli ɖɔ enyi é sɔ́ sè gbè ɔ ɖě hǔn, é ni ɖɔ: ‘Ðɔ xó Jehovah, mɛsɛntɔ́ towe ɖò tó ɖó we wɛ.’
Samuwɛli lɛ́vɔ yì mlɔ́ ayǐ. Enɛ gudo ɔ, é sè: ‘Samuwɛli! Samuwɛli!’ É yí gbè ɖɔ: ‘Ðɔ xó, ɖó mɛsɛntɔ́ towe ɖò tó ɖó we wɛ.’ Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Ðɔ nú Eli ɖɔ un na dɔn tó nú é kpo xwédo tɔn kpo. É tuùn ɖɔ vǐ emitɔn lɛ ɖò nǔ nyanya dosin wɛ ɖò Goxɔ ɔ mɛ, bo ka wà nǔ ɖě ǎ.’ Ayihɔngbe tɔn zǎnzǎn ɔ, Samuwɛli hun Goxɔ ɔ sín hɔn lɛ lee é ko nɔ bló gbɔn tɛgbɛ é. Xɛsi ɖò ɖiɖi i wɛ dó nǔ e Jehovah ɖɔ é ni ɖɔ nú vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó ɔ é ɖiɖɔ wu. Amɔ̌, Eli ylɔ ɛ bo kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Vǐ ce, etɛ Jehovah ka ɖɔ nú we? Ðɔ bǐ nú mì.’ Enɛ wu ɔ, Samuwɛli ɖɔ nǔ lɛ bǐ nú Eli.
Ee Samuwɛli ɖò susu wɛ é ɔ, Jehovah kpò ɖò kpɔ́ xá ɛ. Mɛ e ɖò Izlayɛli yikúngban jí lɛ é bǐ tuùn ɖɔ Jehovah ko sɔ́ Samuwɛli b’ɛ na nyí gbeyiɖɔ kpo hwɛɖɔtɔ́ kpo.
“Mɛ winnyawinnya, flín mɛ e ɖó we ɔ ɖò hwenu e a kpò ɖò winnyawinnya mɛ é.”—Nùnywɛtɔ́xó 12:1


text:
TAN GBƐZÁN TƆN
Asyɔ́nla Ð’ayǐ Tɔn lɛ Huzu Nɔví Gbigbɔ Tɔn Nugbǒ Lɛ
XWÈ gègě ɖíe ɔ, nɔví nyɔnu ce kpɛví Araceli sìn xomɛ bo súxó ɖɔ: “Ma sɔ́ ɖɔ xó ɖě nú mì ó. Un sɔ́ jló na ɖótó xó ɖebǔ dó sinsɛn towe wu ǎ. É nɔ d’azɔn mì. Un gbɛ́ wǎn nú we!” Xógbe tɔn lɛ gblewu mì tawun. Xwè 91 wɛ un ɖó dìn cobo ka kpó ɖò xó enɛ lɛ flín wɛ céɖécéɖé. Amɔ̌, Nùnywɛtɔ́xó 7:8 ɖɔ: “Hwenu e è fó nùɖé dó ɔ, é nyɔ́ hú hwenu e è bɛ́ é.”
Felisa: Un sù ɖò xwédo wamamɔnɔ tɔn ɖé mɛ ɖò Espagne. Xwédo ce nɔ yì Katolika, bɔ mǐ nyí sinsɛnnɔ tawun. Nugbǒ ɔ, hɛnnumɔ ce 13 wɛ nyí yɛhwenɔ alǒ nɔ w’azɔ̌ ɖò amísaxwé. Nɔ ce nɔví sín vǐ ɖokpo nyí yɛhwenɔ bo lɛ́ nyí mɛ̌si ɖò wemaxɔmɛ Katolika tɔn ɖé. Ee é kú gudo é ɔ, Papa Jean Paul II wlí yɛ̌yi n’i bo ɖɔ é nyí mɛ mímɛ́. Tɔ́ ce nɔ wà flezɔ́, bɔ nɔ ce nɔ wà glezɔ́. Mǐ mɛ tantɔn wɛ ye jì, nyɛ wɛ ka nyí vǐɖaxo ɔ.
Hwenu e un ɖó xwè 12 é ɔ, tohwan ɖé bɛ́ ɖò Espagne. Ahwan ɔ gudo ɔ, è wlí tɔ́ ce dó ganmɛ ɖó acɛkpikpa ɔ yí wǎn nú linlin toxóɖiɖɔ tɔn tɔn lɛ ǎ. É vɛwǔ nú nɔ ce b’ɛ na mɔ nùɖuɖu e na kpé mǐ bǐ é. Enɛ wu ɔ, é sɛ́ nɔví nyɔnu ce kpɛví atɔn (Araceli, Lauri, kpo Ramoni kpo) dó toxo Bilbao tɔn mɛ bonu ye na yì nɔ asyɔ́nla lɛ kpá ɖò yɛhwenɔkpá ɖé mɛ. Nɔví nyɔnu ce lɛ na mɔ nùɖuɖu e na kpé ye é ɖò finɛ.
Araceli: Un ɖò xwè 14 ɖó wɛ hwe ɔ nu, Lauri ɖò xwè 12 ɖó wɛ, bɔ Ramoni ɖò xwè 10 ɖó wɛ. Mǐ jɛ mɛ mǐtɔn lɛ sín dò tawun. Nǔ wɛ mǐ nɔ jla ɖó ɖò yɛhwenɔkpá ɔ mɛ. Xwè wè gudo ɔ, asyɔ́nla lɛ sɛ́ mǐ dó yɛhwenɔkpá ɖaxó ɖé mɛ ɖò Saragosse, fí e è nɔ kpé nukún dó mɛxomɔ lɛ wu ɖè é. Mǐ ɖó na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo na jla adoxwɛ ɔ sá ɖó, enɛ nɔ zɔ́n bɔ nǔ nɔ cikɔ nú mǐ tawun.
Felisa: Hwenu e nɔví nyɔnu ce lɛ yì yɛhwenɔkpá mɛ ɖò Saragosse é ɔ, nɔ ce kpo nylɔ ce e nyí yɛhwenɔ ɖò xá ɔ mɛ é kpo ɖɔ ɖɔ emi na sɛ́ nyì lɔ dó dɔ̌n. Ye jló na bló bɔ un na nɔ zɔ nú nyaví e yí wǎn nú mì é. Un jló na yì zán hwenu ɖé ɖò yɛhwenɔkpá ɖé mɛ, ɖó un yí wǎn nú Mawu wutu. Un nɔ yì amísa gbè bǐ gbè, bɔ un tlɛ jló na huzu mɛsɛ́dó Katolika tɔn ɖé nɔ ce nɔví ví e ɖò Aflika é ɖɔhun.
Amɔ̌, ɖò yɛhwenɔkpá ɔ mɛ ɔ, un mɔ ɖɔ un kún sixu wà nǔ e un jló na wà lɛ é gègě ó. Asyɔ́nla lɛ dó wusyɛn lanmɛ nú mì bonu má sɛ̀n Mawu ɖò tò ɖevo mɛ lee un ba gbɔn é ǎ. Enɛ wu ɔ, xwè ɖokpo gudo ɔ, un lɛkɔ wá xwé bo wá kpé nukún dó nylɔ ce e nyí yɛhwenɔ é wu. Un nɔ wà xwégbezɔ́ lɛ n’i, bɔ mǐ nɔ zán ɖɛxojɛkán (chapelet) dó xoɖɛ ɖó kpɔ́ ɖò gbadanu lɛ bǐ. Un lɛ́ yí wǎn nú folowa lɛ tító ɖò amísaxɔ ɔ mɛ, bo nɔ lɛ́ b’acɔ́ nú ɖiɖe Mali kpo mɛ mímɛ́ enyíì lɛ kpo tɔn.
