text:
Wein ŋmɔ mli nitsulɔi kɛ nyɔmɔwoo kome too lɛ (1-16)
Agba Yesu gbele lɛ afɔ̃ shi ekoŋŋ (17-19)
Abi ni ahã mɛi komɛi gbɛhei yɛ Maŋtsɛyeli lɛ mli (20-28)
Yesu ji kpɔmɔnɔ kɛhã mɛi babaoo (28)
Atsa shwilafoi enyɔ (29-34)
20 “Ejaakɛ ŋwɛi Maŋtsɛyeli lɛ tamɔ shĩatsɛ ko ní je kpo leebi maŋkpa koni eyabɔ nitsulɔi apaa kɛya ewein ŋmɔ mli.2 Be ni ekɛ nitsulɔi lɛ eye naa akɛ ebaahã amɛ denario kome* kɛhã gbi kome lɛ, ewo amɛ gbɛ kɛtee ewein ŋmɔ lɛ mli.3 Be ni eje kpo aaafee ŋmɛlɛtswaa ni ji etɛ* lɛ hu nɔ lɛ, eyana mɛi krokomɛi damɔ jara lɛ nɔ ni amɛtsuuu nɔ ko;4 ni ekɛɛ amɛ akɛ, ‘Nyɛ hu nyɛyaa wein ŋmɔ lɛ mli, ni nɔ ni sa lɛ mahã nyɛ.’5 No hewɔ lɛ, amɛyiŋ amɛtee. Ni eje kpo ekoŋŋ aaafee ŋmɛlɛtswaa ni ji ekpaa* kɛ ŋmɛlɛtswaa ni ji nɛɛhu* lɛ nɔ, ni eyafee nakai nɔŋŋ.6 Naagbee lɛ, aaafee ŋmɛlɛtswaa ni ji nyɔŋma kɛ ekome* lɛ nɔ lɛ, eje kpo ni eyana mɛi krokomɛi hu damɔ shi, ni ekɛɛ amɛ akɛ, ‘Mɛni hewɔ nyɛdamɔ biɛ gbi muu fɛɛ ni nyɛtsuuu nɔ ko lɛ?’7 Amɛhere nɔ akɛ, ‘Ejaakɛ mɔ ko ebɔko wɔ apaa.’ Ekɛɛ amɛ akɛ, ‘Nyɛ hu nyɛyaa wein ŋmɔ lɛ mli.’8 “Be ni shɛ gbɛkɛ lɛ, wein ŋmɔtsɛ lɛ kɛɛ enitsumɔ nɔkwɛlɔ lɛ akɛ, ‘Tsɛ nitsulɔi lɛ ni owo amɛ nyɔmɔ, jee shishi kɛjɛ sɛɛkpeebii lɛ anɔ kɛyashi klɛŋklɛŋ bii lɛ anɔ.’9 Be ni mɛi ni abɔ amɛ apaa yɛ ŋmɛlɛtswaa ni ji nyɔŋma kɛ ekome lɛ nɔ lɛ ba lɛ, amɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ ná denario kome.10 No hewɔ lɛ, be ni klɛŋklɛŋ bii lɛ ba lɛ, amɛsusu akɛ amɛbaaná nɔ ni fa fe nakai, shi amɛ hu amɛná denario kome nyɔmɔwoo.11 Be ni amɛnine shɛ nɔ lɛ, amɛbɔi tɔkemɔ kɛ shĩatsɛ lɛ woo12 ni amɛkɛɛ, ‘Sɛɛkpeebii nɛɛ tsu nii ŋmɛlɛtswaa kome; kɛ̃lɛ okɛ amɛ eye tamɔ bɔ ni okɛ wɔ, ni wɔtsu nii dɛŋdɛŋ gbi muu fɛɛ ni hulu eshã wɔ lɛ, eye lɛ nɔŋŋ!’13 Shi ehere nɔ ekɛɛ amɛteŋ mɔ kome akɛ, ‘Naanyo, mifeko bo efɔŋ. Ani jeee denario kome okɛ mi ye naa?14 Ŋɔɔ nɔ ni ji onɔ lɛ ni oya. Miisumɔ ni mahã sɛɛkpeebii nɛɛ bɔ ni mihã bo lɛ nɔŋŋ.15 Ani mibɛ hegbɛ akɛ mikɛ mi diɛŋtsɛ minii feɔ nɔ ni misumɔɔ? Aloo ohiŋmɛi miiklɔ mɔ nɔ* yɛ ekpakpa* ni mifeɔ lɛ hewɔ?’16 Nakai nɔŋŋ sɛɛkpeebii lɛ baatsɔmɔ klɛŋklɛŋ bii, ni klɛŋklɛŋ bii lɛ baatsɔmɔ sɛɛkpeebii.”17 Be ni amɛkwɔɔ kɛyaa Yerusalem lɛ, Yesu ŋɔ kaselɔi nyɔŋma kɛ enyɔ lɛ kɛtee afã, ni ekɛɛ amɛ yɛ gbɛ lɛ nɔ akɛ:18 “Naa! Wɔmiikwɔ kɛmiiya Yerusalem, ni abaaŋɔ gbɔmɔ Bi lɛ awo osɔfoi tsiifoi lɛ kɛ woloŋmalɔi lɛ adɛŋ. Amɛbaabu lɛ gbele fɔ19 ni amɛbaaŋɔ lɛ amɛhã jeŋmajiaŋbii lɛ koni amɛye ehe fɛo ni amɛkɛ kpelebii ayi lɛ ni amɛgbe lɛ yɛ tso jaŋŋ nɔ; ni yɛ gbi ni ji gbi etɛ lɛ nɔ lɛ, abaatee lɛ shi.”20 Kɛkɛ ni Zebedeo bihii lɛ anyɛ kɛ ebihii lɛ ba eŋɔɔ bakoto lɛ koni ebi lɛ nɔ ko.21 Ekɛɛ yoo lɛ akɛ: “Mɛni otaoɔ?” Yoo lɛ here lɛ nɔ akɛ: “Kɛɛmɔ koni mibihii enyɔ lɛ ateŋ mɔ kome ata oninejurɔ nɔ, ni mɔ kome hu ata obɛku nɔ, yɛ o-Maŋtsɛyeli lɛ mli.”22 Yesu hã hetoo akɛ: “Nyɛleee nɔ ni nyɛbiɔ lɛ. Ani nyɛbaanyɛ nyɛnu kpulu ni miiba mibanu lɛ?” Amɛkɛɛ lɛ akɛ: “Wɔbaanyɛ.”23 Ekɛɛ amɛ akɛ: “Anɔkwa, nyɛbaanu kpulu lɛ moŋ, shi mininejurɔ kɛ mibɛku nɔ taramɔ lɛ, jeee minɔŋ ni mikɛbaahã, shi moŋ mɛi ni mi-Tsɛ esaa eto amɛ lɛ anɔ ni.”24 Be ni mɛi nyɔŋma ni eshwɛ lɛ nu he lɛ, amɛmli wo la amɛwo nyɛmimɛi enyɔ lɛ.25 Shi Yesu tsɛ amɛ kɛba eŋɔɔ ni ekɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛle akɛ jeŋmaji lɛ anɔyelɔi lɛ yeɔ amɛnɔ akɛ nuŋtsɔmɛi, ni gbɔmɛi agboi lɛ hu yɛ amɛnɔ hewalɛ.26 Esaaa akɛ afeɔ nakai yɛ nyɛteŋ; moŋ lɛ, mɔ fɛɛ mɔ ni miisumɔ akɛ etsɔ agbo yɛ nyɛteŋ lɛ, esa akɛ etsɔ nyɛsɔɔlɔ,27 ni mɔ fɛɛ mɔ ni miisumɔ akɛ etsɔ klɛŋklɛŋ mɔ yɛ nyɛteŋ lɛ, esa akɛ etsɔ nyɛnyɔŋ.28 Tamɔ bɔ ni gbɔmɔ Bi lɛ baaa koni asɔmɔ lɛ, shi eba sɔɔmɔ moŋ, koni ebaŋɔ ewala* ehã akɛ kpɔmɔnɔ kɛkpɔ̃ mɛi babaoo lɛ.”29 Be ni amɛshiɔ Yeriko lɛ, asafoku babaoo ko nyiɛ esɛɛ.30 Ni naa! hii shwilafoi enyɔ ni tara gbɛ lɛ he lɛ nu akɛ Yesu miiho, ni amɛbolɔ amɛkɛɛ: “Nuŋtsɔ, David Bi, naa wɔ mɔbɔ!”31 Shi asafoku lɛ kã amɛhiɛ akɛ amɛfee diŋŋ; kɛ̃lɛ amɛbolɔ waa fe tsutsu lɛ amɛkɛɛ: “Nuŋtsɔ, David Bi, naa wɔ mɔbɔ!”32 No hewɔ lɛ, Yesu wa damɔ shi, etsɛ amɛ, ni ekɛɛ: “Mɛni nyɛtaoɔ ni mafee mahã nyɛ?”33 Amɛkɛɛ lɛ akɛ: “Nuŋtsɔ, hã wɔhiŋmɛii agbele.”34 Akɛni Yesu musuŋ tsɔ lɛ hewɔ lɛ, etara amɛhiŋmɛii lɛ ahe, ni amrɔ lɛ, amɛna nii, ni amɛnyiɛ esɛɛ.
Shishigbɛ Niŋmaa
^ Romabii ajwiɛtɛi shika ni tsiimɔ ji g 3.85, ni eji gbi kome nyɔmɔwoo.


c: text/html

text:
NÙKANBYƆ 7
Nú È Gbidi Kɔ nú Mì Bá Ðóxó Xá Mì ɔ, Tɛ Un ka Na Wà?
ETƐ A KA NA WÀ?
Dǒ nukún nǔ elɔ mɛ kpɔ́n: Sun wè jɛn ɖíe dìn bɔ Mali jɛ Micɛli mɔ jí, amɔ̌, é cí ɖɔ é ko tuùn i xóxó wɛ ɖɔhun. Ye nɔ wlan wema sɛ́dó yeɖée hwɛhwɛ gbɔn alokan jí, ye nɔ tɛkan sɛ́dó yeɖée nú ganxixo gègě, bɔ cobonu mɛ ɖě ɔ na ɖɔ xó fó ɔ, mɛ wegɔ ɔ nɔ ko tuùn nǔ e ɖɔ gbé é ja é bo nɔ ɖɔ! Amɔ̌ nǔ e ba wɛ Micɛli ɖè dìn ɔ hugǎn xóɖɔɖókpɔ́.
Sun wè e wá yì lɛ é mɛ ɔ, enyi Micɛli kpo Mali kpo ɖò kpɔ́ ɔ, ye nɔ hɛn alɔ yeɖée lɛ tɔn lobo nɔ kisi nú yeɖée yɛ́ɛ. Mali jló na yì nukɔn hú mɔ̌ ǎ. Amɔ̌, é ka lɛ́ ba bonu Micɛli ni jó è dó ǎ. Mɛɖé sɔ́ nɔ wlí yɛ̌yi n’i sɔ Micɛli ǎ. É nɔ ɖɔ d’ayi mɛ ɖɔ: ‘Mǐ yí wǎn nú mǐɖée sín . . .’
Enyi a ko ɖó xwè e na da asú alǒ asì é bo ɖò Mali sín tɛnmɛ ɔ, etɛ a ka na wà?
NƆTE BO LIN NǓ KPƆ́N!
Enyi a lɔ́n sín atín jí bo tɛnkpɔn bá zɔn xɛví ɖɔhun ɔ, a na sè xɔxɔ tɔn. Nǔ ɖokpo ɔ wɛ é nyí nú sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn lɛ, ɖi elɔ: “Ma nɔ lɛ̀ aga ó.”
Etɛ lɛ sɛ́n enɛ gbigba ka nɔ jì? Biblu ɖɔ: “Mɛ e lɛ̀ aga ɔ hu hwɛ dó agbaza éɖesunɔ tɔn.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 6:18) Xó jɔ xó wɛ à?
Dobanúnǔtɔ́ lɛ mɔ ɖɔ mɛ winnyawinnya e j’ajo dó kankán lɛ é gègě nɔ sún sìn e bɔ d’ewu lɛ é ɖokpo alǒ hú mɔ̌.
NÙVƐNÚMƐ. Mɛ winnyawinnya ɖěɖee tuùn sunnu alǒ nyɔnu cobo wlí alɔ lɛ é gégě ɖɔ ɖɔ é wá vɛ́ nú emi ɖò nukɔnmɛ.
JIMAÐEDOMƐWU. Enyi sunnu ɔ kpo nyɔnu ɔ kpo ɖóxó xá yeɖée gudo ɔ, ye nɔ jɛ kinkanbyɔ yeɖée jí ɖɔ, ‘Mɛ ɖevo tɛ é ka ɖóxó xá?’
AWAKANMƐ NƆ TÚNTÚN. Nú è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, ɖyɔvǐ gègě na yí wǎn nú mɛ e na cyɔn alɔ jǐ yetɔn é, é na nyí mɛ e na táfú ye é ǎ. Dɔnkpɛvu gègě mɔ ɖɔ ɖyɔvǐ e nɔ yawu yí gbè bɔ emi nɔ ɖóxó xá ye é sín nǔ kún nɔ jɛ emitɔn jí sɔmɔ̌ ó.
Tasuna: Enyi a j’ajo dó hankán ɔ, a na ɖè yɛ̌yi sín hwiɖée wu gbɔn nǔ xɔ akwɛ ɖé sisa kpɔcɔnu gblamɛ. (Hlɔmanu lɛ 1:24) Agbaza towe xɔ akwɛ tawun hú mɔ̌!
Zunfan sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn lɛ bo “ma nɔ lɛ̀ aga ó.” (1 Tɛsalonikinu lɛ 4:3) Enɛ ɔ, enyi a wá da asì alǒ asú ɔ, hwi kpo é kpo hɛn ɔ mi na ɖɔ ee ɖò mɔ̌ é. Bɔ a na ɖu vivǐ tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́, lobɔ adohu adohu, un ko nywɛ ɖiɖɔ, kpo ayimajayǐ e ajo ja dó hankán nɔ hɛn wá lɛ é kpo sɔ́ na ɖ’emɛ ǎ.
ETƐ A KA LIN?
Mɛ e yí wǎn nú we dóó é ka na bló nǔ e na hɛn nǔ gblé dó agbaza towe kpo ayi towe kpo wu é nú we à?
Mɛ e yí wǎn nú we dóó é ka na sísɛ́ we bɔ a na hɛn xɔ́ntɔn e hwi kpo Mawu kpo nyí é gblé à?
—Eblée lɛ 13:4.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 3 Nuu ko yɛ ni ji Farisifoi lɛ ateŋ mɔ kome, ni atsɛɔ lɛ Nikodemo, ni eji Yudafoi lɛ anɔyelɔi lɛ eko.2 Mɔ nɛɛ ba eŋɔɔ nyɔɔŋ ni ebakɛɛ lɛ akɛ: “Rabi, wɔle akɛ tsɔɔlɔ ni jɛ Nyɔŋmɔ ŋɔɔ ba ji bo, ejaakɛ mɔ ko mɔ ko nyɛŋ afee okadii ni ofeɔ nɛɛ ja Nyɔŋmɔ kɛ lɛ yɛ.”3 Yesu here nɔ ekɛɛ lɛ akɛ: “Lɛɛlɛŋ, lɛɛlɛŋ, miikɛɛ bo akɛ, kɛji afɔɔɔ mɔ ko ekoŋŋ* lɛ, enyɛŋ Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ ena.”4 Nikodemo kɛɛ lɛ akɛ: “Te aaafee tɛŋŋ afɔ gbɔmɔ be ni eda lɛ? Enyɛŋ ebote enyɛ musu mli nɔ ni ji shii enyɔ nɔ ni afɔ lɛ, aloo jeee nakai?”5 Yesu hã hetoo akɛ: “Lɛɛlɛŋ, lɛɛlɛŋ, miikɛɛ bo akɛ, kɛji ajɛɛɛ nu kɛ mumɔ mli afɔɔɔ mɔ ko lɛ, enyɛŋ ebote Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ mli.6 Nɔ ni ajɛ heloo lɛ mli afɔ lɛ, heloo ni, ni nɔ ni ajɛ mumɔ lɛ mli afɔ lɛ, mumɔ ni.7 Kaahã efee bo naakpɛɛ akɛ mikɛɛ bo akɛ: Esa akɛ afɔ nyɛ ekoŋŋ.8 Kɔɔyɔɔ lɛ, etswaa kɛyaa he ni esumɔɔ, ni onuɔ egbɛɛmɔ, shi oleee he ni ejɛ kɛ he ni eyaa. Nakai nɔŋŋ mɔ fɛɛ mɔ ni ajɛ mumɔ lɛ mli afɔ lɛ lɛ ji.”9 Nikodemo hã lɛ hetoo akɛ: “Te aaafee tɛŋŋ ni nibii nɛɛ aaanyɛ aba mli lɛ?”10 Yesu here nɔ akɛ: “Israel tsɔɔlɔ ji bo ni kɛ̃lɛ oleee nibii nɛɛ?11 Lɛɛlɛŋ, lɛɛlɛŋ, miikɛɛ bo akɛ, nɔ ni wɔle lɛ, no wɔwieɔ, ni nɔ ni wɔna lɛ, no he odase wɔyeɔ, shi nyɛ lɛ nyɛŋɔɔɔ odase ni wɔyeɔ lɛ.12 Kɛ́ mikɛ nyɛ ewie shikpɔŋ nɔ nibii ahe ni kɛ̃lɛ nyɛheee nyɛyeee lɛ, te aaafee tɛŋŋ ni kɛji mikɛ nyɛ wie ŋwɛi nibii ahe lɛ nyɛaahe nyɛye lɛ?13 Kɛfata he lɛ, mɔ ko mɔ ko ekwɔko kɛyako ŋwɛi, akɛ ja mɔ ni kpeleke shi kɛjɛ ŋwɛi lɛ, gbɔmɔ Bi lɛ.14 Ni bɔ ni Mose wó onufu lɛ nɔ yɛ ŋa lɛ nɔ* lɛ, nakai nɔŋŋ esa akɛ awó gbɔmɔ Bi lɛ nɔ15 koni mɔ fɛɛ mɔ ni heɔ enɔ yeɔ lɛ, aná naanɔ wala.16 “Ejaakɛ Nyɔŋmɔ sumɔ je lɛ jogbaŋŋ aahu akɛ eŋɔ e-Bi koome lɛ ehã, koni mɔ fɛɛ mɔ ni jieɔ hemɔkɛyeli kpo yɛ emli lɛ hiɛ akakpãtã shi moŋ ená naanɔ wala.17 Ejaakɛ Nyɔŋmɔ tsuuu e-Bi lɛ kɛbaaa je lɛ mli koni ebakojo je lɛ, shi moŋ koni atsɔ enɔ ahere je lɛ yiwala.18 Mɔ fɛɛ mɔ ni jieɔ hemɔkɛyeli kpo yɛ emli lɛ, akojoŋ lɛ. Mɔ fɛɛ mɔ ni ejieee hemɔkɛyeli kpo yɛ emli lɛ, akojo lɛ momo, ejaakɛ ejieko hemɔkɛyeli kpo yɛ Nyɔŋmɔ Bi koome lɛ gbɛ́i lɛ mli.19 Agbɛnɛ, enɛ ji nɔdaamɔnɔ kɛhã kojomɔ: akɛ la lɛ eba je lɛ mli, shi gbɔmɛi sumɔɔ duŋ lɛ moŋ fe la lɛ, ejaakɛ amɛnitsumɔi lɛ, efɔji ni.20 Ejaakɛ mɔ fɛɛ mɔ ni tsuɔ nihiinii lɛ, enyɛɔ la lɛ ni ebaaa la lɛ he, koni akakune enitsumɔi lɛ.*21 Shi mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ nii ni ji anɔkwale lɛ baa la lɛ he, koni enitsumɔi lɛ aje kpo faŋŋ akɛ nitsumɔi ni kɛ Nyɔŋmɔ suɔmɔnaa nii kpãa gbee.”22 Enɛ sɛɛ lɛ, Yesu kɛ ekaselɔi lɛ tee Yudea akrowai lɛ amli, ni ekɛ amɛ yaye be ko yɛ jɛmɛ ni ebaptisi mɛi.*23 Shi no mli lɛ, Yohane hu miibaptisi yɛ Ainon ni bɛŋkɛ Salim lɛ, ejaakɛ nu pii bua shi yɛ jɛmɛ, ni mɛi baa ni abaptisiɔ amɛ;24 ejaakɛ no mli lɛ anáko awo Yohane tsuŋ.25 Agbɛnɛ, Yohane kaselɔi lɛ kɛ Yudafonyo ko je ŋwane yɛ hetsuumɔ he.26 No hewɔ lɛ, amɛba Yohane ŋɔɔ ni amɛbakɛɛ lɛ akɛ: “Rabi, nuu ni no mli lɛ ekɛ bo yɔɔ Yordan sɛɛ ni oye ehe odase lɛ, naa, mɔ nɛɛ miibaptisi, ni mɛi fɛɛ miiya eŋɔɔ.”27 Yohane hã hetoo ekɛɛ: “Gbɔmɔ ko nine nyɛŋ ashɛ nɔ ko nɔ ja ajɛ ŋwɛi akɛhã lɛ.28 Nyɛ diɛŋtsɛ nyɛyeɔ mi odase akɛ mikɛɛ akɛ, ‘Jeee miji Kristo lɛ, shi moŋ, atsu mi kɛtsɔ nakai mɔ lɛ hiɛ.’29 Mɔ fɛɛ mɔ ni hiɛ ayemforo lɛ ji ayemforo wu lɛ. Shi ayemforo wu lɛ naanyo lɛ, kɛ́ edamɔ shi ni enu ehe lɛ, emii shɛɔ ehe naakpa yɛ ayemforo wu lɛ gbee lɛ hewɔ. No hewɔ lɛ, mimiishɛɛ lɛ eyi obɔ.30 Esa akɛ nakai mɔ lɛ aya nɔ ashwere, shi mi lɛ, esa akɛ minɔ aya nɔ agbɔ.”31 Mɔ ni jɛ ŋwɛi ba lɛ, efe mɛi krokomɛi fɛɛ. Mɔ ni jɛ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, shikpɔŋ lɛ nɔ ejɛ ni ewieɔ shikpɔŋ lɛ nɔ nibii ahe. Mɔ ni jɛ ŋwɛi eba lɛ, efe mɛi krokomɛi fɛɛ.32 Nɔ ni ena ni enu lɛ, no he odase eyeɔ, shi mɔ ko mɔ ko ekpɛlɛɛɛ edase lɛ nɔ.33 Mɔ fɛɛ mɔ ni ekpɛlɛ edase lɛ nɔ lɛ, esɔo naa* akɛ anɔkwafo ji Nyɔŋmɔ.34 Ejaakɛ mɔ ni Nyɔŋmɔ tsu lɛ, Nyɔŋmɔ wiemɔi ewieɔ, ejaakɛ Nyɔŋmɔ lɛteee mumɔ lɛ he* ehãaa.35 Tsɛ lɛ sumɔɔ Bi lɛ ni eŋɔ nibii fɛɛ ewo edɛŋ.36 Mɔ ni jieɔ hemɔkɛyeli kpo yɛ Bi lɛ mli lɛ yɛ naanɔ wala; mɔ ni gboɔ Bi lɛ nɔ toi lɛ, enáŋ wala, shi moŋ Nyɔŋmɔ mlifu hiɔ enɔ.


text:
Xókwin Klewun ɖé Bo ka Ðó Agbɔ̌n Tawun!
“NYƆNU.” Lee Jezu nɔ ylɔ mɛ e ma nyí sunnu ǎ lɛ é ɖɔ hweɖelɛnu é nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e é ɖò azɔn gbɔ nú wɔ̌nɖowǔnanɔ e ko nɔ tɔ́tɔ́ nú xwè 18 é ɖé wɛ é ɔ, é ɖɔ: “Nyɔnu, azɔn towe gbɔ nú we, bɔ a jɛte.” (Luk. 13:10-13) Jezu lɛ́ zán xóɖɔnúmɛ sín aca enɛ e è nɔ kpɔ́n dó mɔ sísí ɖó nú mɛ sín nǔ na ɖò Biblu sín táan mɛ é, hwenu e é ɖò xó ɖɔ nú Mali Magidalanu ɔ wɛ é. (Jaan 20:15) Amɔ̌, xókwin ɖevo lɛ́ ɖè bo syɛn hú sísí ɖó nú mɛ.
Biblu zán xókwin xomɛnyínyɔ́ kpo wanyiyi kpo tɔn bunɔ ɖé hwenu e é ɖò nyɔnu ɖé lɛ xó ɖɔ wɛ é. Jezu zán xókwin enɛ hwenu e é ɖɔ xó nú nawe e ko ɖi hun nú xwè 12 é ɖé é. Lee nawe ɔ sɛkpɔ Jezu gbɔn é sɔgbe xá Mawu Sɛ́n ɔ ganji ǎ; Sɛ́n ɔ ɖɔ ɖɔ mɛ blíblí wɛ nú mɛ e ɖò ninɔmɛ tɔn mɛ é. È hɛn ɔ, è na ɖɔ ɖɔ é ɖó na ɖó wǔ zɔ nú mɛ ɖevo lɛ ɖó ninɔmɛ tɔn wu. (Lev. 15:19-27) Amɔ̌, é ko flú bǐ. Nugbǒ ɔ, “é ko jiya gbɔn azɔngbletɔ́ mɔkpan xwé, lobo zán akwɛ tɔn bǐ dó wuvɔ̌, azɔn tɔn ka fɔ́n tɛgbɛ ɔ, jijɛji wɛ jɛn nɔ ɖè.”
Nawe ɔ zlɛ ahwan ɔ dɛ̌dɛ̌, bo gbɔn gudo nú Jezu lobo ɖ’alɔ awu tɔn aga tɔn ɔ tó. Hun e ɖi wɛ é ɖè é nɔte tlolo! Nawe ɔ lin ɖɔ emi sixu bú sín finɛ bɔ mɛɖé na tuùn ǎ, amɔ̌ Jezu kanbyɔ ɖɔ: “Mɛ̌ ka ɖó alɔ wǔ ce?” (Luk. 8:45-47) Xɛsi ɖi nawe ɔ bɔ é jɛ sísɔ́sísɔ́ jí bo wá jɛkpo ɖò Jezu nukɔn “bo ɖɔ xó nugbǒ n’i.”
Bonu nawe ɔ sín agbɔ̌n na mɔ tɛn dó jɛ dò ɔ, Jezu ɖɔ n’i kpo xomɛnyínyɔ́ kpo ɖɔ: “Vǐ ce, ɖǒ akɔnkpinkpan.” (Mat. 9:22) Sɔgbe kpo akɔwé Biblu tɔn lɛ kpo ɔ, è sixu zán xógbe Ebléegbe kpo Glɛkigbe kpo tɔn e è lilɛ dó “vǐ ce” é dó ɖè “xomɛnyínyɔ́ kpo wanyiyi kpo” xlɛ́. Jezu lɛ́vɔ na jiɖiɖe nawe ɔ d’eji bo ɖɔ: “Nùɖiɖi towe zɔ́n, bɔ azɔn towe gbɔ. Yì dó fífá mɛ; azɔn towe ni gbɔ nú we bǐ.”
“Yɔkpɔ́.” Lee Izlayɛli-ví dɔkunnɔ Bowozi ylɔ Mɔwabunu Hwliti ɖɔ é nɛ. Hwliti lɔmɔ̌ sín hwɛ jɔ b’ɛ na gɔn jiɖe ɖó, ɖó ɔji cyan wɛ é ɖè ɖò nya e é ma tuùn ǎ é ɖé sín gle mɛ. “Yɔkpɔ́, ɖǒtó mì,” wɛ Bowozi ɖɔ. Enɛ gudo ɔ, é byɔ Hwliti ɖɔ é ni nɔ wá cyan nǔkún ɔ ɖò gle emitɔn lɛ mɛ. Hwliti xwè agbɔ̌nnusú dò ɖò Bowozi nukɔn, bo kàn nǔ e wu é nyɔ́ xomɛ dó éyɛ mɛ e nyí jonɔ ɖé é wu sɔmɔ̌ é byɔ ɛ. Bowozi yí gbè n’i bo na ɛ ganjɛwu d’eji ɖɔ: “Nǔ e a wà nú asú towe nɔ [asúkúsi Nɔemíi] ɔ, . . . un sè bǐ. Mawu Mavɔmavɔ . . . ni na ajɔ tɔn we, nú é ni túnflá.”
Kpɔ́ndéwú ɖagbe wɛ Jezu kpo Bowozi kpo nyí nú Klisanwun mɛxo agun tɔn lɛ à cé? Hweɖelɛnu ɔ, mɛxo agun tɔn wè sixu jinjɔn ayǐ xá Klisanwun nyɔnu e ɖó hudo alɔdo kpo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ kpo Mawuxówema ɔ tɔn é. Enyi mɛxo agun tɔn lɛ xoɖɛ bo byɔ alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn lobo ɖótó nɔví nyɔnu yetɔn ɔ ganji ɔ, ye na kpéwú bo na na ɛ jiɖiɖe lobo lɛ́ dó gbɔ n’i kpo Xó Mawu Tɔn kpo.


text:
JW LIBRARY
Hla Munyu Ko Ngɛ Baiblo ɔ Loo Womi Ko Mi—Android
O ma nyɛ maa ngɔ search okadi nɛ ngɛ JW Library ɔ nɔ ɔ kɛ hla munyungu loo munyuza ko ngɛ Baiblo ɔ loo womi ko mi.
Moo nyɛɛ blɔ tsɔɔmi nɛ ɔmɛ a se konɛ o ngɔ search blɔ nɔ tomi ɔ kɛ tsu ní:
Search in a Bible
O ma nyɛ ma hla munyungu loo munyuza ko ngɛ Baiblo nɛ o ngɛ kanee ɔ mi.
Ke o suɔ nɛ o hla nɔ́ ko ɔ, nyɛ Search okadi ɔ nɔ; nɛ o fia munyu nɛ o ngɛ hlae ɔ. Ke o ngɛ fiae ɔ, o maa na munyungu kpahi. Moo nyɛ munyungu ɔ eko nɔ, aloo moo nyɛ Enter okadi ɔ nɔ konɛ o na nɔ́ nɛ o ngɛ hlae ɔ.
Top Verses blɔ he ɔ tsɔɔ ngmamihi nɛ kɔɔ nɔ́ nɛ o ngɛ hlae ɔ he nɛ wa pɔɔ kɛ ní tsumi. All Verses blɔ he ɔ toɔ ngmamihi tsuo nɛ kɔɔ nɔ́ nɛ o ngɛ hlae ɔ he nyatsɔɔ. Articles blɔ he ɔ tsɔɔ nya blimi munyuhi kɛ mi tsɔɔmi munyuhi nɛ kɔɔ nɔ́ nɛ o ngɛ hlae ɔ he.
Ke o fia munyuza ko ɔ, moo nyɛ Match Exact Phrase blɔ he ɔ konɛ o na he nɛ jamɛ a munyuza a je kpo ngɛ ngɛ Baiblo ɔ mi.
Search in a Publication
O ma nyɛ ma hla munyungu loo munyuza ko ngɛ Baiblo nɛ o ngɛ kanee ɔ mi.
Ke o suɔ nɛ o hla nɔ́ ko ɔ, nyɛ Search okadi ɔ nɔ; nɛ o fia munyu nɛ o ngɛ hlae ɔ. Ke o ngɛ fiae ɔ, o maa na munyungu kpahi. Moo nyɛ munyungu ɔ eko nɔ, aloo moo nyɛ Enter okadi ɔ nɔ konɛ o na nɔ́ nɛ o ngɛ hlae ɔ.
Ke o fia munyuza ko ɔ, moo nyɛ Match Exact Phrase blɔ he ɔ konɛ o na he nɛ jamɛ a munyuza a je kpo ngɛ ngɛ Baiblo ɔ mi.
Search for a Topic
Ke o gbla Insight on the Scriptures ɔ momo ɔ, o ma nyɛ ma hla munyu ko nɛ ngɛ mi. O ma nyɛ maa pee jã ke o ngɛ Baiblo ɔ aloo womi ko kanee ngɛ JW Library ɔ nɔ.
Moo nyɛ Search okadi ɔ nɔ; nɛ o fia munyu nɛ o ngɛ hlae ɔ. Ke o ngɛ fiae ɔ, o maa na Insight ɔ mi munyuhi nɛ kɔɔ nɔ́ nɛ o ngɛ hlae ɔ he. Moo nyɛ munyungu ɔ eko nɔ konɛ e bli.
A ngɔ tsakemi nɛ ɔmɛ kɛ wo JW Library 1.3.4 blɔ nɔ tomi ɔ nɔ ngɛ October 2014 kɛ ha Android klamahi. JW Library 1.3.4 ɔ tsuɔ ní ngɛ Android 2.3 loo nɔ́ nɛ pe jã a nɔ. Ke o nɛ tsakemi nɛ ɔ ngɛ o klama a nɔ ɔ, moo ya “Ngɔɔ JW Library ɔ Kɛ Tsu Ní—Android” blɔ he ɔ nɛ o hyɛ blɔ tsɔɔmi nɛ ngɛ fã nɛ ji Get the Latest Features ɔ.


text:
WEMATA 11
Etɛwu Wuvɛ̌ Mimɔ ka Sukpɔ́ Sɔmɔ̌?
1, 2. Etɛ mɛ gègě ka nɔ kanbyɔ?
JƆHƆN ɖaxó ɖé kija gletoxo ɖé. Alǎnnúwatɔ́ ɖé dó sinsɛnxɔ ɖé zo, b’ɛ gblewu mɛɖé lɛ bo lɛ́ hu mɛ ɖevo lɛ. Azɔn e nɔ nyí kansɛ́ɛ é hu nawe ɖé sín vǐ tɔn atɔ́ɔ́n lɛ kɔn.
2 Enyi adlà j’ayǐ alǒ nǔ nyanya enɛ lɛ ɖɔhun jɛ ɔ, mɛ gègě nɔ kanbyɔ ɖɔ: “Etɛwu?” Mɛ gègě nɔ kàn nǔ e wu nǔnyanyawiwa kpo wuvɛ̌ mimɔ kpo dó gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌ é byɔ. A ko kàn nǔ mɔhun byɔ hwiɖée kpɔ́n à?
3, 4. (a) Etɛ lɛ Xabakuku ka kanbyɔ? (b) Nɛ̌ Jehovah ka na xósin i gbɔn?
3 Ðò Biblu mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n ɖɔ sunnu ɖěɖee ɖó nùɖiɖi nú Mawu tawun lɛ é lɔ kàn nǔ mɔhun lɛ byɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gbeyiɖɔ Xabakuku kanbyɔ Jehovah ɖɔ: “Etɛwu a ka gbɔ bɔ nukún ce ɖò nǔ nyanya mɔ wɛ sɔmɔ̌? Nɛ̌ awě na ɖò mɛ xò wɛ mɔ̌, bɔ é ka nɔ nyɔ́ kpɔ́n nú we gbɔn? Nɛ̌ ka gbɔn bɔ è nɔ ɖò mɛ táfú wɛ, bo nɔ ɖò daka xò lɛlɛ̌ dó mì wɛ mɔ̌? Jlɛ nɔ jɛ ayǐ, bɔ kɛn nɔ wá.”—Xabakuku 1:3.
4 Ðò Xabakuku 2:2, 3 mɛ ɔ, mǐ xà xósin e Mawu na nú nùkanbyɔ Xabakuku tɔn lɛ é kpo akpá e É dó bo na jla ninɔmɛ ɔ ɖó é kpo. Jehovah yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ ɖesu. Biblu ɖɔ: “É ɖò nukún kpé dó mi wu wɛ.” (1 Piyɛ́ɛ 5:7) Nugbǒ ɔ, Mawu gbɛ́ wǎn nú wuvɛ̌ mimɔ hugǎn lee mǐdɛɛ lɛ nɔ gbɛ́ wǎn na gbɔn é. (Ezayíi 55:8, 9) Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó nùkanbyɔ elɔ jí: Etɛwu wuvɛ̌ mimɔ ka tíìn ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌?
ETƐWU WUVƐ̌ MIMƆ KA TÍÌN SƆMƆ̌?
5. Etɛ sinsɛngán gègě ka nɔ ɖɔ dó wuvɛ̌ mimɔ wu? Etɛ Biblu ka kplɔ́n mɛ?
5 Nukɔntɔ́ lɛ, yɛhwenɔ lɛ kpo sinsɛngán lɛ kpo nɔ ɖɔ hwɛhwɛ ɖɔ Mawu wɛ jló bɔ gbɛtɔ́ lɛ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ. Ye mɛ ɖé lɛ sixu ɖɔ ɖɔ nǔ ɖěɖee nɔ jɛ dó mɛɖé jí lɛ é bǐ, kaka jɛ awěxomɛ lɛ jí ɔ, Mawu wɛ nɔ ko tò, bɔ mǐdɛɛ lɛ kún sixu mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu zɔ́n é mɛ gbeɖé ó. Mɛ ɖevo lɛ tlɛ sixu ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ, kaka jɛ yɔkpɔvu lɛ jí nɔ kú, bo na dó sixu nɔ kpɔ́ xá Mawu ɖò jixwé. Amɔ̌, nùvú sésé wɛ. Jehovah nɔ zɔ́n bɔ nǔ nyanya nɔ jɛ gbeɖé ǎ. Biblu ɖɔ: “Mawu nɔ wà nǔ nyanya gbeɖé ǎ. Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ nɔ dóhwɛ agɔ gbeɖé ǎ.”—Jɔbu 34:10.
6. Etɛwu mɛ gègě ka nɔ dóhwɛ Mawu ɖó wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ wu?
6 Mɛ gègě nɔ dóhwɛ Mawu ɖó wuvɛ̌ e ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ wu, ɖó ye nɔ lin ɖɔ é wɛ ɖò acɛ kpa nú gbɛ̀ ɔ wɛ. Amɔ̌, lee mǐ ko kplɔ́n gbɔn ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, mɛ e ɖò acɛ kpa dó gbɛ̀ ɔ nu wɛ tawun é wɛ nyí Satáan Awovi.
7, 8. Etɛwu wuvɛ̌ mimɔ ka ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌?
7 Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ “gbɛ̀ ɔ bǐ . . . ɖò Mɛnyanya ɔ sín acɛ mɛ.” (1 Jaan 5:19) Satáan, gǎn gbɛ̀ elɔ tɔn ɔ nyí mɛ nyanya bo lɛ́ nyí alǎnnúwatɔ́. É ɖò ‘gbɛ̀ ɔ bǐ flú wɛ.’ (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9) Mɛ gègě nɔ wà nǔ é ɖɔhun. Enɛ nyí hwɛjijɔ e wu adingban, wangbɛnumɛ kpo adakaxixo kpo dó gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ sɔmɔ̌ é ɖokpo.
8 Hwɛjijɔ ɖevo lɛ lɛ́ zɔ́n bɔ wuvɛ̌ mimɔ dó sukpɔ́ sɔmɔ̌ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ. Ee Adamu kpo Ɛvu kpo fɔ́n gǔ gudo é ɔ, ye jó hwɛhuhu sín gǔ dó nú vǐ yetɔn lɛ. Bɔ ɖó hwɛhuhu wutu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ dɔn wuvɛ̌ mimɔ wá nú mɛ ɖevo lɛ. Hwɛhwɛ ɔ, ye nɔ ba na nyí mɛjɔmɛ hú mɛ ɖevo lɛ. Ye nɔ liza xá yeɖée, nɔ fun ahwan bo nɔ doya nú mɛ ɖevo lɛ. (Nùnywɛtɔ́xó 4:1; 8:9) Hweɖelɛnu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖó ye “tuùn nǔ e gbɛ̀ [ye]tɔn na nyí sɔ ɔ ǎ” wutu. (Jaki 4:14, 15) Ðó ye ma tuùn nǔ e gbɛ̀ yetɔn na nyí sɔ ɔ ǎ wutu ɔ, nǔ nyanya sixu jɛ dó ye wu alǒ awě sixu xò ye ɖò hwenu kpo fí e ye ma ɖó nukún tɔn ɖè ǎ é kpo.
9. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Jehovah ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu é dó tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ lɛ kpó ɖò te é?
9 Jehovah nɔ zɔ́n bɔ wuvɛ̌ mimɔ nɔ tíìn gbeɖé ǎ. Mǐ ɖó na dóhwɛ ɛ ɖó ahwan, adakaxixo kpo yadonumɛ lɛ kpo wu ǎ. Mawu wɛ nɔ zɔ́n bɔ adlà lɛ nɔ j’ayǐ ǎ, ɖi ayikúngban danwǔ, jɔhɔn ɖaxó e nɔ gblé nǔ lɛ é kpo tɔgbamɛ kpo. Amɔ̌, a sixu kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Enyi Jehovah wɛ ɖó hlɔnhlɔn hú mɛ lɛ bǐ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ ɔ, etɛwu é ma ka nɔ ɖó nǔ nyanya enɛ lɛ te bonu ye nɔ gɔn jijɛ à?’ Mǐ tuùn ɖɔ Mawu nɔ kpé nukún dó mǐ wu tawun, enɛ wu ɔ, é ɖó na ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu é dó tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ lɛ kpó ɖò te é.—1 Jaan 4:8.
NǓ E WU MAWU DÓ TIN BƆ WUVƐ̌ MIMƆ KPÓ ÐÒ TE É
10. Nɛ̌ Satáan ka mɔ xó ɖɔ dó Jehovah wu gbɔn?
10 Awovi flú Adamu kpo Ɛvu kpo ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ. Satáan dóhwɛ Mawu ɖɔ é nyí Gǎn nyanya. É ɖɔ ɖɔ Mawu ɖò nǔ ɖagbe ɖé sín ali sú dó Adamu kpo Ɛvu kpo wɛ. Satáan ba ɖɔ ye ni ɖi nǔ ɖɔ emi na nyí gǎn ɖagbe ɖé hú Jehovah, lé ye kún ɖó hudo Mawu tɔn ó.—Bǐbɛ̌mɛ 3:2-5; kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 27gɔ́ ɔ.
11. Nùkanbyɔ tɛ mǐ ka ɖó na na xósin na?
11 Adamu kpo Ɛvu kpo tlitó nú Jehovah bo fɔ́n gǔ dó jǐ tɔn. Ye lin ɖɔ emiɖesunɔ ɖ’acɛ bo na cyan nǔ ɖagbe ɖò nǔ nyanya mɛ. Nɛ̌ Jehovah ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ gǔfɔntɔ́ lɛ sín hwɛ kún jɔ ó, bo na lɛ́ xlɛ́ ɖɔ emi wɛ tuùn nǔ e nyí nǔ ɖagbe hugǎn nú mǐ é gbɔn?
12, 13. (a) Etɛwu Jehovah ma ka sú kún dó nú gǔfɔntɔ́ lɛ tɛn tɔn mɛ ǎ? (b) Etɛwu Jehovah ka jó Satáan dó bɔ é nyí gǎn nú gbɛ̀ elɔ, bɔ gbɛtɔ́ lɛ nɔ kp’acɛ dó yeɖée jí?
12 Jehovah sú Adamu kpo Ɛvu kpo sín kún dó tɛn tɔn mɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é jó ye dó bɔ ye jì vǐ lɛ. Enɛ gudo ɔ, Jehovah hun ali nú Adamu kpo Ɛvu kpo sín vǐ lɛ, bɔ ye na ɖɔ mɛ e ye ba ɖɔ é ni nyí gǎn yetɔn é. Linlin Jehovah tɔn wɛ nyí ɖɔ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ lɛ ni gɔ́ ayikúngban ɔ jí, bɔ enyi Awovi na bo tɛnkpɔn bo wà nǔ ɖebǔ ɔ, enɛ na jɛnu jɛn wɛ.—Bǐbɛ̌mɛ 1:28; Ezayíi 55:10, 11.
13 Wɛnsagun livi mɔkpan nukɔn wɛ Satáan dóhwɛ Jehovah ɖè. (Jɔbu 38:7; Nǔɖexlɛ́mɛ 5:11) Enɛ wu ɔ, Jehovah na tɛn Satáan bonu é ni xlɛ́ ɖɔ hwɛdómɛ tɔn nyí nugbǒ. É lɛ́ na tɛn gbɛtɔ́ lɛ bonu ye na ɖó acɛkpikpa yeɖesunɔ tɔn lɛ ayǐ ɖò alixlɛ́mɛ Satáan tɔn glɔ, bonu è na kpɔ́n ɖɔ ye sixu mɔ nu tɔn Éyɛ mɛvo à jí.
14. Etɛ hwenuxó ka xlɛ́?
14 Gbɛtɔ́ lɛ ko tɛnkpɔn bo kp’acɛ dó yeɖée jí nú xwè afatɔ́n mɔkpan có, é ka kpa ye ǎ. Enɛ xlɛ́ ɖɔ Satáan nyí adingbannɔ. Gbɛtɔ́ lɛ ɖó hudo Mawu tɔn. Gbeyiɖɔ Jelemíi sín hwɛ jɔ hwenu e é ɖɔ xó elɔ é: “Mawu Mavɔmavɔ, un tuùn ɖɔ ali e jí gbɛtɔ́ nɔ gbɔn ɖò gbɛmɛ fí ɔ, é kún nyí éɖesu wɛ nɔ ɖè ó. Gbɛtɔ́ ɖesu sixu xlɛ́ ali e é na gbɔn é éɖée ǎ.”—Jelemíi 10:23.
ETƐWU JEHOVAH KA TIN B’Ɛ LÍN SƆMƆ̌?
15, 16. (a) Etɛwu Jehovah ka tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ ka kpó ɖò te kaka jɛ dìn? (b) Etɛwu Jehovah ma ka ko ɖeɖɛ tagba ɖěɖee Satáan dɔn nyì ayǐ lɛ é ǎ?
15 Etɛwu Jehovah ka tin bɔ wuvɛ̌ mimɔ kpó ɖò te kaka jɛ dìn? Etɛwu é ma ka nɔ ɖó nǔ nyanya lɛ te bonu ye nɔ gɔn jijɛ ǎ? É byɔ hwenu bɔ è na xlɛ́ ɖɔ acɛkpikpa Satáan tɔn hwedo nǔ wu. Gbɛtɔ́ lɛ ko tɛ́n acɛkpikpa alɔkpa lɛ bǐ kpɔ́n, ɖě ka na nu ǎ. Ye ko yì nukɔn ɖesu ɖò nùnywɛ xwitixwiti kpo nǔ mɔhun lɛ kpo linu có, hwɛagɔɖiɖɔ, hɛ̌n, adakaxixo kpo ahwan kpo fɔ́n bo lɛ́ syɛn d’eji hú ɖ’ayǐ tɔn. Mǐ sixu kp’acɛ dó mǐɖée jí Mawu mɛvo b’ɛ kpa mǐ ǎ.
16 É ɖò mɔ̌ có, Jehovah ɖeɖɛ tagba ɖěɖee Satáan dɔn nyì ayǐ lɛ é ǎ. Enyi é wà mɔ̌ ɔ, é xlɛ́ ɖɔ é nɔ gudo nú acɛkpikpa Satáan tɔn nɛ, É ka na wà nǔ mɔhun gbeɖé ǎ. Gɔ́ na ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na ɖi ɖɔ emi kpéwú bo na kp’acɛ dó emiɖée jí bɔ é na kpa emi. Amɔ̌, adingban wɛ nyí enɛ, bɔ Jehovah na lɛ́ nɔ gudo nú enɛ lɔ ǎ. É nɔ ɖó adingban gbeɖé ǎ.—Eblée lɛ 6:18.
17, 18. Etɛ Jehovah ka na wà nú nǔ ɖěɖee Satáan ko hɛn gblé lɛ é bǐ?
17 Jehovah ka sixu vɔ́ nǔ ɖěɖee gǔfínfɔ́n Satáan tɔn kpo gbɛtɔ́ lɛ tɔn kpo ko hɛn gblé lɛ é bǐ blóɖó à? Ganji. Ðó Mawu kpé nǔ bǐ wu. Jehovah tuùn hwenu e hwɛdómɛ Satáan tɔn lɛ bǐ na mɔ xósin mlɛ́mlɛ́ dó é. Enɛ gudo ɔ, é na bló bɔ ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé, lee é ko lin gbɔn ɖ’ayǐ é. Mɛ ɖěɖee ɖò flǐn Mawu tɔn mɛ lɛ é bǐ na fɔ́n. (Jaan 5:28, 29) Gbɛtɔ́ lɛ sɔ́ na j’azɔn alǒ kú ɖě ǎ. Jezu na vɔ́ nǔ e Satáan ko hɛn gblé lɛ é bǐ blóɖó. Jehovah na zán Jezu dó “sú awovi sín nǔwiwa lɛ sín kún dó.” (1 Jaan 3:8) Xomɛ hun mǐ ɖɔ, hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah ɖó suúlu dó mǐ wu, bonu mǐ na dó sixu tuùn i bo wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ é na nyí Gǎn mǐtɔn. (Xà 2 Piyɛ́ɛ 3:9, 10.) Nú mǐ na bo tlɛ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɔ, é nɔ d’alɔ mǐ bonu mǐ na dɛ.—Jaan 4:23; xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 10:13.
18 Jehovah nɔ hɛn mǐ gannugánnú bonu mǐ na sɔ́ ɛ dó ɖó Gǎn mǐtɔn ǎ. É na mɛɖesúsínínɔ gbɛtɔ́ lɛ. Mi nú mǐ ni ba dò nú ɖagbe e ɖò nùnina xɔ akwɛ enɛ mɛ é.
NƐ̌ A KA NA ZÁN MƐÐESÚSÍNÍNƆ SÍN NÙNINA TOWE GBƆN?
19. Nùnina jiwǔ tɛ Jehovah ka na mǐ? Etɛwu nùnina enɛ ka ɖó na sù nukún mǐtɔn mɛ?
19 Nùnina jiwǔ Jehovah tɔn e é na mǐ b’ɛ nyí mɛɖesúsínínɔ é zɔ́n bɔ mǐ gbɔn vo nú kanlin lɛ tawun. Nǔwukpikpé jɔwamɔ tɔn wɛ nɔ d’alɔ ye bɔ ye nɔ wà nǔ, amɔ̌, mǐdɛɛ lɛ sixu ɖɔ lee mǐ na zán gbɛ̀ mǐtɔn gbɔn é, bɔ enyi mǐ na hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun kpo mǐ na gbɔ kpo ɔ, mǐ wɛ na lɛ́ ɖɔ. (Nùnywɛxó 30:24, NWT) Gɔ́ na ɔ, mǐ cí macinu e nɔ wà nǔ e wu è bló ye lɛ é kɛɖɛ é ɖɔhun ǎ. Mǐ ɖó mɛɖesúsínínɔ bo sixu ɖɔ mɛ alɔkpa e mǐ ba na nyí é, mɛ e mǐ ba na zun xɔ́ntɔn xá lɛ é kpo nǔ e mǐ ba na sɔ́ gbɛ̀ mǐtɔn dó wà na é kpo. Jehovah ba ɖɔ mǐ ni ɖu gbɛ̀ sín vivǐ.
20, 21. Nǔ ɖagbe hugǎn tɛ jí a ka sixu site dó dìn?
20 Jehovah ba ɖɔ mǐ ni yí wǎn nú emi. (Matie 22:37, 38) É cí vǐtɔ́ e xomɛ tɔn nɔ hun, hwenu e vǐ tɔn ɖesu wá ɖɔ n’i sín ayi mɛ ɖɔ “un yí wǎn nú we,” b’ɛ ma nyí hɛn wɛ è hɛn ɛ gannugánnú b’ɛ ɖɔ mɔ̌ ǎ é ɖɔhun. Jehovah na mǐ mɛɖesúsínínɔ bɔ mǐ na ɖɔ mǐ na sɛ̀n ɛ alǒ mǐ na gbɔ. Satáan, Adamu kpo Ɛvu kpo gbɛ́ Jehovah. Nɛ̌ hwɛ ka na zán mɛɖesúsínínɔ towe gbɔn?
21 Zǎn dó sɛ̀n Jehovah. Gbɛtɔ́ livi mɔkpan ɖevo lɛ ko ɖɔ ɖɔ emi na hɛn xomɛ hun Mawu bo gbɛ́ Satáan. (Nùnywɛxó 27:11) Etɛ a ka sixu wà dìn, bo na nɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ Mawu tɔn mɛ hwenu e é na ɖè wuvɛ̌ mimɔ lɛ bǐ síìn é? Wemata e bɔ d’ewu é na na xósin nú nùkanbyɔ enɛ.