Araceli: Hwenu e un ɖò Saragosse é ɔ, un dó akpá nukɔntɔn ɖěɖee ɖò dandan cobɔ è nɔ huzu asyɔ́nla ɖé é. Enɛ gudo ɔ, asyɔ́nla lɛ ɖɔ ɖɔ emi na klán nɔví nyɔnu ce lɛ kpo nyì kpo. Enɛ wu ɔ, ye sɛ́ mì dó yɛhwenɔkpá ɖé mɛ ɖò Madrid, bo sɛ́ Lauri dó yɛhwenɔkpá ɖé mɛ ɖò Valence. Ramoni cí Saragosse. Un dó akpá wegɔ ɖěɖee è nɔ dó cobo nɔ huzu asyɔ́nla ɖé é ɖò Madrid. Mɛ gègě wá nɔ yɛhwenɔkpá ɔ mɛ, ɖi wemaxɔmɛvi lɛ kpo mɛxomɔ lɛ kpo. É sín enɛ wu bɔ azɔ̌ sukpɔ́. Un nɔ w’azɔ̌ ɖò yɛhwenɔkpá mɛ ɔ sín dotóoxwé.
Un nɔ kpɔ́n lee gbɛ̀ ce na cí asyɔ́nla ɖé ɖɔhun é sɛ́dó. Un lin ɖɔ mǐ na zán hwenu gègě dó xà Biblu, bo lɛ́ kplɔ́n nǔ d’ewu. Amɔ̌, nǔ vo sésé wɛ un mɔ. Mɛɖebǔ nɔ zán Biblu alǒ tlɛ nɔ ɖɔ xó dó Mawu abǐ Jezu wu ǎ. Un kplɔ́n Latin-gbè kpɛɖé, bo kplɔ́n nǔ dó mɛ mímɛ́ enyíì Katolika tɔn lɛ sín gbɛzán wu, lobo lɛ́ sɛ̀n Mali. Amɔ̌, azɔ̌ syɛnsyɛn wɛ mǐ nɔ zán hwenu mǐtɔn gègě dó wà kpowun.
Un wá byɔ linkpɔ́n mɛ. Un mɔ ɖɔ un ɖó na ba akwɛ dó d’alɔ mɛ ce lɛ, é nyɔ́ hú ɖɔ má w’azɔ̌ ɖò yɛhwenɔkpá mɛ dó dó dɔkun nú mɛ ɖevo lɛ. Enɛ wu ɔ, un ɖɔ xó d’ewu nú asyɔ́nla ɖaxó bǐ ɔ, bo lɛ́ ɖɔ n’i ɖɔ un jló na yì. Amɔ̌, é sù mì dó xɔ ɖé mɛ. É vɛdo ɖɔ enɛ na zɔ́n bɔ un na huzu gbè wɛ sín.
Asyɔ́nla lɛ ɖè mì sín xɔ ɔ mɛ, amɔ̌, hwenu e ye ɖó ayi wu ɖɔ un kpò ɖò biba na gosin yɛhwenɔkpá ɔ mɛ wɛ jɛn wɛ é ɔ, ye lɛ́vɔ sù mì dó xɔ ɔ mɛ. Ee ye bló mɔ̌ azɔn atɔn gudo é ɔ, ye ɖɔ ɖɔ enyi un wlan nǔ elɔ ɔ, nyì sixu yì: “Un ɖò yiyi wɛ ɖó un jló na sɛ̀n Satáan, bo jó Mawu dó.” É cí kliwun nú mì. Un jló tawun bo na yì, amɔ̌, un na wlan xó enɛ lɛ ǎ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, un ɖɔ ɖɔ un jló na ɖɔ xó nú yɛhwenɔ ɖé, bɔ un ɖɔ nǔ e jɛ lɛ é n’i. É byɔ gbè yɛhwenɔgán ɔ ɖɔ emi na lɛ́vɔ lɛkɔ nú mì yì yɛhwenɔkpá e ɖò Saragosse é mɛ. Sun yɔywɛ ɖé gudo ɖò dɔ̌n ɔ, ye na gbè mì ɖɔ má yì. Enɛ gudo zaan ɔ, Lauri kpo Ramoni kpo lɔ gosin yɛhwenɔkpá mɛ.
WEMA E KLÁN MǏ É
Felisa: Táan kpɛɖé gudo ɔ, un wlí alɔ bo yì nɔ Cantabrie ɖò tokpɔn Espagne tɔn ɖé mɛ. Un kpò ɖò amísa yì wɛ ɖò gbesisɔmɛ. Aklunɔzángbe ɖokpo ɖò amísa ɔ, yɛhwenɔ ɔ súxó kpo xomɛsin kpo bo ɖɔ: “Mi kpɔ́n wema elɔ!” É xlɛ́ wema Nugbo he Nọ Planmẹ Sọyi Ogbẹ̀ Mavọmavọ Mẹ mǐ; bo ɖɔ: “Enyi mɛɖé na ɖokpo mi hǔn, mi sɔ́ wá nú mì, alǒ mi ni sɔ́ nyì gbě!”
Un ko ɖó wema enɛ ǎ, amɔ̌, un jló na ɖó ɖokpo. Azǎn yɔywɛ ɖé gudo ɔ, nyɔnu wè wá xwé ce gbè. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn wɛ nú ye, bɔ ye na wema enɛ mì. Un xà zǎn enɛ ɖokpo ɔ mɛ. Hwenu e nyɔnu lɛ lɛkɔ wá é ɔ, ye kanbyɔ mì ɖɔ nyì jló na kplɔ́n Biblu à jí, bɔ un ɖɔ ɛɛn.
Un nɔ jló bo na hɛn xomɛ Mawu tɔn hun hwebǐnu. Enɛ wu ɔ, un kplɔ́n nugbǒ ɔ dó Jehovah wu, bo jɛ wǎn yí n’i jí tawun. Un nɔ jló na ɖɔ xó nú mɛ lɛ bǐ dó wutu tɔn. Ðò 1973 ɔ, un bló baptɛm. Hweɖebǔnu e un kpéwú dó é ɔ, un nɔ tɛnkpɔn bo nɔ ɖɔ xó nú xwédo ce dó nugbǒ ɔ wu. Amɔ̌, xwédo e mɛ un jɔ ɖè é, ɖò taji ɔ, nɔví nyɔnu ce Araceli nɔ zyan vǎ d’eji ɖɔ nǔ e un ɖi nǔ na é kún sɔgbe ó.
Araceli: Ðó è doya nú mì tawun ɖò yɛhwenɔkpá ɔ mɛ wutu ɔ, xomɛ nɔ sìn mì bɔ un sɔ́ ɖó awǎjijɛ dó sinsɛn ce wu ǎ. Amɔ̌, un kpò ɖò amísa yì wɛ ɖò Aklunɔzángbe lɛ bǐ, bo nɔ zán ɖɛxojɛkán dó xoɖɛ gbè bǐ gbè. Un kpò ɖò nukúnnú ba na mɔ jɛ Biblu mɛ wɛ, bo nɔ byɔ Mawu ɖɔ é ni d’alɔ mì. Felisa ɖɔ nǔ e é ko kplɔ́n lɛ é nú mì. Akpàkpà nɔ sɔ́ ɛ dó nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é wu sɔmɔ̌ bɔ un lin ɖɔ é hun taɖu. Un yí gbè nú nǔ e ɖɔ wɛ é nɔ ɖè lɛ é ǎ.