text:
NIKASEMƆ 8
Mɛni Hewɔ Nyɔŋmɔ Ŋmɛɔ Efɔŋfeemɔ kɛ Piŋmɔ Gbɛ?
1. Te fee tɛŋŋ efɔŋfeemɔ je shishi?
Efɔŋfeemɔ je shishi yɛ shikpɔŋ lɛ nɔ beni Satan male klɛŋklɛŋ kwraa lɛ. Shishijee lɛ, Satan ji bɔfo ni eye emuu, shi “edamɔɔɔ anɔkwale lɛ mli.” (Yohane 8:44) Nyɔŋmɔ pɛ ji mɔ ni esa akɛ ajá, shi Satan ná shwelɛ akɛ ajá lɛ moŋ. Satan laka Hawa, ni ji klɛŋklɛŋ yoo lɛ, ni ekɔne eyiŋ koni ebo lɛ moŋ toi fe Nyɔŋmɔ. Adam yafata Hawa he kɛgbo Nyɔŋmɔ nɔ toi. Piŋmɔ kɛ gbele jɛ nɔ ni Adam fee lɛ mli kɛba.
Satan tsɔ kɛɛmɔ ni ekɛɛ Hawa akɛ egbo Nyɔŋmɔ nɔ toi lɛ nɔ etse Nyɔŋmɔ nɔyeli lɛ loo hegbɛ ni Nyɔŋmɔ yɔɔ akɛ Ofe lɛ hiɛ atua. Adesai babaoo eyafata Satan he ni amɛkpoo Nyɔŋmɔ akɛ amɛ-Nɔyelɔ. No hewɔ lɛ, Satan ebatsɔ “je lɛŋ lumɔ lɛ.”
2. Ani Nyɔŋmɔ ebɔɔɔ ade jogbaŋŋ?
Nyɔŋmɔ bɔ ade jogbaŋŋ. Nyɔŋmɔ bɔ adesai kɛ ŋwɛi bɔfoi lɛ bɔ ni amɛbaanyɛ amɛbo lɛ toi kɛwula shi. (5 Mose 32:4, 5) Nyɔŋmɔ bɔ wɔ bɔ ni wɔ diɛŋtsɛ wɔbaanyɛ wɔkpɛ yiŋ akɛ wɔbaafee ekpakpa loo efɔŋ. Nyɛmɔ nɛɛ haa wɔnáa hegbɛ koni wɔkɛtsɔɔ kɛji wɔsumɔɔ Nyɔŋmɔ loo wɔsumɔɔɔ lɛ.
3. Mɛni hewɔ Nyɔŋmɔ eŋmɛ piŋmɔ gbɛ kɛbashi ŋmɛnɛ?
Yehowa eŋmɛ enɔyeli lɛ hiɛ atua ni atse lɛ gbɛ kɛyaashi be ko. Mɛni hewɔ? Bɔni afee ni ekɛha ana akɛ kɛ́ ehe bɛ nɔyeli ko mli lɛ, mɛi naŋ he sɛɛ. (Jajelɔ 7:29; 8:9) Afii 6,000 ni adesai kɛye amɛhe nɔ lɛ eha anɔkwa sane nɛɛ efee faŋŋ. Adesai nɔyelɔi nyɛko afo ta, awuiyeli, efɔŋfeemɔ, kɛ hela sɛɛ.
Adesa nɔyeli he baaa sɛɛnamɔ, shi Nyɔŋmɔ nɔyeli lɛ he baa sɛɛnamɔ kɛhaa mɛi ni kpɛlɛɔ nɔ lɛ. (Yesaia 48:17, 18) Etsɛŋ, Yehowa baakpata adesa nɔyelii fɛɛ hiɛ. Mɛi ni kpɛlɛɔ Nyɔŋmɔ nɔyeli lɛ nɔ lɛ pɛ baahi shikpɔŋ lɛ nɔ.—Yesaia 11:9.
4. Mɛɛ hegbɛ wɔná yɛ Nyɔŋmɔ tsuishitoo lɛ hewɔ?
Satan tsɔɔ akɛ adesai sɔmɔɔ Yehowa yɛ nibii kpakpai ni amɛnáa lɛ pɛ ahewɔ. Ani obaasumɔ ni oha ana akɛ eji amalelɔ? Obaanyɛ ofee nakai! Nyɔŋmɔ tsui shi ni eto lɛ haa wɔ fɛɛ wɔnáa hegbɛ koni wɔkɛtsɔɔ kɛji wɔkpɛlɛɔ Nyɔŋmɔ nɔyeli nɔ loo adesa nɔyeli nɔ. Bɔ ni wɔhiɔ shi wɔhaa lɛ tsɔɔ nɔ ni wɔkpɛlɛɔ nɔ.
5. Te wɔɔfee tɛŋŋ wɔkpɛlɛ Nyɔŋmɔ nɔ akɛ wɔ-Nɔyelɔ?
Kɛ́ wɔtao anɔkwa jamɔ ni atsɔɔ yɛ e-Wiemɔ ni ji Biblia lɛ mli, ni wɔhi shi yɛ naa lɛ, no tsɔɔ akɛ wɔkpɛlɛɔ Nyɔŋmɔ nɔ akɛ wɔ-Nɔyelɔ. (Yohane 4:23) Taakɛ Yesu fee lɛ, kɛ́ wɔkɛ wɔhe wooo maŋkwramɔŋ saji amli ni wɔwuuu ta lɛ, no tsɔɔ akɛ wɔkpoɔ Satan akɛ wɔnɔyelɔ.
Satan kɛ hewalɛ ni eyɔɔ lɛ tsuɔ nii kɛwoɔ nifeemɔi gbohii ni yeɔ mɔ awui ahe hewalɛ. Kɛ́ wɔkpoo nakai nifeemɔi lɛ, ekolɛ wɔnanemɛi kɛ wɔwekumɛi lɛ ekomɛi baaye wɔhe fɛo, loo amɛbaate shi amɛwo wɔ. (1 Petro 4:3, 4) Belɛ esa akɛ wɔkpɛ wɔyiŋ. Ani wɔkɛ mɛi ni sumɔɔ Nyɔŋmɔ baabɔ? Ani wɔbaaye emlai ni nilee yɔɔ mli ni tsɔɔ akɛ esumɔɔ wɔ lɛ anɔ? Kɛ́ wɔfee nakai lɛ, wɔhaa anaa akɛ nɔ ni Satan wie akɛ mɔ ko boŋ Nyɔŋmɔ toi yɛ shihilɛi ni mli wawai amli lɛ ji amale.
Suɔmɔ ni Nyɔŋmɔ sumɔɔ adesai lɛ maa nɔ mi akɛ bɔ fɛɛ bɔ ni fee lɛ efɔŋfeemɔ kɛ piŋmɔ sɛɛ baafo. Mɛi ni kɛ amɛnifeemɔi tsɔɔ akɛ amɛheɔ enɛ amɛyeɔ lɛ baahi shikpɔŋ lɛ nɔ kɛya naanɔ.
Ekrokomɛi Hu Nɛ
Mɛni Biblia lɛ Tsɔɔ Diɛŋtsɛ?
Mɛni Hewɔ Nyɔŋmɔ Ŋmɛɔ Piŋmɔ Gbɛ?
Mɛi babaoo susuɔ akɛ Nyɔŋmɔ ji mɔ ni hɔ piŋmɔi fɛɛ ni yaa nɔ yɛ je lɛŋ lɛ sɛɛ. Te osusuɔ tɛŋŋ? Kanemɔ koni ole nɔ ni Nyɔŋmɔ susumɔ yɛ nɔ hewɔ ni mɛi piŋɔ lɛ he.


text:
Nukplɔnkplɔn 13
Etɛ ka ɖò Na Jɛ dó Sinsɛn lɛ wu Wɛ?
1. Sinsɛn lɛ bǐ jɛn ka nyɔ́ à?
Gbɛtɔ́ ayi ɖagbenɔ ɖò sinsɛn lɛ bǐ mɛ. Wɛnɖagbe wɛ é nyí ɖɔ Mawu nɔ mɔ bo nɔ ɖó ayi mɛ enɛ lɛ wu. Amɔ̌, é blawu ɖɔ sinsɛnnɔ lɛ ko wà nǔ nyanya gègě. (2 Kolɛntinu lɛ 4:3, 4; 11:13-15) Sɔgbe kpo ɖɔnúesè lɛ kpo ɔ, sinsɛn ɖé lɛ nɔ ɖó alɔ ɖò wɔ́nxixogbɛwu (terrorisme), kún sú dó nú akɔta ɖé, ahwan gɔ́ nú yadonu vǐ kpɛví lɛ kpo xó ɖó xá ye kpo mɛ. Kpɔ́n lee enɛ nɔ blawu nú Mawu sɛntɔ́ ayi ɖagbenɔ lɛ sɔ́ é!—Xà Matie 24:3-5, 11, 12.
Sinsɛn nugbǒ ɔ nɔ kpa susu nú Mawu, loɔ sinsɛn nùvú ɔ ka nɔ dó xomɛsin n’i. Sinsɛn nùvú lɛ nɔ kplɔ́n linlin e ma ɖò Biblu mɛ ǎ é mɛ. Ðè lɛ ɖò ye mɛ wɛ nyí adingbànnúkplɔnmɛ dó Mawu kpo mɛkúkú lɛ kpo wu. Amɔ̌ Jehovah jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni tuùn nugbǒ ɔ dó emi wu.—Xà Ézékiel 18:4; 1 Timɔtée 2:3-5.
2. Etɛ ka ɖò na jɛ dó sinsɛn lɛ wu wɛ?
Awǎjijɛ nú wɛ é nyí ɖɔ, sinsɛn e ɖɔ ɖɔ ye yí wǎn nú Mawu bo ka lɛ́ yí wǎn nú gbɛ̀ e Sataan nyí gǎn na ɔ lɛ sixu blɛ́ Mawu ǎ. (Jaki 4:4) Mawuxó dlɛn alɔ dó sinsɛn nùvú lɛ bǐ ɖi “Babilɔnu [Ðaxó] ɔ.” Toxo ɖaxó hwexónu tɔn e nɔ nyí Babilɔnu ɔ mɛ wɛ sinsɛn nùvú bɛ́sín hwenu e sìn vɔ gbɛ̀ ɖò Nɔwee hwenu ɔ gudo. Zaanɖé dìn ɔ, Mawu na sú kún sinsɛn e nɔ flú gbɛtɔ́ lɛ, bo nɔ doya nú ye lɛ é tɔn dó ɖò ajijimɛ.—Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
Wɛnɖagbe ɖevo ɖíe: Jehovah nɔ wɔn gbɛtɔ́ ayi ɖagbenɔ e ɖò sinsɛn nùvú vovo lɛ mɛ ɖò gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ ǎ. É ɖò mɛ mɔhunkɔtɔn lɛ dɔn ɖó kpɔ́ gbɔn nugbǒ ɔ kpinkplɔn ye gblamɛ wɛ.—Xà Mika 4:2, 5.
3. Etɛ gbɛtɔ́ ayi ɖagbenɔ lɛ ka ɖó na wà?
Jehovah nɔ kpé nukún dó mɛ e jló na tuùn nugbǒ ɔ bo wà nǔ ɖagbe lɛ wu. É ɖò ye kplɔ́ wɛ ɖɔ ye ni tɔ́n sín sinsɛn nùvú mɛ. Mɛ e yí wǎn nú Mawu lɛ nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na ɖyɔ gbɛ̀ zinzan yetɔn bo na nyɔ́ nukún tɔn mɛ.—Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 18:4.
Hwenu e gbɛtɔ́ ayi ɖagbenɔ lɛ sè wɛnɖagbe ɔ ɖò mɛsɛ́dó lɛ nu ɖò xwè kanweko nukɔn tɔn ɔ mɛ ɔ, ye yí i kpo xomɛhunhun kpo. Ye kplɔ́n gbɛ̀ zinzan alɔkpa yɔyɔ̌ ɖevo sín Jehovah gɔ́n, gbɛ̀ zinzan e nɔ hɛn awǎjijɛ wá hugǎn bo sɔgbe kpo linlin e wu mǐ ɖò gbɛ̀ ɔ kpo lobo lɛ́ ɖó nukúnɖiɖo. Kpɔ́ndéwú ɖagbe wɛ ye nyí nú mǐ ɖò égbé ɖó ye sɔ́ Jehovah ɖó tɛn nukɔn tɔn mɛ ɖò gbɛ̀ yetɔn mɛ bo xlɛ́ ɖɔ emi yí wɛnɖagbe ɔ.—Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 1:8, 9; 2:13.
Jehovah nɔ dó doo nú mɛ e jó sinsɛn nùvú dó bo wá ɖò sinsɛn ɛ ɖò kpɔ́ xá sinsɛn-blotɔ́ tɔn lɛ wɛ é. Enyi a sɔ ylɔ̌ Jehovah tɔn ɔ, a na nyí xɔ́ntɔn tɔn bo huzu hagbɛ̌ xwédo yɔyɔ̌ wanyiyinɔ sinsɛn-blotɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn lobo na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.—Xà Maki 10:29, 30; 2 Kolɛntinu lɛ 6:17, 18.
4. Nɛ̌ Mawu ka na hɛn awǎjijɛ wá fí bǐ gbɔn?
Hwɛɖonumɛ e ja sinsɛn nùvú jí ɔ nyí wɛnɖagbe ɖé. É na hɛn vivo wá nú gbɛ̀ ɔ bǐ sín ya dó nú mɛ sí. Sinsɛn nùvú sɔ́ na flú gbɛtɔ́ lɛ alǒ klán ye gbeɖé ǎ. Mɛ e ɖò gbɛ̀ lɛ bǐ na nɔ kpɔ́ bo sɛ̀n Mawu nugbǒ ɖokpo géé ɔ.—Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 18:20, 21; 21:3, 4.


text:
WEMATA 4
Mɛ̌ ka Nyí Jezu Klisu?
1, 2. (a) A tuùn mɛ nukúnɖeji ɖé sín nyikɔ kpowun ko xlɛ́ ɖɔ a tuùn mɛ ɔ ganji à? Tinmɛ. (b) Linlin tɛ lɛ mɛ lɛ ka nɔ ɖó dó Jezu wu?
GBƐTƆ́ nukúnɖeji gègě wɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ. A sixu tuùn mɛ nukúnɖeji ɖé sín nyikɔ. Amɔ̌, a tuùn nyikɔ mɛ nukúnɖeji ɖé tɔn kpowun ko xlɛ́ ɖɔ a tuùn i ganji ǎ. É ko xlɛ́ ɖɔ a tuùn nǔ lɛ bǐ dó gbɛzán tɔn kpo mɛ alɔkpa e é nyí tawun é kpo wu ǎ.
2 Jezu Klisu nɔ gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí é ɔ, xwè 2 000 mɔ̌ ko wá yì có, a sixu ko sè xó ɖé lɛ dó wutu tɔn. Amɔ̌, mɛ gègě tuùn mɛ alɔkpa e Jezu nyí tawun é ǎ. Mɛɖé lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ é nyí mɛ ɖagbe ɖé, mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖɔ gbeyiɖɔ ɖé wɛ n’i, có mɛ ɖevo lɛ ka lɛ́ ɖi nǔ ɖɔ é nyí Mawu. Etɛ hwɛ ka lin?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 12gɔ́ ɔ.
3. Etɛwu é ka nyí nǔ taji ɖɔ a ni tuùn Jehovah Mawu kpo Jezu Klisu kpo?
3 É nyí nǔ taji ɖɔ a ni tuùn nugbǒ ɔ dó Jezu wu. Etɛwu? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “Gbɛ̀ mavɔmavɔ ɔ wɛ nyí ɖɔ ye ni tuùn we, bo tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɖokpo e tíìn é, bo lɛ́ tuùn Jezu Klisu e a sɛ́dó gbɛ̀ ɔ mɛ é.” (Jaan 17:3) Nugbǒ ɔ, enyi a tuùn nugbǒ ɔ dó Jehovah kpo Jezu kpo wu ɔ, a sixu nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí. (Jaan 14:6) Gɔ́ na ɔ, nugbǒ ɔ tuùntuùn dó Jezu wu na d’alɔ we, ɖó é wɛ nyí kpɔ́ndéwú ɖagbe hugǎn e a na xwedó bo tuùn lee a na nɔ ayǐ xá mɛ ɖevo lɛ bo lɛ́ wà nǔ xá ye gbɔn é. (Jaan 13:34, 35) Ðò Wemata 1 mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n nugbǒ ɔ dó Mawu wu. Dìn ɔ, mǐ na kplɔ́n nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ dó Jezu wu é.
MǏ MƆ MƐSIYA Ɔ!
4. Etɛ ka nyí tinmɛ xókwin “Mɛsiya” ɔ kpo “Klisu” ɔ kpo tɔn?
4 Xwè mɔkpan jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɔ, Jehovah d’akpá ɖò Biblu mɛ ɖɔ emi na sɛ́ Mɛsiya, alǒ Klisu ɔ dó. Xókwin Ebléegbe tɔn wɛ “Mɛsiya” ɔ nyí, bɔ “Klisu” ɔ nyí xókwin Glɛkigbe tɔn. Tɛnmɛ-nyikɔ wè enɛ lɛ bǐ xlɛ́ ɖɔ Mawu ɖè Mɛsiya e sín akpá è dó é bo na sɔ́ ɛ ɖó tɛn bunɔ ɖé mɛ. Mɛsiya ɔ na bló bɔ Mawu sín akpá lɛ bǐ na jɛnu. Jezu sixu lɛ́ d’alɔ we dìn hwɛ̌. Amɔ̌, cobonu Jezu na jɔ ɔ, mɛ gègě ko kanbyɔ ɖɔ: ‘Mɛ̌ ka na nyí Mɛsiya ɔ?’
5. Ahwanvu Jezu tɔn lɛ ka ɖi ɖɔ é wɛ nyí Mɛsiya ɔ à?
5 Ahwanvu Jezu tɔn lɛ xò nǔ kpɔ́n cobo ɖi ɖɔ é wɛ nyí Mɛsiya e sín akpá è dó é ǎ. (Jaan 1:41) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Sinmɔ́ɔ Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Hwi wɛ nyí Klisu.” (Matie 16:16) Nɛ̌ mǐ ka sixu kudeji gbɔn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ?
6. Nɛ̌ Jehovah ka d’alɔ ayijlɔjlɔnɔ lɛ bɔ ye tuùn Mɛsiya ɔ gbɔn?
6 Xwè mɔkpan jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɔ, gbeyiɖɔ Mawu tɔn lɛ wlan nǔ e na d’alɔ bɔ è na tuùn Mɛsiya ɔ lɛ é gègě ɖ’ayǐ. Nɛ̌ enɛ ka na d’alɔ gbɔn? Mǐ ni ɖɔ ɖɔ è ɖɔ a ni yì kplá mɛ e a ma tuùn kpɔ́n ǎ é ɖé wá ɖò axijijɛ mɛ. Enyi mɛɖé jlɛ́ mɛ ɔ nú we ganji ɔ, mɛ ɔ mimɔ na bɔwǔ nú we. Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah zán gbeyiɖɔ tɔn lɛ, bɔ ye ɖɔ nǔ e Mɛsiya ɔ na wà lɛ é kpo nǔ e na jɛ dó wutu tɔn lɛ é kpo nú mǐ. Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ lɛ bǐ sín jijɛ d’alɔ ayijlɔjlɔnɔ lɛ bɔ ye tuùn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ.
7. Ðɔ nǔɖɔɖ’ayǐ e xlɛ́ ɖɔ Jezu nyí Mɛsiya ɔ é wè.
7 Nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ lɛ wè ɖíe. Nukɔntɔn ɔ: Xwè 700 jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn ɔ, Micée ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ è na jì Mɛsiya ɔ ɖò toxo kpɛví Bɛteleyɛmu tɔn mɛ. (Micée 5:1) Finɛ wɛ è jì Jezu ɖè nugbǒ! (Matie 2:1, 3-10) Wegɔ ɔ: Daniyɛli ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ Mɛsiya ɔ na jɛ wě ɖò xwè 29 H.M. (Daniyɛli 9:25) Nǔɖɔɖ’ayǐ e xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya e sín akpá è dó é wè kpowun nɛ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 13gɔ́ ɔ.
8, 9. Etɛ ka jɛ ɖò baptɛm Jezu tɔn hwenu bo xlɛ́ ɖɔ é wɛ nyí Mɛsiya ɔ?
8 Jehovah xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. É d’akpá ɖɔ emi na na wuntun ɖé Jaan Baptɛmublonumɛtɔ́ ɔ, b’ɛ na dó tuùn Mɛsiya ɔ. Hwenu e Jezu yì Jaan gɔ́n b’ɛ na bló baptɛm n’i ɖò Judɛ́ɛn Tɔ̀ ɔ mɛ ɖò xwè 29 H.M. é ɔ, Jaan mɔ wuntun enɛ. Biblu ɖɔ nǔ e jɛ é nú mǐ: “Ee é [bló baptɛm] n’i fó ɔ, Jezu tɔ́n sín tɔ̀ ɔ mɛ; tlolo ɔ, jinukúnsin kɛwun, bɔ [gbigbɔ] Mawu tɔn cí ahwannɛ́ ɖɔhun, bo wá jɛte dó jǐ tɔn. Tlolo ɔ, è sè gbè ɖé sín jixwé bɔ é ɖɔ: ‘Vǐ ce vívɛ́ná wɛ mɛ elɔ nyí; xomɛ nɔ hun mì dó wutu tɔn tlala.’” (Matie 3:16, 17) Hwenu e Jaan mɔ wuntun enɛ bo sè gbè enɛ é ɔ, é tuùn ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. (Jaan 1:32-34) Gbè nɛ gbè e Jehovah kɔn gbigbɔ tɔn dó jǐ tɔn é ɔ, Jezu huzu Mɛsiya ɔ. É wɛ nyí mɛ e Mawu sɔ́ b’ɛ na nyí Gǎn kpo Axɔsu kpo é.—Ezayíi 55:4.
9 Nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ, Jehovah ɖesunɔ sín xó, kpo wuntun e É na ɖò baptɛm Jezu tɔn hwenu lɛ é kpo xlɛ́ ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ. Amɔ̌, fitɛ Jezu ka gosin? Mɛ alɔkpa tɛ é ka nyí? Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ é.
FITƐ JEZU KA GOSIN?
10. Etɛ Biblu ka kplɔ́n mɛ dó gbɛzán Jezu tɔn e jɛ nukɔn nú ayikúngban jí wíwá tɔn é wu?
10 Biblu kplɔ́n mǐ ɖɔ Jezu nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé nú hwenu gègě cobo wá ayikúngban jí. Micée ɖɔ ɖɔ Mɛsiya ɔ ko tíìn “sín xóxó hwenu.” (Micée 5:1) Jezu ɖesu ɖɔ azɔn gègě ɖɔ emi ko nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé cobɔ è wá jì emi dó ayikúngban jí. (Xà Jaan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Jezu kpo Jehovah kpo tlɛ ko vɛ́ tawun cobɔ é wá ayikúngban jí.
11. Aniwu Jezu ka xɔ akwɛ nú Jehovah sɔmɔ̌?
11 Jezu xɔ akwɛ nú Jehovah tawun. Etɛwu? Ðó Mawu dá ɛ cobo dá nǔ ɖevo ɖebǔ alǒ mɛ ɖevo ɖebǔ. Enɛ wu wɛ è ylɔ Jezu ɖɔ ‘nukɔngbeví nùɖíɖó lɛ bǐ tɔn.’ * (Kolosinu lɛ 1:15) Jezu lɛ́ xɔ akwɛ nú Jehovah, ɖó éɖokponɔ wɛ Jehovah dá tlɔlɔ. Enɛ wu wɛ è nɔ ylɔ ɛ ɖɔ “Vǐɖokponɔ.” (Jaan 3:16) Jezu ɖokponɔ wɛ Jehovah lɛ́ zán dó dá nǔ e kpò lɛ é bǐ. (Kolosinu lɛ 1:16) Jezu ɖokpo wɛ è lɛ́ ylɔ ɖɔ “xó ɔ,” ɖó Jehovah zán ɛ dó dó wɛn nú wɛnsagun lɛ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo, bo lɛ́ zán ɛ dó tinmɛ alixlɛ́mɛ tɔn lɛ nú ye.—Jaan 1:14.
12. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Jezu kpo Mawu kpo kún nyí mɛ ɖokpo ɔ ó?
12 Mɛɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ Jezu kpo Mawu kpo nyí mɛ ɖokpo ɔ. Amɔ̌, Biblu kplɔ́n enɛ mɛ ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ è dá Jezu, enɛ xlɛ́ ɖɔ Jezu ɖó bǐbɛ̌. Amɔ̌ Jehovah e dá nǔ lɛ bǐ é ɖó bǐbɛ̌ ǎ. (Ðɛhan 90:2) Ðó Jezu nyí Mawu Ví wutu ɔ, é lin gbeɖé ɖɔ emi na tɛnkpɔn bo nyí Mawu ǎ. Biblu kplɔ́n mɛ nyì wɛn ɖɔ Tɔ́ ɔ hugǎn Vǐ ɔ. (Xà Jaan 14:28; 1 Kɔlɛntinu lɛ 11:3.) Jehovah ɖokponɔ wɛ nyí “Mawu Nǔbǐwukpétɔ́.” (Bǐbɛ̌mɛ 17:1) É wɛ nyí mɛ e hugǎn mɛ lɛ bǐ bo lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn hú mɛ lɛ bǐ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 14gɔ́ ɔ.
13. Etɛwu Biblu ka ɖɔ ɖɔ Jezu nyí “akpajlɛ Mawu e è ma nɔ mɔ ǎ ɔ tɔn”?
13 Jehovah kpo Vǐ tɔn Jezu kpo w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ alɔ ɖò alɔ mɛ nú xwè liva mɔkpan cobɔ è wá dá jinukúnsin kpo ayikúngban kpo. Ye na ko yí wǎn nú yeɖée ɖesu! (Jaan 3:35; 14:31) Jezu nɔ xwedó tɔ́ tɔn sín jijɔ lɛ kaka bɔ Biblu ylɔ ɛ ɖɔ “akpajlɛ Mawu e è ma nɔ mɔ ǎ ɔ tɔn.”—Kolosinu lɛ 1:15.
14. Nɛ̌ è ka jì Vǐ xɔ akwɛ Jehovah tɔn gbɛtɔ́ ɖé ɖɔhun gbɔn?
14 Vǐ xɔ akwɛ Jehovah tɔn ɖesunɔ sɔ́ jlǒ dó gosin jixwé bɔ è wá jì i dó ayikúngban jí gbɛtɔ́ ɖé ɖɔhun. Nɛ̌ enɛ ka sixu nyɔ́ bló gbɔn? Jehovah bló nùjiwǔ ɖé bo sɔ́ Vǐ tɔn sín gbɛ̀ dó nyɔnu ɖò alɔji Mali sín adɔgo mɛ. Ali enɛ nu ɔ, gbɛtɔ́ ɖě nyí tɔ́ nú Jezu ǎ. Enɛ wu ɔ, Mali jì vǐ maɖóblɔ̌ ɖé bo sun nyǐ i ɖɔ Jezu.—Luki 1:30-35.
MƐ ALƆKPA TƐ JEZU KA NYÍ?
15. Nɛ̌ a ka sixu tuùn Jehovah d’eji gbɔn?
15 A hɛn ɔ, a na kplɔ́n nǔ gègě dó Jezu, gbɛzinzan tɔn kpo jijɔ tɔn lɛ kpo wu gbɔn wema Biblu tɔn Matie, Maki, Luki kpo Jaan kpo xixa gblamɛ. È nɔ ylɔ wema enɛ lɛ ɖɔ Wɛnɖagbe-Wema lɛ. Ðó Jezu cí Tɔ́ tɔn ɖɔhun wutu ɔ, nǔ e a na xà dó wutu tɔn lɛ é na d’alɔ we bɔ a na lɛ́ tuùn Jehovah d’eji. Enɛ wu wɛ Jezu ɖɔ: “Mɛ e mɔ mì ɔ ko mɔ Tɔ́ ɔ.”—Jaan 14:9.
16. Etɛ Jezu ka kplɔ́n mɛ? Fitɛ nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ ka gosin?
16 Mɛ gègě nɔ ylɔ Jezu ɖɔ “Mɛ̌si.” (Jaan 1:38; 13:13) Nǔ taji hugǎn e é nɔ kplɔ́n mɛ lɛ é ɖokpo wɛ nyí “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín Wɛnɖagbe.” Etɛ ka nyí Axɔsuɖuto enɛ? Acɛkpikpa Mawu tɔn e na kp’acɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ jí sín jixwé, bo na hɛn nyɔna wá nú gbɛtɔ́ e nɔ setónú nú Mawu lɛ é wɛ. (Matie 4:23) Nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ lɛ é bǐ wɛ gosin Jehovah gɔ́n. Jezu ɖɔ: “Nyɛ wɛ ɖó nǔ e kplɔ́n mi wɛ un ɖè ɔ ǎ; Mawu e sɛ́ mì dó ɔ gɔ́n wɛ é gosin.” (Jaan 7:16) Jezu tuùn ɖɔ Jehovah jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni sè wɛnɖagbe e ɖɔ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na kp’acɛ dó gbɛ̀ ɔ bǐ jí é.
17. Fitɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n nǔ mɛ ɖè? Etɛwu é ka w’azɔ̌ syɛnsyɛn sɔmɔ̌ bá dó kplɔ́n nǔ mɛ ɖevo lɛ?
17 Fitɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n nǔ mɛ ɖè? Fí ɖebǔ e é mɔ mɛ ɖè é. É kplɔ́n nǔ mɛ ɖò toxo lɛ, gletoxo lɛ, axi lɛ kpo sinsɛnxɔ lɛ kpo mɛ; é lɛ́ kplɔ́n nǔ mɛ ɖò xwé mɛ lɛ tɔn gbè. É nɔ ɖó nukún ɖɔ ye ni wá emi gɔ́n ǎ. É nɔ yì ye gɔ́n hwɛhwɛ. (Maki 6:56; Luki 19:5, 6) Jezu nɔ w’azɔ̌ syɛnsyɛn, bo nɔ zán hwenu gègě kpo hlɔnhlɔn gègě kpo dó kplɔ́n nǔ mɛ lɛ. Etɛwu? Ðó é tuùn ɖɔ Mawu ba ɖɔ emi ni wà mɔ̌, bɔ é ka nɔ lɛ́ setónú nú Tɔ́ tɔn hwebǐnu. (Jaan 8:28, 29) Jezu nɔ lɛ́ ɖɔ Mawuxó ɖó gbɛtɔ́ lɛ sín nǔ nɔ blawu n’i. (Xà Matie 9:35, 36.) É sixu ko mɔ ɖɔ sinsɛngán lɛ kún nɔ kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ dó Mawu kpo Axɔsuɖuto tɔn kpo wu ó. Enɛ wu ɔ, é jló na d’alɔ mɛ gègě lee é sixu nyɔ́ bló gbɔn é bɔ ye na sè wɛnɖagbe ɔ.
18. Jijɔ Jezu tɔn tɛ lɛ a ka yí wǎn na hugǎn?
18 Jezu nyí mɛɖé bo yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ bo nɔ lɛ́ keya nú ye. É nyí xomɛnyɔtɔ́, bo lɛ́ nyɔ́ kpɔ́jɛji bɔ è hɛn ɔ è na ɖɔ xó n’i faa. Yɔkpɔvu lɛ lɔ tlɛ nɔ ba na nɔ kpɔ́ xá ɛ. (Maki 10:13-16) Jezu nɔ ɖè mɛɖé ɖó vo ɖò mɛɖé mɛ ǎ. É gbɛ́ wǎn nú mɛtítáfú kpo hwɛagɔɖiɖɔ kpo. (Matie 21:12, 13) Hwenu e nyɔnu lɛ ma ɖó acɛ kaka ɖé ǎ, bɔ è ma nɔ lɛ́ ɖó sísí nú ye ǎ é wɛ Jezu nɔ gbɛ̀ ɖè. Amɔ̌, Jezu nɔ wà nǔ xá nyɔnu lɛ kpo sísí kpo hwebǐnu bo nɔ lɛ́ wlí yɛ̌yi nú ye. (Jaan 4:9, 27) Jezu nɔ lɛ́ sɔ́ éɖée hwe tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é klɔ́ afɔ nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ ɖò gbadanu ɖokpo; nǔ enɛ ɔ, mɛsɛntɔ́ ɖé wɛ ka ɖó na bló.—Jaan 13:2-5, 12-17.
19. Kpɔ́ndéwú tɛ ka xlɛ́ ɖɔ Jezu tuùn nǔ e sín hudo gbɛtɔ́ lɛ ɖó tawun é, bo jló na d’alɔ ye?
19 Jezu tuùn nǔ e sín hudo gbɛtɔ́ lɛ ɖó tawun é, bo jló na d’alɔ ye. Enɛ jɛ wě hwenu e é zán hlɔnhlɔn Mawu tɔn dó gbɔ azɔn nú gbɛtɔ́ lɛ é. (Matie 14:14) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nya gudunɔ ɖé wá Jezu gɔ́n bo ɖɔ: “Nú é jló we ɔ, a hɛn ɔ, a na gbɔ azɔn nú mì.” Wuvɛ̌ e mɔ wɛ nya enɛ ɖè é kpo ya e jì wɛ é ɖè é kpo byɔ lanmɛ nú Jezu. Nǔ tɔn blawu n’i bɔ é jló na d’alɔ ɛ. Enɛ wu ɔ, Jezu dlɛn alɔ tɔn bo ɖó nya ɔ wu bo ɖɔ: “Un jló, azɔn towe ni gbɔ.” Bɔ nya ɔ sín azɔn gbɔ! (Maki 1:40-42) Kpɔ́n lee é na ko cí nú nya enɛ é!
É NƆ GBEJI NÚ TƆ́ TƆN HWEBǏNU
20, 21. Nɛ̌ Jezu ka nyí kpɔ́ndéwú tónúsíse nú Mawu tɔn ɖagbe hugǎn ɔ gbɔn?
20 Jezu wɛ nyí kpɔ́ndéwú tónúsíse nú Mawu tɔn ɖagbe hugǎn ɔ. Nǔ ɖebǔ na bo jɛ, alǒ kɛntɔ́ tɔn lɛ na bo wà nǔ ɖebǔ n’i ɔ, é nɔ nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jezu hu hwɛ hwenu e Satáan tɛ́n ɛ kpɔ́n é ǎ. (Matie 4:1-11) Jezu sín hɛnnumɔ ɖé lɛ ɖi nǔ ɖɔ é nyí Mɛsiya ɔ ǎ, bɔ ye ɖɔ: “Ta tɔn mɛ kún sɔ́ sɔgbe ó,” é ɖò mɔ̌ có, Jezu ɖó Mawu sín azɔ̌ wiwa te ǎ. (Maki 3:21) Hwenu e kɛntɔ́ Jezu tɔn lɛ xò daka wutu tɔn é ɔ, é nɔ gbeji nú Mawu, bo tlɛ tɛnkpɔn na ba hlɔn gbeɖé ǎ.—1 Piyɛ́ɛ 2:21-23.
21 Hwenu e è tlɛ ɖò daka xò Jezu wu wɛ bo na hu i é ɔ, é nɔ gbeji nú Jehovah. (Xà Filipunu lɛ 2:8.) Kpɔ́n nǔ ɖěɖee nu é ɖó na ko dɛ ɖè gbè e gbè é kú é é. È wlí i, kúnnuagɔɖetɔ́ lɛ dóhwɛ ɛ ɖɔ é nyla nu dó Mawu wu, hwɛɖɔtɔ́ ahizinɔ lɛ ɖó kúhwɛ́ n’i, mɛ lɛ ko è bɔ sɔja lɛ doya n’i bo xwè è dó atín wu. Hwenu e é ja kúkú gbé é ɔ, é súxó bo ɖɔ: “Nǔ bǐ fó!” (Jaan 19:30) Jezu kú bɔ é ɖó azǎn atɔn gudo é ɔ, Jehovah fɔ́n ɛ bo na ɛ agbaza gbigbɔ tɔn. (1 Piyɛ́ɛ 3:18) Aklunɔzán gbla mɛ yɔywɛ ɖé gudo ɔ, Jezu lɛkɔ yì jixwé bo “jinjɔn ɖisixwé nú Mawu” lobo ɖò te nú Mawu na sɔ́ ɛ Axɔsu.—Eblée lɛ 10:12, 13.
22. Ðó Jezu nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn wutu ɔ, ali tɛ ka hun nú mǐ dìn?
22 Ðó Jezu nɔ gbeji nú Tɔ́ tɔn wutu ɔ, ali hun nú mǐ dìn bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí, lee Jehovah ko lin gbɔn é. Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee kú Jezu tɔn hun ali nú mǐ bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi gbɔn é jí.
^ akpá. 11 È nɔ ylɔ Jehovah ɖɔ Tɔ́ ɖó é wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ. (Ezayíi 64:7) È ylɔ Jezu ɖɔ Vǐ Mawu Tɔn ɖó Jehovah dá ɛ. Ðó hwɛjijɔ ɖokpo ɔ lɛ wutu ɔ, è nɔ ylɔ nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ɖevo lɛ kaka jɛ Adamu ɖesunɔ jí ɖɔ Mawu ví.—Luki 3:38.


text:
KPLÉ GBƐZÁN KPO SINSƐNZƆ́ KPO TƆN SÍN AZƆ̌WEMA Janvier 2017
Wema lɛ Xwíxwlémɛ
Atɔxwɛ kpo nugbǒ ɔ kpinkplɔn mɛ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu kpo sín nùxwlémɛ lɛ. Zǎn kpɔ́ndéwú e ɖò finɛ lɛ é dó sɔnǔ nú hwiɖesunɔ tɔn lɛ.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Jehovah Nɔ Kpé Nukún Dó Togun Tɔn Wu
Ði jonɔyitɔ́ ɖagbe ɖé ɖɔhun ɔ, Jehovah nɔ na nùɖuɖu gbigbɔ tɔn mǐ b’ɛ nɔ túnflá.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
“Axɔsu Ðokpo Na Tíìn, Bo Na Xwedó Hwɛjijɔ Dó Ðu Axɔsu”
Jezu, Axɔsu ɔ, nɔ ɖè mɛxo agun tɔn e nɔ kpé nukún dó lɛngbɔkpo ɔ wu lɛ é. Ye nɔ xlɛ́ ali lɛngbɔkpo ɔ bo nɔ lɛ́ fá kɔ n’i ɖò gbigbɔ lixo bo nɔ lɛ́ dó gbɔ n’i.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Nùɖiɖi Ezekiyasi Tɔn Hɛn Lè Wá
Asilíinu lɛ tɛnkpɔn bo na bló bonu Jwifu lɛ ni gɔn ahwan fun bo jó gbè, amɔ̌, Jehovah sɛ́ wɛnsagun tɔn dó b’ɛ jɛ ahwan Jeluzalɛmu jí.
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
‘Jehovah È, Hwi Wu Wɛ Un Ðeji Dó’
É ɖò taji ɖɔ mǐ ni ɖeji dó Jehovah wu ɖò táan ɖagbe lɛ kpo nyanya lɛ kpo mɛ. Nɛ̌ Ezekiyasi ka ɖeji dó Mawu wu gbɔn?
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Jehovah Nɔ Na Hlɔnhlɔn Mɛ E Nǔ Cikɔ Na É
Jǐ e hɔ̌n ma nɔ dó hlɔnhlɔn cobo nɔ yì ǎ é ɖè lee mǐ sixu ganjɛ hlɔnhlɔn e Mawu nɔ na mɛ é wu bo na kpó ɖò sinsɛn ɛ wɛ zɔn mǐ yì gbɔn é xlɛ́ ganji.
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Nɔ Flín Bo Nɔ Xoɖɛ Dó Klisanwun E Doya Na Wɛ È Ðè lɛ É Tamɛ
Nɛ̌ mǐ ka sixu xò ɖɛ dó d’alɔ Klisanwun ɖěɖee doya na wɛ è ɖè lɛ é gbɔn?
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Jehovah Wɛ Nyí Mawu E Gɔ́n Nǔɖɔɖ’ayǐ Nugbǒ ɔ Nɔ Gosin É
Jehovah gbɔn Ezayíi jí bo tinmɛ nǔ e na jɛ dó Babilɔnu jí é xwè 200 mɔ̌ jɛ nukɔn.


text:
KPLÉ GBƐZÁN KPO SINSƐNZƆ́ KPO TƆN SÍN AZƆ̌WEMA Février 2017
Wema lɛ Xwíxwlémɛ
Nùxwlémɛ lɛ dó Réveillez-vous! kpo nugbǒ ɔ kpinkplɔnmɛ dó fí e gbɛ̀ ɔ jɔ sín é kpo wu. Zǎn kpɔ́ndéwú e ɖò finɛ lɛ é dó sɔnǔ nú hwiɖesunɔ tɔn lɛ.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Tónúsíse nú Jehovah Nɔ Hɛn Nyɔna Gègě Wá
Wanyiyi sísɛ́ Jehovah b’ɛ xlɛ́ ali e mǐ ɖó na mlɛ́ é mǐ bonu mǐ na dó ɖu gbɛviví.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Klisu Jiya Dó Ta Mǐtɔn Mɛ
Kú Jezu tɔn na xósin nú jidómɛ Satáan tɔn e kúnkplá gbejininɔ Mawu sɛntɔ́ lɛ tɔn é.
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
D’alɔ Vǐ Towe lɛ Bonu Ye Ni Ðó Nùɖiɖi Jɔ Nùɖiɖi nú Gbɛɖotɔ́ Ɔ
Etɛ vǐ towe lɛ ka nɔ lin dó fí e gbɛ̀ ɔ jɔ sín é wu? Nɛ̌ a ka sixu d’alɔ ye bonu ye na ɖi nǔ ɖɔ Jehovah wɛ nyí Gbɛɖotɔ́ ɔ gbɔn?
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
‘Jla Xwè E Mɛ Jehovah Na Jɔwu Mɛ É Sín Wɛn’
Xwè e mɛ Mawu Mavɔmavɔ na jɔwu mɛ dó é ɔ, xwè jɔnwun lě ɖé wɛ à? Nɛ̌ táan enɛ ka cá kàn xá Axɔsuɖuto ɔ sín wɛnɖagbejlajlazɔ́ ɔ gbɔn?
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Zǎn Wema Jinjɔn Biblu Jí lɛ kpo Nùnywɛ Kpo
Azɔ̌ syɛnsyɛn kpo akwɛ gègě kpo wɛ é nɔ byɔ cobɔ è nɔ zǐn wema lɛ bo nɔ sɛ́dó agun lɛ mɛ ɖò gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ. Nɔ ɖó ayi te hwenu e a ɖò wema sɔ́ nú mɛ ɖevo lɛ wɛ é.
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ
Jinukúnsin Yɔyɔ̌ kpo Ayikúngban Yɔyɔ̌ kpo Na Hɛn Awǎjijɛ Wá
“Jinukúnsin yɔyɔ̌ kpo ayikúngban yɔyɔ̌ kpo” e sín akpá e Mawu dó é ɔ, tinmɛ tɛ é ka ɖó nú mǐ ɖò égbé?
KLISANWUN GBƐ̀ ZINZAN
Nǔ E Ðó Nukún Wɛ Mi Ðè ɔ Ni Dó Xomɛhunhun nú Mi
Nukúnɖiɖo cí gandotɔnu ɖé ɖɔhun. Tamɛ linlin dó akpá e Mawu dó ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é jí nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ hɛn awǎjijɛ mǐtɔn kpo gbejininɔ mǐtɔn kpo wu ɖò awě tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ hwenu.