Nukɔnmɛ ɔ, un lɛkɔ wá Madrid ɖó azɔ̌ wutu, bɔ enɛ gudo ɔ, un d’asú. Xwè ɖò xwè jí jɛ wɛ é ɔ, un ɖ’ayi wu ɖɔ mɛ ɖěɖee nɔ yì amísa ɖò gbesisɔmɛ lɛ é kún nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe xá nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ ó. Enɛ wu ɔ, un jó amísa yiyi dó. Un sɔ́ ɖi nǔ nú mɛ mímɛ́ enyíì lɛ alǒ zomɛ̀ xó ɔ ǎ, un ka sɔ́ lɛ́ ɖi ɖɔ yɛhwenɔ ɖé sixu sɔ́ hwɛ lɛ kɛ mɛ ǎ. Un tlɛ lɛ́ bɛ́ wuntun sinsɛn tɔn ce lɛ bǐ kɔn nyì gbě. Un tuùn nú nǔ e wà wɛ un ɖè lɛ é sɔgbe ǎ. Awakanmɛ kú mì, amɔ̌, un kpò ɖò ɖɛ xò sɛ́dó Mawu wɛ ɖɔ: “Un jló na tuùn we. D’alɔ mì!” Un flín ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wá xúxú hɔn ce azɔn mɔkpan, amɔ̌, un hun gbeɖé ǎ. Un ɖeji dó sinsɛn ɖebǔ wu ǎ.
Nɔví nyɔnu ce Lauri ɖò France, bɔ Ramoni ɖò Espagne. Ðò 1980 mɔ̌ ɔ, ye jɛ Biblu kplɔ́n jí xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ. Un ganjɛwu ɖɔ Felisa ɖɔhun ɔ, ye kún tuùn ɖɔ emi ɖò adingban gègě kplɔ́n wɛ ó. Nukɔnmɛ ɔ, un xò gò Angelines; é nyí ɖokpo ɖò mɛ e ɖò xá ce mɛ lɛ é mɛ, bɔ mǐ huzu xɔ́ntɔn vívɛ́. É lɔ nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ mɛ. Angelines kpo asú tɔn kpo kanbyɔ mì azɔn gègě ɖɔ nyì jló na kplɔ́n Biblu xá emi à jí. Un nɔ ɖɔ un kún ba sinsɛn xó ó, amɔ̌, ye ɖ’ayi wu ɖɔ nyì jló tawun bo na tuùn nǔ dó Biblu wu. Gudo mɛ ɔ, un ɖɔ nú ye ɖɔ: “É nyɔ́. Un na kplɔ́n nǔ xá mi, amɔ̌, Biblu ce ɖesu jɛn un ka na zán!” Un ɖó lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn Nácar-Colunga tɔn.
BIBLU WÁ DƆN MǏ ÐÓ BǓ ÐÒ GUDO MƐ
Felisa: Hwenu e un bló baptɛm ɖò 1973 é ɔ, Kúnnuɖetɔ́ 70 mɔ̌ wɛ ɖò Santander e nyí hɔnkàn Cantabrie tɔn é. Mǐ ɖó na yì fí línlín bo na jla wɛnɖagbe ɔ mɛ lɛ bǐ ɖò gletoxo kanweko mɔkpan e ɖò tokpɔn ɔ mɛ lɛ é mɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ dó mɔ̌to gaga, bo nɔ wá dó mɔ̌to kpɛví sín gletoxo ɖé mɛ jɛ ɖevo mɛ.
Xwè lɛ ɖò yiyi wɛ é ɔ, un kplɔ́n Biblu xá mɛ gègě, bɔ mɛ 11 bló baptɛm ɖò ye mɛ. Ye mɛ e un kplɔ́n nǔ xá lɛ é gègě nɔ yì Katolika. Un ɖó na ɖó suúlu dó ye wu. Nyì ɖɔhun ɔ, ye ɖó hudo hwenu tɔn bo na dó tuùn ɖɔ nǔ e emi ɖi nǔ na lɛ é kún sɔgbe ó. Un tuùn ɖɔ Biblu kpo gbigbɔ mímɛ́ Jehovah tɔn kpo kɛɖɛ jɛn sixu d’alɔ mɛɖé, b’ɛ na huzu linlin tɔn lobo mɔ nǔ jɛ nugbǒ ɔ mɛ. (Eblée lɛ 4:12) Asú ce Bienvenido e nyí kponɔ ɖ’ayǐ é bló baptɛm ɖò 1979, bɔ nɔ ce jɛ Biblu kplɔ́n jí, é ka sɔ́ lín có é kú ǎ.
Araceli: Hwenu e un jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ jí é ɔ, un lin ɖɔ un kún sixu ɖeji dó ye wu ó. Amɔ̌, hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, un sɔ́ nɔ lin nǔ gbɔn mɔ̌ ɖě ǎ. Enyi Biblu kɛɖɛ wɛ Kúnnuɖetɔ́ lɛ nɔ kplɔ́n xá mɛ ǎ, loɔ, ye nɔ lɛ́ setónú nú nùkplɔnmɛ tɔn lɛ. Nùɖiɖi e un ɖó nú Jehovah kpo Biblu kpo é jɛ susu jí, bɔ un ɖó awǎjijɛ tawun. Mɛ e ɖò xá ce mɛ é ɖé lɛ ɖó ayi huzuhuzu enɛ wu bo ɖɔ nú mì ɖɔ: “Araceli, ma jó ali e a wlí é dó ó!”
Un flín ɖɔ un xoɖɛ ɖɔ: “É na cɛ́ nú we Jehovah, ɖó a jó mì dó ǎ, a hun ali gègě nú mì bɔ un mɔ nǔ e ba wɛ un ɖè é, é wɛ nyí nukúnnúmɔjɛnǔmɛ nugbǒ Biblu tɔn.” Un lɛ́ byɔ nɔví nyɔnu ce Felisa ɖɔ é ni sɔ́ hwɛ kɛ mì, ɖó nǔmasɔgbe e un ɖɔ n’i lɛ é wu. Sín hwenɛnu ɔ, mǐ sɔ́ nɔ dɔn nǔ xá mǐɖée ɖě ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ nɔ ɖu vivǐ xóɖiɖɔ dó Biblu jí tɔn. Un bló baptɛm ɖò 1989 hwenu e un ɖó xwè 61 é.
Felisa: Dìn ɔ, un ɖó xwè 91. Asú ce ko kú, bɔ un sɔ́ nɔ sixu wà nǔ gègě ɖ’ayǐ tɔn ɖɔhun ǎ. Amɔ̌, un kpò ɖò Biblu xà wɛ azǎn lɛ bǐ gbè, bo nɔ yì kplé lɛ, lobo nɔ yì kúnnuɖegbe hweɖebǔnu e un kpéwú é.
Araceli: Un yí wǎn nú xó ɖɔ dó Jehovah wu nú yɛhwenɔ kpo asyɔ́nla kpo ɖěɖee un nɔ xò gò lɛ é bǐ, vlafo ɖó un ko nyí asyɔ́nla kpɔ́n wutu. Un ɖu vivǐ xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe tɔn xá ye mɛ ɖé lɛ, bɔ ye mɛ gègě yí wema lɛ kpo xójlawema lɛ kpo. Ðò taji ɔ, un flín yɛhwenɔ ɖokpo. Ee un ɖɔ xó xá ɛ nú hwenu kpɛɖé gudo é ɔ, é yí gbè nú nǔ e ɖɔ wɛ un ɖè é. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ nú mì ɖɔ: “Amɔ̌, fitɛ un ka sixu lɛ́ yì kpo xwè e ɖò ta ce é kpo? Etɛ agunví ce lɛ kpo xwédo ce kpo ka na ɖɔ?” Un ɖɔ n’i ɖɔ: “Bɔ etɛ Mawu ka na ɖɔ?” É mɔ ɖɔ hwɛ ce jɔ, bɔ un mɔ ɖɔ wǔ kú i. Amɔ̌, é cí ɖɔ é kún ɖó akɔnkpinkpan bo na huzu ó ɖɔhun.
Un sixu wɔn gbè e gbè asú ce ɖɔ nú mì ɖɔ emi jló na xwedó mì yì kplé é gbeɖé ǎ. É ko ɖó xwè 80 jɛji cobo yì kplé azɔn nukɔntɔn, bɔ enɛ gudo ɔ, é sɔ́ gɔ́n kplé gbeɖé ǎ. É kplɔ́n Biblu bo jɛ kúnnuɖegbe yì jí. Mǐ wà nǔ ɖagbe gègě ɖó kpɔ́ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ bɔ un nɔ flín. Baptɛm blóbló tɔn kpò sun wè é ɔ, é kú.
Felisa: Hwenu e un jɛ Jehovah sɛ̀n jí é ɔ, nɔví nyɔnu ce kpɛví atɔn klán gbè xá mì. Amɔ̌ nukɔnmɛ ɔ, ye lɔ wá yí nugbǒ ɔ. Enɛ nyí ɖokpo ɖò nǔ ɖagbe hugǎn é un mɔ kpɔ́n lɛ é mɛ. Gbɔn vo nú enɛ ɔ, mǐ sixu ɖu vivǐ hwenu zinzan ɖó kpɔ́ bo ɖɔ xó dó Mawu vívɛ́ mǐtɔn Jehovah kpo Xó tɔn kpo wu tɔn! Gudo tɔn ɔ, mǐ bǐ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ. *
^ akpá. 29 Araceli ɖó xwè 87, Felisa ɖó xwè 91, bɔ Ramoni ɖó xwè 83. Ye mɛ bǐ kpó ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo. Lauri kú ɖò 1990, é lɔ ka nɔ gbeji nú Jehovah.


text:
Xónusɔ́ɖóte Akpáxwé 9gɔ́ ɔ Tɔn
Akpáxwé elɔ kplɔ́n nǔ mǐ dó mɛ winnyawinnya, gbeyiɖɔ kpo axɔsu kpo ɖěɖee ɖè nùɖiɖi nukúnɖeji xlɛ́ ɖò Jehovah mɛ lɛ é wu. Ðò Silíi ɔ, nyɔnuví Izlayɛlinu ɖé ɖó nùɖiɖi ɖɔ gbeyiɖɔ Jehovah tɔn na gbɔ azɔn e jɛ wɛ Naamani ɖè é. Gbeyiɖɔ Elizée ɖó jiɖe mlɛ́mlɛ́ ɖɔ Jehovah na cyɔn alɔ emi jí, bo hwlɛn emi ɖò kɛntɔ́ lɛ sín ahwangɔnu ɖé sí. Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó Yexoyada sɔ́ gbɛ̀ tɔn ɖó axɔ nu, bo mɔ tɛn dó hwlɛn Joasi e kpò ɖò vǔ é sín gǎn’maa tɔn nǔnyanyawatɔ́ Atalíi sí. Axɔsu Ezekiyasi ɖeji ɖɔ Jehovah na hwlɛn Jeluzalɛmu, b’ɛ sín enɛ wu bɔ é jó gbè ɖò adǎngblɔ́nnúmɛ Asilíi tɔn nukɔn ǎ. Axɔsu Joziyasi ɖè vodunsinsɛn sín tò ɔ mɛ, vɔ́ tɛmpli ɔ blóɖó bo bló bɔ akɔta ɔ lɛ́ jɛ sinsɛn nugbǒ ɔ bló jí.
ƉÒ AKPÁXWÉ ELƆ
NUKPLƆNKPLƆN 51
Ahwangán ɖé kpo Nyɔnuví ɔ Kpo
Nyɔnuví Izlayɛlinu ɖé ɖɔ xó nú gǎn tɔn dó hlɔnhlɔn ɖaxó e Jehovah ɖó é wu, bɔ nùjiwǔ ɖé jɛ.
NUKPLƆNKPLƆN 52
Ahwangɔnu Myɔnɔ Jehovah Tɔn
Lee mɛsɛntɔ́ Elizée tɔn wá mɔ ɖɔ ‘mɛ e ɖò kpɔ́ xá yedɛɛ lɛ é sukpɔ́ hú mɛ e ɖò kpɔ́ xá mɛ ɖě lɛ é’ gbɔn é.
NUKPLƆNKPLƆN 53
Akɔnkpinkpan Yexoyada Tɔn
Vɔsanúxwlémawutɔ́ gbejinɔtɔ́ ɖé huzu kpannukɔn axɔsi nyanya ɖé.
NUKPLƆNKPLƆN 54
Jehovah Ðó Suúlu Dó Jonasi Wu
Nɛ̌ nǔ ka nyí gbɔn bɔ hweví ɖaxó ɖé wá mì gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ ɖokpo? Nɛ̌ é ka wá gán ɖ’emɛ gbɔn? Nǔ tɛ Jehovah ka kplɔ́n ɛ?
NUKPLƆNKPLƆN 55
Wɛnsagun Jehovah Tɔn Nya Xɛ Ðò Ezekiyasi Jí
Kɛntɔ́ Judáa tɔn lɛ ɖɔ ɖɔ Jehovah kún na cyɔn alɔ togun tɔn jí ó, amɔ̌, ye blɛ́ yeɖée!
NUKPLƆNKPLƆN 56
Joziyasi Yí Wǎn nú Sɛ́n Mawu Tɔn
Joziyasi huzu axɔsu hwenu e é ɖó xwè tantɔn é, bo d’alɔ togun tɔn b’ɛ sɛ̀n Jehovah.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 79
Jezu Bló Nùjiwǔ Gègě
Jezu wá ayikúngban jí bo na jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn. Bo na dó ɖè nǔ e Jezu na wà hwenu e é na nyí Axɔsu é xlɛ́ ɔ, Jehovah na ɛ gbigbɔ mímɛ́, bɔ é dó bló nùjiwǔ lɛ na. É sixu gbɔ azɔn alɔkpa ɖebǔ. É yì fí ɖebǔ ɔ, mɛ e ɖò azɔn jɛ wɛ lɛ é nɔ wá byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ emi bɔ é nɔ gbɔ azɔn nú ye bǐ. Nukúntíntɔ́nnɔ lɛ nɔ mɔ nǔ, tokunɔ lɛ nɔ sè nǔ, ayǐsónɔ lɛ nɔ ɖi zɔnlin, bɔ mɛ e yɛ nyanya ɖò ya dó na wɛ lɛ é nɔ mɔ agbɔ̌n. Enyi ye na bo tlɛ hɛn awu tɔn sín tó yayǎ ɔ, azɔn yetɔn nɔ gbɔ. Mɛ lɛ nɔ xwedó Jezu yì fí ɖebǔ e é yì é. É na bo tlɛ jló na nɔ éɖokpo ɔ, é nɔ nya ye gbeɖé ǎ.