text:
Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ É 10 Sín Xósin
Mɔ wěɖexámɛ ɖagbe e na d’alɔ we bɔ gbɛ̀ towe na kpa we lɛ é.
NÙKANBYƆ 1
Mɛ Alɔkpa Tɛ Un ka Nyí?
Nǔ e nyí nùjɔnǔ nú we lɛ é, nǔwukpikpé towe lɛ, dogbó towe lɛ, kpo nǔ e gbé nya wɛ a ɖè lɛ é kpo tuùntuùn na d’alɔ we bɔ a na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn, hwenu e è ɖò kɔ gbidi nú we wɛ é.
NÙKANBYƆ 2
Aniwu Lee Un Cí É ka Nɔ Vɛ́ Adɔ̌ Mì Sɔmɔ̌?
Nǔ e a mɔ ɖò nùkpɛ́n ɔ mɛ é ɖó akpɔ̀ nú we wɛ à? Nǔ e sɔgbe é tɛ lɛ a ka sixu wà?
NÙKANBYƆ 3
Nɛ̌ Un ka Sixu Nɔ Ðɔ Xó nú Mɛjitɔ́ Ce lɛ Gbɔn?
Wlɛnwín elɔ lɛ sixu zɔ́n bɔ xóɖɔɖókpɔ́ xá mɛjitɔ́ towe lɛ na nɔ bɔwǔ nú we.
NÙKANBYƆ 4
Nɛ̌ Un ka Sixu Jla Nùwanyido Ce lɛ Ðó Gbɔn?
É lín oo, é yá oo, a na wà nǔ nyì dò; mɛ bǐ tlɛ wɛ lɔ. Amɔ̌, enɛ gudo ɔ ka ló?
NÙKANBYƆ 5
Enyi È Ðò Nǔɖɔ Ba Mì Wɛ Ðò Azɔ̌mɛ ɔ ka Ló?
A hwedo nǔ wu bǐ ǎ. A sixu ɖu ɖò nǔɖɔbamɛtɔ́ ɖé jí akpotokwín mɛvo.
NÙKANBYƆ 6
Nɛ̌ Un ka Sixu Xógló Gbɛ̌ Ce lɛ Gbɔn?
Nǔ e sɔgbe bɔ a tuùn é jí kúkú dó sixu vɛwǔ.
NÙKANBYƆ 7
Nú È Gbidi Kɔ nú Mì Bá Ðóxó Xá Mì ɔ, Tɛ Un ka Na Wà?
Mɛ winnyawinnya ɖěɖee jó gbè lɛ é ɔ, kpɔ́n nǔ e é jì nú ye é ɖé lɛ.
NÙKANBYƆ 8
Etɛ Na Tuùn Dó Xóɖóxámɛ Gannugánnú Wu?
Mɛ winnyawinnya lɛ wɛ nǔ enɛ nɔ gbò tawun. Nɛ̌ a ka sixu ɖu ɖ’eji gbɔn?
NÙKANBYƆ 9
Un Ðó Na Ði Nǔ Ðɔ Nǔ lɛ Jɔ nú Yeɖée Wɛ À?
Tinmɛ ɖětɛ ka xwè ali hugǎn?
NÙKANBYƆ 10
Nɛ̌ Biblu ka Sixu D’alɔ Mì Gbɔn?
Mɛ gègě nɔ ɖɔ ɖɔ xɛxó kpo xógbló kpo kɛɖɛ wɛ gɔ́ Biblu mɛ, ɖɔ é ko cá, alǒ ɖɔ é vɛwǔ dín bɔ è na mɔ nukúnnú jɛ mɛ. Adingban sésé ka wɛ.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 12
Nɛ̌ Azɔ̌ Yɛhwexóɖiɖɔ Axɔsuɖuta ɔ Tɔn Mǐtɔn ka Nyí Tuto Blona Gbɔn?
Azǎn klewun ɖé jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn ɔ, é ɖɔ jí: “È na jla [Axɔsuɖuto] Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bonu é na nyí kúnnuɖiɖe nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ. Enɛ ɔ gudo ɔ, gbɛ̀ ɔ na vɔ.” (Matie 24:14) Amɔ̌, nɛ̌ è ka na wà azɔ̌ yɛhwexóɖiɖɔ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ tɔn elɔ yí fó gbɔn? Gbɔn afɔdomɛ e Jezu sɔ́ ɖ’ayǐ nú mǐ hwenu e é ɖò ayikúngban jí ɔ xwixwedó gblamɛ wɛ.
Mǐ nɔ tɛnkpɔn bo nɔ yì gbɛtɔ́ lɛ gɔ́n ɖò xwé yetɔn lɛ gbè. Jezu kplɔ́n azɔ̌ ahwanvu tɔn lɛ bonu ye na jla wɛnɖagbe ɔ sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè. (Matie 10:11-13; Mɛsɛ́dó 5:42; 20:20) È ɖè ayikúngban tawun e jí wɛnɖagbejlatɔ́ xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn enɛ lɛ na ɖɔ yɛhwexó ɖè ɔ nú ye. (Matie 10:5, 6; 2 Kolɛntinu lɛ 10:13) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, è bló tuto nú azɔ̌ yɛhwexóɖiɖɔ tɔn mǐtɔn ganji ɖò égbé, bo ɖè ayikúngban e jí agun ɖokpo ɖokpo na wà azɔ̌ ɖè ɔ n’i. Enɛ ɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ xwedó gbeɖiɖe Jezu tɔn e ɖɔ “mǐ ni jla togun ɔ bǐ, bo ɖekúnnu” ganji ɔ.
Mǐ nɔ dó gǎn bo nɔ yì gbɛtɔ́ lɛ gɔ́n ɖò fí ɖebǔ e è sixu mɔ ye ɖè é. Jezu lɛ́ jó xlɛ̌ nyì ayǐ nú mǐ, bo nɔ ɖɔ yɛhwexó nú gbɛtɔ́ lɛ ɖò agbawungba, ɖi xutó kabǐ ɖò sɛ́tɔ̀ e nu mɛ gègě nɔ wá ɔ. (Maki 4:1; Jaan 4:5-15) Mǐ lɔmɔ̌ nɔ ɖɔ xó nú gbɛtɔ́ lɛ dó Biblu wu ɖò fí ɖebǔ e mǐ kpéwú ɖè é
A ka tuùn mɛɖé, bo jló na má wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɔ tɔn xá kpo nǔ e wɛn enɛ ɔ na hɛn wá nú ye ɖò sɔ ɔ kpo à? Ma hɛn wɛn nukúnɖiɖo tɔn elɔ nú hwiɖokpo ó. Yawǔ má ɛ xá ye lee a kpéwú gbɔn ɔ!
“Wɛnɖagbe” tɛ mǐ ka ɖó na jla?
Nɛ̌ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ka nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn dó ɖɔ yɛhwexó ɔ gbɔn?


text:
AKPÁXWÉ 9
Hwetɛnu Palaɖisi ka Na Wá?
Hunnyahunnya e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é xlɛ́ ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu tɔn na wá zaanɖé. Luki 21:10, 11; 2 Timɔtée 3:1-5
Biblu ko ɖɔ nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò égbé lɛ é gègě ɖ’ayǐ. É ɖɔ ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ na yí wǎn nú akwɛ, na nɔ vɛtoli nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ, na nɔ nylahun, bo na nɔ yí wǎn nú gbɛɖuɖu.
Ayikúngban danwǔ, ahwan, nùɖuɖuhwedomɛ, kpo jɛmɛji kpo na tíìn. Nǔ enɛ lɛ ɖò jijɛ wɛ dìn.
Gɔ́ na ɔ, Jezu ɖɔ è na jla Axɔsuɖuto ɔ sín wɛnɖagbe gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí.—Matie 24:14.
Axɔsuɖuto ɔ na ɖè nǔnyanyawiwa bǐ sín. 2 Piyɛ́ɛ 3:13
Jehovah na sú kún dó nú mɛ nyanya lɛ zaanɖé.
È na sú kún dó nú Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo.
Mɛ e ɖótó Mawu lɛ é na nɔ gbɛ̀ ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ e mɛ nǔjlɔjlɔwiwa ɖè é ɖé mɛ, finɛ ɔ, xɛsi sɔ́ na ɖè ǎ, bɔ gbɛtɔ́ lɛ na ɖeji dó yeɖée wu lobo lɛ́ yí wǎn nú yeɖée.


text:
“Mawuxó ɔ . . . Ðó Hlɔnhlɔn”
“Mawuxó ɔ ɖò gbɛ̀, bo ɖó hlɔnhlɔn.”—EBL. 4:12.
1. Etɛwu é ka ɖò wɛn ɖɔ Xó Mawu tɔn ɖó hlɔnhlɔn? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)
ÐÓ MǏ nyí togun Jehovah tɔn wutu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ mǐ tuùn ɖɔ Xó tɔn e nyí wɛn ɖé nú gbɛtɔ́ lɛ é “ɖò gbɛ̀, bo ɖó hlɔnhlɔn.” (Ebl. 4:12) Gègě mǐtɔn nyí kúnnuɖenú e ɖò gbɛ̀ é ɖɔ Biblu ɖó hlɔnhlɔn bo nɔ huzu gbɛzán mɛtɔn. Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn ɖé lɛ kpo ko nyí ajotɔ́, kannumɔ nú gěe alǒ nùblibliwatɔ́ ɖ’ayǐ. Ye mɛ ɖevo lɛ ɖó gbɛmɛ fí sín nǔ lɛ ɖó bǎ ɖé mɛ, amɔ̌, ye mɔ ɖɔ nùɖé hwe dó gbɛzán emitɔn. (Nùt. 2:3-11) Hwɛhwɛ ɔ, mɛ ɖěɖee é cí ɖɔ gbɛ̀ ko bú nu dó lɛ é nɔ wá mɔ gbɛ̀ li ɔ gbɔn hlɔnhlɔn e Biblu ɖó bo nɔ huzu mɛ é gblamɛ. Vlafo a sixu ko xà xota ɖebɔdoɖewu e nɔ nyí “Biblu Nɔ Huzu Gbɛzán Mɛtɔn” é ɖé lɛ ɖò Atɔxwɛ mɛ, bo ɖu lè huzuhuzu e mɛ lɛ bló é tɔn. A sixu ko mɔ ɖɔ Klisanwun enɛ lɛ ko yí nugbǒ ɔ có, ye ka kpó ɖò nukɔn yì wɛ ɖò gbigbɔ lixo kpo alɔdo Mawuxówema ɔ tɔn kpo.
2. Nɛ̌ Xó Mawu tɔn ka ɖó hlɔnhlɔn ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ gbɔn?
2 É ka ɖó na kpaca mǐ ɖɔ mɛ e ɖò gbɛ̀ égbé lɛ é gègě bló huzuhuzu nukúnɖeji lɛ, ɖó Xó Mawu tɔn kplɔnkplɔn wu wɛ à? Eǒ! Nǔ enɛ flín mǐ nɔví mǐtɔn xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn ɖěɖee ɖó nukúnɖiɖo jixwé tɔn lɛ é. (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 6:9-11.) Ee mɛsɛ́dó Pɔlu slɛ́ gbɛtɔ́ ɖěɖee ma na ɖu gǔ Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn ǎ lɛ é gudo é ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Nǔ e mɛɖé lɛ ɖò mi mɛ, bo ko nyí ɖ’ayǐ ɔ nɛ.” Amɔ̌, Mawuxówema ɔ kpo gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn kpo ko d’alɔ ye bɔ ye ko huzu. Ye ko yí nugbǒ ɔ có, ye mɛ ɖé lɛ ka ɖó na lɛ́ bló huzuhuzu ɖevo lɛ. Biblu ɖɔ xó dó Klisanwun yí ami dó ɖè xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn ɖé wu, bɔ è ɖè è sín agun mɛ; nukɔnmɛ ɔ, è lɛ́ wá yí i d’emɛ. (1 Kɔ. 5:1-5; 2 Kɔ. 2:5-8) É dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ sè tagba vovo e nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ ko ɖí xwi xá, bo ɖu ɖ’eji gbɔn Xó Mawu tɔn gblamɛ é à cé?
3. Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?
3 Ðó Xó Mawu tɔn nyí azɔwanú hlɔnhlɔnnɔ ɖé bo ka ɖò así mǐtɔn wutu ɔ, mǐ jló tawun bo na zán ɖò ali ɖagbe hugǎn ɔ nu. (2 Tim. 2:15) Ðò xota elɔ mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee mǐ sixu jó Xó Mawu tɔn dó bɔ é na ɖè hlɔnhlɔn tɔn tɔ́n bǐ mlɛ́mlɛ́ gbɔn (1) ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ é, (2) hwenu e mǐ ɖò alɔ ɖó ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ wɛ é kpo (3) hwenu e mǐ ɖò nǔ kplɔ́n mɛ wɛ sín ataa jí é kpo wu. Nùflínmɛ enɛ lɛ na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖè wanyiyi kpo nùsumɛnukúnmɛ kpo xlɛ́ Tɔ́ wanyiyinɔ mǐtɔn jixwé tɔn e nɔ kplɔ́n mǐ nú lè mǐtɔn é.—Eza. 48:17.
ÐÒ GBƐZÁN MǏTƆN MƐ
4. (a) Enyi Xó Mawu tɔn na w’azɔ̌ ɖò mǐ wu ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà? (b) Nɛ̌ a ka nɔ mɔ hwenu nú Biblu xixa gbɔn?
4 Enyi Xó Mawu tɔn na w’azɔ̌ ɖò mǐ wu ɔ, mǐ ɖó na nɔ xà ɖò gbesisɔmɛ, enyi é nyɔ́ bló ɔ, mǐ na nɔ xà ayihɔngbe ayihɔngbe. (Joz. 1:8) É ɖò wɛn ɖɔ alɔnu gègě mǐtɔn tɔn nɔ ján. Amɔ̌, mǐ sixu lɔn nú nǔ ɖebǔ kaka jɛ azɔ̌ taji lɛ jí, bonu ye na jɛ aca Biblu xixa tɔn mǐtɔn mɛ ǎ. (Xà Efɛzinu lɛ 5:15, 16.) Mɛ Jehovah tɔn lɛ gègě tɛ́n kpɔ́n bo ba hwenu, bo nɔ xà Biblu ayihɔngbe ayihɔngbe, é sixu nyí ɖò ayitéhɔnnu, alǒ ɖò zǎnmɛ kabǐ ɖò hweɖenu ɖò avla wè enɛ lɛ mɛ. Lee nǔ cí nú ɖɛhanwlantɔ́ ɔ é wɛ é nɔ cí nú ye; é wlan ɖɔ: “Un yí wǎn nú sɛ́n towe lóóo. É wu wɛ un nɔ lin tamɛ dó hwebǐnu.”—Ðɛh. 119:97.
5, 6. (a) Etɛwu tamɛ linlin ka ɖò taji? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu lin tamɛ kpɔ́n ganji gbɔn? (c) Nɛ̌ hwiɖesunɔ ka ko ɖu lè Xó Mawu tɔn xixa kpo tamɛ linlin d’eji tɔn kpo gbɔn?
5 Gbɔn vo nú Biblu xixa ɔ, é lɛ́ nyí nǔ taji ɖɔ mǐ ni lin tamɛ dó nǔ e mǐ xà é jí. (Ðɛh. 1:1-3) Enɛ kɛɖɛ jɛn na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na kpéwú bo zán nùnywɛ ma ɖó dogbó e ɖ’emɛ lɛ é ganji. Wema mɛ xà Xó Mawu tɔn ɖè wɛ mǐ ɖè à, alǒ tablɛti kabǐ nǔ mɔhun lɛ jí wɛ à, nǔ e gbé mǐ ɖó na nya é wɛ nyí ɖɔ mǐ na ɖè xó e ɖ’emɛ é sín xò tɔn mɛ bo sɔ́ dó ayi mǐtɔn mɛ.
6 Nɛ̌ mǐ ka sixu lin tamɛ kpɔ́n ganji gbɔn? Mɛ gègě mɔ ɖɔ é nyɔ́ ɖɔ è ni yì agbɔ̌n jí kpɛɖé ɖò akpáxwé Biblu tɔn ɖé xixa gudo, bo kàn nǔ lehun lɛ byɔ: ‘Etɛ nǔ elɔ ka kplɔ́n mì dó Jehovah wu? Ali tɛ lɛ nu un ka ko ɖò nugbodòdó e ɖò akpáxwé Mawuxó ɔ tɔn elɔ mɛ lɛ é zán ɖè wɛ? Fitɛ lɛ wɛ un ka sixu jla nyiɖée ɖó ɖè?’ Enyi mǐ nɔ xoɖɛ bo nɔ lin tamɛ dó Xó Mawu tɔn jí ɔ, enɛ na sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ na zán wěɖexámɛ tɔn lɛ hugǎn. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ na jó è dó bɔ é na ɖè hlɔnhlɔn tɔn tɔ́n hugǎn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ.—2 Kɔ. 10:4, 5.
ÐÒ SINSƐNZƆ́ Ɔ MƐ
7. Nɛ̌ mǐ ka ɖó na zán Xó Mawu tɔn ganji gbɔn ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ?
7 Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na zán Xó Mawu tɔn ganji ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ? Nǔ nukɔntɔn ɔ wɛ nyí ɖɔ mǐ ni zán faà hwenu e mǐ ɖò Mawuxó ɖɔ wɛ, bo lɛ́ ɖò nǔ kplɔ́n mɛ wɛ é. Nɔví sunnu ɖokpo ɖɔ xó dó enɛ wu gbɔn lě: “Enyi a ɖò wɛnɖagbe jla wɛ xá Jehovah ɖesu sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè ɔ, a na nɔ ɖɔ xó lɛ bǐ kpowun wɛ à alǒ a na nɔ jó è dó bɔ é na nɔ ɖɔ xó?” Xó e ɖɔ wɛ é ɖè é wɛ nyí ɖɔ: Enyi mǐ xà nǔ sín Xó Mawu tɔn mɛ tlɔlɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ hǔn, mǐ ɖò Jehovah jó dó wɛ bɔ é ɖò xó ɖɔ nú xwétɔ́ ɔ wɛ nɛ. Wemafɔ Biblu tɔn e è xwè sɔ bo ba é na ɖó hlɔnhlɔn hú xó ɖebǔ e mǐ sixu ɖɔ é. (1 Tɛ. 2:13) Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Un ka nɔ zán ali e hun nú mì lɛ é bǐ dó má akpáxwé Xó Mawu tɔn tɔn ɖé xá mɛ e un nɔ hɛn wɛn ɔ yì jó na lɛ é à?’
8. Etɛwu mǐ ka ɖó na wà nǔ hú wemafɔ lɛ xixa nú mɛ lɛ kpowun hwenu e mǐ ɖò wɛnɖagbe jla wɛ é?
8 É ɖò wɛn ɖɔ wemafɔ Biblu tɔn lɛ xixa nú mɛ e mǐ ɖò xó ɖɔ ɖó kpɔ́ xá wɛ lɛ é kpowun kún ko kpé ó. Etɛwu? Ðó mɛ gègě tíìn bo ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kaka ɖé alǒ ɖebǔ dó Biblu jí ǎ. É nyí mɔ̌ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ, bo lɛ́ nyí mɔ̌ ɖò égbé. (Hlɔ. 10:2) Enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na lin ɖɔ enyi mǐ ko xà wemafɔ Biblu tɔn ɖé kpowun ɔ, mɛ lɛ na wlí xó e ɖ’emɛ é ǎ. Mǐ ɖó na zán hwenu dó ɖè akpáxwé ɖé lɛ sín wemafɔ ɔ mɛ, vlafo gbɔn xókwin taji lɛ vívɔ́ xà kpo mɔjɛmɛ yetɔn nina kpo gblamɛ. Mɔ̌ wiwa na d’alɔ hugǎn, bɔ wɛn e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ ɔ na byɔ linlin kpo ayi tóɖómǐtɔ́ lɛ tɔn kpo mɛ.—Xà Luki 24:32.
9. Nɛ̌ mǐ ka sixu xwlé wemafɔ lɛ mɛ ɖò ali e na zɔ́n bɔ è na ɖó sísí nú Biblu é nu gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.
9 É na lɛ́ nyɔ́ ɖɔ mǐ ni xwlé wemafɔ lɛ mɛ ɖò ali e na zɔ́n bɔ è na ɖó sísí nú Biblu é nu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu ɖɔ: “Mǐ ni kpɔ́n nǔ e Gbɛɖotɔ́ ɔ ɖɔ dó xó enɛ wu é.” Enyi mǐ ɖò xó ɖɔ xá mɛ e ma nyí Klisanwun ǎ é ɖé wɛ ɔ, mǐ sixu ɖɔ: “Ðǒ ayi nǔ e Nùwlanwlan Mímɛ́ lɛ ɖɔ nú mǐ é wu.” Alǒ, enyi mǐ ɖò wɛnɖagbe jla mɛ e nyí wemasetɔ́ é ɖé wɛ ɔ, mǐ sixu kanbyɔ ɖɔ: “A ka ko sè lǒ hwexónu tɔn elɔ kpɔ́n à?” Nugbǒ ɔ, ɖó gbɛtɔ́ lɛ ɖokpo ɖokpo gbɔn vo nú yeɖée wutu ɔ, mǐ nɔ dó wɛn ɔ ye bɔ é nɔ sɔgbe kpo ninɔmɛ e mɛ ye ɖè é kpo.—1 Kɔ. 9:22, 23.
10. (a) Ðɔ nǔ e nɔví sunnu ɖé mɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ é. (b) Nɛ̌ a ka ko mɔ hlɔnhlɔn e Xó Mawu tɔn ɖó é ɖò sinsɛnzɔ́ towe mɛ gbɔn?
10 Mɛ gègě mɔ ɖɔ Xó Mawu tɔn xixa ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ sixu d’alɔ mɛ e jla wɛn ɔ wɛ ye ɖè lɛ é ɖò ali e è ma sixu jlɛ́ ǎ é nu. Ðǒ ayi kpɔ́ndéwú elɔ wu. Nɔví sunnu ɖé yì ba mɛxomɔ e ko nɔ xà xójlawema mǐtɔn lɛ sín xwè ɖé lɛ ɖíe é ɖé kpɔ́n. É hɛn ɔ, é na ko xwlé è Atɔxwɛ yaɖeyaɖe ɔ kpowun, amɔ̌, nɔví ɔ wá gbeta ɔ kɔn bo na xà wemafɔ e é mɔ ɖò xójlawema ɔ mɛ é ɖokpo nú dawe ɔ. É xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4, finɛ ɖɔ: “Tɔ́ nùblawukúnúmɛtɔ́ . . . e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é . . . nɔ dó gbɔ nú mǐ, ɖò wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ lɛ bǐ mɛ.” Xógbe enɛ lɛ sɔ́ akpàkpà xwétɔ́ ɔ kaka bɔ é byɔ nɔví sunnu ɔ ɖɔ é ni lɛ́ xà wemafɔ ɔ azɔn wegɔ ɔ. Dawe ɔ ɖɔ lee é kpo asì tɔn kpo ɖó hudo gbɔdónúmɛ tɔn gbɔn é, bɔ dìn ɔ, é ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖó jlǒ ɖò wɛn Biblu tɔn mɛ. A yí gbè ɖɔ Xó Mawu tɔn nɔ ɖè hlɔnhlɔn tɔn xlɛ́ ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ à cé?—Mɛ. 19:20.
HWENU E A ÐÒ NǓ KPLƆ́N MƐ WƐ SÍN ATAA JÍ É
11. Azɔ̌ tɛ nɔví sunnu e nɔ kplɔ́n nǔ mɛ sín ataa jí lɛ é ka ɖó?
11 Mǐ bǐ wɛ nɔ ɖu vivǐ kplé Klisanwun tɔn lɛ, kpléɖókpɔ́ lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ kpo yiyi tɔn. Jehovah sinsɛn wɛ nyí hwɛjijɔ nukɔntɔn e wu mǐ nɔ yì kplé lɛ é. Mǐ nɔ lɛ́ ɖu vivǐ nùkplɔnmɛ gbigbɔ tɔn e mǐ nɔ mɔ ɖò finɛ lɛ é tɔn tawun. Nɔví ɖěɖee nɔ ɖɔ xó sín ataa jí ɖò hwe enɛ lɛ nu lɛ é ɔ, wǔjɔmɛ ɖaxó wɛ ye ɖó. Bɔ ɖò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, ye ɖó na tuùn ɖɔ emi ɖó azɔ̌ ɖaxó ɖé. (Ja. 3:1) Ye ɖó na tɛ́n kpɔ́n bɔ hwebǐnu ɔ, nùkplɔnmɛ yetɔn lɛ na nɔ jinjɔn Xó Mawu tɔn jí ganji. Enyi è ɖè azɔ̌ nú we bonu a na kplɔ́n nǔ mɛ sín ataa jí ɔ, nɛ̌ a ka sixu jó Biblu dó bɔ é ɖè hlɔnhlɔn tɔn tɔ́n ɖò azɔ̌ towe hwenu gbɔn?
12. Nɛ̌ xóɖɔtɔ́ ɖé ka na tɛ́n kpɔ́n bɔ xóɖiɖɔ tɔn na jinjɔn Biblu jí gbɔn?
12 Tɛ́n kpɔ́n bonu xóɖiɖɔ towe ni junjɔn Mawuxówema ɔ jí. (Jaan 7:16) Etɛ enɛ ka byɔ? Nukɔntɔn ɔ, ma lɔn bonu xó e a na ɖɔ lɛ é, nùjlɛdonǔwu e a na na lɛ é alǒ lee a ɖò xó ɔ xwlé mɛ wɛ gbɔn é ni cyɔn yɛ wemafɔ Biblu tɔn e a na zán lɛ é jí alǒ ɖè ayi mɛ lɛ tɔn sín ye jí ó. Wegɔ ɔ, flín ɖɔ wemafɔ Biblu tɔn gègě xixa kpowun kún ko xlɛ́ ɖɔ è kplɔ́n nǔ mɛ sín Biblu mɛ ó. Nugbǒ ɔ, a sixu zán wemafɔ Biblu tɔn gègě bɔ ɖě ka na cí ayi tóɖówetɔ́ lɛ tɔn mɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, cyan wemafɔ taji e a na xà lɛ é ganji, bo xà ye ganji, tín ye mɛ, nǎ nùjlɛdonǔwu, bo xlɛ́ lee è na zán ye gbɔn é ganji. (Nɛɛ. 8:8) Enyi xóɖiɖɔ sín wema e tutoblonunu ɔ sɔnǔ na é ɖé jí wɛ xóɖiɖɔ towe junjɔn hǔn, kplɔ́n xóɖiɖɔ sín wema ɔ, kpo wemafɔ e ɖ’emɛ lɛ é kpo. Tɛ́n kpɔ́n bo mɔ nǔ jɛ kancica e ɖò xó e ɖò xóɖiɖɔ sín wema ɔ jí lɛ é kpo ee ɖò wemafɔ lɛ tɛntin é kpo mɛ. Enɛ gudo hǔn, cyan wemafɔ lɛ dó kplɔ́n nǔ taji e ɖò xóɖiɖɔ sín wema ɔ jí lɛ é mɛ. (A sixu mɔ alixlɛ́mɛ ɖagbe lɛ ɖò Mọaleyi sọn Wehọmẹ Lizọnyizọn Yẹwhehọluduta Tọn Mẹ, nùkplɔnkplɔn 21 jɛ 23.) Taji bǐ ɔ, xoɖɛ bo byɔ ɖɔ Jehovah ni d’alɔ we bonu a na ɖè linlin xɔ akwɛ e ɖò Xó tɔn mɛ lɛ é xlɛ́.—Xà Ɛsidlasi 7:10, nwt; Nùnywɛxó 3:13, 14.
13. (a) Nɛ̌ è ka zán wemafɔ Biblu tɔn lɛ ɖò kplé Klisanwun tɔn ɖé jí bɔ é wà ɖagbe nú nɔví nyɔnu ɖé gbɔn? (b) Nɛ̌ a ka ko ɖu lè nùkplɔnmɛ junjɔn Biblu jí e è nɔ xwlé mǐ ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí é tɔn gbɔn?
13 Nɔví nyɔnu ɖé nɔ nɔ Australie bɔ lee è zán wemafɔ lɛ gbɔn ɖò kplé Klisanwun tɔn ɖé jí é wà ɖagbe n’i tawun. Ninɔmɛ e mɛ è kplɔ́n ɛ bɔ é sù ɖè é nyla tawun có, é ka yí wɛn Biblu tɔn bo zé gbɛzán tɔn jó nú Jehovah. É ɖò mɔ̌ có, é vɛwǔ n’i bɔ é na yí gbè ɖɔ Jehovah yí wǎn nú emi. Amɔ̌, é wá yá é ɔ, é kudeji ɖɔ Mawu yí wǎn nú emi. Etɛ ka d’alɔ ɛ bɔ é mɔ mɔ̌? Huzuhuzu ɖé wá gbɛzán tɔn mɛ hwenu e é lin tamɛ dó wemafɔ Biblu tɔn e è zán ɖò kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ ɖokpo jí, bɔ é sɔ́ jlɛ́ dó wemafɔ Biblu tɔn ɖevo lɛ wu é. * È ka ko zán Xó Mawu tɔn ɖò kplé lɛ, kpléɖókpɔ́ lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ kpo jí, bɔ ye wà ɖagbe nú we gbɔn mɔ̌ kpɔ́n vlafo à?—Nɛɛ. 8:12.
14. Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ Xó Jehovah tɔn sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn?
14 Mǐ ɖó na dokú nú Jehovah ɖó Xó tɔn Biblu ɔ wu à cé? É nyí nǎ kɛɖɛ wɛ é na gbɛtɔ́ lɛ kpo wanyiyi kpo ǎ, loɔ, é lɛ́ ɖè akpá tɔn e ɖɔ ɖɔ é na nɔ ayǐ kaka sɔyi é. (1 Pi. 1:24, 25) É ɖò wɛn ɖɔ mǐ na xà Xó Mawu tɔn ɖò gbesisɔmɛ, na zán ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ, bo na lɛ́ zán dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ na xlɛ́ wanyiyi e mǐ ɖó nú dɔkun Mawu tɔn enɛ é kpo lee é sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é kpo, bɔ ɖò taji bǐ ɔ, enɛ na lɛ́ xlɛ́ wanyiyi e mǐ ɖó nú Dowatɔ́ tɔn Jehovah Mawu é kpo lee é sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é kpo.
^ akpá. 13 Kpɔ́n gbàví “ Huzuhuzu Ðé.”