Gbè ɖokpo ɔ, mɛ lɛ kplá nya ayǐsónɔ ɖé wá xwé e gbè Jezu ɖè é. Amɔ̌, xɔ ɔ gɔ́ kaka bɔ ye sixu byɔ mɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, ye kɔ́n xɔ ɔ ɖò akpá ɖokpo bo sɔ́ nya ɔ gbɔn finɛ yì Jezu gɔ́n. Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖɔ nú nya ɔ ɖɔ: ‘Site bo ɖi zɔnlin.’ É ɖi zɔnlin nugbǒ b’ɛ kpaca mɛ lɛ.
Hweɖevonu ɔ, Jezu byɔ gletoxo ɖé mɛ bɔ gudunɔ wǒ nɔ zɔ bo súxó sɛ́dó è bo ɖɔ: ‘Jezu d’alɔ mǐ!’ Hwe ɔ nu ɔ, è ka nɔ lɔn nú gudunɔ lɛ nɔ sɛkpɔ mɛ ǎ. Jezu ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni yì tɛmpli ɔ mɛ lee Sɛ́n Jehovah tɔn byɔ ɖɔ mɛ e guduzɔn gbɔ na lɛ é ɖó na wà nǔ gbɔn é. Ye ɖò ali ɔ jí é ɔ, azɔn yetɔn gbɔ. Mɛ ɖokpo ɖò ye mɛ bɔ ee é mɔ ɖɔ azɔn emitɔn gbɔ é ɔ, é lɛkɔ yì Jezu gɔ́n bo na dokú n’i lobo na kpa susu nú Mawu. Ðò mɛ wǒ lɛ mɛ ɔ, mɛ enɛ ɖokpo géé jɛn yì dokú nú Jezu.
Nawe ɖé ɖò azɔn jɛ wɛ bɔ é ko bló xwè 12, bo dó wezun lɛ bǐ b’ɛ ka gbɔ ǎ. É jɛ Jezu gudo bo ɖò ahwan e xwedó è é mɛ bo ɖ’alɔ awu tɔn ɖaxó ɔ sín tó wu. Tlolo kpowun ɔ, azɔn tɔn gbɔ. Ee nǔ nyí mɔ̌ é ɔ, Jezu kanbyɔ ɖɔ: “Mɛ̌ ka ɖó alɔ wǔ ce?” Xɛsi ɖi nawe ɔ, amɔ̌, é wá Jezu nukɔn bo ɖɔ nugbǒ n’i. Jezu ɖɔ xó elɔ dó dó gbɔ n’i: ‘Vǐ ce, yì dó fífá mɛ.’
Gǎn ɖé nɔ nyí Jayilɔsi bo savo nú Jezu ɖɔ: ‘Wǎ xwé ce gbè! Vǐ ce ɖyɔvivu ɔ ɖò azɔn jɛ wɛ tawun.’ Amɔ̌, cobonu Jezu na yì Jayilɔsi xwé ɔ, vǐ ɔ ko kú. Ee Jezu wá é ɔ, é mɔ ɖɔ mɛ gègě ko wá bo ɖò aluwɛ mɛ xá xwédo ɔ. Jezu ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Mi ma ya avǐ ó; amlɔ dɔ́ wɛ jɛn é ɖè.’ Enɛ gudo ɔ, é hɛn vǐ ɔ sín alɔ bo ɖɔ: “Site!” É site tlolo, bɔ Jezu ɖɔ nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ ɖɔ ye ni na ɛ nùɖuɖu. Lin tamɛ kpɔ́n dó lee é ɖó na ko cí nú mɛjitɔ́ tɔn lɛ é wu!
“Mawu gbà [gbigbɔ mímɛ́] sín hlɔnhlɔn dó Jezu Nazalɛtinu ɔ jí . . . Jezu gbɔn tò ɔ mɛ, bo wà ɖagbe nú mɛ lɛ, bo gbɔ azɔn nú mɛ e ɖò awovi sín acɛ mɛ lɛ bǐ . . . ɖó Mawu ɖò kpɔ́ xá ɛ.”—Mɛsɛ́dó 10:38


text:
Gbɛxixɔ ɔ, “Nùnamɛ E Nǔ Vɔ Ð’ewu” É ɖé Sín Mawu Gɔ́n
“Nùnina ɖagbeɖagbe bǐ, kpo nùnamɛ e nǔ vɔ ɖ’ewu ɔ bǐ kpo . . . nɔ jɛte sín Mawu . . . gɔ́n.”
HAN LƐ: 148, 109
1. Nyɔna tɛ lɛ tuto gbɛxixɔ tɔn ɔ ka hɛn wá?
NYƆNA gègě wɛ vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu Klisu tɔn zɔ́n bɔ è sixu mɔ. Tuto gbɛxixɔ ɔ tɔn hun ali nú vǐ Adamu tɔn ɖěɖee yí wǎn nú hwɛjijɔ lɛ é bǐ, bɔ ye na wá huzu xwédo Mawu tɔn sín hagbɛ̌. Gbɛxixɔ ɔ lɛ́ hun ali nú mǐ bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò awǎjijɛ mɛ. Amɔ̌, gbɛxixɔ Klisu tɔn ɔ wà nǔ zɛ nyɔna sɔgudo tɔn ɔ hinhɛn wá nú gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ lɛ wu. Gbesisɔmɛ e Jezu ɖè bo kú hwenu e é jɛhun dó hwɛjijɔ Jehovah tɔn jí é na xósin nú nǔ taji ɖěɖee kàn gbɛ̀ ɔ bǐ lɛ é.
2. (a) Nǔ taji e kàn gbɛ̀ ɔ bǐ é tɛ lɛ ka ɖò ɖɛ Jezu tɔn mɛ? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Etɛ mǐ ka na gbéjé kpɔ́n ɖò xota elɔ mɛ?
2 Xwè wè jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn ee sɔnǔ nú vɔsisa gbɛxixɔ tɔn ɔ é ɔ, é kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ ɖɔ: “Tɔ́ mǐtɔn e ɖò [jixwé] ɔ, nyikɔ towe ni nyí nǔ sísí [alǒ nǔ mímɛ́]. Axɔsuɖuɖu towe ni wá; jlǒ towe ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí fí, lee é nɔ nyí wiwa ɖò [jixwé] ɔ ɖɔhun.” (Mat. 6:9, 10) Bonu gbɛxixɔ ɔ na dó sù nukún mǐtɔn mɛ gɔ́ na ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé lee é kúnkplá nǔ mímɛ́ e nyikɔ Mawu tɔn nyí é gbɔn é, acɛkpikpa Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn gbɔn é kpo linlin Mawu tɔn sín jijɛnu gbɔn é kpo kpɔ́n.
“NYIKƆ TOWE NI NYÍ [NǓ MÍMƐ́]”
3. Nǔ ɖětɛ lɛ ka ɖò nyikɔ Jehovah tɔn mɛ? Nɛ̌ Satáan ka kɔn cí dó nyikɔ mímɛ́ enɛ wu gbɔn?
3 Nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ wɛ nyí nǔ nukɔntɔn e Jezu byɔ ɖò ɖɛ sín kpɔ́ndéwú tɔn mɛ é. Nyikɔ Jehovah tɔn ɔ, nǔ elɔ lɛ bǐ sín doyidoslɔ́ wɛ ɖ’emɛ: Gǎnhúnǔ tɔn, agbadido tɔn kpo mimɛ̌ tɔn kpo. Ðò ɖɛ ɖevo mɛ ɔ, Jezu ylɔ Jehovah ɖɔ “Tɔ́ mímɛ́.” (Jaan 17:11) Ðó Jehovah nyí mimɛ̌ wutu ɔ, nugbodòdó kpo sɛ́n ɖěɖee gosin gɔ̌n tɔn lɛ é bǐ kpo nyí nǔ mimɛ̌. Nǔ ɖò mɔ̌ có, ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ ɔ, Satáan hɛn ayi bo mɔ xó ɖɔ dó acɛ e Mawu ɖó bo na na sɛ́n gbɛtɔ́ lɛ é wu. Ee Satáan ɖó adingban dó Jehovah kɔ é ɔ, é kɔn cí dó nyikɔ mímɛ́ tɔn wu.
4. Nɛ̌ Jezu ka ɖ’alɔ ɖò nyikɔ Mawu tɔn na nyí nǔ mímɛ́ mɛ gbɔn?
4 Amɔ̌, Jezu ɔ, éyɛ yí wǎn nú nyikɔ Jehovah tɔn tawun. (Jaan 17:25, 26, nwt) É ɖ’alɔ ɖò nyikɔ Mawu tɔn na nyí nǔ mímɛ́ mɛ. (Xà Ðɛhan 40:9-11.) Gbɔn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e Jezu zán ɖò ayikúngban jí é gblamɛ ɔ, é ɖexlɛ́ ɖɔ é sɔgbe bo lɛ́ ɖò sɛ́n xwi jí ɖɔ Jehovah ni na nugbodòdó lɛ kpo sɛ́n lɛ kpo nùɖíɖó tɔn e nùnywɛ kpé lɛ é. Hwenu e Satáan tlɛ bló bɔ Jezu kú kú yadonumɛ tɔn ɖé é ɔ, Jezu nɔ gbeji bǐ mlɛ́mlɛ́ nú Tɔ́ tɔn jixwé tɔn ɔ. Gbejininɔ Jezu tɔn xlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé sixu setónú nú nugbodòdó jlɔjlɔ Mawu tɔn lɛ bɔ nǔ bǐ na vɔ ɖ’ewu.
5. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖ’alɔ ɖò nyikɔ Mawu tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ mɛ gbɔn?
5 Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú nyikɔ Jehovah tɔn gbɔn? Gbɔn nǔwiwa mǐtɔn lɛ gblamɛ. Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nyí mɛ mímɛ́. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 1:15, 16.) Enɛ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ ni sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ bo setónú n’i kpo ayi mǐtɔn bǐ kpo. É tlɛ nyí hwenu e è klán gbè xá mǐ é ɔ, mǐ nɔ wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe xá nugbodòdó jlɔjlɔ tɔn lɛ kpo sɛ́n tɔn lɛ kpo. Gbɔn nǔ jlɔjlɔ lɛ wiwa gblamɛ ɔ, mǐ nɔ bló bɔ weziza mǐtɔn nɔ hɔ́n, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn. (Mat. 5:14-16) Ði togun mímɛ́ ɖé ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖò ali e nu mǐ nɔ zán gbɛ̀ mǐtɔn ɖè é ɖɔ sɛ́n Jehovah tɔn lɛ nyɔ́ bɔ hwɛdómɛ Satáan tɔn lɛ nyí adingban. Enyi mǐ wà nǔ nyì dò lee é nɔ nyí gbɔn nú mǐ bǐ é ɔ, nùwanyido mǐtɔn lɛ nɔ vɛ́ nú mǐ nugbǒ nugbǒ tɔn bɔ mǐ nɔ lɛkɔ sín nùwalɔ ɖěɖee nɔ kɔn cí dó Jehovah wu lɛ é gudo.
6. Mǐ nyí hwɛhutɔ́ có, etɛwu Jehovah ka sixu mɔ ɖɔ mǐ nyí hwɛjijɔnɔ?
6 Jehovah nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ ɖěɖee ɖè nùɖiɖi xlɛ́ lɛ é gbɔn vɔsisa Klisu tɔn gblamɛ. É nɔ yí mɛ ɖěɖee zé yeɖée jó n’i lɛ é bɔ ye nɔ nyí mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ. Jehovah ylɔ Klisanwun yí ami dó ɖè hwɛjijɔnɔ lɛ ɖɔ vǐ emitɔn lɛ, bo ylɔ “lɛngbɔ̌ ɖevo” hwɛjijɔnɔ “lɛ” ɖɔ xɔ́ntɔn emitɔn lɛ. (Jaan 10:16; Hlɔ. 5:1, 2; Ja. 2:21-25) É na bo tlɛ nyí ɖò dìn ɔ, gbɛxixɔ ɔ zɔ́n bɔ mǐ nyí hwɛjijɔnɔ ɖò Tɔ́ mǐtɔn nukɔn, bo na ɖ’alɔ ɖò blòbló bonu nyikɔ tɔn ni nyí nǔ mímɛ́ mɛ.
“AXƆSUÐUÐU TOWE NI WÁ”
7. Axɔsuɖuto ɔ sín nyɔna tɛ lɛ gbɛxixɔ ɔ ka zɔ́n bɔ mǐ na mɔ?
7 Ðò ɖɛ sín kpɔ́ndéwú ɔ mɛ ɔ, nǔ wegɔ e Jezu byɔ Mawu é wɛ nyí “Axɔsuɖuɖu towe ni wá.” Azɔ̌ tɛ gbɛxixɔ ɔ ka wà ɖò Axɔsuɖuto Mawu tɔn mɛ? Gbɛxixɔ ɔ zɔ́n bɔ è ɖò gbɛtɔ́ 144 000 lɛ xokplé wɛ bonu ye na ɖu axɔsu, bo lɛ́ wà vɔsanúxwlémawutɔ́zɔ́ xá Klisu ɖò jixwé. (Nǔɖe. 5:9, 10; 14:1) Jezu kpo mɛ ɖěɖee na ɖu axɔsu xá ɛ bɔ ye nɔ kpɔ́ bo nyí Axɔsuɖuto Mawu tɔn lɛ é kpo na kɔn nyɔna gbɛxixɔ ɔ tɔn lɛ dó gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ lɛ jí ɖò xwè afatɔ́n vlamɛ. Ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé, bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ bǐ na wá huzu mɛ maɖóblɔ̌, bɔ xwédo Mawu tɔn sín akpáxwé e ɖò jixwé é kpo ee ɖò ayikúngban jí é kpo na nɔ bǔ bǐ mlɛ́mlɛ́. (Nǔɖe. 5:13; 20:6) Jezu na nyínyɛ́ dan ɔ sín ta, bo na súnsún gǔfínfɔ́n Satáan tɔn sín wuntun lɛ bǐ sín wɛkɛ ɔ mɛ.
8. (a) Nɛ̌ Jezu ka d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bɔ ye mɔ lee Axɔsuɖuto Mawu tɔn nyí nǔ taji sɔ́ é gbɔn? (b) Nɛ̌ mǐ ka nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nú Axɔsuɖuto ɔ gbɔn égbé?
8 Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é d’alɔ ahwanvu tɔn lɛ bɔ ye mɔ lee Axɔsuɖuto Mawu tɔn nyí nǔ taji sɔ́ é. Ðò baptɛm Jezu tɔn gudo tlolo ɔ, é jla “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn [sín] Wɛnɖagbe” gbɔn fí bǐ. (Luk. 4:43). Ðò xó gudogudo tɔn e Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ cobo lɛkɔ yì jixwé lɛ é mɛ ɔ, é kplɔ́n ye ɖɔ ye ni nyí kúnnuɖetɔ́ emitɔn lɛ “kaka yì jɛ fí e gbɛ̀ ɔ kponu ɖó é.” (Mɛ. 1:6-8) Gbɔn Axɔsuɖuto jijlazɔ́ ɔ gblamɛ ɔ, ali hun nú gbɛtɔ́ e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é bǐ, bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó gbɛxixɔ ɔ wu bo na wá huzu mɛ e jí Axɔsuɖuto Mawu tɔn na kp’acɛ dó lɛ é. Ðò égbé ɔ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖò gudo nú Axɔsuɖuto ɔ gbɔn alɔ e mǐ nɔ dó nɔví Klisu tɔn e ɖò ayikúngban jí lɛ é gblamɛ, bonu ye na jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ.