text:
NUKPLƆNKPLƆN 18
Nɛ̌ Mǐ ka Nɔ D’alɔ Nɔví Mǐtɔn E Jí Adlà Jɛ lɛ É Gbɔn?
Enyi adlà j’ayǐ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ nɔ yawǔ bló tuto bo nɔ d’alɔ nɔví yetɔn e awě xò lɛ é. Gǎndido mɔhunkɔtɔn lɛ nɔ ɖè wanyiyi nùjɔnǔ tɔn e mǐ ɖó nú mǐɖee é xlɛ́. (Jaan 13:34, 35; 1 Jaan 3:17, 18) Ali tɛ lɛ nu mǐ ka nɔ d’alɔ ɖè?
Mǐ nɔ na akwɛ. Hwenu e adɔ ɖaxó ɖé tɔ́n ɖò Judee é ɔ, Klisanwun dòhwenu tɔn e ɖò Antyɔci lɛ é sɛ́ akwɛ dó bo dó d’alɔ nɔví gbigbɔ mɛ tɔn yetɔn lɛ. (Mɛsɛ́dó 11:27-30) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ sè ɖɔ adǎn ɖò nɔví mǐtɔn lɛ gbò wɛ ɖò fí ɖé ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ ɔ, mǐ nɔ sɛ́ nùnina lɛ dó gbɔn agun mǐtɔn jí bo na dó d’alɔ mɛ e ɖò hudo mɛ tawun lɛ é.
Mǐ nɔ lɛ́ d’alɔ ɖò ali ɖevo lɛ nu. Mɛxo agun tɔn e ɖò fí e adlà ɔ j’ayǐ ɖè lɛ é nɔ ba hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo mɔ, bo na mɔ ɖɔ ye mɛ ɖě kún sɔ́ ɖò fí e awòvínú ɖè é ó. Wěɖegbɛ́ alɔdómɛ tɔn ɖé sixu bló tuto nùɖuɖu, sìn ɖagbe, avɔ, fí e è na dɔ ɔ kpo nukún kpé dó mɛ wu dotóoxwé tɔn kpo nú mɛ e ɖó hudo tɔn lɛ é. Kúnnuɖetɔ́ e ɖó nǔwukpikpé e sín hudo è ɖó lɛ é gègě nɔ sɔ́ jlǒ dó zán akwɛ yeɖesunɔ tɔn dó dohun yì, bo na dó d’alɔ ɖò azɔ̌ alɔdómɛ tɔn ɔ mɛ kabǐ bo na vɔ xwé kpo Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn e ko gblé lɛ é kpo bló ɖó. Kpɔ́ninɔ ɖagbe e sín vivǐ mǐ nɔ ɖu ɖò tutoblonunu ɔ mɛ ɔ kpo lee mǐ ko nɔ wà azɔ̌ ɖó kpɔ́ gbɔn tɛgbɛ ɔ kpo nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ kpé nǔ wu bo nɔ yawǔ d’alɔ ɖò adǎngbomɛ hwenu. Mǐ nɔ hun alɔ “nú nɔví ɖò nùɖiɖi mɛ lɛ” có, enyi é nyɔ́ bló ɔ, mǐ nɔ lɛ́ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ lɔ enyi ye na bo ɖò sinsɛn ɖebǔ mɛ ɔ nɛ.
Mǐ nɔ gɔ́ alɔ ɖò gbigbɔ kpo nùmɔɖòlanmɛ kpo lixo. Mɛ e awě ɔ xò lɛ é nɔ ɖó hudo gbɔdónúmɛ tɔn tawun. Ðò hwe mɔhunkɔtɔn nu ɔ, mǐ nɔ mɔ hlɔnhlɔn sín Jehovah, “Mawu e nɔ dó gbɔ nú mɛ ɖò ali bǐ nu é” gɔ́n. (2 Kolɛntinu lɛ 1:3, 4) Mǐ nɔ hun xomɛ dó má akpá Mawu tɔn lɛ xá mɛ e ma sɔ́ ɖó nukúnɖiɖo ɖebǔ ǎ lɛ é, bo nɔ na jiɖe ye ɖɔ zaanɖé dìn ɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn na ɖè nǔ baɖabaɖa e nɔ hɛn wuvɛ̌ kpo aluwɛ kpo wá lɛ é bǐ sésé síìn.
Etɛwutu Kúnnuɖetɔ́ lɛ ka nɔ kpéwú bo nɔ yawǔ d’alɔ mɛ ɖò adlà j’ayǐ hwenu?
Gbɔdónúmɛ gbigbɔ mɛ tɔn tɛ mǐ ka sixu má xá mɛ e kpò ɖò gbɛ̀ lɛ é?


text:
WEMATA 7
È Na Fɔ́n Mɛ Sín Kú!
1-3. Etɛ ka wlí mǐ mɛ bǐ dó ganmɛ? Nɛ̌ Jehovah ka na ɖè mǐ nyite gbɔn?
MǏ NI ɖɔ ɖɔ è dá hwɛ nú we bɔ a na sɛ̀n gan kaka bo kú, ɖó hwɛ e a ma hu ǎ é ɖé wu. Nukúnɖiɖo ɖě sɔ́ ɖè bɔ a na tɔ́n ǎ. É cí ɖɔ sɔgudo towe d’ablu, bɔ nùɖé ka ɖé bɔ a sixu wà ǎ ɖɔhun. Amɔ̌, hwenu e nukúnɖiɖo ɖě ma sɔ́ ɖè nú we ǎ é ɔ, a wá mɔ ɖɔ mɛɖé tíìn bo kpéwú bo na ɖè we nyite, bɔ é ka d’akpá ɖɔ emi na d’alɔ we! Nɛ̌ é ka na cí nú we?
2 Mǐ mɛ bǐ wɛ nyí gantɔ́ nú kú. Mǐ na bo wà nǔ ɖebǔ ɔ, mǐ sixu xò gló è ǎ. Amɔ̌, Jehovah kpéwú bo na ɖè mǐ nyite sín kú sí. Lobɔ é d’akpá ɖɔ “kɛntɔ́ gudo tɔn e sín kún è na sú dó ɔ wɛ nyí kú.”—1 Kɔlɛntinu lɛ 15:26.
3 Enyi xɛsi ma sɔ́ na ɖi we dó kú wu ǎ ɔ, kpɔ́n lee agbɔ̌n towe na jɛ dò sɔ é! Amɔ̌, é nyí ɖɔ Jehovah na ɖè kú síìn kɛɖɛ wɛ ǎ. É na lɛ́vɔ fɔ́n mɛ e ko kú lɛ é wá gbɛ̀. Lin tamɛ kpɔ́n dó lè e enɛ na hɛn wá nú we é jí. É d’akpá ɖɔ “mɛ e kú lɛ” é na lɛ́vɔ wá nɔ gbɛ̀. (Ezayíi 26:19) Enɛ wɛ Biblu ylɔ ɖɔ fínfɔ́n sín kú.
HWENU E MƐVÍVƐ́ ÐÉ KÚ É
4. (a) Etɛ ka sixu ɖ’alɔ akɔ́n jí nú mǐ hwenu e hɛnnumɔ alǒ xɔ́ntɔn ɖé kú nú mǐ é? (b) Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí Jezu sín xɔ́ntɔn vívɛ́ ɖé lɛ?
4 Hwenu e hɛnnumɔ alǒ xɔ́ntɔn vívɛ́ ɖé kú nú mǐ é ɔ, wuvɛ̌ e mǐ nɔ sè é kpo aluwɛ e mɛ mǐ nɔ nɔ é kpo sixu túnflá. Mǐ nɔ mɔ ɖɔ xó ɖě kún sɔ́ kpò ó. Nǔ ɖě ɖè bɔ mǐ sixu bló bɔ mɛ enɛ na lɛkɔ wá gbɛ̀ ǎ. Amɔ̌, Biblu ɖ’alɔ akɔ́n jí nú mǐ tawun. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4.) Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó kpɔ́ndéwú e xlɛ́ ɖɔ Jehovah kpo Jezu kpo jló ɖesu bo na fɔ́n mɛvívɛ́ mǐtɔn lɛ é ɖokpo jí. Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é nɔ yì ba Lazáa kpo nɔví nyɔnu tɔn Mata kpo Mali kpo kpɔ́n hwɛhwɛ. Ye mɛ atɔn lɛ bǐ wɛ nyí xɔ́ntɔn vívɛ́ Jezu tɔn lɛ. Biblu ɖɔ: “Jezu . . . yí wǎn nú [Mata] kpodo nɔví tɔn nyɔnu ɔ kpo, kpodo Lazáa kpan.”—Jaan 11:3-5.
5, 6. (a) Etɛ Jezu ka wà hwenu e é mɔ hɛnnumɔ Lazáa tɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo ɖò aluwɛ mɛ é? (b) Etɛwu lee nǔ nɔ cí nú Jezu dó kú wu é tuùntuùn ka ɖ’alɔ akɔ́n jí nú mɛ?
5 É wá sù gbè ɖokpo bɔ Lazáa kú. Jezu yì alɔ ɖ’akɔ́n jí nú Mata kpo Mali kpo gbé. Ee Mata sè ɖɔ Jezu jǎwe é ɔ, é tɔ́n sín toxo ɔ mɛ bo na yì kpé è. Xomɛ hun i hwenu e é mɔ Jezu é, amɔ̌ é ɖɔ n’i ɖɔ: “Enyi fí wɛ a ko ɖè ɔ, nɔví ce na kú ǎ.” Mata lin ɖɔ Jezu gbɔ hwenu tawun. Enɛ gudo ɔ, Jezu mɔ nɔví nyɔnu tɔn Mali b’ɛ ɖò avǐ ya wɛ. Aluwɛ e mɛ ye ɖè é byɔ lanmɛ n’i, bɔ é ya avǐ. (Jaan 11:21, 33, 35) É sè wuvɛ̌ syɛnsyɛn e mǐ nɔ sè hwenu e mɛvívɛ́ ɖè kú nú mǐ é é.
6 Tuùntuùn ɖɔ lee nǔ nɔ cí nú mǐ dó kú wu é nɔ cí mɔ̌ nú Jezu lɔ ɖ’alɔ akɔ́n jí nú mǐ tawun. Jezu ka ɖi Tɔ́ tɔn. (Jaan 14:9) Jehovah kpéwú bo na ɖè kú síìn kaka sɔyi, nǔ e é ka na bló zaanɖé dìn é nɛ.
“LAZÁA TƆ́N, BO WÁ”
7, 8. Aniwu Mata ma ka ba ɖɔ è ni blí awinnya ɔ sín yɔdo Lazáa tɔn nu ǎ? Amɔ̌, etɛ Jezu ka wà?
7 Hwenu e Jezu wá yɔdo e mɛ è sɔ́ Lazáa sín cyɔ ɖó é kɔn é ɔ, awinnya ɖaxó ɖé ɖò ali ɔ nu. Jezu ɖɔ: “Mi blí awinnya ɔ síìn.” Amɔ̌, Mata jló ɖɔ è ni wà mɔ̌ ǎ. Lazáa sín cyɔ ko xɔ “azǎn ɛnɛ” ɖò yɔdo ɔ mɛ. (Jaan 11:39) É tuùn nǔ e bló gbé Jezu ja bo na d’alɔ nɔví tɔn é ǎ.
8 Jezu ɖɔ nú Lazáa ɖɔ: “Tɔ́n, bo wá.” Nǔ e Mata kpo Mali kpo mɔ bɔ d’ewu é kpaca ye tawun. “Mɛkúkú ɔ tɔ́n sín yɔdo ɔ mɛ nugbǒ, bɔ avɔ e è lɛ́ dó afɔ tɔn lɛ kpodo alɔ tɔn lɛ kpan é bǐ ɖò mɔ̌.” (Jaan 11:43, 44) È fɔ́n Lazáa wá gbɛ̀! É lɛ́vɔ mɔ hɛnnumɔ tɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo. Ye hɛn ɔ, ye na zunfan ɛ, ɖ’alɔ wǔ tɔn, bo ɖɔ xó xá ɛ. Nùjiwǔ tɛ ɖíe! Jezu fɔ́n Lazáa sín kú.
“ÐYƆVǏ UN ÐEGBE NÚ WE; SITE”
9, 10. (a) Mɛ̌ ka na hlɔnhlɔn Jezu bɔ é dó fɔ́n mɛ lɛ na? (b) Aniwu tan fínfɔ́n sín kú tɔn lɛ ka xɔ akwɛ nú mǐ?
9 Hlɔnhlɔn Jezu tɔn ɖesu wɛ é zán dó fɔ́n mɛ lɛ na à? Eǒ. Cobonu Jezu na fɔ́n Lazáa ɔ, é xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bɔ Jehovah na ɛ hlɔnhlɔn b’ɛ dó fɔ́n Lazáa na. (Xà Jaan 11:41, 42.) Lazáa ɖokpo wɛ nyí mɛ e è fɔ́n sín kú é ǎ. Biblu ɖɔ ɖyɔvivu xwè 12 mɛví ɖé xó nú mǐ, b’ɛ ɖò azɔn jɛ wɛ syɛnsyɛn. Tɔ́ tɔn Jayilɔsi flú bǐ, bɔ é savo nú Jezu ɖɔ é ni gbɔ azɔn n’i. Vǐ ɖokpo e é ɖó é nɛ. Hwenu e é ɖò xó ɖɔ nú Jezu wɛ é ɔ, mɛɖé lɛ wá bo ɖɔ n’i ɖɔ: “Vǐ towe ko kú, etɛ sín tagba wɛ a na lɛ́ dó nú mɛ̌si ɔ?” Amɔ̌, Jezu ɖɔ nú Jayilɔsi ɖɔ: “Ma ɖi xɛsi ó, vɛ̌ ko ɖi nǔ kpowun, enɛ ɔ, azɔn na gbɔ nú vǐ towe.” Enɛ gudo ɔ, é xwedó Jayilɔsi yì xwé tɔn gbè. Ee ye sɛkpɔ xwé ɔ é ɔ, Jezu mɔ bɔ mɛ lɛ ɖò avǐ ya wɛ. É ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi ma ya avǐ ó, vǐ ɔ kú ǎ; loɔ, amlɔ dɔ́ wɛ é ɖè.” Vǐtɔ́ ɔ kpo vǐnɔ ɔ kpo sixu ko kàn nǔ e ɖɔ wɛ Jezu ɖè é byɔ yeɖée. Jezu byɔ mɛ e ɖò finɛ lɛ é bǐ ɖɔ ye ni tɔ́n, bo kplá vǐ ɔ sín tɔ́ kpo nɔ tɔn kpo yì xɔ e mɛ è tɛ́ ɖyɔvivu ɔ sín cyɔ ɖó é. Jezu hɛn alɔ tɔn dɛ̌dɛ̌ bo ɖɔ n’i ɖɔ: “Ðyɔvǐ un ɖegbe nú we; site.” Kpɔ́n lee xomɛ na ko hun mɛjitɔ́ tɔn lɛ sɔ hwenu e é site bo jɛ zɔnlin ɖi jí é! Jezu fɔ́n ɖyɔvivu yetɔn. (Maki 5:22-24, 35-42; Luki 8:49-56) Bɛ́sín gbè nɛ gbè ɔ, enyi ye mɔ ɖyɔvivu yetɔn ɔ, ye na nɔ flín nǔ e Jehovah wà nú ye gbɔn Jezu gblamɛ é. *
10 Mɛ e Jezu fɔ́n sín kú lɛ é lɛ́vɔ wá kú ɖò nukɔnmɛ. Amɔ̌, nǔ e mǐ kplɔ́n dó mɛ enɛ lɛ wu é xɔ akwɛ nú mǐ, ɖó é na mǐ nukúnɖiɖo jɔ nukúnɖiɖo. Jehovah ɖó jlǒ bo na fɔ́n mɛ sín kú, é ka na wà mɔ̌.
NǓ E TAN FÍNFƆ́N SÍN KÚ TƆN LƐ KPLƆ́N MǏ É
11. Etɛ Nùnywɛtɔ́xó 9:5 ka kplɔ́n mǐ dó Lazáa wu?
11 Biblu ɖɔ céɖécéɖé ɖɔ “mɛ e ko kú lɛ sɔ́ tuùn nùɖé ǎ.” Mɔ̌ wɛ é ka nyí gbɔn nú Lazáa. (Nùnywɛtɔ́xó 9:5) Ði lee Jezu ɖɔ gbɔn é ɔ, é cí ɖɔ amlɔ dɔ́ wɛ Lazáa ɖè ɖɔhun. (Jaan 11:11) Hwenu e Lazáa ɖò yɔdo mɛ é ɔ, é tuùn “nùɖé ǎ.”
12. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ Lazáa fɔ́n sín kú nugbǒ?
12 Hwenu e Jezu fɔ́n Lazáa é ɔ, mɛ gègě mɔ. Kɛntɔ́ Jezu tɔn lɛ tlɛ tuùn ɖɔ é bló nùjiwǔ enɛ. Lazáa ɖò gbɛ̀, bɔ enɛ ɖexlɛ́ ɖɔ é fɔ́n sín kú nugbǒ. (Jaan 11:47) Gɔ́ na ɔ, mɛ gègě yì ba Lazáa kpɔ́n, bɔ é sín enɛ wu bɔ ye jɛ nǔ ɖi jí ɖɔ Mawu wɛ sɛ́ Jezu dó. Nǔ enɛ vɛ́ kɛntɔ́ Jezu tɔn lɛ wu, enɛ wu ɔ, ye bla gbě bo na hu é kpo Lazáa kpo bǐ.—Jaan 11:53; 12:9-11.
13. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na fɔ́n mɛkúkú lɛ?
13 Jezu ɖɔ ɖɔ è na fɔ́n “mɛkúkú lɛ.” (Jaan 5:28) Enɛ wu ɔ, mɛ e Jehovah flín lɛ é bǐ na lɛ́ fɔ́n wá gbɛ̀. Amɔ̌, bonu Jehovah na fɔ́n mɛɖé ɔ, é ɖó na flín nǔ ɖěɖee kúnkplá mɛ enɛ é bǐ. É ka na sixu kpé enɛ wu dóó à? É nyɔ́, sunví liva mɔkpan wɛ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ. Biblu ɖɔ ɖɔ Jehovah tuùn nyikɔ sunví ɖokpo ɖokpo tɔn. (Xà Ezayíi 40:26.) Enyi é sixu flín sunví ɖokpo ɖokpo sín nyikɔ ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ é bɔwǔ n’i bɔ é na flín nǔ ɖěɖee kúnkplá mɛ e é na fɔ́n lɛ é bǐ. Hú mɔ̌ ɔ, Jehovah wɛ dá nǔ bǐ, enɛ wu ɔ, mǐ tuùn ɖɔ é kpéwú bo na fɔ́n mɛ wá gbɛ̀.
14, 15. Etɛ xógbe Jɔbu tɔn lɛ ka kplɔ́n mǐ dó fínfɔ́n sín kú ɔ wu?
14 Nya gbejinɔtɔ́ Jɔbu ɖi nǔ nú fínfɔ́n sín kú ɔ. É kanbyɔ ɖɔ: “Gbɛtɔ́ ka kú ɔ, é ka sixu lɛ́ wá gbɛ̀ à?” Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ nú Jehovah ɖɔ: “A na ylɔ mì . . . un na sɔ nú we; a na ba na mɔ nyɛ mɛ e a ɖǒ é!” Nugbǒ ɔ, Jɔbu tuùn ɖɔ Jehovah ɖò nukún ɖó hwenu e é na fɔ́n mɛkúkú lɛ é wɛ.—Jɔbu 14:13-15.
15 Nɛ̌ nukúnɖiɖo fínfɔ́n sín kú tɔn ɔ ka nɔ cí nú we? A sixu ko ɖò kinkanbyɔ hwiɖée wɛ ɖɔ, ‘Hɛnnumɔ ce kpo xɔ́ntɔn ce e ko kú lɛ é kpo ka ló? Ye lɔmɔ̌ ka na fɔ́n à?’ Tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah jló ɖesu bo na fɔ́n mɛkúkú lɛ wá gbɛ̀ é ɖ’alɔ akɔ́n jí nú mǐ tawun. Mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e Biblu ɖɔ dó fí e ye na nɔ é kpo mɛ alɔkpa e na fɔ́n sín kú lɛ é kpo wu é.
YE “NA SÈ GBÈ TƆN, BO NA . . . TƆ́N SÍN YƆDO YETƆN LƐ MƐ”
16. Gbɛ̀ alɔkpa tɛ sín vivǐ mɛ e è na fɔ́n dó ayikúngban jí lɛ é ka na ɖu?
16 Mɛ e è fɔ́n sín kú wá yì lɛ é nɔ kpɔ́ xá hɛnnumɔ yetɔn lɛ kpo xɔ́ntɔn yetɔn lɛ kpo ɖò ayikúngban jí fí. Nǔ na lɛ́vɔ nyí mɔ̌ ɖò sɔgudo, amɔ̌, hwenɛnu tɔn na nyɔ́ hugǎn. Etɛwu? Ðó ali na hun nú mɛ e è na fɔ́n wá gbɛ̀ dó ayikúngban jí lɛ é bɔ ye na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi bo sɔ́ na kú kpɔ́n ǎ. Gbɛ̀ e mɛ ye na nɔ é na gbɔn vo tawun nú ee mɛ mǐ ɖè éhɔnmɛ é. Ahwan sɔ́ na tíìn ǎ, adanuwiwa sɔ́ na tíìn ǎ, azɔn lɔ sɔ́ na tíìn ǎ.
17. Mɛ̌ mɛ̌ e è ka na fɔ́n sín kú?
17 Mɛ̌ mɛ̌ e è ka na fɔ́n sín kú? Jezu ɖɔ ɖɔ è na fɔ́n “mɛ e ɖò yɔdo flǐn tɔn mɛ lɛ é bǐ.” (Jaan 5:28, 29, NWT) Nǔɖexlɛ́mɛ 20:13 ɖɔ: “Mɛkúkú e ɖò xù mɛ lɛ ɔ, xù jó ye. Kú kpo kútomɛ [‘Yɔdo,’ NWT] kpo lɔmɔ̌ jó mɛkúkú e ye hɛn lɛ.” Nugbǒ ɔ, gbɛtɔ́ liva mɔkpan na lɛ́vɔ wá nɔ gbɛ̀. Mɛsɛ́dó Pɔlu lɔ ɖɔ ɖɔ è na fɔ́n “mɛ ɖagbe lɛ, kpodo mɛ nyanya lɛ kpo” sín kú. (Xà Mɛsɛ́dó 24:15.) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn?
18. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí “mɛ ɖagbe” e è na fɔ́n sín kú lɛ é?
18 Jehovah sɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ e nɔ gbɛ̀ cobɔ Jezu wá ayikúngban jí lɛ é ɖò “mɛ ɖagbe lɛ” mɛ. È na fɔ́n gbɛtɔ́ ɖi Nɔwée, Ablaxamu, Sala, Mɔyizi, Hwliti kpo Ɛsitɛ́ɛ kpo ɖɔhun lɛ sín kú dó ayikúngban jí fí. A sixu xà tan sunnu kpo nyɔnu kpo enɛ lɛ ɖé lɛ tɔn ɖò Eblée lɛ wemata 11gɔ́ ɔ mɛ. Jehovah sɛntɔ́ gbejinɔt ɔ́ e nɔ kú hwe mǐtɔn nu lɛ é ka ló? Ye lɔmɔ̌ ɖò “mɛ ɖagbe lɛ” mɛ, enɛ wu ɔ, è na fɔ́n ye lɔ sín kú.
19. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí “mɛ nyanya lɛ”? Ali tɛ Jehovah ka na hun nú ye?
19 “Mɛ nyanya lɛ” wɛ nyí gbɛtɔ́ liva mɔkpan ɖěɖee ali ma hun na bɔ ye tuùn Jehovah ǎ é. Enyi ye na bo tlɛ kú ɔ, Jehovah wɔn ye ǎ. É na fɔ́n ye sín kú, bɔ ali na hun nú ye bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó wǔ tɔn bo sɛ̀n ɛ.
20. Etɛwu è ma ka na fɔ́n mɛ bǐ sín kú ǎ?
20 Ðiɖɔ wɛ è ɖè ɖɔ mɛ e ko kú lɛ é bǐ na fɔ́n sín kú à? Eǒ. Jezu ɖɔ ɖɔ mɛɖé lɛ tíìn bɔ è kún na fɔ́n ye sín kú ó. (Luki 12:5, NWT) Enyi è na fɔ́n mɛɖé sín kú kpo è na gbɔ kpo ɔ, mɛ̌ ka na ɖɔ? Jehovah wɛ nyí Hwɛɖɔtɔ́ ɖaxó ɔ, amɔ̌, é na acɛ Jezu lɔmɔ̌ b’ɛ “na ɖɔhwɛ xá mɛ e ɖò gbɛ̀ kpo mɛ e ko kú lɛ kpo.” (Mɛsɛ́dó 10:42) È na fɔ́n mɛɖebǔ e nyí mɛ nyanya bo ma ka jló na huzu jijɔ ǎ é gbeɖé ǎ.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 19gɔ́ ɔ.
FÍNFƆ́N SÍN KÚ JIXWÉ TƆN
21, 22. (a) Agbaza tɛ mɛ e è na fɔ́n sín kú dó jixwé lɛ é ka na ɖó? (b) Mɛ̌ ka nyí mɛ nukɔntɔn e è fɔ́n sín kú dó jixwé é?
21 Biblu lɛ́vɔ ɖɔ nú mǐ ɖɔ mɛɖé lɛ na nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé. Enyi è fɔ́n mɛɖé sín kú dó jixwé ɔ, é nɔ fɔ́n dó gbɛtɔ́ gbaza mɛ ǎ. È nɔ fɔ́n ɛ sín kú dó jixwé b’ɛ nɔ nyí nùɖíɖó gbigbɔ tɔn ɖé.
22 Jezu wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e è fɔ́n sín kú gbɔn mɔ̌ é. (Jaan 3:13) È hu Jezu b’ɛ bló azǎn atɔn gudo é ɔ, Jehovah fɔ́n ɛ sín kú (Ðɛhan 16:10; Mɛsɛ́dó 13:34, 35) È fɔ́n Jezu sín kú dó gbɛtɔ́ gbaza mɛ ǎ. Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ tinmɛ ɖɔ “ɖò agbaza sín alixo ɔ, è hu i; loɔ, ɖò [gbigbɔ] ɔ sín alixo ɔ, è fɔ́n ɛ wá gbɛ̀.” (1 Piyɛ́ɛ 3:18) È fɔ́n Jezu wá gbɛ̀ bɔ é nyí nùɖíɖó gbigbɔ tɔn hlɔnhlɔnnɔ ɖé! (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:3-6) Amɔ̌, Biblu ɖɔ ɖɔ é kún na nyí éɖokponɔ ó.
23, 24. Mɛ̌ mɛ̌ e ka nyí “lɛngbɔhwan kpɛví” e xó Jezu ɖɔ é? Mɛ nabi ye ka na nyí?
23 Cobonu Jezu na kú ɔ, é ɖɔ nú ahwanvu tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ ɖɔ: “Un na yì bló tɛnmɛ ɖó ɖ’ayǐ nú mi.” (Jaan 14:2) Enɛ xlɛ́ ɖɔ è na fɔ́n ahwanvu tɔn ɖé lɛ sín kú bɔ ye na nɔ kpɔ́ xá ɛ ɖò jixwé. Ye mɛ nabi ka wɛ? Jezu ɖɔ ɖɔ mɛ kpɛɖé wɛ é na nyí, “lɛngbɔhwan kpɛví” ɖé. (Luki 12:32) Mɛsɛ́dó Jaan ɖɔ mɛ nabi e wɛ tawun é hwenu e é mɔ Jezu ‘ɖò te ɖò Sinyɔ́ɔ sín só jixwé tɔn ɔ jí bɔ gbɛtɔ́ adɔ̌kpo tɛnwe děgba (144 000) gɔ́ n’i’ é.—Nǔɖexlɛ́mɛ 14:1.
24 Hwetɛnu è ka na fɔ́n Klisanwun 144 000 lɛ sín kú? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ nǔ na nyí mɔ̌ hwenu e Klisu na jɛ acɛ kpa jí ɖò jixwé gudo é. (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:23) Hwe enɛ ɔ nu wɛ mǐ ɖè dìn, bɔ è ko fɔ́n gègě mɛ 144 000 lɛ tɔn sín kú dó jixwé. Enyi ye mɛ e kpò ɖò ayikúngban jí lɛ é ɖě kú éhɔnmɛ ɔ, è na fɔ́n ɛ sín kú afɔji afɔji dó jixwé. É ɖò mɔ̌ có, è na fɔ́n mɛ wɔbuwɔbu ɖé lɛ wá gbɛ̀ ɖò sɔgudo dó Palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí fí.
25. Etɛ jí mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?
25 Zaanɖé dìn ɔ, Jehovah na ɖè gbɛtɔ́ lɛ bǐ sín kannumɔgbenu kú tɔn, bɔ kú ɔ na bú bǐ kaka sɔyi! (Xà Ezayíi 25:8.) Amɔ̌, etɛ mɛ e xwè jixwé lɛ é ka na yì wà ɖò dɔ̌n? Biblu tinmɛ ɖɔ ye na ɖu axɔsu xá Jezu ɖò Axɔsuɖuto ɖé mɛ. Mǐ na kplɔ́n nǔ dó acɛkpikpa enɛ jí ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ.
^ akpá. 9 Ðò tan ɖevo lɛ mɛ ɔ, Biblu ɖɔ xó dó fínfɔ́n sín kú yɔkpɔvu kpo mɛxo kpo, sunnu kpo nyɔnu kpo, Izlayɛli-ví kpo jonɔ kpo tɔn wu. A sixu xà tan enɛ lɛ ɖò wemafɔ elɔ lɛ mɛ: 1 Axɔsu lɛ 17:17-24; 2 Axɔsu lɛ 4:32-37; 13:20, 21; Luki 7:11-17; 8:40-56; Mɛsɛ́dó 9:36-42; 20:7-12.