“JLǑ TOWE NI NYÍ WIWA”
9. Etɛwu mǐ ka sixu ganjɛwu ɖɔ linlin Jehovah tɔn nú gbɛtɔ́ lɛ na wá jɛnu?
9 Etɛ ɖɔ gbé Jezu ka ja hwenu e é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Jlǒ towe ni nyí wiwa” é? Jehovah wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ. É nyí xó ɖé tɔ́n sín nu tɔn mɛ ɔ, é nɔ cí ɖɔ é ko bló wɛ ɖɔhun. (Eza. 55:11) É na tin bonu gǔfínfɔ́n Satáan tɔn na lilɛ jɔ nú linlin Tɔn ǎ. Nǔ e Jehovah ba nú ayikúngban ɔ sín bǐbɛ̌mɛ é wɛ nyí ɖɔ vǐ maɖóblɔ̌ Adamu kpo Ɛvu kpo tɔn lɛ ni gɔ́ jí. (Bǐb. 1:28) Enyi Adamu kpo Ɛvu kpo nɔ vǐ ma jì bo kú ɔ, linlin e Mawu ɖó ɖɔ kúnkan yetɔn na gɔ́ ayikúngban ɔ jí é na jɛnu ǎ. Enɛ wu ɔ, ee Adamu kpo Ɛvu kpo hu hwɛ gudo é ɔ, Jehovah jó ye dó bɔ ye jì vǐ lɛ. Gbɔn gbɛxixɔ ɔ gblamɛ ɔ, Mawu hun ali nú mɛ ɖěɖee ɖè nùɖiɖi xlɛ́ lɛ é bɔ ye na wá nyí mɛ maɖóblɔ̌ bo na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. Jehovah yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ, bɔ jlǒ tɔn wɛ nyí ɖɔ mɛ ɖěɖee setónú lɛ é ni nɔ gbɛ̀ lee é lin gbɔn é.
10. Nɛ̌ mɛ e ko kú lɛ é ka na ɖu lè gbɛxixɔ ɔ tɔn gbɔn?
10 Bɔ gbɛtɔ́ liva mɔkpan e ko kú bɔ ali ma hun nú ye bonu ye tuùn Jehovah bo sɛ̀n ɛ ǎ lɛ é ka ló? Gbɛxixɔ ɔ zɔ́n bɔ fínfɔ́n sín kú tíìn. Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn wanyiyinɔ ɔ na lɛ́ na gbɛ̀ ye, bo na hun ali nú ye bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó linlin tɔn wu, bo na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. (Mɛ. 24:15) Jehovah jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni nɔ gbɛ̀, é jló ɖɔ ye ni kú ǎ. Ðó é wɛ nyí Jɔtɛn gbɛ̀ tɔn wutu ɔ, é na huzu Tɔ́ nú mɛ ɖěɖee na fɔ́n sín kú lɛ é bǐ. (Ðɛh. 36:10) Enɛ wu ɔ, é sɔgbe tawun ɖɔ Jezu kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni xoɖɛ ɖɔ: “Tɔ́ mǐtɔn e ɖò [jixwé] ɔ.” (Mat. 6:9) Jehovah jɔwu Jezu bɔ é na w’azɔ̌ taji ɖé ɖò mɛ fínfɔ́n sín kú xó ɔ mɛ. (Jaan 6:40, 44) Ðò Palaɖisi mɛ ɔ, Jezu na wà azɔ̌ e wu é nyí “fínfɔ́n sín kú, bo lɛ́ nyí gbɛ̀” é.
11. Etɛ ka nyí jlǒ Mawu tɔn nú “mɛ wɔbuwɔbu” ɔ?
11 Jehovah sín xomɛnyínyɔ́ nɔte ɖó gbɛtɔ́ klewun ɖé kpowun jí ǎ, ɖó Jezu ɖɔ: “Mɛɖebǔ e ko sixu bló jlǒ Mawu tɔn ɔ, mɛ enɛ ɔ wɛ nyí nɔví ce sunnu, bo nyí nɔví ce nyɔnu, bo nyí nɔ ce.” (Mak. 3:35) Jlǒ Mawu tɔn wɛ nyí ɖɔ “mɛ wɔbuwɔbu” e è ma sixu xà ǎ, b’ɛ gosin tò lɛ bǐ, akɔta lɛ bǐ, kpo gbè lɛ bǐ kpo mɛ é ni wá huzu mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ. Mɛ ɖěɖee ɖi nǔ nú gbɛxixɔ Klisu tɔn ɔ, bo nɔ wà jlǒ Mawu tɔn lɛ é sixu nɔ mɛ e na súxó ɖɔ: “Hwlɛngán mǐtɔn gosin Mawu mǐtɔn e jinjɔn axɔsuzinkpo jí ɔ gɔ́n, bo gosin Lɛngbɔví ɔ gɔ́n” lɛ é mɛ.
12. Nɛ̌ linlin Jehovah tɔn nú gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ lɛ ka tɔ́n ɖò ɖɛ sín kpɔ́ndéwú ɔ mɛ gbɔn?
12 Linlin Jehovah tɔn nú gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ lɛ tɔ́n ɖò nǔ e Jezu byɔ ɖò ɖɛ sín kpɔ́ndéwú ɔ mɛ lɛ é mɛ. Sɔgbe kpo ɖɛ enɛ kpo ɔ, mǐ jló na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bo na bló bɔ nyikɔ Jehovah tɔn na nyí nǔ mímɛ́. (Eza. 8:13) Jezu ɖesunɔ sín nyikɔ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ “Jehovah nyí Hwlɛngán,” bɔ hwlɛngán e mǐ mɔ gbɔn gbɛxixɔ ɔ gblamɛ é nɔ na yɛ̌yi kpo susu kpo Jehovah sín nyikɔ. È na zán Axɔsuɖuto Mawu tɔn dó kɔn nyɔna gbɛxixɔ ɔ tɔn dó gbɛtɔ́ tónúsétɔ́ lɛ jí. Nugbǒ ɔ, ɖɛ sín kpɔ́ndéwú ɔ na ganjɛwu mǐ ɖɔ nǔ ɖebǔ kún sixu ɖó jlǒ Mawu tɔn wiwa te ó.
XLƐ́ ÐƆ GBƐXIXƆ Ɔ SÙ NUKÚN TOWE MƐ
13. Etɛ mǐ ka nɔ ɖexlɛ́ gbɔn baptɛm mǐtɔn gblamɛ?
13 Ali taji e nu mǐ sixu xlɛ́ ɖɔ gbɛxixɔ ɔ sù nukún mǐtɔn mɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ ni zé mǐɖée jó nú Jehovah, ɖó nùɖiɖi e mǐ ɖó nú gbɛxixɔ ɔ bo bló baptɛm é wu. Baptɛm mǐtɔn xlɛ́ ɖɔ “Aklunɔ tɔn wɛ mǐ nyí.” (Hlɔ. 14:8) É nɔte nú ayixa mímɛ́ ɖé e mǐ byɔ Mawu é. (1 Pi. 3:21) Jehovah na sìnkɔn nú nǔ enɛ e mǐ byɔ é bo bló bɔ mǐ ɖu lè hun vɔsisa Klisu tɔn tɔn e nɔ klɔ́ nǔ b’ɛ nɔ mɛ́ é tɔn. Mǐ ɖeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ é na na mǐ nǔ e sín akpá é dó lɛ é bǐ.
14. Etɛwu è ka ɖegbe nú mǐ ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú nɔzo mǐtɔn lɛ?
14 Ali ɖevo tɛ nu mǐ ka nɔ xlɛ́ ɖɔ gbɛxixɔ ɔ sù nukún mǐtɔn mɛ ɖè? Ðó wanyiyi wɛ nɔ sísɛ́ Jehovah b’ɛ nɔ wà nǔ lɛ bǐ wutu ɔ, jlǒ tɔn wɛ nyí ɖɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ bǐ ni ɖè wanyiyi xlɛ́ bonu é ni nyí jijɔ yetɔn taji bǐ ɔ. (1 Jaan 4:8-11) Gbɔn wanyiyi ɖiɖó nú nɔzo mǐtɔn lɛ gblamɛ ɔ, mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ jló bo na nyí “Tɔ́ m[ǐ]tɔn e ɖò [jixwé] ɔ sín vǐ.” (Mat. 5:43-48) Sɛ́n e ɖɔ ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú nɔzo mǐtɔn lɛ é jɛn bɔ dó ee ɖɔ ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú Jehovah é wu. (Mat. 22:37-40) Ali taji e nu mǐ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó wanyiyi mɔhun nú nɔzo mǐtɔn lɛ ɖè é wɛ nyí tónúsíse nú gbeɖiɖe e ɖɔ ɖɔ è ni jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn é. Enyi mǐ ɖè wanyiyi xlɛ́ gbɛtɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ hǔn, mǐ ɖè susu Mawu tɔn xlɛ́ nɛ. Nugbǒ ɔ, wǎn yíyí nú Mawu nɔ “sɔgbe ɖò mǐ mɛ bɔ nǔ bǐ [nɔ] vɔ ɖ’ewu” hwenu e mǐ nɔ setónú nú sɛ́n e ɖɔ ɖɔ è ni yí wǎn nú mɛ ɖevo lɛ é, ɖò taji ɔ, nɔví mǐtɔn lɛ é.
GBƐXIXƆ Ɔ NƆ ZƆ́N BƆ JEHOVAH NƆ SƐ́ “FÍFÁ SÍN HWENU LƐ” DÓ
15. (a) Nyɔna tɛ lɛ mǐ ka nɔ mɔ sín Jehovah sí dìn? (b) Nyɔna tɛ lɛ ka ɖò te kpɔ́n mǐ?
15 Mǐ nɔ mɔ hwɛsɔkɛ yí mlɛ́mlɛ́ hwenu e mǐ ɖó nùɖiɖi ɖò gbɛxixɔ ɔ mɛ é. Xó Mawu tɔn na mǐ ganjɛwu ɖɔ è sixu “súnsún” hwɛ mǐtɔn lɛ. (Xà Mɛsɛ́dó 3:19-21.) Lee mǐ ko ɖɔ gbɔn wá yì é ɔ, Jehovah sɔ́ mɛ yí ami dó ɖè lɛ dó ɖó vǐ tɔn lɛ, ɖó gbɛxixɔ ɔ wu. (Hlɔ. 8:15-17) Nú nǔ e kàn mǐ mɛ e nyí “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” é ɔ, è na ɖɔ ɔ Jehovah nɔ bló kúnnuɖewema mɛ sísɔ́ dó ɖó vǐ tɔn ɖé ɖ’ayǐ bɔ nyikɔ mǐtɔn nɔ ɖ’eji. Enyi mǐ ko huzu mɛ maɖóblɔ̌ bo xò mɛtɛnkpɔn gudogudo tɔn ɔ zlɛ gudo ɔ, Jehovah na d’alɔ kúnnuɖewema ɔ mɛ kpo awǎjijɛ kpo, nú è na ɖɔ ɔ nɛ, bo na sɔ́ mǐ dó ɖó vǐ vívɛ́ná tɔn ayikúngban jí tɔn lɛ. (Hlɔ. 8:20, 21; Nǔɖe. 20:7-9) Wanyiyi e Jehovah ɖó nú vǐ vívɛ́ná tɔn lɛ é ɖò ayǐ sɔyi. Nyɔna e gbɛxixɔ ɔ hɛn wá lɛ é ɖò ayǐ sɔyi. (Ebl. 9:12) Akwɛ e nùnina enɛ xɔ é na bú gbeɖé ǎ. Gbɛtɔ́ ɖebǔ alǒ hlɔnhlɔn ɖebǔ sixu yí sín mǐ sí ǎ.
16. Nɛ̌ gbɛxixɔ ɔ ka ɖè mǐ sín kannumɔgbenu nugbǒ nugbǒ gbɔn?
16 Awovi sixu bló nǔ ɖebǔ bo na sú ali dó mɛ ɖěɖee lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo nugbǒ nugbǒ lɛ é bǐ, bonu ye na gɔn hagbɛ̌ xwédo Jehovah tɔn tɔn huzu ǎ. Jezu wá ayikúngban jí bo kú “azɔn ɖokpo géé . . . bɔ xó fó.” Enɛ wu ɔ, è sú gbɛxixɔ kwɛ ɔ azɔn ɖokpo bɔ xó fó. (Ebl. 9:24-26) É súnsún hwɛɖónúmɛ e sín gǔ mǐ ɖu ɖò Adamu gɔ́n é bǐ mlɛ́mlɛ́. Gbɔn vɔsisa Klisu tɔn gblamɛ ɔ, mǐ sɔ́ nyí kannumɔ nú gbɛ̀ elɔ e ɖò Satáan sín acɛ glɔ é ǎ, mǐ ka sɔ́ nɔ lɛ́ ɖi xɛsi nú kú ǎ.
17. Etɛ wanyiyi Jehovah tɔn ka na hɛn wá nú we?
17 Mǐ sixu ɖeji dó akpá Jehovah tɔn lɛ wu bǐ mlɛ́mlɛ́. Lee sɛ́n nùɖíɖó tɔn Jehovah tɔn lɛ ma nɔ huzu ǎ gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn Jehovah ma na flú mǐ gbeɖé ǎ é nɛ. É nɔ huzu ǎ. (Mal. 3:6) Nǔ e Jehovah na mǐ é zɛ nùnina gbɛ̀ tɔn wu flàflá tɔn. É yí wǎn nú mǐ. “Mǐ tuùn wanyiyi e Mawu ɖó nú mǐ ɔ, bo ɖi nǔ na. Mawu ɔ, wanyiyi wɛ é nyí.” (1 Jaan 4:16) Ayikúngban ɔ bǐ na huzu palaɖisi ɖagbeɖagbe ɖé, bɔ gbɛtɔ́ lɛ bǐ na nɔ ɖè wanyiyi Mawu tɔn xlɛ́. Mi nú mǐ ni gɔ́ nú nùɖíɖó jixwé tɔn gbejinɔtɔ́ Mawu tɔn lɛ bo ɖɔ: “Kpikpa, susu, nùnywɛ, kúdidó, yɛ̌yi, acɛ, kpodo hlɔnhlɔn kpan ni nyí Mawu mǐtɔn tɔn kaka sɔyi! Amǐ!”