text:
Hio Témoin pɛ Jéhovah: Ɔ nɛ hio o nde?
Ɔ gutɛ ha zang kandɔ nɛtɛ nɛtɛ, nɛ deamɔ nɛtɛ nɛtɛ. Ɔ tɔ nu le nɛtɛ nɛtɛ, mɔ ndang, deamɔ bɔ pen may na. Mɔ ka ɔ ngoy sɔngsi fɛt nɛ lukoso Jéhovah, Wan-doymɔ nɛ Sɔ mɔ Bible. Ɔ ki mɔ de mɔ tuka Jésus Christ. Ɔ nɛ tortɛ nde ɛ sa ɔ chrétien. Wi ndang ndang ha soko ɔ ha kuo ngimɔ ha nɛ kɔ soe fɛt ha dan ɔ mɔ ing mɔ nɛ sa ha zu Bible nɛ Kongakandɔ pɛ Sɔ. Ɔ ha osa wen pɛ Jéhovah nɛ Kongakandɔ pɛa, yo nɛ ingi, ɔ kuo ling Témoin pɛ Jéhovah.
Zɔ site bɔ. Tɔli Bible ha zu internet mɔ ing ɔ nɛ hio mɛkara mɔ bɔ.


text:
DƆKUN MAWUXÓ Ɔ TƆN ÐÉ LƐ | NÙNYWƐXÓ 7-11
Ma Lɔn Bonu Ayi Towe Ni Zɛ Gbě Ó
Nugbodòdó Jehovah tɔn lɛ sixu cyɔn alɔ mǐ jí. Amɔ̌, cobonu mǐ na ɖu lè yetɔn ɔ, mǐ ɖó na wlan ye dó ayi mǐtɔn mɛ. (Nùx 7:3) Enyi Jehovah sɛntɔ́ ɖé jó ayi tɔn dó bɔ é zɛ gbě ɔ, é nɔ bɔwǔ nú Satáan b’ɛ na zán mɛblɛ́blɛ́ sín wlɛnwín tɔn lɛ dó kpé wǔ tɔn. Nùnywɛxó wemata 7gɔ́ ɔ ɖɔ nyaví e jó ayi tɔn dó b’ɛ flú i é ɖé xó. Etɛ afɔ e é ɖè nyì dò lɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ?
Satáan nɔ tɛnkpɔn bo na dɔn mǐ yì zɔ nú Jehovah gbɔn nukún, wutu, ɖɛ̌, awɔntín kpo tó mǐtɔn kpo zinzan gblamɛ bá dɔn mǐ dó nǔnyanyawiwa mɛ
Nùnywɛ kpo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpo na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ nǔ ɖěɖee nǔnyanyawiwa nɔ hɛn gblé dó mɛ wu lɛ é lobo na nyì alɔ nú nǔ e nɔ kóbá mɛ ɖò gbigbɔ lixo lɛ é


text:
JW LIBRARY
Tò Lee Nùxixa ɔ Na Nɔ Yì Ðó É: Andloyidu
JW Library ɖó nǔ e na d’alɔ we bɔ a na dó jɛ̌ kɔ nú lee nùxixa ɔ na nɔ yì ɖó é gègě. Nǔ enɛ lɛ nɔ ɖò nǔbiba sín xwi e nɔ ɖò aga é jí hwenu e a ɖò wemata alǒ xota ɖé xà wɛ é.
É sixu byɔ ɖɔ a ni zín wuntun Nǔ Ðevo Lɛ tɔn ɔ bo na dó sixu mɔ nùɖé lɛ ɖò xwi nǔbiba tɔn ɔ jí.
Bo na dó sixu tò lee nùxixa ɔ na nɔ yì ɖó é ɔ, xwedó wěɖexámɛ elɔ lɛ:
Ðyɔ Gbè
A sixu ɖyɔ gbè xota alǒ wemata e a ɖò xixa wɛ é tɔn.
Zǐn wuntun Gbè Lɛ tɔn ɔ bá mɔ gbè e mɛ nǔ e xà wɛ a ɖè é ɖè lɛ é bǐ. Gbè e a nɔ zán hwɛhwɛ é wɛ nɔ jɛ nukɔn. Atɔxwɛ ee bɔkun é na lɛ́ tɔ́n ɖ’emɛ. A sixu lɛ́ wlan nyikɔ gbè ɖé tɔn d’emɛ bo ba.
Gbè e mɛ a ma ko yí dó ǎ lɛ é nɔ ɖó akpɔ́kpɔ́ sín wuntun. Zǐn gbè ɖé bá mɔ tɛn dó yí wema ɔ. Enyi a yí wema ɔ gudo ɔ, akpɔ́kpɔ́ sín wuntun ɔ nɔ bú. Lɛ̌vɔ zín gbè ɔ bá xà.
Ðyɔ Klókló Wekwín lɛ Tɔn
A sixu sɔ́ nùwlanwlan lɛ ɖó alɔ ɖé jí bɔ nǔ ɔ na nyɔ́ xà nú we.
Zǐn Taille de police, enɛ gudo hǔn, dɔn alɔ gbɔn xwi ɔ jí bonu nùwlanwlan lɛ na kló alǒ hwe. Alɔ e jí a sɔ́ ɖó é wɛ wema lɛ bǐ na nɔ hun ɖó.
Fɔtóo Alǒ Nùwlanwlan
Xota ɖé lɛ sixu cí fɔtóo alǒ nùwlanwlan ɖɔhun. Zǐn wuntun e sɔgbe xá é bá mɔ nukúnmɛ e ba wɛ a ɖè ɖò wè lɛ mɛ é.
Fɔtóo: Fɔtóo ɔ nɔ xlɛ́ wexwɛ ɔ ee è zín é ɖɔhun. Mɛɖé lɛ sixu ba ɖɔ é ni nɔ alɔ enɛ jí ɖò wema ɖé lɛ mɛ, ɖi hanwema, éyɛtɔn nɔ xlɛ́ nùxixo sín wuntun lɛ.
Nùwlanwlan: Nùwlanwlan ɖɔhun ɔ nɔ xlɛ́ wemafɔ Biblu tɔn lɛ bɔ a sixu zín b’ɛ na tɔ́n ɖò alɔ e jí a sɔ́ klókló wekwín lɛ tɔn ɖó é.
Ouvrir dans . . .
Akpáxwé Ouvrir dans . . . na zɔ́n bɔ a na kpɔ́n nǔ e ɖò JW Library jí é ɖò tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn ɖevo jí.
Zǐn Ouvrir dans . . . bá mɔ ee ɖè lɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, a sixu zín Ouvrir dans Bibliothèque en ligne bá hun wexwɛ e xà wɛ a ɖè é ɖò WEMASƐXWETƐN ƐNTƐNƐTI JÍ TƆN Watchtower Tɔn mɛ.
Tò Lilɛdogbeɖevomɛ Biblu Tɔn Lɛ
Enyi a zín wemafɔ ɖé ɖò wema ɖé mɛ ɔ, wemafɔ lɛ na hun. Zǐn Personnaliser ɖò wemafɔ lɛ sín dò bá cyan lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn e a ko yí bo jló ɖɔ é ni tɔ́n lɛ é.
Zǐn Gɔ̌na alǒ Ðè Sín Mɛ sín wuntun ɔ bá gɔ́ lilɛdogbeɖevomɛ ɖé na alǒ bá ɖè sín mɛ.
Sɛ̀ tɛn nú Biblu lɛ yì aga alǒ dò bá vɔ́ ye tò.
Kpɔ́n “Yǐ Biblu lɛ Bo Tò: Andloyidu” bo na dó kplɔ́n lee è nɔ yí lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn ɖevo ɖò JW Library jí gbɔn é.
È ɖè nǔ yɔyɔ̌ enɛ lɛ tɔ́n ɖò Février 2015 dó JW Library 1.4, ee sɔgbe xá Andloyidu 2.3 alǒ yaɖeyaɖe tɔn é jí. Enyi a ma mɔ nǔ enɛ lɛ ǎ hǔn, kɛnklɛn xwedó alixlɛ́mɛ e ɖò xota “Jɛ JW Library Zán Jí: Andloyidu” mɛ lɛ é Yǐ Nǔ Yɔyɔ̌ Lɛ.


text:
NUKPLƆNKPLƆN 7
Nɛ̌ Kplé Mǐtɔn lɛ ka Nɔ Nyí Biblo Gbɔn?
Nǔ e è nɔ mɔ ɖò Klisanwun dòhwenu tɔn lɛ sín kplé jí tawun lɛ é wɛ nyí han, ɖɛ, Biblu xixa kpo xóɖiɖɔ d’eji kpo. (1 Kolɛntinu lɛ 14:26) Nǔ mɔhunkɔtɔn pɛ́ɛ́ wɛ a sixu ɖó nukún na mɔ ɖò kplé mǐtɔn lɛ jí.
Nùkplɔnmɛ lɛ junjɔn Biblu jí bo nɔ d’alɔ mɛ. Ðò aklunɔzán gblamɛ fifo ɔ, agun ɖokpo ɖokpo nɔ kplé bo nɔ sè xóɖiɖɔ junjɔn Biblu jí cɛju 30 tɔn ɖé dó nǔ e Biblu ɖɔ dó gbɛ̀ mǐtɔn kpo hwenu e mǐ ɖò gbɛ̀ nɔ ɖè wɛ ɔ kpo wu é. È byɔ mǐ mɛ bǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xwedó wemafɔ lɛ xixa ɖò Biblu mǐɖesu tɔn mɛ. Ðò xóɖiɖɔ ɔ gudo ɔ, è nɔ bló kplɔ́n “Atọ̀họ̀-Nuhihọ́ lọ Tọn” nú ganxixo ɖokpo, bɔ è nɔ byɔ ɖò mɛ bǐ sí ɖɔ ye ni ɖó alɔ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ dó akpáxwé e kplɔ́n wɛ è ɖè ɖò Atọ̀họ̀-Nuhihọ́ lọ Tọn kplɔ́n tɔn mɛ ɔ mɛ. Xóɖɔɖókpɔ́ enɛ ɔ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ xwedó alixlɛ́mɛ Biblu tɔn lɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. Xota ɖokpo ɔ wɛ è nɔ kplɔ́n ɖò agun mǐtɔn e hugǎn 110 000 ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí lɛ é mɛ.
É nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ hɛn nǔwukpikpé mɛkplɔnkplɔn tɔn mǐtɔn kpɔ́n te d’eji. Mǐ nɔ lɛ́ kplé ɖò hwelɛkɔ ɖokpo ɖò aklunɔzán gblamɛ lɛ nú tuto akpá atɔnnɔ ɖé. Nukɔntɔn ɔ wɛ nyí Biblu Kplɔnkplɔn Agun Tɔn cɛju-30 tɔn, ɖee nyí xóɖɔɖókpɔ́ nùkanbyɔ kpo xósin nina kpo tɔn e nɔ zɔ́n bɔ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ mǐtɔn dó nugbodòdó kpo nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ kpo wu nɔ gɔ́ngɔ́n d’eji ɔ. Bɔ d’ewu ɔ, Wemaxɔmɛ Azɔ̌ Yɛhwexɔsuɖuto ɔ Tɔn cɛju-30 tɔn nɔ bɛ́ kpo xóɖɔɖókpɔ́ dó akpáxwé Biblu tɔn ɖé jí kpo, ɖee hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ ko nɔ xà jɛ nukɔn ɔ. Hwenɛnu ɔ, wemaxɔmɛvi e ko na nyikɔ ɖò wemaxɔ ɔ mɛ lɛ é nɔ sɔ́ nùkplɔnmɛ klewun klewun ɖé lɛ xwlé mɛ. Wěɖexámɛtɔ́ ɖé nɔ ɖɔ nǔ e wu é ɖó ayi lɛ é bo nɔ d’alɔ mǐ bonu mǐ na hɛn nǔwukpikpé nùxixa kpo xóɖiɖɔ tɔn mǐtɔn kpo kpɔ́n te. (1 Timɔtée 4:13) Gudo tɔn ɔ wɛ nyí Kplé Sinsɛnzɔ́ Tɔn cɛju-30 tɔn. Gbɔn xóɖiɖɔ, nùxwlémɛ kpo nùkanbyɔmɛ lɛ kpo gblamɛ ɔ, mǐ nɔ kplɔ́n lee mǐ na kplɔ́n Biblu mɛ ɖevo lɛ gbɔn ɔ.
Enyi a wá kplé mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖeji ɖɔ nùkplɔnmɛ Biblu tɔn e a na mɔ lɛ é na jiwǔ nú we.
Etɛ a ka sixu ɖó nukún na mɔ ɖò kplé Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn jí?
Kplé mǐtɔn ɖětɛ a ka jló na wá ɖò malin-malin mɛ?
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
KPLÉ LƐ
Nɛ̌ Nǔ lɛ ka Nɔ Yì Gbɔn Ðò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn ɖé Mɛ?
Kpɔ́n lee nǔ lɛ nɔ yì gbɔn é hwiɖesunɔ.


text:
AKPÁXWÉ 10
Nyɔna Ðětɛ lɛ ka Ðò Te Kpɔ́n Mɛ Ðěɖee Nɔ Ðótó Mawu lɛ É?
È na fɔ́n mɛ e kú lɛ é gègě wá gbɛ̀ ɖò ayikúngban jí. Mɛsɛ́dó 24:15
Enyi a ɖótó Jehovah ɔ, dǒ nukún nyɔna sɔgudo tɔn ɖěɖee sín vivǐ a na ɖu lɛ é mɛ kpɔ́n sɛ́dó! A na ɖó lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe; mɛɖebǔ sɔ́ na j’azɔn alǒ gblé wɔ̌n ǎ. Mɛ nyanya ɖě sɔ́ na ɖè ǎ, bɔ a na ɖeji dó mɛ bǐ wu.
Wuvɛ̌, aluwɛ alǒ avǐ sɔ́ na ɖè ǎ. Mɛɖebǔ sɔ́ na kpò bo kú ǎ.
Xɔ́ntɔn towe lɛ kpo hɛnnumɔ towe lɛ kpo wɛ na lɛlɛ̌ dó we. Gbɛ̀ ninɔ ɖò Palaɖisi mɛ na víví.
Xɛsi sɔ́ na ɖè ǎ. Gbɛtɔ́ lɛ na nɔ awǎjijɛ mɛ nugbǒ nugbǒ.
Axɔsuɖuto Mawu tɔn na ɖó nǔ wuvɛ̌ lɛ bǐ nu. Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4
Kplɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ
WƐNÐAGBE ÐÉ SÍN MAWU GƆ́N!
Etɛ ka Nyí Linlin Mawu Tɔn nú Ayikúngban Ɔ?
Biblu tinmɛ nǔ e wu Mawu bló ayikúngban ɔ é, hwenu e wuvɛ̌ mimɔ lɛ na wá nɔte dó é, lee ayikúngban ɔ na wá cí sɔgudo é kpo mɛ e na nɔ jí lɛ é kpo.
Byɔ Ðɔ È Ni Kplɔ́n Biblu Xá We Vɔ̌nu
Etɛwu È ka Ðó Na Kplɔ́n Biblu?
Biblu ɖò alɔ dó gbɛtɔ́ livi mɔkpan wɛ gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bɔ ye ɖò nùkanbyɔ taji gbɛmɛ tɔn lɛ sín xósin mɔ wɛ. A jló ɖɔ é ni d’alɔ hwi lɔ à?


text:
DI NǓ YE DƆHUN | HENƆCI
‘Nǔ Tɔn Nyɔ́ Mawu Nukúnmɛ’
HENƆCI dɔ́ji tawun. É sixu vɛwǔ bɔ mǐ na ɖi nǔ na, amɔ̌, nya enɛ nɔ gbɛ̀ nú xwè 365 mɔ̌, xwè nabi e è nɔ dɔ́ji na ɖò égbé é donu ɛnɛ jɛji wɛ nyí enɛ! Amɔ̌ ɖò hwetɔnnu ɔ, é dó mɛxo mɔ̌ ɖé ǎ. Ðò hwe enɛ nu ɖò xwè kanweko donu 50 jɛji ɖíe ɔ, mɛ lɛ nɔ dɔ́ji tawun hú égbé. Adamu, gbɛtɔ́ nukɔntɔn ɔ, nɔ gbɛ̀ nú xwè 600 jɛji cobɔ è wá jì Henɔci, b’ɛ ka lɛ́ bló xwè 300 ɖevo d’eji! Kúnkan Adamu tɔn ɖé lɛ tlɛ dɔ́ji hú mɔ̌ lɔ. Enɛ wu ɔ, Henɔci ɖó xwè 365 có, é sixu lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn ganji, bo cí mɛ e kpò ɖò anyǔ mɛ é ɖɔhun. Amɔ̌, nǔ ka sɔ́ wá nyí mɔ̌ ǎ.
Gbɛ̀ Henɔci tɔn na ko ɖò axɔ nu. Dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n, é ɖò hinhɔn wɛ, ɖó lee mɛ e é dó wɛn Mawu tɔn zaanɖé dìn lɛ é wà nǔ gbɔn é wutu. Xomɛ sìn ye tawun. Mɛ enɛ lɛ gbɛ́ wǎn n’i. Ye gbɛ́ wǎn nú wɛn tɔn, bo lɛ́ gbɛ́ wǎn nú Mawu e sɛ́ ɛ dó é. Ye sixu wà nùɖé nú Jehovah, Mawu Henɔci tɔn ǎ, amɔ̌, é ɖò wɛn ɖɔ ye hɛn ɔ ye na jlɛ́ nǔ xá éyɛ! Boya Henɔci nɔ kanbyɔ éɖée ɖɔ emi ka na lɛ́vɔ wá mɔ xwédo emitɔn gbeɖé à jí. É ka flín asì tɔn kpo vǐ nyɔnu tɔn lɛ kpo, vǐ sunnu tɔn Mɛtucɛlaxi alǒ vivǔ tɔn Lamɛki wɛ à? (Bǐbɛ̌mɛ 5:21-23, 25) Vɔ jɛn é ko vɔ nɛ à?
Biblu tinmɛ mɛ alɔkpa e Henɔci nyí é hlɛ́nhlɛ́n ǎ. Akpáxwé Biblu tɔn klewun klewun atɔn jɛn ɖɔ xó kpɛɖé dó wǔ tɔn. (Bǐbɛ̌mɛ 5:21-24; Eblée lɛ 11:5; Judi 14, 15) É ɖò mɔ̌ có, wemafɔ atɔn enɛ lɛ xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ nya nùɖitɔ́ ɖaxó ɖé wɛ n’i. A nɔ kpé nukún dó xwédo ɖé wu wɛ à? Nǔ e a tuùn ɖɔ é sɔgbe é wiwa ka ko hɛn tagba wá nú we kpɔ́n à? Enyi mɔ hǔn, nùɖiɖi Henɔci tɔn sixu kplɔ́n nǔ we tawun.
“HENƆCI NƆ YÌ XÁ MAWU”
Gbɛtɔ́ lɛ ɖò nǔ nyanya wà wɛ hwenu e è jì Henɔci é. Jijimɛ tɛnwegɔ ɔ wɛ n’i ɖò kúnkan Adamu tɔn mɛ. Gɔ́ na ɔ, agbaza maɖóblɔ̌ e Adamu kpo Ɛvu kpo ɖó bo hɛn bu é lín dó jijimɛ enɛ ǎ. Nǔ e wu gbɛtɔ́ lɛ nɔ dɔ́ji sɔmɔ̌ hwe ɔ nu é nɛ. Amɔ̌, ninɔmɛ yetɔn nyla tawun ɖò walɔ kpo gbigbɔ kpo lixo. Adakaxixo kpé fí bǐ. Nǔ enɛ bɛ́sín jijimɛ wegɔ ɔ jí hwenu e Kanyɛ́ɛ hu nɔví tɔn Abɛli é. É cí ɖɔ vivǔ e Kanyɛ́ɛ tɔn ɖé tlɛ gó ɖɔ emi nyí dakaxotɔ́ kpo hlɔnbatɔ́ kpo hú Kanyɛ́ɛ! Ðò jijimɛ atɔngɔ ɔ hwenu ɔ, nǔnyanyawiwa yɔyɔ̌ ɖé tɔ́n. Gbɛtɔ́ lɛ jɛ nyikɔ Jehovah tɔn ylɔ jí, amɔ̌ ye nɔ bló mɔ̌ dó sɛ̀n ɛ na wɛ ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ ye nɔ zán nyikɔ mímɛ́ Mawu tɔn kpo mɛmasi kpo bo nɔ nyla nu dó wǔ tɔn.
É cí ɖɔ sinsɛn blíblí alɔkpa enɛ gbakpé ɖò Henɔci sín hwenu. Enɛ wu ɔ, ee Henɔci ɖò susu wɛ é ɔ, é na ko byɔ ɖɔ é ni wá gbeta ɖé kɔn. É na wà nǔ lee mɛ lɛ nɔ wà gbɔn ɖò hwetɔnnu é wɛ à? Alǒ é na ba Jehovah, Mawu nugbǒ ɔ ee bló jinukúnsin kpo ayikúngban kpo é mɔ wɛ à? Akpàkpà na ko sɔ́ ɛ dó nǔ kpinkplɔn dó Abɛli wu wu, éyɛ sɛ̀n Jehovah lee é jɛxa gbɔn é lobo kú dó ta tɔn mɛ. Henɔci ɖɔ ɖɔ emi na wà nǔ éɖɔhun. Bǐbɛ̌mɛ 5:22 ɖɔ nú mǐ ɖɔ: “É nɔ yì xá Mawu.” Xógbe nukúnɖeji enɛ xlɛ́ ɖɔ Henɔci nyí nya sísíɖónúmawutɔ́ ɖé ɖò gbɛ̀ e ma nɔ sí Mawu ǎ é ɖé mɛ. É wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e wu Biblu ɖɔ nǔ mɔhun dó é.
Wemafɔ Biblu tɔn ɖokpo ɔ ɖɔ ɖɔ Henɔci kpò ɖò yiyi xá Jehovah wɛ hwenu e é ko jì vǐ sunnu tɔn Mɛtucɛlaxi gudo é. Enɛ wu ɔ, hwenu e Henɔci ɖó xwè 65 mɔ̌ é ɔ, é ko nyí xwétɔ́ ɖé. É ɖó asì ɖokpo, Mawuxówema ɔ ka ɖɔ nyikɔ tɔn ǎ, lobo “jì vǐ sunnu bo jì vǐ nyɔnu.” Enyi tɔ́ ɖé nɔ yì xá Mawu bo ka nɔ kpé nukún dó xwédo ɖé wu ɔ, é ɖó na tɛnkpɔn bo na sɔ́ xwédo ɔ ɖó ali Mawu tɔn jí. Henɔci mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jehovah ɖó nukún ɖɔ emi ni nɔ gbeji nú asì emitɔn. (Bǐbɛ̌mɛ 2:24) É ɖò wɛn ɖɔ é wà nǔ e wu é kpé é bǐ bo kplɔ́n nǔ vǐ tɔn lɛ dó Jehovah Mawu wu. Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?
Biblu ɖɔ nǔ kaka ɖé d’ewu ǎ. É ɖɔ nǔ ɖebǔ dó nùɖiɖi Henɔci sín vǐ Mɛtucɛlaxi tɔn wu ǎ, é wɛ dɔ́ji hú mɛ bǐ bɔ Biblu ɖɔ, bo nɔ gbɛ̀ kaka jɛ xwè e mɛ Sìnvɔgbɛ ɔ wá é. É ɖò mɔ̌ có, Mɛtucɛlaxi jì vǐ sunnu ɖé b’ɛ nɔ nyí Lamɛki. Lamɛki kpo daagbo tɔn Henɔci kpo nɔ kpɔ́ nú xwè kanweko jɛji. Lamɛki wá sù bo ɖó nùɖiɖi ɖaxó ɖé. Jehovah sɔ́ dó ayi mɛ n’i b’ɛ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ ɖé dó vǐ tɔn Nɔwée wu bɔ nǔɖɔɖ’ayǐ enɛ wá jɛnu ɖò Sìnvɔgbɛ ɔ gudo. È ɖɔ dó Nɔwée lɔ wu ɖɔ é nɔ yì xá Mawu daagbo daagbo tɔn Henɔci ɖɔhun. Nɔwée mɔ Henɔci kpɔ́n ǎ. Amɔ̌ Henɔci jó gǔ ɖaxó ɖé dó. Nɔwée sín tɔ́ Lamɛki alǒ tɔ́gbó tɔn Mɛtucɛlaxi alǒ boya Henɔci sín tɔ́ Yɛlɛdi e kú hwenu e Nɔwée ɖó xwè 366 é wɛ sixu ko kplɔ́n nǔ Nɔwée dó gǔ enɛ wu.
Lin tamɛ dó vogbingbɔn e ɖò Henɔci kpo Adamu kpo tɛntin é wu. Adamu nyí mɛ maɖóblɔ̌ có, é hu hwɛ dó Jehovah bo jó gǔfínfɔ́n kpo yajiji kpo sín gǔ dó nú kúnkan tɔn. Henɔci nyí hwɛhutɔ́ có, é yì xá Mawu lobo jó nùɖiɖi sín gǔ dó nú kúnkan tɔn. Adamu kú hwenu e Henɔci ɖó xwè 308 é. Hwenu e Adamu kú é ɔ, xwédo tɔn ka nɔ aluwɛ mɛ nú tɔ́gbó enɛ e nyí cejɛnnabinɔ tawun é wɛ à? Mǐ tuùn ǎ. É na bo nyí gbɔn ɖebǔ ɔ, Henɔci “nɔ yì xá Mawu.”
Enyi a ɖò nukún kpé dó xwédo ɖé wu wɛ hǔn, ɖǒ ayi nǔ e nùɖiɖi Henɔci tɔn sixu kplɔ́n we é wu. É ɖò taji ɖɔ a ni kpé nukún dó xwédo towe wu ɖò agbaza lixo có, é ɖò taji hugǎn ɖɔ a ni kpé nukún dó ye wu ɖò gbigbɔ lixo. (1 Timɔtée 5:8) Nǔ e a nɔ ɖɔ é kɛɖɛ wɛ nɔ sú dò enɛ ǎ, loɔ, nǔ e a nɔ wà lɛ é lɔ nɔ sú dò enɛ. Enyi a wá gbeta ɔ kɔn bo na yì xá Mawu Henɔci ɖɔhun, bo jó nugbodòdó Mawu tɔn lɛ dó bɔ ye xlɛ́ ali we ɖò gbɛzán towe mɛ ɔ, hwi lɔ na jó gǔ xɔ akwɛ ɖé dó nú xwédo towe, enɛ wɛ nyí kpɔ́ndéwú xɔ akwɛ e ye na xwedó é.
HENƆCI ‘DÓ WƐN E MAWU SƆ́ DÓ AYI MƐ N’I É’ YE
Henɔci sixu ko mɔ ɖɔ emi ɖokpo wɛ nyí nùɖitɔ́ ɖò gbɛ̀ nùmaɖitɔ́ enɛ mɛ. Amɔ̌, Mawu tɔn Jehovah ka ɖ’ayi wǔ tɔn à? Ganji. Hwenu wá sù bɔ Jehovah ɖɔ xó xá mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ enɛ. Mawu dó wɛn ɖé Henɔci ɖɔ é ni yì dó gbɛtɔ́ hwenɛnu tɔn lɛ. Mɔ̌ mɛ ɔ, é sɔ́ Henɔci gbeyiɖɔ ɖé, é wɛ nyí gbeyiɖɔ nukɔntɔn e sín wɛn è ɖexlɛ́ ɖò Biblu mɛ é. Mǐ tuùn nǔ enɛ ɖó Mawu sɔ́ d’ayi mɛ nú Judi e nyí ɖokpo ɖò nɔví Jezu tɔn lɛ mɛ é, bɔ é wlan xógbe nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn Henɔci tɔn ɔ ɖò xwè kanweko mɔkpan gudo. *
Etɛ ka nyí nǔɖɔɖ’ayǐ Henɔci tɔn ɔ? Lee é ɖɔ gbɔn é ɖíe: “Mi kpɔ́n! Aklunɔ kpo wɛnsagun mímɛ́ tɔn wɔbuwɔbu lɛ kpo ja, bo na ɖɔhwɛ xá mɛ bǐ, bo na ɖó hwɛ nú mɛdídá lɛ bǐ; ye na bló mɔ̌, ɖó nǔ nyanya e mɛdídá lɛ wà hwenu e ye fɔ́n gǔ dó Mawu jí lɛ bǐ, kpodo xó baɖabaɖa e hwɛhutɔ́ enɛ lɛ e ma nɔ ɖó sísí nú Mawu ǎ lɛ ɖɔ dó Mawu wu ɔ bǐ kpo wutu.” (Judi 14, 15) Henɔci ɖó nùɖiɖi ɖaxó ɖɔ nǔ enɛ lɛ na jɛ dandan. É cí n’i ɖɔ Mawu ko bló nǔ e nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖɔ lɛ é wɛ ɖɔhun. Nǔ ɔ wɛ nyí ɖɔ: Gbeyiɖɔ ɔ ɖò xó ɖɔ dó nǔ e jí é kú dó ɖɔ é na jɛ dandan é ɖé wu wɛ ɖó alɔkpa ɖé bɔ é cí ɖɔ nǔ ɔ ko jɛ wɛ ɖɔhun!
Nɛ̌ wɛn enɛ didó mɛ e jló na sè lɛ é bǐ ka na ko cí nú Henɔci? Ðǒ ayi lee agbɔ̌n ɖò akpágbánúmɛ ɔ wu sɔ́ é wu. Henɔci zán xógbe “nǔ nyanya,” “fɔ́n gǔ dó Mawu jí,” kpo “xó baɖabaɖa” kpo dó ɖè mɛ̌ nǔwiwa mɛ lɛ tɔn lɛ kpo lee ye nɔ dó nǔ enɛ lɛ sìn gbɔn é kpo. Mɔ̌ mɛ ɔ, nǔɖɔɖ’ayǐ ɔ ɖexlɛ́ gbɛtɔ́ lɛ bǐ ɖɔ gbɛ̀ e mɛ ye ɖè sín hwenu e è nya mɛ nukɔntɔn lɛ sín Edɛni mɛ é gblé bǐ. Adlà ɖaxó ɖé na jɛ gbɛ̀ enɛ jí hwenu e Jehovah na wá kpo “wɛnsagun mímɛ́ tɔn wɔbuwɔbu lɛ” kpo bo sú kún dó n’i é. Henɔci ɖi xɛsi ɖebǔ cobo jla akpágbánúmɛ Mawu tɔn enɛ ǎ, bɔ éɖokponɔ géé wɛ ka wà mɔ̌! Vlafo dɔnkpɛvu Lamɛki na ko mɔ akɔnkpinkpan e daagbo tɔn ɖó é b’ɛ na ko jiwǔ n’i. É ka nyí mɔ̌ hǔn, nǔ e wu wɛ é ɖò wɛn.
Nùɖiɖi Henɔci tɔn sixu sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na kanbyɔ mǐɖée ɖɔ mǐ ka nɔ ɖó linlin ɖokpo ɔ xá Mawu dó gbɛ̀ elɔ wu à jí. Hwɛɖónúmɛ e Henɔci jla kpo akɔnkpinkpan kpo é kpó ɖò te; lee é nyí gbɔn nú gbɛ̀ Henɔci hwenu tɔn é ɔ, mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ é na nyí nú gbɛ̀ égbé tɔn. Sɔgbe kpo akpágbánúmɛ Henɔci tɔn kpo ɔ, Jehovah sɔ́ Sìnvɔgbɛ ɔ dó sú kún dó nú gbɛ̀ nyanya Nɔwée hwenu tɔn. Amɔ̌, gbɛvivɔ enɛ ɔ nyí kpɔ́ndéwú ɖé nú gbɛvivɔ ɖaxó e jǎwe é. (Matie 24:38, 39; 2 Piyɛ́ɛ 2:4-6) Égbé ɖesu ɔ, Mawu ko ɖò gbesisɔmɛ, é kpo wɛnsagun mímɛ́ tɔn wɔbuwɔbu lɛ kpo, bo na sɔ́ hwɛjijɔ dó sú kún dó nú gbɛ̀ nyanya elɔ. Ðokpo ɖokpo mǐtɔn ɖó na hɛn akpágbánúmɛ Henɔci tɔn dó ayi mɛ lobo má xá mɛ ɖevo lɛ. Hɛnnumɔ mǐtɔn kpo xɔ́ntɔn mǐtɔn lɛ kpo sixu klán gbè xá mǐ. Mǐ sixu mɔ ɖɔ mǐ ɖò mǐɖokpo hweɖelɛnu. Amɔ̌, Jehovah jó Henɔci dó gbeɖé ǎ; égbé ɖesu ɔ, é na jó mɛsɛntɔ́ tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ dó gbeɖé ǎ!
È ÐYƆ TƐNMƐ N’I BONU É MA MƆ KÚ Ó
Nɛ̌ gbɛzán Henɔci tɔn ka wá fó gbɔn? Ðò ali ɖé nu ɔ, kú tɔn bú dò bo lɛ́ kpaca mɛ hú gbɛzán tɔn. Wema Bǐbɛ̌mɛ tɔn ɖɔ kpowun ɖɔ: “Henɔci nɔ yì xá Mawu. Mɛɖé ka sɔ́ mɔ ɛ ǎ, ɖó Mawu sɔ́ ɛ yì.” (Bǐbɛ̌mɛ 5:24) Ali tɛ nu Mawu ka sɔ́ Henɔci yì ɖè? Lilɛdogbeɖevomɛ Biblu tɔn ɖé lɛ ɖɔ ɖò Eblée lɛ 11:5 mɛ ɖɔ Mawu sɔ́ Henɔci yì jixwé. Amɔ̌ nǔ ka sixu nyí mɔ̌ ǎ. Biblu ɖexlɛ́ ɖɔ Jezu Klisu wɛ nyí mɛ nukɔntɔn e è fɔ́n dó jixwé é.
Ðò Eblée lɛ 11:5 ɖokpo ɔ mɛ ɔ, lilɛdogbeɖevomɛ ɖevo lɛ ɖɔ ɖɔ è ɖyɔ tɛnmɛ nú Henɔci bonu é ma mɔ kú ó. Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Jehovah sixu ko bló bɔ Henɔci kú xwɛ́lɛ́ɛ ma mɔ kú sín wuvɛ̌ ɖebǔ. Amɔ̌, jɛ nukɔn ɔ, Henɔci sín ‘nǔ ko nyɔ́ Mawu nukúnmɛ [alǒ “mɔ kúnnuɖenú ɔ ɖɔ nǔ emitɔn nyɔ́ Mawu nukúnmɛ,” nwt].’ Gbɔn nɛ̌ é? Cobonu Henɔci na kú ɔ, Mawu sixu ko xlɛ́ ɛ ayikúngban ɔ ɖò nǔmimɔ ɖé mɛ b’ɛ nyí palaɖisi ɖé. Henɔci sín nǔ e nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ é sín kúnnuɖenú gbɛɖe enɛ wɛ na ko ɖò ayi tɔn mɛ bɔ é bɔnu. Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan dó Henɔci kpo gbejinɔtɔ́ sunnu kpo nyɔnu kpo ɖevo lɛ kpan wu ɖɔ: “Nùɖiɖi mɛ wɛ ye bǐ kú dó.” (Eblée lɛ 11:13) Ðò nukɔnmɛ ɔ, kɛntɔ́ tɔn lɛ sixu ko ba cyɔ tɔn, amɔ̌, ye ka “sɔ́ mɔ ɛ ǎ,” vlafo ɖó Jehovah bló bɔ é bú bonu ye ni ma xò daka cyɔ ɔ wu alǒ sɔ́ dó nɔ gudo nú vodunsinsɛn ó. *
Mi nú mǐ ni hɛn mɔjɛmɛ enɛ lɛ e jinjɔn Mawuxówema ɔ jí é d’ayi mɛ, bo tɛnkpɔn lobo dó nukún lee gbɛzán Henɔci tɔn sixu ko fó gbɔn é mɛ kpɔ́n. Ka flín ɖɔ ali ɖokpo nu jɛn nǔ sixu nyí mɔ̌ ɖè. Henɔci ɖò wezun jí, bɔ nǔ ko ɖibla cikɔ n’i bǐ. Kɛntɔ́ tɔn lɛ ɖò nyinya ɛ wɛ, bo jɛma bǐ ɖó wɛn hwɛɖónúmɛ tɔn e é dó ye é wu. Henɔci mɔ fí ɖé bo na hwla dó lobo gbɔjɛ kpɛɖé, amɔ̌, é tuùn ɖɔ emi kún sixu nɔ finɛ nú hwenu gègě ó. Kú baɖabaɖa ɖé ɖò wǎn hwɛ́n dó è wɛ lo. Ee é ɖò gbigbɔjɛ wɛ é ɔ, é xoɖɛ sɛ́dó Mawu tɔn. Enɛ gudo ɔ, é mɔ fífá ayi mɛ tɔn ɖaxó ɖé. Henɔci mɔ nǔmimɔ jiwǔ ɖé b’ɛ cí ɖɔ tɛn tɔn mɛ wɛ é ɖè ɖɔhun.
Mǐ ni ɖɔ ɖɔ ɖò nǔmimɔ ɔ mɛ ɔ, é mɔ gbɛ̀ ɖé b’ɛ gbɔn vo bǐ mlɛ́mlɛ́ nú ee é ko tuùn ɖ’ayǐ é. É cí n’i ɖɔ gbɛ̀ enɛ ɔ nyɔ́ ɖɛkpɛ jikpá Edɛni tɔn ɖɔhun, bɔ celubɛ́ɛn ɖebǔ ka ɖò cícɔ́ wɛ bonu gbɛtɔ́ ma byɔ mɛ ó ǎ. Sunnu kpo nyɔnu kpo ɖěɖee lanmɛ ɖò ganji na bɔ ye lɛ́ ɖò anyǔ mɛ lɛ é wɛ gɔ́ mɛ. Ye bǐ ɖò fífá mɛ. Wangbɛnumɛ kpo yadonumɛ sinsɛn tɔn kpo e Henɔci tuùn ganji é ɖebǔ ɖò finɛ ǎ. Henɔci mɔ ganjɛwu Jehovah tɔn, wanyiyi tɔn, bo lɛ́ mɔ ɖɔ nǔ emitɔn nyɔ́ nukún tɔn mɛ. É mɔ ɖɔ fí enɛ wɛ jɛxa emi. Ee fífá ayi mɛ tɔn e Henɔci ɖó é ɖò jijɛji wɛ kpɛɖé kpɛɖé é ɔ, é myɔ nukún tɔn lɛ bo wlí amlɔ dɔ̌manyí.
Finɛ wɛ é kú jɛ kaka jɛ égbé bo ɖò flǐn Jehovah Mawu tɔn e ma ɖó dogbó ǎ é mɛ! Lee Jezu d’akpá tɔn gbɔn ɖò nukɔnmɛ é ɔ, hwe ɔ nu na wá sù bɔ mɛ e ɖò flǐn Mawu tɔn mɛ lɛ é na sè Klisu sín gbè bo tɔ́n sín yɔdo yetɔn lɛ mɛ, bo na hun nukún yetɔn lɛ dó gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɖagbeɖagbe e mɛ fífá gɔ́ é ɖé mɛ.
A ka jló na nɔ finɛ à? Kpɔ́n lee nǔ na cí nú we hwenu e a na xò gò Henɔci é. Dǒ nukún nǔ ɖagbeɖagbe ɖěɖee é sixu kplɔ́n mǐ lɛ é mɛ kpɔ́n! Enyi nǔ ɖěɖee mɛ mǐ dó nukún bo ɖɔ dó gbɛzán tɔn sín vivɔnu wu lɛ é nyí nugbǒ ɔ, é sixu ɖɔ nú mǐ. Amɔ̌, nùɖé tíìn bɔ gbɛzán tɔn ɖó na yawu kplɔ́n mǐ dìn. Ee Pɔlu ɖɔ xó dó Henɔci wu gudo é ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Nú mɛɖé ma ɖó nùɖiɖi ǎ ɔ, nǔ tɔn sixu nyɔ́ Mawu nukúnmɛ ǎ.” (Eblée lɛ 11:6) Hwɛjijɔ ɖaxó ɖé wɛ enɛ nyí nú mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo bɔ mǐ na kpankɔ́n bo ɖi nǔ Henɔci ɖɔhun à cé?
^ akpá. 14 Akɔwé Biblu tɔn ɖé lɛ ɖɔ ɖɔ wema e ma gosin Mawu gɔ́n ǎ bɔ è nɔ ylɔ ɖɔ Wema Henɔci Tɔn é mɛ wɛ Judi ɖè xógbe tɔn lɛ sín, amɔ̌, wema e wu è ma sixu ɖeji dó ǎ é ɖé wɛ wema enɛ nyí, bɔ è sɔ́ kplá kɔ nú Henɔci kpowun. Nǔɖɔɖ’ayǐ Henɔci tɔn e sɔgbe é wɛ ɖò wema ɔ mɛ, amɔ̌, fí e mǐ ma sɔ́ tuùn égbé ǎ é ɖé wɛ è na ko ɖè sín, é sixu ko nyí wema e è wlan é ɖé alǒ tan e è nɔ kpi nú mɛ é ɖé. Fí ɖokpo ɔ wɛ Judi sixu ko ɖè xó sín alǒ Jezu wɛ na ko kplɔ́n nǔ i dó Henɔci wu, ɖó hwenu e Jezu ɖò jixwé é ɔ, é mɔ lee Henɔci zán gbɛ̀ gbɔn é.
^ akpá. 20 Nǔ ɖokpo ɔ wɛ Mawu na ko bló nú cyɔ Mɔyizi kpo Jezu kpo tɔn, bonu è ni ma sɔ́ ye dó wà nǔ masɔgbe mɔhun lɛ na ó.